Kurdistan

Kurdistana (feminine definite construct singular)
Kurdistanê (feminine definite oblique singular)
wê Kurdistanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Kurdistanê (feminine definite vocative singular)
Kurdistanek (feminine indefinite nominative singular)
Kurdistaneke (feminine indefinite construct singular)
Kurdistanekê (feminine indefinite oblique singular)
کوردستان (Kurdish-Arabic)
К'ӧрдьстан (Kurdish-Cyrillic)
Kurdistana Mezin
Kursan

/kʰʊɾdɪsˈtɑːn/

Welatê kurdan, welatek bindest e li Rojhilata Navîn û di navbera sinorên Tirkiye û Sûriye û Iraq û Îranê de hatiye parçekirin.

Kurdistan
Bilind e bejn û bala te
Li ser taca te esman e

Herêma otonom ya Kurdistana Iraqê, parçeyek e ji Kurdistanê ku li Başûrê Kurdistanê (Iraqê) ji alî kurdan ve tê birêvebirin.


derî

zimanekî îranî ye û li Efxanistanê tê peyivîn û wek zaravayeke zimanê farisî tê hesibandin


Behmen

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Navê yekemîn ...ahê bine - mala keyaniyan.

Navê firîşteyekê ye di dînê zerdeştî de.


Elmanya

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Almanya.


Efxanistan

Efxanistana (feminine definite construct singular)
Efxanistanê (feminine definite oblique singular)
wê Efxanistanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Efxanistanê (feminine definite vocative singular)
Efxanistanek (feminine indefinite nominative singular)
Efxanistaneke (feminine indefinite construct singular)
Efxanistanekê (feminine indefinite oblique singular)
Afgxanistan
Afxanistan
Efẍanistan


Pakistan

Pakistana (feminine definite construct singular)
Pakistanên (feminine definite construct plural)
Pakistanê (feminine definite oblique singular)
Pakistanan (feminine definite oblique plural)
wê Pakistanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Pakistanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Pakistanê (feminine definite vocative singular)
Pakistanino (feminine definite vocative plural)
Pakistanek (feminine indefinite nominative singular)
Pakistanin (feminine indefinite nominative plural)
Pakistaneke (feminine indefinite construct singular)
Pakistanine (feminine indefinite construct plural)
Pakistanekê (feminine indefinite oblique singular)
Pakistaninan (feminine indefinite oblique plural)
Pakîstan


Hindistan

Ji hind + -istan. Hindhevreha farisî هند (hênd), hexamenişî 𐏃𐎡𐎯𐎢𐏁 (hiⁿdûş), ji sanskrîtî सिन्धु (sindhu-, “robar, bi taybetî robarê Îndûs”) - s ya sanskrîtî hevberî h ya îranî ye. Ev peyv bi rêya zimanên îranî ketiye zimanên ewropî: yûnaniya kevn Ἰνδία (Indhiya), latînî India, îngilîzî India, fransî Inde, almanî Indien... Ji eynî rehî: Sind, sindî

Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bitsįʼ Yishtłizhii Bikéyah


Îran

Îrana (feminine definite construct singular)
Îranê (feminine definite oblique singular)
wê Îranê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Îranê (feminine definite vocative singular)
Îranek (feminine indefinite nominative singular)
Îraneke (feminine indefinite construct singular)
Îranekê (feminine indefinite oblique singular)
Eyran
(kevn)
Êran
ئیران (Kurdish-Arabic)
ئێران

Hevreha soranî û kurdiya başûrîئێران (Êran), farisî ایران (Îran), farisiya navîn Êran, Eyran û êr (xanedan, malmezin, esilzade), avestayî eyriye- (arî, îranî), hexamenişî eriye- (arî), parsî erî (arî), osetî ирон (îron: navê qisekerênzaravayeka osetî ye), sarmatî alanî (hozekasekayî bû), sanskrîtî अर्य (arya) (aryá-), आर्य (ā́rya-), îrlendiya kevn aire (malmezin), hîtîtî era- (malbatî, hevmal, ji eynî malbatê), lîsî arus- (welatî), ji proto-hindûewropî *h₄eryós (malbatî, endamênbinemalê, xizm), belkî taliyê ji zimanekê afro-asyayî be, bide ber misriya kevn ḥry (serwer, serdar, serok), erebî حر (ḥurr: azad, hur), îbranî ḥōr... Ji eynî rehî: arî, Alan.

Welatek e li başûr-rojavaya parzemîna Asyayê.


Iraq

Iraqa (feminine definite construct singular)
Iraqê (feminine definite oblique singular)
wê Iraqê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Iraqê (feminine definite vocative singular)
Iraqek (feminine indefinite nominative singular)
Iraqeke (feminine indefinite construct singular)
Iraqekê (feminine indefinite oblique singular)
عراق (Kurdish-Arabic)
عیراق
ئیراق
عێراق
Îraq
Êraq

Ji sûmerî [skrîpt hewce ye] (Urug/Uruk) (paytextê sûmeriyan) ji ur (bajar) yan ji farisiya navîn êraq (deşt) yan (ne ihtimal e) ji erebî عرق ('irq: reh, rîş, kok)


Israîl

Welatekî li Rojhilata Navîn e ku ji hêla hinek dewletan nayê nas kirin
 (dewleta cihûyan e)


Yemen

Ji erebî اَلْيَمَن (al-yaman), ji proto-samî *yamīn- (“rast; hêla rastê”).


Filistîn

dewletekî di vê herêmê dîrokî ye ku ji hêla hinek welatên cîhanê ve nehatiye nas kirin û di bin îşgala Îsraîlê da ye


Erebistan

Erebistana Siûdî: welatek e li Rojhilata Navîn

welatên erebî: hemî welatên pirraniya gelê wan ereb e


Ermenistan

Welatek e li Qefqasyayê li parzemîna Asyayê.


Azerbeycan

ئازهربهیجان (Kurdish-Arabic)
Azerbêcan
Azirbaycan

Hevreha farisî آذربایجان (Azerbaycan) ji erebî أذربيجان (Aẕerbeycan) ji farisiya navîn Atupatekan ji farisiya kevn Adurpat- (“bi agir parastî”) ji navê kesan, binêre: adir / agir û payîn / parastin.

Azerbeycana Rojava yan Azerbeycana Xerbî: herêmek e li Îranê


Gurcistan

Welatek e li parzemîna Ewropayê li ser kinara Deryaya Reş û paytextê wê Tiflîs e.


Kirgîzistan

Kirgizistan
Kîrgîzistan
Qirgîzistan
Qirxîzistan


Japonya

Japonyaya (feminine definite construct singular)
Japonyayê (feminine definite oblique singular)
wê Japonyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Japonyayê (feminine definite vocative singular)
Japonyayek (feminine indefinite nominative singular)
Japonyayeke (feminine indefinite construct singular)
Japonyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Japon

Welatekî giravî ye li rojhilata parzemîna Asyayê


Taywan

Welatek giravî ye li rojhilata parzemîna Asyayê.


Filipîn

welatek e li rojhilata parzemîna Asyayê,
ji komek giravan pêk hatiye û paytextê wî Manîla ye


Awistralya

Australya
Awustralya
Ewistralya
Ewustralya
Ostralya
Ustralya

Welatekî giravî ye li başûr-rojhilata Zemînê


Taylenda

Welatek e li başûr-rojhilata parzemîna Asyayê.


Endonezya

Welatek e li başûr-rojhilata parzemîna Asyayê û ji çend giravan pêk tê.


Viyetnam

Ev di sala 2007an de li

bûm.


Kambodya

Kambodyaya (feminine definite construct singular)
Kambodyayên (feminine definite construct plural)
Kambodyayê (feminine definite oblique singular)
Kambodyayan (feminine definite oblique plural)
wê Kambodyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Kambodyayan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Kambodyayê (feminine definite vocative singular)
Kambodyayino (feminine definite vocative plural)
Kambodyayek (feminine indefinite nominative singular)
Kambodyayin (feminine indefinite nominative plural)
Kambodyayeke (feminine indefinite construct singular)
Kambodyayine (feminine indefinite construct plural)
Kambodyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Kambodyayinan (feminine indefinite oblique plural)

welatek e li başûr-rojhilata parzemîna Asyayê


Çîn

چین (Kurdish-Arabic)
Sîn
çîn
Çîna
Çînistan
Sîn

Ji sanskrîtî चीन (Çîne) ji çînî 秦 (çîn) ku navê dînastiyekê bû ku li sedsala sêyem bz desthilatiya Çînê dikir. Hevreha soranî چین (çîn) farisî چین (çîn), farisiya navîn 𐭰𐭩𐭭 (çîn).

Welatekî mezin e li rojhilat û navenda Asyayê.


Kore

Welatek duparçebûyî ye li rojhilata Asyayê: Koreya Bakur û Koreya Başûr.

Welatiya/ê Koreya Bakur yan Koreya Başûr.


Mongolya

Welatek e li navenda Asyayê di navbera Çîn û Rûsyayê de.


Rûsya

Rosiya
Rosiye
Rosya
Rosye
Rusiya
Rusiye
Rusye
Rûsiya
Rûsiye
Rusya
Rûsye
Ûris
Ûriset
Ûrisêt

Ji Rus + -ya. Teşeya Ûrisêt a Serhedî bi gengazî ji gurcî რუსეთი (ruseti) e.

俄羅斯

Ngò̤-lò̤-sṳ̆

Рӯшш е̄ммьне

Rūšš ʹēmmʹnje

Рӯшше̄ммьне

Rūššʹēmmʹnje

bi axa xwe mezintirîn welatê cîhanê ye û dikeve bakurê Asyayê û rojhilata Ewropayê


Srî Lanka

/sɾiː lɑːŋˈkɑː/

Welatek giravî yê li Deryaya Hindî, li başûrê Asyayê.


Behreyn

Ji erebî البحرين (el-Beḧreyn, “herdu derya”) ji بحر (beḧr, “derya, behr”) + ـين (-eyn, “paşpirtika duhejmariyê”).

Hêzên ewlehiyê yên rejîma Alê Xelîfe bi piştgiriya dagirkerên erebistanî serkutkirina xelkê Behreynê didomînin.


Misr

Welatek erebî ye li bakur-rojhilata Afrîkayê.


Sûdan

Sûdana (feminine definite construct singular)
Sûdanê (feminine definite oblique singular)
wê Sûdanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Sûdanê (feminine definite vocative singular)
Sûdanek (feminine indefinite nominative singular)
Sûdaneke (feminine indefinite construct singular)
Sûdanekê (feminine indefinite oblique singular)


Hebeşistan

ብሔረ አግዓዝ

bəḥerä ʾägʿaz

Împeratoriya Etyopya û Erîtreyayê ya kevn e.


Lîbya

Lîbyaya (feminine definite construct singular)
Lîbyayê (feminine definite oblique singular)
wê Lîbyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Lîbyayê (feminine definite vocative singular)
Lîbyayek (feminine indefinite nominative singular)
Lîbyayeke (feminine indefinite construct singular)
Lîbyayekê (feminine indefinite oblique singular)


Spanya

Spanyaya (feminine definite construct singular)
Spanyayê (feminine definite oblique singular)
wê Spanyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Spanyayê (feminine definite vocative singular)
Spanyayek (feminine indefinite nominative singular)
Spanyayeke (feminine indefinite construct singular)
Spanyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Sipanya


Portugal

Portugala (feminine definite construct singular)
Portugalê (feminine definite oblique singular)
wê Portugalê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Portugalê (feminine definite vocative singular)
Portugalek (feminine indefinite nominative singular)
Portugaleke (feminine indefinite construct singular)
Portugalekê (feminine indefinite oblique singular)
Portegîz
Portekîz
Portuxal


Frensa

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Fransa.


Fransa

فرانسا (Kurdish-Arabic)
Frensa
Ferensa
Firensa

Bi riya fransî France, ji latînî Francia.

Францызтәыла

Frāncəzṭ°əlā

Mîr Kamûran di sala 1947 an de li Fransayê bicîh bû, û heta 1970ê li Xwendegeha zimanên rojhilatî ya Zaningeha Parîsê Profesorîya ziman û çanda Kurdî kir.

2017, Kamuran A.Bedir Khan, Josefe Bertolino, Kendal Nezan, Institut Kurde De Paris Ferhenga Kurdî-Fransizî, Avesta, çapa 1ê, r. XXXIX, ISBN 978-2-360134311

Li gor amareke ajanseke selametiya xorakê, xelkê Fransa salane nêzîkî 4,000 ton Beqan dixwin, ku ew jî bi qasî goştê 40 nehengên şîn e. Ji bo dabînkirina pêwîstiya bazarê jî, li Fransayê kêlgeh û cihên taybet ên xwedîkirina Beqan hene. Beşek ji wêneyên di vê wênenûçeyê de, kêlgeha xwedîkirina Beqan li navçeyeke Fransayê ye, herwiha beşek ji wêneyan jî awayê patin û çêkirina xwarinê ji goştê Beqan di xwaringehan de û pêşkêşkirina wan bi mêvanan nîşan didin.

10.10.2020, ciwan ikbal, Fransî di salekê de 4,000 ton Beqan dixwin https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/world/101020201 arşîv

Bale awayeke dansê ye. Babetek ji şanoya musîkal e. Ji bo dansa baleyê, divê meriv cansivik û nerm be. Loma jî bale gelekî antremanê dixwaze û divê meriv di temenekî biçûk de dest pê bike. Di baleyê de, meriv li gor livên diyarkirî dansê dike. Hinek ji wan tu di wêne de dibînî. Ji ber ku bale li Fransayê bi pêş ketiye, loma navên livên wê jî bi fransî ne.

2004, Amadekar: Komxebat, Ansîklopediya Zarokan, APEC, r. 25, ISBN 91-89675-32-0


Brîtanya

Brîtanyaya (feminine definite construct singular)
Brîtanyayên (feminine definite construct plural)
Brîtanyayê (feminine definite oblique singular)
Brîtanyayan (feminine definite oblique plural)
wê Brîtanyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Brîtanyayan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Brîtanyayê (feminine definite vocative singular)
Brîtanyayino (feminine definite vocative plural)
Brîtanyayek (feminine indefinite nominative singular)
Brîtanyayin (feminine indefinite nominative plural)
Brîtanyayeke (feminine indefinite construct singular)
Brîtanyayine (feminine indefinite construct plural)
Brîtanyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Brîtanyayinan (feminine indefinite oblique plural)

/bɾiːtɑːnˈjɑː/


Holenda

Holanda
Holande
Holinda
Holinde
Hollanda
Hollande
Hollenda
Hollende


Almanya

Almanyaya (feminine definite construct singular)
Almanyayê (feminine definite oblique singular)
wê Almanyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Almanyayê (feminine definite vocative singular)
Almanyayek (feminine indefinite nominative singular)
Almanyayeke (feminine indefinite construct singular)
Almanyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Elmanya
Almanistan
Elmanistan
Germanya
Germenistan


Swêd

Swêda (feminine definite construct singular)
Swêdê (feminine definite oblique singular)
wê Swêdê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Swêdê (feminine definite vocative singular)
Swêdek (feminine indefinite nominative singular)
Swêdeke (feminine indefinite construct singular)
Swêdekê (feminine indefinite oblique singular)

Sîstema ku îro li Swêdê heye, pirrê caran ew bi navê "Modela Swêd" an jî "Sosyalîzma Swêd" tê bi nav kirin (...)

