de fakto

Ji latînî de facto (di rastiyê de, ji pratîkê de)

Başûrê Kurdistanê de fakto dewletek serbixwe ye.


de jure

bi fermî yan li gor qanûnê (lê belkî ne di pratîkê de)

Başûrê Kurdistanê de jure beşek ji Iraqê ye lê de fakto dewletek serbixwe ye.


teko teko

Banga min ji partî, grûb, şexs û rêxistinên ji bakûrê Kurdistanê re (çi li welêt, çi li derve), yên ko ne PKKyî ne: Teko teko an bi hevdû re, bêyî tu pêşhukmek, piştgiriya xwe bo vê helwest, gav û deklarasyona PKKê destnîşan bikin û bi awayek aktîfî, hemû hêz û îmkanên xwe pêşkêşê vî prosesê bikin û bi PKKê re hevkarî bikin da ko ev Deklarasyon hêz û goşt bigre û bigije armanca xwe: aşîtî û siyaseta azad.

Rojda Çelîker: 'Yekîtiya Bakûr, parastina Başûr û Deklarasyona PKKê, Nefel.com, 12/2007


lutfen

Ji erebî [Peyv?]: lutfen (bi delalî, bi bedewî) ji lutf + -en

ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, tenikî

Lutfen, ka hinek avê bidin min.


çire

(ji) + çi + re, ji proto-hindûewropî, binere: çi

çima, bo çi, ji ber çi, ji çi re, sedem çi ye ku?

Çire tu nayê?

Çire ew digirî?


bo çi

bo çî
boçi
boçî
bona çi
bona çî
ji bona çi
ji bona çî
boy çi
boy çî
ji boy çi
ji boy çî

çima, çire, ji ber çi, ji çi re, sedem çi ye ku?

Bo çi tu nayê?

Bo çi ew digirî?


ji ber çi

jiber çi
ji ber çî
jiber çî
ber çi
berçî

çima, çire, bo çi, ji çi re, sedem çi ye ku?

Ji ber çi tu nayê?

Ji ber çi ew digirî?


ji çi re

çima, çire, ji ber çi, bo çi, sedem çi ye ku?

Ji çi re tu nayê?

Ji çi re ew digirî?


halbûkî

Ji tirkî halbuki ji halbuki (rewş ev e ku), ew bi xwe wergera ji farisî حال آن کی (hal an kî).

ya rast ew e ku, ya baş ew e ku,
lê, lêbelê, helbet, jixwe, bêguman

Li Kurdistanê her cara ko rojnamevanek nûçeyeka ne bi dilê hinek desthilatdaran binivîsîne desthilatdar nerazîbûna xwe ji xudanê rojnameyê re diyar dike û xudanê rojnameyê jî rojnamevanî ji kar diavêje û xwe xelas dike. Halbukî divêt xudanê rojnameyê bêt ceza kirin ji ber ew biryarê dide ka nûçeyek belav bibe yan nebe.


resmen

bi fermî, bi resmî, de jure, li gor qanûnê, aşkira, vekirî, eşkere


siyasiyen

Eger Îbrahîm Guçlu ”hevkarê dewleta kûr, yê JÎTEM-ê be” divê hûn delîl û belge derxin meydanê. Gava belge derkevin ji xwe ne hewce ye ew ji bo ”ciwanên welatparêz” hedef bê nîşandan, ew belge ê siyasiyen Îbrahîm Guçlu bitemirînin, bikujin. Eger na, bêdengkirina têkoşeran, yan welatiyên ji rêzê divê ne ew qas bi îdîayên pûç, vala û bêbingeh be û kesek nikaribe mafekî wiha di xwe de bibîne.


di cih de

tavilê, zû, bê derengbûn, xafilde, cîlê, êkser, demildest

Dema min gazî kiriye wî, di cih de hat.

Ew mînaka wî gotî di cih de ye.

li heman der, li nefsî erd, li dera ku lêye

Demê min ew dîtîn, ez di cih de mam.


cumleten

hemû pêkve, tev bi hev re, hemî li gel hev, vêkre, hemû, tev, giş, temamen

Li hember Komara Tirkîye talûkeyek (!) bê bihîstin, cumleten zû radibin ser xwe û bi mitîngên parastina Cûmhûrîyetê berê xwe didin ser gora Ataturk û dibêjin komar di talûkeyê de ye!

Serdar Roan: Dermanê hemî derdan: Gora Ataturk!, Nefel.com, 2/2008


temamen

hemû pêkve, tev bi hev re, hemî li gel hev, vêkre, hemû, tev, giş, cumleten


serve

ji aliyê serî ve, layê ji derve yê tiştekî


deq bi deq

kirina tiştekî bi eynî şêweyî, kopyakirina bizav an karekî

lê piştî rizgarkirinê ew her eynî modelê ji bo perwerde û zimanê resmî hildibijêrin, wê netewetiyê diparêzin ku deq bi deq qopyeya ya kemalîzmê, baasîzmê û stalînîzmê ye.

ISRARA ”ZIMANEKÎ YEKGIRTÎ” STALÎNÎZM E, Netkurd.com, 05/02/2008


diha

Li Kurdistana Azad qudreta herî mezin û payebilind ya xelkê Kurd e û divêt ew dengê xwe bilind bikin, li dijî vê rewşa xerab derên, ku hên gelê Kurd rûbirû tiştên diha jî xerabtir nebûne.

Fuad Sîpan: Îdia û tawanbariyên Michael Rubin, Netkurd.com, 2/2008


fenanî

Serokkomarê Tirk Abdullah Gul fenanî mizginiyê bide mam Celal, ku Tirkan şer li dijî çekdarên PKKê di hundirê Kurdistana Azad de vekirine û di heman demê de jî wî vedixwîne, dawetî Tirkiyê dike.

Fuad Sîpan: Mam Celal, Netkurd.com, 3/2008

...dilê min fenanî etfek tirî diguvişî

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.36

ez bivirekî wisan bidim te ku fenanî şûrekî ye

Zeynelabidîn Zinar: Xwençe Cild I Weşanxana Çanda Kurdî, 1987, r.200


alenen

Ji erebî عَلَنِيّ (ʿalaniyy) + -en. Tekildar îlan.

bi aşkereyî, zelal, xwiya, bêguman, berçav

Ji beşa nasnavê kovarê tê xuyakirin ku şêwirmendê huqûqê yê kovarê jî heye. Weşanger û sazîyên kurd ji ber ku hertim rastî neheqîyên dewletê tên pêwîstî bi şêwirmendekî huqûqê dibînin. Lê ez hêvî dikim, bila ji şêwirmendê xwe yê huqûqê bipirsin -em etîka weşangeriyê bidin alîyekî- bê hela ev îbareyên ku di vê çîrokê de bi vî awayî derbas dibin di huqûqa heyî de teqabulê çi dikin? Gelo bi riya kovara wan mafê merivan nehatiye îhlalkirin? Herçendî di beşa nasnanavê kovarê de îbareyek wekî “Her nivîskar ji nivîsa xwe berpirsiyar e” hatibe nivîsîn jî gelo dîsa bi rêya çapemeniyê (kovara W) nebûne sedem ku gundek, êl û eşîrek, kes û malbat bibin hedef? Bi riya kovara wan grûbek, komeka civakê alenen nehatiye tehqîrkirin, li ber çavê xelkê nehatiye reşkirin?

Roşan Lezgîn çîrrokek Aram Gernas şirove dike, Amidakurd.com, 3/2008


şexsen

Li salên 1960yan, li salên 1970yan, li salên 1980yan bo Afrîkaya Başûr nîjadperesttrîn dewlet dihate gotin. Wê demê çermsipîyên ku li îqtîdarê bûn ji çermreşan re digotin, “Hûn mekevin nava me. Bila taxên we ji me cihê bin, bila xwendegeh û salonên sporê û otelên we ji me cihê bin, bila sînema û plajên we ji me cihê bin…” Bona vê yekê, meydanên gelek fireh ku jê re “bantustan” dihate gotin, bi têldirîyan hatibûn dorpêçkirin. Xelkê xwecihî di van qadan de diman. Di van deran de xizmeta avadanîyê gelek kêm bû. Lêbelê xwecihî xwedîyê xodmuxtariya xwe ya hundirîn bûn û ligel nirxên xwe yên etnîkî jiyana xwe dewam dikirin. Ez şexsen di wê qenaetê de me ku kirinên asîmîlasyonê yên ku li Tirkiyeyê li hemberî kurdan têne meşandin, ji wan kirinan gelek nîjadperesttir, gelek paşverûtir in.

İsmail Beşikçi: Komeleya Piştgiriya Jiyana Nûjen Çi Dide Kurdan?, wergerrandin: Roşan Lezgîn, Peyamaazadi.com, 3/2008


heqîqeten

Tebe'iyyet wan bikit sezawarEv remze heqîqeten letîf eiz'an bike nukteyê zerîf e


xaseten

xasen^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sertaser

Herdu wezaretên plandanînê yên Iraq û Herêma Kurdistanê li ser mekanîzmeke bo senifandina hemû şîrketên li sertaserî Iraq û Herêma Kurdistanê, li hev kirin.


tifî

Baneşanek ku ji bo tiştên nebaş û nayê pejirandin tê bikaranîn, bi wateya "Xwedê belê bîne serê te".

Dayîka wî ji wîra bi hêrs got:

Tifî li te! Ma ji bo hinek pere mirov bi birê xwe ra şer dike.


êpî

Ji tirkî epey, ji epeyi, teşeya geleki a eyi (wek sarı > sapsarı, kara > kapkara), guhertoya zarawayî a iyi.


şûnve

şûnda
şûnde
şûnva
şûn da
şûn de
şûn va
şûn ve

(ji hingê / niha / îro) pêve, piştî (hingê / niha / îro ...)

Piştî qral Antîakos dostaniya xwe bi Romayê re xurt dike û şûnve, vêca mervantiya zewacê bi hikumdariya Partan re datîne. Bi vî awayî dîplomasiyeke bêhempa dimeşîne û herdu hikumdariyên dêwasa, dixesîne.


ferezî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Tu dizanî lê ferezî xwe li nezaniyê datînî.


xeyrî

Ji erebî غَيْر (ẍeyr, “din, cuda, başqe”)

Şehkitêbek min divêt behsa muhebbet bit temam
 Sed tilism û sihrî tê da pêkve suryanî meqam
Ebceda işqê min xwend û eqlî winda kir û mam
 Horiya baxê bihiştê, tûtiya tawisxeram
Xeyrê Batê, padîşaha min, delala kê yî tu?


piço-piço

Lezê neke, piço-piço bixwe.


şevê dî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şeva din.


sif

bi tenê, bes, tenê tiştek lê ne ti tiştên dî


hiro

îro, evro, vê rojê, îroke, evroke, iro, iroke

vir, vê derê, ev der, vî cihî, ev cih, here, hire, êre


miheqeq

Ji esmayên heqqanîLi bal min muheqqeq eDi nêv keşfa subhanî


pêrgî

Ew pêrgî min hat

ew hat ber min, ew di ber min re derbas bûn, min ew dît.

Qedera xwe ya ku ew pêrgî bela û derdekî welê anîbû gunehbar kir.

1998, (terciman: Serdar Roşan), Çîroka Hezar û Şevekê


efsûs

Ji gotina farisî ”efsus”. Di îranîya navîn da ”efsos”. Gorî Nyberg H.S. (A Manuel of Pahlavi, Wiesbaden) ew di îranîya kevin da ”epesreu ra” ye, ko ji gotinên ”epe” û ”srev” çê bûye û tê maneya ”guhdarîkirin”. Di îranîya îroyîn da tê maneya ”heyf, mixabin”. Ji wira jî ketîye nava ermenkî û bûye ”apsos”, di tirkî da bûye ”efsus”.
(Têmûrê Xelîl: Gotinên kurdî-îranî di ermenkî da, Nefel.com, 11/2008)

mixabin, maalesef, eywax, çi mixab, bi dax e, sedkorayî, çi heyf, heyf û xebînet, cihê daxê ye, xwezî ne lê belê

Efsus ew hat kuştin.

Çi efsus e ku ew hat kuştin.

Efsusane ew hat kuştin.


gorekî

Gorekî tirkan, kurd ne milet in.


başqa

bi zanayî, bi zanîn, bi zanetî, ji qesta, bi extiyara xwe tiştek kirin

Wî başqa xwe li nezanî na ku fehm bike ka ez dizanim an nizanim.


sirf

Ji erebî صرف (șirf: xwerû, safî, paqij, pak), têkilî serf, hevreha aramî צרפ (s-r-p-: xwerû kirin, safî kirin), akadî serapu. Ji heman rehî: serf, mesref.

xwerû, sade, safî, pak, paqij, petî, bi tenê, tek, ne tevlihev, ne têkilkirî

Cankurd, di wê „gotina xwe ya kurt“ de, wek ji nerînên wî yên „dirêj“ diyar dibe, dixwaze Êzîdiyan û ola Êzîdiyatiyê di „Yezîdîyê“, yan jî „Şîxadiyetiyê“, ku „terîqeteke“ sirf îslamî ye, werbike.

12/2008, Hoşeng Broka, Mizgîniya Can Kurd: Êzîdî jî Misilman in, Netkurd.com


angorî

herwiha anegorî ji tirkî "onagöre" (li gor wê / wî)

li gor, gorekî, bi gotina kesekî, wek ku kesek dibêje

Angorî tirkan, kurd ne milet in.


ahiste

Kay cismê letîf ê subhetî roh!
Dergahê beden li ber te meftûh.
Ez hêvî dikim ku bê teweqquf.
Rencîde qedem be bê tekelluf.
Carek here suddetelseadet.
Gavek here sudretelnihayet.
Ewwel here bibose astanê.
Paşê here pêş dilistanê.
Emma bi tewaduî û teizîm.
Sed mertebe ihtiram û tekrîm.
Ahiste ji bo bike duayê.
Wa besteyî wê bike senayê.
Şayiste bike tu ihrtiramê.
Destbeste vewest bike selamê.


piştî nîvro

paşnîvro
piştî nîvroj
êvar
sibe
spêde
şev

dema li navbera nîvro û êvarê, danê êvarê,
piştî nîvro lê berî êvarê,
piştî firavînê lê berî şîvê


elahwekîl

bi rastî, ez sond dixwim ku, Xwedê wekîl e ku, bi Xwedê


dibe ku

belim, belkî, ihtimal e ku, mimkin e ku, gengaz e ku, reng e ku, şayed


çarmêrkî

/t͡ʃɑːɾmeːɾˈkiː/

Awayekî rûniştinê. Nigên xwe her yek bi hêleke kirin û bi çeperast kirinê wan li ser wan rûniştin.

