Ismet

Ismetê (masculine definite construct singular)
Ismetî (masculine definite oblique singular)
wî Ismetî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ismeto (masculine definite vocative singular)
Ismetek (masculine indefinite nominative singular)
Ismetekî (masculine indefinite construct singular)
Ismetekî (masculine indefinite oblique singular)
Îsmet
qismet


Mehdî

Mihemed-ul Mehdî: misilman (bi taybetî şîî) bawer dikin ku serokek e ku dê bêt ser dinyayê û rêberiya misilmanan bike û qenciyê li dinyayê belav bike
 berî ku bibe roja qiyametê
 (di dîrokê de gelek kesî angaşt kiriye ku ew Mehdî ye)

leşkerê Mehdî: komek çekdarên şîiyan e li Iraqê


Esed

Esedê (masculine definite construct singular)
Esedî (masculine definite oblique singular)
wî Esedî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Esedo (masculine definite vocative singular)
Esedek (masculine indefinite nominative singular)
Esedekî (masculine indefinite construct singular)
Esedekî (masculine indefinite oblique singular)


Selahedîn

Selaheddîn
Selahaddîn
(di bin tesîra tirkî de)
Selahedînê Eyûbî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Selahedînê Eyûbî: serok û cengawerek navdar yê kurd bû li salên 1100ê


Selahedîn

bajarokek e li parêzgeha Hewlêrê û nişîngeha serokê Herêma Kurdistanê ye


Herêma Kurdistanê

deverên otonom yên Başûrê Kurdistanê
(parêzgeha Dihokê, ya Hewlêrê û ya Silêmaniyê)


Necef

Necefa (feminine definite construct singular)
Necefên (feminine definite construct plural)
Necefê (feminine definite oblique singular)
Necefan (feminine definite oblique plural)
wê Necefê (feminine definite demonstrative oblique singular)
wan Necefan (feminine definite demonstrative oblique plural)
Necefê (feminine definite vocative singular)
Necefino (feminine definite vocative plural)
Necefek (feminine indefinite nominative singular)
Necefin (feminine indefinite nominative plural)
Necefeke (feminine indefinite construct singular)
Necefine (feminine indefinite construct plural)
Necefekê (feminine indefinite oblique singular)
Necefinan (feminine indefinite oblique plural)


Diyala

parêzgehek Iraqê ye û dikeve bakurê Bexdayê


Zeynel

Zîneddîn (masculine definite nominative singular)
Zîneddînê (masculine definite construct singular)
Zîneddînî (masculine definite oblique singular)
wî Zîneddînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Zîneddîno (masculine definite vocative singular)
Zîneddînek (masculine indefinite nominative singular)
Zîneddînekî (masculine indefinite construct singular)
Zîneddînekî (masculine indefinite oblique singular)
Zênel
Zeyneb


Merdan

Merdanê (masculine definite construct singular)
Merdanî (masculine definite oblique singular)
wî Merdanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Merdano (masculine definite vocative singular)
Merdanek (masculine indefinite nominative singular)
Merdanekî (masculine indefinite construct singular)
Merdanekî (masculine indefinite oblique singular)


Beşîr

Beşîr Botanî hunermendekî kurd û kurê Sebrî Botanî ye.


Elyas

Elyasê (masculine definite construct singular)
Elyasî (masculine definite oblique singular)
wî Elyasî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Elyaso (masculine definite vocative singular)
Elyasek (masculine indefinite nominative singular)
Elyasekî (masculine indefinite construct singular)
Elyasekî (masculine indefinite oblique singular)
Ilyas
Îlyas


Mehmûd

Ji erebî [Peyv?], têkildarî hemd, Mihemed


Mezra Botan

Mezopotamya,
deverên navbera çemê Dîcle û yê Firat

Dîroka nivîsê ango ya alfabeyê xwe dispêre berî 5000 sal, ji hêla sûmeriyan ve peydakirina alfabe û nivîsa bizmarî. Piştî alfabeya sûmerî/bizmarî, misriyan alfabeya hiyeroglîf peyda kiribe jî şaristaniyên kone yên niştecihên Mezra Botan û li derdora; aqadiyan, hurriyan, babîlî û hitîtiyan bi vê alfabeyê zimanê xwe veguheztine ser qahfikên kîlî, berdên reş, qeteçerm, papîrûs û kaxizê..

3/2008, Arjen Arî, Kurdî: Zimanê herî qedîm, lê belê bêalfabe, Netkurd.com


Sefîn

Sefînê (masculine definite construct singular)
Sefînî (masculine definite oblique singular)
wî Sefînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Sefîno (masculine definite vocative singular)
Sefînek (masculine indefinite nominative singular)
Sefînekî (masculine indefinite construct singular)
Sefînekî (masculine indefinite oblique singular)
sefîn
sefîne
sefînk

çiyayek e li Başûrê Kurdistanê li devera Behdînan

Dema ku balefirên cengê li hindavî Qendîl û Sefînî bûn, Serokê Kurdistanê rêzdar Mesûd Barzanî li quntara çiyayê Sefîn meşxela geş ya agirê azadiyê pê bû û dixwest bêje serdest û xwediyên hemû çekên nûjen: "Va ye em ronî dikin, hûn nikarin tarî bikin.

Necîb Balayî: Balefirên Cengê û Leyla Zana, Netkurd.com, 3/2008


Tosin

Tosinê Reşîd nivîskarek kurdê Ermenistanê ye.


Îrlenda

Welatek giravî ye li rojavaya Ewropayê (navê fermî: Komara Îrlendayê ye).


Ekrem

Ji erebî [Peyv?], têkildarî kerem, îkram, Kerîm, Kerîma


Kifrî

Ji aramî [Peyv?]ܟܦܪܐ / כפרא (kefra/kepra: gund) ji akadî [Peyv?]𒅗𒀊𒊒 (kapru: gund, çandingeh). Ji eynî peyvê: kepir ya kurdî û كَفْر (kafr) ya erebî.

bajarokek e li wîlayeta Diyalayê li Başûrê Kurdistanê


Venezuela

Ji îtalî Venezia (Venîsya) + spanî -zuela (-k, biçûk)

ເວເນຊູເອລາ

wē nē sū ʼē lā

Dema par hikûmeta Venezuelayê lîsensa televizyonekê betal kir û bi wî awayî ew qenal mecbûr ma weşana xwe tenê li ser qablo û satelîtê (peykê) berdewam bike, hikûmeta Almanyayê reyaksiyoneke tund nîşan da û ev yek pêkanîneke li dijî mafê ramanê nîşan da.

Zekî Ozmen: Kurdên Almanya û qedexekirina Roj Tv, Diyarname.com, 7/2008


Bolîvya

Ji navê Simón Bolívar, serokê gerîlayên rizgariya welatên Amerîkaya


Avdel

Avdelê (masculine definite construct singular)
Avdelî (masculine definite oblique singular)
wî Avdelî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Avdelo (masculine definite vocative singular)
Avdelek (masculine indefinite nominative singular)
Avdelekî (masculine indefinite construct singular)
Avdelekî (masculine indefinite oblique singular)
avdelên
evdal

Avdel çak e, ne nesax e.

Îbrahîm Remezan Zaxoyî: Ferhenga Pîşkên Kurdî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007, r. 51


Dih

navçeyek e li wîlayeta Sêrtê li Bakurê Kurdistanê


Bayern

Rojname xwe dispêre hikûmeta Bayernê û dinivisîne ku ji sebebê tirkan û kurdan li ser qasid(an) li hev nekiriye, BND-ê (istixbarata Almanyayê) bêyî riza tirkan û li gel ku tirkan xwestiye pêşî lê bibire, bi grûbê re ketiye nava peywendiyê.


Ergenekon

Zelal û eşkere ye ku demeke dirêj dê “Îdîanameya Ergenekonê” li seranserê Tirkiyeyê û dinyayê dengekî mezin vede û demeke dirêj behsa wê bête kirin.

Salihê Kevirbirî: “Ev hê lê lê ye”: Îdîanameya Ergenekonê, Netkurd.com, 7/2008


Reşîd

Reşîdê (masculine definite construct singular)
Reşîdî (masculine definite oblique singular)
wî Reşîdî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Reşîdo (masculine definite vocative singular)
Reşîdek (masculine indefinite nominative singular)
Reşîdekî (masculine indefinite construct singular)
Reşîdekî (masculine indefinite oblique singular)
reşît


Hesîçe

Parêzgeh û bajarek li Başûr-rojavaya Kurdistanê ye.


Elîko

Elîkoyê (masculine definite construct singular)
Elîkoyî (masculine definite oblique singular)
wî Elîkoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Elîkoyo (masculine definite vocative singular)
Elîkoyek (masculine indefinite nominative singular)
Elîkoyekî (masculine indefinite construct singular)
Elîkoyekî (masculine indefinite oblique singular)

belkî têkildarî Elî^([Divê were berfirehtirkirin])

Kurdên Rûsya bi kurdbûn û kurdîtîya xwe va me hemûyan heyrî dihêlin. Dota kurd Zara (Zera Paşa Mhoyan) îro siteyra êstrada Rûsyayê ye, dengbêja bi nav û deng e. Ezîzê Bişar Eskeryan artîstê Rûsya yê Gelî ye, di hêla kedîkirina terewilên sîrkê da li Rûsya yê herî serketî ye. Zelîmxanê Elîko Mûsoêv parlamêntarê Parlamêntoya Rûsyayê ye, serekê çend karxaneyên mezin e li Rûsyayê. Akadêmîk Îvanê Omer Farîzov, xudanê ferhenga Rûsî-kurdî, kubariya me hemû kurdan e.

Têmûrê Xelîl: Mêvanxaneya “Koçer“, Netkurd.com, 8/2008


Nerîman

Nerîmana (feminine definite construct singular)
Nerîmanê (feminine definite oblique singular)
wê Nerîmanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Nerîmanê (feminine definite vocative singular)
Nerîmanek (feminine indefinite nominative singular)
Nerîmaneke (feminine indefinite construct singular)
Nerîmanekê (feminine indefinite oblique singular)

Nayê zanîn, bide ber farisî نریمان (narimân).


Fehman

Tê texmînkirin ku navê Dr. Erdal Bahoz yê rast Fehman Hisên e û ew ji kurdên Sûriyê ye.


Armeîtî

(di zerdeştiyê de) firîşteyê / xwedawendê evînê


Birhan

* Erebî: برهان (Burhan)
* Farisî: برهان → fa (Burhan)
* Îngilîzî: Burhan (a Middle Eastern male name and surname)
* Tirkî: Burhan


Fas

Erebên Mêrdînê (Mihelmî) bi şev û roj ji înternetkafêyan dernakevin û ha ha li jina nimro-2-3-4-5-6 digerin. Malxeraba tu dibê qey jinek têra wan nake, îcar çav berdidin keç û jinên xelkê jî. Dibêjin Erebên Mêrdînê bi rêya înternetê heta niha 15 jinên Fasî anîne ser hewiyê û têra xwe kîr û gunên xwe diteqînin, oxxxxxx kêf kêfa wan e. Lê dibêjin jinên Fasî jî wek agirê cehnemê germ û nerm in haaaaa, li ser bextê etar û çerçiyên Mêrdîne be rebbî.


Berdereş

Ev rastiyek e û girovê (belgeyê, delîlê) min yê ku vê dîtina min rast derdixe ew e ku li qezayên Berdereş û Akrê û ji ber ku xelk li wan deran baştir ji deverên dî yên parêzgeha Dihokê zaravaya soranî dizanin, li van salên dûmahiyê rêjeya serkeftinê bilindtir bûye ji deverên dî yên parêzgeha Dihokê yên ku baş zaravaya soranî nizanin.

Mueyed Teyîb li gor Kulturname.com, 8/2009


Şerê Sar

Wergerandina yekser ji îngilîzî Cold War ji cold (“sar”) + war (“şer”).

Cenga Sar,
şerê sar yê navbera DYAyê û Sovyetistanê ji 1945 ta 1991

Pêvajoya guhertina li dinyayê piştî şerê sar û hilweşandina sîstema sosyalîst careke din derxist holê ku netewe, di pêşketin û avabûna civatan de aktorên gelek girîng in, di hemen dem de di avakirina dinyayê de jî aktora tayînkirî û bingehî ne.

Îbrahîm Guçlu: Divê kurd kêmtirîn Kurdistaneka federe bixwazin, Netkurd.com, 8/2009


Cenga Sar

Wergerandina yekser ji îngilîzî Cold War ji cold (“sar”) + war (“ceng”).

şerê sar yê navbera DYAyê û Sovyetistanê ji 1945 ta 1991.

Henry Kissinger, yek ji mezintirîn û navdartirîn siyasetmendên Cenga Sar û wek hişmendekî, ku hergav şora wî di curecure mijarên ramyariya navneteweyî da tê bihîstin, livbaziyên leşkerî bo tunekirina hêza atomî ya melayên Iranê pêşniyaz nake, lê ew jî wî derî nagire û dibîne, ku pêwîste ev beza Iranê bo bi destxistina bombeya atomî bi ser nekeve.

Cankurd: Sê senaryo bo tunekirina Îranê, Efrin.net, 8/2005


Enwer

Enwerê (masculine definite construct singular)
Enwerî (masculine definite oblique singular)
wî Enwerî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Enwero (masculine definite vocative singular)
Enwerek (masculine indefinite nominative singular)
Enwerekî (masculine indefinite construct singular)
Enwerekî (masculine indefinite oblique singular)
Inwer

Ji erebî أنور (Enwer: navekî mêran) ji أنور (enwer: rontir[în] / geştir[în]), têkilî nûrê û Nûrî.

Enwer Karahan û Enwer Mayî du nivîskarên kurd yên navdar in.


Nûrî

Ji erebî [Peyv?] bi wateya ron / geş, têkildarî nûr, Nûredîn û Enwer

Nûrî Dêrsimî pêşeng û ronakbîrek kurd yê navdar bû.