Firat Cewerî, Kultur, huner û edebiyat, Nûdem, 1996, r. 64, ISBN 91 88592-251

Swêd her çiqas welatekî piçûk û ji Kurdistanê bi hezaran km. dûr be jî, lê belê çawa em dibînin dîroka pêwendîyên Kurdan-Swêdîyan diçe digihêje dewrên berî sed salan.

Di Çavkanîyên Swêdî De Motîvên Kurdî, Rohat Alakom, rp.7


Norwec

Norweca (feminine definite construct singular)
Norwecê (feminine definite oblique singular)
wê Norwecê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Norwecê (feminine definite vocative singular)
Norwecek (feminine indefinite nominative singular)
Norweceke (feminine indefinite construct singular)
Norwecekê (feminine indefinite oblique singular)


Fînlenda

Fînlendaya (feminine definite construct singular)
Fînlendayên (feminine definite construct plural)
Fînlendayê (feminine definite oblique singular)
Fînlendayan (feminine definite oblique plural)
wê Fînlendayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Fînlendayan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Fînlendayê (feminine definite vocative singular)
Fînlendayino (feminine definite vocative plural)
Fînlendayek (feminine indefinite nominative singular)
Fînlendayin (feminine indefinite nominative plural)
Fînlendayeke (feminine indefinite construct singular)
Fînlendayine (feminine indefinite construct plural)
Fînlendayekê (feminine indefinite oblique singular)
Fînlendayinan (feminine indefinite oblique plural)
Fînlanda
Fînlandiya

Welatek e li bakurê Ewropayê û paytextê wê Hêlsînkî ye.


Nîjerya

Nîjeryaya (feminine definite construct singular)
Nîjeryayên (feminine definite construct plural)
Nîjeryayê (feminine definite oblique singular)
Nîjeryayan (feminine definite oblique plural)
wê Nîjeryayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Nîjeryayan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Nîjeryayê (feminine definite vocative singular)
Nîjeryayino (feminine definite vocative plural)
Nîjeryayek (feminine indefinite nominative singular)
Nîjeryayin (feminine indefinite nominative plural)
Nîjeryayeke (feminine indefinite construct singular)
Nîjeryayine (feminine indefinite construct plural)
Nîjeryayekê (feminine indefinite oblique singular)
Nîjeryayinan (feminine indefinite oblique plural)
Nicerya
Nigerya
Nijerya
Nîcerya
Nîgerya
Nîjer

Welatek e li rojavaya Afrîkayê û paytextê wê Lagos e.


Zaîre

Zaîreya (feminine definite construct singular)
Zaîreyên (feminine definite construct plural)
Zaîreyê (feminine definite oblique singular)
Zaîreyan (feminine definite oblique plural)
wê Zaîreyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Zaîreyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Zaîreyê (feminine definite vocative singular)
Zaîreyino (feminine definite vocative plural)
Zaîreyek (feminine indefinite nominative singular)
Zaîreyin (feminine indefinite nominative plural)
Zaîreyeke (feminine indefinite construct singular)
Zaîreyine (feminine indefinite construct plural)
Zaîreyekê (feminine indefinite oblique singular)
Zaîreyinan (feminine indefinite oblique plural)


Kenya

Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyah


Tanzanya

Beʼekʼid Honeezítsoh Bibąąhgi Naakaii Łizhiní Bikéyah


Zîmbabwe

Zîmbabwa (feminine definite construct singular)
Zîmbabwê (feminine definite oblique singular)
wê Zîmbabwê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Zîmbabwê (feminine definite vocative singular)
Zîmbabwek (feminine indefinite nominative singular)
Zîmbabweke (feminine indefinite construct singular)
Zîmbabwekê (feminine indefinite oblique singular)


Namîbya

Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyah


Madagaskar

Madagaskara (feminine definite construct singular)
Madagaskarê (feminine definite oblique singular)
wê Madagaskarê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Madagaskarê (feminine definite vocative singular)
Madagaskarek (feminine indefinite nominative singular)
Madagaskareke (feminine indefinite construct singular)
Madagaskarekê (feminine indefinite oblique singular)


Afrîkaya Başûr

Kéyah Naakai Łizhinii Bikéyah Shádiʼááhjí Siʼánígíí


Komara Afrîkaya Navîn

הַרֶפּוּבְּלִיקָה הַמֶרְכָּז־אַפְרִיקָנִית


Nîjer

çemek Afrîkayê yê 4 138 kmyî ye û di nav Gîne, Malî, Burkîna Faso û welatê Nîjer û Nîjeryayê re diherrike û dirije Okyanûsa Atlasê


Arjentîna

Arjantîn
Arjantîna
Arjentîn
Erjantîn
Erjantîna
Erjentîn
Erjentîna

Ji fransî Argentine yan ji îngilîzî Argentina ji spanî Argentina ji latînî argentum (“diravê (asinî)”).

Welatekî e li parzemîna Emerîkaya Başûr û paytextê wê Buenos Aires e


Îslam

Îslama (feminine definite construct singular)
Îslamê (feminine definite oblique singular)
wê Îslamê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Îslamê (feminine definite vocative singular)
Îslamek (feminine indefinite nominative singular)
Îslameke (feminine indefinite construct singular)
Îslamekê (feminine indefinite oblique singular)

dînê misilmanan: dînê ji alî Mihemed Pêxember ve li ser rêbaza Qur'anê hatiye damezrandin

Şerê Îslamê û Kufrê


Îslam

Îslamê (masculine definite construct singular)
Îslamî (masculine definite oblique singular)
wî Îslamî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Îslamo (masculine definite vocative singular)
Îslamek (masculine indefinite nominative singular)
Îslamekî (masculine indefinite construct singular)
Îslamekî (masculine indefinite oblique singular)


Bexda

Bexdaya (feminine definite construct singular)
Bexdayê (feminine definite oblique singular)
wê Bexdayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Bexdayê (feminine definite vocative singular)
Bexdayek (feminine indefinite nominative singular)
Bexdayeke (feminine indefinite construct singular)
Bexdayekê (feminine indefinite oblique singular)
بەغدا (Kurdish-Arabic)
Beqda
Beqdad
Bexdad

Ji farisiya kevn 𐎲𐎥 (bege-, “xweda > beg”) + [skrîpt hewce ye] (date-, “dayî”) anku Xwedê-dayî, diyariya Xwedê. Li gor etîmolojiya gelêrî ji bax + dad anku "baxê edaletê, warê dadperweriyê" yan jî "baxê dayî" anku "baxê diyarkirî" tê lê ew ne bêjenasiya zanistî ye.


Amed

Ameda (feminine definite construct singular)
Amedê (feminine definite oblique singular)
wê Amedê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Amedê (feminine definite vocative singular)
Amedek (feminine indefinite nominative singular)
Amedeke (feminine indefinite construct singular)
Amedekê (feminine indefinite oblique singular)
Amîd

Bajarê mezin yê wê parêzgehê ku herwiha wek paytextê Bakurê Kurdistanê û carine jî wek paytextê hemû Kurdistanê tê hesibandin.


Ruha

bajar û parêzgehek in li Bakurê Kurdistanê


Hewlêr

Hevreha soranî ھەولێر (Hewlêr), siryaniya klasîk ܐܪܒܝܠ (Erbêla), erebî أَرْبِيل (ʾarbīl), farisiya navîn Erbeyra, akadî Erbe-îlû, sûmerî Urbîlum. Tê bawerkirin ku ji akadî [Peyv?] yan ji aramî [Peyv?] ye û maneya " çar xwedayan" dide. Di kurdî de cihê "b" û "l" yên nava peyvê bi hev guherîne û "b" di kurmancî de bûye "v" û di soranî de jî bûye "w" anku "*Erbêl > *Evrêl/Ewrêl". Herwiha "r" ya nava peyvê û "l" ya dawiya peyvê jî bi hev guherîne anku "*Evrêl/*Ewrêl" bûye "Evlêr/Ewlêr". Ji ber ku kurdî bi gelemperî herfên bideng li destpêka peyvê red dike, herfa "h" jî li destpêkê zêde bûye anku "Evlêr/Ewlêr" bûye "Hevlêr/Hewlêr".


Silêmanî

Sileymanî
Sileymanî
Silêmaniye
Sleymanî
Sleymanî
Slêmanî
Slêmanî
Suleymanî
Suleymanî
Sulêmanî
Sulêmanî


Dihok

Ji dih (“erd”) + -ok, bi ramana girav, bi heman awayê Cizîr(a Botan), peyda ji navê gelêrî Dihoka Badînan. Ramana dih berê erd bû, binêre dih.
Bi latînî şarên dorberî Cizîr û Dihokê wek Zabdiccena (yûnaniya kevn Ζαβδικηνή (Zabdikēnḗ)) an forma aramî Bezabde bi tomar dibû. Zabdiccena (ermeniya kevn Զաւդէք (Zawdēkʻ), aramî Zewdey) peyda ye ku ji formeke kurdî a Dihoka Ava Zê tê wek *zaw*dêhik (kurtkirina *zey- ("zê-, zan")*aw/av ke wate Ava Zê, Zap jî kurtkirina wê ye; û *dêh (“dih”) + --ik), beriya ku îzafe berbelav bûye. Aramî Bit' Zewdey ("di nava Zewdeyê") diyar dike ku ji giravên di navbera Ava Zê ku navend bûn ve hatine navkirin. Navê Cizîra Botan di serdema xalif Emer de hat danê wek erebî جزیرة (cezîre, “girav”), ku bi siryaniya klasîk ܓܳܙܰܪܬܴ݁ܐ (gāzartā, “girav”) jî hatiye gotin. Dibe ku berê Cizîra Botan û Dihoka Badînan wek yek şarekî dihatine têgihiştin.
Dibe ku navê Ava Zê jî pêbestî bi avzê ra hebe, ku bernavekî êzdaNahîdê bûbe, ku li Kurdistanê xwedî destayîneka berbelav û xwedî bandoreka çandî a gelek mezin bû; bide ber Sarasvati û navê giyayê hêro, tev ser xwedaya di bareyê avzê û çirravan da.
Ronkirinên wek du + hoketîmolojiya gelêrî ne, têgihîna wek dihok = gundik jî şaşkirin e.


Tehran

Tehrana (feminine definite construct singular)
Tehranê (feminine definite oblique singular)
wê Tehranê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Tehranê (feminine definite vocative singular)
Tehranek (feminine indefinite nominative singular)
Tehraneke (feminine indefinite construct singular)
Tehranekê (feminine indefinite oblique singular)
Taran
تەهران (Kurdish-Arabic)
(dengnasî: طەهران)


Şam

Şama (feminine definite construct singular)
Şamê (feminine definite oblique singular)
wê Şamê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Şamê (feminine definite vocative singular)
Şamek (feminine indefinite nominative singular)
Şameke (feminine indefinite construct singular)
Şamekê (feminine indefinite oblique singular)
şam

Ji erebî (erebiya Şamê) الشام (aš-šām) (eş-Şam) ji شام (šām) (şam: [welatê] bakur), bide ber Yemen ([welatê] başûr).

Sûriye û Libnan û Filistîn û deverên din yên nêzîkî wan


Beyrût

Ji erebî بيروت (Beyrût) ji aramî ܒܝܪܘܬ (Bêyrot), îbrî ביירות (Bêyrot) ji fenîkî 𐤁𐤓𐤕 (Bêrot, Bîrût).


Stembol

Stenbol
Stambol
Stanbol
ستەمبۆل (Kurdish-Arabic)
(dengnasî: سطەمبۆل/صطەمبۆل)


Îtalya

Welatek e li başûrê Ewropayê û serbajarê wî Rom e.


Parîs

Parîsa (feminine definite construct singular)
Parîsê (feminine definite oblique singular)
wê Parîsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Parîsê (feminine definite vocative singular)
Parîsek (feminine indefinite nominative singular)
Parîseke (feminine indefinite construct singular)
Parîsekê (feminine indefinite oblique singular)


Mahabad

Mahabada (feminine definite construct singular)
Mahabadê (feminine definite oblique singular)
wê Mahabadê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Mahabadê (feminine definite vocative singular)
Mahabadek (feminine indefinite nominative singular)
Mahabadeke (feminine indefinite construct singular)
Mahabadekê (feminine indefinite oblique singular)
Mehabad
Mihabad


Sine

bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye û navenda parêzgeha Kurdistanê ye


Firat

Firatê (masculine definite construct singular)
Firatên (masculine definite construct plural)
Firatî (masculine definite oblique singular)
Firatan (masculine definite oblique plural)
wî Firatî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Firatan (masculine definite demonstrative oblique plural)
Firato (masculine definite vocative singular)
Firatino (masculine definite vocative plural)
Firatek (masculine indefinite nominative singular)
Firatin (masculine indefinite nominative plural)
Firatekî (masculine indefinite construct singular)
Firatine (masculine indefinite construct plural)
Firatekî (masculine indefinite oblique singular)
Firatinan (masculine indefinite oblique plural)
فرات (Kurdish-Arabic)
Ferat
Furat

Navmiletî. Hevreha soranî فورات (Furat), zazakî Firat, tirkî Fırat, farisî فرات (Furat), erebî الفرات (el-Furat), farisiya navîn Prat, Frat, hexamenişîUfratu, aramî ܦܪܬ (Piraṭ), akadî Purattu, îbranî פרת (Pirat), elamîú-ip-ra-tu-iš, ermenî Եփրատ (Epʻrat) (Yêprat), hurrî Puranti, sabarî Uruttu... Navê wî yê îngilîzî Euphrates, fransî Euphrate û navên bi zimanên din yên ewropî bi rêya yûnaniya kevn Εὐφράτης (Euphrátēs) (Êûfratês) ji zimanekê Rojhilata Navîn in.
Wek navê mêran ihtimalen ne ji navê vî çemî ye lê varyanteka navê Ferhadî ye, bi guherandina "d" bi "t" di bin tesîra tirkî de ku "d" li dawiya peyvê qebûl nake û herwiha sivikkirina navî bi avêtina "h" û kurtkirina "e" bi dengê "i".

Çemek e ku ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûr-Rojavaya Kurdistanê û Sûriyê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Dîcle û bi hev re dirije Kendavê.


Ferat

Ribab im, dilkibab im, tim dinalim,
Wekî Zab û Ferat im, her bi coş im.


Dîcle

Dîclê (masculine definite construct singular)
Dîclî (masculine definite oblique singular)
wî Dîclî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Dîclo (masculine definite vocative singular)
Dîclek (masculine indefinite nominative singular)
Dîclekî (masculine indefinite construct singular)
Dîclekî (masculine indefinite oblique singular)
Dîjle

Deyn ji erebî دِجْلَة (dijla) ji aramî דיגלת (diḡlāṯ), ji akadî 𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼 (idiqlat), ji sûmerî 𒀀𒇉𒈦𒄘𒃼 (idigna, idigina) ji înd (çem) û îgîna (şîn) - bi kurdî jî jê re dibêjin "Ava Şîn". "In-" ji destpêkê ketiye, "g" ji ber tinebûna di erebî de bû ye "c" û guherîna N/L di kurdî û gelek zimanên din de jî diyardeyeke berbelav e: nivîn > livîn, nimêj > limêj...
;Çavkanî:

Ava Mezin, Ava Şîn,
çemek e ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûrê Kurdistanê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Firat û bi hev re dirijin Kendavê
(dirêjahiya wî: 1900 km)


Nîl

Nîlê (masculine definite construct singular)
Nîlî (masculine definite oblique singular)
wî Nîlî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Nîlo (masculine definite vocative singular)
Nîlek (masculine indefinite nominative singular)
Nîlekî (masculine indefinite construct singular)
Nîlekî (masculine indefinite oblique singular)
Nîlê Spî
Nîlê Şîn

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Dirêjtirîn çemê dinyayê li bakurê Afrîkayê (bi taybetî li Misrê)

Qedrê gulan çi zanit kerbeş divêt kerê reşFeyda me şubhê Nîl e em Dicle û Firat inGer şeyx û wer imam e vê ra ye min keşakeş


Amazon

/ɑːmɑːˈzoːn/

Çemê dinyayê yê herî dirêj yê diduyan li Amerîkaya Başûr.


