şîzofrenîk

şîzofrenîktir (comparative)
herî şîzofrenîk (merkezî) (superlative)
tewrî şîzofrenîk (rojavayî) (superlative)

Êdî bes e! Bi wê siyaseta xwe ya bê ser û ber û şîzofrenîk ve, xewn û xeyalên vê civaka nebalixbûyî neke ber devê dêleguran û kenê gurên boz bi me neyne.

Evdile Koçer: Êdî bes e!, Azadiyawelat.com, 12/2007


aqilkemal

aqilkemaltir (comparative)
herî aqilkemal (merkezî) (superlative)
tewrî aqilkemal (rojavayî) (superlative)
aqilkemaltirîn (soranîzm) (superlative)


murtecî

paşverû, kevneperist, konservatîv, yobaz,
kesa/ê ku dixwaze edetên berê bimînin û reform çênebin

fanatîk, fundamentalîst, bêtolerans, bêtehemil^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilgeş

dilgeştir (comparative)
herî dilgeş (merkezî) (superlative)
tewrî dilgeş (rojavayî) (superlative)
dilgeştirîn (soranîzm) (superlative)

şad, dilşad, dilxweş, kêfxweş, bicoş, neşedar, coşdar, bikêf, bextiyar


hevxem

hevxemtir (comparative)
herî hevxem (merkezî) (superlative)
tewrî hevxem (rojavayî) (superlative)
hevxemtirîn (soranîzm) (superlative)
hemxem

xemgîn li gel kesek din,
hevpar li gel xemên kesa/ê ku belayek hatiye serî,
kesên ku ji ber heman sedemê xemgîn in

Serokê Kurdistanê êrîşa terorîstî ya ko duhî li Mexmûrê li himberî baregehê PDK-ê hatî kirin û di encamê de 32 kes hatîn kuştin û 115 kes birîndar bûyîn şermezar kir û hevxemiya xwe bo kesûkarên kuştî û birîndaran diyar kir, sersaxî ji bo kesûkarên kuştiyan xwest û hêvî kir ko birîndar bi rojekê zûtir sax û selamet bin.


ij

ijtir (comparative)
herî ij (merkezî) (superlative)
tewrî ij (rojavayî) (superlative)
ijtirîn (soranîzm) (superlative)
ji

ij bûn


estetîk

hunerî, delal, spehî, bedew, ciwan, rind, xweş, xweşik
(bi taybetî berhemek wêjeyî yan hunerî)


rûspî

serfiraz, serbilind, şanaz, ne rûreş, bê guneh, ne şermezar,
kesa/ê ku karên qenc kirine û loma di nav xelkê de tên hezkirin

Law ji xatûnê dibêje
Tu mexaz ya dil divête
Da ji Heq nebin fîhête
Rûspî bin qiyametê


hutim

hutimtir (comparative)
herî hutim (merkezî) (superlative)
tewrî hutim (rojavayî) (superlative)
hutimtirîn (soranîzm) (superlative)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


tekane

tekanetir (comparative)
herî tekane (merkezî) (superlative)
tewrî tekane (rojavayî) (superlative)

bi tenê, tenêka, yek-yek, kit-kite, tek-tek

Jixwe tekane odeya vê malê bû ev ode û delaliya Remezan bû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 66, ISBN 9786054497010


zûmeş

zûmeştir (comparative)
herî zûmeş (merkezî) (superlative)
tewrî zûmeş (rojavayî) (superlative)
zwîmeş
zîmeş

kesa/ê yan tişta/ê ku zû dimeşe anku bi rê ve diçe


necîb

zadegan, malmezin, arîstokrat, torin, esilzade


zahid

Ji erebî زاهد (zahid) ji rehê ز ه د (z-h-d-, “terk kirin, dest jê berdan, ji xwe re nekirin xem”), hevrehaزهد (zuhd, “zahidî”).

Kesa/ê ku dest ji karûbarên yan zewqa dinyewî berdaye û xwe gorî peristinê kiriye.

Wan dest û zend û sa'idanMey dane şeyx û zahidanMestî be çeşmê şahidan


zaîl

zaîltir (comparative)
herî zaîl (merkezî) (superlative)
tewrî zaîl (rojavayî) (superlative)
zayil

tişta/ê ku dê nemîne, ne ebedî, ne herheyî, ne berdewam


basko

baskotir (comparative)
herî basko (merkezî) (superlative)
tewrî basko (rojavayî) (superlative)
baskotirîn (soranîzm) (superlative)
baskuh
baskko
baskkuh

bêçeng, bêbask,
firindeya ku çeng û baskên wê jê hatine qusandin anku kokirin

Arjîn kewê ku ji hevalekî xwe sendibû anî malê û ji bo nefire, nere ciyê jê hatiye, wê basko kir.


besît

besîttir (comparative)
herî besît (merkezî) (superlative)
tewrî besît (rojavayî) (superlative)
besîttirîn (soranîzm) (superlative)
basît


basît

basîttir (comparative)
herî basît (merkezî) (superlative)
tewrî basît (rojavayî) (superlative)


entegre

entegretir (comparative)
herî entegre (merkezî) (superlative)
tewrî entegre (rojavayî) (superlative)
entegretirîn (soranîzm) (superlative)
integre
întegre
adapte
asîmîle

Bi rêya fransî intégré ji intégrer ji latînî integrare.

asîmîle, bişaftî, helandî,
tiştê ku têkilî nav tiştek bûye ta ku ew tiştê pêşî êdî xweser û wek xwe nemaye

kesê yan miletê ku fêrî ziman û çandeyek din bûye

Gelek kurd baş entegreyî jiyana Ewropayê nebûne.


otorîter

otorîtertir (comparative)
herî otorîter (merkezî) (superlative)
tewrî otorîter (rojavayî) (superlative)
otorîtertirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî authoritaire, têkildarî otorîte

totalîter, diktatorane, zalim, zordar, stemkar

Piştî salên 1989-an dawiya şerê sar hat. Dinya, partî, dewlet ji nû ve ava bûn: Ev pêvajoya hîn dom dike. PKK bi taybetiya xwe ya dema şerê sar û bi xusûsiyetên xwe yên nedemokrat, otorîter û totalîter hem li Bakurê Kurdistanê, hem jî li beşên din yên Kurdistanê zerarê dide tevgera Kurdistanê. Ji bona vê divê PKK xwe biguherîne.

Ibrahîm Güçlü: Terora bêesalet/kor – PKK û Erdogan - Buyukanit..., Nefel.com, 1/2008


fanatîk

fanatîktir (comparative)
herî fanatîk (merkezî) (superlative)
tewrî fanatîk (rojavayî) (superlative)
fanatîktirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî fanatique ji latînî fanum (“peristgeh”).

serhişk, tundrew, rêhişk, ekstremîst, fundamentalîst

19.01.2009, Zinar Ala, Ji bo kurdên fanatîk: Bila agirê kînê we kor neke https://web.archive.org/https://zinarala.wordpress.com/2009/01/19/ji-bo-kurden-fanatik-bila-agire-kine-we-kor-neke/ arşîv, zinarala.wordpress.com


sû

Ji proto-hindûewropî *seh₂l-, hevrehên kurmancî sil, sûr, şor (2) û xwê, soranî swêr, zazakî sol (xwê) û solin (sûr / şor 1), rusî соль (soli: xwê), latînî sal (xwê), fransî sel (xwê), îngilîzî salt (xwê)...

(xwarina bi binê beroşê ve) sotî / şewitî.


sabit

Ger li kaba me nehin metqeb û bizmarê hudûsDil di deryayê qidem qaf e bi sabit qedem îGerçi da'im li serê ferqe me minşarê hudûs


westar

westartir (comparative)
herî westar (merkezî) (superlative)
tewrî westar (rojavayî) (superlative)
rawestar
rawistar
wistar

Ji westîn -în + -ar. Bide ber farisî استوار (ostuvar), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (ewistewar).

sabit, sekinî, rawestar, neliv yan neguher


sazgar

sazgartir (comparative)
herî sazgar (merkezî) (superlative)
tewrî sazgar (rojavayî) (superlative)

Wek çawa çanda kurdî ko hejar e, xwarin û dab û nerîtên xwarinê jî berjêr in. Lê belê Kurdistan ji destpêka dîrokê ve welatekî avedan bûye, welatek e em dikarin bêjin keş û hewa wê sazgar e, ava wê heye, kiştûkal baş e û çêregehên berfireh hene bo pez û dewaran, li wê gorê diviya bû civaka kurdewarî xwediyê nerîteke pêşketîtir ya xwarinê bûya ji ya ko heye. Xwarin ji berhemên şînahî yan ajelan tên çêkirin û ev jî li Kurdistanê pir in.