Lêbelê ne ku ji tizbîkişandina wî tê derxistibû, ji serê sicadeya wî yê ku hatibû qulipandin û ji rûniştina wî ya çarmêrkî tê derxistibû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 120, ISBN 9786054497010

Helbest û Roman, wek du birayên hesûd in li mala wêjeya nûjen çarmêrkî rûniştine û ne yên çûyînê ne.

2020, Samî Hêzil, Helbesta serkêş & romana barkêş https://web.archive.org/https://xwebun.org/helbesta-serkes-romana-barkes/ arşîv, xwebun.org

Bi pilingê pêşî re şîyar dibin.
Têhn vedide l`lûlan ji teqînê.
Stran dikevin pêlên xuşînê,
şer dîne, şervan dîne
çarmêrkî rûniştî di bin berfê de
Ev çiya rûspî ne, heyran!

Arjen Arî, Ev Çiya Rûspî Ne https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/helbest/arjen-ari--ev-ciya-ruspi-ne.html arşîv, helbestakurdi.com


bîleheq

Dema Jînda çêbû, hevalên min û yên Micke, ku zarokên wan jî hene, lîstok û hin cilên kevn dan me. Ji bo min, û bi teybetî ji bo bavê Jîndayê, ji ber ku ew ekologîst e, ev yek baş bû. Lê we dayik û xaltîya min bidîtana! Xaltîya min got: “Ku tu cilên kevn li Jîndayê kî ez nayim mala we. Ma guneh nîne ku Jînda cilên kevn li xwe ke”. Na, li gor min guneh nîne, ji ber ku bîleheq xerckirina îmkanên dunyayê gunehkartir e.

03.02.2009, Şîlan Diljen, Mala min bû mîna Çarşiyê Şewîtî https://web.archive.org/http://hircok.blogspot.com/2009/02/mala-min-bu-mina-carsiye-sewiti.html?m=0 arşîv, Hircok.blogspot.com


car de

carekê re, tavilê, yekser, hemen, şirp, demildest, di cî de, zû, bênavbir,
bêyî derengî, bêyî gîrobûnê yan gîrokirinê

Gava ku me xeberek jê bihîst, em dê tavilê we agadar bikin.


serbiser

Ji seriyekî de heta serî din. sertaser, herder, hemû cih, tev erd

Dêrsim, serbiser asê û delal.


bileh

bilah
billa
billeh
billah
bille
bîlah
bîllah
bîleh
bîlleh
bilahî
billehî
billahî
billehî
bîlahî
bîllahî

bi Xwedê, weleh, tileh, sond bi navê Xwedê, bi sond

Weleh bileh tileh!


xerê

Tu malpera me, teqîp dikî xerê, ji bo wê fikirên te çi ne? ji me re pêşniyarine te hene?

Mîvanên ku hatin; (ji gundên dor-alî) merîyên mirine xerê, bi xwe re ji mala miri re pez, berx, çay-şekir û cixara tînin


yewmî

Di belgeyê de îmzeya Mudurê Matbuat Mehmet tevfik heye û taybetmendiyên daxwaza Saîdî Kurdî ji bo rojnameyê wisa ne " rojnameyek bi kurdî tirkî bi navê "ma`rifet û îttîhat-î Ekrad" (yekitiya kurdan û îlim) li ser Siyaset-î şer-îye" (siyaset li gor ûsîlê îslamê) û ulûm û şû`ûn-î muhtelifede( li ser hin kar û îlman) bê behskirin heftê carekê û di paşerojê de jî yewmî (rojane) ê derxistin destûr bê stendin..."


dêmek

mane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ayho

heyho! eyho! hayho! ho! wax! ax! wey, weyla!


eyho

heyho! ayho! hayho! ho! wax! ax! wey, weyla!


bo nimûne

meselen, wek mînak, wek nimûne, me girtî, min girtî

mînak, mesele, sermeselê^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


wek mînak

bo nimûne, meselen, wek nimûne, me girtî, min girtî, sermeselê


malkembax

Kuro tu li xwîne digerî malkembax!

Mustafa Borak: Ferhenga Biwêjan Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2005, r. 629


sezawer

Hejî, hêja, şayeste, babet, seza, şayan, layiq, şirjav, şan, serwe, liyaq.

babetî, sezaî, layiqî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


serwe

hejî, hêja, şayeste, babet, seza, şayan, layiq, şirjav, şan, layiq, liyaq

sezawer, babetî, sezaî, layiqî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hêjan

hê, hêj, hîna, hîn, hêna, heta niha, heta hingê, hêşta, hê jî


li gor dilê xwe

li dû dilê xwe
li dûv dilê xwe
li gor serê xwe

mirov çawa bixwaze, wisa;
 li gor keyfa xwe,
mirovî çawa bivê, wilo

Li gor dilê xwe, bo xwe pirtûkan bibijêre.

Serokê wan fermanên li gor dilê xwe dide û kes newêre jê re bibêje "Na!".


pat

Reşîd dibêje ku ev metelok xwedî dîrokeke ne diyar in, lewre zimanê ku ew pê hatine vegotin jî wisa xwedî dîrokeke ne diyar e û di encamê de xelkê vî zimanî jî wisa kevin e û ji kûrahiya dîrokê tê… Bi vî teşeyî peresîna kesayetiya dîrokî ya miletê Kurd pat bi van metelokan ve girêdayî ye, ango çi qas metelok kone û dewlemend bin, ziman jî wisa kone û dewlemend e.

Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009


wêvetir

وێڤەتر (Kurdish-Arabic)
wêdatir
wêdetir
wêvatir
pêvetir

hê zêdetir wêve, hê pirtir ber bi wir ve

Ji derdê van kurdan ez nizanim ez ê ji Almanyayê wêvetir bi ku de biçim.

Evdile Koçer: Soza Emîne Aynayê û çend pêşniyarên xwendevanan, Pen-kurd.org, 7/2009


serqisê

bi kurtî, bi kurt û kurmancî, welhasil,
em dirêj nekin


herdîsa

herwiha, herwisa, herhosa, bi heman awayî, dîsa, cardin


herhosa

herwiha, herwisa, herdîsa, bi heman awayî, dîsa, cardin


a la şerqî

ji fransî à la ... (“li gor”) + erebî şerqî (rojhilatî)

li gor rojhilatê, li gor edet û şertên Rojhilata Navîn

Nuha cara pêşî di dîroka Kurdistanê de qonaxa rastîn a îmtîhana desthilat û mixalefeta siyasî ya li ber birêvebirina dewlet û welatekî demokratîk destpêkiriye. Gelo siyasiyên Kurdistanê bi desthilat û mixalefeta xwe ê karibin zemîna islûb û zimanê kultura demokrasîyê peyda bikin û bi hev re welat ber bi reform û demokrasiya pêşkeftî ve bibin, yan ê zimanê desthilat û mixalefeteka populîst a a la şerqî ya texrîbkar hilbijêrin?

Murad Cûwan: Encamên hilbijartinên Kurdistanê, Netkurd.com, 7/2009


ke wate

ke (bi soranî ye wateya "ku" dide) + wate


ne kêmtir ji

Ne kêmtir ji deh kesan mirin.


ne kêmî

bi kêmî, herî kêm, ne kêmtir ji, kêmtirîn

Ne kêmtir ji deh kesan mirin.


nema

Ez nema dikarim herrim.

Ew nema êdî diçû dibistanê.

Gava ku navê wê dihat hildan, nema dikaribû bi xwe û wer di xewn û xeyalan werdibû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 44, ISBN 9786054497010

Porê wê spî bû û ji du diranan pê ve diran di devê wê de nema bûn.

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


hetmen

bêguman, elbet, tabî, teben, ekîd, bivê-nevê, jixwe, çawan be jî, herhal, helbet, bê hirve-wêve

Hevserokê Giştî yê DTP-ê Ahmet Türk, tevlî bernameya TRT-ê a bi navê ’Politik Açılım’ bû û memnûniyeta xwe ya di derbarê atmosfera erênî de anî ziman. Qasê ku rojnameya Yeni Şafak radighîne, Türk li vê derê daye xwuyakirin ku, divê CHP û MHP jî hetmen di vê pêvajoyê de cîh bigrin.


tewrî

Hevreha zazakî tewr (“tewrî, herî”), guhertoyeka kurdiyên bakurî a her li gel dirêjbûna t, ku ji berê *herw e û îro herwisan hew (“bes”) e û hevramana wê tew (herwihan guherto tewr (“heta, jî”)). Bo dirêjbûyiya -t- bide ber kurmancî hêmin û zazakî tênin. Dawiyê bi heman awayê herî.

herî

Hokerek e bo diyarkirina ku tiştek yan kesek xwedî taybetmendiyekê ye ji hemî tiştên yan kesên din zêdetir an kêmtir.

tewrî mezin

tewrî baş

tewrî kêm

Armanca mehrecanê ya tewrî giring ew e, ku helbestvanên ...

2009, Heyder Omer, Ma qey nivîskarê kurd guh dide hevpîşeyê xwe?. [arşîv], efrin.net

Ez ê cilên xwe yên tewrî nû lixwe bikim.


terî

terî kêm (kêmtirîn, herî kêm, ji hemûyan kêmtir)


hinekî

Canê min giran bû û hinekî jî serê min dêşiya.

Ez hinekî nesax im.


piçekê

piçekî
piçkê
piçkî
pîçekê
pîçekî
piço-piço

Ez piçekê nesax im.


adilane

/ɑːdɪlɑːˈnɛ/

bi dadmendî, bi dadperwerî, dadmendane, dadperwerane, bi awayek adil


dadmendane

bi dadmendî, bi dadperwerî, adilane, dadperwerane, bi awayek adil, bi rengek dadmend


dadperwerane

bi dadmendî, bi dadperwerî, dadmendane, adilane, bi awayek adil


herûher

هەروهەر (Kurdish-Arabic)
her û her
her-û-her

herherî, ebeden, ebediyen, bêdawî, berdewam, hetaheta, hetaûheta, bêveger, ebedî

Ti tişt nîne herûher bimîne ji bilî Xwedê.


hetaheta

herherî, ebeden, ebediyen, bêdawî, berdewam, hetaûheta

herûher, ta ebed, ebedî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hetaûheta

herûher, ebeden, ebediyen, bêdawî, berdewam, hetaheta, ta ebed

bêveger, herherî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ta ebed

herûher, ebeden, ebediyen, bêdawî, berdewam, hetaheta

ebedilebed, hetahetayî, herherî, herheyî, miebed^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çarneçar

Çarneçar xema wê yekê dixwar

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 40, ISBN 978-605-2246-80-1


pêde pêde

Lê Kurd, cara ewil li Êleşgirê bi van maciran re dikevin şer û pêde pêde wan ji welatê xwe dûrdixin.


manê

Manê eger te bela xwe ji marî vekiribûya, marî bi te venedida.

Manê heke pîla jî be wekî xwe namîne û dê hête helandin.

Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996


çavkorî

/t͡ʃɑːvkoːˈɾiː/

Hereketkirina bêyî baldana netîceyên tiştekî, bi piştguhkirina temamê encaman.

Bi awayekî çavkorî, bawerîpêanîna fermanên dînî.

2021, Ali Gurdilî, Nasandina Çend Têgihên Felsefeyî [arşîv], Çandname


bixwe

Ew bixwe jî bi xwe ewle nîn e.

Ez bixwe jî hezdikim ji te.Ez'ê bixwe jî bi xeyîdim ji te.

Paşê bir avête baxê CennetêXeyrî darê jê bixwe j' her nî'metê

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


ilimjê

Ilimjê wî digot em herin.

Ez her xwarinê dixwum lê ilimjê ji kutulkan hez dikim.


belheq

bê sedem, bê hewcehî
tu belheq hatî.Te belheq hewqas xebat kir


neîş

Tu neîş xerabî law!


xune

Xune ew zarok gihaşt malê?

Ma xune tu ê werî?


qene

bi kêmî, qet nebe, hema, balo,
Tu goşt naxwî, qene avdonkê bixwe.


ji kula re

xwedê gravî, bi wê niyetê, bi wê mebestê

Ji kula re em diçûn bajêr lê em hatin gund


hoşt

dengê ku ji bo qewirandina kûçikan dihê derxistin


demî

demkî, miweqet, berdem, demdiyar, rabor, ne berdewam, ne daîmî, ne herdemî, ne hertimî, ne mayinde,
tişta/ê bo demek diyar

Çelik got ku divê agirbesta PKK'ê ne demî lê mayînde be. Çelik ku diyar kir rawestiyana tundiyê geşedaneke baş e, got ku divê êdî tundî nebe amûra xweîfadekirinê.


dema

Du secde ferd in fi l-hal bibîn berDema xwiya bin ew qedd û qametDa 'eybê rendan nekî bi badê


ji serî ve

ji serî da
ji serî de
ji serî va
ji binî ve


pratîkane

di pratîkê de, di rastiyê de, bi pratîkî


wek encam

loma, lewra, ji ber hindê, ji ber wê yekê, ji ber wê


ber bi jêr ve

ber bi xwarê ve, ji serî ve ber bi binî ve,
ber bi jêr de, jêr ve, ber bi binî ve, jêr de


bêzehmet

ji qenciya xwe, ji kerema xwe, ji camêriya xwe, ji merdiya xwe,
 peyvikek e ku daxwaz pê tên nermkirin

Bêzehmet ka piçek avê bide min.