Minzûr

çemek e li Bakurê Kurdistanê li nêzî Dêrsimê.


Xabûr

çemek e li Kurdistanê li herêma Botan û ya Badînan li ser sinorê Bakur û Başûrê Kurdistanê

çemek e li başûrê Rojavayê Kurdistan e li Bajarê Hesekê


Bakurê Kurdistanê

parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Tirkiyeyê de ye


Kurdistana Iraqê

parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Iraqê de


Başûrê Kurdistanê

parçeya Kurdistanê ya di nav sinorên siyasî yên Iraqê de


Mûsa

Ji erebî موسى (Mûsa) ji îbranî משה (Moşê) belkî ji misrî msy (“xwedêdayî”) yan ms (kurr). Wek Moses ketiye îngilîzî û gelek zimanên din jî yên ewropî.


Diyarbekir

Ji erebî ديار (diyar, “war, welat”) + Bekir ji navê hoza "benî Bekir" ya ereb ku berî îslamê li derdorên Diyarbekirê bi cih bûbû. Forma tirkiya niha "Diyarbakır" bi fermana Mistefa Kemal Atatürk hatiye danîn û maneya "warê sifirî / misî / paxirî" dide (bi tirkî bakır).

/dɪjɑːɾbɛˈkɪɾ/

Navekî zilaman e ku berê li zarokan dikirin.


Serhed

Serheda (feminine definite construct singular)
Serhedê (feminine definite oblique singular)
wê Serhedê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Serhedê (feminine definite vocative singular)
Serhedek (feminine indefinite nominative singular)
Serhedeke (feminine indefinite construct singular)
Serhedekê (feminine indefinite oblique singular)


Bonn

Ji almanî Bonn ji almaniya bilind ya navîn Bonne, Bunne ji almaniya bilind ya kevn Bunna ji proto-cermeniya rojavayî *Bunnā ji latînî Bonna, kurtkirina Castra Bonnensia ji keltîkî *bona (bin, bingeh)... hevreha bin ya kurdî.

Xalê Cim, ku niha li bajarokê Meckenheim ê Bonnê bi hevjîna xwe Diya Zerdeşt re dijî, ji pêşkêşkarê Rûdawê Dilbixwîn Dara re behsa çîroka xwe dike.


Qamişlo

Qamişlok
Qamişlû
Qamişlûk
Qamişlî
Qamîşlo
Qamîşlî
Qamîşlû
Qamîşlok
Qamîşlûk
Qamûşlo
Qamûşlî
Qamûşlû
Qamûşlok
Qamûşlûk


Kurdistana Başûr-Rojava

Başûr-Rojavaya Kurdistanê
Kurdistana Rojava
Bakurê Kurdistanê
Başûrê Kurdistanê
Rojhilata Kurdistanê

Kurdistana Sûriyeyê, Kurdistana ji alî Sûriyeyê ve dagirkirî


Kurdistana Rojava

Başûr-Rojavaya Kurdistanê
Kurdistana Başûr-Rojava
Bakurê Kurdistanê
Başûrê Kurdistanê
Rojhilata Kurdistanê


Evdile

Evdileyê (masculine definite construct singular)
Evdileyî (masculine definite oblique singular)
wî Evdileyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Evdileyo (masculine definite vocative singular)
Evdileyek (masculine indefinite nominative singular)
Evdileyekî (masculine indefinite construct singular)
Evdileyekî (masculine indefinite oblique singular)
Abdila
Abdilah
Abdile
Abdileh
Abdilla
Abdillah
Abdilleh
Abdula
Abdulah
Abdule
Abduleh
Abdulla
Abdullah
Abdulleh
Avdila
Avdilah
Avdile
Avdileh
Avdilla
Avdillah
Avdilleh
Avdula
Avdulah
Avdule
Avduleh
Avdulla
Avdullah
Avdulleh
Ebdila
Ebdilah
Ebdile
Ebdileh
Ebdilla
Ebdillah
Ebdilleh
Ebdula
Ebdulah
Ebdule
Ebduleh
Ebdulla
Ebdullah
Ebdulleh
Evdila
Evdilah
Evdileh
Evdilla
Evdillah
Evdilleh
Evdula
Evdulah
Evdule
Evduleh
Evdulla
Evdullah
Evdulleh
'Abdila
'Abdilah
'Abdile
'Abdileh
'Abdilla
'Abdillah
'Abdilleh
'Abdula
'Abdulah
'Abdule
'Abduleh
'Abdulla
'Abdullah
'Abdulleh
'Avdila
'Avdilah
'Avdile
'Avdileh
'Avdilla
'Avdillah
'Avdilleh
'Avdula
'Avdulah
'Avdule
'Avduleh
'Avdulla
'Avdullah
'Avdulleh
'Ebdila
'Ebdilah
'Ebdile
'Ebdileh
'Ebdilla
'Ebdillah
'Ebdilleh
'Ebdula
'Ebdulah
'Ebdule
'Ebduleh
'Ebdulla
'Ebdullah
'Ebdulleh
'Evdila
'Evdilah
'Evdile
'Evdileh
'Evdilla
'Evdillah
'Evdilleh
'Evdula
'Evdulah
'Evdule
'Evduleh
'Evdulla
'Evdullah
'Evdulleh

Ji erebî عَبْد اللّٰه (ʿabd allāh, “evdê Xwedê”), hevreha îbrî עבדיאל (Ebdiêl), têkilî evd û Ellah.


'Evdullah

/ʕɛvdʊˈɫɑːh/


'Abdillah

/ʕɑːbdɪˈɫɑːh/


'Evdulah

/ʕɛvdʊˈlɑːh/


'Abdila

/ʕɑːbdɪˈlɑː/


'Abdilah

/ʕɑːbdɪˈlɑːh/


'Abdileh

/ʕɑːbdɪˈlɛh/


'Abduleh

/ʕɑːbdʊˈlɛh/


'Abdilla

/ʕɑːbdɪˈɫɑː/


'Abdilleh

/ʕɑːbdɪˈɫɛh/


'Abdula

/ʕɑːbdʊˈlɑː/


'Abdulah

/ʕɑːbdʊˈlɑːh/


'Abdulla

/ʕɑːbdʊˈɫɑː/


'Abdullah

/ʕɑːbdʊˈɫɑːh/


'Abdulleh

/ʕɑːbdʊˈɫɛh/


'Avdila

/ʕɑːvdɪˈlɑː/


'Avdilah

/ʕɑːvdɪˈlɑːh/


'Avdileh

/ʕɑːvdɪˈlɛh/


'Avdilla

/ʕɑːvdɪˈɫɑː/


'Avdilleh

/ʕɑːvdɪˈɫɛh/


'Avdula

/ʕɑːvdʊˈlɑː/


'Avdulleh

/ʕɑːvdʊˈɫɛh/


'Avdulah

/ʕɑːvdʊˈlɑːh/


'Avduleh

/ʕɑːvdʊˈlɛh/


'Avdulla

/ʕɑːvdʊˈɫɑː/


'Avdullah

/ʕɑːvdʊˈɫɑːh/


'Ebdilah

/ʕɛbdɪˈlɑːh/


'Ebdillah

/ʕɛbdɪˈɫɑːh/


'Ebdulah

/ʕɛbdʊˈlɑːh/


'Evdillah

/ʕɛvdɪˈɫɑːh/


'Ebdullah

/ʕɛbdʊˈɫɑːh/


'Evdilah

/ʕɛvdɪˈlɑːh/


Ellah

Ji erebî الله (allāh), kurtkirina الاله (el-ilah), binêre: îlah.

Xwedê, Yezdan, Xweda, Afirmend, Perwerdigar, Îlah


Êlih

Guhertoyeka kevnar a eylo, bide ber farisî آله (aluh), wek ku Nişanyan doz dike.


Batman

Vê dawiyê deyneke ji tirkî Batman, bixwe ji navê Kurdî a çemê Badmanê ku teşeyekahêvişandî a beriya îzafeyê a Mala Badî ye ku herwehan nav e wê pira ku di ser wî ra dibihure. Ji navê damezrînerê binemala Merwanî, Badê Dostik. Yeksanî baz + mal. Parîkî ewa xwecihÊlih ve cih kir.


Batman

Ji îngilîzî bat (şevrevînk) + man (zelam, mêr)
(bajar)


Qoser

Herwiha Qosar, ihtimalen kurtkirina Koçhisar ku yek ji navên kevn yên vê deverê bû.

Bajarokek e li parêzgeha Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê.


Ferîd

Ji erebî فريد (ferîd, “ferd, bêwêne, bêmînak, bênimûne, yekta, yekane, bêmîsal, ne wek ti kesekî din”). Jê: Ferîda, Ferîde.


Ewropa

Parzemînek e dikeve rojavayî Asyayê û bakurî Afrîkayê.


Luqman

Ne Eflaton û Loqman manNe Dawid û Suleyman man

Dil nefes dîsa bi ber hatLew hekîm Luqman bi ser hatNafi'ê derdê ceger hat


Mistefa

Mistafa
Mustafa
Mustefa
wisa tê tîpandin:
موستەفا


Mihemed

Mihemedê (masculine definite construct singular)
Mihemedî (masculine definite oblique singular)
wî Mihemedî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Mihemedo (masculine definite vocative singular)
Mihemedek (masculine indefinite nominative singular)
Mihemedekî (masculine indefinite construct singular)
Mihemedekî (masculine indefinite oblique singular)
Mehemed
Mehemmed
Mehmed
Memed
Mend
Mihemmed
Muhemed
Muhemmed
Muhamed
Muhammed
Meḧemed
Meḧemmed
Meḧmed
Memed
Miḧemed
Miḧemmed
Muḧemed
Muḧemmed
Muḧamed
Muḧammed

pêxemberê ku îslam damezrand yan belav kir

Gul im di destê xaranB' ismê Mihemed nav imBilbil im di gulzaran


Umer

Umerê (masculine definite construct singular)
Umerî (masculine definite oblique singular)
wî Umerî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Umero (masculine definite vocative singular)
Umerek (masculine indefinite nominative singular)
Umerekî (masculine indefinite construct singular)
Umerekî (masculine indefinite oblique singular)
Emer
Imer
Omer
'Emer
'Imer
'Omer
'Umer

Omerê kurrê Xetabî (Omer bin Xetab): duyem xelîfê misilmanan bû


Asya

Asyaya (feminine definite construct singular)
Asyayê (feminine definite oblique singular)
wê Asyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Asyayê (feminine definite vocative singular)
Asyayek (feminine indefinite nominative singular)
Asyayeke (feminine indefinite construct singular)
Asyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Asiya
Afrîka
Emerîka
Ewropa
Ewistralya
Entarktîka

Ji yûnanî Ἀσία (Asía) ji yûnaniya mîkenîAswiya ji hîtîtîAşşuwa- (bakur-rojhilataAnadolê) yan jî ji akadîesû (rojhilatin).

Parzemînek e li rojhilata Ewropayê dest pê dike ta digihe Japonyayê.


Osman

Ji tirkîOsman ji erebî عُثْمَان (Uthman).


Fehîm

Ji erebî [skrîpt hewce ye] (fehîm, “fama, têgihiştî”).


Hisên

Hiseyin
Hiseyîn
Hiseyn
Huseyin
Huseyîn
Huseyn
Husên
Ḧiseyin
Ḧiseyîn
Ḧiseyn
Ḧisên
Ḧuseyin
Ḧuseyîn
Ḧuseyn
Ḧusên

yek ji herdu neviyên Mihemed pêxember bû, kurrê Îmam Elî û Fatmayê


Qadir

Ji erebî [skrîpt hewce ye] (qadir, “tiwana, bişiyan, xurt, kesa/ê dikare”).


Qibris

Kibris
Kibrus
Kîpros
Kubris
Kubrus
Qibrus
Qubris
Qubrus

welatek giravî ye li Deryaya Navîn ji Tirkiyeyê ber bi başûr


Deryaya Navîn

Deryaya Spî
Derya Navîn
Deryaya Naverast
Derya Spî
Derya Naverast
Behra Navîn
Behra Spî
Behra Naverast
Deryaya Atlas
Deryaya Pasîfîk
Deryaya Reş
Deryaya Sor
Deryaya Mirî

deryaya navbera Ewropa û Afrîka û Rojhilata Navîn


Rom

Hindûyên roji-perest in çep û rastQeyserê Romê li serheddê firingTop û zincîr-i vebestin çep û rast

Împaratoriya Romê: dewletek bû ji sala n. 750ê bZ ta n 350 pZ
bi taybetî li Îtalyayê lê demekê xwe gihandibû hemî başûrê Ewropayê û bakurê Afrîkayê û Rojhilata Navîn

Dewleta Romayê ya BM di sala 753'yan da hatîye sazkirin û bûye împeratorîyeka gelek mezin, piştê Mîladê di sala 395'an da hatîye parçekirin û navê parçeyeka wê bûye "Roma Rojhilat", navê parçeya wê ya di jî bûye “Roma Rojava". Ji Roma Rojhilat ra "Bîzans" jî hatîye gotin."Ew şepala şox û şeng e/kafira Rom û Fireng el dame ber cotek xedenge/ zalimê, kuştim bi dox!" (Melayê Cizirî)

2008, M. Emîn Bozarslan, Ferhanga Kurdî, Weşanxaneya Deng, r. 935, ISBN 978-975-7011-99-6

Dewleta Osmanî; dewleta ku padişahên Osmaniyan li serê wê bûne, ew gêrane, imperatoriyeka gelek mezin bûye û di dûwayîya Şerê Pêşin ê Cihanê da hilweşiyaye, dûwayî li hebûna wê hatiye. Emma ji ezel Xwedê wisa kir/ ev Rom û Ecem li ser me rakir". (Ahmedê Xanî) “Gulê dêran, Gulê dêran!/Bila agirê kulê têkeve mala Roma xayîn, li mala bavê mi evdala Xwedê aniye koka şêran û mêran!(Sitrana Civatan)Bextê romê tune.(Gotinê pêşîyan)Dilopên gomê, seyên zomê, virrên romê(Gotinê Pêşîyan) yanî ew pirin.

2008, M. Emîn Bozarslan, Ferhanga Kurdî, Weşanxaneya Deng, r. 319, ISBN 978-975-7011-99-6

Gotinekê Kurmancan heye dibêje: Tu çendî dûrê Romê bî ew çend nezîkî Xwedê yî

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 110, ISBN 9789944360678

…Wî dilê xwe de got:’’Kulê tu bi min de bê yî, van li welatê Romê koka Kurmancan anî, livan deran jî evin teşkîl dikin, serê rêya digirin, merivan dişêlînin û dikujin, miletan berî hev didin.