Bedran Ehmed: Çanda xwarinê di kavilgeha Kurdistanê de, Nefel.com, 1/2008


avedan

avedantir (comparative)
herî avedan (merkezî) (superlative)
tewrî avedan (rojavayî) (superlative)
avedantirîn (soranîzm) (superlative)
awedan


duqolî

Dualî, duhêlî, durexî, duterefî,
tiştê ku du kes yan du alî tê de beşdar in.

Peywendiyên duqolî.

Iraq û Tirkiyeyê balê dikişînin ser girîngiya têkiliyên duqolî.

Berhem Salih li gor Pukmedia.com, 1/2008


sêqolî

sêalî, sêhêlî, sêrexî, sêterefî,
tiştê ku sê kes yan sê alî tê de beşdar in

peywendiyên sêqolî


sosyal

Bi riya fransî social, ji latînî socialis, têkildarî societās (“yekîtî, civak”), ji socĭus (“heval, hevbend”).

mirovhez

Kesa/ê ku ji mirovan û suhbetên wan hez dike, mirova/ê ku dixwaze dema xwe li gel mirovên din derbas bike.


gendel

bertîlwergir, bertîlxwer, bertîlstîn, rişwetgir, rişwetwergir, rişwetxwer, korupt,
rişwetstîn, bertîlgir, bertîlxor, bertîlxwir, bertîlxur, rişwetxwer, rişwetstîn, bertîlstîn,
kesa/ê bertîlan werdigire anku distîne

genî, gemar, fistewî, lewitî, pîs, heram

Heke ji tirsan nebe dê hemî diz, eşqîya, virek û gendel jî berê xwe bidin ser gora Ataturk û sonda pêgirîya xwe ya ji bo înqîlabên Kemal bixwînin!


mexlûb

mexlûbtir (comparative)
herî mexlûb (merkezî) (superlative)
tewrî mexlûb (rojavayî) (superlative)
mexlûbtirîn (soranîzm) (superlative)
maxlûb

sexer, têkçûyî, binketî, zorbirî, xusirî, xusaretbûyî

Benjamin dibêje mafên yên ko di dîrokê de mexlûp bûne li ser me heye.

1/2008, Mihemed Evdila, Sal duhezar û x https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=3&RubricNr=&ArticleNr=2896 arşîv, Nefel.com


serve

servetir (comparative)
herî serve (merkezî) (superlative)
tewrî serve (rojavayî) (superlative)

Kesê ji dîtina serve dad neke.


jêrav

jêravtir (comparative)
herî jêrav (merkezî) (superlative)
tewrî jêrav (rojavayî) (superlative)
jêravtirîn (soranîzm) (superlative)


kemalîst

Ji tirkî Kemalist (ji navê Mustafa Kemal Ataturk); wekheva Kemal + -îst.

Kesê ku kemalîzmê diparêze yan ji kemalîzmê hez dike. Dilsozê kemalîzmê, piştevanê kemalîzmê.

(...) dive kurd xwe ji şaşî û çewtiyên ku nivîskaren kemalîst kirine, biparezin.

Mehmed Uzun, Hêz û Bedewiya Pênûsê, Weşanên Nûdem, 1993


melûm

melûmtir (comparative)
herî melûm (merkezî) (superlative)
tewrî melûm (rojavayî) (superlative)
melûmtirîn (soranîzm) (superlative)
malûm
me'lûm
mahlûm
mehlûm
me'lîm

diyar, xwiya, aşkere, berçav, belî,
tişta/ê ku gelek baş tê zanîn

aşkira, xuya, zelal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mestir

Têkilî mezin + -tir, hevreha farisî مهتر (mehter), pehlewî mih/mêh (mezin), ji proto-hindûewropî, binere mezin.

Elmasxan yek ji kurdên bakurê Kurdistanê, ji binecîhên bajarê Cizîra Botanê ye. Ew keça Mihemed û Asya xanimê ye ko di sala 1894an de li gundê Xargulê hatiye dinyayê. Elmasxan dotmama dengbêja navdar Meryemxanê ye û ew deh salan ji Meryemxanê mestir bûye.

2/2008, Enwer Karahan, Elmasxan, Nefel.com


seferber

seferbertir (comparative)
herî seferber (merkezî) (superlative)
tewrî seferber (rojavayî) (superlative)

Cimandî, mobîlîze, birêkxistî, amadekirî.

Elmasxanê wê demê îmkanek pêde kiriye û ev îmkan ji bona xizmeta huner û hunermandên kurd seferber kiriye.

Enwer Karahan: Elmasxan, Nefel.com, 2/2008


mihîb

mihîbtir (comparative)
herî mihîb (merkezî) (superlative)
tewrî mihîb (rojavayî) (superlative)
mihîbtirîn (soranîzm) (superlative)
mihûb
muhîb


xulole

xuloletir (comparative)
herî xulole (merkezî) (superlative)
tewrî xulole (rojavayî) (superlative)
xilole

Ji aramî ܚܠܠܐ (xilala, “xulole, kun, çal”), hevreha îbrî חלל (xalal: xulole, kun, qul, çal, navber...), erebî خلال (xilal: navber, navbir, navbeyn). Ji eynî rehî: qul.

dara xulole

ne peyt, ne mukim, ne qayim, ne xurt, bêserûber


apatîk

apatîktir (comparative)
herî apatîk (merkezî) (superlative)
tewrî apatîk (rojavayî) (superlative)
apatîktirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî apathique ji apatî ji yewnaniya kevn ἀπάθεια (bêhestî) ji ἀ- (bê-; ne-) + πάθος (hest)

bêhest, terkexem, bêmereq,
kesa/ê mereqê ji ti tiştî nake


kartû

kartûtir (comparative)
herî kartû (merkezî) (superlative)
tewrî kartû (rojavayî) (superlative)
kartûtirîn (soranîzm) (superlative)
kartî
karto
wêdetir
wêvetir

Nanê kartû, şîrê kartû...

Cîhan Roj: Peyvên herêmî, Diyarname.com, 3/2008


fehş

fehştir (comparative)
herî fehş (merkezî) (superlative)
tewrî fehş (rojavayî) (superlative)
fehştirîn (soranîzm) (superlative)
faş
fahş
fahîşe
fihûş


sansasyonel

sansasyonî, provokatîv, sosret, seyr, ecêb


gij

gijtir (comparative)
herî gij (merkezî) (superlative)
tewrî gij (rojavayî) (superlative)
gijtirîn (soranîzm) (superlative)
gêj
giş

Porê gij.


krîstalîze

Ji îngilîzî crystallize herwiha wek krîstal + -îze.


centilmen

Deyn ji îngilîzî gentleman ji gentle + man.


sekran

Saqî şewişîn bi abî hengûr
Mitrib herişîn bi hîtî sentûr
Qewal û muxenî û xezelxwan
Mexmûr û siyah û mest û sekran


empoze

empozetir (comparative)
herî empoze (merkezî) (superlative)
tewrî empoze (rojavayî) (superlative)
empozetirîn (soranîzm) (superlative)

sepandî, ferzkirî, zerûrîkirî, mecbûrkirî, neçarkirî,
 bi zorê dayî pejirandin, bi kotekî dayî qebûlkirin

Amanca bingehîn a van çalakîyan ev e ku di kurdan de, di jin û zarokan de nasnameya kurd bipelêxe, tune bike. Ji bilî tunekirina zimanê kurdî û kultura kurdî, di şûna wan de empozekirina zimanê tirkî û kultura tirkî, wekî din tu wateyeka din têde nîn e.

İsmail Beşikçi: Komeleya Piştgiriya Jiyana Nûjen Çi Dide Kurdan?, wergerrandin: Roşan Lezgîn, Peyamaazadi.com, 3/2008


qîzîn

qîzîntir (comparative)
herî qîzîn (merkezî) (superlative)
tewrî qîzîn (rojavayî) (superlative)
qîzîntirîn (soranîzm) (superlative)
qîzî
qîjîn

keçîn, yê keçan, yên qîzan,
têkildarî keçan anku qîzan

Ev polîtîkaya ku li hemberî kurdan tê şuxulandin, helbet polîtîkayeka paşverû ye. Polîtîkayeka wisa ye ku nasnameya meriv a bingehîn, nirxên kesayetîya meriv dipelêxe, tune dike. Lê yek ji yên ku herî zêde piştgirî didin vê polîtîkayê, yên ku vê tawana li hemberî merivayetîyê pêk tîne Komeleya Piştgirîya Jiyana Nûjen e. Komele û sereka komeleyê Profesor Türkan Saylan di warê asîmîlekirina zarokên kurdan de, bi taybet asîmîlekirina zarokên qîzîn yên kurdan, yên herî li pêş, yên herî çalak in. Divê ev kampanyayên “Bavo min bişîne xwendegehê”, “Haydê keçno xwendegehê” di vê çarçoveyê de bêne dîtin. Xwendegeh, xwendin bona herkesî girîng in. Bona kurdan jî. Lê amanca bingehîn a xwendegehên bona kurdan ew e ku kesayetîya kurd û nasnameya kurdî bipelêxin, amanc ew e ku wan bikin tirk. Ji vê çendê ne nûjen e.


berhewa

berhewatir (comparative)
herî berhewa (merkezî) (superlative)
tewrî berhewa (rojavayî) (superlative)
berhewatirîn (soranîzm) (superlative)
بەرهەوا (Kurdish-Arabic)
berhawa

tişta/ê ku li derve ye anku li ber hewayî ye,
tişta/ê ku ne li hindir anku têde ye

Kepir û pavyon avaniyên berhewa ne.