Bêzehmet, dengê xwe wisa bilind nekin.


ji destpêkê ve

ji serî ve, ji binî ve, ji pêşiyê ve, ji ewilî ve


ber bi jor ve

ber bi jor
ber bi jor va
beref jor
berev jor
jor ve
jor va
jorve
jorva

ber bi serî ve, ji binî ve ber bi serî ve, silal, serî


pêşnîvro

Berî nîvro yan jî berî nava rojê ye lê piştî sipêdeyê jî ye

Îro pêşnîvro li başûrê Kerkûkê bombeyeke çandî bi karwanê otomobîlên fermandarê Sehweyê yê nahiyeya Reşadê de teqiya.

05/11/2010, Fermandarekê hêzên Sehweyê hate kuştin, pukmedia.com


axirî

taliyê, dawiyê, dûmahiyê, li taliyê, li dawiyê, dawiya dawîn

Xweş li min 'alem siyah ma stêr û kewkeb qet nemanEz ji vê rojê ditirsam axirî zû kir şitabEv ne ew iqlîm e ya şems û kewakib tê bi seyr


hella hella

wey Xwedêyo, wey Xwedê, Xwedêyo, hey hey, wey wey, wey gidî, weyla li minê

Van rojan hunermenda Kurd Mijden Salih ketiye devê çapemenîya Tirko jî. Çi ye? Wey bavo, “keç û jinên Kurdan jî êdî xwe berdidin çolê, xwe şût û rût dikin” filan û fîstan. Halla hallaaaaa! Olan oxlim, dibêjin “kera nebin nav kera, ji bo ji hev hîn nebin tirr û fisa”.


yeko-yeko

yeko yeko
yekoyeko
êko-êko
êko êko
êk li dwîf êkê

yek li pey yê dî,
her yek bi carekê,
ne pêkve, ne bi hev re

Piştî çûyîna çûkê, Şivan jî bêdeng yeko-yeko, dudo-dudo ji golê bi dur dikevin û di nav tariyê şevê de winda dibin.

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


yaho

babo! yabo! kuro! de, wey Xwedêyo,
gotinek xweacizkirinê yan ricakirinê ye


hi

Hey xiyar oxlî xiyar, ma ne qaşo tu profesor î, ma tirr li kûûû û das li kû, oxlim? Helbet kurdî û farisî pismamên hev in, meriv û xizmên hev in, ji kokekê ne. Lê kengî û çawa Kurdî bûye zaraveyek farisî hi? Olan ewladim, heger kurdî zaraveyek farisî be, gelo tirkî jî ne zaraveyek çeqel û heftaran be? Ne zaraveyek seg û kûçikan be? — (Lotikxane.com, 12/2010)


ezgorî

ezheyran, ezqurban, ezxulam, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me

rêzdar, hêja^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ezheyran

ezgorî, ezqurban, ezxulam, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me


ezqurban

ezgorî, ezheyran, ezxulam, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me


ezxulam

ئەزخولام (Kurdish-Arabic)
ez-xulam
ez xulam

ezgorî, ezheyran, rêzdar, hêja, ezqurban, ezbenî,
tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku,
bila ez gorî bim, ez heyranî te me


derhal

Ji farisî در حال (der ḥal) ji در (der, “di ... de, tê de”) + ji erebî حال (ḥal, “hal, rewş; dem, car”).

di cih de, di cî de, di gavê de, tavilê, tafil, hemen, demildest, filhal

Ew Şems û Qemer ko muttesil bûnDerhal bi yek ve mudmehil bûnGava weko pêk ve muqtebis bûn


di cî de

Bêyî gîrobûnê yan gîrokirinê, yekser, hemen, şirp, car de, demildest, zû

Piştî telefona jê re hat hima di cî de li trimbêla xwe siwar bû û da ser rêya malê.


peyderpey

hêdî-hêdî, gav bi gav, pêve-pêve, berre-berre

Lê hin melekeyên min hene ku dibêjin, 'tişt nabe, di vê qonaxa nuh a piştî hilbijartinan de ku karê herî giring û herî pêşîn ê vê TBMM-yê ê derxistina destûreka nuh be, baştir e MHP ne li parlamentoyê be, nikaribe bi nasyonalîzm û regezperestiyê serê parlamentoyê zêde biêşîne.' Ev meleke dibêjin di demên berê de yên ku gurên boz berdidan kolanan, qetlîam û suîqasd bi wan didan kirin dewleta kûr, heta dewleta tirk û mitefikên wê bi xwe bûn. Îro gava wan dev jê berdabe, dezgehên ewleyî yên dewletê hişk bi paçika hustuyê wan ve bin, ew nikarin tu tiştî bikin ê dûva xwe berdin nav şeqên xwe, venişin, peyderpey hûr bibin, marjînalîze bibin.


ji roja roj ve

ژ ڕۆژا ڕۆژ ڤه (Kurdish-Arabic)
ji roja roj de

ji destpêkê ve, ji roja ku hebûye heta niha, herdem

[Serokê berê yê Partiya Sosyalîst ya Kurdistanê Kemal] Burkay got piştî guhertina rewşa Tirkiyeyê ew vegeriyaye welêt. Ew ji roja roj de li dijî şidetê bûye û mihawele kiriye ku pirsgirêk bi riyên aştiyane çareser bibin.


ژ ڕۆژا ڕۆژ ڤه

Bi alfabeya erebî nivîsina ji roja roj ve.


xweşbextane

Pir başe ku, şense ku, spas ji Xwedê re ku, mala Xwedê ava ku, gelek baş bû ku

Bizaveka dî ya Malikî bo diktatoriyê ewe ku bizav dikir komisyona bilinda serbixo ya helbijartinan li Îraqê helweşînît, ku bêguman mezintirîn metirsî bo li ser paşeroja Îraqê, lê xweşbextane bi hevkariya kurdan û layenên dî yên Îraqê neşiya wê çendê bidestve bînît.

Malikî diktatorekê nerme, Helgord Nihêlî, 09/2011, rojnamawar.com


anê

Ji tirkî anne + kurdî -ê (paşgiragazîkirinê)


hêdiya

hêdîka, bi awayekî hêdî
==== Etîmolojî ====


tewre

herî, hokerek e bo diyarkirina ku tiştek yan kesek xwedî taybetmendiyekê ye ji hemî tiştên yan kesên din zêdetir:

Kevotka tewre piçûk

hokerek e dikeve berî kêm yan zêde yan hin peyvên din û wateya "bi kêmî" yan "bi zêdeyî" û hwd.


yekderb

Çavên Helîm yekderb mîna birûskê vebûn


heqo

kurtkirina hewqas e ku formeke devokî ya ewqas e ku ji ew + qas e

Kekê Mehmet, gelo ji ferza ye ku şîrove bi îngilîzî bin lewra îngilîziya min heqo ne baş e.

Evdirehman Xelef di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 4/2012


gava dî

çendek berê, hinekî berî niha, di van demên nêzik de

Gava dî min nivîsa A. Tîgrîs di www.e-weje.com'ê da xwand. Li gorî ragîhandina wî miletê kurd yê ku ber bi meydana newrozê dimeshiya ji nîviyê zêdetir bi tirkî u yê din jî bi kurdiyeke xirab bi hevdu ra deng dikirine

2009, Zinarê Xamo, Newroza îsal û evîndariya kurdan ya zimanê tirkî https://web.archive.org/http://zinarexamo.blogspot.com/2009/03/newroza-isal-u-evindariya-kurdan-ya.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com

Guh bide min. Ka çî hate serê min. Gavadî ezli ser sergo yê Rizo runiştî bûm. Hayê min ji tiştek tine bû.

Bedirxan Epözdemir, MİHEMEDÊ HELİME https://web.archive.org/http://www.pen-kurd.org/kurdi/bedirxan-epozdemir/mihemede-helime.html arşîv, pen-kurd.org


li ser vê

Li pey tiştekî, ji pey tiştek an bûyereke re, bona vê/wê, wek encam

Li ser vê dagîrkerên xwînrêj rapêyî wî dikin ku bigrin. Apê Osman, sala 1929, sînor derbas dike û diçe Sûriyê da ku xwe bigihîne Xoybûnê...


wêstê

hevrehaêsta / êste (niha, vê gavê) ya soranî, herwiha bide ber hasty ya îngilîzî.

zû, bi lez: Ez ê bi otobûsê dereng herim lê ez ê bi balafirê wêstê herim.


hutil-mutil

bivê yan nevê
bivêt yan nevêt
bivêt-nevêt

Îlle, her, herhal, çawa be jî, bêguman, çi bibe jî îlle dê wisan be.


balo

Ji *balû ji *balî, hevrehabarî, farisî "barî" (bi kêmî, carekê) ji "bar" (car) - binêre: dubare


mîtî

Ez ne mîtî te me.


natê

Ez ne natê te me.


derkenar

...lê vêga bi destnivîsa wî kufrîyên sawnak li derkenarên wê hatibûn nivisîn.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 62, ISBN 978-605-2246-80-1


henûz

Ji zimanên îranî, hevreha farisî farisî هنوز (hanuz), pehlewî ehenûz.


maşallah

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre maşela.

- Maşallah!... tu hîn jî le ser xwe î, sofî.

Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994


merdane

Wey mubtilê mudde'iyê kazibMerdane dibexşî canî erzanHeyfa ko bi mir giran î lerzan


niza

Kurtkirina nizanimê ye lê wate hinekî guheriye.

Niza Kawa vegeriyaye ji gundî?


uf

bi tiştekî nexweş bûn, axiftineka neşîrîne li def musilmanan


çarnaçar

Çarnaçar (bivê nevê) ew çiwal tiji genim û ceh dikirin û dibirine malêd xwe. Eger nedayî îcarê dewared wan dajotin, dibirin bilzerûr.

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 116, ISBN 9789944360678


dûvedirêj

/duːvɛdɪˈɾeːʒ/

tiştê ku di demeke dereng û nenêzîk de diqede

Hefteyek destûr xwestibû ji zankoya xwe, çûbû gundê xwe, welatê xwe, piştî serpêhatiyeke dûvedirêj, ku têra ne hefteyekê, salekê nake, vegeriyabû Parîsê dîsa.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 42, ISBN 9786054497010


çarnikar

Heware, xweş heware,
Çarnikarê bavê Hemîd bû neyare

2008, Hecîyê Cindî, Kilamên Cimeta Kurda, Weşanxana Lîmûş, r. 217


her hebî

her bijî!, aferin, bravo!,
peyvek şîrîn e ji kesekî re têt gotin dema karek baş dike

şabaş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bênavbir

berdewam, herdemî, hertimî, bêsinor, bêtalî, bêdawî


brûskasa

Di destpêka zemanekî nesalixdayî
Ku zeman hê nêremok
Û avis bû bi tarî û roniyê.Ji alîkî bêalî
Ji batin
Du kevok
bi fir
hatin
Geriyan li bilindayiya, li pehnayî
Noqî kûrayiyê bûn, brûskasa...
Warek ji xwe re hilbijartin
Danîn li erdê
Xwe şelihandin ji post û kirasa


boçî

بۆچی ئەم جارەکێ خێزانێت خۆ نائینین و بچینە سەیرانەکێ، ھوین چ دبێژن...؟!

Boçî em carekê xêzanêt xo na'înîn û biçîne seyranekê, hwîn çi dibêjin...?!

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 26


herçî

Herçî bînit, hindî tiştê xwarinê
Dê mubarek bit li ber vê xwendinê


ji nişka ve

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ji nişkê ve.

Ji nişka ve ez dibînim ku em li ser zinarekî bilind û bilind in.


şeva din

şeva dî
şevê din
şevê dî
şevtira dî
şevtira din

Şeva din xew bi çavê min neket loma duhî ez gelek westiyayî bûm lê hêşko Şeva din ez baş nivistim loma îro gelek ne betilî me.


şevtira din

şeva navbera betrapêr û pêr,
şevek berî şeva din,
du şevek berî şeva din

Şevtira din ew li mala me mêvan bûn lê pêr çûn mala xwe.


loherê

Hûn çûn newrozê?
- loherê ma kar dihêle em herin ciyekî.
pitika we hinekî baş ne bû?
-loherê, tu li ku başbûna wê li ku!


lalawo

bi heyf, bi gazin bang kirin weke kurro, lawo, lêlawo, lolawo
lalawo ma hûn nizanin kuştina ajalên berî guneh e!


lêlawo

bi heyf, bi gazin bang kirin, qalkirin weke kurro, lawo, lolawo
lêlawo hûn nizanin li Dêrsimê çi hat serê Kurdan!.


cîlê

yekser, hemen, şirp, tavilê, car de, demildest, di cî de, zû, bênavbir,
bêyî derengî, bêyî gîrobûnê yan gîrokirinê

Mar cîlê di şûna xwe da, ji serma hişk bû, cemidî.

2004, Nuh Ateş, Bedelê ken https://web.archive.org/http://www.birnebun.com/candukultur/cirok.htm arşîv, birnebun.com

Miço cîlê li dij derket û got...

Bîrnebûn, Rojek ji rojiyê, terawî û okey https://web.archive.org/http://birnebun.eu/hejmar/birnebunweb51.pdf arşîv, 2011, Ecevit Yıldırım, hj. 51, r. 28

Ez ji cîlê rabûm ser xwe


carekê

جارەکێ (Kurdish-Arabic)
cardin
cardî
carinan

Ez carekê çûme wê derê.

demekê, serdemekê, rojekê, carekê ji caran


rojekê

Rojekê ji rojan min dî teyrek …


hêca

Guhartoyeke hê jî (“ta niha, heta noke, hêj”).

Berî vêga, kêliyek berî niha, bistek berê, lehzeyek berê.


paşûber

(...) herdu Ereban wilo jî bê ku çavên xwe ji çavên me derxistana hêdî hêdî paşûber vekişiyan (...)

Rast e, ez ewqas nêzîkî encama xwe me ku mafê min tune pişta hustuyê xwe bixwerînim û paşûber vegerim.