Mûş

مووش (Kurdish-Arabic)
Mwîş
Mîş
Mûşava
ji bo ferqkirina parêzgeh û bajarê.


Erxenî

bajarkek e li parêzgeha Amedê li Bakurê Kurdistanê


Efrîqa

(...) li Efrîqayê bi sarbûna hewayê şer wê germ bibe.

Hawar, , Amadekar: Firat Cewerî, Weşanên Nûdem, cild 2, hj. 24-57, 1934-1943, sala weşandinê: 1998, r. 800

(...) çavên wan berê li Rojhilata Navîn diçirisin û dû re jî dadigerin ser gerdena Efrîqayê.

Mustafa Aydogan, Berê gotin hebû, Weşanxaneya Nefel, 2002, r. 14


Afrîka

Afrîqa
Efrîka
Efrîqa
Amerîka
Antarktîka
Asya
Ewropa

Yek ji pênc parzemînên cîhanê ye û dikeve başûrê Ewropayê û rojavaya Asyayê.


Afrîqa

Li welatên Afrîqa û Amêrîka Latîn gelek miliet fransî û spanyolî bi kar tînin.

Firat Cewerî, Kultur, huner û edebiyat, Nûdem, 1996, r. 371, ISBN 91 88592-251


salname

سالنامه (Kurdish-Arabic)
heftename
mehname
rojname

teqwîm, kalender,
sîstema jimartina roj û meh û salan


Estonya

Estland
Estlanda
Estlend
Estlenda
Estoniya
Êstland
Êstlanda
Êstlend
Êstlenda
Êstoniya
Êstonya

Welatek e li bakur-rojhilata Ewropayê.
(Bi zimanê xwe Eesti.)


Mekeh

Bajarek e li Erebistanê, ji bo (misilmanan pîroz e ji ber hec lê ye).


Tirkiya

Rewşa îzafeyî binavkirî yekjimar ya Tirkiye.


Rojhilata Navîn

Урта Көнчыгыш

Urta Könçığış

Herêmek e li rojhilat-rojava ji Îranê ta Misirê û li bakur-başûr jî ji Tirkiyeyê ta Yemenê.


Erebistana Siûdî

Arabistana Siûdî
Arabistana Siyûdî
Arabistana Suûdî
Arebistana Siûdî
Arebistana Siyûdî
Arebistana Suûdî
Erebistana Siyûdî
Erebistana Suûdî

沙烏地阿拉伯

Shāwūdì Ālābó

الْمَمْلَكَة الْعَرَبِيَّة السُّعُودِيَّة

ອາຣາບີຊາອູດີ

ʼā rā bī sā ʼū dī

Mezintirîn welatê Rojhilata Navîn ku dikeve navbera Kendava Farisî û Deryaya Sor.


Deryaya Sor

Derya Sor
Deryaya Atlas
Deryaya Bakur
Deryaya Hindê
Deryaya Navîn
Deryaya Pasîfîk
Deryaya Reş
Deryaya Spî

Deryaya li navbera Erebistana Siûdî û Misirê.


Cizîr

Kurtkirina Cizîra Botan, ji sedeya 8an; ji cizîr (“girav”). Dibe ku "Dihoka Botan"eke pêkan vecih kiribe, binêre Dihok.

Bajarek li parêzgeha Şirnexê li herêma Botan li Bakurê Kurdistanê.


Şirnex

Şirnexa (feminine definite construct singular)
Şirnexê (feminine definite oblique singular)
wê Şirnexê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Şirnexê (feminine definite vocative singular)
Şirnexek (feminine indefinite nominative singular)
Şirnexeke (feminine indefinite construct singular)
Şirnexekê (feminine indefinite oblique singular)
Şernax
Şernex
Şirnax

Parêzgehek e li herêma Botan li Tirkiyeyê.


Şirnax

Şirnaxa (feminine definite construct singular)
Şirnaxê (feminine definite oblique singular)
wê Şirnaxê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Şirnaxê (feminine definite vocative singular)
Şirnaxek (feminine indefinite nominative singular)
Şirnaxeke (feminine indefinite construct singular)
Şirnaxekê (feminine indefinite oblique singular)


Botan

بۆتان (Kurdish-Arabic)
ботан (Kurdish-Cyrillic)
Buhtan
Bohtan
Badînan
Baban
Mukriyan
Serhed

herêmek li Bakurê Kurdistanê û ji parêzgehên Colemêrgê, Sêrtê û Şirnexê pêk hatiye

Gula baxê îremê Botan im,
Şevçiraxa şevêd Kurdistan im.


Sêrt

parêzgehek e li herêma Botan li Bakurê Kurdistanê


Rojhilata Kurdistanê

Kurdistana Rojhilat
Kurdistana Rojhilatê
Rojhilatê Kurdistanê
Kurdistana Îranê
Kurdistana Bakur
Kurdistana Başûr

parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Îranê ve


Heleb

Heleba (feminine definite construct singular)
Helebê (feminine definite oblique singular)
wê Helebê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Helebê (feminine definite vocative singular)
Helebek (feminine indefinite nominative singular)
Helebeke (feminine indefinite construct singular)
Helebekê (feminine indefinite oblique singular)
Ḧeleb
Helebçe


Helebçe

bajarokek e li parêzgeha Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê


Amerîka

Amerîqa
Amêrîka
Amêrîqa
Amrîka
Emerîka
Emrîka
Emrîke

Ji navê geryarekî îtalî (Amerigo Verpucci)

Amerîkaya Bakur û Amerîkaya Başûr


Zîlan

Zîlana (feminine definite construct singular)
Zîlanê (feminine definite oblique singular)
wê Zîlanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Zîlanê (feminine definite vocative singular)
Zîlanek (feminine indefinite nominative singular)
Zîlaneke (feminine indefinite construct singular)
Zîlanekê (feminine indefinite oblique singular)


Danmarka

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Zagros

rêzeçiyayek e li Rojhilat û Başûrê Kurdistanê


fransî

fransiya (feminine definite construct singular)
fransiyên (feminine definite construct plural)
fransiyê (feminine definite oblique singular)
fransiyan (feminine definite oblique plural)
wê fransiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan fransiyan (feminine definite demonstrative oblique plural)
fransiyê (feminine definite vocative singular)
fransiyino (feminine definite vocative plural)
fransiyek (feminine indefinite nominative singular)
fransiyin (feminine indefinite nominative plural)
fransiyeke (feminine indefinite construct singular)
fransiyine (feminine indefinite construct plural)
fransiyekê (feminine indefinite oblique singular)
fransiyinan (feminine indefinite oblique plural)
feransayî
feransawî
feransewî
ferensayî
ferensawî
ferensewî
ferensizî
feransizî
fransayî
fransawî
fransewî
frensayî
frensawî
frensewî
feransî
frensî
fransizî
firansayî
firansawî
firansewî
firansî
firansizî
firinsî
firinsizî
firensayî
firensawî
firensewî

Zimanê Fransayê ku li gelek welatên din jî pê tê axiftin, bi taybetî li Belçîkayê, Swîsreyê, Luksemborgê, Kenedayê û hin welatên Efrîqayê.


Koreya Bakur

Náhookǫsjí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí


Koreya Başûr

Аладатәи Кореа

Ālādāṭ°i Ḳoreā

Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí


Amerîkaya Navîn

Amerîkaya Bakur
Amerîkaya Başûr
Amerîkaya Latînî

Welatên dikevin navbera Amerîkaya Bakur û Amerîkaya Başûr.


Çemçemal

bajarokek Başûrê Kurdistanê ye dikeve navbera Kerkûkê û silêmaniyê


Merîx

Behram, Mars,
yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye
(ji rojê ve ber bi dûrtir ya çarem e)

Vê demê stêrka te Heyv bi Merîxê re di nava hevrikiyekê de ye. Lewma dibe ku di rojên pêş de tu ji nişkê ve biryarekê bidî û mirovên derdora xwe matmayî bihêlî.

ji falnameyeka Tûrikê, paşkoya qerfî ya rojnameya Azadiya Welat

Xelk çûne ser Merîxê, em hê jî li nav rîxê!


Behram

Ji zimanên îranî, hevreha farisî بهرام (Behram), pehlewî Verehran), avestayî viriżreẍne (vərəthraγna: serfiraz, biserketî) ji îraniya kevn *vṛ-tre-ẍnes (vṛ-tra-ghnas: rakerê astengan), hevreh sanskrîtî वृत्रहन् (vṛtre-hen: rakerê astengan).

Merîx, Mars,
yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye
(ji rojê ve ber bi dûrtir ya çarem e)

navê kevn ê Tepêya Baravan e ku bajarokek Bismilê ye


Qeladiz

Li Qeladizê agir bi tankêrekê ket, 42 dukan şewitîn


Qers

bajarek e li Bakurê Kurdistanê nêzî sinorê Rojhilata Kurdistanê û Ermenistanê

Bavê min - Hecîyê Cindî, sala 1908-a li gundê Emençayîra qeza Qersê, lê dayîka min - Zeyneva îvo li gundê Êngûkê dîsa qeza Qersê da, sala 1914a hatibûne dinê.

Bîranînên Min, Frîda Hecî Cewarî, Weşanên Lîmûş


Yûnanistan

Yûnan
Yonan
Yonanistan
Yunan
Yunanistan
Yewnan
Yewnanistan

yûnan + -istan, hevreha erebî û farisî یونان (Yûnan, Yewnan), hexamenişî 𐎹𐎢𐎴 (Yewne-), îbrî יוון (Yewen), ermeniya kevn յոյն (yoyn) (> ermeniya nû հույն (huyn /Huynêr/)), hemû ji yûnanî Ἴων (Íōn, “hozeke yûnanî bû”).

Rebetîko, navê wan stran û kilamên gelêrî yên muzîkal e ku di serê sedsala çûyî de li Yûnanistanê belav bû û bi dû re bû parçeyek ji nasnameya vî welatî.


Yunanistan

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Yûnanistan.


Qazaxistan

Kazakistan
Kazaxistan
Qazakistan
Qezekistan
Qezexistan


Dîlok

Dîloka (feminine definite construct singular)
Dîlokê (feminine definite oblique singular)
wê Dîlokê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Dîlokê (feminine definite vocative singular)
Dîlokek (feminine indefinite nominative singular)
Dîlokeke (feminine indefinite construct singular)
Dîlokekê (feminine indefinite oblique singular)
Dilok
Dîluk
Duluk
Dûluk
Dêlûk

bajarek mezin e li bakurê Kurdistanê. Entab.


Romanya

Têkildarî Romê ji ber ku zimanê Romanyayê ji latînî anku zimanê Romê peyda bûye


Entab

Aîntab
Ayintab
Ayntayyib
Ayntayyiv
Entav
Enteb
Entep
Entev
Eyintab
Eyintav
Eyntab
Eyntav


Îzlenda

Ji zimanên cermenîis (cemed, qeşa) û land (welat, -stan)

welatek giravî ye di Deryaya Atlasê de li bakurê Ewropayê


Hungarya

Têkildarî hun (miletek bû)^([Divê were berfirehtirkirin])

Hungarya, welatek e li rojhilata Ewropayê


Elk

navçeyek parêzgeha Şernexê ye li Bakurê Kurdistanê


Zawe

Hevrreha Zeus, Jûpîter û xwedayên sereke ên din ên çandeyên hindûewropî ku maneya "bavê esman" didin. Ji pêş-hindû-ewropî "*dyḗws" ku maneya "xwedayê esmanê" dida, ku bûye pêş-hindû-îranî "*dyaws" > pêş-îranî "*dyawş" > pêş-kurdîkî/mediya kevnar "*dyafş" û paşê dy>z û fş>v bûye. Bi badînî "Zav" e û "Zawe" soraniya wê ye. "v"ên badînî ên di dawiya peyvê de bi pirranî bi soranî dibin "we", lewma gava peyva netewe dikeve badînî jî e'ê dawîn tavêjin û dibêjin netew. Ji bo peyvên ku di pêş-kurdî/mediya kevnar de bi "fş" xilas dibe û niha di zimanên kurdî de v/w bûye binêrre av, şev.

Tîr, Merkûr, Zav,
extera pergala rojê ya çerxa wê ji ya hemû exterên din zêdetir nêzî rojê


Adem

Ji erebî آدَم (ʾādam)îbranî אדם (Adam), hevreha akadî 𒁁𒈪 (adamu: mêr, zelam), fonîkî 𐤀𐤃𐤌 (ʾdm), ugarîtî 𐎀𐎄𐎎 (adm), erebiya başûrî𐩱𐩵𐩣 (bindest), ge'ezîዶም (dom: kole, bendî). Heman peyv ji îbrî bi rêya yûnanî û latînî wek Adam ketiye zimanên ewropî jî.

li gor Quranê û Pîroznameyê yekem mirovê dinyayê û bavkalê hemû mirovên din

Adem û Hawa


Hewa

Hewaya (feminine definite construct singular)
Hewayê (feminine definite oblique singular)
wê Hewayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Hewayê (feminine definite vocative singular)
Hewayek (feminine indefinite nominative singular)
Hewayeke (feminine indefinite construct singular)
Hewayekê (feminine indefinite oblique singular)
Hewa
Hewê
Hewik
حاوا (Kurdish-Arabic)
hewa

Ji erebî حواء (ḧewa')îbranî חוה (Xewa, Xeva) ji חי (xey: jîndar, zindî, sax), hevreha navê Heyatê. Heman peyv ji îbranî bi rêya yûnanî Εὔα (Eúa) ketiye zimanên ewropî jî: almanî, portugalî û spanî Eva, fransî Ève, îngilîzî Eve, rusî Е́ва (Yêva)...

li gor Quranê û Pîroznameyê yekem jin,
jina Adem,
dayika nijadê mirovan


Cemşîd

Cemşîdê (masculine definite construct singular)
Cemşîdî (masculine definite oblique singular)
wî Cemşîdî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Cemşîdo (masculine definite vocative singular)
Cemşîdek (masculine indefinite nominative singular)
Cemşîdekî (masculine indefinite construct singular)
Cemşîdekî (masculine indefinite oblique singular)
Cem


Muslim

Ji erebî [Peyv?], ji mislim, hevwateyamisilman.


Antarktîka

Antarktîk
Entarktîka
Entarktîk
Amerîka
Asya
Awistralya
Afrîka
Ewropa

Parzemîna başûrê Zemînê<; parzemînek qerriseyî û mirov lê najîn.


Hewraman

/hɛwɾɑːˈmɑːn/

herêmek e li başûr-rojavaya Kurdistanê (li Îranê û Iraqê),
devera ku hewramî lê tê peyivîn


Silêman

Silêmanê (masculine definite construct singular)
Silêmanî (masculine definite oblique singular)
wî Silêmanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Silêmano (masculine definite vocative singular)
Silêmanek (masculine indefinite nominative singular)
Silêmanekî (masculine indefinite construct singular)
Silêmanekî (masculine indefinite oblique singular)
Sileyman
Sleyman
Slêman
Sulêman
Suleyman

Ji erebî سُلَيْمَان (sulaymān, “aştîxwaz, aştîsaz, mirovê aştiyê çêdike”), ji siryaniya klasîk ܫܠܝܡܘܢ (šlemūn), ji îbraniya kevn שְׁלֹמֹה (šĕlōmōʰ, “aştî”).