Ji sedsalan vir de wan (tirkan) kurd ji xwe re ewqas piçûk û nizm dîtine ku qasî zerêqeder mafek kurdan yê neteweyî û mirovî nenasîne û bi dilê xwe nedane. Ji bo vê jî, ji tirkan tiştek, an jî aştî hêvîkirin her berhewa ye. Bêjeya "aştî" gotinek hêja ye. Aşî navbeyna du hêzan de pêk tê. Hêzek bi serê xwe ti caran nikare aştiyê çêbike. Ji bo vê sedemê jî bi xwesteka yekalî aştî nabe!

A. Balî: Rewşa tirk û kurdan li Tirkiyê, Gelawej.org, 12/2006


berdad

berdad kirin

Biryara qebûlkirina doza ji bo girtina AKP-ê bi yekdengî hat qebûl kirin. Çar endamên Dadgeha Destûrê mixalif bûn ku serokkomar Abdullah Gul bê dadgehkirin. Lê bi pirraniyê biryar hat girtin ku serokkomar jî bê berdadkirin.


mehcûb

mehcûbtir (comparative)
herî mehcûb (merkezî) (superlative)
tewrî mehcûb (rojavayî) (superlative)
mehcûbtirîn (soranîzm) (superlative)


serşor

serşortir (comparative)
herî serşor (merkezî) (superlative)
tewrî serşor (rojavayî) (superlative)
serşorr
serşûr
serşûrr

şermezar, rûreş, mehcûb,
ne serfiraz, ne serbilind

Têkiliyên David Petraeus û desthilata Kurdistanê pir xweş in û di dema wî de eskerên emerîkî û kurdan li Silêmaniyê operasyonek li hemberî ”tîmên taybet yên eskerî yên tirkan” kir û telîs kir serê zelamên tirkan û ew serşor kirin.


obez

obeztir (comparative)
herî obez (merkezî) (superlative)
tewrî obez (rojavayî) (superlative)
obeztirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî obèse yan îngilîzî obese ji latînî obesus ji obedere (zêde xwarin) ji edere (xwarin)


micerid

Ji erebî مُجَرَّد (mujarrad, “ya/yê ku tenê ye”).


xilêl

xilêltir (comparative)
herî xilêl (merkezî) (superlative)
tewrî xilêl (rojavayî) (superlative)


biyanîperist

kesa/ê ku dijî miletê xwe alîkariya biyaniyan dike


çaplûs

çaplûstir (comparative)
herî çaplûs (merkezî) (superlative)
tewrî çaplûs (rojavayî) (superlative)
çaplûstirîn (soranîzm) (superlative)

şelaf, şalûs, seypesan, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz

şalûz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şelaf

şelaftir (comparative)
herî şelaf (merkezî) (superlative)
tewrî şelaf (rojavayî) (superlative)

çaplûs, şalûs, seypesan, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz


şalûs

şalûstir (comparative)
herî şalûs (merkezî) (superlative)
tewrî şalûs (rojavayî) (superlative)
şaloz
şalwîz
şalîz
şalûz

hîlebaz, lêbok, sixtekar, cembaz, durû, derewîn, virrek, ne rastgo, ne wefadar

çaplûs, şelaf, seypesan, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz


seypesan

seypesantir (comparative)
herî seypesan (merkezî) (superlative)
tewrî seypesan (rojavayî) (superlative)
sêpesan

çaplûs, şelaf, şalûs, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz


veqetî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


opere

operetir (comparative)
herî opere (merkezî) (superlative)
tewrî opere (rojavayî) (superlative)
operetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî opéré ji opérer ji latînî operari (“kirin, encam dan”).

Opere kirin.


patriyotîk

patriyotîktir (comparative)
herî patriyotîk (merkezî) (superlative)
tewrî patriyotîk (rojavayî) (superlative)
patriyotîktirîn (soranîzm) (superlative)


mehelî

deverî

Kesa/ê yan tişta/ê mehelekê yan li wê derê.


taxî

mehelî

Kesa/ê yan tişta/ê taxekê yan li wê derê


dilxwaz

dilxwaztir (comparative)
herî dilxwaz (merkezî) (superlative)
tewrî dilxwaz (rojavayî) (superlative)
dilxwaztirîn (soranîzm) (superlative)
دلخواز (Kurdish-Arabic)

xwazyar

Kesê ku dixwaze tiştekî bike; kesê ku ne ji bêdilî yan neçarî tiştekî dike.

Vê ra bileyîze tu bi setrenc
Şertê xwe ji wî bixwaze dilxwaz
Dê keşif bibit heqîqeta raz

Diyar e ku dilxwaz şertekî bi nav û deng bû, ji ber ku di Mem û Zîna seydayê Xanî de jî heye. Ji bo ku Mîr rastiya evîna Memê ji Zînê re zanibe doza listika şetrencê lê dike. Kî zora kê bibe jî çu pere û diravan qezenc nake lê divê şerte wan bi dilxwaz be. Ango ya dilê xwe û xwesteka xwe eşkera bike.

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 92, ISBN 9789944360678


ekstrem

ekstremtir (comparative)
herî ekstrem (merkezî) (superlative)
tewrî ekstrem (rojavayî) (superlative)
ekstremtirîn (soranîzm) (superlative)

Deyn ji îngilîzî extreme, ji latînî extremus ji exterus (derve, der)

aşirî, mifrîd, zêde, pirole, dijwar, tund

Wahabîzm terîqeteke pir ekstrem e, kesên ne ji xwe, hemû misilmanên din wek kafir dibîne, qetla wan helal û talankirina malên wan jî rast dibîne.

Zinarê Xamo: Qiralê Suûdî li vê dinyayê pere û li wê dinyayê jî Cinnetê li milet belav dike, zinarexamo.blogspot.com, 4/2008


mifrîd

mifrîdtir (comparative)
herî mifrîd (merkezî) (superlative)
tewrî mifrîd (rojavayî) (superlative)
mifrîdtirîn (soranîzm) (superlative)
mifrît
mufrîd
mufrît

Ji erebî مُفْرِط (mufriṭ) ji rehê ف ر ط (f-r-ṭ)

aşirî, ekstrem, zêde, pirole, dijwar, tund

Li Rûsyayê heta niha 17 rêxistinên terorîst û rêxistinên mufrît hatine qedexekirin

pir, lape, bêqam, bêhed^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


biçûçik

biçûçiktir (comparative)
herî biçûçik (merkezî) (superlative)
tewrî biçûçik (rojavayî) (superlative)
biçûçiktirîn (soranîzm) (superlative)
biçûçk
piçûçik
piçûçk


biçkok

biçkoktir (comparative)
herî biçkok (merkezî) (superlative)
tewrî biçkok (rojavayî) (superlative)
biçkoktirîn (soranîzm) (superlative)
biçkûk
piçkûk
piçkok


fediyok

fediyoktir (comparative)
herî fediyok (merkezî) (superlative)
tewrî fediyok (rojavayî) (superlative)
fediyoktirîn (soranîzm) (superlative)

Min di vê êvara 21 nîsanê de, di pencereya oda xwe re berê xwe da ezmanê vê xerîbî û mihaciriya kambax û min çavên xwe li stêrkên qamûflekirî, li heyva li çardeyê û li şopa lingên kadizê gerand; min çavên xwe di pişt wê reşayiya nedirûtî re li asoyên bêrîkirinê û çirûskên hisretê gerand; min di nav xeriqandina bêûcaxiyê re xwe li bin darên gûz û mişmişên baxçeyên evînê bezikand; min xwe li dawên kenêr û qizwanên ko xapên evîndarên fediyok bûn rakişand û min hewil da ko li ser kursiyeke rûqayişî, li ber bedena Diyarbekirê, li qiraxa Çemê Dîcleyê, li parqa qahwexaneya Evdî ya li Deriyê Mêrdînê bi du dostên kevnare re bibim mêvan û çayekê vexwim...