Evdo û çend bêhnikên şadiyê,Fawaz Husên rp:89


sa ku

sa ku, çimkî, çiku, çunke, sedem ew e ku, sebeb ew e ku:
Wî xwe veşart sa ku ditirsiya.
Kes li malê nemaye sa ku newroz e û hemû çûne şahiyê


emeliyen

Ji erebî عمليا ('emeliyyen), ji emelî + -en, ji emel.

bi emelî, bi pratîkî, di pratîkê de, di rastiyê de

- Herçend di dema çûna Barzanî ya Amedê û hevdîtina wî ya digel Erdogan de Erdogan gotibe ko ew dê tevgereka alternatîv ava bikin û qebûl nakin ko li [bakurê] Kurdistanê tenê PKK xudantesîr be û rênadin yekdestiya PKK-ê û dixwazin girêdayî xwe û girêdayî dewletê û di bin kontrola dewletê de tevgereka siyasî ya alternatîv ava bikin jî, ev ne meseleyên wisa ne ko ew bikarin bi hêsanî emeliyen pêk bînin.


watin

hatin maneyekî, tu çi diwatî, bi gotinek dî:
Amed wate Diyarbekir
Ez naçim wate ez dê li vir bimînim.

hatin maneyekî, anku, bi gotinek dî:
Amed wate Diyarbekir
Ez naçim wate ez dê li vir bimînim.


seredorî

/sɛɾɛdoːˈɾiː/

Li gorî dor û rêzê bi awayekî ku li herkes tiştekî re têkilî dayne ku di rêzê de ye.

Fesoyê diz î xurifî ku gundî jiber deste wî çûne emanê, bi seredorî bela xwe li herkesî da.

Ji devê gundiyekî Qopiza Jêrîn, Zêtka, 2013

Ji nû ve sererastkirinên axên berfireh yên piştî Şerê Cihanê yê Duyem bû sebeba livînên mezin ên demografîk – bo nimûne, Mislimanên Hîndî yên ku piştî dabeşkirina 1947an çûn Pakîstanê, an jî di dema avakirina Îsraîlê de ji bo ku Cihûyên Ewropa û Asyayê re cih vebe Filistînî hatin belav kirin – van guherînan bi seredorî rê li ber formên polîtîk yên melez vekirin.

Sirgûn û Entelektuel / Edward Said, werger: Ömer Delikaya, Wêje û Rexne 2, r.154

Kebanî diçe ji wan re rûn, savar û hêk tîne dide wan, piştre hema zû bi zû satilek av di ser wan de dirijîne. Keçik jî bi ken û bi lez ji wir direvin û diçin maleke din. Malên gund tev seredorî dikin. Dûvre savarê bi navê maşkule dipêjin. Piştî savar dixwin, radibin dikevin milê hev, bi hev re dibêjin û govendê digerînin.

24.02.2020, Abdurahman Sever, Salnameya Gel https://web.archive.org/https://xwebun.org/salnameya-gel arşîv, xwebun.org


dilsozane

bi awayekî dilsoz, sadiqane, bi wefadarî, bi rastgoyî, bi pêbawerî


biqesd

biarmanc, bihedef, bimebest, bigaraz, bimerem, bimexsed, bixwestek, bidawa


bizû

Bizû tu herî cem havalên xwe. Tu qet alîkarî me nakî.


birastî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi rastî.


biaqilmendî

بئاقلمەندی (Kurdish-Arabic)
bi aqilmendî

bimentiq, bilojîk, bihişmendî, biaqil, bizihndarî, bizihniyet


bibaldarî

bihişyarî, biviyan, bixwestek, bimehd, bihewes, biarezû,
 bi awayekî hişyar û xwestikî


bizorî

bistem, bizilm, bikotekî, bitade, bizalimî, bimecbûrî, bibêdilî, biteda, bitehde, bitede, bitede, biteda, bizulm, bineheqî, bixedre


bidadwerî

bişerîet, bidiristî, bidad, bihiqûq, bimafnasî, biqanûn, bizagon, biyasa


weleh

bi Xwedê^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şirp

car de, tavilê, yekser, hemen, demildest, zû, bênavbir

tavil, cîlê^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


demekê

Me ji destê te mubarek şekeramêz e gulabQulzemê 'işqê ji bayê xwe muxalif demekêDi hemamatê 'ecacê me li ser destê xirab

rojekê^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dermaf

li ser^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêvegerr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêveger.


rexma

tevî ku^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kitûpir

ji nişkê ve, demildest, tavilê, teqafilî


mirovane

mirovperwer, mirovdost, mirovhez, fîlantrop, xêrxwaz, merd, camêr


poznixûn

nixûn, girtî, sergirtî, zimnî, veşartî, dernixûn, sernixûn, devnixûn, nihênî, nepenî, nependî, rûnixûn


rûnixûn

nixûn, girtî, sergirtî, zimnî, veşartî, dernixûn, sernixûn, devnixûn, poznixûn, nihênî, nepenî, nependî


rastewxo

Ji soranî ڕاستەوخۆ (rastewxo), yeksanî rast + bi + xwe.

rasterast, rastûr, yekser, rêk, rasterê, rikerast, dîrek, dîrekt, rast


qesden

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


erhede

teqez, misoger, mitleq, miheqeq, qethî, bêşert, bêmerc, bêguman, bêşik, bivê-nevê, îlle, tekûz, qutebir


devalêk

hesaba xwe^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


babo

- Erê babo, hema bes tu û simbêlêt xo di hazir bin, em hemî di hazirîn.

Xelîl Duhokî, Antolojiya Çîroka Nû ya Kurmancên Başûr, Weşanên Nûdem, Stockholm, 1994


devdev

Wexta me xwe di jor de berda Dara Hênê (Gêncê) devdevê êvarê bû


'aferîm

/ʕɑːfɛˈɾiːm/


'aferîn

/ʕɑːfɛˈɾiːn/


zû de

Gelekan ji wan zû de hevdu nedîtibûn, loma wan li kar û mijûliyên hev dipirsîn, guhertinên ku di wan de bûbûn meraq dikirin, gazin ji jiyana sirgûnê û têkiliyên sar ên ku berhemên jiyana sirgûnê ne dikirin. Heta ku hebekî xilbexilba wan kêm bû min ji wan daxwaz kir ku ew rabin û ji xwe re xwarinê bînin.

Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 16


naxwe

Naxwe, hûn neçûn bajêr? Çi bû, çima hûn paşde vegeriyan?

Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987


ji mêj ve

Ji mêj ve ye es li hîviya te bira.

Ji mêj ve bû ku min xwe evçend rehet û sakîn hîs nekiribû.


bilaqet

wa heywan ketine zadê we.
-Bilaqet

...yabo ji berîka wê dixwar, car caran şîmaq] û kulmên yabo bêhemdî li yade diketin, yadê got, bavê te ye bilaqetê...

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, r. 34, ISBN 9786052246474

Lewma li ber ên din ev dan siviktir û aramtir e ji min re. Ji danê êvarî kêmtir destmizê didin. Lê bilaqetê.

2015, Ciwanmerd Kulek, Otobês, Avesta, çapa 2an, r. 25, ISBN 9786059082334


sermeselê

bo nimûne, meselen, wek nimûne, me girtî, min girtî


dikira

dikira bida grî

dikira biketa erdê


ajelkî

heywankî, wekî heywanan, dewarkî, ajalkî


bişahî

şeng, bikêf, kêfkarî, bizewq, bixweşî, bicoş


bizehmet

birenc, rencîn, zehmetdar, dijwar, çetîn, bikêferat, zehmetayî, zor


dînokî

Şewqên li hawirdora hewşê bi hêlanî lê dînokî doş dibin, li ser sîya pelên li ber bê vedilîzin, diqusin.

Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 5, ISBN 9786058152175

... Berjen, tu çawayî?” got û hêj Berjen bersiv lê nedayî, “Qusûra dayika min nenêre, serejin wisa ne, hela dayika keçikekê bin hema wisa dînokî dibin, dibin şivanê ser serê wan...” Tîneke germ bi ser dilê Berjen veda, çavên wî yên 62.

2022, Omer Dilsoz, Berbiska Zer, Omer Dilsoz, r. 62


hek

ger, heke, herge, eke, ku, erke, heger, hekî, heku, eger, hergê


sadiqane

dilsozane, bi dilsozî, safîtî, paqijîya dil, samîmiyet
 bi sidiqane me jê re got
 ji sidiqana dilê xwe em çûn alîkariyê lê wan şaş fêhm kir


parîn

Wek termeke civatî sala berî sala hazir, sala berî sala ku mirov tê de ye, sala çûyî ya ku sala hazir li pey wê cî digire

Kar yan tiştê aydê parr, kar yan tiştê ku aydê sala çûyî ye, kar yan tiştê aydê sala berî sala hazir ya ku mirov tê de ye, kar yan tiştê ku li ser parr li ser sala berî îsal tê hesabkirin "kaya parrîn îsal li ba neke|"

Ku kesek kaya parr îsal li ba bike:


bigir

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi gir.


bilezûbez

بلەزوبەز (Kurdish-Arabic)
bi lezûbez
bi lez û bez

biheysûbeys, lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, çapik, serîi, bêserûber


serbarî

tevî ku, digel ku, herçend e ku, herçi ku


to berra

gotinek e dema tiştekî jibîrkirî dihê hişê mirov, tê bikaranîn..

Min got Xalê Hecî Teqlecî yabo ez ez şandime ba te da ku tu vê pirça min a kurîşkî kur bikî û toh berra hew mabû ku min jîr bikiraya, yabo silavên xêrê li te dikirin...

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.34


a rast

bi rastî, bêguman, jixwe, a rastî, naxwe, herçî, herçî be, rastiya (wê), a baş


bidilxwazî

bi heza xwe, bihewldan, ji dil, bi rastî, (huk) kaparo, avans, pey, qesden, bi qesdî, bi minekarî, bi dil, dilxwazane, bi dilxweşî, bi heweskarî, bi peroş


bidirindeyî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi dirindeyî.


biger

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi ger.


bigirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi girî.


bikêfxweşî

bi kêf, bi şadî, bi dilşadî, bi dilxweşî, bi memnûniyet, bi dilşayî, bi şênî


bimiremir

/bɪmɪɾɛˈmɪɾ/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi miremir.


bipiranî

/bɪpɪɾɑːˈniː/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi piranî.


biqurretî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi quretî.


biserşorî

بسەرشۆری (Kurdish-Arabic)
bi serşorî
bi serşorrî

serşorkî, bişermezarî, birûreşî, bimehcûbî


bişaşî

bi guhişînî, bi qisûr, bi xeletî, bi çewtî, bi kêmasî,
 kirina karekî bi awayekî xelet û nedirist


bitexmînî

hema bêje, kêm zêde, nêzik kirin, nêzikbûn, bi hezr, eletexmîn


kêm caran

car caran, salê carekê, car carinan, kêm kêm, hema hema, nadîren


kurtebir

bi kurtî, bi kinasî, bi kurtasî, kutanî, kutasî


kurtebir

Awayê kêmkirina dema rêwitîyek, di çûyina cîyek de, awayê ku kesek ne di rîyeka dirêj de, lê di rîyeka kurt de rêwîtî bike û bi wî awayî, dema wê rêwîtîya xwe kêm bike û ew rewş bibe wek ku wî rêwîtîya dirêj biribe û kurt kiribe

Ez ji rêya adetî avarê bûm û kurtebir çûm, da ku zû bigihîjim bajêrok"


li vir

ل ڤر (Kurdish-Arabic)
ль вьр (Kurdish-Creole)
li vira
li vê derê

Ew li vir e.

Em ê sibê dîsa li vir hev bibînin.


li wir

Em li wir bûn.


qe nebe

balê, qe ne, herî kêm, tewrî hindik, qet nebe, tew nebe, tewr nebe


qet nebe

herî kêm, bi kêmî, qene, dena, balo, bale, zihar, qe nebe, tew nebe, tewr nebe


têra xwe

teqrîben, besî xwe, gelek, xêlek, êpê, pirr


yek caran

carinan, carcaran, hin caran, geh, tesadûfî


peydandin

dûre, paşî, piştî wê / wî^([Ji bo vê maneyê çavkanî hewce ye. (+) ])


biquretî

/bɪqʊɾɛˈtiː/


pirrcar

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pircar.


wek hawê

wek hawê çû, wek hawê mir

...wek hawê ez bînim bîra xwe...

Miriyeke kevn û dûr bû, wek hawê mesele û bîranînên li ser wê jî nema bûn, yan ji bîr çûbûn.

13.11.2017, Ciwanmerd Kulek, Navê Dapîra Min https://web.archive.org/http://www.basnews.com/index.php/kr/opinion/392411 arşîv, basnews.com

Nizanim gelo em di serdemeke wek a Kafka bi teşqele de dijîn yan na, lê wek hawê em êdî ne li şêmûga serdemeke nû, bes li şêmûga terzekî nû ê jiyanê ne: bablîsokên populîzmê, otokrasiyên wek şewbê belav dibin, teknolojiyên bilind ên ku kar û maneya gelek tiştan diguherin û bi ewrên xem û fikaran ezmanê pêşerojê dadigirin, qîlên germahiya gerdûnî ên ku hino hino di xara şînik a cîhana me de diherin…

2018, Ciwanmerd Kulek, Ji Guhên ku bibihîse, Dilên ku bihise re https://web.archive.org/https://m.bianet.org/kurdi/print/203994-ji-guhen-ku-bibihise-dilen-ku-bihise-re arşîv, bianet


maleve

geloya bi meraq û bi mixabinî
 Maleve çima tu wê rojê nehatî
maleve çima ew kes çû


carinî

a/ê carinan diqewim e, ne berdewam, carine


wextî

hindik ma, hema hema
wextî werin
wextî zarok ketibûna


bidirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi dirî.


nevebirrkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nevebirîkî.


bi fêlbazî

bi çivî, bi hîle, bi teşqele, bi canbazî, bi xapînî, fêlbazkî

Wan parên min hemî bi fêlbazî ji min standin.


bi girî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigirî.


bi girr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi gir.


bi girr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigir.


bi girrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi girî.


bi kêmasî

bi kêmî, hîç nebe, qet nebe, balê, tew nebe


bi miremir

/bɪ mɪɾɛˈmɪɾ/


bi miremir

/bɪ mɪɾɛˈmɪɾ/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bimiremir.


bi peyhatî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bi peyhatî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bipeyhatî.


bi piştrastî

rewşa piştrastbûnê, bi tekîdî, kirina karekî bêguman

Ji nuke wêve ez dê bi piştrastî hêm û çim.


bi qurretî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi quretî.


bi qurretî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biquretî.


bi xar

Paşêkevaniya min jî bi xar ji mitfaxê hat û bixêrhatinî dayê.

Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 15


bi xar

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bixar.


bi zor

Ew bi zor 20 salî ye.


bi aşkerayî

ب ئاشکەرایی (Kurdish-Arabic)
bi eşkereyî
bi aşkerahî

Li rastê, li ber çavên hemiyan, ne bi nihênî, ne bi dizîkî ve, li pêş çav.


bi dirindeyî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bidirindeyî.


bi ger

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biger.


bi piranî

/bɪ pɪɾɑːˈniː/

bi taybetî, nemaze, bi giştî, axlemî, axlebî, ekserî, bi zêdetirî, bi axlemî, pirî car, exlebê caran, hema hema, piranîya, zorîne, piranî, piranî


bi piranî

/bɪ pɪɾɑːˈniː/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bipiranî.


bi quretî

/bɪ qʊɾɛˈtiː/


bi quretî

/bɪ qʊɾɛˈtiː/


bi zanebûn

Ew karê wî kirî ne ji bêdestê lê bi zanebûn kirî ye


bipirranî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi piranî.


li derveyî

li derviya, wêdetir, li derî, ji derveyî


bagerkî

/bɑːɡɛɾˈkiː/

Yê nêzî xêzika sor, gogê avêt. Gog ber bi lîzerê 5em ve çû. Yê pêncem li gogê xist. Gog bagerkî firiya.


li dûv

li dû, li paş, li pişt, alêdû, li pê, piştre, lipeyhatî, dû re, pişt re, li pêşiyê, dûvre, pey, peyhatî, pey re

Ji layê xo ve Dr. Bêrîvan Usman, Rêvebera Pişka xoparastina Saxlemîyê, dîyar kir: "Zalbûn li ser wan arîşeyên li kertê saxlemîyê hatîne berçavkirin,rast e kêmasî hene çi nuşdar çi karmendên saxlemîyê; lê karekê zor baş hatîye encamdan" û got: "Zêrevanîya saxlemîyê li sala bûrî çendîn kel û pelên êkspayir û cihên mercên saxlemî tê da ne girtîne û siza dane li dûv yasa û rênimayên saxlemîyê.

http://www.duhokhealth.org/node/2310 https://web.archive.org/http://www.duhokhealth.org/node/2310 arşîv, duhokhealth.org


xafilde

tavilê, zû, bê derengbûn, di cih de, cîlê


sihê

Dawe hîn sihê nehatiye lêkolan.


bêdira

bi qasî ku, bi qandî ku, têra xwe, besa, besane:

Te ev kar bêdira dirêj kir.

Her çiqas kûlîsên çandî û polîtîk bi xwarin û vexwarinên Elîzayê kûrtirbin jî lê dilê min ê bi êş di binê van rewneqiyande dîsa bi têkoşer û berxwedêrên welatê min re bûn. Gelê Kurd giramiyên xwe bêdira nenirxandîye, bi berdêlên giranbiha bedenên xwe ji mirinan re raxistine carek.

20.04.2012, Haydar GÜNDÜZ, QESRA ELÎZA DE KURDEK! https://web.archive.org/http://haydar-roj.blogspot.com/2013/11/qesra-eliza-de-kurdek.html arşîv, haydar-roj.blogspot.com

Rastî ew e ku hertim heman çîrok tê gotin, wek nexweşîya kolonyalîzmê, heman tişt tên dubarekirin: “gel amade nîn in, hîn negîhîştine û bêdira mezin nebûne ji bo serxwebûnê.”

Bernard Henrî Lêvî (terciman Zanyar Derin), Dadmendî ji bo Kurdan https://web.archive.org/http://rojevakurdistan.org/kurdi/25962-dadmendi-ji-bo-kurdan-bernard-henri-levi arşîv, rojevakurdistan.org


bi asanî

bi sanahî, bi bêbizavî, asankî, bi şehrezayî, asanîkî, bi hêsanî, bi rihetî, bê zehmetî, zûzûka


bi azayî

azayekî, bi dilên, dilêrkî, azakî, aza, bi girnasî, bi qayimî, qayimkî


bi bêfedîtî

bêheyane, bêşermane, bi bêfehitî, bi bêarî, bêşermiyane, bêfedîtiyane, bi bêşermî


bi bêgunehî

bi tekûzbarî, bi bêçewtî, tekûzbarkî, pakîkî, bi dawpakî, bêgunehîkî


bi berfirehî

berfirehekî, bi dorfirehî, bi dûvdirêjî, bikitekit, gelek, bi firewanî


bi bêserûberî

bi tevlihevî, bê serûberkî, bi bêlêkdanî, bêserûberkî


bi bizdokî

bêziravane, bi bêziravî, bi bizdonekî, newêrekane


bibore

Ji lêkera lêborîn tê, tewandina lêkera borîn

sûrî, bexşandin, amerzandin, lêborîn, lênegirtin, pardon, li min negire


bi civandin

bi gihandinhev, bilihevkomkirin, bi komkirin


bi çaplûsî

şalûskî, çaplûskî, şelafkî, lcbokî, bi şalûsî, bi şelafî, bi lêbokî


bi çewtî

çewtîkî, bi nerastî, nerastîkî, bi şaşî, çewtkî, bi zordarî, zordarkî, bi nehêjayî


bi çîkdan

çîkî, bi çîk


bi destdanî

destdankî, bi sehkirinî, sehkirinkî, bi hestiyarî


bi dilgermî

bi perûşî, jidilve, samîmî, bigermî, bi qayimî, bi mihebe


bi dorfirehî

/bɪ doːɾfɪɾɛˈhiː/

bi dûvdirêjî, bi berfirehî, dûvdirêj, dexme, bikitekit


bi firehî

firehkî, fireh ekî, berfirehekî, bi derdor


bi hemûkî

bi tebayî, bi têgehiştinî, bi başirî, bi giştî, başirekî, hemûkîkî, hemûkî


bi hestiyarî

bi pûçî, dijmezin, hestiyarkî, bi dîrnenî, bi kartêkirinî, bi destdanî


bikerrikî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi kerikî.


bi kerikî

/bɪ kɛɾɪˈkiː/


bi kerikî

/bɪ kɛɾɪˈkiː/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bikerikî.


bi keslanî

tiralane, tenbelane, kasûlane, keslane, bi tiralî, bi tembelî, bi kasûlî


bi kirêtî

dehbeyî, zistane, sikane, şoretane, kirêtkî, bi bêqedrî


bi kurtî

bi kinasî, bi kurtasî, kurtebir, kutanî, kutasî, hasil, werhasil, bi kurtgotin, wecîz, besît, bi lez, bê gîro, bê duwaketin, xulase


bi mafdarî

bi heqdarî, bi heq, bi maf, bi tabîî, bi fitrî


bi mêrxasî

bi gernasî, mêrane, egîdane, mêrxasane, mêrxaskî, mêrankî, dilêrane, bi egîdî, bi mêranî


bi nayabî

bi bijareyî, bijarkî, bi tazeyî, tazekî, nayabîkî, nayabkî, bi berzî, bi lêdanî, bi kutanî


bi nazikî

nazikîkî, bi konetî, bi dîplomatî, nazikane, bi hesasî, nezaketen, bi tazeyî, bi dilovanî, dilovankî


bi neçarî

neçarekî, bi bêgavî, bi mecbûrî, sertoyê, mecbûrî, mecbûren


bi nedilşadî

bi dilnexweşî, bi kêfnexweşî, bi dilnexweşî


bi nehêjayî

nehêjakî, bi nesteleyî, çewtkî, bi çewtî, bi zordarî, zordarkî


bi nepenî

bi dizdarî, bi nihênî, nîşanekî, nependîkî,
 kirina kiriyarekê bê ku kesek bizane


bi nerastî

bi çewtî, çewtîkî, nerastîkî, bi netemamî, netemamîkî


bi nermî

bi ciwanî, bi şêwazekê taze, bi bêdengî, bi axiftineka ciwan

Eger te divêt yê bi rêz bî di nav xelkî de, bi nermî serederiyê digel wan bike.


binevebirî

/bɪnɛvɛbɪˈɾiː/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi nevebirî.


bi nevebirî

/bɪ nɛvɛbɪˈɾiː/


bi nevebirî

/bɪ nɛvɛbɪˈɾiː/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre binevebirî.


bi nezanî

nezankî, naşiyane, cahilane, bi xişîmî, bêhemdî


bi nihênî

bi awayekî veşartî / nihênî, bi dizî, bi nepenî, nepenîkî


bi nişîvî

nişîvkî, bi laderî, bi xwehrî, xwehrkî, nişîv kî


bi nîzam

bi tertîb, di întîzam, biserûber, sererast, dizgûn, bi întîzam


bi pêkenînî

bi gewd, bi tiraneyî, bi tewşî, tiranekerî


bi piçikî

bi şaşî, şaşîkî


bi razîbûn

bi qebûlkirin, bi memnûnbûn, bi menûniyet


bi rikdarî

bi dijwarî, rikdarkî, rikdarîkî, bi kemotî


bi riswayî

bi şermînî, riswa yekî, riswakî, bi bêabrûyî, riswakî, bi tevzdarî, ne rewa, nelêhatî, rezîlane


bi sanahî

bi asanî, bi hêsanî, bi rihetî, hêsanî, asanî, sanayî, bê zehmetî


bi serbestî

bi azadî, bi dilverayî, serbestîkî, serbestane, azadane


bi serdestî

bi zoreyî, bi pirranî, bi zordestî, bi giringî, serdestkî


bi serhildêrî

serkêş, no, dexezar, îsyankar, desthildêr, bi dexezarî


bi sernermî

bi jiyarî, bi terzimanî, jiyarkî, bi pindirî, bi mulayimî


bi şalûsî

şalûskî, çaplûskî, şelafkî, lcbokî, bi çaplûsî, bi şelafî, bi lêbokî


bi têvelî

bi şikarî, têvelkî, bi cudayî, têvelîkî, bi hemecorî, hemecorkî


bi wêrekî

wêrekane, dilêrane, cesûrane, bi cesaret, bi mêranî
 bêyî ku tirs di dilî de hebe


bi xasûkî

bi konekî, bi konetî, bi quniazî, hostekî, xasûkane, bi zanayî


bi zehmetî

bi zorekî, bi dijwarî, bi zor, bi kêmî, bi zorê, bi zorekê, firtê firtê


bi zexelî

bi tiralî, bi revokî, bi kevilokî, zexelîkî, zexelane, tiralane, bi teralî, hêdî, bi derengî, bi tembelî, tembelkî


bi ziyandarî

ziyandarkî, bi gelacî, gelacîkî, bi birîndarî, bi carisî


bi hêsanî

bi rihetî, bi sanahî, bi asanî, bi qolayîn, bê zehmetî, zûzûka

Min bi hêsanî ew di ser de bir.


bi rihetî

bi hêsanî, bi sanahî, bi aramî, bi serbestî, bêpaxav, xweş, zûzûka


bi temamî

bi rastî, tam, temamen, tev, bi tevayî, bi giştî,
 kamilen, jenîn, lêdana qayim, çingîn, bi tekûzî, dolar, heta dawiyê,
 êkser, tekûzkî, bitûnî, hemûşk, têkde, yekcar, tevde, bi tevahî, bintûtî


hêdî hêdî

giran giran, bere bere, berebere, hin hin, hino hino, bere berê, nermenerm, nermenem, yaweş yaweş, peyapey, hindik hindik, guva guva, geh geh, de de, bi hêdîka, bi qayde, bi semt, bi semtika


heye ku

dibetî, ihtimal, heye ko, belkî, dibe ku, texmînen, mihtemelen, reng e, qey

Şivên di wê navberê de ji dostê min re got ku heye ku wî cizdana xwe li mala şivên ji bîr kiribe.


nepayî

çaverênekirî, zû, guman nabe, omîdnekirî, hêvînekirî, gumannekirî, bêxeber, jinişkave, zûzûka


serobero

/sɛɾoːbɛˈɾoː/

bêqîmet, nêhêja, sinêde, tiroviro, bicihnebûyî, kinemine, kerambera, serabera, çawalêhato, eletexmînî, bêteşe, gil, seroberokî, pûtepênedayî, kinêminê, serebere, bi serkî, kinê minê


berûvajî

(bileks, ters, zid, dij, eks) Guhartoyeke berevajî.


hîn jî

Ez hîn jî diçim dibistanê.

Dema ez derketim, hîn jî nehatibû.


bi dilhişkî

bi bêrehmîEv rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


bi fortekî

bi fêzî, fortekkî, bi qapanîEv rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


bi serbizaftî

bi serkêşî, serbizaftîkîEv rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


bi tehb

bi westîn, westîner, bi zehmet, bi çetinayî


li kû

Tu li kû bûyî?

Ew li kû ne?


ji alîkî ve

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


tenanet

Ji soranî تەنانەت (tenanet), nê zarawakî li Badînî jî peyda dibe.


bergendî

Jina çê bergendî dinê.


yedê

ji dêvla mixabiniyê ve ji aliyê pîrekan ve dihê bikaranîn

Yedê, ev zarok çima wuha ye; yedê, yedê yedê

yedê, pisîka reben li bin sermê qefiliye

Dê bibit narê Xelîli l-lah û dojeh sar-i bitWer ji ber perdê yedê beyda bi mu'ciz bête derŞems û kewkeb dê hilên 'alem tejî enwar-i bit


heskî

dixwazî, heger tu bi xwazî, hezkî;
heskî ez bi te re werim, heskî îşev li vir bimîne


şubh

Ji kovana te şîrînê
dinalim şubhê goyînê
dirêjim histirên xwînê
 wekî taviyêd baranê.


mislî

Ey dilbera gerdenzuzac
way nazika mislî zuzac


herçûn

hîn, hîn zêdetir, hîn wêdetir, hîn bêhtir

Li hember wê xwepêşandanê, dîsa hêzên destlatê ji ya xwe neman û herçûn çavsoriya wan zêdetir bû

Hêzên Medya herçûn jar bûn, Pers bûn bêbext, bi êris çûn


acîlen

"Divê acîlen PKK çekan bêdeng bike"

Parlementerê HDPê Altan Tan li gor aa.com.tr/kk 4/2016


bi pozbilindî

bi kustexî, bi quretî, bi xwefiroşî, zimanzêde, bi qurnasî, bi quretî


bigerr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi ger.


bigur

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi gur.


bi gerr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biger.


bi gerîn

/bɪ ɡɛˈɾiːn/


bi gurr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigur.


di rasta

Di rasta bavê xwe da ez gunehkar im.


abow

Bi eslê xwe peyveke suryanî/aramî ye û tê wateya 'bavo/babo/yabo'.