Selmas

bajarek e li Rojhilata Kurdistanê li nêzî tixûbê Bakurê Kurdistanê


Salim

Salimê (masculine definite construct singular)
Salimî (masculine definite oblique singular)
wî Salimî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Salimo (masculine definite vocative singular)
Salimek (masculine indefinite nominative singular)
Salimekî (masculine indefinite construct singular)
Salimekî (masculine indefinite oblique singular)
Selma
Selîm
Silêman


Selîm

Selîmê (masculine definite construct singular)
Selîmî (masculine definite oblique singular)
wî Selîmî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Selîmo (masculine definite vocative singular)
Selîmek (masculine indefinite nominative singular)
Selîmekî (masculine indefinite construct singular)
Selîmekî (masculine indefinite oblique singular)
Salim
Selma
Silêman


Amîna

Amînaya (feminine definite construct singular)
Amînayê (feminine definite oblique singular)
wê Amînayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Amînayê (feminine definite vocative singular)
Amînayek (feminine indefinite nominative singular)
Amînayeke (feminine indefinite construct singular)
Amînayekê (feminine indefinite oblique singular)


Ebdilezîz

Abdulazîz
Abdulezîz
Ebdulezîz
Evdilezîz
Ezdulezîz


Ebdilhemîd

Abdulhamîd
Abdulhamît
Abdulhemîd
Abdulhemît
Ebdulhemîd
Evdilhemîd
Evdulhemîd


Ebdilqadir

Ebdilqadirê (masculine definite construct singular)
Ebdilqadirî (masculine definite oblique singular)
wî Ebdilqadirî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ebdilqadiro (masculine definite vocative singular)
Ebdilqadirek (masculine indefinite nominative singular)
Ebdilqadirekî (masculine indefinite construct singular)
Ebdilqadirekî (masculine indefinite oblique singular)


Ebdilletîf

Ebdilletîfê (masculine definite construct singular)
Ebdilletîfî (masculine definite oblique singular)
wî Ebdilletîfî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ebdilletîfo (masculine definite vocative singular)
Ebdilletîfek (masculine indefinite nominative singular)
Ebdilletîfekî (masculine indefinite construct singular)
Ebdilletîfekî (masculine indefinite oblique singular)


Ebdilkerîm

Ebdilkerîmê (masculine definite construct singular)
Ebdilkerîmî (masculine definite oblique singular)
wî Ebdilkerîmî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ebdilkerîmo (masculine definite vocative singular)
Ebdilkerîmek (masculine indefinite nominative singular)
Ebdilkerîmekî (masculine indefinite construct singular)
Ebdilkerîmekî (masculine indefinite oblique singular)


Efîf

Efîfê (masculine definite construct singular)
Efîfî (masculine definite oblique singular)
wî Efîfî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Efîfo (masculine definite vocative singular)
Efîfek (masculine indefinite nominative singular)
Efîfekî (masculine indefinite construct singular)
Efîfekî (masculine indefinite oblique singular)


Efaf

Efafa (feminine definite construct singular)
Efafê (feminine definite oblique singular)
wê Efafê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Efafê (feminine definite vocative singular)
Efafek (feminine indefinite nominative singular)
Efafeke (feminine indefinite construct singular)
Efafekê (feminine indefinite oblique singular)
Afaf


Ehmed

Ehmedê (masculine definite construct singular)
Ehmedên (masculine definite construct plural)
Ehmedî (masculine definite oblique singular)
Ehmedan (masculine definite oblique plural)
wî Ehmedî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Ehmedan (masculine definite demonstrative oblique plural)
Ehmedo (masculine definite vocative singular)
Ehmedino (masculine definite vocative plural)
Ehmedek (masculine indefinite nominative singular)
Ehmedin (masculine indefinite nominative plural)
Ehmedekî (masculine indefinite construct singular)
Ehmedine (masculine indefinite construct plural)
Ehmedekî (masculine indefinite oblique singular)
Ehmedinan (masculine indefinite oblique plural)
ئهحمهد (Kurdish-Arabic)
Ahmed

Ji erebî أَحْمَد (Eḧmed) ji rehê ح م د (ḧ-m-d-, “hemd, pesn, sena”). Ji eynî rehî: Hemîd, Mihemed, Mehmûd...


Eyşa

Ji erebî عَائِشَة (ʿāʾiša).


Eyşê

Ji erebî عَائِشَة (ʿāʾiša).


Emîr

Emîrê (masculine definite construct singular)
Emîrî (masculine definite oblique singular)
wî Emîrî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Emîro (masculine definite vocative singular)
Emîrek (masculine indefinite nominative singular)
Emîrekî (masculine indefinite construct singular)
Emîrekî (masculine indefinite oblique singular)


Eymen

Ji erebî أيمن (Eymen: destrast, bextiyar, bisiûd), hevrehaemîn, emn, emniyet, emanet, yemîn...

Eymenê 14 salî piştî ku salekê peywendiya wî ya evînê li gel Ehlama 17 salî çêdibe, biryar dane ku bizewicin. Eymen ji Ehlamê sê salan biçûktir e, piştî ku dilê wî dikeve wê û salek bi hev re diaxivin, çend roj berê Eymenî Ehlam revandiye mala xalê xwe.


Ezîz

Ezîzê (masculine definite construct singular)
Ezîzî (masculine definite oblique singular)
wî Ezîzî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ezîzo (masculine definite vocative singular)
Ezîzek (masculine indefinite nominative singular)
Ezîzekî (masculine indefinite construct singular)
Ezîzekî (masculine indefinite oblique singular)
Azîz
'Ezîz


Bedredîn

Bedredînê (masculine definite construct singular)
Bedredînî (masculine definite oblique singular)
wî Bedredînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bedredîno (masculine definite vocative singular)
Bedredînek (masculine indefinite nominative singular)
Bedredînekî (masculine indefinite construct singular)
Bedredînekî (masculine indefinite oblique singular)
Bedreddîn
Bedir


Behîce

Ji erebî بَهِيجَة (bahīja, “ciwan, xweşik”), ji بَهِيج (bahīj).


Behîc

Behîcê (masculine definite construct singular)
Behîcî (masculine definite oblique singular)
wî Behîcî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Behîco (masculine definite vocative singular)
Behîcek (masculine indefinite nominative singular)
Behîcekî (masculine indefinite construct singular)
Behîcekî (masculine indefinite oblique singular)


Basim

Basimê (masculine definite construct singular)
Basimî (masculine definite oblique singular)
wî Basimî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Basimo (masculine definite vocative singular)
Basimek (masculine indefinite nominative singular)
Basimekî (masculine indefinite construct singular)
Basimekî (masculine indefinite oblique singular)
Basima
Basime


Bîlal

Bîlalê (masculine definite construct singular)
Bîlalî (masculine definite oblique singular)
wî Bîlalî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bîlalo (masculine definite vocative singular)
Bîlalek (masculine indefinite nominative singular)
Bîlalekî (masculine indefinite construct singular)
Bîlalekî (masculine indefinite oblique singular)


Binyamîn

Binyamînê (masculine definite construct singular)
Binyamînî (masculine definite oblique singular)
wî Binyamînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Binyamîno (masculine definite vocative singular)
Binyamînek (masculine indefinite nominative singular)
Binyamînekî (masculine indefinite construct singular)
Binyamînekî (masculine indefinite oblique singular)
Benyamîn
Bînyamîn


Fadil

Fadilê (masculine definite construct singular)
Fadilî (masculine definite oblique singular)
wî Fadilî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Fadilo (masculine definite vocative singular)
Fadilek (masculine indefinite nominative singular)
Fadilekî (masculine indefinite construct singular)
Fadilekî (masculine indefinite oblique singular)


Fexrî

Fexriyê (masculine definite construct singular)
wî Fexrî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Fexriyo (masculine definite vocative singular)
Fexriyek (masculine indefinite nominative singular)
Fexriyekî (masculine indefinite construct singular)
Fexriyekî (masculine indefinite oblique singular)


Heyam

Ji erebî هِيَام (hiyām) (evînadilsoj), têkildarî هَامَ (hāma) (tî bûn, têhnî bûn).


Sara

Saraya (feminine definite construct singular)
Sarayê (feminine definite oblique singular)
wê Sarayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Sarayê (feminine definite vocative singular)
Sarayek (feminine indefinite nominative singular)
Sarayeke (feminine indefinite construct singular)
Sarayekê (feminine indefinite oblique singular)

Ji ber qise û qiselokên xelkê, yek ji xewn û xeyalên Sara ku ew jî ajotina bisîklêt e, nayê dîtin. Sara Ebubekir a 19 salî, xwendekara qonaxa amadeyî ye, dibêje gelekî kêfa wê ji ajotina bisîklêt re tê: “Lê ji ber qise û qiselokên civakê ditirsim.” Li gor Sara ajotina bisîklêt tiştekî pir normal e û tu şermek tê de tune: “Lê di nav civaka me de, şermên bêwate zêde ne."


Zehra

Zehraya (feminine definite construct singular)
Zehrayê (feminine definite oblique singular)
wê Zehrayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Zehrayê (feminine definite vocative singular)
Zehrayek (feminine indefinite nominative singular)
Zehrayeke (feminine indefinite construct singular)
Zehrayekê (feminine indefinite oblique singular)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Rojhat

Rojhatê (masculine definite construct singular)
Rojhatî (masculine definite oblique singular)
wî Rojhatî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Rojhato (masculine definite vocative singular)
Rojhatek (masculine indefinite nominative singular)
Rojhatekî (masculine indefinite construct singular)
Rojhatekî (masculine indefinite oblique singular)


Rojîn

Rojîna (feminine definite construct singular)
Rojînê (feminine definite oblique singular)
wê Rojînê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Rojînê (feminine definite vocative singular)
Rojînek (feminine indefinite nominative singular)
Rojîneke (feminine indefinite construct singular)
Rojînekê (feminine indefinite oblique singular)


Ronas

Ronasê (masculine definite construct singular)
Ronasî (masculine definite oblique singular)
wî Ronasî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ronaso (masculine definite vocative singular)
Ronasek (masculine indefinite nominative singular)
Ronasekî (masculine indefinite construct singular)
Ronasekî (masculine indefinite oblique singular)


Yasîn

Ji erebî ياسين (Yasîn: navekê mêran e) ji navê herfa ي (ya = y) û س (sîn = s). Maneya wan ya di Qur'anê de nayê zanîn.

Te got ku dawetnameyek ji Behra Spî ji te re hatiye û te dawetî artoşê dikin ha. Kuro oxlim, Batmanî çi ji artoş martoşê fêhm dikin law, herin ji xwe re di camî û mizgeftan de yasîn û selewatan bixwînin, çi îşê we li Behra Reş û Spî heye, ewladim, wîî!


Sêvdîn

Sêvdînê (masculine definite construct singular)
Sêvdînî (masculine definite oblique singular)
wî Sêvdînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Sêvdîno (masculine definite vocative singular)
Sêvdînek (masculine indefinite nominative singular)
Sêvdînekî (masculine indefinite construct singular)
Sêvdînekî (masculine indefinite oblique singular)
Seyfedîn
Seyfeddîn
Sêvo

Ji erebî [skrîpt hewce ye] (Seyfeddîn, “şûrê dînî”) ji سيف (seyf), hevreha maltî sejf (seyf), amharî ሰይፍ (seyif), aramî ܣܝܦܐ (seypa), îbrî סיף (seyf), yûnaniya kevn ξίφος (ksîfos) ji zimanekî kevn yê Deryaya Spî

(Helbestvan Ehmedê) Nalbend dinivîse: “Ez Ehmedê kurê Emînê Nalbend im, babê min xelkê bajêrê Amêdiyê bû, mîrgeha paşayêt Mîr Sêvdîna li cihê Behdînan.

Mihemed Çelkî: Qeftek gulan ji baxê kurdan, berhevoka helbestên Ehmedê Nalbend, Weşanên Han, Berlîn 2009


Kercews

/kɛɾˈd͡ʒɛws/


Hîmalaya

Komek çiyayên bilind in li navenda Asyayê.

Beyan Faziliya jina çiyager a kurd a xelkê bajarê Mehabadê ku di meha tîrmehê de bi hevalbendiya grubekî çiyager ya bi navê “Ewraz” çû rêzeçiyayê Hîmalayê û karî wî çiyayî bibire û navê xwe wek jina çiyager a serkeftî ya kurd di rêza lîsteya serkeftiyên çiyayê Hîmalayayê de tomar bike.


Qeredax

Yan ji tirkî kara (reş) yan jî ji ermenî qere (mezin, gir, girs, gewre) + ji tirkî dağ (çiya)

Elî Qeredaxî: Berî 15 salan min ji [Abdullah] Gul û [Necmettin] Erbakan re behsa pirsa kurdan kir.


Seîd

Seîdê (masculine definite construct singular)
Seîdî (masculine definite oblique singular)
wî Seîdî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Seîdo (masculine definite vocative singular)
Seîdek (masculine indefinite nominative singular)
Seîdekî (masculine indefinite construct singular)
Seîdekî (masculine indefinite oblique singular)


Berxwedan

Berxwedanê (masculine definite construct singular)
Berxwedanî (masculine definite oblique singular)
wî Berxwedanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Berxwedano (masculine definite vocative singular)
Berxwedanek (masculine indefinite nominative singular)
Berxwedanekî (masculine indefinite construct singular)
Berxwedanekî (masculine indefinite oblique singular)


Brîtanyaya Mezin

ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൺ

grēṟṟŭ briṭṭaṇ

/bɾiːtɑːnjɑːˈjɑː mɛˈzɪn/

Brîtanya,
Inglîstan, Skotlenda, Weyls û Bakurê Îrlendayê,
 welatek giravî ye li rojavaya Ewropayê:


Sam

Samê (masculine definite construct singular)
Samî (masculine definite oblique singular)
wî Samî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Samo (masculine definite vocative singular)
Samek (masculine indefinite nominative singular)
Samekî (masculine indefinite construct singular)
Samekî (masculine indefinite oblique singular)
سام (Kurdish-Arabic)

Kurê mezin yê Nûh-pêxemberî, birayê Ham û Yafetî.


Boston

Bostona (feminine definite construct singular)
Bostonê (feminine definite oblique singular)
wê Bostonê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Bostonê (feminine definite vocative singular)
Bostonek (feminine indefinite nominative singular)
Bostoneke (feminine indefinite construct singular)
Bostonekê (feminine indefinite oblique singular)

paytextê û mezintirîn bajarê elayeta Massachusetts li bakur-rojhilata DYAyê


Eros

Ji yûnaniya kevn Ἔρως (Érōs), xwedayêevînê di mîtolojiyayûnanî de, ji ἔρως (érōs, “evîn, hezkirin”).

Heta wî çaxî, Eros mezin bû, xurt û dewlemend bû, têra hemû tişt û kesan evîn li ba wî çê bû. Erosê merd jî, ji wê dewlemendiya xwe da hemû jîndaran. Wek his û hêzeke xurt a nexuyayî, kir hemû dil û laşan, kir sedem û derfeta hebûn û xweşiya jiyana wan. Tu kes, tu tişt ji evînê bêpar neman. Û Gaîa jî ji bîrê nekir, ew bi taybetî bi bîr anî û evîn da wê, wî gelek da wê. Wilo gelek da wê ku ew bêhedan kir. Kir ku ew nema bikaribe tenê, bê mêr û bê yekî nêr bijî. Lê gava Gaîa çavên xwe gerandin, tu kes ji bo xwe nedît. Wî çaxî Gaîa rabû Uranos ji xwe re çêkir. Uranos çû û di ser wê re wek ezmanê şîn rawestiya û çirisî. Gaîa mê bû, mê ye û Uranos nêr bû, ew nêr e. Gaîa dest pê kir û bi dilbijînî her li wî nerî û ji bo wî bêhedan bû. Wî jî ew zû dît û ji wê hez kir. Bi evîndarî baran bi ser wê de barand û lawê wan ê pêşî Okeonos çê bû. Okeanos jî, bû bavê çem û kaniyan.