Enwer Karahan: Li min bibûre, Berken Bereh, Nefel.com, 4/2008


tevane

tevanetir (comparative)
herî tevane (merkezî) (superlative)
tewrî tevane (rojavayî) (superlative)

Ka çima hindikan zimanê nivîsînê bi kar dianî û nebûbû tiştekê tevane jî sedemên xwe hebûn. Ji wan sedeman jî mimkin e yek ew bûbe ko ziman alavekê zordestan bû. Bi navê dêrê û bi navê dînî hukim li xelkê dihat kirin. Yên ko ji texa desthilatdar bûn nedixwest xwendin û zanîn ewqas berbelav û tevane bibit. Lewma eger zanayekê felsefeyê li Londonê jî felsefeya xwe bi latînî binivîsîba ne xem bû. Kêm kes hebûn ko ji felsefeyê fehm bikin û yên ko fehm dikir jî nedixwest xwe biînin rêza xelkê nexwenda yê kolanan. Wan dixwest bi latînî binivîsin da xelkê xizan û nexwenda zêdetir hêbetî û ecêbmayî yên zimanê wan bibin. Wan nedixwest bi zimanê xelkê binivîsin da xelk jî tênegehin.

4/2008, Lezgîn Çalî, Kurdên soran û kemalîst dikarin li hemberî kurmanciyê bibin hevalbend, Nefel.com


dilgiran

dilgirantir (comparative)
herî dilgiran (merkezî) (superlative)
tewrî dilgiran (rojavayî) (superlative)
dilgirantirîn (soranîzm) (superlative)
دلگران (Kurdish-Arabic)
dilgran

nîgeran, dilwas, xemgîr, xemxwer, gumandar, bifikar, bitirs

Ez gelek dilgiran dibim dema ew cigara di jora me ya nivstinê ve dikêşît.

xeyidîn, sil, dilmayî, tûre, xeydan, suhketî, muxber

Babê min gelek dilgiran bû dema zanî es bisernekeftim.


kaşer

kaşertir (comparative)
herî kaşer (merkezî) (superlative)
tewrî kaşer (rojavayî) (superlative)
kaşertirîn (soranîzm) (superlative)
koşer


tirkîst

tirkhez

Dostê/a tirkan, hevalê/a yan hevbendê/a tirkan.

Rêberê PKK-ê yê kemalîst û tirkîst Abdullah Ocalan çiqasê ji PDK û YNK-ê û dewleta li başûrê Kurdistanê aciz be hewqasê jî ji dewlemend û sermayedarên bakurê Kurdistanê jî aciz e û îdia dike ko cihû piştgiriya wan dikin.


tirkdost

tirkhez

Dostê/a tirkan, hevalê/a yan hevbendê/a tirkan


beloq

beloqtir (comparative)
herî beloq (merkezî) (superlative)
tewrî beloq (rojavayî) (superlative)
beloqtirîn (soranîzm) (superlative)
biloq
bilot

çavên beloq

Bi van pirsan guh û çavên wê bêtir beloq bûbûn.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 28, ISBN 9786054497010

Qirînek pê ket: perpitî, şewişî, bi masayê girt û pê ve ma, çevên wî beloq bûbûn, devê wî vekirî dikir helkehelk

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 72, ISBN 978-605-2246-80-1

zêde zelal, pirr eşkere, baş berçav, balkişîner

Erê, lê di wê hevpeyivînê de tesbîteke te hebû ko ji nav tevahîya hevpeyivînê bêtir derketibû pêş. Ji qewla hinan pir ”beloq” bû.


nexwendewar

bêsewad, ne xwendewar, cahil, ummî,
kesa/ê ku nizane bixwîne û binivîse


derneqot

derneqottir (comparative)
herî derneqot (merkezî) (superlative)
tewrî derneqot (rojavayî) (superlative)
derneqottirîn (soranîzm) (superlative)
dernexûn
serqot

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Tiştekî wek beroşê ku devê wê ne li jor be lê li jêr be. Danîna beroşê an sîtil an tiştekî wekî wan ku devê wan li erdê be ne li hewa

Dibêjin wê beroşê derneqot ke, ango bi ser devê wê de deyne.


berbelav

berbelavtir (comparative)
herî berbelav (merkezî) (superlative)
tewrî berbelav (rojavayî) (superlative)
berbelavtirîn (soranîzm) (superlative)
بەربەلاڤ (Kurdish-Arabic)
berbelave
berbilav

Ji ber- + belav. Ber modela tirkî yaygın hatiye dariştin, derî mediyaya Kurdistana Bakurî peyda nabe.

êşek berbelav

Îngilîzî zimanek berbelav e.


dilme

Hêka bi qalikê xwe ve nîvco hatiye kelandin. Bi vî hawî spîk û zerika hêkê ne tam hişk dibe nejî wek avê ruhn dimîne


reşokî

Rengê ber bi reş, rengê nêzî reş û reşbûn têde heye


reşole

reşoletir (comparative)
herî reşole (merkezî) (superlative)
tewrî reşole (rojavayî) (superlative)
reşoletirîn (soranîzm) (superlative)
reşole


reşûşîn

reşûşîntir (comparative)
herî reşûşîn (merkezî) (superlative)
tewrî reşûşîn (rojavayî) (superlative)
reşûşîntirîn (soranîzm) (superlative)
reşpatî

Ew rengê li ser çermê mirova çêdibe dema ku ziyan bi lêxistin, lêdan an bi pestoyê tê gihandin çerm bê ku çerm biçire an birîn bive


zivir

zivirtir (comparative)
herî zivir (merkezî) (superlative)
tewrî zivir (rojavayî) (superlative)
زڤر (Kurdish-Arabic)
şayîk

Hevreha farisî زبر (zebr) ji zimanên îranî.

xurîner

Tiştê ku dibe sebeba xurînê eger leşê mirovî jê bigire.

Beteniyekî zivir.

Lûfikê zivir.

Hebûna rûyekî ne rast û ne şayîk ji ber ciyên bi kortik û niçik an pozikan.

Betona ku me rijandiye zemîna hewşê ne şayîk e lê zivir e ji bo ku dema şil dibe kesek neşemite û nekeve.


tirsî

Ji berê *turs-n-î, hevreha tî, têhnî, birsî, farisî تشنه, farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (tyšnk' /tišnag/), avestayî 𐬙𐬀𐬭𐬱𐬥𐬀 (taršna), sanskrîtî तृष्णा (tṛṣṇā), yûnaniya kevn τέρσομαι (térsomai), latînî terra, ermeniya kevn թառամիմ (tʻaṙamim), îngilîzî thirst; dawîkê ji proto-hindûewropî *ters- (“zuha, hişk”).

Nanê tirsî xwarin.


çift

Hevreha çeft, çewt, çep. Bo werara ramanê bide ber latînî sinister (“çep; çift”).

bêxêr, bêşens, bêyom, bêoxir, bextreş, mûdî, pûç, pûşil, şemet

Na birako, tu li ba min pir biha yî, lê tu dibînî rewşa me pirr xerab e. Ku em cuda bibin, hebe şensê te rabe û jiyan bi te re bikene. Tu dizanî, ez bi xwe bêşens im, eniya min çift e. Bawer ke bêoxiriya min bandorê li te dike û şensê te xerab dike. De here dûrî min bikeve belkî şensê te rabe kerooo!

Zagros Osman: Welatê Xirpo û Zirpo, Lotikxane.com, 6/2008


beyhude

beyhudetir (comparative)
herî beyhude (merkezî) (superlative)
tewrî beyhude (rojavayî) (superlative)


bêhûde

bêhûdetir (comparative)
herî bêhûde (merkezî) (superlative)
tewrî bêhûde (rojavayî) (superlative)
bêhûdetirîn (soranîzm) (superlative)

Erzan mefiroşe 'umrî dayi'
Bêhûde mebe li canî bayi


badîhewa

badîhewatir (comparative)
herî badîhewa (merkezî) (superlative)
tewrî badîhewa (rojavayî) (superlative)
badîhewatirîn (soranîzm) (superlative)
بادیهەوا (Kurdish-Arabic)
badilhewa

bêfeyde

Tiştê ku ti feyde nebe, tiştê ku mifa tê de nebe.