Orşelîn

bajarekî di Îsraîl/Filistîn de ye, Quds, Yerusalem


Quds

Qudsa (feminine definite construct singular)
Qudsê (feminine definite oblique singular)
wê Qudsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Qudsê (feminine definite vocative singular)
Qudsek (feminine indefinite nominative singular)
Qudseke (feminine indefinite construct singular)
Qudsekê (feminine indefinite oblique singular)
Qids
Qidis
Qudis
Qudus

Ji erebî اَلْقُدْس (al-quds, “pîrozî”), hevrehaaramî קדושה (qidoşa, “pîrozî”) û akadî [skrîpt hewce ye] (qeduşa).


Şeytan

Ji erebî شيطان (şeyṭan) ji îbranî שטן (şeṭan), hevreha aramî ܣܛܢܐ (şaṭana). Peyva îbranî yekser yan jî bi rêya aramî wek Σατάν (Satan) ketiye yûnaniya kevn û jê belavî hemû zimanên ewropî jî bûye: latînî Satān, fransî, almanî û îngilîzî Satan, spanî Satán, îtalî Satana, rusî Сатана (Satana) (Satana), portugalî Satã... Li aliyekî din li Rojhilatê forma bi rêya erebî belav bûye: farisî شیطان (şeytan), tirkî Şeytan, hindî शैतान (şeytan), maratî सैतान (şeytan)...

Mexlûqê ku guneh û xirabiyan bi mirovî dide kirin.

Xedda' û xeberbezîn û telbîsŞagirdê şe'ameta wî ŞeytanŞermende ji guhtina wî Buhtan


Walonya

başûrê Belçîkayê, herêma fransîziman ya Belçîkayê


Flander

Bakurê Belçîkayê, herêma holendîziman ya Belçîkayê, devera flemanan.


Bruksel

serbajarê Belçîkayê, paytextê Belçîkayê
(wek serbajarê Yekîtiya Ewropayê jî tê hesibandin)


Dimdim

(di folklora kurdî de) kelek anku bircek e û destanek li ser wê kelê ye

Kela Dimdim


Agirî

{{#tag:maplink|[{"features": [{"geometry": {"coordinates": [44.2972, 39.7019], "type": "Point"}, "properties": {"marker-color": "208020", "marker-size": "small", "marker-symbol": "circle", "title": "Point1"}, "type": "Feature"}], "type": "FeatureCollection"}]|text="(Çiya)"|zoom="9"}} Grîdax, çiyayekî volkanîk e.


Ebas

Ebasê (masculine definite construct singular)
Ebasî (masculine definite oblique singular)
wî Ebasî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ebaso (masculine definite vocative singular)
Ebasek (masculine indefinite nominative singular)
Ebasekî (masculine indefinite construct singular)
Ebasekî (masculine indefinite oblique singular)
Abas
Abbas
Ebbas
'Ebas
'Ebbas


Receb

Recebê (masculine definite construct singular)
Recebî (masculine definite oblique singular)
wî Recebî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Recebo (masculine definite vocative singular)
Recebek (masculine indefinite nominative singular)
Recebekî (masculine indefinite construct singular)
Recebekî (masculine indefinite oblique singular)


Remezan

Remezanê (masculine definite construct singular)
Remezanî (masculine definite oblique singular)
wî Remezanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Remezano (masculine definite vocative singular)
Remezanek (masculine indefinite nominative singular)
Remezanekî (masculine indefinite construct singular)
Remezanekî (masculine indefinite oblique singular)


Efrîn

ji Ufrenus a Latînî ji Oinoparas (Οινοπάρας) a Yûnanîya kevin, ku wata Çemê (Robar) Sor dide, çinkî bajêr navê Xwe ji ew çemê li ser hatî avakirin biriye.

Ew Efrîn e, warê zeytûnê ye, bihuşt û dilê Rojava ye, xelata xwedê bo kurdan e, war û xakê kurdan e.


Rojavaya Kurdistanê

Başûr-rojavaya Kurdistanê
Başûr-rojavayê Kurdistanê
Başûrê-rojavaya Kurdistanê
Kurdistana Başûr-rojava
Kurdistana Sûriyeyê
Başûrê Biçûk
Rojava
Bakurê Kurdistanê
Başûrê Kurdistanê
Rojhilata Kurdistanê

parçeya Kurdistanê ya ku niha di bin dagirkeriya Sûriyeyê de ye


Kawayê Asinger

Hesinkar Kawa
Kawayê Hesinger
Kawayê Hesinker

Kesek bû ku Dehakê stemkar kuşt û gel ji koletiyê rizgar kir
 (her sal newroz ji ber wê bûyerê tê pîrozkirin)


Xirwatistan

Xirwatistana (feminine definite construct singular)
Xirwatistanê (feminine definite oblique singular)
wê Xirwatistanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Xirwatistanê (feminine definite vocative singular)
Xirwatistanek (feminine indefinite nominative singular)
Xirwatistaneke (feminine indefinite construct singular)
Xirwatistanekê (feminine indefinite oblique singular)
Hirvatistan
Hirvatya
Hirwatistan
Hirwatya
Kroatya
Xirvatistan
Xirvatya
Xirwatya

welatek e li rojavaya Balkanan li başûrê Ewropayê


Balkan

parêzgehek anku wîlayetek e li rojavaya Tirkmenistanê


Nû Zelenda

Nîwzelanda
Nîwzelenda
Nîwzîland
Nîwzîlanda
Nîwzîlenda
Nîwzîlenda
Nîw Zelanda
Nîw Zelenda
Nîw Zîland
Nîw Zîlanda
Nîw Zîlenda
Nû Zelanda
Nû Zelenda
Nû Zelendayî
Nîw Zîlenda
Zelanda Nû
Zelandaya Nû
Zelenda Nû
Zelendaya Nû
Zîlanda Nû
Zîlandaya Nû
Zîlenda Nû
Zîlendaya Nû

welatek e ji du giravên serekî pêk hatiye û dikeve rojhilata Awistralyayê


Sicîlya

giravek Îtalyayê ye û dikeve başûrê wî welatî


Papua Gîneya Nû

Welatek giravî û dikeve bakurê Awistralyayê.


Bengladeş

/bɛnɡlɑːˈdɛʃ/

Welatek e li rojhilata Hindistanê li başûrê Asyayê.


Gambiya

Welatekî pir biçûk e li rojavaya Afrîkayê.


Çeko

Çekoyê (masculine definite construct singular)
Çekoyî (masculine definite oblique singular)
wî Çekoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Çekoyo (masculine definite vocative singular)
Çekoyek (masculine indefinite nominative singular)
Çekoyekî (masculine indefinite construct singular)
Çekoyekî (masculine indefinite oblique singular)
çeku


Brazîlya

mezintirîn welatê Amerîkaya Başûr e û bi portugalî dipeyive


Îsa

Îsayê (masculine definite construct singular)
Îsayên (masculine definite construct plural)
Îsayî (masculine definite oblique singular)
Îsayan (masculine definite oblique plural)
wî Îsayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Îsayan (masculine definite demonstrative oblique plural)
Îsayo (masculine definite vocative singular)
Îsayino (masculine definite vocative plural)
Îsayek (masculine indefinite nominative singular)
Îsayin (masculine indefinite nominative plural)
Îsayekî (masculine indefinite construct singular)
Îsayine (masculine indefinite construct plural)
Îsayekî (masculine indefinite oblique singular)
Îsayinan (masculine indefinite oblique plural)
'Îsa
Îse
'Îse
عیسا (Kurdish-Arabic)
Mihemed
Mûsa

Ji erebî عِيسَى (ʿīsā) ji îbranî יֵשׁוּעַ (yeshúa')

Damezrînerê filetiyê ku file û misilman herdu bawer dikin ku Mesîh e.


Îsa

Navê pertûka asmanî ya Îbrahîmê peyxember e.


Grînlenda

Grînland
Grînlanda
Grînlend
Gronland
Gronlanda
Gronlend
Gronlenda

Ji zimanê cermenî (îngilîzî green yan zimanên skandinavî grön anku kesk) + -lenda

mezintirîn giravê dinyayê ye û dikeve bakurê deryaya Atlas, navbera Ewropayê û Amerîkaya Bakur
(di bin serweriya Danîmarkayê de ye lê otonom e)


Nawrû

Welatekî giravî yê pirr biçûk e di Okyanûsa Pasîfîk de li rojhilata Asyayê


Kongo-Kînşasa

Welatekî mezin e li navenda Afrîkayê li geliyê çemê Kongo.


Komara Kongoyê

Komara Demokratîk ya Kongoyê
Kongo-Kînşasa

Welatek e li rojavaya Afrîkayê (ne Komara Demokratîk ya Kongoyê ye).


Kongo-Brazavîl

Welatek e li rojavaya Afrîkayê
(ne Komara Demokratîk ya Kongoyê ye).


Elsas

Devereke rojhilata Frensayê ye, li ber çemê Reyn û hevsinorî Almanyayê û Swîsreyê ye.


Samoa

Welatekî Polînezyayê ye, ji çar giravên jiyandî û pêncên nejiyandî pêk tê.


Moldova

welatek biçûk e li rojhilata Ewropayê, hevsinorî Romanyayê û Ukraynayê


Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê

Dewletên Yekgirtî
Wîlayetên Yekgirtî
Dewletên Yekgirtî yên Amerîkayê
Dewletên Yekgirtî yên Emerîkayê
Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê
Wîlayetên Yekgirtî yên Amerîkayê
Wîlayetên Yekgirtî yên Emerîkayê
Wîlayetên Yekbûyî yên Amerîkayê
Wîlayetên Yekbûyî yên Emerîkayê
Emerîka
DYA
DYE
WYA
WYE

Wergerandina yekser ji îngilîzî United States of America (“Dewletên + Yekbûyî + yên + Amerîkayê”).

الْوِلَايَات الْمُتَّحِدَة الْأَمْرِيكِيَّة

ཨ་མེ་རི་ཁ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ

a me ri kha rgyal phran mnyam 'brel rgyal khab

Welatek e li Amerîkaya Bakur, li bakur hevsinorî Kenedayê û li başûr cîranê Meksîkê ye.
(bi gelemperî wek Amerîka yan DYA tê nasîn û bi hêza xwe ya aborî, çandeyî û çekdarî wek xurttirîn welatê cîhanê tê hesibandin)


Hawayî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

yek ji her pêncî wîlayetên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye
 (herêmek giravî ye û serbajarê wê Honolulu ye)


Tonga

welatek e di okyanûsa Pasîfîk de û ji komek giravan pêkhatî ye û serbajarê wê Nukualofa ye


Okyanûsa Pasîfîk

Okyanosa Pasîfîk
Oqyanosa Pasîfîk
Oqyanûsa Pasîfîk


Okyanûsa Aram

Okyanosa Aram
Oqyanosa Aram
Oqyanûsa Aram
Okyanûsa Atlasê
Okyanûsa Hindî

האוקיינוס השקט \ הָאוֹקְיָנוֹס הַשָּׁקַט


Alabama

/ɑːlɑːbɑːˈmɑː/

yek ji pêncî wîlayetên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye û dikeve başûr-rojavaya wî welatî


Ozbekistan

Ozbekîstan
Uzbekistan
Uzbekîstan
Ûzbekistan
Ûzbekîstan


Keywan

Satûrn, yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye
(pênc planet di navbera wê û rojê de hene)


Satûrn

Keywan, yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye
(pênc planet di navbera wê û rojê de hene)


Berçîs

/bɛɾˈt͡ʃiːs/

Jûpîter, mezintirîn extera anku planeta pergala rojê
(çar exterên din di navbera wê û rojê de hene)


Jûpîter

Berçîs, mezintirîn extera anku planeta pergala rojê
(çar exterên din di navbera wê û rojê de hene)


Ûranûs

Ûranûsa (feminine definite construct singular)
Ûranûsên (feminine definite construct plural)
Ûranûsê (feminine definite oblique singular)
Ûranûsan (feminine definite oblique plural)
wê Ûranûsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Ûranûsan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Ûranûsê (feminine definite vocative singular)
Ûranûsino (feminine definite vocative plural)
Ûranûsek (feminine indefinite nominative singular)
Ûranûsin (feminine indefinite nominative plural)
Ûranûseke (feminine indefinite construct singular)
Ûranûsine (feminine indefinite construct plural)
Ûranûsekê (feminine indefinite oblique singular)
Ûranûsinan (feminine indefinite oblique plural)
Uranus

Ji latînî Ūranus, ji yûnaniya kevn Οὐρανός (Ouranós), ji yûnaniya kevn οὐρανός (ouranós, “asîman, biheşt”)Çavkanî: Wiktionary, The Free Dictionary, Uranus https://web.archive.org/https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Uranus&oldid=58728879 arşîv, en.wiktionary.org, 19.06.2020

heftem extera anku planeta pergala rojê ye

xwedayê esmanan, kurr û mêrê Gayayê, bavê tîtanan û sîklopan


Luksembûrg

Welatekî biçûk e di navbera Almanyayê, Frensayê û Belçîkayê de
(yek ji her sê welatên Beneluks e)


Kerîm

Kerîmê (masculine definite construct singular)
Kerîmî (masculine definite oblique singular)
wî Kerîmî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Kerîmo (masculine definite vocative singular)
Kerîmek (masculine indefinite nominative singular)
Kerîmekî (masculine indefinite construct singular)
Kerîmekî (masculine indefinite oblique singular)


Fîjî

welatek oseyanî ye û ji komek giravan pêk tê


Keşmîr

Deverek parçekirî ye di navbera Pakistanê û Hindistanê û Çînê de.


Lombardiya

herêmek e li bakurê Îtalyayê, li geliyê Po û serbajarê wê Mîlano ye


Hongkong

herêmek îdarî ye li başûrê Çînê
(berê mêtingehek Brîtanyayê bû)


Deryaya Reş

Derya Reş
Deryaya Navîn
Deryaya Spî
Deryaya Sor

Deryaya navbera Tirkiyeyê û Ukraynayê û Rusyayê.


Mizgîn

Mizgîna (feminine definite construct singular)
Mizgînê (feminine definite oblique singular)
wê Mizgînê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Mizgînê (feminine definite vocative singular)
Mizgînek (feminine indefinite nominative singular)
Mizgîneke (feminine indefinite construct singular)
Mizgînekê (feminine indefinite oblique singular)


Emerîkaya Başûr

Awayekî din yê nivîsîna Amerîkaya Başûr.


Dihak

Dihak: (mîtolojiya kurdî) stemkarê xwînmêj yê ku ji alî Kawayê Asinger ve hat kuştin û ji ber wê newroz tê pîrozkirin

dihak: stemkar, zalim, zoran, zordest, zordar, xwînmêj


Nemsa

Awistirya, Otrîş,
welatek e li navenda Ewropayê û zimanê wî yê fermî almanî ye û paytextê wê jî Viyena ye


Awistirya

Nemsa, Otrîş,
welatek e li navenda Ewropayê û zimanê wî yê fermî almanî ye
 û paytextê wê jî Viyena ye


Otrîş

Otrîşa (feminine definite construct singular)
Otrîşê (feminine definite oblique singular)
wê Otrîşê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Otrîşê (feminine definite vocative singular)
Otrîşek (feminine indefinite nominative singular)
Otrîşeke (feminine indefinite construct singular)
Otrîşekê (feminine indefinite oblique singular)

welatek e li navenda Ewropayê û zimanê wî yê fermî almanî ye
 û paytextê wê jî Viyena ye


Tîmora Rojhilat

Welatek giravî ye li başûr-rojhilata Asyayê.


