a

ا (Kurdish-Arabic)
ئا
a (Kurdish-Cyrillic)
a-
-a
-a-

Yekem tîpa û yekem dengdêra alfabeya kurdî ye û nîşana dengek dirêj e.


k

Nehem tîpa alfabeya kurdî-latînî (hevdenga گ ya kurdî-erebî û К ya kurdî-kirîlî).


ş

Bîst û sêyem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ش ya kurdî-erebî ye.

Îro Mela serapa lew têk-i bû me ateş


î

ی (Kurdish-Arabic)
и (Kurdish-Cyrillic)
-î
î-

Dazdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ئی ya kurdî-erebî ye.


n

ن (Kurdish-Arabic)
н (Kurdish-Cyrillic)
-n

Herwiha N, ji latînî n, hevreha yûnanî Ν / ν, etrûskî , krîlî Н / н, ermenî Ն / ն, erebî ن (n), aramî ܢܢ, îbrî נ... hemû ji fenîkî.

Hevdehem herfa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ن ya kurdî-erebî ye.
Di kurdî de nîşana dengê pidûyî-pozî (alveolar nasal) ye anku bi alîkariya lêdana ziman li pidûyan û hilmdana di pozê re tê derxistin, dikare li destpêk, nav û dawiya peyvê peyda bibe.


m

Şerbeta lam û beyan ez bi heyatê nadim


û

وو (Kurdish-Arabic)
у (Kurdish-Cyrillic)

Bîst û şeşem tîpa alfabeya kurdî, dengdêrek dirêj û hevdengî ئوو (û) (li destpêka peyvê) û وو (û) ya kurdî-erebî ye.


t

Bîst û çarem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ت ya kurdî-erebî ye.


u

Bîst û pêncem tîpa alfabeya kurdî, dengdêrek kurt û hevdengî ئو (li destpêka peyvê) û و ya kurdî-erebî ye.


b

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


e

ە (Kurdish-Arabic)
ئە
ә (Kurdish-Cyrillic)


ê

ێ (Kurdish-Arabic)
e (Kurdish-Cyrillic)
э

Heftem tîpa û sêyem dengdêra alfabeya kurdî ye û nîşana dengek dirêj e.


h

Dehem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ھ ya kurdî-erebî ye

Pir meke israfê di qetlê mubah


L

ل (Kurdish-Arabic)
(l)
ڵ (Kurdish-Arabic)
(ll, ɫ)
Л (Kurdish-Cyrillic)

Ji latînî [Peyv?]L ji fenîkî [Peyv?]lamed (gopal; herfa "L" - binere "lam") ku herwiha serekaniya erebî ل (l), siryanî ܠ, îbrî ל, ermenî Լ, krîlî Л û yûnanî Λ ye jî.

Pazdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girêk); dikare "zirav" be wek "lêv" yan jî qelew be wek "welat" û navê wê "le", "lê", "el" yan jî "êl" e.


l

ل (Kurdish-Arabic)
(l)
ڵ (Kurdish-Arabic)
(ll, ɫ)
л (Kurdish-Cyrillic)


Z

Sî û yekem û dawîn tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


z

Sî û yekem û dawîn tîpa alfabeya kurdî-latînî ye.


R

ر (Kurdish-Arabic)
(r)
ڕ (Kurdish-Arabic)
(rr, ř)
P (Kurdish-Cyrillic)

Bîst û yekem herfa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


r

r-ya nerm
ر (Kurdish-Arabic)
p (Kurdish-Cyrillic)
r-ya req
ڕ (Kurdish-Arabic)
р’ (Kurdish-Cyrillic)
Kirmaşanî:
ř

Herwiha R, ji latînî R, hevreha yûnanî Ρ / ρ, krîlî Р / р, ermenî Ր / ր, îbrî ר, erebî ﺭ, aramî ܪ... hemû ji fenîkî (reş: navê wê herfê ji peyva "reş" anku "ser" ya zimanên samî ye)

Bîst û yekem herfa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ر ya kurdî-erebî û Р / р ya kurdî-krîlî ye.
Nîşana dengê tepa pidûyî (alveolar flap) ye anku bi tepeke zimanî li pidûyê danê tê derxistin.
Di kurdî de li destpêk, nav û dawiya peyvê peyda dibe.


I

Yazdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girek).


M

Şazdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


ﻫ

herfek alfabeya erebî ye û hevbera "h" ya alfabeya latînî ye


y

ی (Kurdish-Arabic)
й (Kurdish-Cyrillic)
y-
-y
-y-

Sihem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (hevdenga ی ya kurdî-erebî).


g

Nehem tîpa alfabeya kurdî-latînî (hevdenga گ ya kurdî-erebî û Г ya kurdî-kirîlî).


p

Nozdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî (navê wê "pê" ye, cûnek wê p-ya nerm û yek jî P-ya req e, û dikeve dû o û pêş q).