- Dayê, gere te jê ra bigota, bila badîhewa neyên, bila xwe sivik nekin û bila li wî kurê xwe Qaçax e çi kureder e jî şîretekê bikin"


badilhewa

badilhewatir (comparative)
herî badilhewa (merkezî) (superlative)
tewrî badilhewa (rojavayî) (superlative)


belapêjgar

belapêjgartir (comparative)
herî belapêjgar (merkezî) (superlative)
tewrî belapêjgar (rojavayî) (superlative)
belapêjgartirîn (soranîzm) (superlative)


betave

betavetir (comparative)
herî betave (merkezî) (superlative)
tewrî betave (rojavayî) (superlative)
betavetirîn (soranîzm) (superlative)

winda, hinda, berze, ne diyar, ne berçav
(bi taybetî tişta/ê ku ji nişkê ve ji ber çavan winda dibe)


berbihêr

berbihêrtir (comparative)
herî berbihêr (merkezî) (superlative)
tewrî berbihêr (rojavayî) (superlative)
berbihêrtirîn (soranîzm) (superlative)

...hevaltîya wî bi xelkê re jî xwe dispart vî exlaqê wî ê xweş û berbihêr.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, ISBN 978-605-2246-80-1

Pir li peyva 'xweşbîn' rast têm û ger min bi tirkî nizanibûya ê yekser maneya 'geşbîn/optîmîst' bihata aqlê min. Peyva 'berbihêr' ku da û dapîrên me bi kar tînin maneya têbihurîna tiştan/lênegirtinê (hoşgörü) dide û xweştir e. Yanî berbihêr were pêş, xweşbîn here defansê çêtir e.


berxweş

berxweştir (comparative)
herî berxweş (merkezî) (superlative)
tewrî berxweş (rojavayî) (superlative)
berxweştirîn (soranîzm) (superlative)


bertijî

bertijîtir (comparative)
herî bertijî (merkezî) (superlative)
tewrî bertijî (rojavayî) (superlative)


bertije

bertijetir (comparative)
herî bertije (merkezî) (superlative)
tewrî bertije (rojavayî) (superlative)


betreng

betrengtir (comparative)
herî betreng (merkezî) (superlative)
tewrî betreng (rojavayî) (superlative)


bedreng

bedrengtir (comparative)
herî bedreng (merkezî) (superlative)
tewrî bedreng (rojavayî) (superlative)
bedrengtirîn (soranîzm) (superlative)
betreng

spîçolkî, zerik, zerhimî,
kesa/ê yan tişta/ê ku rengê wî guheriye yan xirab bûye

Wey xawiyê de'weya kemalê
Ey xameyê serteraş-i bedreng
Bes nameyê xweşqumaş-i xweşreng


oxirme

oxirmetir (comparative)
herî oxirme (merkezî) (superlative)
tewrî oxirme (rojavayî) (superlative)
oxirmetirîn (soranîzm) (superlative)


balete

baletetir (comparative)
herî balete (merkezî) (superlative)
tewrî balete (rojavayî) (superlative)
baletetirîn (soranîzm) (superlative)


berdoş

berdoştir (comparative)
herî berdoş (merkezî) (superlative)
tewrî berdoş (rojavayî) (superlative)
berdoştirîn (soranîzm) (superlative)
berdûş

ehmeq, serserî, sût, balete, tûle, tolaz

qeşmer^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kesib

kesibtir (comparative)
herî kesib (merkezî) (superlative)
tewrî kesib (rojavayî) (superlative)
kesibtirîn (soranîzm) (superlative)
kesb

xizan, hejar, feqîr, belingaz, perîşan, şerpeze

Yek soxt û her wisa bimînit
Yek kesib bikit heyat-i sermed
Ê dî diçite memat-i mumted


trawmatîk

trawmatîktir (comparative)
herî trawmatîk (merkezî) (superlative)
tewrî trawmatîk (rojavayî) (superlative)

Rewşa kurdan gelekî trawmatîk e.

Kawa Nemir di hevpeyivînekê de li gel Maşallah Dekak, Peyamner.com, 7/2008


tabi

Têkildar, pêwendîdar, girêdayî, pabend, pêbend, aîd.

Mixabin li Kurdistana Bakur ji min û pê ve kes kes (wergêrr) tune. Ji min û pê ve kesekî ko bi tenê karê edebiyatê dike tune. Her kes karmend e. Her kes tabiyê qanûna 657-an e. Ji sedî 99 kesên ko bi edebiyatê re eleqedar dibin, ji bêgaviyê, mamoste ne. Ji hêla nivîskariyê ve bi vî awayî ye. Ji hêla wergerê ve, bi tenê ez im bi temamî vî karî dike. Ê ko tenê vî karî dike, bawer im ji min û pê ve kes tune. Keda Firat Cewerî gelek e. Lê ez bawer im wî jî di ber re mamostetî kiriye, an jî karekî din. Serdar Roşan û kesên din; ji bilî wergerê karine dîtir jî dikin ji bêgaviyê.


tabî

Bêguman, eseh, rast, helbet, bêşik, ekîd.


şaqiz

şaqiztir (comparative)
herî şaqiz (merkezî) (superlative)
tewrî şaqiz (rojavayî) (superlative)

şaqiz bûn
kirmancî ne
soranîziman birîn
kirmancî ne
zazakîkirmancî ne ne ne ne


nazenîn

nazenîntir (comparative)
herî nazenîn (merkezî) (superlative)
tewrî nazenîn (rojavayî) (superlative)
nazenîntirîn (soranîzm) (superlative)
نازهنین (Kurdish-Arabic)

Ji zimanên îranî, soranî نازهنین (nazenîn), farisî نازنین (nazenîn), têkilî naz, nazdar, nazik.

Gulên roja pêşîn xamekên Flanderê
şirîniya hîlebaziyê ya mirin rûyê xwe pê reng dide
û hûn sorgulên nazenîn kulîlkên şopa vekişînê
rengê agirê dûr sorgulên Anjou.

Louis Aragon: Sorgul û Xamekgul, wergerandin: Husein Muhammed, Kovara MEHNAME, jêgirtin: 7/2008


deya

deyatir (comparative)
herî deya (merkezî) (superlative)
tewrî deya (rojavayî) (superlative)
deyatirîn (soranîzm) (superlative)
badilhewa

bêfeyde, bêkêr, bêmifa, bêwec, hewante, badîhewa, pûç, vala

bêçine^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gurgîn

gurgîntir (comparative)
herî gurgîn (merkezî) (superlative)
tewrî gurgîn (rojavayî) (superlative)
gurgîntirîn (soranîzm) (superlative)
girgîn

zîrek, egîd, xurt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hêle

hêletir (comparative)
herî hêle (merkezî) (superlative)
tewrî hêle (rojavayî) (superlative)
hêletirîn (soranîzm) (superlative)
hele


mêşindar

mêşindartir (comparative)
herî mêşindar (merkezî) (superlative)
tewrî mêşindar (rojavayî) (superlative)
mêşindartirîn (soranîzm) (superlative)


navno

navnotir (comparative)
herî navno (merkezî) (superlative)
tewrî navno (rojavayî) (superlative)
navnotirîn (soranîzm) (superlative)


bêçine

bêçinetir (comparative)
herî bêçine (merkezî) (superlative)
tewrî bêçine (rojavayî) (superlative)
bêçinetirîn (soranîzm) (superlative)

Caran ev wekî stratejiyeke bêçine tê bo min, diwestim.

2024, Yehya Omerî, Xwendin û Nivîsandinên Guhertî, Instahelbest û Kurd https://web.archive.org/https://botantimes.com/xwendin-u-nivisandinen-guherti-instahelbest-u-kurdi/ arşîv, Botan Times

xwe diedilînim navika pirsine bêçine, alazine bêdestpêk û bêdawî...

2007, Kawa Nemir, Katjimêrên Banû B’yê https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/berhem/kawa-nemir--katjimeren-banu-bye arşîv, helbestakurdi.com

tîrojk û biriqtav bêçine ji bo her du tovan

Antolojîya Wêjeya Kurdî ê Nûjen, Tekamûla Rojê https://web.archive.org/https://www.calameo.com/read/0060784096272c2e48db6 arşîv, 2023, Yaqob Tilermenî, hj. 56, r. 192


ketûm

ketûmtir (comparative)
herî ketûm (merkezî) (superlative)
tewrî ketûm (rojavayî) (superlative)
ketûmtirîn (soranîzm) (superlative)
ketim
ketum

mit

Kesa/ê ku nehêniyan dizane lê eşkere nake.


bakir

bakirtir (comparative)
herî bakir (merkezî) (superlative)
tewrî bakir (rojavayî) (superlative)
bakîr

Ji erebî بكر (bikr), hevreha akadî bukru, îbranî bikûr, aramî bekara.