Mezopotamya

Ji yûnanî [Peyv?]mesos (navber) + potos (çem) anku "navbera çeman". Peyva "Mezra Botan" navekî sexte ye ku vê dawiyê hin kurdan çêkiriye û bi kar tînin û dixwazin ku bidin diyarkirin ku peyva "Mezopotamya" ji wê ye. Lê ev îdiayeke bêbingeh û bêdîrok e.

Kurdistan li Mezopotamyayê ye.


Viyena

Viyenaya (feminine definite construct singular)
Viyenayê (feminine definite oblique singular)
wê Viyenayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Viyenayê (feminine definite vocative singular)
Viyenayek (feminine indefinite nominative singular)
Viyenayeke (feminine indefinite construct singular)
Viyenayekê (feminine indefinite oblique singular)
Viyana
Viyêna


Ke'be

Kevirê reş yê hecê yê ku hecac li dor dizivirrin û yê ku misilman berê xwe didinê dema ku nivêjê dikin.

Leşkerê qehr û xeman wê çûn hisara dil bikinKe'be û Beytu l-heram e lê bi nûr bêtin recebSuftiyên pir le'l û mircanan bi mujganan heta


Hayastan

Digerim nagerim
Ez ji te têr nabim
Xweliya te gulistan şên be Hayastan…
Bigirî Hayastan (Ermenistan), bigirî Kurdistan, bigrî her mirovê ku bi qasê serê derziyê wijdan û rûmet di dil û mejiyê wî/ê de heye…
Li dû Hrant Dînk bigirîn…

Yeko Ardil: Bigrî Hayastan… bigrî!…, Diyarname.com, 1/2007


Ewrasya

Alîkarê Wezîrê Ewropa û Ewrasyayê yê Wezareta Derve ya Amerîkayê Daniel Fried di preskonferansekê de ragihand ku ewê rê nedin Tirk derbasî başûrê Kurdistanê bibin.


Makedonya

Makedonyaya (feminine definite construct singular)
Makedonyayê (feminine definite oblique singular)
wê Makedonyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Makedonyayê (feminine definite vocative singular)
Makedonyayek (feminine indefinite nominative singular)
Makedonyayeke (feminine indefinite construct singular)
Makedonyayekê (feminine indefinite oblique singular)
Makêdonya
Meqedonya
Meqedonye

Makedonyaya Komara Yugoslavî ya Berê


Elî

Eliyê (masculine definite construct singular)
wî Elî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Eliyo (masculine definite vocative singular)
Eliyek (masculine indefinite nominative singular)
Eliyekî (masculine indefinite construct singular)
Eliyekî (masculine indefinite oblique singular)
عهلی (Kurdish-Arabic)
'Elî
Alî
'Alî

Ji erebî عَلِيّ ('Elî), têkilî عال ('al, “bilind”), hevreha îbrî עלה (ala, “bilind bûn”)


Dawid

Dawidê (masculine definite construct singular)
Dawidî (masculine definite oblique singular)
wî Dawidî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Dawido (masculine definite vocative singular)
Dawidek (masculine indefinite nominative singular)
Dawidekî (masculine indefinite construct singular)
Dawidekî (masculine indefinite oblique singular)
Dawud

paşa û pêxemberek cihûyan û wergirê yan nivîserê Zebûrê bû


Dîmeşq

Dîmeşqa (feminine definite construct singular)
Dîmeşqê (feminine definite oblique singular)
wê Dîmeşqê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Dîmeşqê (feminine definite vocative singular)
Dîmeşqek (feminine indefinite nominative singular)
Dîmeşqeke (feminine indefinite construct singular)
Dîmeşqekê (feminine indefinite oblique singular)


Şêxan

Şêxana (feminine definite construct singular)
Şêxanên (feminine definite construct plural)
Şêxanê (feminine definite oblique singular)
Şêxanan (feminine definite oblique plural)
wê Şêxanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Şêxanan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Şêxanê (feminine definite vocative singular)
Şêxanino (feminine definite vocative plural)
Şêxanek (feminine indefinite nominative singular)
Şêxanin (feminine indefinite nominative plural)
Şêxaneke (feminine indefinite construct singular)
Şêxanine (feminine indefinite construct plural)
Şêxanekê (feminine indefinite oblique singular)
Şêxaninan (feminine indefinite oblique plural)

Devereke li herêma Behdînan li Başûrê Kurdistanê ye û piraniya rûniştvanên wê kurdên êzidî ne


Şengal

Şengala (feminine definite construct singular)
Şengalê (feminine definite oblique singular)
wê Şengalê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Şengalê (feminine definite vocative singular)
Şengalek (feminine indefinite nominative singular)
Şengaleke (feminine indefinite construct singular)
Şengalekê (feminine indefinite oblique singular)


Şingal

Şengal
Şengar
Şingar
Sincar
شنگال (Kurdish-Arabic)

Hevreha aramî ܫܝܓܳܪ (Şiggor), erebî سنجار (Sincar) lê nayê zanîn ka kîjan ji van zimanan ev peyv daye zimanên din yan jî ka ew ji zimanekî din e.

deverek e li herêma Behdînan li Başûrê Kurdistanê û piraniya rûniştvanên wê kurdên êzidî ne

{{#tag:maplink|[{"features": [{"geometry": {"coordinates": [41.7, 36.37], "type": "Point"}, "properties": {"marker-color": "208020", "marker-size": "small", "marker-symbol": "circle", "title": "Point1"}, "type": "Feature"}], "type": "FeatureCollection"}]|text="(Çiya)"|zoom="9"}} çiyayek e li wê deverê


Qefqasya

Kafkasya
Qafkasya
Qafqasya
Qawqasya
Qewqasya

herêma navbera Deryaya Reş û Gola Qezwînê
(Azerbeycan, Ermenistan û Gurcistan)


Gola Qezwînê

mezintirîn deryaçeya cîhanê ye û dikeve rojavaya Tirkmenistan û Qazaxistanê û bakurê Îranê û rojhilata Qefqasyayê


Daxistan

komarek ji Federasyona Rusyayê ye li Qefqasyayê


Gata

Piraniya helbestên Zerdeşt ko di Gatayê de hatine tomarkirin heft-heşt û deh kîteyî ne.

Qahir Bateyî: Şêx Adî (1075–1162), Nefel.com, 2/2007


Misorî

bajarokek e li parêzgeha Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê

Projeya Xwedîkirina Gêlasan' ku ji aliyê Şaredarê bajarokê Misoriyê (Yalim) ya Mêrdînê Abdulkerîm Adam ve hatiye amadekirin û YE piştgiriyê dide, ket jiyanê.


Gever

Gevera (feminine definite construct singular)
Geverê (feminine definite oblique singular)
wê Geverê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Geverê (feminine definite vocative singular)
Geverek (feminine indefinite nominative singular)
Gevereke (feminine indefinite construct singular)
Geverekê (feminine indefinite oblique singular)
Geverr
Gewer
Gewerr

Ji ermenî գավառ (gavaṙ, “dever”) ji ermeniya kevn գաւառ (gawaṙ) ji gurcî გვარი (gvari) (gvari: binemal, nijad, nifş, cins) ji გვარობა (gvaroba: deverekava kirin). Ji eynî rehî: dever.

Bajorokek e li parêzgeha Hekariyê li Bakurê Kurdistanê.

Gundek ser bi Şirnexê ve bû lê ji alî dewleta tirk ve hatiye valakirin.


Lenîngrad

navê bajarê Petersbûrgê ji sala 1924ê ta 1991ê


Beneluks

Belçîka + Nederland (Holenda) + Luksembûrg

yekîtiya Belçîkayê û Holendayê û Luksembûrgê


Burma

Miyanmar (welatek e li başûr-rojhilata Asyayê).


Miyanmar

Ji Kurdistanê ji bo mislimanên Myanmarê peyama hevxemiyê.


Enkawe

Enkawa
'Enkawa
'Enkawe
'Enkawe
Inkawa
'Inkawa
Inkawe
'Inkawe

Bajarkek e li parêzgeha Hewlêrê li Başûrê Kurdistanê û piraniya rûniştvanê wê file ne

Kongreya milî ya kildan, suryanî û aşûriyan li Enkawe dest pê kir


Hesen

Hesen û Hisên


Sûmer

Sûmera (feminine definite construct singular)
Sûmerên (feminine definite construct plural)
Sûmerê (feminine definite oblique singular)
Sûmeran (feminine definite oblique plural)
wê Sûmerê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Sûmeran (feminine definite demonstrative oblique plural)
Sûmerê (feminine definite vocative singular)
Sûmerino (feminine definite vocative plural)
Sûmerek (feminine indefinite nominative singular)
Sûmerin (feminine indefinite nominative plural)
Sûmereke (feminine indefinite construct singular)
Sûmerine (feminine indefinite construct plural)
Sûmerekê (feminine indefinite oblique singular)
Sûmerinan (feminine indefinite oblique plural)
Somer
Sumer
Akad
Aşûr
Babîlonya
Medya

welatek û şaristaniyek bû li başûrê Mezopotamyayê li hezarsalên 4em û 3yêm bz


Bêjen

Bêjenê (masculine definite construct singular)
Bêjenî (masculine definite oblique singular)
wî Bêjenî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bêjeno (masculine definite vocative singular)
Bêjenek (masculine indefinite nominative singular)
Bêjenekî (masculine indefinite construct singular)
Bêjenekî (masculine indefinite oblique singular)
bêjen
bijen
bîjin

Ev bilbilê can di mehbesa ten
Maye bi tenê misalê Bêjen

kurrê Gêwî û evîndarê Menîjeya keça Efrasyabî li gor Şahnameya Fîrdewsî


Şahname

Şahnama (feminine definite construct singular)
Şahnamê (feminine definite oblique singular)
wê Şahnamê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Şahnamê (feminine definite vocative singular)
Şahnamek (feminine indefinite nominative singular)
Şahnameke (feminine indefinite construct singular)
Şahnamekê (feminine indefinite oblique singular)

Ji farisî شاهنامه (šâhnâme) ji شاه (“şah”) + نامه (“name”).

Pirtûkeke helbestan e ku bi farisî ji alî Fîrdewsî ve nêzî sala 1000 hatiye nivîsîn û basa dîrok û efsaneyên gelên îranî dike


Riyad

Ebdulezîz Hekîm jî behsa serdana Celal Talebanî kir û got — Em hatin da rewşa saxlemiya Mam Celal bipirsin ko li gorî me û gorî hemû iraqiyan jî girîngtirîn tişt e. Me di hevdîtina xwe de behsa kongreya Riyadê kir. Ji bilî wê jî me li ser rewşa welêt û guhertinên siyasî û ewlekariyê sohbet kir.


Cîbûtî

Welatekî biçûk yê li ber Deryaya Sor e û cîranê Erîtrêyayê, Etiyopyayê û Somalyayê ye.


Polînezyaya Fransî

giravên Okyanûsa Aram yên bindarî Frensayê
ku dikevin nêzî 6 000 km rojhilatê ji Awistralyayê


Emerîkaya Bakur

Awayekî din yê nivîsîna Amerîkaya Bakur.


Dêrik

Bajarek e li parêzgeha Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê.

{{#tag:maplink|[{"features": [{"geometry": {"coordinates": [42.393, 39.123], "type": "Point"}, "properties": {"marker-color": "208020", "marker-size": "small", "marker-symbol": "circle", "title": "Point1"}, "type": "Feature"}], "type": "FeatureCollection"}]|text="(Gund)"|zoom="9"}} Gundeke li Bakûrê Kurdistanê ye bi girêdayî navçeya Milazgirê ye.


Aşûr

dewletek bû li Mezopotamyayê berî zayînê


Tokelaw

herêmek 3-giravî ye û ser bi Nû Zelendayê ve ye


Peymana Kevn

Tewrat, Tenex, Eqda Kevn,
pîroznameya cihû û fileyan ya berî hatina Hz. Îsa


Colemêrg

Ez ji Colemêrgê sil bûm, ji biçûkatiya xwe dilmayî. Gişkên tilîkên min diêşîyan, ew êş ji wan rojan mabûn.

2022, Omer Dilsoz, li Virê Siwar li Wirê Peyar, Peywend, r. 170


Hekarî

Parêzgehek e li Bakurê Kurdistanê li ber tixûbê Başûrê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê.


Caf

Eşîrek kurd ya pirr mezin e û endamên wê hem li Başûr û hem jî li Rojhilata Kurdistanê hene.

Eşîrên Kurdistanê li kurdayetiya xwe vedigerin. Mezintirîn eşîra başûrê Kurdistanê eşîra cafan, yan jî konfedarasyona eşîra cafan, ko ji 54 eşîran pêk têt duhî bi karnevaleka eşîrî li serê bêrzaneyên çiyayê Qeredaxê zêdetirî 15 000 kesan kom kiriye û di bin çadirên cida de dîlana azadiyê dike.


Fêsel

Fêselê (masculine definite construct singular)
Fêselî (masculine definite oblique singular)
wî Fêselî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Fêselo (masculine definite vocative singular)
Fêselek (masculine indefinite nominative singular)
Fêselekî (masculine indefinite construct singular)
Fêselekî (masculine indefinite oblique singular)
Feysel

Nûçegihanê Rûdawê herwiha got ku Ofîsa Serokatiya ENKSê jî ku ji 5 kesan pêk tê hat hilbijartin û tevî Îbrahîm Biro her yek ji Fêsel Yûsif, Ehmed Sîno, Hejar Hesen û Xelîl Husam bûn endamên Ofîsa Serokatiyê ya ENKSê.


Bulgaristan

Bilgarya
Bilxarya
Bilgaristan
Bilxaristan
Bulgarya
Bulxarya
Bulxaristan


Mars

Behram

Yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye (ji rojê ve ber bi dûrtir ya çarem e).


Sîberya

devera bakurê Rusyayê ji çiyayên Ural ta Okyanûsa Aram


Ehya

Bi rêya erebî يَحْيَى (yaḥyā) ji îbranî [Peyv?]יוחנן (yōḥānān).


Zekerya

Zekeryayê (masculine definite construct singular)
Zekeryayên (masculine definite construct plural)
Zekeryayî (masculine definite oblique singular)
Zekeryayan (masculine definite oblique plural)
wî Zekeryayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Zekeryayan (masculine definite demonstrative oblique plural)
Zekeryayo (masculine definite vocative singular)
Zekeryayino (masculine definite vocative plural)
Zekeryayek (masculine indefinite nominative singular)
Zekeryayin (masculine indefinite nominative plural)
Zekeryayekî (masculine indefinite construct singular)
Zekeryayine (masculine indefinite construct plural)
Zekeryayekî (masculine indefinite oblique singular)
Zekeryayinan (masculine indefinite oblique plural)
Zekeriya

Bi rêya erebî زَكَرِيَّا (zakariyyā) ji îbranî, têkildarî zikir.


Erûh

deverek e li parêzgeha Sêrtê li Bakurê Kurdistanê


Ketfo

Bavê rojnamevan-nivîskarê kurd Gabar Çiyan û yek ji wan kesên avakirê pêşî yê taxa Kişlêya Nisêbînê H. Cemil Acat (Ketfo) îro berê sibêhe çû rehmetê.


waar

Navê kenalekê asmaniyê Kurdiye li parêzgeha Dihokê.