Yecûc û Mecûc

Ecûc û Mecûc
'Ecûc û Mecûc
Ye'cûc û Me'cûc

Bi rêya erebî يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ (yaʾjūju wamaʾjūju), ji îbranî גּוֹג וּמָגוֹג (Gōg ū-Māgōg).

/jɛˈd͡ʒuːd͡ʒ uː mɛˈd͡ʒuːd͡ʒ/

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-Yecûc û Mecûc.wav

Dêw yan şeytan in ku dê di cenga axirzemanê (Armagedonê de) bên têkbirin.

di Qur'anê, Pîroznameyê û hin mîtolojiyan de

Li gor cîwanokên İsewiyên protestan ‘Armageddon’ şerê dawîn yê navbera xristiyan û muslumana ye. Heman bawerî di nav muslumanan de jî wek hatina Mehdî û şerê wî bi Yecûc û Mecûc re tê îfadekirin. Li gor fundamentalîstên protestan ji bo ku Îsa Mesîh careke din were jiyanê divê di navbera xristiyan û muslumanan de şerê nihayî yanê ‘Armageddon’ biqewime.

Faysal Dağlı: Şerê Armageddon li rê ye, Lemonde-kurdi.com, 2010


Kongreya Civaka Demokratîk

yek ji çendîn navên Partiya Karkerên Kurdistanê (PKKê) bûye


Xinis

Bajarek Erziromê ye li Bakurê Kurdistanê.

Navçeyek Erziromê ye li Bakurê Kurdistanê.

Şêx Seîd sala 1865-ê li gundê Qolhisarê yê bi ser Xinisa Erziromê hat dinyayê. Wî serkêşiya serhildana kurdan ya 1925ê kir, bi 46 hevalên xwe re li Diyarbekirê di Dadgeha Îstiqlalê de hat darizandin û cezayê bidarvekirinê lê hate birrîn. Şeva 28ê hezîranê Şêx Seîd û 46 hevalên xwe hatin daliqandin. Ligel ku 85 sal di ser bidarvekirina wan re derbas bûne jî, hê jî bi fermî nayê aşkerekirin ka ew li kû derê hatine veşartin.


Kadiz

Ku meriv şevên sahî (sayî) li ezmên dinêre gewraxîyeke dirêj xuya dibe, ji wê re dibêjin Kadiz û em di nava vê galaksiyê de ne. Ew gewraxîya ji komeke stêran tê. Di Kadizê de di navbera 200 û 400 milyar stêr hene û stêra herî kevn 13.2 milyon salî ye. Navê Kadizê ji mîtolojiya kurdî tê. Gorî çîrokê yek dihere diziya kaya Xwedê. Tûrê xwe tijî dike, hildide xwe û dihere lê tûrê wî qul/kun bûye. Loma li şopa wî wek riyeka gewr dimîne. Li ser vê meseleyê bi vê galaksiyê re dibêjin Kadiz. Navê wê yê tirkî jî dîsa wek yê kurdî ye û ew dibêjin Samanyolu (Riya kayê). Çima tirk dibêjin, ne diyar e, lê ihtimal e ku navê wê ji eynî çîrokê tê.


Gabar

Dêrşew
Meydîn
Deştalela
Sipivyan
Xursê
Dêrşew
Biyave
Bertîl
Dara

Belki ji zimanê Sûmerî. Bi Sûmeri ji bo yek çiya em dibêjin "gabiri".

Çiyayek û devera wî çiyayî ye li Bakurê Kurdistanê û Başûr-Rojavaya Kurdistanê.

Çiyayê Gabarê yek ji çiyayên mezin ên Bakurê Kurdistanê ye. Çiyayê Gabarê bi taybetî ji ber fermandarê efsanewî Mahsum Korkmaz (Egîd) li wira şehîd ket, ew çiya ji hêla raya giştî ve nêzîk tê nasîn.

Di Çiyayê Gabarê de pir gerillên Kurd hene. Tayarên tirkî gelek caran Çiyayê Gabarê bomba kir. Çiyayê Gabarê sala 2005-2008 pir xesar ditiya.


Ziyad

Wênegir û derhêner Dilêr Emer bi filmek dokumentî ya li ser jiyan û berhemên hunermend Ziyad Eshed ve mijûl e.


Ziya

Ziyayê (masculine definite construct singular)
Ziyayî (masculine definite oblique singular)
wî Ziyayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ziyayo (masculine definite vocative singular)
Ziyayek (masculine indefinite nominative singular)
Ziyayekî (masculine indefinite construct singular)
Ziyayekî (masculine indefinite oblique singular)
Ziyad


Ezraîl

Ji erebî عزرائيل ('Izraîl) ji îbranî עזראל (Azraêl: yê ku Xwedê alîkariya wî dike") ji îbrî êl (îlah, Ellah)

Giyanstîn, Ruhstîn, Giyangir, melekê mewtê, firîşteyê mirinê,
(li gor hin dînan) firîşteyê ku mirovan dimirîne anku ruha wan distîne

(TRT6) kanala dewletê ye, ya AKP ye tiştekî din, em vê pirsê deynin alîyekî. Lê kî lotikan ji bo zimanê Kurdî bavêje xizmetek baş e û wê rebbê alemê xêra wî / wê di deftera xwe de binivîse. Li gora ku Ezraîl, Israfîl û Mikaîl ji me re gotiye, heçê xizmeta zimanek wek zimanê Kurdî bike, wê rasterast biçe bihuştê û bibe mêrê / jina 70 horî û nûrîyên germik û nermik. Werhasilî kelam, kekê me Zeynelabidîn Zinar zend û bendên xwe hildaye û li TRT6ê dersa Kurdî dide karmendên televizyonê. Ew û Prof. Dr. Qedrî Yildirim lotikên Kurdewarî davêjin û hewl didin ku zimanê Tirkî ji devê karmandên TRT6ê bavêjin û zimanê Kurdî di devê wan de bidirûn.


Şeqlawa

bajarokek e li parêzgeha Hewlêrê li Başûrê Kurdistanê

Rojên 28-29ê Gulana 2011ê li bajarokê Şeqlawa ser bi Hewlêrê bi navê ‘’Civîna İraqê II. Rawestgeha Hewlêrê’’ ji aliyê Komeleya Lêkolînên Ekonomîk û Civakî (Ekopolîtîk) ve civînek hat sazkirin. Ji Herêma Kurdistanê, Kerkûk, Mûsil û Tirkiyê gelek akademîsyen, rojnamevan, rewşenbîr û herwiha reîseşîr û kesayetî beşdar bûn. Di civînê de hat tekez kirin ku heta Tirkiye pirsa Kurd li navxwe çareser neke nikare peywendiyeke baş ligel Herêma Kurdistanê deyne.


Heyder

Haydar
(di bin tesîra tirkî de)
Hayder
(di bin tesîra tirkî de)
haydar
hayder
heyber

Serokê Komîsyona Bilind a Serbixwe ya Hilbijartinan li Iraqê Ferec Heyderî ragihand ku hikûmeta Herêma Kurdistanê biryar daye ji bo pêkanîna hilbijartina civatên parêzgehên herêma Kurdistanê, 30 mîlyar dînar bê terxankirin.


Kursan

a Kurdistanê li Rojhilata Kurdistanê, Sine


Perû

Ji spanî Perú ji navê serokekî hindiyaniyan yê destpêka sedsala 16em, Birú.

Di çarçoveya yariyên Copa America’yê (Şampiyonaya Fûtbolê ya Amerîkaya Başûr) de, tîma Ûrûguayê bi encama 2-0 tîma Perûyê têk bir û derbasî qonaxa fînalê bû.


Ûrûguay

Ji guwaranî Uruguay (“çemê firindeyên rengîn”).


Komara Îslamî ya Îranê

کۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ (Kurdish-Arabic)

Navê fermî yê dewleta Îranê ji sala 1979ê ve.

Zêdeyî du hefteyan e ku Komara Îslamî ya Îranê dest bi topbaran û bombardimankirina sînorên Herêma Kurdistanê kiriye û çar roj jî dibe li sînorê qezaya Pişder û quntara Çiyayê Qendîl di navbera pasdarên Îranê û çekdarên PJAKê de şerekî dijwar heye û navçe bi dijwarî tê topbaran kirin. Di encam de jî jinek li gundê Sunê birîndar bû û zêdeyî du xanî û xwendingehek jî hilweşiyan.


PJAK

kurteya "Partiya Jiyana Azad li Kurdistanê", partiyek çekdar ya nêzîkî PKKê ye û dijî dewleta Îranê şer dike


Niharî

Neharî
Nehariye
Nihariye
نهاری (Kurdish-Arabic)

Ji erebî نهارى (Neharî, “Rojîn, rojîn, têkilî rojê / tavê”) ji نهار (nehar, “roj”), bide ber Leylê (şev).

Hevwelatiya bi navê Nîharî Adiyaman jî, ku li ser 3 kuçan bi agirê qirş û daran di sîtilê de şîr dikelîne, dibêje berê wan konê xwe li nêzîkê beriyê vedidan, lê piştî zozan hatin qedexekirin, êdî ew dûrî beriyê ne.


Bala

deverek e li Bakurê Kurdistanê û zozana wê deverê ye

Em diçûn zozanên Bala, Spîxane û Gilezo lê pişti ew hatin qedexekirin, em niha tên zozanên Berçelan.


Perwîn

Hevreha soranî پهڕوین (Peřwîn), farisî پروین (Pervîn); hevreha a xwecihî pêwir, soranî پێڕوو (pêrrû), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (plwyc /Parwēz/), 𐬞𐬀𐬭𐬬𐬍𐬰 (parvīz), avestayî 𐬞𐬀𐬊𐬌𐬭𐬌𐬌𐬀𐬈𐬥𐬌 (paoⁱriiaeni), peştûyî پرېوونې (perwǔne).

Sureya, komeke heft stêran e di komstêra Ga de


Ga

گا (Kurdish-Arabic)
Birca Gayî
Birca Gaboxeyî
Birca Gamêşî
Gaboxe
Gamêş

komstêrek zodyakê ye ku qaşo dişibe gayekî


Beran

Komstêrek zodyakê ye ku qaşo dişibe beranan.


Cêwî

بهران (Kurdish-Arabic)
Birca Cêwiyan
Cêmik
Hevalcêmk

komstêrek zodyakê ye ku qaşo dişibe cêwiyan


Heme

Ev demek dirêj e behsa wê yekê tê kirin ku partiyên Kurd ên li Sûriyê kongreyekê saz bikin. Derbarê cih û dema lidarxistina vê kongreyê de, Sekreterê Partiya Yekitiya Kurd li Sûriyê Îsmaîl Heme ji Rûdawê re got: “Hê jî nehatiye destnîşankirin ku wê kongre li kûderê bê lidarxistin, lê tê çaverêkirin ku li bajarek yê Rojavayê Kurdistanê bê lidarxistin.”


Hemaîl

Hemaîla (feminine definite construct singular)
Hemaîlê (feminine definite oblique singular)
wê Hemaîlê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Hemaîlê (feminine definite vocative singular)
Hemaîlek (feminine indefinite nominative singular)
Hemaîleke (feminine indefinite construct singular)
Hemaîlekê (feminine indefinite oblique singular)
Hemayîl
Himaîl
Himayîl

Polîtburoya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) ragihand ku îro destê sibehê Hemaîl Xanim a hevsera Barzaniyê nemir û dayika Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî koça dawî kir. Heta niha nehatiye ragehandin ka dê merasim li çi cihekî be, lê li gor Kurdistan Tv piştî demeke din dem û cihê merasiman tên diyar kirin.


Pîranşar

Cerdevanê bi navê Silêman Cahîde ku bi pastarên Îranê re derdikeve operasyonan diyar kir ku leşkerên tirk û pastaren Îranê bi hev re derdikevin operasyonan û çek jî Tirk dişînin cihên şer. Di encama wan şeran de 5 leşkêren tirk li Pîranşarê hatine kuştin.


Ewrovizyon

pêşbirkek stranan e ku salane di navbera gelek welatên ewropî de tê kirin

Li Tirkiyeyê, hunermenda kurd a muzîka rapê Dezz Deniz, bû namzeda Tirkiyeyê di hevrikiya strangotinê ya Ewropayê Eurovizyonê ya 2012ê de. Deniz, got, dê di strana xwe de, ku bi înglîzî ye, dê peyvên tirkî û kurdî bi kar bîne û wiha axivî, “Ez bawer im, dê bi awayekî herî baş, gelê kurd û tirk temsîl bikim.” Deniz, daxuyand, Tirkiyeyê, dê serkeftina ku heq kiriye, bi dest bîne û wiha anî ziman, “Ez dixwazim bi vê yekê, him welatê xwe temsîl bikim û him jî bi navê kurdan û tirkan, beşdarî vê hevrikiyê bibim.”

torra televizyonî ya ku wê pêşbirkê li dar dixe


Meydana Sor

Wergerandina yekser ji rusî Красная площадь (Krasnaja ploščadʹ), destpêkê wateya "Meydana Delal" dida. Berê wateya красный (krasnyj) ne sor lê delal / xweşik / ciwan bû.

meydanek berfireh û dîrokî ye li navenda Moskovayê

Her weke raboriya sovyetî, şexsiyeta Vojd ("Rêber") şerekî peyv û nîşanan gur dike ku heta cesedê Lenîn yê di mozoleya Meydana Sor de jî rihet nahêle.

Jean-Marie Chauvier: Cinên Meydana Sor, wergerrandin: Simko Destan, Le Monde Diplomatique kurdî, hj. 19, 6/2011


Moskova

Moskovaya (feminine definite construct singular)
Moskovayê (feminine definite oblique singular)
wê Moskovayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Moskovayê (feminine definite vocative singular)
Moskovayek (feminine indefinite nominative singular)
Moskovayeke (feminine indefinite construct singular)
Moskovayekê (feminine indefinite oblique singular)
Mosko
Moskow
Moskva

Sala 1966an ew romana xwe ya dîrokî Dimdim belav dike. Sala 1967an jî ew li Moskovayê berhevoka Hikayetên Gelê Kurd û romana xwe ya bi navê Riya Bextewar neşir dike.