Xasma 'ezeb û keçê di bakirElqisse cewahirê di nadir


bakîr

bakîrtir (comparative)
herî bakîr (merkezî) (superlative)
tewrî bakîr (rojavayî) (superlative)


şîrheram

kesa/ê bêesl, bêcibilyet, bênamûs, xwînheram

Rûreşîya ku bi navê “eşq”ê tê şîfrekirin û nasîn, eşq bêmecal hiştîye; loma ji ber van sewdayên şîrheram, eşqê di merzelê hundirê xwe de jibîrbûnan re gor vedaye, sûretên bêhesab binax kirine. Li ser kevirê tirbê, îmla pirsê danîye û reşa xwe girêdaye, şîn daniye.

Nûbihar, Em, Mansûr û lejyoner, 2008, Sever Işık, hj. 102


sport

Ew Musilmanekê sport e.


pakîze

pakîzetir (comparative)
herî pakîze (merkezî) (superlative)
tewrî pakîze (rojavayî) (superlative)
pakîzetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji farisî پاکیزه (pakîze, “pakîzê”), hevreha kurmancî paqij.

pak, paqij, bijûn, temîz, kiça ku kiriyarên sêksî encam ne dayin

Çira êdî kilamên pak û pakîze xenzîrê xiniz dinehwirînin?

Sever Işık: Em, Mansûr û lejyoner di kovara Nûbihar de, hj. 102, 9/2007


xiniz

xiniztir (comparative)
herî xiniz (merkezî) (superlative)
tewrî xiniz (rojavayî) (superlative)


rût û repal

rût û repaltir (comparative)
herî rût û repal (merkezî) (superlative)
tewrî rût û repal (rojavayî) (superlative)


biwêr

biwêrtir (comparative)
herî biwêr (merkezî) (superlative)
tewrî biwêr (rojavayî) (superlative)
biwêrtirîn (soranîzm) (superlative)

wêrek, bêtirs, netirs, biste, cesûr, bicesaret

Di vê bareyê de Ahmed Mîre yê sernivîserê kovarê ragihand ku dih nîvro li ber mala Soran Mame Heme ji otomobîleka BMW teqîn lê hatiye kirin û wî li cih jiyana xwe ji dest daye. Qatil hê nehatiye girtin û diyar nebûye, ew niha agahiyeka zêde nikare bide, lê bal kişand serê ku ”Soran rojnamevanekî çalak û wêrek (biwêr) bû.”


şehla

Helqe pê da best û hatin 'eqreb û îlan û mar
Nêrgiza şehla şepalî, asimîna murx î zar
 Lebxemûşê meyfiroşê dêmpeyala kê yî tu?


merhûm

merhûmtir (comparative)
herî merhûm (merkezî) (superlative)
tewrî merhûm (rojavayî) (superlative)
merhûmtirîn (soranîzm) (superlative)

rehmetî, biheştî, rehmetkirî, mirî, wefatkirî

Şahirê siyê jî Melayê Batê ye. Navê wî jî Mela Ehmed e. Eslê wî ji Batê ye. Bate gundek e, ji gundê di hekariyan. Di tarîxa heşt sed û bîstî da peyda bûye, û zehf şihir û ebyat gotine. Dîwaneke mexsûs heye, qewî qenc e, û mewlûdeke kurmancî gotiye. Di Kurdistanê de ew meqbûl e; û heştê salî emir kiriye û neh sedê hicrî merhûm bûye. Di nêv gundê Batê de jî medfûn e.


medfûn

medfûntir (comparative)
herî medfûn (merkezî) (superlative)
tewrî medfûn (rojavayî) (superlative)
medfûntirîn (soranîzm) (superlative)

(miriyê) definkirî, bin-axkirî, gorkirî, di gorê de


mubîn

mubîntir (comparative)
herî mubîn (merkezî) (superlative)
tewrî mubîn (rojavayî) (superlative)
mubîntirîn (soranîzm) (superlative)
mibîn


tekalî

biryara ku tenê ji bal aliyekî ve hatiye dan

agirbesta tekalî

Arîf Teyfûr weha dom kir: ”Ev biryar dê astengê ji bo prosesa siyasî û prosesa hilbijartinan çê bike ji ber wek kutleyeke sereke ya nav parlamentoya Iraqê em vê qanûnê red dikin û emê bibin ber dadgeha federal ya Iraqê. Jixwe me îtîraznameyek da serokatiya parlamentoyê li dijî pesendkirina vê qanûnê. Lewra ev qanûn ne meşrû ye û destûr hatiye binpêkirin. Me li desteya serokatiya parlamentoyê pêştir li hev kiribû, hemû biryar û qanûnan bi tewafuq derxin û serokê parlamentoyê nikare bi tenê biryar bide. Ev biryar biryareke tekaliyane ye û li dijî destûr û peyrewa navxwe ya parlamentoyê ye.


aqilane

aqilanetir (comparative)
herî aqilane (merkezî) (superlative)
tewrî aqilane (rojavayî) (superlative)
aqilanetirîn (soranîzm) (superlative)
aqlane
eqilane
eqlane
'aqilane
'aqlane
'eqilane
'eqlane
aqlûne

hişmendane, biaqil, mantiqî,
li gor aqilî, dirist, rast, rasyonel

biryarek aqilane

berhiş, beraqil, lojîk, rasyonel, hişane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hişmendane

hişmendanetir (comparative)
herî hişmendane (merkezî) (superlative)
tewrî hişmendane (rojavayî) (superlative)
hişmendanetirîn (soranîzm) (superlative)

aqilane, biaqil, mantiqî,
li gor aqilî, dirist, rast, rasyonel

biryarek aqilane


qebe

qebetir (comparative)
herî qebe (merkezî) (superlative)
tewrî qebe (rojavayî) (superlative)
qebetirîn (soranîzm) (superlative)
qeba
qebe-qeb

qure

Zêde bi xwe serbilind; kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne lê ne rast e.

Kî ye siwarê vê şeva tarî, vî bayê qebe?
Peyak e li rêya mal, kurê xwe li pêş;
Qewîn girtiye di hembêza xwe de,
Ji pûk û sermayê ew parastiye.

Johann Wolfgang von Goethe: Qiralê Periyan, wergerandin: Şahînê Bekirê Soreklî, Peyam.eu, jêwergirtin: 7/2009


qure

quretir (comparative)
herî qure (merkezî) (superlative)
tewrî qure (rojavayî) (superlative)
quretirîn (soranîzm) (superlative)
qurre
qor
qorî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.
ziman dirêj,peyvên mezin dike ,gotinên qelew dibêje.

kuşpene, nefsmezin, pozbilind, difinbilind, arogan, arogant, ne nefsbiçûk,
kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne


nazdar

binaz

Kesa/ê ku bi şîrînî hatiye xwedankirin û nehatiye tirsandin yan xeyidandin lê her tiştê ku xwestiye, jê re hatiye dan.

keça yan jina hîlebaz ya ku bala mêran dikêşe ser xwe lê xwe zû-zû nade dest wan


şermok

şermoktir (comparative)
herî şermok (merkezî) (superlative)
tewrî şermok (rojavayî) (superlative)

şermîn, şermokî, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de


şermokî

şermîn, şermok, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de


şermoke

şermoketir (comparative)
herî şermoke (merkezî) (superlative)
tewrî şermoke (rojavayî) (superlative)
şermoketirîn (soranîzm) (superlative)

şermîn

Kesa/ê ku şerm dike; ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de.


nazif

naziftir (comparative)
herî nazif (merkezî) (superlative)
tewrî nazif (rojavayî) (superlative)
naziftirîn (soranîzm) (superlative)
nazîf


sîngfireh

sîngfirehtir (comparative)
herî sîngfireh (merkezî) (superlative)
tewrî sîngfireh (rojavayî) (superlative)
سینگفرههـ (Kurdish-Arabic)
bêhnfireh
qûnfireh

Kesê xwediyê tevger û reftarên objektîf, dirûst û xweşbîn li hemberî kesên xwediyê raman, reng, regez, kiryar, netew yan jî olên cihê ji ya xwe be


deranî

Ji derve, bi derve yan perçê derve têkildar, derveyî.

Ev nîmçe azadiya niho li herêma Kurdistana başûr, bitir bi bandora fakterên deranî peydabûyî, rêjeyeka geleka kêm e; hember zirbehrbûna pitir ji çil milyon kurdan ji azadiyê û bilindkirina alayê xewna hemûyan di dîroka kevin û nû de.


zirrbehir

zirrbehirtir (comparative)
herî zirrbehir (merkezî) (superlative)
tewrî zirrbehir (rojavayî) (superlative)
zirbehir
zirbehr
zirrbehr


mistehîl

mistehîltir (comparative)
herî mistehîl (merkezî) (superlative)
tewrî mistehîl (rojavayî) (superlative)
mistehîltirîn (soranîzm) (superlative)
mustehîl
mustahîl
مستهحیل (Kurdish-Arabic)

Ji erebî مستحيل (musteḥîl) ku ketiye farisî û tirkî jî: müstahil.