Casim

Casimê (masculine definite construct singular)
Casimî (masculine definite oblique singular)
wî Casimî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Casimo (masculine definite vocative singular)
Casimek (masculine indefinite nominative singular)
Casimekî (masculine indefinite construct singular)
Casimekî (masculine indefinite oblique singular)
Casîm
Hazim
Qasim

Ferîdê hecî Casim heta ku xwendegeha navîn dixwend bi giyanî xwe li tirkî girêdida, salên wî yên li Diyarbekirê jî wisa derbas bûn. Demek di pey çûyîna zanîngehê (li metropolê) me bihîst ku Ferîd abê 180 dece vegeriyaye, bi temamî xwe li kurdî girêdaye û bi ser de devkî, nivîskî, govendkî di vê têkoşînê de bêwestan havilkar e. Lê çi heye gava di westana havînan de tê seredana mala bavê xwe, wek ku li aliyek zirnazîqê (tirki; tahteravallı, îngîlîzî; seesaw) siwarbûbe geh radibe jorê geh dadikeve jêrê. Bêguman jor rêngdêriya “türk aydını” û jêr jî damarê kurdewarî, an jî bi gotinek dinê hê bi temamî “nekarîna tirk bûyînê” ye. Di vê ya dawiyê de jî bersîva wî tim di berîkê de amade ye: “Kürdüm amma ilkel kürt değilim” (kurd im, lê ne yê hovî me).

Rojen Barnas: Meqletîz, Netkurd.com, 6/2007


Qasim

Ji erebî قاسم (Qasim: parveker, belavker, lêkveker, dabeşker, "parvekerê/belavkerê qencî û xêrê di nav xelkê de"), hevrehaqism û qismet, qesem.


Kazim

Kazimê (masculine definite construct singular)
Kazimî (masculine definite oblique singular)
wî Kazimî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Kazimo (masculine definite vocative singular)
Kazimek (masculine indefinite nominative singular)
Kazimekî (masculine indefinite construct singular)
Kazimekî (masculine indefinite oblique singular)
Kazîm
Casim
Hazim
Qasim


Xelîl

Xelîl Xemgîn hunermendek muzîkê yê dengxweş e.


Pensîlvanya

Ji William Penn + sylvania (latînî: daristan)

wîlayetek ji yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê


Ferhad

evîndarê Şîrînê di dastana Şîrîn û Ferhad de.


Zêw

Zê
Zêwê Mezin
Zêyê Mezin
Zêwê Behdînan
Zêyê Behdînan
Zab
(di bin tesîra erebî de)
Zap
(di bin tesîra tirkî de)
zêw
zêwî

Çemek e û geliyê li dor wî ye ku li Rojhilatê Kurdistanê dizê û di Bakurê Kurdistanê re derbazî Başûrê Kurdistanê dibe û dirije nav Dîcle.


Buenos Aires

Piştî 90 salan li Buenos Airesê berf bariya.


Erdelan

herêmek Rojhilata Kurdistanê ye û navenda wê Sine ye

mîrnişînek kurdî bû di navbera salên nêzî 1100 ta 1870 de li wê herêmê


Baban

mîrnişînek kurdî bû di navbera salên 1649-1850 de li cihê ku niha Başûrê Kurdistanê ye
 û paytextê wê carine Şarezor û geh jî Qeleçolan bû


Şarezor

Bajarekî Başûrê Kurdistanê ku li Parêzgeha Silêmaniyê ye û li rojavaya Hewremanê dimîne.


Merwan

Merwanê (masculine definite construct singular)
Merwanî (masculine definite oblique singular)
wî Merwanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Merwano (masculine definite vocative singular)
Merwanek (masculine indefinite nominative singular)
Merwanekî (masculine indefinite construct singular)
Merwanekî (masculine indefinite oblique singular)


Merîwan

/mɛɾiːˈwɑːn/

bajarkek e li nêzî Sineyê li Rojhilata Kurdistanê


Merîwan

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.(bajar)

/mɛɾiːˈwɑːn/


Mezher

Mezherê (masculine definite construct singular)
Mezherî (masculine definite oblique singular)
wî Mezherî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Mezhero (masculine definite vocative singular)
Mezherek (masculine indefinite nominative singular)
Mezherekî (masculine indefinite construct singular)
Mezherekî (masculine indefinite oblique singular)


Bûtan

Welatek biçûk e di navbera Çînê û Hindistanê de û paytextê wê Tîmpû ye.


Sason

Sasona (feminine definite construct singular)
Sasonên (feminine definite construct plural)
Sasonê (feminine definite oblique singular)
Sasonan (feminine definite oblique plural)
wê Sasonê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Sasonan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Sasonê (feminine definite vocative singular)
Sasonino (feminine definite vocative plural)
Sasonek (feminine indefinite nominative singular)
Sasonin (feminine indefinite nominative plural)
Sasoneke (feminine indefinite construct singular)
Sasonine (feminine indefinite construct plural)
Sasonekê (feminine indefinite oblique singular)
Sasoninan (feminine indefinite oblique plural)

Batman: dayika du zarokan întixar kir. Bûyer li navçeya Sasonê li gundê Ergunê çêbû. Muzeyen Işik a 26 salî di encama depresyonê de bi kelaşînkofa mêrê xwe întixar kir.


Bidlîs

Bidlîsa (feminine definite construct singular)
Bidlîsê (feminine definite oblique singular)
wê Bidlîsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Bidlîsê (feminine definite vocative singular)
Bidlîsek (feminine indefinite nominative singular)
Bidlîseke (feminine indefinite construct singular)
Bidlîsekê (feminine indefinite oblique singular)
Bedlîs
Bilîs


Semsûr

Adiyeman

Parêzgeheke Tirkiyeyê ye ku dikeve erdên Bakurê Kurdistanê.


Medîne

Ji erebî المدينة المنورة (el-Medînet el-munewwere, “Bajarê ronakbîr”) yan مدينة ﺍﻟﻨﺒﻲ (Medînet en-Nebî, “Bajarrê [Mihemed] Pêxemberî”) ji مدينة (medîneᵗ, “bajar < dadgeh, cihê hukimkirinê”) ji aramî ܡܕܝܢܢܐ / מדינא (midîna) yan ܡܕܝܢܢܛܐ / מדינתא (midîneta) ji me- (-geh, cih, war) + ܕܝܢܢ / דינ (d-y-n-: darizandin, hukim kirin) ji akadî [skrîpt hewce ye] (dînu) (qanûn; hukim) ku herwiha serekaniya peyvên "dîn" (bawerî) û "deyn" (qerz) yên kurdî ye jî. "-eᵗ" ya erebî ya nîşana mêyîtiyê bi pirranî ji kurdî dikeve lê di peyva "Medîne" de hatiye parastin ji ber ku navekî taybet e. Herwiha di navên jinan de jî tê parastin yan jî dibe "-a": Fatma.

bajarek e li rojavaya Erebistana Siûdî û ji misilmanan re pîroz e


Edla

Edlaya (feminine definite construct singular)
Edlayê (feminine definite oblique singular)
wê Edlayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Edlayê (feminine definite vocative singular)
Edlayek (feminine indefinite nominative singular)
Edlayeke (feminine indefinite construct singular)
Edlayekê (feminine indefinite oblique singular)
Edlayê
Edle
Edlê

Ji erebî عَادِلَة (ʿādila), hevrehamê ya navê Adil.


Çekistan

Komara Çekî, Çek, welatek e li navenda Ewropayê.


Miks

Ji mikûs (rûtirş-asî) çêbûye. Bi rastîjî dereke pir asê ye, hemî alîyan ve girtî di nav çîyayan da ye. Di erebî'da tê wateya rawestînê.

Deverek parêzgeha Wanê ye û gora helbestvan Feqiyê Teyran lê ye.


Pînokyo

Ji îtalî [Peyv?]Pinocchio ji çîrokek Carlo Lorenzini ya sala 1881ê
Lehengêçîrokeknavdar e ku kurrikdarîn e û her cara ku derewekê dike poza wî dirêjtir dibe.

Çî tê serê mirovan, ji bêesiliya wan tê serê wan.. Pînokyoyên pozdirêj bila ji bîra nekin...

şiroveya xwendevanekê/î di Netkurd.com de, 8/2007

bêxîret, şirr, kesa/ê ku naxwaze bixebite

kesa/ê ku kêmasiyên xwe qebûl dike û ji wan fêr dibe


Metîn

Metînê (masculine definite construct singular)
Metînî (masculine definite oblique singular)
wî Metînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Metîno (masculine definite vocative singular)
Metînek (masculine indefinite nominative singular)
Metînekî (masculine indefinite construct singular)
Metînekî (masculine indefinite oblique singular)
mehîn
metin
metn
Mexîn
meyîn

Ji metîn (xurt, bihêz, qayîm, saxlem, xweragir), [hevreh]]a navê Metin yê tirkî, herdu ji erebî متين (metîn: saxlem, xurt, qayim, xweragir) ku herwiha serekaniya peyva metanet e jî.


Elend

deverek e li bakurê Rojhilata Kurdistanê

Di dema fermana ermeniyan de Mexîn jî, weke gelek eşîrên kurd ên ne musulman, ketin ber êrişên tevkujiyê. Wan li ber zor û zilma tirkan û tirsa canê xwe, sînorê destkirê nîveka Îran û Tirkiyê derbas kiribûn û xwe avêtibûn pêsîra çîyayên navça Elendê.

Perwîz Cîhanî: Mexîn?, Amidakurd.com, 8/2007


Qilaban

Ji qela (keleh) + -ban (-van) anku "kelehvan, kelehparêz, parêzvanêkelehê".

PUK-media[.com] îro bi nûçeyeka xwe ya nû piştrast dike ko 350 komandoyên tirkan derbasî aliyê başûrê Kurdistanê bûne û ew di mintiqeya Nêrweh ya ser bi qezaya Uludere (Qilaban) re derbasî başûrê Kurdistanê bûne û li mintiqeya Serê Sêvê li serê girekî bi cih bûne.


Meryem

Meryema (feminine definite construct singular)
Meryemên (feminine definite construct plural)
Meryemê (feminine definite oblique singular)
Meryeman (feminine definite oblique plural)
wê Meryemê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Meryeman (feminine definite demonstrative oblique plural)
Meryemê (feminine definite vocative singular)
Meryemino (feminine definite vocative plural)
Meryemek (feminine indefinite nominative singular)
Meryemin (feminine indefinite nominative plural)
Meryemeke (feminine indefinite construct singular)
Meryemine (feminine indefinite construct plural)
Meryemekê (feminine indefinite oblique singular)
Meryeminan (feminine indefinite oblique plural)
Miryem
Meyrem

Bi riya erebî مَرْيَم (Meryem) yan yekser ji îbranî מרים (Maryām) belkî misrî mry (hezkirî, evandî) ji mrj (“hez kirin, evandin”).


Mêrem

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Qedrîcan

Qedrîcanê (masculine definite construct singular)
Qedrîcanî (masculine definite oblique singular)
wî Qedrîcanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Qedrîcano (masculine definite vocative singular)
Qedrîcanek (masculine indefinite nominative singular)
Qedrîcanekî (masculine indefinite construct singular)
Qedrîcanekî (masculine indefinite oblique singular)


Dehak

li gor mîtolojiya kurdî û îranî desthilatdarek xwînmêj bû û zarok ser jê dikirin
 lê ji alî Kawayê Asinger ve hat kuştin û ji ber hindê newroz tê pîrozkirin


Zileyxa

jina mezinek Misirê ku li gor Quranê bû evîndara Ûsiv-pêxember lê wî nepejirand


Ûsiv

Ûsivê (masculine definite construct singular)
Ûsivên (masculine definite construct plural)
Ûsivî (masculine definite oblique singular)
Ûsivan (masculine definite oblique plural)
wî Ûsivî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Ûsivan (masculine definite demonstrative oblique plural)
Ûsivo (masculine definite vocative singular)
Ûsivino (masculine definite vocative plural)
Ûsivek (masculine indefinite nominative singular)
Ûsivin (masculine indefinite nominative plural)
Ûsivekî (masculine indefinite construct singular)
Ûsivine (masculine indefinite construct plural)
Ûsivekî (masculine indefinite oblique singular)
Ûsivinan (masculine indefinite oblique plural)
Îfis
Îsiv
Ûsif
Yûsif
Yûsuf
Yusuf

Bi riya erebî يُوسُف (yūsuf) ji îbranî יוסף (yoséf).

li gor dînên îbrahîmî pêxemberek bû, kurê Aqûb-pêxemberî bû,
 bi keşxetiya xwe navdar e û Zileyxa bû evîndara wî lê wî nepejirand

Ne ewladê di Yeqûb manEwê pîrê Yûsif xare


Aqûb

Li gor Quranê û Tewratê pêxemberek bû, kurrê Îshaq-pêxemberî bû û neviyê Brahîm-pêxember û bavê Ûsivî bû.

Ne Harût û ne Marût manNe ewladê di Yeqûb manEwê pîrê Yûsif xare


Brahîm

Brahîmê (masculine definite construct singular)
Brahîmî (masculine definite oblique singular)
wî Brahîmî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Brahîmo (masculine definite vocative singular)
Brahîmek (masculine indefinite nominative singular)
Brahîmekî (masculine indefinite construct singular)
Brahîmekî (masculine indefinite oblique singular)
Birahîm
Ibrahîm
Îbrahîm
brahman

Ji erebî إِبْرَاهِيم (ʾibrāhīm).

Li gor Quranê û Tewratê pêxemberek bû bavê û Ishaqî û Smaîlî bû û bi wî awayî bavkalê hemû israîlî û ereban e.


Behzad

navek zelaman e û wateya wî rastgo yan qenc e


Nemrûd

çiyayek e li parêzgeha Semsûrê (Adiyemanê) li Bakurê Kurdistanê

volkanek nivistî ye li nêzî Deryaçeya Wanê

li gor efsaneyan paşayek bû ku Birca Babîlê ava kir


Qurux

Quruxa (feminine definite construct singular)
Quruxên (feminine definite construct plural)
Quruxê (feminine definite oblique singular)
Quruxan (feminine definite oblique plural)
wê Quruxê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Quruxan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Quruxê (feminine definite vocative singular)
Quruxino (feminine definite vocative plural)
Quruxek (feminine indefinite nominative singular)
Quruxin (feminine indefinite nominative plural)
Quruxeke (feminine indefinite construct singular)
Quruxine (feminine indefinite construct plural)
Quruxekê (feminine indefinite oblique singular)
Quruxinan (feminine indefinite oblique plural)
Qurix

Navê stêrekê ye ku li Kurdistanê li payizê derdikeve.

Li Çiyayê Mazî germa her sê mehên havînê gelek dijwar e. Piştî ku di meha Tebaxê de Stêrka Qurux hiltê, dinya hêdî hêdî ber bi hênikbûnê ve diçe. Lê car carna germa havîne paşde vedigere û Roj bi hemû şewq û tîna xwe li naverasta ezman ji nû ve zîz dibe. Ji van rojên germ, ê serê meha Îlonê re dibêjin germa tirî. Piştî vê germê, tirî bi hemdê xwe digîhe û tê çaxa xwarinê.