Yekîtiya Komarên Sosyalîst ên Sovyetê

Ji Yekîtî + -ya + komar + -ên + sosyalîst + yên + sovyet

Union der Sozialistischen Sowjetrepubliken

Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік

Sajúz Savéckix Sacyjalistýčnyx Respúblik

সোভিয়েত সমাজতান্ত্রিক প্রজাতন্ত্রের ঐক্য

śobhiẏet śômajôtantrik prôjatôntrer oikjô

Съюз на съветските социалистически републики

Sǎjúz na sǎvétskite socialistíčeski repúbliki

Svaz Sovětských Socialistických Republik

اتحاد الجمهوريات السوفيتية الاشتراكية

ittiHaad al-jumhuriyyaat al-sufyatíyya al-ishtirakíyya

Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն

Sovetakan Socʻialistakan Hanrapetutʻyunneri Miutʻyun

Nõukogude Sotsialistlike Vabariikide Liit

اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی

ettehâd-e jamâhir-e šuravi-ye sosiyâlisti

Union des Républiques Socialistes Soviétiques

საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი

Unie van Socialistische Sovjetrepublieken

Советтик Социалисттик Республикалар Союзу

Sovettik Sotsialisttik Respublikalar Soyuzu

Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum

Padomju Sociālistisko Republiku Savienība

L-Unjoni tar-Repubbliki Soċjoloġisti Sovjetiċi

Sovet Socialistik Respublikalari Ittifoqi

Совет Социалистик Республикалари Иттифоқи

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Советтік Социалистік Республикалар Одағы

Sovettık Sosialistık Respublikalar Odağy

Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы

Keñestık Sosialistık Respublikalar Odağy

Uniunea Republicilor Sovietice Socialiste

Союз Советских Социалистических Республик

Sojúz Sovétskix Socialistíčeskix Respúblik

Савез Совјетских Социјалистичких Република

Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika

Zväz Sovietskych Socialistických Republík

Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas

Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Сосиалистии Шӯравӣ

Ittihodi Jumhurihoyi Sosialistiyi Šüravī

Союз Радянських Соціалістичних Республік

Sojúz Radjáns’kyx Socijalistýčnyx Respúblik

Liên bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết

Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

Énosi Sovietikón Sosialistikón Dimokratión

konfederasyona Rusyayê û gelek welatên Ewropaya Rojhilat û Asyaya Navîn ji 1922 ta 1991)

Pêvajoya hedimandin û parçebûna Yekîtiya Komarên Sovyetê yên Sosyalîst digel sîstema wê ya siyasî, civakî û aborî bi sirûştî encamên xwe di hemû komarên gotî de hene.

Dr Zoran Aloian: Endamê Nû yê Navenda PENa Kurd Wekîl Mûstafayev (Wekîlê Misto)- Awirek li Pirtûka wî ya li ser Kurdistana Sor, Pen-kurd.org, dema belavkirinê ne diyar e, jêwergirtin: 8/2011


Rûname

Facebook, Feysbuk, malpereke medyaya sosyal e

Ez bi xwe di teknîka Internetê de ne şareza me lê bi min divê kurdek rabe bernameyeke ji Facebookê jî çêtir biafirîne û navê wê bike Rûname (wergera navê Facebook, ji rû+name). Paşî em kurd dê Facebookê bihêlin.

Husein Muhammed di koma Zimanê Kurdî ya li ser Facebookê de, 11/2011

Ev çend roj bûn Rûnameya (Facebook) min kurdî berdabû. Niha dîsa dest bi nîvkurdiyê kir.

Mehmet Ozer di koma Zimanê Kurdî ya li ser Facebookê de, 11/2011


Facebook

Deyn ji îngilîzî Facebook ji facebook (rûname, albûmarûyan), ji face (rû) + book (pirtûk, kitêb, -name)

Ez bi xwe di teknîka Internetê ne şareza me lê bi min divê kurdek rabe bernameyeke ji Facebookê jî çêtir biafirîne û navê wê bike Rûname (wergera navê Facebook, ji rû+name). Paşî em kurd dê Facebookê bihêlin.


Dara

Darayê (masculine definite construct singular)
Darayî (masculine definite oblique singular)
wî Darayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Darayo (masculine definite vocative singular)
Darayek (masculine indefinite nominative singular)
Darayekî (masculine indefinite construct singular)
Darayekî (masculine indefinite oblique singular)
Dare
Daryûs

Ji farisiya kevn 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁 (Dareyevewş, “parêzerê qenciyê”).

Dara Bîlek nivîskar û siyasetvanek kurd e.


Ecem

Acem
Acemistan
Ecemistan
'Acem
'Acemistan
'Ecem
'Ecemistan

Ku Turk û Ecem qet nebên carekê
Nehin Kurdî şa‘ir di misra‘ekê“


Bakû

Ji farisî باد-کوبه (bad-kûbe, “ba-kutayî, ji ber bayê xurt yê zivistana wî bajarrî”).

Li ser bextê diz û keleşên Bakuyê be, dibêjin Lijneya Bilind a Televizyon û Radyoya Azerî, ji ber ku zimanê Tirkî ziyanê digihîne zimanê Azerî, filmên Tirkî yên bê dublaj qedexe kir.


Vîena

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Mereş

bajarek e li parêzgehek e li Bakurê Kurdistanê


Zozan

Zozana (feminine definite construct singular)
Zozanê (feminine definite oblique singular)
wê Zozanê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Zozanê (feminine definite vocative singular)
Zozanek (feminine indefinite nominative singular)
Zozaneke (feminine indefinite construct singular)
Zozanekê (feminine indefinite oblique singular)


Furqan

Ji erebî الفرقان (el-Furqan) ji فرقان (ji hev ferq/cudakirin - anku Qur'an qenciyê û xirabiyê ji hev dide cudakirin) ji rehê فرق (f-r-q: ji hev cudakirin), hevreha فرق (ferq: ferq, cuda), herwiha hevreha rehê p-r-q- (cuda kirin) ya aramî.


Tara

Taraya (feminine definite construct singular)
Tarayê (feminine definite oblique singular)
wê Tarayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Tarayê (feminine definite vocative singular)
Tarayek (feminine indefinite nominative singular)
Tarayeke (feminine indefinite construct singular)
Tarayekê (feminine indefinite oblique singular)

Tara bi xwe navekî navneteweyî ye, di gelek zimanan de heye. Ji du çavkaniyên cuda tê: 1. Ji îrlendî bi rêya îngilîzî belav bûye. Ji navê girekî pîroz yê nêzîkî Dublîna paytexta Îrlendayê û jîngeha padişahên berê yên wî welatî bû 2. ji Hindistanê ye û navê xwedawendeke jin ya hindûyiyan e.
Wek navê mirovan "Tara" di kurdî nû ye û ew ji yek ji van herdu serekaniyên jorîn hatiye wergirtin. Tevî ku "tara" di soranî de maneya "xêliya bûkê" bide jî, ne ihtimal e ku kesekî bi wê ramanê nav li zaroka xwe kiribe. Lê texmîna kek Seydo rast e ku ew maneya "berbang, elind, gizing, şefeq, yekem tîrojên destpêka rojê" dide. Jixwe navê Elind bi taybetî li Behdînan heye lê Elind navê mêran e. Lê Tara navê jinan e. Jixwe Şefeq jî navê jinan e, bi taybetî di tirkî de wek "Şafak". Yanî kurdan xwestiye bi navê Tara keçên xwe bişibînin ronahiya destpêka rojê û bi mecazî hêviyeke nû.
Diyardeyeke/fenomeneke giştî heye ku kurd navên navneteweyî, yên ku bi kurdî jî dikarin maneyeke xweş bidin, didin zarokên xwe: Robîn, Tara, Sosin, Zozan hin ji van nimûneyan in. Hemû navên navneteweyî ne (Sosin û Zozan li ber Susanne, Susan, Susanna hatine çêkirin). Lê kurd wan navan wek yên xwe dibînin û dema ku wan li zarokên xwe dikin, li maneya wan ya bi kurdî difikirin. Bo nimûne, dema ku kurdekî navê kurê xwe kiriye Robîn, ew ne li Robin Hoodê li nav daristanên Inglîstana serdema navîn difkire lê hêvî dike ku jiyana kurê wê/wî tijî roj û ronahî be, geşî û xweşî be. Gava ku kurdek navê Tara li keça xwe dike, ne ku dixwaze rêzgiriyê li xwedawendeke dînekî din (ku belkî ti haya wî jê nîne) bike lê dîsa hêvî dike ku jiyana kurê wê/wî tijî roj û ronahî be, geşî û xweşî.
Di zimanên din de jî ev diyarde heye. Anku navên biyanî digirin û wek peyveke di zimanê xwe de fehm dikin.


Elind

Elindê (masculine definite construct singular)
Elindî (masculine definite oblique singular)
wî Elindî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Elindo (masculine definite vocative singular)
Elindek (masculine indefinite nominative singular)
Elindekî (masculine indefinite construct singular)
Elindekî (masculine indefinite oblique singular)
Elend


Robîn

Robînê (masculine definite construct singular)
Robînî (masculine definite oblique singular)
wî Robînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Robîno (masculine definite vocative singular)
Robînek (masculine indefinite nominative singular)
Robînekî (masculine indefinite construct singular)
Robînekî (masculine indefinite oblique singular)

ji ro (roj yan ronahî) + -bîn- (rehê dema niha ji lêkera dîtinê) anku "robîn: yê ku ronahiyê/rojê dibîne.
Lê "Robîn" bi xwe navekî navneteweyî ye, di gelek zimanan de heye. Diyardeyeke/fenomeneke giştî heye ku kurd navên navneteweyî, yên ku bi kurdî jî dikarin maneyeke xweş bidin, didin zarokên xwe: Robîn, Tara, Sosin, Zozan hin ji van nimûneyan in. Hemû navên navneteweyî ne (Sosin û Zozan li ber Susanne, Susan, Susanna hatine çêkirin). Lê kurd wan navan wek yên xwe dibînin û dema ku wan li zarokên xwe dikin, li maneya wan ya bi kurdî difikirin. Bo nimûne, dema ku kurdekî navê kurê xwe kiriye Robîn, ew ne li Robin Hoodê li nav daristanên Inglîstana serdema navîn difkire lê hêvî dike ku jiyana kurê wê/wî tijî roj û ronahî be, geşî û xweşî be. Gava ku kurdek navê Tara li keça xwe dike, ne ku dixwaze rêzgiriyê li xwedawendeke dînekî din (ku belkî ti haya wî jê nîne) bike lê dîsa hêvî dike ku jiyana kurê wê/wî tijî roj û ronahî be, geşî û xweşî.
Di zimanên din de jî ev diyarde heye. Anku navên biyanî digirin û wek peyveke di zimanê xwe de fehm dikin.
; Çavkanî:
* Husein Muhammed di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 7/2012


Sosin

Sosinê (masculine definite construct singular)
Sosinî (masculine definite oblique singular)
wî Sosinî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Sosino (masculine definite vocative singular)
Sosinek (masculine indefinite nominative singular)
Sosinekî (masculine indefinite construct singular)
Sosinekî (masculine indefinite oblique singular)


Qarûn

ji erebî [Peyv?] erebî قارون (Qarûn) ji îbranî [Peyv?]קֹרַח (Korax), belkî ji yûnanî Χάρων (Cháron). Di mîtolojiya yûnanî de ew kelekvanêçemênStuks û Axeronê ye û miriyan bi avên wan ve digihîne Hadesê anku dûjehê.

(di Qur'anê û Tewratê de) kesekî pirr zengîn û hesûd bû û wek sembola kesên çavbirçî tê nasîn


Azad

Azadê (masculine definite construct singular)
Azadî (masculine definite oblique singular)
wî Azadî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Azado (masculine definite vocative singular)
Azadek (masculine indefinite nominative singular)
Azadekî (masculine indefinite construct singular)
Azadekî (masculine indefinite oblique singular)


Gilîdax

Peyva gilîdaxê ji du peyvan der tê, ew peyv gir û dax in. Gir wateya çîyayê ye, dax jî ji peyva daxkirin ango sotandinê tê. Girêdax, ango girê ku dax bûye, hatiye sotandin. Ev peyv ji ber ku lavên volkanîk, lêpên agirê volkanîk şewitiye ji ber wê wek girê daxkirî hatiye binavkirin. Ev peyv li nav gelê herêmê da wek gilîdax jî xwe gûhertiye. Wek hin çavkaniyên çewt da tê îdiakirin eleqeya wê peyva dağ a bi tirkî re tune ye.
Her wiha tê wateya çiyayê volkanîk. Piraniya çiyayên volkanîk yên Kurdistanê wekî dax tên binavkirin. Bo nîmûne, Kurdax ("Çiyayê Kurdan/Kurdî" = Çiyayê Kurmênc), Qerejdax ("çiyayê qereçan", Li nêzîkî Amedê). Lê peyva "gilî-" di Gilîdax de ne ji "gilî=gazin" tê. Ew guherîna peyva "girî-" ye anku berê "Girîdax" bû. Lê li vir "girî" jî ne bi maneya "girîn, rondik barandin, hêsir barandin" e. Lê ew kurtkirina "Agirîdax" e anku "Çiyayê Agirî".


Elîşêr

Hevreha farisî على شیر ('Elîşîr), pehlewî Erdeşihr (bernavê gelek paşayên sasaniyan bû), farisiya kevn Ertexşeçe (bernavê gelek paşayên hexamenîşî bû) ji erte- (heq, rastî, konsepteke dînî a îraniyan e) + xşeθre- (şar, şahî) anku "şahê/şahiyaheq". erte- hevreha eşe- (heq, rastî) ya avestayî û ऋतं (ṛteṃ: heq, rastî) ya sanskrîtî ye û hemû ji proto-hindûewropî *h₂r-to- (rast, dirist) in. Di kurdî de -rd-/ -rt- ya îranî dibe -l- (binere alî û gel) loma *Erdeşîr > *Eleşîr. Paşî bi şaşî hatiye bawerkirin ku maneya "şêrê (îmam) Elî" dide loma. Herwiha ji ber vê etîmolojiya gelêrî ew nav di nav şîiyan de berbelav bûye, wek hevmaneyaElîHeyder (erebî حيدر (“şêr, ku bernavê Elî ye”). Etîmolojiya gelêrî nebûya, di kurdî de bibûya *Eleşîr an dibe ku Eleşehr/Eleşar ji ber ku peyva xşeθre ji kurdiya kevn (medî) ketiye farisî û lewma di farisî de e bûye i, lê bi xwemaliya kurdî dibe ku ew dê dengî biparasta.


Hoşeng

bi maneya hişyar, hişmend ji hiş / hoş + -eng, hevreha farisî هوشنگ (Hûşeng), pehlewî Hoşeng, avestayî Heoşyenẍe-, ji zimanên îranî.


leh

Kesê ji Polonyayê an bi eslê xwe polonî ye.