Peyva 'abo/ebo', 'abow/ebow' gava mirov matmayî dimîne, ditirse, şoq dibe (û di rewşên wiha de) tê gotîn.


di ser hindê ra

د سەر هندێ را (Kurdish-Arabic)
di ser hindê re

zêdetir jî, jibilî wê çendê, di ser wê çendê re


bi êkcarî

Ev hokere hêza lêkerî zêde dike, u tekîdê diêxite ser lêkerî.

Ez bi êkcarî digel wan na axivim.


evca

peyveka girêder e, ramana wî ye ji ber tiştekê dî

peyveka bêwateye, lê amajê dide ku babetekê din heye


ka çawa

bi heman awayî, ka bi çi awayî
 ji bo wesf kirinê jî tê bikaranîn

Ka çawa min ew hêlan, dê yên dî jî hêlim .


bi vî awayî

Bi vî awayî em dê bi ser kevin.


zêdebarî

hê jî, zêdetir jî, di ser hindê ra, hêş pitir


bi vî şêweyî

Bi vî şêweyî em dê bi ser kevin.


bi vî rengî

bi vî şêweyî, bi vî şiklî, bi vî awayî, bi vî karî

Bi vî rengî her kes dikare here ser vî çiyayî.


bi aştiyane

Da bi aştiyane em kurd hemî bibin yek dil u can.


çêdibe

Çêdibe ez sibe biçîm Diyarbekirê?


çi çax

çi demê, çi çaxî, çi wextî, çi gavê: Kengî tu dê bigihî malê?

çi dema (ku), çi çaxê (ku), çi wextê ku, çi gava (ku): Kengî tu bixwazî, ez hazir im.


çenda

bu wesf kirina barûdoxê/hestên kesekî/ê
 How scary is this! → Çenda bitirse!


bi fer dîtin

Min bi fer dît ez bêjimê li min bibore.


rû bi rû

Lakîn aşkar nakin û xwe bi xwe rû bi rû nawêrîne çûna ser Kerhê û Ehmê.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 106, ISBN 978-605-5683-27-6


di ser vê hemiyê re

* di + ser + vê + (hemiyê) hemî + -yê + ra

ji bilî van tiştan, di ser vê çendê re, ji bilî eva çêbûyî

Em hatin girtin u tiştê me ji me standin, di ser vê hemiyê re nehêla biçîn warê xwe.


bê beramber

belaş, bê pare, bêyî miqabil
 dema karekî yan her tiştekî bu yekî dikeyî belaş

Bavê min bê beramber şul dike li zankoyê.


neku

Ez dê rabim çim neku tu biçiye bazarî.


filhal

di cih de, di cî de, di gavê de, tavilê, tafil, hemen, demildest, derhal

Min wexwar û tîhnî çu filhal ji minTeyrekî sipî hat û per malî di min

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


ji hemî layan ve

Leşker ji hemî layan ve çûne dujminî.


ji tirsa

ji tiştekî newêran, sehim ji yekî/ê kirin, ji ber

Ez ji tirsa bebê xwe neşêm biçîm derveyî welatî.


di dwîv de

piştî vê çendê, paşî, yê/a ku piştî hingî tê


ji pêş ve

Ez dê ji pêş çantê xwe ve yekê dî bem.

Bira yê te dê ji pêş te ve bacê det.


bi enqestî

bi xwazekî, bi qestî, bi mebest, ji hez û viyan, bi dilê xwe


rud sayid

Polîsê hatinûçûnê ji ber ez rud sayid çûm, ez siza dam.


di gavê da

Ez çûm dawatê û hevala min jî di wê havê de hat.


biaştî

bi aştiyane , bi awayekî aram, bi awayekî tenahî

Da bi aştî em kurd hemî bibin yek dil u can.


bigurrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi gurîn.


bi gurîn

/bɪ ɡʊˈɾiːn/


bi gurîn

/bɪ ɡʊˈɾiːn/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigurîn.


paşpaşkî

bo aliyê piştê, li ser pişta xwe, ketin ser piştê, ber bi aliyê piştê ketin


cengenekî

/d͡ʒɛnɡɛnɛˈkiː/


bêveger

bêdager, nevegerbar, qethî, bi biryardarî


ب پشتراستی

Bi alfabeya erebî nivîsina bi piştrastî.


پێكڤه

وێ رۆژێ ھەمیێ یاری پێکڤە دکرن و ھەڤبەندیێت وان ب ھێزتر کەفتن.

Wê rojê hemiyê yarî pêkve dikirin û hevbendiyêt wan bi hêztir keftin.

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 26


هۆسا

دایکا وی گۆتێ وەرە دایۆ ئەزا ب تنێ مە دێ تشتا بۆ تە کرم... ھۆسا شێرزاد دگەل دایکا خۆ چۆ بازاری(...)

Dayka wî gotê were dayo eza bi tinê me dê tişta bo te kirim... Hosa Şêrzad digel dayika xo ço bazarî(...)

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 29


ji niha pê ve

ji niha ve, ji niha şûn ve, ji noke pê ve,
niha û piştî niha


çi pê nevêt

Elbet, teben, bêguman, bêşik, tabî, jixwe, zaten, bêgotin.


bi bêdengî

devmirî, bi kerrikî, kereker, bêdengkî, bi mitî, nîşankî, mitikî


bikerkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi kerkî.


bi kerkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bikerkî.


bimiremirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi miremirî.


bi miremirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bimiremirî.


bi reqî

reqkî, bi zilîtî, dijwarkî, bi dijwarî, bi rûqayimî, bi gewd, bi bêrûmetî, neçemînekî, reqîkî, bi dilreqî, bê dilovankî


bi şermînî

bi riswayî, riswa yekî, şermînkî, bi fêtî, bi fedî


biqitûtî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi qitûtî.


bi şev û roj

herdem, hemû gavan, hemû deman, tev gavan, bi sibeh û êvarê


nanoziko

Li gorî lêkolînê 10 milyon û 15 hezar kes bi nanoziko dijîn. Dema ku mirov lê bifikire ku nifûsa Arjantînê 44 milyon e, ev tê maneya ku ji 4'an 3 nifûs hejar e. Ji van kesên ku bi nanoziko dijîn 700 hezar jê gelê xwecih e.

2019, Li Arjantînê hejarî 35 ji 100'î derbas kir https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200904064045/https://anfkurdi.com/civak-ekolojI/li-arjantine-hejari-35-ji-100-i-derbas-kir-118770 arşîv, anfkurdi.com

Karker Mihemed Fîlîz dibêje: "Em ji sere sibê heta 7ê êvarê bi nanoziko dixebitin. Remezan e rojî ye kare me giran û zehmet e.

2019, Mahîr Yuksel, Karkerên kişkişokê di Remezanê de gelek zehmetî dibînin https://web.archive.org/https://www.kurdistan24.net/ku/VideoReader/f393f4f4-6a7d-4925-8be7-8f98c1eabcfc arşîv, kurdistan24.net


her çi nebît

bi kêmî, herî kêm, kêm kêm
(ne kêmtir lê belkî zêdetir)


cerku

Ê ez zanim cerku ew bûye serok, îşê Kurdan bûye trên e. Berê jî Amerîka li Sûrîyê alîkarîya Kurdan dikir, lê hîn nû ew û Kurd bûne hevalbendên hev yên fermî. "

ana cerku kehrebe qutbûye, me zibûnên xerîb hemû wenda kirine, zibûnên me yên herêmê jî, ne em dikarin pereyan ji kesî bistînin û ne kar dibe, ango bala xwe bidin torno yên me, ew û tevahiya karsaziya me rawestiyay


devûdev

bi ser devê xwe de, ji serî bo xwarê, serûçav berev erdî


di ser re

em di ser pirê re derbaz bûn, balafir di ser serê me re firî


viyalî

vî alî, vî rexî, vê hêl, vê terefê, hirve, virve, hirde, virde

Heta diçe gotegota lawaz û nakokiyên nav Goran zêdetir dibin, damezrênerê nifşê nû ku demeke dirêj e xwe li tenişt Goran ditît, niha xwe li ling û milê wan pêçaye û di wê baweriyê de ye ku dikare dengê ciwanên wê tevgerê ji xwe re bibe. Berhem Salih ku siyasetmedarekî mihafezekar e, xwe ji wê yekê dûr xist di pêngava yekem de Goran ji xwe aciz bike û ligel wêya ku herdem metirsî hebû Goran û PDK bibin hevpeyman, Goran di diqdiqand daku nêzîkî YNKê bike. Lê yekem pêngava siyasî ew bû ku destpêkê li ser astê navxweyî biçe tenişt fikra hikûmeta demkî û piştre jî li ser asta navçeyên dagîrkirî, ligel Goran û Komela Îslamî lihev bike. Ew hevpeymanî di demekê de ye ku ti nifûseke Goran û Komela Îslamî li wan navçeyan nine, lê di vê meseleyê du faktorên palner hene. Yekem ew e ku her ji niha ve cemawerê xwe bo hilbijartinên navxwe yên Kurdistanê qayîm bikin daku dengê wan neçin viyalî û wiyalî. Duyem jî ew e ku YNK hêza yekem a navçeyên Kerkûk û Xaneqîn e û dixwazin bibînin ka pêgeha cemawerî ya Dr. Berhem li wan navçeyan çiqase? Wê demê hem bo postên Bexdayê û hem jî bo dahatûya hevpeymaniyan li ser asta Kurdistanê dê ber çavê wan zelal be.

Rêbwar Kerîm Welî, rudaw.net/kurmanci 2/2018


wiyalî

wî alî, wî rexî, wê hêlê, wê terefê, wêve, wirve, wêde, wirde


hirve

hirda
hirde
hirva
hir ve
hir de
hir va
hir da

bi vî alî ve, bi vî rexî ve, ber bi vê hêlê ve, bi vê terefê ve, virve, hirde, virde


slyly

bi canbazî, bi hîlebazî, bi konetî, bi şatirî


heçya

Ka bikeve nav berxa heçya te neeciband tu ne mecbûrî bikirî.

Ez Elî nasnakim lê heçya Ehmed e ew merivekî zef baş e, hun dikarin baweriya xwê pê bînin.


rexmî

Ji erebî رغم (reẍm) belkî bi rêya tirkî rağmen.

Komîna Şehîd Fadil rexmî êrişan xebatên xwe yên xizmeta welatiyan didomîne


bi difinbilindî

ب دفنبلندی (Kurdish-Arabic)
bidifinbilindî

bi pozbilindî, bi xwemezinkirin, bi awayê ku ez û ez


bi bêdadî

bi xedr, bi neheqî, bi zilm, bi tade, bi stem, bi bêedaletî


van dûmahîkan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ji kevn de

ji zû ve, ji berê, berî demek dirêj, ji mêje, ji mêj ve, li destpêkê

Ji kevn de ez dizanim sazê bijenim.


her zû

gelek zîka, ji zû ve, her ji destpêkê, tavilê

Her zû min ew kire derê, berî tiştek nebaş rûbide.


nêçele

Wê nêçele nêçele dolap li serê min gerandin.

Qato: Çend gotin û peyvên kurdî, Diyarname.com, 4/2018


kurtebirr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurtebir.


hodrî

Ji tirkî hodri ji haydi + ji albanî bre (bira)

de, dê, yella, haydî, haydê, hadê, ka, de were, de werin:
hodrî meydan! (de werin meydanê, de werin biceribînin!)

Partiyên opozisyonê jî ew bang[a hilbijartinên pêşwext] nirxandin. CHP dide zanîn ku êdî AK Partî nikare Tirkiyê bi rê ve bibe û hilbijartinên pêxwext di cî de dibîne. CHP dibêje ku ew amade ne ji bo hilbijartinan. HDP jî got ‘hodrî meydan’, helwesteke neyênî nîşan neda. Saadet û İYİ partî jî dibên ew amade ne ji bo hilbijartinên pêşwext.


ji qesta

ژ قەستا (Kurdish-Arabic)
şqest
ji qest
şqesta

bêwec, bêsûd, bêkêr, bêfêde, bêkelk, bêfeyde


li ser xatirê

ل سەر خاترێ (Kurdish-Arabic)
li ser xatira
li ser xatra
li ser xatrê
ji bo xatirê

ji ber, pêxemet, bo xatirê, sera, le pênawî, seva, sexmeratî


ل سەر خاترێ

Bi alfabeya erebî nivîsina li ser xatirê.


sexmeratî

ji ber, pêxemet, bo xatirê, sera, le pênawî, seva, li ser xatirê


bi dilpakî

masûmane, safiyane, paqijane, bi dilsafî, bêguneh, bêsûc


vir de

wiha, vir, wehe, ûlo, weto, wiha, li vir


ji dûr ve

ne ji nêzîk, berî binecihî, ne hind nêzîk, li cihek ne nêzîk

Min ji dûr ve dît, min zanî ew Aliye.


torê

Mi go ma te b'tenê xwar pariyek derdê evîna dil?

Digo wermîm xwe pê piv da û ez hindik dibêm torê.


gotire

Erê tu gotire hevalîniya xelkê dikey? u boçî?