A

Yekem tîpa û yekem dengdêra alfabeya kurdî ye (girek).


c

ج (Kurdish-Arabic)
щ (Kurdish-Cyrillic)
ç

Sêyem tîpa alfabeya kurdî-latînî (hevdenga ج ya kurdî-erebî).


B

Madem plana A bi ser neket, divê em ya B bicerribînin

Ew me mîna welatiyên B dihesibînin.


C

Sêyem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girek).


Ç

Çarem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girek).


D

د (Kurdish-Arabic)
Д (Kurdish-Cyrillic)
di

Ji latînî Detrûskî ji yûnanî Δ (D) ji fenîkî (delt: derî, dergeh) misrîO31 (derî, dergeh). Heman herfa fenîkî herwiha serekaniya ܕ ya aramî, د ya erebî, ד ya îbrî, դ ya ermenî û д ya krîlî ye jî.

Pêncemîn herfa alfabeya kurdî-latînî û hevdenga د ya kurdî-erebî û Д ya kurdî-krîlî ye.
Konsonanteke girok ya pidûyî ya bilerz e anku di di derxistina wê de hewa tê sekinandin û ziman bi pidûyan dikeve û perdeya dengî dilerize.
Li destpêk, nav û dawiya peyvê peyda dibe lê li dawiyê di peyvên xwemalî de di kurmancî de nîne yan nadir e


E

Seşem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girek).


Ê

ێ (Kurdish-Arabic)
E (Kurdish-Cyrillic)
Э

Heftem tîpa û sêyem dengdêra alfabeya kurdî ye (girek).


F

Heştem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


G

Nehem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girek).


H

Dehem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girek).


j

Sêzdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ژ ya kurdî-erebî ye.


q

Bîstem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ق ya kurdî-erebî ye.


J

Sêzdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


K

Çardehem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


Î

Dazdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


N

Hevdehem herfa alfabeya kurdî-latînî (girek).


P

Nozdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


Q

Bîstem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


ç

چ (Kurdish-Arabic)
ч (Kurdish-Cyrillic)
çi


d

د (Kurdish-Arabic)
д (Kurdish-Cyrillic)
di

Çarem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî د ya kurdî-erebî ye.


O

Hejdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


o

Hejdehem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî ئۆ (li destpêkê) û ۆ ya kurdî-erebî ye.


S

Bîst û duyem tîpa alfabeya kurdî-latînî (girek).


s

Bîst û duyem tîpa alfabeya kurdî-latînî û hevdengî س ya kurdî-erebî ye.


Ş

Bîst û sêyem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


T

Bîst û çarem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


U

Bîst û pêncem tîpa alfabeya kurdî (girek).


Û

وو (Kurdish-Arabic)
У (Kurdish-Cyrillic)

Bîst û şeşem tîpa alfabeya kurdî (girek).


v

27em tîpa alfabeya kurdî û hevdengî ڤ ya kurdî-erebî û в ya kurdî-krîlî ye.


W

Bîst û heştem tîpa alfabeya kurdî ye (girek).


w

Bîst û heştem tîpa alfabeya kurdî û hevdengî و ya kurdî-erebî ye.


X

Bîst û nehem tîpa alfabeya kurdî ye (girek).


x

Bîst û nehem tîpa alfabeya kurdî û hevdengî خ ya kurdî-erebî ye.


Y

Sihem tîpa alfabeya kurdî-latînî ye (girek).


ئا

Yekemîn tîpa zimanê kurdî ye bi alfabeya kurdî-erebî.


ḧ

ḥ
ح (Kurdish-Arabic)
h’ (Kurdish-Cyrillic)

h-ya ji hefikê tê (wek di peyvên Hesen, Hisên, heft, henek, heram de)


ẍ

غ (Kurdish-Arabic)
ѓ (Kurdish-Cyrillic)
ğ
(tirkî)

Ev deng tenê di hin peyvên ji erebî yan tirkî wergirtî de heye. Di kurdî de ev deng alofon e, ne fonem e. Di kurmancî de her dengê vê herfê tê gotin, dikare bi "X-ya sade" jî bê gotin.

xeyn, x wek di peyvên "axa, xerb, xerîb, xeyr, xezal" de

Iro roja Eydê Qurbanê ye, we dev ji qonaẍê xwe berdane.

1942, R. Lescot, Textes Kurdes II, Memê Alan, Bêrût, r. 4


rr

r-ya req, r-ya şidandî wek di peyva "şer" yan "rev" de (ne wek di "ser" yan "bîr" de)


eyn, dengê konsonant yê li destpêka peyvên wek 'erd, 'esman, 'Emer, 'ecem, 'ecêb...


Ẍ

غ (Kurdish-Arabic)
Ѓ (Kurdish-Cyrillic)
Ğ
(tirkî)