Letonya

Letonyaya (feminine definite construct singular)
Letonyayê (feminine definite oblique singular)
wê Letonyayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Letonyayê (feminine definite vocative singular)
Letonyayek (feminine indefinite nominative singular)
Letonyayeke (feminine indefinite construct singular)
Letonyayekê (feminine indefinite oblique singular)


Grîdax

Çiyayê Agirî

Çiyayekî Kurdistanê ye ku li navçeya Agiriyê Bazîda ye.


Culemêrg

Hevreha ermenî Giłmar / Giġmar, tirkî Çölemerik, hemû ji aramî [Peyv?]Cilmar / Culmar. Bo guherîna A bi Ê binêre "kitêb", bo zêdebûna "g" li dawiya peyvê binêre "qaling / qalind" ji tirkî "kalın".

Hekarî

Parêzgehek e li Bakurê Kurdistanê li ber tixûbê Başûrê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê.


Yahya

Yahyayê (masculine definite construct singular)
Yahyayî (masculine definite oblique singular)
wî Yahyayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Yahyayo (masculine definite vocative singular)
Yahyayek (masculine indefinite nominative singular)
Yahyayekî (masculine indefinite construct singular)
Yahyayekî (masculine indefinite oblique singular)


Yehya

Yehyayê (masculine definite construct singular)
Yehyayên (masculine definite construct plural)
Yehyayî (masculine definite oblique singular)
Yehyayan (masculine definite oblique plural)
wî Yehyayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Yehyayan (masculine definite demonstrative oblique plural)
Yehyayo (masculine definite vocative singular)
Yehyayino (masculine definite vocative plural)
Yehyayek (masculine indefinite nominative singular)
Yehyayin (masculine indefinite nominative plural)
Yehyayekî (masculine indefinite construct singular)
Yehyayine (masculine indefinite construct plural)
Yehyayekî (masculine indefinite oblique singular)
Yehyayinan (masculine indefinite oblique plural)
Ehya
Yahya

Bi riya erebî يَحْيَى (yaḥyā) ji îbranî [Peyv?]יוחנן (yōḥānān).

kurê Zekerya-pêxember bû û bi xwe jî pêxemberek bû


'Elîşêr

/ʕɛliːˈʃeːɾ/


Almanistan

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Almanya.


'Enkawa

/ʕɛŋkɑːˈwɑː/


'Inkawa

/ʕɪŋkɑːˈwɑː/


Yûsif

Yûsifê (masculine definite construct singular)
Yûsifên (masculine definite construct plural)
Yûsifî (masculine definite oblique singular)
Yûsifan (masculine definite oblique plural)
wî Yûsifî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Yûsifan (masculine definite demonstrative oblique plural)
Yûsifo (masculine definite vocative singular)
Yûsifino (masculine definite vocative plural)
Yûsifek (masculine indefinite nominative singular)
Yûsifin (masculine indefinite nominative plural)
Yûsifekî (masculine indefinite construct singular)
Yûsifine (masculine indefinite construct plural)
Yûsifekî (masculine indefinite oblique singular)
Yûsifinan (masculine indefinite oblique plural)


'Ecûc û Mecûc

/ʕɛˈd͡ʒuːd͡ʒ uː mɛˈd͡ʒuːd͡ʒ/

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-'Ecûc û Mecûc.wav


Yekîtiya Komarên Sovyetê yên Sosyalîst

Guhartoyeke Yekîtiya Komarên Sosyalîst ên Sovyetê.


Dakar

Dakara (feminine definite construct singular)
Dakarê (feminine definite oblique singular)
wê Dakarê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Dakarê (feminine definite vocative singular)
Dakarek (feminine indefinite nominative singular)
Dakareke (feminine indefinite construct singular)
Dakarekê (feminine indefinite oblique singular)


Stewr

navçeyeke Mêrdînê ye ku bi hewran navdar e.


Gronland

Gronlanda (feminine definite construct singular)
Gronlandê (feminine definite oblique singular)
wê Gronlandê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Gronlandê (feminine definite vocative singular)
Gronlandek (feminine indefinite nominative singular)
Gronlandeke (feminine indefinite construct singular)
Gronlandekê (feminine indefinite oblique singular)
Grînland
Grînlanda
Grînlend
Grînlanda
Gronlanda
Gronlend
Gronlenda

Ji zimanê cermenî (îngilîzî green yan zimanên skandinavî grön anku kesk) + -land (-stan, welat).

mezintirîn giravê dinyayê ye û dikeve bakurê deryaya Atlas, navbera Ewropayê û Amerîkaya Bakur
(di bin serweriya Danîmarkayê de ye lê otonom e)


Gulperî

Gulperiya (feminine definite construct singular)
Gulperiyê (feminine definite oblique singular)
wê Gulperiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Gulperiyê (feminine definite vocative singular)
Gulperiyek (feminine indefinite nominative singular)
Gulperiyeke (feminine indefinite construct singular)
Gulperiyekê (feminine indefinite oblique singular)


Talişistan

welatê Talişan,
welatek bindest e li Rojhilata Navîn
û di navbera tixûbên Azerbeycan û Îranê de hatiye parçekirin


Georgia

Yek ji pêncî wîlayetên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye û dikeve başûr-rojavaya wî welatî.


Tîr

Hevreha farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (tyl /Tîr/, “Yezdanek; Gerstêrka herî nêzî rojê; Meha 4an; Roja 13an”).

Zav, Zawe, Merkûr,
extera pergala rojê ya çerxa wê ji ya hemû exterên din zêdetir nêzî rojê


Camer

Hevreh bi farisî کیومرث (keyûmers), farisiya navîn 𐭪𐭣𐭬𐭫𐭲 (geyûmerd), partî gyhmwrd (gêhmurd), avestayî 𐬔𐬀𐬌𐬌𐬊 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬙𐬀𐬥 (gaiio mər^ətan), têkildarî can û mêr, eslen bi ramana miroxeyê zindî; mirovê pêşîn di çîvanokên Îranî da. Bêtêkilî camêr.

Adem ango Camer: li gor Quranê û Pîroznameyê yekem mirovê dinyayê û bavkalê hemû mirovên din

Adem û Hawa

Ademê sext (pîs, xirab) sevî kulînçekê xwe diavêje têndûr.


Çoman

bajarokek e li parêzgeha Hewlêrê li Başûrê Kurdistanê


Diyar

Diyarê (masculine definite construct singular)
Diyarî (masculine definite oblique singular)
wî Diyarî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Diyaro (masculine definite vocative singular)
Diyarek (masculine indefinite nominative singular)
Diyarekî (masculine indefinite construct singular)
Diyarekî (masculine indefinite oblique singular)


Ronahî

Ronahiyê (masculine definite construct singular)
wî Ronahî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Ronahiyo (masculine definite vocative singular)
Ronahiyek (masculine indefinite nominative singular)
Ronahiyekî (masculine indefinite construct singular)
Ronahiyekî (masculine indefinite oblique singular)


Sîmar

Sîmarê (masculine definite construct singular)
Sîmarî (masculine definite oblique singular)
wî Sîmarî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Sîmaro (masculine definite vocative singular)
Sîmarek (masculine indefinite nominative singular)
Sîmarekî (masculine indefinite construct singular)
Sîmarekî (masculine indefinite oblique singular)


Aza

Azayê (masculine definite construct singular)
Azayî (masculine definite oblique singular)
wî Azayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Azayo (masculine definite vocative singular)
Azayek (masculine indefinite nominative singular)
Azayekî (masculine indefinite construct singular)
Azayekî (masculine indefinite oblique singular)


Bahoz

Bahozê (masculine definite construct singular)
Bahozî (masculine definite oblique singular)
wî Bahozî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bahozo (masculine definite vocative singular)
Bahozek (masculine indefinite nominative singular)
Bahozekî (masculine indefinite construct singular)
Bahozekî (masculine indefinite oblique singular)


Bawer

Bawerê (masculine definite construct singular)
Bawerî (masculine definite oblique singular)
wî Bawerî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bawero (masculine definite vocative singular)
Bawerek (masculine indefinite nominative singular)
Bawerekî (masculine indefinite construct singular)
Bawerekî (masculine indefinite oblique singular)


Bengîn

Bengînê (masculine definite construct singular)
Bengînî (masculine definite oblique singular)
wî Bengînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bengîno (masculine definite vocative singular)
Bengînek (masculine indefinite nominative singular)
Bengînekî (masculine indefinite construct singular)
Bengînekî (masculine indefinite oblique singular)


Badîn

Badînê (masculine definite construct singular)
Badînî (masculine definite oblique singular)
wî Badînî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Badîno (masculine definite vocative singular)
Badînek (masculine indefinite nominative singular)
Badînekî (masculine indefinite construct singular)
Badînekî (masculine indefinite oblique singular)


Baran

Baranê (masculine definite construct singular)
Baranî (masculine definite oblique singular)
wî Baranî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Barano (masculine definite vocative singular)
Baranek (masculine indefinite nominative singular)
Baranekî (masculine indefinite construct singular)
Baranekî (masculine indefinite oblique singular)


Cengawer

Cengawerê (masculine definite construct singular)
Cengawerî (masculine definite oblique singular)
wî Cengawerî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Cengawero (masculine definite vocative singular)
Cengawerek (masculine indefinite nominative singular)
Cengawerekî (masculine indefinite construct singular)
Cengawerekî (masculine indefinite oblique singular)


Bagok

Bagokê (masculine definite construct singular)
Bagokî (masculine definite oblique singular)
wî Bagokî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bagoko (masculine definite vocative singular)
Bagokek (masculine indefinite nominative singular)
Bagokekî (masculine indefinite construct singular)
Bagokekî (masculine indefinite oblique singular)


Rohat

Rohatê (masculine definite construct singular)
Rohatî (masculine definite oblique singular)
wî Rohatî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Rohato (masculine definite vocative singular)
Rohatek (masculine indefinite nominative singular)
Rohatekî (masculine indefinite construct singular)
Rohatekî (masculine indefinite oblique singular)


Dilger

Dilgerê (masculine definite construct singular)
Dilgerî (masculine definite oblique singular)
wî Dilgerî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Dilgero (masculine definite vocative singular)
Dilgerek (masculine indefinite nominative singular)
Dilgerekî (masculine indefinite construct singular)
Dilgerekî (masculine indefinite oblique singular)


Bîrhat

Bîrhatê (masculine definite construct singular)
Bîrhatî (masculine definite oblique singular)
wî Bîrhatî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bîrhato (masculine definite vocative singular)
Bîrhatek (masculine indefinite nominative singular)
Bîrhatekî (masculine indefinite construct singular)
Bîrhatekî (masculine indefinite oblique singular)


Bager

Bagerê (masculine definite construct singular)
Bagerî (masculine definite oblique singular)
wî Bagerî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bagero (masculine definite vocative singular)
Bagerek (masculine indefinite nominative singular)
Bagerekî (masculine indefinite construct singular)
Bagerekî (masculine indefinite oblique singular)


Efo

Efoyê (masculine definite construct singular)
Efoyî (masculine definite oblique singular)
wî Efoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Efoyo (masculine definite vocative singular)
Efoyek (masculine indefinite nominative singular)
Efoyekî (masculine indefinite construct singular)
Efoyekî (masculine indefinite oblique singular)


Armanc

Armancê (masculine definite construct singular)
Armancî (masculine definite oblique singular)
wî Armancî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Armanco (masculine definite vocative singular)
Armancek (masculine indefinite nominative singular)
Armancekî (masculine indefinite construct singular)
Armancekî (masculine indefinite oblique singular)


Aras

Arasê (masculine definite construct singular)
Arasî (masculine definite oblique singular)
wî Arasî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Araso (masculine definite vocative singular)
Arasek (masculine indefinite nominative singular)
Arasekî (masculine indefinite construct singular)
Arasekî (masculine indefinite oblique singular)


Bozo

Bozoyê (masculine definite construct singular)
Bozoyî (masculine definite oblique singular)
wî Bozoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bozoyo (masculine definite vocative singular)
Bozoyek (masculine indefinite nominative singular)
Bozoyekî (masculine indefinite construct singular)
Bozoyekî (masculine indefinite oblique singular)

Qusandin ji Bozan ji tirkî bozan (“kesê ku xirab dike”). Yan jî ji boz (“gewr”) + -o.


Zinar

Zinarê (masculine definite construct singular)
Zinarî (masculine definite oblique singular)
wî Zinarî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Zinaro (masculine definite vocative singular)
Zinarek (masculine indefinite nominative singular)
Zinarekî (masculine indefinite construct singular)
Zinarekî (masculine indefinite oblique singular)


Berzan

Berzanê (masculine definite construct singular)
Berzanî (masculine definite oblique singular)
wî Berzanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Berzano (masculine definite vocative singular)
Berzanek (masculine indefinite nominative singular)
Berzanekî (masculine indefinite construct singular)
Berzanekî (masculine indefinite oblique singular)


Berxo

Berxoyê (masculine definite construct singular)
Berxoyî (masculine definite oblique singular)
wî Berxoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Berxoyo (masculine definite vocative singular)
Berxoyek (masculine indefinite nominative singular)
Berxoyekî (masculine indefinite construct singular)
Berxoyekî (masculine indefinite oblique singular)


Rojavayê Kurdistanê

Parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Sûrî yê de.


Azerbaycana Rojava

Yek ji sî parêzgehên Îranê ye, dikeve rojhilatê Kurdistan.


Gola Hezarê

mezintirîn deryaçeya cîhanê ye û dikeve rojavaya Tirkmenistan û Qazaxistanê û bakurê Îranê û rojhilata Qefqasyayê


Gola Mazenderanê

Deryaçeya Mazenderanê
Deryaya Mazenderanê


Belûçistan

welatê Belûçan,
welatek bindest e li Rojhilata Navîn
û di navbera tixûbên Pakistan, Îran û Efxanistanê de hatiye parçekirin


Çarmihal û Bextiyarî

yek ji 30 parêzgehên Îranê ye ku dikeve başûrê rojavayê vê welatê, navendê wê bajarê Şarîkurd e


Şarîkurd

navê bajarekî li Rojhilatê Kurdistanê ye ku paytexta parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî ye


Hilgurd

Helgurd, navê çiyayekê Kurdistanê ye dikeve başûrê Colemêrgê û bakûrê Rewandizê.


Hilwend

Helwend, Elwend, navê çîyayekê ji rêzeçiyayên Zagrosê ye


Hilberz

Elberz, Elborz, navê çiyayekê bakûrê Tehranê ye


'Amûdê

/ʕɑːmuːˈdeː/


Kobanî

"Xaniyên serdemên kevin li Kobanê hîn jî hene. Li gundên Kobanê û taybetû li rojhilatê wê xaniyên gulover ku jê re 'Qub' tê gotin, hîn hene û ji aliyê gel ve tên bikarnaîn, di salên 1940'î de piraniya avahiyên Kobanê bi rengê quban bûn û hîn jî li gundan yekoyeko qub tên dîtin, ji aliyê ekolojîk ve Kobanê hê bi têrkerî nehatiye lêkolîn û bi sedan gir hene ku hîn venebûne. Ekolojîst Îsmaîl Çolbeg li ser Quban ji me re axivî û got, "Ev rengê xaniyan tevî ku guherîne jî mirov dikare bibêje, di serdema neolîtîkê de hatine lêkirin. Tevî ku hinek guhertin lê bûne jî, ji wê wextê ve mane û ji aliyê gel ve tê bikaranîn."