Perwerdeya Îslamî (Pola sêyê), (werzê duyê) Waneya 6, Dihok, 2016, p.28.


bi cemaet

bi kom, bi hevre, bi hazirbona gelek kesa


bi destekarî

destkarkî, tiştê ku bi karê destê hatiye kirin


bi sawêlkeyane

bi xişîmî, bi naîvî, bi cahilane, ecemiyane, bi sadeyî


ب ساوێلکەیانە

Bi alfabeya erebî nivîsina bi sawêlkeyane.


bi tenahî

bi aramî, bi aştî, bi hêminî, bi rehetî, bi emînî, bi xweşî


bi korsanî

wekî korsanan, bi awayekî korsanî, mîna korsanan


bi mişextî

bi koçberî, bi penaberî, bi sirgunî bi hicret


bêyî navbir

Ji ber ku ez li kuştina yekî difikirim, xwe ji bîr dikim û wek robotekî qederê deh deqîqan bêyî navbir bi kulman ava cemidî li ser çavê xwe dikim.


û pa

tê bikar anîn ji bu nîşandana babetêkî ku çi peywendî bi ya hatiye axiftin ve nîne.

Ez dê bu te wê pirtûkê înm, û pa te zanî biraye Ahmedî yê mirî.


ji bêbextî

ji derew, ji xayînî, ji tiştek bêbingeh, ji bêwijdanî


ser ji nû

سەر ژ نوو (Kurdish-Arabic)
ser û ji nû
serûjinû

dîsan, cardin, dubare, ducarî, ji serî ve, ji destpêkê ve, cardî, dîsa, hê carek din


yek bi yek

yek li pey yê din, her yek bi carekê, ne pêkve, ne bi hev re


bi ehmeqî

bi awayekê nezan, bi bêhişî, bi cahilî, wekî bêaqilan


sererayî

سەڕەرایی (Kurdish-Arabic)
serrerayî
sererrayî

Sereray ku bi biryara qedexeya hatinûçûnê û girtna bazar û chên giştî, hijmareka zor ya welatîyan bê kar man û zerereka zor bi wan keft.


hebo-heb

yekoyek, yek bi yek, libo-lib, lib bi lib, heb bi heb,
her hebek / libek bi carekê


qutûbir

awayê ragihandina kirina karek yan qewimîna bûyerek e bê guman, awayê ku dide zanîn ku karek dê bê guman bê kirin di kirina wî karî de qet guman tune, yan jî dide zanîn ku bûyerek dê bê guman biqewime û bê meydanê di qewimîna wê bûyerê de qet guman tune hvm "elbet"a erebî/ kurdî ye "cejna newrozê qutûbir dê bê pîrozkirin" ev peyivikeke sazber e ku ji peyivikên "qut" û "bir"ê û bendika "û"yê hatiye sazkirin, ew her sê bûne yek û bi wî awayî peyivika sazber bûye "qutûbir" û di zimên de wisa cî girtiye


ji îro pê şûn de

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


selsele

Lord of the Rings selsele ye.


şivêdî

şivê dî
şevê dî

şiv- (şev) + dî (ji "din, dîtir" yan "duhî, duh)

Zincîreyeka peqînan şivêdî li navenda bajarê Kerkûkê rûdan û bi wê egerê bîst û neh kes hatin kuştin û birîndar kirin.


neînsanane

nemirovane, tiştûmiştên ku bi hovane, bi xirabî têne kirin, bi awayeke nemirovî, neînsanî


berûpişt

berevajî, bileks, ters, zid, dij, eks, tewş,
tişta/ê ku serê wî û binê wî li hev guherîn e


neyse

Deyn ji tirkî neyse ji ne + ise ("çi be jî").

werhasil, bi kurtî û kurmancî, axir, a soxîn, de, çawan be jî, êdî her çi be


tirêm

Tirêm Gulistan diçe bajêr?


bi dilekî şewat

ب دلەکی شەوات (Kurdish-Arabic)
bi dilekî şewitî
bi dilekê şewitî

bi dilekê sotî, bi xem ve, bi acizî ve, bi talî

Dema diya wan mirî, bi dilekî şewat çûn veşartin.


wereng

Bi wî awayî hanê.Hokerên wek wisa û wiha bu amaje kirin bi nêzûk tên bikarhînan û wereng bu amaje bi dûr yan bi rewşek din tê bikarhînan.

Wiha ne wereng.

Wisa çênabe, yê wereng çêbî (amaje bi tiştek yan rêyek din).


adeten

Ji erebî عادتاً ('adeten) ji عادة ('adeᵗ) (adet, edet) + -en. Heman peyv wek âdeta ketiye tirkî jî.

wek adet, bi giştî, bi piranî, normal, piranî caran, behra pirtir, bi awayekî giştî:

Adeten ez saet heft ji xewê hişyar dibim.


bi hêzgirtin

bi piştevaniya, bi hêza, bi piştevanî, bi harîkariya Xwedê an jî yekî/ê


dîtina min dîtî

ji nişkê ve, demildest, me hind dît,
 qewimîna tiştekî yê ku mirov nedipa ku dê biqewime


berê beringa

Berê beringa pkk tinebû qaçax hebûn.


jerkî

Li Çiyayê Kurmênc, li bajar û gundên Efrînê em peyva "jerkî" bi kar tînin bi wateya "ji dema ku". Mînak: Jerkî ez hatime Stenbolê, min ti rojên xweş nedîtine, dil û mêjiyê min li gundê min e.

Bikarînerek di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 1/2020


bi vî terhî

carinan zarokên nehs yên cîranan xwe li ber deriyê me dikirin teht ku bila porê wan jî kur bike û niza'm bila bi çi terhî û bi çi rengî kurd bike...

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.34

Bêhejmar mirî û kuştî li erdê bûn û êdî çu vegera wan nîn bû û heyatek ko jixwe di nav neçarî, bêkesî û nezaniyê de bû, bi vî terhî, bi tiving û şûrê rik û nefretê, beyî şîn û tahziye, bêyî stran û dîlan, bêyî gor û veşartin, ji nişka ve, kuta dibû û di bin tava germ de, mîna ava coyekê miçiqîbû.

Mehmed Uzun: Hawara Dîcleyê, Nefel, 2003, r. 224

Neqqaşê sehîfeyê hîkayet
Neqqadê sebîyekê rîwayet
Keşa bi vî terhî resm û ayîn
Lê da bi vî terzî derb û tezyîn

Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, Gün Yayınları, 1968, r.80


hişkopiringo

...piştî ku hişkopiringo ji berberxaneya Xalê Hecî Teqlecî veqetiyam jî min ev tiştê dîtî ji yabo re got...

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, r. 35, ISBN 9786052246474


çarnikal

Ez diçim ser mezel, çarnikal min bi daran, bi daretûyan ve dorpêçkirî ye...

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, r. 36, ISBN 9786052246474


hahanga

Hahanga ber bi Cada Batmanê ve dimeşim.

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.36

Jinekê hahanga ser kaxezekê adirês nivîsî û ew kaxez da me.

Firîda Hecî Cewarî: Bîranînên Min, Weşanxana Lîmûş, 2010, r. 76

-Mîrtî bi xweyibe... binhêrim çika...
Yek jî dayêda. Hûf kir hahanga.
-Pey, go, çi xweş bû...
Hevikî xilmaş bû.

Fêrîkê Ûsiv: Bijare, Weşanên Êkîtiya Nivîserên Kurd-Duhok, 2012, r. 165


lezelez

Wê sibehê jî, ji bo ku bigihîje ser taştê, berdilka xwe ya spî ya ku li aliyê çepê wê, li texma dilê wê, nivîsa A.F.R.T. ya ku di nava girovereke sor de hatibû bicîkirin, lezelez li xwe kiribû...

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 23, ISBN 9786054497010


hequ

kurtkirina hewqas e ku formeke devokî ya ewqas e ku ji ew + qas e

Carekê heyî ya, eyn marekî hequ mezin, a li ber wê koka darê xwe kiribû kulor û serê xwe rakiribû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 39, ISBN 9786054497010


xapexap

/xɑːpɛˈxɑːp/

Rast e, min xeber neda we, ji ber ku min nedixwest ez zehmetê bidime we, hûn bên ber otobosê. Paşê min xwest ez xapexap bi ser Xezalê ve bigrim.

Sîma Semend, Xezal, Weşanên Nûdem, 1996, r. 21

Fetilîbû ku çi bibîne? Keçikeke tazî li ser doşeka Remezan rûniştî ye û wekî Remezan peykerek e. Tê gihiştibû ku xapexap bi ser wî de girtibû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 70, ISBN 9786054497010


ref bi ref

kom bi kom, qefle bi qefle, çendîn kes yan tişt bi hev re

Carînan ref bi ref difirin, diçin xwe li diyarê Çiyayê Sipî datînin.

2020, Roşan Lezgîn, Serketina Kewan, Weşanên Roşna, r. 68


bi xumexum

bi fîrinî, bi fîrefîr (ji bo dengê ava boş ku kef bi ser dikeve)

Çemê Mûradê bi xumexum di bin gundê me re diherike.


ma ne ku

ma ne ku pirbûna kurd ..kurdan e..ya law jî lawan e


sebaret bi

têkildarî (tiştekî yan kesekî yan rewşekê), der barê (tiştekî yan kesekî yan rewşekê) de, li ser

Wezareta Navxweyî sebaret bi ketin û derketinên bajaran ji bo walîtiyên 81 parêzgehan giştname şand.

2020-05-04, Ji Wezareta Navxweyî sebaret bi ketin û derketinên bajaran giştname https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/tirkiye/ji-wezareta-navxwey%C3%AE-sebaret-bi-ketin-%C3%BB-derketin%C3%AAn-bajaran-gistname/1828957 arşîv, Malpera AAyê


hangava

/hɑːnɡɑːˈvɑː/

Bi bangkirina ku Apê Resûl ji dûr ve bang kir, xaltîka Remezên bi serê kitana xwe çavên xwe yên şil hangava pajiq kiribûn û berê xwe dabû nav bêxçe.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 35, ISBN 9786054497010


hahangava

/hɑːhɑːnɡɑːˈvɑː/

Li ber destê êvarê ji nişkê va şilî barî şiko va ezo hahangava dezgayên xwe top kirin çûn.

27.05.2020, Tirşikvan, Hangava https://web.archive.org/https://tirsik.net/index.php?mijarid=31952&iro=on&rupel=1 arşîv, tirsik.net


bi selîqe

Kesê ku tiştên xwe, perê xwe zefî nake, hildide, belav nake.


bi kitkit

Di çarçeweke gelemper de - ne bi kitkit (teferrûat)- me termên leşkerî da ber xwe.

Kurmancî, Termên Leşkerî 1 https://web.archive.org/https://www.institutkurde.org/publications/kurmanci/telechargement/ku11.pdf arşîv, 1992, Rojen BARNAS, hj. 11, r. 4

Her weha fonksîyon, berpirsi û erkên parlamentên herêmî û ya navendî jî dikanin ji alîyê hiqûqnasîyê ve bêtir bi hûrgilî û kitkit bên ravekirin.

2010, Baran Rizgar, MODELÊN BRÎTANÎ YÊN ÇARESERKIRINA PIRSGIRÊKÊN NETEWÎ https://web.archive.org/https://sites.google.com/a/baranrizgar.co.cc/azadiya-kurdistane/home/modelen-britani-yen-careserkirina-pirsgireken-netewi arşîv, baranrizgar.co

Şaredarîya Haringey lîsteke payinê ya xanî birêve dibe û dema ku hun serî li xênî bidin, agahîya bi kitkit dê ji we re bê dayin.

2007, Ez ê Jiyana xwe Bidomînim, çapa 7an, r. 23


vilo

wilo dibê "bi wî awayî" û ji bonî wê vilo dibê "bi vî awayî""


ho va

Ho va here!


doho

Helwesta Ewropayê doho jî ev bû, îro jî ev e.

2013-04-11, Ahmed Dere, Pêvajoya ‘Çareseriyê’ û Ewropa https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/opinion/11042013 arşîv, Rûdaw


bi qitûtî

Lê divê heta serê mehê pereyên di bêrîka xwe de bi qitûtî xerş bikira, deynên nû nekira.

2014, Sirri Ayhan (terciman: Yaqob Tilermenî), Dansa Berber, Na Yayınları, r. 25, ISBN 9786059017008

Niha tişt giş buha ne, ê de mal e, tu bikî nekî ma biwê navê, ma gaz navê, tu bawer nakî, çiqas ez bi qitûtî îdare dikim, dîsa jî weqek dohnê gazê têra me nake.

1999, Musa Anter, Birîna Reş, Avesta, çapa 3an, r. 18

Di romaneke nerîtî de bi piranî serlehengek heye û roman di ser wî re dimeşe. Di ber vî lehengî re, lehengên din bi qitûtî û bi têkiliyên xwe yên ligel serleheng hene, herweku ji bo çîroka sereke bi tenê obje bin. Lê belê di romana pirdeng de leheng “di mercên yeksan de” (Bahtin, 2004: 148) beşdarî diyaloga mezin a romanê dibin.

Kadim Akademi SBD, Pirdengî di Romana Mîrname ya Jan Dost de https://web.archive.org/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/386535 arşîv, 2017, Ümran ALTINKILIÇ, cild 1, hj. 2, r. 98

Ez yek ji wan kesên ku ji sala 1970-yî ve ligor pêçêbûnên xwe pey agahiyên Kurdistana Îranê diketim, bo bizanim ka çi li vî parçê Kurdistanê diqewimê", lê me nikarîbû em başbaş bigihin armanca xwe, mijar bi qitûtî di riya rojnamekê ji vir û nûçeyekê ji dera han digiha me, belê îro roj di riya malperên Internêtê mirov eger bixwazê, dikarê bi hesanî bigihê deng û basên kîjan welatî li dinyayê, nemaze tew ku zimanekî biyanî wek zimanê Ingilîzî têbigihê.

2011, Berzo Mehmûd, Kurd û Gilobelîzm https://web.archive.org/http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=print&sid=2417 arşîv, welateme.net


bi qitûtî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biqitûtî.


bi hûrgilî

Di vê xebatê de, pêşiyê şikl û corên koçberiya Kurdan ji nezera tarîxî ve hatinepêşkêşkirin, paşê, rola fakterên wek zordestiya dewletê, nebankirina (vederkirina) qewmî û perawêzxistina civakî-aborî ya li ser koçberên heyamên dawî bi hûrgilî hatine nîqaşkirin.