Tiştê ku nabe yan nikare bê kirin; ne mimkin, ne pêkan, ne gengaz.

Em ê bibînin ku avakirina rêzimanekê bo her du zaravayan [= kurmancî û soranî] mistehîl e.

Bavê Nazê: Ber bi zimanekî yekbûyî ve, Gelavej.com, 7/2008


dejenere

dejeneretir (comparative)
herî dejenere (merkezî) (superlative)
tewrî dejenere (rojavayî) (superlative)
dejeneretirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî dégénéré, ji dégénérer ji latînî degenerare ji de- + genus.

Xirabiya şerê qirêj ya herî mezin ew e ko mirovan, komelgehê ji exlaq, ji hestên edalet û wijdanê bi dûr diêxe; exlaq dejenere dibe, wijdan difetise, hestên edaletê çi ye namînin. Di heman demê de, berpisiyarên şerê qirêj jî xwe bi ti awayî di dergehên hiqûqî de nabînin. Her wekî dewleta Ergenekonê ti caran hiqûq û mafê mirovan li bîra xwe neanî. Herwekî Abdullah Ocalanê serokê PKK-yê bi hemî himpayên xwe ve, ji hemî pîvanên hiqûqî bi dûr jiyayîn.

Mihemed Evdila: Şerê qirêj û kuştina 15 hezar kurdan bi destê rêxistina Abdullah Ocalanî, Nefel.com, 7/2008


disiplînîze

disiplînîzetir (comparative)
herî disiplînîze (merkezî) (superlative)
tewrî disiplînîze (rojavayî) (superlative)
disiplînîzetirîn (soranîzm) (superlative)

bidisiplîn kirin, nîzamî kirin, birêk xistin, birêk kirin, durist kirin, saz kirin


krîmînal

krîmînaltir (comparative)
herî krîmînal (merkezî) (superlative)
tewrî krîmînal (rojavayî) (superlative)
krîmînaltirîn (soranîzm) (superlative)
krîmînel


estetîze

estetîzetir (comparative)
herî estetîze (merkezî) (superlative)
tewrî estetîze (rojavayî) (superlative)
estetîzetirîn (soranîzm) (superlative)

delal kirin, şîrîn kirin, xweş kirin, ciwan kirin, bedewandin, bedew kirin


qert

qerttir (comparative)
herî qert (merkezî) (superlative)
tewrî qert (rojavayî) (superlative)
qerttirîn (soranîzm) (superlative)


virxûn

kesî bêtawet, bêfedî û nahewe Hey virxûn, tu fedî nakî, gotina Apê Hemze dibirrî? Ji http://www.tirej.net/index379.Sorekli.MAMOSTA.BERENG.htm


çaverêkirî

bûyer yan kiryarek ku mûhtemele yan jî gengaze ku li dahatûyê pêk bê yan jî encam bide


mubhem

mubhemtir (comparative)
herî mubhem (merkezî) (superlative)
tewrî mubhem (rojavayî) (superlative)
mubhemtirîn (soranîzm) (superlative)
mibhem
miphem
muphem

ne zelal, ne eşkere, ne diyar, ne xwiya, şêlî, şêlo, aloz


masûm

masûmtir (comparative)
herî masûm (merkezî) (superlative)
tewrî masûm (rojavayî) (superlative)
masûmtirîn (soranîzm) (superlative)
mesûm
mahsûm
mehsûm

Xuya ye, piştî ku ciwanekî bi navê Yeqîn H. li gorî hîsên xwe yên masum û zanîna xwe çend gotin li ser Dost Çiyayî nivîsîne, ew jî rabûye bi sivikî di nav 10 deqîqeyan de çend gotin rêz kirine û dane weşandin. Ji xwe re mijara nivîsa hefteyê peyda kiriye!

Lezgîn Roşan: Mirîhezê Dost Çîyayî!, Netkurd.com, 7/2008


skarta

tişta/ê yan kesa/ê ne pêdivî yan bêqîmet


komplîke

komplîketir (comparative)
herî komplîke (merkezî) (superlative)
tewrî komplîke (rojavayî) (superlative)

Ji fransî compliqué, dema borî ji compliquer (“aloz kirin, alizandin”).

aloz, tevlihev, şexitî, şexitandî, têkil, têkvedayî, zehmet, dijwar, asê, alizandî

Lêbelê, çi dema ku meriv baş bala xwe bide ser vê meseleyê hingê dê bête dîtin ku bona îspatkirina cihê Eshabê Kehf tenê ev delîl qîm nake. Çunke ev bûyer bûyereka komplîke ye. Divêt bi tevayî mutemîmmat û komplîkasyona xwe bi awayekî tekûz bête ronîkirin.

Roşan Lezgîn: Cihê Rastîn Yê Eshabê Kehf, vekolînek e ku hê nehatiye weşandin, 7/2008


tîk

çik

Hevrazê yan nişîvê ku pirr zû bilind yan nizm dibe.

Herwekî ku me got, şikefta Eshabê Kehf li Çiyayê Reqîm e. Ev çiya li ber gundê Dêrqamê bilind dibe. Berê bi hilkişîna hevrazekî gelek tîk re meriv dikanibû xwe bigihîne ber devê şikeftê lêbelê niha rê hatiye çêkirin û wesaît dikanin biçin ber devê şikeftê. Ew dîwarê ku dibêjin Deqyanûsî li ber devê şikeftê daye lêkirin hîn jî heye.


seraza

Hevreha azate ("esilzade") ya avestayî, azad ("esilzade; azad") ya pehlewî, آزاد (azad, “azad”) ya farisî, ji a- + zate (-za, zarok)

azad: serbest, rizgar, serbixwe, xweser,
ne kole, ne bindest, ne girtî, ne dîl, ne zindanî, ne êsîr


heq ne heq

heq ne heqtir (comparative)
herî heq ne heq (merkezî) (superlative)
tewrî heq ne heq (rojavayî) (superlative)


belloq

belloqtir (comparative)
herî belloq (merkezî) (superlative)
tewrî belloq (rojavayî) (superlative)


reşîd

Ji erebî رَشِيد (rašīd) û رَاشِد (rāšid) (?).

Li müellif vê sohbetêSohbeta Şêxê reşîd têMeclisa pênsed murîd tê


oral

oraltir (comparative)
herî oral (merkezî) (superlative)
tewrî oral (rojavayî) (superlative)
oraltirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî yan îngilîzî oral ji latînî oralis ji os (dev)

seksa oral


anal

analtir (comparative)
herî anal (merkezî) (superlative)
tewrî anal (rojavayî) (superlative)
analtirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî yan îngilîzî anal ji latînî analis ji anus (dev)

seksa anal


vajînal

vajînaltir (comparative)
herî vajînal (merkezî) (superlative)
tewrî vajînal (rojavayî) (superlative)

Bi rêya fransî yan vaginal ji latînî vaginalis ji vagina (quz), têkildarî vajîna

seksa vajînal

Meraq dike bê ez [seksa] oral, anal an jî vajînal dixwazim. Rûyê min sor dibe, tu namîne ji ber bêedebiya wê dest bavêjim kêrê û hê berî ku wê bibim jor, xwe jê xelas bikim û ji wir baz bidim.