Receb Dildar: Li Çiyayê Mazî wextê rezan, Netkurd.com, 10/2007


Çiyayê Mazî

çiyayek e li devera Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê


Memo

Memoyê (masculine definite construct singular)
Memoyî (masculine definite oblique singular)
wî Memoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Memoyo (masculine definite vocative singular)
Memoyek (masculine indefinite nominative singular)
Memoyekî (masculine indefinite construct singular)
Memoyekî (masculine indefinite oblique singular)
memo


Mem

Memê (masculine definite construct singular)
Memî (masculine definite oblique singular)
wî Memî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Memo (masculine definite vocative singular)
Memek (masculine indefinite nominative singular)
Memekî (masculine indefinite construct singular)
Memekî (masculine indefinite oblique singular)
مهم (Kurdish-Arabic)
mem

Qusandin ji Mihemed ji erebî محمد (Muḥemmed): Muhammed > Mihemed > Mehmed > Memed > Memê/Memo > Mem

Mûyekê ez ji te nadim bi dused Zîn û ŞirînanÇi dibit ger tu hesêb kî mi bi Ferhad û MemêTe Firing û 'Erebistan û Mecer têk-i standin


Ege

Ji latînî Aegeus, ji yûnaniya kevn Αἰγεύς (Aigeús).

Eger hûn biaqil nebin, ez bawer nakim ku hûn di deştên Anadoluyê de, li Ege, Tirakya û Marmarayê jî karibin xwe ragirin.

Murad Ciwan: Duh hezîmeta Balkan, îro Kurdistan, Netkurd.com, 3/2007


Smaîl

Smaîlê (masculine definite construct singular)
Smaîlî (masculine definite oblique singular)
wî Smaîlî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Smaîlo (masculine definite vocative singular)
Smaîlek (masculine indefinite nominative singular)
Smaîlekî (masculine indefinite construct singular)
Smaîlekî (masculine indefinite oblique singular)
Simaîl
Simko
Îsmaîl


Simaîl

Simaîlê (masculine definite construct singular)
Simaîlî (masculine definite oblique singular)
wî Simaîlî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Simaîlo (masculine definite vocative singular)
Simaîlek (masculine indefinite nominative singular)
Simaîlekî (masculine indefinite construct singular)
Simaîlekî (masculine indefinite oblique singular)
Smaîl


Heftenîn

deverek e li Behdînan li ber tixûbê Bakurê Kurdistanê


Xakurk

deverek e li Behdînan li Başûrê Kurdistanê


Esma

Esmaya (feminine definite construct singular)
Esmayê (feminine definite oblique singular)
wê Esmayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Esmayê (feminine definite vocative singular)
Esmayek (feminine indefinite nominative singular)
Esmayeke (feminine indefinite construct singular)
Esmayekê (feminine indefinite oblique singular)
Isma
Ismer


Zîn

Zîna (feminine definite construct singular)
Zînê (feminine definite oblique singular)
wê Zînê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Zînê (feminine definite vocative singular)
Zînek (feminine indefinite nominative singular)
Zîneke (feminine indefinite construct singular)
Zînekê (feminine indefinite oblique singular)

Ji Zînê ji Zeyno / Zêno ji Zêneb ji Zeyneb ji erebî زينب (Zeyneb) ku bi xwe jî ji زين (zeyn, “delalî, spehîtî, xweşikî, ciwanî”) ye.

yara Memî di dastana Mem û Zînê û Memê Alan de

Saza dilê kul bi zîr û bem bitSazendeyê 'işqê Zîn û Mem bitŞerha xema dil bikim fesane

Ez Mem im û tu jî Zîn î.


Mem û Zîn

dastanek helbestkî û civakî ye ku şaîrê mezin yê kurd Ehmedê Xanî li ser dastana Memê Alan ava kiriye, sala 1695 temam kiriye
 û niha wek dastana neteweyî ya kurdî tê hesibandin


Xelef

Xelef Zêbarî bêjerek radyoya Dengê Amerîkayê ye.


Asîtane

Vêca dema ku min ew dîtin, dilê min serî hilda û min ji re xwe got: ez ê li pey coxrafya û dîroka kurd û Kurdistanê bikevim, çi koşe û kuncikên kitêbxaneyên Qahîre û Asîtaneyê (Stenbol) hene ez ê bigerim û ew destnivîsên behsa kurdan dikin, toza li ser wan bimalim, wan bi dest bixim û têxim ber destan.

Mihemed Elî Ewnî di pêşgotina xwe ya Şerefnameyê de, sala 1930ê, kurmanciya wê: Ziya Avci, kurmanciya "Şerefname"ya Şerefxanê Bedlîsî, Apec 1997, r. 25


Qendîl

Qendîlê (masculine definite construct singular)
Qendîlî (masculine definite oblique singular)
wî Qendîlî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Qendîlo (masculine definite vocative singular)
Qendîlek (masculine indefinite nominative singular)
Qendîlekî (masculine indefinite construct singular)
Qendîlekî (masculine indefinite oblique singular)
قهندیل (Kurdish-Arabic)

Ji erebî قنديل (qendîl: çira, find, mûm, şemal) ji aramî קנדילא (qendîla) ji latînî candela ji candere (çirisîn, biriqîn). Heman peyva latînî ketiye gelek zimanên ewropî jî: îngilîzî candle, îtalî û spanî candela, fransî chandelle, portugalî candeia...

Komek e çiyayan e ji rêzeçiyayên Zagros, bi piranî li Başûrê Kurdistanê ye lê dikeve ser tixûbê Rojhilata Kurdistanê û ne dûrî Bakurê Kurdistanê ye jî.


Mislim

Ji erebî [Peyv?], ji muslim, hevwateyamisilman.


Efletûn

Ji erebî أَفْلَاطُون (ʾaflāṭūn) ji yûnaniya kevn Πλάτων (Plátōn, “Platon”)

Platon, fîlozofek yûnanî bû ku 427-347 bZ jiyaye
(şagirdê Sokratî û mamosteyê Arîstoyî bû)

Ne Eflaton û Loqman manNe Dawid û Sûleyman man


Sokrates

fîlozofek anku ramanwerek yûnanî ye
 û tê bawerkirin ku li 5ê bZ jiyaye


Beko

Bi dehan nimûneyên bi vî awayî tên bihîstin. Bi taybet OYAK li başûr wek Beko Ewan dixebite. Herçiqasî wek dezgehek bazirganî beşdarî avakirina Kurdistanê dibe jî, lê ev tenê çavseyandin e. Di binê masê de hezar dek û dolaban digerîne.

Beko Ewan, di dastana Mem û Zînê kesê fitnekar yê ku mîr Zênedîn xapand û kir ku ew Zînê nede Memî

fitnekar, dilreş, zikreş, xapîner, hîlekar, fitneçî


Ebûbekir

Ebûbekirê (masculine definite construct singular)
Ebûbekirî (masculine definite oblique singular)
wî Ebûbekirî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ebûbekiro (masculine definite vocative singular)
Ebûbekirek (masculine indefinite nominative singular)
Ebûbekirekî (masculine indefinite construct singular)
Ebûbekirekî (masculine indefinite oblique singular)
Ebabekir
Ebû Bekir

yekem xelîfê misilmanan bû ku piştî mirin Mihemed-pêxember bû serokê misilmanan


Evdal

Evdalê (masculine definite construct singular)
Evdalî (masculine definite oblique singular)
wî Evdalî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Evdalo (masculine definite vocative singular)
Evdalek (masculine indefinite nominative singular)
Evdalekî (masculine indefinite construct singular)
Evdalekî (masculine indefinite oblique singular)
Ebda
'Ebd
'Evdal

Evdalê Xwedê


Fatê

Xecê û Fatê


Xecê

Xecê û Fatê

evîndara Siyabendî di dastana Xecê û Siyabendî de


Besê

Besiya (feminine definite construct singular)
wê Besê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Besiyê (feminine definite vocative singular)
Besiyek (feminine indefinite nominative singular)
Besiyeke (feminine indefinite construct singular)
Besiyekê (feminine indefinite oblique singular)


Besna

Besnaya (feminine definite construct singular)
Besnayê (feminine definite oblique singular)
wê Besnayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Besnayê (feminine definite vocative singular)
Besnayek (feminine indefinite nominative singular)
Besnayeke (feminine indefinite construct singular)
Besnayekê (feminine indefinite oblique singular)
Besne


Fatma

Fatmaya (feminine definite construct singular)
Fatmayê (feminine definite oblique singular)
wê Fatmayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Fatmayê (feminine definite vocative singular)
Fatmayek (feminine indefinite nominative singular)
Fatmayeke (feminine indefinite construct singular)
Fatmayekê (feminine indefinite oblique singular)
Fatîma
Fatîme
Fatme

keça Mihemed-pêxemberî, jina Îmam Elî, dayika Hz Hesen û Hisênî


Xecê û Siyabend

Xecê û Siyamend
Xec û Siyabend
Xec û Siyamend
Mem û Zîn
Şirîn û Ferhad
Leyl û Mecnûn
Binefş û Cembelî

dastanek gelêrî ya kurdî ya qehremanî û evîndarî ye


Cembelî

Cembeliyê (masculine definite construct singular)
wî Cembelî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Cembeliyo (masculine definite vocative singular)
Cembeliyek (masculine indefinite nominative singular)
Cembeliyekî (masculine indefinite construct singular)
Cembeliyekî (masculine indefinite oblique singular)

mîrek hekariyan û evîndarê Binefşê di dastana Cembeliyê Hekarî de


Sînan

Sînanê (masculine definite construct singular)
Sînanî (masculine definite oblique singular)
wî Sînanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Sînano (masculine definite vocative singular)
Sînanek (masculine indefinite nominative singular)
Sînanekî (masculine indefinite construct singular)
Sînanekî (masculine indefinite oblique singular)


Bişar

Bişarê Çeto


Çeto

Çetoyê (masculine definite construct singular)
Çetoyî (masculine definite oblique singular)
wî Çetoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Çetoyo (masculine definite vocative singular)
Çetoyek (masculine indefinite nominative singular)
Çetoyekî (masculine indefinite construct singular)
Çetoyekî (masculine indefinite oblique singular)

Bişarê Çeto


Alaska

Ji zimanê alewtîAlyeska (welatêmezin, parzemîn)

wîlayetek DYAyê ye lê dikeve bakur-rojavaya Kenedayê


Ahura Mazda

Ji protoarî bi wateya mîrê zana. Bo agahiyên berfiretir binere: Beyhanî Şahîn: Ahura Mazda, Amidakurd.com, 12/2007) Bide ber farisî اهورا (ahurâ).

yezdanê qenciyê, yezdanê herî mezin û bilind


Ehrîmen

Hevreha yan ji farisî اهریمن (Ehrîmen), ji farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (Ehrimen), ji avestayî [skrîpt hewce ye] (engre meynyu, “giyanê xirab”) ji engre- (wêranî, wêranker) + meynyu (giyan) ji zimanên îranî. Di kurmancî de bi forma "rêvin" (pîs, qirêjî) maye.

(li gor baweriya zerdeştiyan) xwedayê xirabiyê, şeytan


Celîl

Celîlê (masculine definite construct singular)
Celîlî (masculine definite oblique singular)
wî Celîlî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Celîlo (masculine definite vocative singular)
Celîlek (masculine indefinite nominative singular)
Celîlekî (masculine indefinite construct singular)
Celîlekî (masculine indefinite oblique singular)


Cemîla

Cemîlaya (feminine definite construct singular)
Cemîlayê (feminine definite oblique singular)
wê Cemîlayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Cemîlayê (feminine definite vocative singular)
Cemîlayek (feminine indefinite nominative singular)
Cemîlayeke (feminine indefinite construct singular)
Cemîlayekê (feminine indefinite oblique singular)
Cemîle


Kiyoto

Ji japonî 京都 (kyōto) ji 京 (kyō, "mezin") + 都 (bajar)

bajarek Japonyayê ye û paytextê wê yê berê bû

peymanek Neteweyên Yekbûyî ye bo sekinandina germbûna seqayê cîhanê


Barzanî

hozek anku eşîrek kurd e li Başûrê Kurdistanê li devera Barzan ku gelek serok û mêrxas dane tevgerra azadîxwaz ya kurdî

Mela Mistefa Barzanî,
Idrîs Barzanî,
Mesûd Barzanî,
Nêçîrvan Barzanî,
Mesrûr Barzanî,
Şêx Ebdilselamê Barzanî

PDKyî, endamê yan alîgirê Partiya Demokrat ya Kurdistanê (Başûrê Kurdistanê)


Zerdeşt

Zerdûşt
Zerathûşt
Zerteşt
Zertûşt
Zarathustra

pêxemberek miletên arî anku îranî bû li serdema mediyan,
danerê dînê zerdeştî


Ferhan

Ji erebî فرحان (ferḧan, “kêfxweş, dilşa, bizewq, bikeyf”).

Ferhan Cewher, parlamenterekî Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDKê) ji KDP.info re ragihand: "Em dibînin ku ev demek e beşek ji endamên ser bi balekî YNKê ve, hemû sinorê xwe li dijayetîkirina PDKê derbas kirine, li hember de PDKê xwe bêdeng kiriye. Gelo gelê kurd çi sûd û mifayekî ji wî çerî dibînin, tenê dikeve berjewendiya terorîst û dijminê gelê me."


Serhan

Serhanê (masculine definite construct singular)
Serhanî (masculine definite oblique singular)
wî Serhanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Serhano (masculine definite vocative singular)
Serhanek (masculine indefinite nominative singular)
Serhanekî (masculine indefinite construct singular)
Serhanekî (masculine indefinite oblique singular)


Ferho

(bi H-ya wek di peyva "heft" de) bernavê Ferhanî


Habîl

kurê Ademî yê ku bi destê birayê xwe Qabîlî hat kuştin

bihuşt tu yî berî bihuştê
siruşt tu yî li ser siruştê
min xwîna te şîrikî mijtê
Tîkayê, Serwaya Mella
bedewiya j'nû ra Ella
kenîşta kala, mizgefta ala
Habîl bi destê Qabîl kuştê,
di ber sînga xwe de her êvar
çira evînê bi destê min vêxistê!


Qabîl

{{f|ku|Îslam} kurê Ademî yê ku birayê xwe Habîl kuşt


Xurasan

Xurasana (feminine definite construct singular)
Xurasanê (feminine definite oblique singular)
wê Xurasanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Xurasanê (feminine definite vocative singular)
Xurasanek (feminine indefinite nominative singular)
Xurasaneke (feminine indefinite construct singular)
Xurasanekê (feminine indefinite oblique singular)
Xorasan

Herêmek e li bakurê Îranê û kurdên kurmancîaxiv lê dijîn.

Ney tinê Tebrîz û Kurdistan li ber hukmê te binSed wekî şahê Xurasanê di ferwarê te bî


Xorasan

Herêmeke li bakurê Îranê û kurdên kurmancîaxiv lê dijîn.


Qonya

parêzgehek e li Anadoliyê li Tirkiyeyê
(nakeve nav sinorên Bakurê Kurdistanê lê 200 - 200 sal in ku hejmarek mezin ji kurdan lê dijîn û xwedî devokek taybet ya kurmancî ne


Ridwan

(li gor îslamê) melekê dergevanê biheştê ye


Ferec

Heyeta kurdan ji nûnerê serokatiya Kurdistanê Dilşad Barzanî, nûnerê YNK-ê li Fransayê Berzan Ferec û çend nûner û kesayetiyên siyasî û civakî ên kurd li Parîsê pêk hatibû.


Bismil

bajarekî parêzgeha Amedê anku Diyarbekirê ye

navçeyeke parêzgeha Amedê anku Diyarbekirê ye