Kurdish Studies, Beşdariya siyasî ya radîkal û diyasporaya kurdî ya navxweyî li Tirkiyeyê https://web.archive.org/https://kurdishstudies.net/journal/ks/article/view/412/405 arşîv, 2015, Francis Patrick O’Connor, cild 3, hj. 2, r. 1


bi hûrgilî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bihûrgilî.

Di modela wî de sê pêngavên nirxandinê hene; nirxandina ewil, nirxandina bi hûrgilî û nirxandina di bikaranînê de.

Nûbihar Akademî, Li Gorî Pîvanên Cunningsworth Nirxandinek li Ser Hînkerê https://web.archive.org/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/685710 arşîv, 2017, Şehmuz KURT, hj. 7, r. 68


bihûrgilî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi hûrgilî.


bi dirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi dirî.


bi dirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bidirî.


bi dirrindeyî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi dirindeyî.


bi dirrindeyî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bidirindeyî.


bi gerrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi gerîn.


bi gerrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigerîn.


bi gir

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigir.


bi gurrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi gurîn.


bi gurrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigurîn.


bi kerrikî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi kerikî.


bi kerrikî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bikerikî.


bikerikî

/bɪkɛɾɪˈkiː/


bi kerrkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi kerkî.


bi kerrkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bikerkî.


bi mirremirr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi miremir.


bi mirremirr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bimiremir.


bi mirremirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi miremirî.


bi mirremirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bimiremirî.


bi nevebirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi nevebirî.


bi nevebirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre binevebirî.


bi perr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bi per.


bi perr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biper.


çîrrokane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çîrokane.


derbirrîndarkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre derbirîndarkî.


dirrindekî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dirindekî.


firrîştane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firîştane.


serêvar

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Koçêd Tîmur Paşa ji serêvarê têne waran.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 76, ISBN 978-605-5683-27-6


nanozikî

Edî ew Heyder dibîne ku malekê têr û tijî ù xweyî nav û av, nanozikî xizmeta wan diketin û li mala Elî Nasiran sakîn dibitin.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 83, ISBN 978-605-5683-27-6


pêrve

...heta firset dibînitin û kêrê ji pêrve li zengiloka Kîretê didetin

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 85, ISBN 978-605-5683-27-6


gerrînkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gerînkî.


bi temametî

(bi tevahî, temamen, tev bi hev re) Guhartoyeke bi temamî.


mûkî

Qama te mûkî bi ser ya min ketiye.

Ev kursî bi mûkî ji yê dî bilindtir e.

Dibêjin mîrî çûna sibakê bi neynikê li xwe neriye mûkî sipî di nav riha xwe de dîtiye.

2009, Seydayê Tîrêj, Amadekar: Dilawerê Zengî, Serpêhatiyên Kurdan (2), Emîral, Beyrût, r. 75

Lê Ez wer'a dibêjim, t'u car sond nexwin, ne bi e'zmên, çimkî ew t'extê Xwedê ye ne jî bi e'rdê, çimkî ew cîyê bin p'îyêd Wî ye, P'adşê mezin e û ne jî bi serê xwe sond bixwe, çimkî tu nikarî mûkî sipî kî yan r'eş kî.

1983, Amadekar: Mihemed Selîm Siwarî, Mizgînî: Încîla bi Kurdî, Renas Media

Ev zanîna han, hate xuya kirin, piştî ku çend zanyarên zanîngeha iksfûrtê, aletek ku bi lîzerê bikartê saz kirin, ev alet dikare wêneyan ji tuştên ku bi sedê caran ji serê mûkî biçûktire bikşîne.

2008, Zana Xane, ÇILO MIROV HO DIBIN..? https://web.archive.org/https://www.gilgamish.org/2008/10/07/12998.html arşîv, gilgamish.org


gurovî

rewşa ava ku ne zelal e, lê ne jî girik e ye. Gava carinan klorê diavêjin nav avê, gurovî ye, lê gava meriv mûkî disekine zelal dibe. Peyva şîloyî hemwateya vê peyvê ye.

Ava kaniyê ji ber baranê gurovî diherike.


kurrhevalane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurhevalane.


kurrmîrane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurmîrane.


nevebirrîkî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nevebirîkî.


pirrbêjane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirbêjane.


pirrcaran

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pircaran.


şipiya

Remezan, hela were, ma tu çima şipiya yî? Were xwe bide kêleka min hela!

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 121, ISBN 9786054497010

Hêna min têra xwe lê nenêrîbû, rîng careke din ket fetlonekê û em herduyên şipiya ji ber şibakê pekîn millê deriyê quflekirî.

2015, Mahîr Bagok, Siya Nepenê, Weşanên Na, r. 62, ISBN 9786059017190


yüksek istişare kurulu

:Şablon:Lijneya Rawêjkariyê Danışma Kurulu


demûdest

Esirkî Mr. terson gihişt ber derîyê Dr. Jeckyll, Poole demûdest derî lê vekir û da pêşiya wî

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 37, ISBN 978-605-2246-80-1


tew nebe

herî kêm, bi kêmî, qene, dena, balo, bale, zihar, qe nebe, tewr nebe

Kî xwe vekişîne emê cezayê mezin bidinê, tew nebû emê celî bikin.

2018, Eyüp Kıran, Dewrêşê Evdî Kulîlka Bilbizêk û Rim, Nûbihar, çapa 4an, r. 25, ISBN 978-9944-360-95-1


siv

Ew siv diçe heya gundî û vedigere.

Siv te gotiye, ez ê bikim.

Siv ku şilî dibarî ew derneketin derva.

Bila siv tu necemidî bes e.


fereskê

ferza

Hokerek e ku dema bi kar tê wateyeka dijberî hevokê dide.

Ji te pir hez dike, fereskê bi te re dixeyide.


bi vî karî

bi vî şêweyî, bi vî şiklî, bi vî awayî, bi vî rengî

Bi vî karî her kes dikare here ser vî çiyayî.


evsan

Ji ev + -san. Hevreha pehlewî san (awa, şêwe).


ewsan

Ji ew + -san. Hevreha pehlewî san (awa, şêwe).


hîç nebe

bi kêmî, bi kêmasî, qet nebe, balê, tew nebe


bi gumana min

Bi gumana min navê wî Merwan bû.

Di edebiyat û siyaseta kurdewarîde hişyarî bi îtifaq ji Ahmedê Xanî tê destpêkirin. Bi gumana min ev, 'li xwe hişyarî' hê ji Cizîrî dest pê dike ku (...)

Rojen Barnas, Bi kurmanciya gewr, Enstîtuya kurdî ya Parîsê, r. 81, ISBN 2-908416-19-0


wekî din jî

tê bikar anîn ji bo nîşandana babetekî ku ti peywendî bi ya hatiye peyivîn ve nîne.


têbê

Dema min ew di wî halî de dît têbê dilê min pê şewitî

Dema di ber min re derbas bû û slav neda, 'têbê' ez aciz bûm; dema bavê min tif li min kir têbê ez li ber xwe ketim.


ma ne

Di pêşiya hevokê de maneya ecêbiya pênehesîna bûyerê dixe gotinê, li paşiya hevokê dibe pirsa teyîdkirinê.

-Ka kûçik li ku ye? -Ma ne do ew mir

Ma ne ez jî li wir bûm?

Ma ne ez nexweş bûm?

Ew birayê te ye, ma ne?

Te Kurdistan dîtibû, ma ne?


liha

ez liha rûniştî me


lihê

"ez çûme lihê", "ez liha rûnim, tu lihê rûne


şindî

Dana nirxê tiştekî di cî de di dema kirrînê de.

Min heqê deh çewal genim şindî da wan, û yê deh çewalan bideyn.


xebero

Xebero bavê Kawayî mirîye.


ka çewa

Demê gehiştîn, [Paulos û Barnabas] kenîse kom kir û beḧsê wan hemî tiştan kir, ewên Xudê li ser destê wan kirîn û ka çewa dergehê baweriyê bo necuhiyan jî vekir


bi zibaretî

/bɪ zɪbɑːɾɛˈtiː/

Bi hevkarî, karkirina bi hevkarî ya ji bo îş û şixulên li gundekî yan taxeke bajêr ku bi dor jin carê karê malekî diqedînin.

Memê min î delal, dê go,
Dê û bavê wê hene gelo,
Gelo zibaretiyê zane,
Eva yeka kê eyan e?

1958, Emînê Evdal, Memê û Zînê: Poêma Cimeta Kurd, Yêrêvan

Daê, wekî baznê te tiştekî batinî ye, buhurîye, çima em halekî ha yî xirab da nin? Bavо hingî şev û rоj dixebite, îdî ji halketîye, tu jî him xebata malê dikî, him jî ber va diçî zibaretîê dikî, de ez û Besê jî anegоrî qewata xwe dixebitin, lê em ancax ebûrê xwe dikin, yeke me nabe duda, çevê me her tiştî da dimîne.

Mîroyê Esed, Roja Reş (roman, neşir nebûye


pêşûpaş

pêş û paş
pêş-û-paş

Pêşve û paşve bi taybetî bi awayekî berdewam livîna pêşve û paşve.


berpirsiyarane

wek berpirsiyaran, mîna berpirsan, bi awayê berpirsiyaran, li gor berpirsiyariyê, mesûliyetane


anga

hokerek e bo diyarkirina ku tiştek yan kesek xwedî taybetmendiyekê ye ji hemî tiştên yan kesên din zêdetir


wel

جادۆگەرییەکێ ب سحرا خۆ وەل مەکر کو ئەم ھندەك جارا قاز بین و ھندەك جارا کچك بین.

Cadogerîyekê bi siḧra xo wel me kir ku em hindek cara qaz bîn û hindek cara kiçik bîn.

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 19


vê gavkê

vê bîskê, vê kêlîkê, aniha, haha, ha noke


carekê ji caran

rojekê ji rojan

carekê berê (bi taybetî wek destpêka çîrokên bo zarokan):

Carekê ji caran, rehmet li dêbavên hazir û guhdaran...


dişê ku

dişê
şayed
divê
دەبێت
باید

Ihtimal e ku, mihtemelen, dibe ku, reng e, dikare ku.

Dişê ku wî gazî te kiribe. (Mihtemelen wî gazî te kir)

Dişê ku ez dê wê xilas bikim. (Reng e ku ez dê wê xilas bikim)


nagah

Lewra paşî saatekê derê muxareyê ji nagah dihate girtin.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 101


ad û qirar

/ɑːd uː qɪˈɾɑːɾ/

Min sond xwariye, sonda serê siba ezîz,
Û ber destê Xwedê bira ad-qirar be,
Warê şaya dilê minê bimîne sîs,
Heta roja ezmanê kurd li min kar be.

Çerkezê Reş, Şorişa Xebera (helbest), Yêrêvan, 1986


agir û alav

/ɑːˈɡɪɾ uː ɑːˈlɑːv/

Agir û alav ketiye canê min.


gaz û gêdûk

/ɡɑːz uː ɡeːˈduːk/

Rêyên sext, hevraz û berwar, qûntara çiyê, pêş.

Gaz û gêdûk heta deşta, heta çiyayê lap bê îman
Bi rez û bax tev xemilîn, yanê bûne mêrg û çîman.

Egîtê Şemsî, Şemdan (helbest), Yêrêvan, 1964


gelî û geboz

/ɡɛˈliː uː ɡɛˈboːz/

Gelî-geboz, zihol û çem,
Xûn dikişya hergav herdem.

Şikoyê Hesen, Perweza Weten (helbest), Yêrêvan, 1977


ezet û qulix

ezet û îkram

mêvanperwerî kirin, xizmet kirin, pêşwazî kirin

Li hespê siyar dibe, diçe û diçe digihîje Daxistanê, li ber derê wî dewletîyî peya dibe. Merivên malê gelek ezet û qulix jê ra dikin. Lê nas nakin çika kî ye.

Heciyê Cindî, Varîyantên Kurdî yên Destana “Koroxlî” (dastan), Yêrêvan, 1953


ezet û îkram

/ɛˈzɛt uː iːkˈɾɑːm/

Rokê mêvanê şah, ku li ber dilê wî ezîz bû, hate mêvanîya wî. Şah jê ra gelek ezet û îkram kir, hema himberê şah bû.

Heciyê Cindî, Varîyantên Kurdî yên Destana “Koroxlî”, (dastan), Yêrêvan, 1953


ser re û ber re

/sɛɾ ɾɛ uː bɛɾ ɾɛ/

Serobero, belawela, çawalêhato, tiroviro.

Milê Memê girt Zînê,
Bir xasbaxçe bi xwe ra,
Ew e bê xem bûn wê demê,
Xeberdidan ser ra ber ra.

Emînê Evdal, Memê û Zînê (destan), Yêrêvan, 1958


nwîka

رۆژەکێ بۆ لورینێ هەڤالەکا نوی چێبوو، ئەو ژی کچا جیرانا وان بوو، ژ نویکا هاتبوونە وێ کولانێ...ـ

Rojekê bo lurînê hevaleka nwî çêbû, ew jî kiça cîrana wan bû, ji nwîka hatibûne wê kulanê...

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 15


نویکا

رۆژەکێ بۆ لورینێ^([sic]) هەڤالەکا نوی چێبوو، ئەو ژی کچا جیرانا وان بوو، ژ نویکا هاتبوونە وێ کولانێ...ـ

Rojekê bo Lurînê hevaleka nwî çêbû, ew jî kiça cîrana wan bû, ji nwîka hatibûne wê kulanê...


جارەکێ

بۆچی ئەم جارەکێ خێزانێت خۆ نائینین و بچینە سەیرانەکێ، ھوین چ دبێژن...؟!

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 26


herî ser xweşiyê

/hɛˈɾiː sɛɾ xʷɛʃɪˈjeː/

'ERFÛT: De ezê wê çûm, şeva we bimîne хweş.
HESEN û TÊCIR: Herî ser хweşîyê.

Îsmaîlê Dûko, Zewaca Bê Dil (pîyes), Yêrêvan, 1964.