Heysem Mislim, anfkurdi.com/ kurmanci 5/2018


Serê Kaniyê

bajarek di navbera rojavayê Kurdistanê û bakurê Kurdistanê de ye. Ketiye nav sînorê Tirkiye û Sûriye de


Koye

Hevreha soranî کۆیە (koye), erebî كوي سنجق (Kûysendec), herdu ji tirkî, bi tirkiya osmanî کوی سنجق (Köy senceq), tirkiya niha Köysancak ji köy ("gund") + sancak ("sendeq, dever, herêm").
(bajar)


Tewrêz

bajarek li Rojhilatê Azerbaycana ye û navenda parêzgeha Azerbaycana Rojhilatê ye


Îlam

parêzgeh û bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye


Pawe

bajarek girêdayî Kirmaşanê li Rojhilatê Kurdistanê ye


Ûrmiye

Bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye û navenda parêzgeha Azerbaycana Rojavayê ye.

Şaristaneke girêdayî pârêzgeha Azerbaycana Rojavayê ye.


Wirmê

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Ûrmiye.


Dilyar

Dilyarê (masculine definite construct singular)
Dilyarî (masculine definite oblique singular)
wî Dilyarî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Dilyaro (masculine definite vocative singular)
Dilyarek (masculine indefinite nominative singular)
Dilyarekî (masculine indefinite construct singular)
Dilyarekî (masculine indefinite oblique singular)


Bedrî

Bedriyê (masculine definite construct singular)
wî Bedrî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bedriyo (masculine definite vocative singular)
Bedriyek (masculine indefinite nominative singular)
Bedriyekî (masculine indefinite construct singular)
Bedriyekî (masculine indefinite oblique singular)


Memlan

Memlanê (masculine definite construct singular)
Memlanî (masculine definite oblique singular)
wî Memlanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Memlano (masculine definite vocative singular)
Memlanek (masculine indefinite nominative singular)
Memlanekî (masculine indefinite construct singular)
Memlanekî (masculine indefinite oblique singular)


Alan

Alanê (masculine definite construct singular)
Alanî (masculine definite oblique singular)
wî Alanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Alano (masculine definite vocative singular)
Alanek (masculine indefinite nominative singular)
Alanekî (masculine indefinite construct singular)
Alanekî (masculine indefinite oblique singular)

Di der û dora Dêrsim û Pîranê de navê eşîrekî.


Mîtan

Mîtanê (masculine definite construct singular)
Mîtanî (masculine definite oblique singular)
wî Mîtanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Mîtano (masculine definite vocative singular)
Mîtanek (masculine indefinite nominative singular)
Mîtanekî (masculine indefinite construct singular)
Mîtanekî (masculine indefinite oblique singular)


Serdar

Serdarê (masculine definite construct singular)
Serdarên (masculine definite construct plural)
Serdarî (masculine definite oblique singular)
Serdaran (masculine definite oblique plural)
wî Serdarî (masculine definite demonstrative oblique singular)
wan Serdaran (masculine definite demonstrative oblique plural)
Serdaro (masculine definite vocative singular)
Serdarino (masculine definite vocative plural)
Serdarek (masculine indefinite nominative singular)
Serdarin (masculine indefinite nominative plural)
Serdarekî (masculine indefinite construct singular)
Serdarine (masculine indefinite construct plural)
Serdarekî (masculine indefinite oblique singular)
Serdarinan (masculine indefinite oblique plural)


Rênas

Rênasê (masculine definite construct singular)
Rênasî (masculine definite oblique singular)
wî Rênasî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Rênaso (masculine definite vocative singular)
Rênasek (masculine indefinite nominative singular)
Rênasekî (masculine indefinite construct singular)
Rênasekî (masculine indefinite oblique singular)


Hamid

Hamidê (masculine definite construct singular)
Hamidî (masculine definite oblique singular)
wî Hamidî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Hamido (masculine definite vocative singular)
Hamidek (masculine indefinite nominative singular)
Hamidekî (masculine indefinite construct singular)
Hamidekî (masculine indefinite oblique singular)

Ji erebî حَامِد (Ḧamid, “pesinder, senaker”) ji حمد (ḧemede, “pesin dan, sena dan”). Ji eynî rehî: Ehmed, Hemîd, Mihemed, Mehmûd...


Hemîd

Hemîdê (masculine definite construct singular)
Hemîdî (masculine definite oblique singular)
wî Hemîdî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Hemîdo (masculine definite vocative singular)
Hemîdek (masculine indefinite nominative singular)
Hemîdekî (masculine indefinite construct singular)
Hemîdekî (masculine indefinite oblique singular)


Omîd

Omîdê (masculine definite construct singular)
Omîdî (masculine definite oblique singular)
wî Omîdî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Omîdo (masculine definite vocative singular)
Omîdek (masculine indefinite nominative singular)
Omîdekî (masculine indefinite construct singular)
Omîdekî (masculine indefinite oblique singular)


Mehsûm

Mehsûmê (masculine definite construct singular)
Mehsûmî (masculine definite oblique singular)
wî Mehsûmî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Mehsûmo (masculine definite vocative singular)
Mehsûmek (masculine indefinite nominative singular)
Mehsûmekî (masculine indefinite construct singular)
Mehsûmekî (masculine indefinite oblique singular)


Meksîm

Meksîmê (masculine definite construct singular)
Meksîmî (masculine definite oblique singular)
wî Meksîmî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Meksîmo (masculine definite vocative singular)
Meksîmek (masculine indefinite nominative singular)
Meksîmekî (masculine indefinite construct singular)
Meksîmekî (masculine indefinite oblique singular)


Mîrza

Mîrzayê (masculine definite construct singular)
Mîrzayî (masculine definite oblique singular)
wî Mîrzayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Mîrzayo (masculine definite vocative singular)
Mîrzayek (masculine indefinite nominative singular)
Mîrzayekî (masculine indefinite construct singular)
Mîrzayekî (masculine indefinite oblique singular)


Biro

Bozo (masculine definite nominative singular)
Bozoyê (masculine definite construct singular)
Bozoyî (masculine definite oblique singular)
wî Bozoyî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Bozoyo (masculine definite vocative singular)
Bozoyek (masculine indefinite nominative singular)
Bozoyekî (masculine indefinite construct singular)
Bozoyekî (masculine indefinite oblique singular)
Bro
Birho

navekî lawan e,
bernavê Birahîmî anku Îbrahîmî


Dilovan

Dilovanê (masculine definite construct singular)
Dilovanî (masculine definite oblique singular)
wî Dilovanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Dilovano (masculine definite vocative singular)
Dilovanek (masculine indefinite nominative singular)
Dilovanekî (masculine indefinite construct singular)
Dilovanekî (masculine indefinite oblique singular)


Dilawer

Dilawerê (masculine definite construct singular)
Dilawerî (masculine definite oblique singular)
wî Dilawerî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Dilawero (masculine definite vocative singular)
Dilawerek (masculine indefinite nominative singular)
Dilawerekî (masculine indefinite construct singular)
Dilawerekî (masculine indefinite oblique singular)


Nijad

Nijadê (masculine definite construct singular)
Nijadî (masculine definite oblique singular)
wî Nijadî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Nijado (masculine definite vocative singular)
Nijadek (masculine indefinite nominative singular)
Nijadekî (masculine indefinite construct singular)
Nijadekî (masculine indefinite oblique singular)


Beyt-ul heram

Xakîpayê Ehmed ew Beyt-ul heram
Lew şerîf in Zemzem û rukn û meqam

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


Afganistan

welateke li Asyayê ye, navê wê yê fermî Komara Afgansitanê ya Islamî, paytext: Kabûl. zimanên fermî; farisî û paştoyî ne


Peştûnistan

welatê Peştûniyan
 dikeve navbera tixûbên Efxanistan û Pakistan


Elbak

bajarokek e li parêzgeha Wanê li Bakurê Kurdistanê


Şemzînan

bajarokek e li parêzgeha Hekariyê li Bakurê Kurdistanê

Di dîrokê de wek herêmekê tê zanîn. Navenda wê jî Navşar e.


Çelê

Bajarek e li parêzgeha Hekariyê li Bakurê Kurdistanê.


Navşar

2 teorî hene:
# ji nû û şehir pêk tê
# ji nava û şehir pêk tê


Cîlo

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Duyem bilindtirîn çiyayê Bakurê Kurdistanê ye û dikeve herêma Colemêrgê.

Serdema çûna ser lûtke û quntarên Çiyayê Cîlo li devera Colemêrgê dest pê kiriye. Bi sedan geştyar ji Bakurê Kurdistan û Tirkiyê berê xwe didin wî çiyayê ku 4 demsalan lûtkeya wî ji berfê spî dike.


Selsebîl

Ji erebî سلسبيل (Selsebîl) ji aramî סלשביל (silşibîl: co, cobar) ji סל (sil: co) + שביל (şibîl). Binêre: şiverê.
שְׁבִיל

(li gor Qur'anê) kanî û robarekê boş yê biheştê ye


Sêvo

:kurtkirina Seyfedînî ji erebî سيف (seyf: şûr) + dîn (bawerî, îman)


Nêçîrvan

Nêçîrvanê (masculine definite construct singular)
Nêçîrvanî (masculine definite oblique singular)
wî Nêçîrvanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Nêçîrvano (masculine definite vocative singular)
Nêçîrvanek (masculine indefinite nominative singular)
Nêçîrvanekî (masculine indefinite construct singular)
Nêçîrvanekî (masculine indefinite oblique singular)


Tor

Ji aramî ܛܘܼܪ ܥܒ݂ܕܝܼܢ (Țûr abidîn) ji ܛܘܪ (țûr: çiya) + ܥܒ݂ܕ ('ebd: evd). Herdu peyv wek طور (țûr: çiya) û عبد ('ebd: evd) ketine erebî jî û عبد ('ebd) wek evd derbasî kurdî jî bûye.

Devereka Mêrdînê ye (bi navê xwe yê temam bi aramî: Tor Abidîn = Çiyayê Abidan).


Qesra Şîrîn

bajareke girêdayî Kirmaşan li Rojhilatê Kurdistanê ye


Hemedan

Hevzayî farisî همدان, farisiya navîn 𐭠𐭧𐭬𐭲𐭠𐭭 (ʾḥmtʾn /Ehmedan/), ji farisiya kevn 𐏃𐎥𐎶𐎫𐎠𐎴 (h-g-m-t-a-n) ji *Hegmetane- ji *Hem-gmete-ene- (“şehrê komkiriyan”), ev bixwe darriştî ji *hem-gmete-, çêbûwara *he(m)-gem- (“hatin hev”), ji *hem- ("hev”) + *gem- (“hatin”); lewma yeksanî hingaftin/hingav + -an.

yek ji sî parêzgehên Îranê ye, dikeve rojhilatê Kurdistan


Makû

Bajarekê Rojhilatê Kurdistanê ye û dikevê bakûrê rojavayê Îranê.


Cangîr

Cangîrê (masculine definite construct singular)
Cangîrî (masculine definite oblique singular)
wî Cangîrî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Cangîro (masculine definite vocative singular)
Cangîrek (masculine indefinite nominative singular)
Cangîrekî (masculine indefinite construct singular)
Cangîrekî (masculine indefinite oblique singular)
Cihangîr
Cîhangîr

Ji farisî, sivikkirina جهانگير (cihangîr, “cîhangir, imparator”).


Erdewan

Hevreha farisî اردوان (Erdevan) ji zimanên îranî *erte- (qenc, baş, çê, rast, adil, dadperwer). Herwiha bide ber tirkî Erdoğan (bixwîne: Erdoan) ji er (esker) + doğan (baz) anku eskerê wêrek/zîrek. Herwiha dikare ji orduhan anku serleşker be ku serekaniya navê Ordîxan e (wek Ordîxanê Celîl) ji ordu (ordî) + han (xan).

Hunermend Erdewan Zaxoyî


Tebrîz

Teb û tabê hezar işkence da dilJi şîrazî negahî mestê Tebrîzilahî nêrgiza mey mest û nazik

Paşî careke ez çûme kenarê Tebrîzê.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 61, ISBN 978-605-5683-27-6


Şîraz

Tenha ne Kurdistan didinŞîraz û Yeng û Wan didinHer yek li ser çehvan didin


Sarî

Bajarê mezintirîn yê parêzgeha Mazenderana girêdayî Îranê.


Kosedax

çiyayeke ku li navçeya Zêtka ya Agirîyê ye, çiyayekî bejnbilind e


Sehne

Bajarekî girêdayî Kirmaşanê li Rojhilatê Kurdistanê.


Ciwanro

bajareke girêdayî Kirmaşanê li Rojhilatê Kurdistanê


Mîna

Mînaya (feminine definite construct singular)
Mînayê (feminine definite oblique singular)
wê Mînayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Mînayê (feminine definite vocative singular)
Mînayek (feminine indefinite nominative singular)
Mînayeke (feminine indefinite construct singular)
Mînayekê (feminine indefinite oblique singular)
Mîne

Bi rêya soranî yan yekser ji farisî مینا (mîna: cam, şûşe, belûr, krîstal, emaye)


Fauna

xwedayek mê ya Îtalyaya kevnar û xwişka Faunusî bû


Hejar

Hejarê (masculine definite construct singular)
Hejarî (masculine definite oblique singular)
wî Hejarî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Hejaro (masculine definite vocative singular)
Hejarek (masculine indefinite nominative singular)
Hejarekî (masculine indefinite construct singular)
Hejarekî (masculine indefinite oblique singular)


Mexrib

(Herêma li bakur-rojavaya Afrîkayê) Guhartoyeke Mexreb.


Merakeş

Merakeşa (feminine definite construct singular)
Merakeşê (feminine definite oblique singular)
wê Merakeşê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Merakeşê (feminine definite vocative singular)
Merakeşek (feminine indefinite nominative singular)
Merakeşeke (feminine indefinite construct singular)
Merakeşekê (feminine indefinite oblique singular)


کۆمارا ئیسلامی یا ئیرانێ

Bi alfabeya erebî nivîsina Komara Îslamî ya Îranê.

ku-کۆمارا_ئیسلامی_یا_ئیرانێ-ku-name-KbEoniiI


Daryûs

Daryûsê (masculine definite construct singular)
Daryûsî (masculine definite oblique singular)
wî Daryûsî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Daryûso (masculine definite vocative singular)
Daryûsek (masculine indefinite nominative singular)
Daryûsekî (masculine indefinite construct singular)
Daryûsekî (masculine indefinite oblique singular)


'Acemistan

/ʕɑːd͡ʒɛmɪsˈtɑːn/


'Ecemistan

/ʕɛd͡ʒɛmɪsˈtɑːn/


Şîrîn

Şîrîna (feminine definite construct singular)
Şîrînê (feminine definite oblique singular)
wê Şîrînê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Şîrînê (feminine definite vocative singular)
Şîrînek (feminine indefinite nominative singular)
Şîrîneke (feminine indefinite construct singular)
Şîrînekê (feminine indefinite oblique singular)
شرين (Kurdish-Arabic)
Шьрин (Kurdish-Cyrillic)
Şirîn

yara Ferhadî di dastana Şîrîn û Ferhad de,
çeveng û sembola evîndara bextreş

Şahbanûya Ermenistanê û jina Xisrewê duyem, lehengeke di Şahnameyê de.


Zimar

bajarokek e li wilayeta Nînewa li Başûrê Kurdistanê


Tilkêf

bajarokeke girêdayî Mûsil ku nîştecihên wê pirranî aşûrîne


Hemdaniye

bjarokeke girêdayî Mûsil ku nîştecihên wê pirranî aşûrîne


Tilefer

bajareke girêdayî Mûsil ku nîştecihên wê pirranî tirkmenin


Oxlê

Navçeyek e li Bakurê Kurdistanê bi ser Erzirûmê ve ye ku tirkiya wê Çat e.


Jorînek

Gundek e li Bakurê Kurdistanê bi ser bajarê Bazidê ve ye.


Hacer

Hacera (feminine definite construct singular)
Hacerê (feminine definite oblique singular)
wê Hacerê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Hacerê (feminine definite vocative singular)
Hacerek (feminine indefinite nominative singular)
Hacereke (feminine indefinite construct singular)
Hacerekê (feminine indefinite oblique singular)

Ji erebî هاجر (Hacer) ji îbranî הגר (Hagar) ku bi rêya dînî ketiye gelek zimanên cinyayê: yûnaniya kevn Ἄγαρ (Agar), latînî û îtalî û spanî Agar, îngilîzî Hagar, rusî Ага́рь (Agari)...

navekî jinan e
(bi taybetî wek navê jina / cariya Birahîm pêxemberî û dayika Îsmaîlî navdar e)


DAÎŞ

داعيش (Kurdish-Arabic)
DAIŞ
Daiş
Daîş
DÎIŞ

Ji erebî داعش (DA'IŞ) ku bi erebî kurtkirina navê wê rêxistinê ye.

Rêxistina terorîst ya bi navê "Dewleta Îslamî li Îraq û Sûriyê"


Elajgir

ihtimalek heye ku ji ermenî [Peyv?] be, carina qeydên ormaniyan de wekî elaşkurd jî derbas dibe

navçeyek e li parêzgeha Qerekilîsê li Bakurê Kurdistanê ye.

navê herêma derdorê navçeyê, ji bo navenda navçeyê binêre: Zêtka.


Aristoteles

Ji yûnanî ἄριστος (áristos) (áristos: baştirîn, herîbaş) + τέλος (têlos: armanc, mebest, merem, mexsed, hedef, niyet, telos)

Aristo,
fîlosofekî navdar yê yûnanî yê kevnar


Aristo

Ji erebî أرسطو (erisṭû), ji yûnanî ἄριστος (áristos, “baştirîn, herî baş”) + τέλος (télos, “armanc, mebest, merem, mexsed, hedef, niyet, telos”)

Aristoteles,
fîlosofekî navdar yê yûnanî yê kevnar

Ma eger Aristo ne yûnanî, lê çînî bûya, dê bikariya felsefeya xwe pêk bîne?


Cûdî

Cûdiyê (masculine definite construct singular)
wî Cûdî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Cûdiyo (masculine definite vocative singular)
Cûdiyek (masculine indefinite nominative singular)
Cûdiyekî (masculine indefinite construct singular)
Cûdiyekî (masculine indefinite oblique singular)
Cudî
Cwîdî

Ji erebî الجودي (el-Cûdî)sûmerî GutiumGutuum ku di kurdî de di navê du eşîrên Botan - Goyî [Goî] û Gewda - de jî bi forma xwe ya ne-erebîkirî jî dimîne. G di erebî de nîne loma dibe C. Guherîna T pêşî bi D û paşî ketina D bi temamî yan guherîna wê bi H/Y diyardeyeke berbelav ya zimanê kurdî ye. Bo nimûne: pehlewî vat --> farisî bad, zazakî va, kurmancî ba. Ji eynî rehî: Goyî, Gewda.

çiyayek e li Botan li Bakurê Kurdistanê
(tê bawerkirin ku Nûh-pêxember di dema tûfana mezin de keştiya xwe li serê wî rawestandibû daku nexeriqe anku nenoqe)


Gewda

Ji sûmerî [Peyv?]Gutium, Gutuum ku herwiha bi rêya erebî serekaniya navê çiyayê Cûdî ye jî. G di erebî de nîne loma dibe C. Guherîna T pêşî bi D û paşî ketina D bi temamî yan guherîna wê bi H/Y diyardeyeke berbelav ya zimanê kurdî ye. Bo nimûne: pehlewî vat --> farisî bad, zazakî va, vay, kurmancî ba. Ji eynî rehî: Goyî, Cûdî.

eşîreke kurd e li Botan li Bakurê Kurdistanê


Behrûz

Ji farisî بهروز (Bêhrûz) ji به (bêh, “xweş, baş, qenc”)روز (rûz, “roj”) anku "roja xweş, roja baş", bide ber Rojhat, Rohat, Rojîn, Rojan, Rojen...


Kamiran

Kamiranê (masculine definite construct singular)
Kamiranî (masculine definite oblique singular)
wî Kamiranî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Kamirano (masculine definite vocative singular)
Kamiranek (masculine indefinite nominative singular)
Kamiranekî (masculine indefinite construct singular)
Kamiranekî (masculine indefinite oblique singular)


Hiror

Herwiha Huror, bi ihtimaleke mezin ji Urartu (dewleteke dîrokî ya wê deverê bû) urartûyî [Peyv?]^([çavkanî hewce ye]) . Bo zêdebûna H li destpêkê bide ber "hesp" ku bi zimanên din yên îranî bê H ye. Bo ketina T ji dawiya peyvê bide ber: ba, bi zazakî "va", bi pehlewî "vat", bi avestayî "vate". Ji eynî rehî: hurrî, Uruk, Iraq, Ure, Urmana, Wermêle, belkî war...

gundek e li devera Dihokê li Başûrê Kurdistanê


Bêsivk

Ba + sivik = Bayê Sivik. Ev nav ji xewa wî gundî ya sivik hatiye. Navê Bêsivkê li ser devê xelkî sivik bûye û ji ber mesele ya bişavtinê anko asîmîlasyonê bûye Bêsifkî. Niha hindek kes wisa difikirin ko navê Bêsivkê ji "PÊ + Sivikî"yê hatiye, yanî kesê ko ji bo meşiyanê pê yên wî sivik in. Lê ez vê gotinê rast nabînim. Ev tiştekê nûçêkirî û bê belge ye. Gelek pîremêrên vî gundî dibêjin ko navê gundî berê "Basivk" bûye, û ev baştirîn belge ye ko ew ji "Ba + Sivik"ê hatiye. (Zinarê Melleyî)

Navê gundekê Devera Doskî-Joriyan e, li başûrê Kurdistanê.


Dêrîş

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


Hebeş

Ji erebî حبش (ḧebeş) belkî ji yûnanî Αἰθίοψ (Aithíops, “hebeşî, zengî, reş”) ku herwiha serekaniya peyva Etyopya ye. Li aliyekî din, peyva حبش (ḧebeş) ji erebî wek Abyssinia ketibû gelek zimanên ewropî jî lê niha bi piranî Etyopya ye, bi îngilîzî Ethiopia.


Hebeş

Hisên Hebeş (Hussein Habasch) nivîskarekî kurd e.


Etyopya

ئهتیۆپیا (Kurdish-Arabic)
Etiyopya
Hebeş
Hebeşistan

Deyn ji îngilîzî Ethiopia yan ji fransî Éthiopie, herdu ji latînî Aethiopia ji yûnanî Αἰθιοπία (Aithiopía) ji Αἰθίοψ (Aethiops: hebeşî, zengî, reş) ji αἴθω (aíthō: sotin, şewitîn) + ὤψ (ṓps: rû, dêm) anku "rûyê sotî/şewitî). Navê wî welatî yan wê deverê tarîxiyen di zimanên Rojhilata Navîn de Hebeş bû ku mimkin e ew jî ji yûnanî ji eynî peyvê be ku Etyopya jê hatiye çêkirin.

ເອທິໂອປີ

ʼē thi ʼō pī


Ednan

'Ednan
Adnan
(xaseten di bin tesîra tirkî de)

Ji erebî عدنان ('Ednan, “bicihber, wardaner, rûniştvan”)عدن ('Eden, “Eden”), hevreha îbrî עדן (Eden, biheşt).


Eledîn

Ji erebî عَلَاء الدِّين (ʿalāʾ ad-dīn /'elai ed-dîn/) ji عَلَاء (ʿalāʾ /'elai/) + el- + دِين (dīn /dîn/, “dîn, bawerî”).

serlehengekî navdar ê hin çîrokên Rojhilata Navîn e


Emîna

Ji erebî أَمِينَة (ʾamīna), forma mê ji navê Emîn.


Nevada

yek ji pêncî wîlayetên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye û dikeve başûr-rojavaya wî welatî


Şukran

Ev gotin bi erebî ye ji gotina erebî a Şukir hatiye. Maneya wê spasî ye.


Behra Mirî

golek anku deryaçeyek e li Rojhilata Navîn di navbera Urdin û Israîlê de û bi şoriya xwe navdar e

Di daxuyaniyê de hatiye gotin, Barzanî dê di vê serdanê de, beşdarî Korbenda Aboriya Cîhanî ya Behra Mirî bibe. Korbendê îro dest pê kiriye û dê 23ê vê mehê xilas bibe.


Hucam

Du nêrîn hene; yek ji wan dibêjit ko ev nav ji zimanê Erebiyê hatiye, ya din dibêjit ko ew ji Tirkiyê hatiye.
;Mane ya erebî: Xwînberdane ji qolincê anko alhucameyê. Hedîsên Mihemed pêxemberî (silav lê bin) hene ko behsa vî core yê xwînberdanê dikin. Renge navê şehîdî ji wan hedîsan hatbit wergirtin. Herçende dengê "h"yê di peyva "hucam"ê da "ح" ya Erebî ye, wekî peyva "Hemîd"ê. Lê ji ber ko ew deng di zimanê Kurdiyê da nîne, ew nav Kurdan da bûye "Hucam" (ھوجام).
;Mane ya tirkî: Hoca bi Tirkî yanî seyda, hocam jî yanî "seyda yê min". Ev peyv di kevin da, li nav Osmaniyan, ji bo seyda yên olî yên Îslamê hatiye gotin, lê wekî hOca, ne hUca.


DÎŞÎ

Ji erebiyê; Eddewlel Îslamiye fîl Îraq we-Şam.

Rêkxistineka terorî ya, li Îraqê û Şamê dewletek bi navê "Dewleta Îslamî ya Îraqê û Şamê" ragihendiye.


Kobanê

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Kobanî.


Kobanê

Kobaniyê (feminine definite oblique singular)
Kobaniyan (feminine definite oblique plural)
Kobaniyê

Rewşa çemandî binavkirî yekjimar ya Kobanî.


Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî

الْإِمَارَات الْعَرَبِيَّة الْمُتَّحِدَة

Îmarat. Li Rojhilata navîn, welatek ereban e.


Belarûs

Belarûsa (feminine definite construct singular)
Belarûsê (feminine definite oblique singular)
wê Belarûsê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Belarûsê (feminine definite vocative singular)
Belarûsek (feminine indefinite nominative singular)
Belarûseke (feminine indefinite construct singular)
Belarûsekê (feminine indefinite oblique singular)
Belarus
Belarûsiya
Belarusiya


Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst

Советтә Суверинытеттә Республикақәа Реидгыла

Soveṭṭw Suverinəṭeṭṭw Resṗubliḳāk°ā Reidgəlā

Bashkimi i Republikave Sovjetike Socialiste

Union der Sozialistischen Sowjetrepubliken

ሶዩዝ ሶቭየትስኪህ ሶትሲያሊቲቼስኪህ ሬስፑብሊክ

soyuz sovyätskih sotsiyalitičeskih respublik

Unión de Republicas Socialistas Sovieticas

Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna

Саю́з Саве́цкіх Сацыялісты́чных Рэспу́блік

Sajúz Savjéckix Sacyjalistýčnyx Respúblik

সোভিয়েত সমাজতান্ত্রিক প্রজাতন্ত্রের ঐক্য

Съю́з на съве́тските социалисти́чески репу́блики

ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမတနိုင်ငံများပြည်ထောင်စု

Советски Социалистически Республикийн Союз

Sowetski Socialističeski Respublikiin Sojuz

Svaz sovětských socialistických republik

Unionen af Socialistiske Sovjetrepublikker

ސޯވިއެޓް ސޯޝަލިސްޓް ޖުމްހޫރިއްޔާތަކުގެ އިއްތިހާދު

sōvieṭ sōšalisṭ jum̊hūriyyātakuge ittihādu

اِتِّحَاد الْجُمْهُورِيَّات السُّوفْيَاتِيَّة الاِشْتِرَاكِيَّة

ittiḥād al-jumhūriyyāt as-suvyātiyya l-ištirākiyya

Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն

Xorhrdayin Socʻialistakan Hanrapetutʻyunneri Miutʻyun

Nõukogude Sotsialistlike Vabariikide Liit

Sameindu sovjettisku sosialistisku lýðveldini

Union des Républiques Socialistes Soviétiques

Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas

საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი

sabč̣ota socialisṭuri resṗubliḳebis ḳavširi

Unie van Socialistische Sovjetrepublieken

ברית הרפובליקות הסוציאליסטיות הסובייטיות

Aontas na bPoblachtaí Sóivéadacha Sóisialacha

Unió de Repúbliques Socialistes Soviètiques

Кеңештик Сосиалисттик Республикалар Бирлиги

Keñeştik Sosialisttik Respublikalar Birligi

සමාජවාදී සෝවියට් ජනරජයන්ගේ එක්සත් සංගමය

samājawādī sōwiyaṭ janarajayangē eksat saṁgamaya

^쏘비에트 사회주의 공화국 련방

Ssobieteu sahoejuui gonghwaguk ryeonbang

Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum

Padomju Sociālistisko Republiku Savienība

Сојуз на Советските Социјалистички Републики

Sojuz na Sovetskite Socijalistički Republiki

യൂണിയൻ ഓഫ് സോവിയറ്റ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിൿസ്

yūṇiyan ōphŭ sōviyaṟṟŭ sōṣyalisṟṟŭ ṟippabliksŭ

L-Unjoni tar-Repubbliki Soċjoloġisti Sovjetiċi

Szovjet Szocialista Köztársaságok Szövetsége

სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკეფიშ რსხუ

sxunuepiš socialisṭuri resṗubliḳepiš rsxu

Советонь Социализмань Республикнень Соткс

Sovetonʹ Socializmanʹ Respubliknenʹ Sotks

Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Холбоот Улс

Zövlölt Socialist Bügd Najramdax Xolboot Uls

ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠰᠣᠼᠢᠶᠠᠯᠢᠰᠲ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠨᠠᠶᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠤ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ

ǰöbleltü sociyalist bügüde nayiramdaqu qolbuɣatu ulus

Unnion d'Républyiques Socialistes Soviétiques

Unionen av sosialistiske rådsrepublikker

Samveldet av sosialistiske rådsrepublikker

سوۋېت سوتسىيالىستىك رېسپۇبلىكالىرى ئىتتىپاقى

sowët sotsiyalistik rëspublikaliri ittipaqi

Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi

Совет Социалистик Республикалари Иттифоқи

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

União das Repúblicas Socialistas Soviéticas

Советтік Социалистік Республикалар Одағы

Sovettık Sosialistık Respublikalar Odağy

Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы

Keñestık Sosialistık Respublikalar Odağy

Uniunea Republicilor Sovietice Socialiste

Униуня Републичилор Советиче Сочиалисте

Uniunea Republicilor Sovetice Socialiste

Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик

Sojúz Sovétskix Socialistíčeskix Respúblik

Sojusz Socjalistycznych Sowjeckich Republik

Савез Совјетских Социјалистичких Република

Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika

Съвѣ́тьскъ Социали́стичьскъ Димократі́и Съвѫ́ꙁъ

Sŭvě́tĭskŭ Socialístičĭskŭ Dimokratíi Sŭvǫ́zŭ

Zväz Sovietskych Socialistických Republík

Zveza sovjetskih socialističnih republik

Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas

Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сосиалистӣ

Ittihodi Jumhurihoyi Šüraviyi Sosialistī

சோவியத் சோசலிசக் குடியரசுகளின் ஒன்றியம்

cōviyat cōcalicak kuṭiyaracukaḷiṉ oṉṟiyam

Şuralar Sotsialistik Cumhuriyetler Birligi

Sowet Sotsialistik Respublikalary Soýuzy

Совет Социалистиг Республикаларның Эвилели

Sovet Sotsialistig Respublikalarnıñ Evileli

Советской Социалистической Республикаослэн Союззы

Sovetskoj Socialistićeskoj Respublikaoslen Sojuzzy

Сою́з Радя́нських Соціалісти́чних Респу́блік

Sojúz Radjánsʹkyx Socialistýčnyx Respúblik

Nevondkundaližiden Socialistižiden Tazovaldkundoiden Ühtištuz

Liên bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết

Советскай Социалистическай Республикалар Союзтара

Sovetskay Sotsialistiçeskay Respublikalar Soyuztara

פֿאַרבאַנד פֿון סאָוועטישע סאָציאַליסטישע רעפּובליקן

farband fun sovetishe sotsyalistishe republikn

Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

Énosi Sovietikón Sosialistikón Dimokratión

Sovyetistan

Welatekî berê bû ku komareke sosyalîst ya li rojhilata Ewropayê, Qafqasyayê, Asyaya Navîn û bakurê Asyayê bû.

/jɛkiːtɪˈjɑː koːmɑːˈɾeːn soːvˈjɛt eːn soːsjɑːˈliːst/


Tokyo

Tokyoya (feminine definite construct singular)
Tokyoyê (feminine definite oblique singular)
wê Tokyoyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Tokyoyê (feminine definite vocative singular)
Tokyoyek (feminine indefinite nominative singular)
Tokyoyeke (feminine indefinite construct singular)
Tokyoyekê (feminine indefinite oblique singular)
Tokiyo

東京

とーちょー, Tōchō


Nîkaragua

Navê welatekî Amerîkaya Navîn e. Li başûrê wê Kosta Rîka û li bakur jî Hondûras heye. Ji aliyê din aliyekî wê Okyanûsa Pasîfîk û aliyê din jî Deryaya Karîbê heye.


Naxçivan

Naxçivan, an jî Komara Otonom a Naxçivanê (bi azerî Naxçıvan Muxtar Respublikası), komareke otonom a Azerbaycanê ye. Di başûr de Îran e û di bakurî komara otonom de Ermenistan e.


Tirkiye

Tirkiya (feminine definite construct singular)
Tirkiyê (feminine definite oblique singular)
wê Tirkiyê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Tirkiyê (feminine definite vocative singular)
Tirkiyek (feminine indefinite nominative singular)
Tirkiyeke (feminine indefinite construct singular)
Tirkiyekê (feminine indefinite oblique singular)
Tirkiya
Tirkîya
Tirkîye
Turkiya
Turkîya
Turkiye
Turkîye
Tirkmenistan

Ji tirk + -iye.
Tirkiye (bi tirkî: Türkiye) ji peyva "tirk" + paşgira erebî -iyye tê ku tê de -e nîşana zayenda mê ye. Di kurdî de bi giştî ew -e ya zayendî di peyvên ji erebî deynkirî de namîne. Lê Tirkî yan rasttir "tirkî" bi maneya zimanê tirkan û tiştên din yên têkilî wan e loma di zimanê nivîskî de bi min çêtir e ku Tirkiye (û Sûriye) wek navê wan welatan werin nivîsîn. Ji mêj ve navê Tirka yan Tirkan (anku welatên tirkan) li wî welatê dihat kirin (lê em ji Sûriyê re nabêjin *Sûriyan/Sûran yan ji Erebistanê re nabêjin *Ereban). Paşgira kurdî -stan jî carina hatiye bikaranîn: Tirkistan lê wê cihê xwe negirtiye (li cîhanê Turkestan bi taybetî ji deverên Asyaya Navîn yên tirkîknişîn re tê gotin, ne ji Tirkiyeya Rojhilata-Navîn re.

welatê tirkan,
welatek e li Rojhilata Navîn.


Singapûr

Ji îngilîzî Singaporemalezî Singapura, ji sanskrîtî सिंहपुर (siṃhá-pura), ji सिंह (siṃha, “şêr”) + पुर (pura, “bajar”).

Deryaya Çîna Başûr deryayeke qeraxî ye ku bi xwe parçeyek ji Okyanûsa Mezin e. Ev derya rûberek birîtî ji tengavên Singapûr û Malakayê heta Tengava Taywanê ji xwe digre ku nêzî 3, 500, 000 km² dibe. Girêdayî bi pîvanê ve, Deryaya Çîna Başûr piştî pênc okyanûsan mezintirîn yan dûyem mezintirîn tenê avî ye di cîhanê de.


Dornex

gundek biçûk e li bakurê Kurdistana başûr.


Meyr

navê dayika Hezretî Yeho Misto ango Îsa Mesîh e


Abxazistan

welatê abxaziyan e
welatek li Qafqasya li beravên Deryaya Reş dimîne


Şeyma

Şeymaya (feminine definite construct singular)
Şeymayê (feminine definite oblique singular)
wê Şeymayê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Şeymayê (feminine definite vocative singular)
Şeymayek (feminine indefinite nominative singular)
Şeymayeke (feminine indefinite construct singular)
Şeymayekê (feminine indefinite oblique singular)
Şehîma
Şeîma

Duh şev, Şeyma Qasim a 20 salî hat destnîşankirin wek Şahciwana Îraqê. Ahenga herî dawî ya hilbijartina Şahciwana Iraqê berî 43 salan hatibû rêkxistin.


Dêrveran

Dêlveran, heremek li Stewrêya Mêrdîn ku bi dêrên xwe navdar e.


Habizbiniyan

Hafizbiniyan; herêmeke di navbera Stewrê, Kercewsê û Êlihê de ye ku gundên weke Hesarê, Hoska, Qesrîk û Qentarê tê de ne.


Surguciyan

herêmeke Stewrê ye ku navenda wê jî Ewîna ye. di nav xwe de sî û sê gundan dihewîne.


Xêrika

Navê eşîrek e ku wek koçer têne naskirin. 4-5 gundên wan hene li Rojavayê Kurdistanê.


Dêrika Milazgirê

gundekî, li bakurê Kurdistanê gundekî ku girêdayê navçeya Milazgirê ye.


Gilavêj

Venûs, çîka çilek duyem exterek ji Rojê di pergala rojê de


Berfîn

Berfîna (feminine definite construct singular)
Berfînê (feminine definite oblique singular)
wê Berfînê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Berfînê (feminine definite vocative singular)
Berfînek (feminine indefinite nominative singular)
Berfîneke (feminine indefinite construct singular)
Berfînekê (feminine indefinite oblique singular)


Karik

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


Newroz

Navek e bi taybetî bo keçan lê hin kurr jî bi wî navî hene.


Zerdeştî

zerdeştî (masculine definite nominative singular)
zerdeştiyê (masculine definite construct singular)
zerdeştî (masculine definite oblique singular)
wî zerdeştî (masculine definite demonstrative oblique singular)
zerdeştiyo (masculine definite vocative singular)
zerdeştiyek (masculine indefinite nominative singular)
zerdeştiyekî (masculine indefinite construct singular)
zerdeştiyekî (masculine indefinite oblique singular)
Zerdoştî
Zerdûştî


baxwey

Bi gengazî ji bav + xweyî (“reb”), bide ber babçak (“çaka xwedê, xas, ezîz”) a êzdiyan. Yan dibe ji ban + xweyî, wek di malxwê. Bide ber zazakî baxo (“xwedê, baxwey”), bo guherîna dengî soranî ماخۆ (maxo, “malxwê”) (mal + xweyî).

Xelat û şefqe û dildan
Şukurxwaz în ko Baxwey da
Mi hadir secdeya şukrê


Elmanistan

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre Almanya.


Yekîtiya Sovyetan

kurtkirina Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst


Kurdistana Mezin

کوردستانا مهزن (Kurdish-Arabic)
Kurdistana mezin

Navê Barzaniyê Mezin û Kurdistana Mezin bi hev ve girêdayî ne

Têmûrê Xelîl di rojevakurd.com de, 9/2011


Anadolî

Rom
Anadol
Anadolya
Anatol
Anatoliya
Anatolu
Anatolya
Anedol
Anedolya
Enadol
Enadolya
Enedolya

Asyaya Biçûk, bejayiya navbera Deryaya Spî û Deryaya Reş
(ku niha Tirkiye ye)


Smyrna

Ji yûnaniya kevn Σμύρνα (Smúrna), guhertoyeke Σμύρνη (Smúrnē), ew jî ji îyonî Μύρρᾱ (Múrrhā, “Smyrna”).

Bajarekî kevn ya yûnaniyên kevnar, niha di rojavaya Tirkiyeyê de.

Bavê wî jî di xew de sergotinên erotîk ên rojnameyên li ser sehpê dixwîne, paşê radibe, dişewişe, gopalê xwe ji hilavêja li pişt derî dadixîne û bi serê dargopalê xwe romana xwe li kolanên Smyrnayê dinivîsîne.

2017, H. Kovan Baqî, Heteroglossîa, Na Yayınları, r. 253, ISBN 9786059017596

Berê min ne li Misrê ye, ne li Smyrnayê û ne jî li navdeşt û xewna okyanusan, bang dike,
Wezê navê mij û moranan bi navtenga xwe delinga xwe bi bilindahiya esmanan li vir bihêlim, barê pişta min barana şevê ye.

PolitikART, Homeros https://web.archive.org/https://www.ozgurpolitika.com/haberi-n-272-sinor-767 arşîv, 2019, hj. 272, r. 10


Hirmiz

Ahura Mazda

Di dînê Zerdûştiyê de yezdanê herî mezin û bilind e.


Cinêv

Wezîrê Derve yê Tirkiyê Mevlud Çavuşoglu ragihand, eger PYD jibo hevdîtinên Cinêvê hatibe vexwandin, Tirkiye dê Cinêvê boykot bike.


Cejna Qurbanê

Cejna qurbankirina heywanan a dînê Îslamê.


Şiyandar

Şiyandar navekê taybet yê Xwedê, Mesîhî u Musilman bi kar tînin.


Hecî

Heciyê (masculine definite construct singular)
wî Hecî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Heciyo (masculine definite vocative singular)
Heciyek (masculine indefinite nominative singular)
Heciyekî (masculine indefinite construct singular)
Heciyekî (masculine indefinite oblique singular)


Havana

/hɑːvɑːˈnɑː/


Evîn

Evîna (feminine definite construct singular)
Evînê (feminine definite oblique singular)
wê Evînê (feminine definite demonstrative oblique singular)
Evînê (feminine definite vocative singular)
Evînek (feminine indefinite nominative singular)
Evîneke (feminine indefinite construct singular)
Evînekê (feminine indefinite oblique singular)

Navekî keçan, yê ku wate evîn, hez kirin e.


Rêzan

Rêzanê (masculine definite construct singular)
Rêzanî (masculine definite oblique singular)
wî Rêzanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Rêzano (masculine definite vocative singular)
Rêzanek (masculine indefinite nominative singular)
Rêzanekî (masculine indefinite construct singular)
Rêzanekî (masculine indefinite oblique singular)


Rêber

Rêberê (masculine definite construct singular)
Rêberî (masculine definite oblique singular)
wî Rêberî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Rêbero (masculine definite vocative singular)
Rêberek (masculine indefinite nominative singular)
Rêberekî (masculine indefinite construct singular)
Rêberekî (masculine indefinite oblique singular)


Zana

Zanayê (masculine definite construct singular)
Zanayî (masculine definite oblique singular)
wî Zanayî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Zanayo (masculine definite vocative singular)
Zanayek (masculine indefinite nominative singular)
Zanayekî (masculine indefinite construct singular)
Zanayekî (masculine indefinite oblique singular)


Sîpan

Sîpanê (masculine definite construct singular)
Sîpanî (masculine definite oblique singular)
wî Sîpanî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Sîpano (masculine definite vocative singular)
Sîpanek (masculine indefinite nominative singular)
Sîpanekî (masculine indefinite construct singular)
Sîpanekî (masculine indefinite oblique singular)


Gernas

Gernasê (masculine definite construct singular)
Gernasî (masculine definite oblique singular)
wî Gernasî (masculine definite demonstrative oblique singular)
Gernaso (masculine definite vocative singular)
Gernasek (masculine indefinite nominative singular)
Gernasekî (masculine indefinite construct singular)
Gernasekî (masculine indefinite oblique singular)