Firat Cewerî: Ez ê yekî bikujim, roman, Weşanên Avesta, Stenbol, 2008, r. 68


întensîv

întensîvtir (comparative)
herî întensîv (merkezî) (superlative)
tewrî întensîv (rojavayî) (superlative)
întensîvtirîn (soranîzm) (superlative)
entensîf
entensîv
întensîf

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

kursek întensîv ya zimanî


mervan

mervantir (comparative)
herî mervan (merkezî) (superlative)
tewrî mervan (rojavayî) (superlative)
mervantirîn (soranîzm) (superlative)
merwan


nakokbar

nakokbartir (comparative)
herî nakokbar (merkezî) (superlative)
tewrî nakokbar (rojavayî) (superlative)
nakokbartirîn (soranîzm) (superlative)
kok
kokbar
nakokbarî

Tişta yan rewşa li ser wê hizrên cûda hene, tişta li ser nehatiye li hev kirin, tişt yan jî rewşa dijayetî li ser heye


xadim

Rexnevanê kurd Alî Fikrî Işik dê di 19/10 2008-ê de li komeleya ÇIRA-yê ya çandî û hunerî li Stenbolê li ser »Xadim«, pirtûka vê dawiyê ya Selahattîn Bulutî biaxive.


hemwar

hemwartir (comparative)
herî hemwar (merkezî) (superlative)
tewrî hemwar (rojavayî) (superlative)
hemwartirîn (soranîzm) (superlative)
hevwar

biaheng, ahengî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kawik

kawiktir (comparative)
herî kawik (merkezî) (superlative)
tewrî kawik (rojavayî) (superlative)
kawiktirîn (soranîzm) (superlative)
kawk

Belkî ji zimanên îranî, bide ber farisî کاوک (kavek, “xulole, xirş, xalî”) ji كاو (kav, “xulole”).

xeşîm, dilsaf, naşî, cahil, nezan, evdal, heynik, safderûn, kurfût, dînik, şêtik, qamik, xêtik, debeng

bomik, bodek, aqilsivik, xêvik, delodîn, peledîn, tirredîn, kerçove, kêmaqil, netemam, gewc, goc, xirrexav, xêv, fodil, koz, bûdela, aqilkêm, bûdele^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zanepeyv

zanepeyvtir (comparative)
herî zanepeyv (merkezî) (superlative)
tewrî zanepeyv (rojavayî) (superlative)
zanepeyiv

zimanxweş, xweşaxiv, biqape,
kesa/ê dizane baş bipeyive


xayiz

xayiztir (comparative)
herî xayiz (merkezî) (superlative)
tewrî xayiz (rojavayî) (superlative)
خایز (Kurdish-Arabic)
xayis

jihalçûyî, mendehoş, bêhiş, ne li ser hişê xwe, gêjbûyî

Ez herdu enîşkên xwe datînim ser masê, serê xwe dixim nava kefên destên xwe û xayizî li Dîanayê dinêrim.

Firat Cewerî: Ez ê yekî bikujim, roman, Weşanên Avesta, Stenbol 2008, r. 101


efektîv

efektîvtir (comparative)
herî efektîv (merkezî) (superlative)
tewrî efektîv (rojavayî) (superlative)
efektîvtirîn (soranîzm) (superlative)
efektîf

bibandor, bitesîr, tesîrdar, tesîrker, bandorker, çalak, çist, lebatî, aktîv, şipil, çibik

karîger^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


vavêr

vavêrtir (comparative)
herî vavêr (merkezî) (superlative)
tewrî vavêr (rojavayî) (superlative)

ji hev cuda, ne li gel hev, ne pêkve, ne bi hev re

Dizanim diyarkirina sînorekê vebirî yê di nevbeyna “çîorka-dirêj/novelê” û romanê de zehmet e, ji ber ku ta radeyekê ya ku romanê jî dike roman gelo ma ne çîroka wê ye? Lê car dî sînorê çîrok û romanê ne ew qes ji ber çavan wenda ye. Ger ez ne şaş bim û xelet neyêt bîra min, di heqê jiyekvavêrkirina roman û çîrokê de, Ernest Hemingway e yê ku kêm zêde wiha dibêje: ...

Mihemed Sanri: “Romaneka giran” ya derbeya 12-yê îlonê: Xadim, Kulturname.com, 11/2008


pirpêkhate

pirpêkhatetir (comparative)
herî pirpêkhate (merkezî) (superlative)
tewrî pirpêkhate (rojavayî) (superlative)

ya ji ji yekî zêdetir pêkhateyan çêbûye yan dirûst bûye

Ji bo helsengandina rewşê li zanîngehê komîteyek pirpêkhate ku nûnerên hemû zankoyan têde hebû hate avakirin.


mişeref

mişereftir (comparative)
herî mişeref (merkezî) (superlative)
tewrî mişeref (rojavayî) (superlative)
mişereftirîn (soranîzm) (superlative)
mişerref
muşeref
muşerref


babetî

babetîtir (comparative)
herî babetî (merkezî) (superlative)
tewrî babetî (rojavayî) (superlative)

Ne di bin bandora hestên şexsî, şîroveyan yan jî pêşdarazîya. Li ser bingeha rastiyan


tîtiz

tîtiztir (comparative)
herî tîtiz (merkezî) (superlative)
tewrî tîtiz (rojavayî) (superlative)

şemûs, şûm, terwende, nişmî, nijdî, muşkulpesend


cindî

keşxe, qeşeng, xweşik, ciwan, genc, bedew, delal, lihevhatî, lihev, libar, law


bûyî

Xelqê ji »yuhibbuhum« digergûnHerçî ji ezel bûyî »yuhibbûn«Da bên û bikin hikayetê gûş


başqa

başqatir (comparative)
herî başqa (merkezî) (superlative)
tewrî başqa (rojavayî) (superlative)


rastbêj

rastbêjtir (comparative)
herî rastbêj (merkezî) (superlative)
tewrî rastbêj (rojavayî) (superlative)
rastbêjtirîn (soranîzm) (superlative)
راستبێژ (Kurdish-Arabic)

rastgo

Kesa/ê ku derewan nake; kesa/ê ku rastiyê dibêje.


bêda

bêdayik, bêdê, sêwî, kesa/ê ku dayik nîne,
kesa/ê ku dayika wê/wî miriye


ebter

ebtertir (comparative)
herî ebter (merkezî) (superlative)
tewrî ebter (rojavayî) (superlative)
ebtertirîn (soranîzm) (superlative)
abter
apter
epter

şêt, bêhiş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ahiste

ahistetir (comparative)
herî ahiste (merkezî) (superlative)
tewrî ahiste (rojavayî) (superlative)
ahistetirîn (soranîzm) (superlative)


meftûh

meftûhtir (comparative)
herî meftûh (merkezî) (superlative)
tewrî meftûh (rojavayî) (superlative)
meftûhtirîn (soranîzm) (superlative)

Dikana wan hata demjimêr 10 şev ya meftûhe.


ekber

Ellahu ekber


cinûn

cinûntir (comparative)
herî cinûn (merkezî) (superlative)
tewrî cinûn (rojavayî) (superlative)
cinûntirîn (soranîzm) (superlative)
cunûn
cinîn

Ji erebî [Peyv?], têkildarî: cin, mecnûn

dîn, şêt, ebter, bêaqil, bêhiş, şeyda, mecnûn


mestûr

mestûrtir (comparative)
herî mestûr (merkezî) (superlative)
tewrî mestûr (rojavayî) (superlative)
mestûrtirîn (soranîzm) (superlative)
مهستوور (Kurdish-Arabic)

pêçayî, niximandî, nixamtî, sergirtî, serpoşkirî (bi taybetî jinên dîndar)


mûcib

mûcibtir (comparative)
herî mûcib (merkezî) (superlative)
tewrî mûcib (rojavayî) (superlative)
mûcibtirîn (soranîzm) (superlative)

hewcedar, pêwîst, pêdivî, lazim, gerek, muhtac


fayiq

Ku padişahek zemanê sabiq
rabû di hikûmeta xwe faiq.


mewzûn

mewzûntir (comparative)
herî mewzûn (merkezî) (superlative)
tewrî mewzûn (rojavayî) (superlative)
mewzûntirîn (soranîzm) (superlative)

lihevhatî, lihev, rêk, birêkûpêk, durist

delal, xweşik, keşxe, qeşeng, ciwan, bedew, spehî


meşkûk

meşkûktir (comparative)
herî meşkûk (merkezî) (superlative)
tewrî meşkûk (rojavayî) (superlative)
meşkûktirîn (soranîzm) (superlative)

biguman, şikdar, bişik, ne diyar, ne xwiya, nepenî, ne eşkere


îpela

îpelatir (comparative)
herî îpela (merkezî) (superlative)
tewrî îpela (rojavayî) (superlative)
îpelatirîn (soranîzm) (superlative)
împela

* îpelayane
* îpelahî
* îpelatî
* îpelayî
* îpelayîtî

ripîrût, çîplaq, rûs, tazî, şilfîtazî, bi temamî bêcil


kujernediyar

Wergerandina yekser ji tirkî faili meçhul, ji kujer + nediyar.

Kuştina ku ne diyar e ka ji bal kê ve hatiye kirin.

Behsa îtîrafkarên PKK-ê tê kirin ku çawa li gel JITEM-ê bi hezaran kuştinên kujernediyar kirin. Behsa operasyonên gerîllayên PKK-ê tê kirin ku bi dehan gundîyên sivîl, jin û zarok kuştin.


lanse

lansetir (comparative)
herî lanse (merkezî) (superlative)
tewrî lanse (rojavayî) (superlative)
lansetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî [Peyv?]lancé ji lancer ji latînî lanceare ji lancea

li qelem dan, diyar kirin, eşkere kirin, berçav kirin, ragihandin


sirt

Ji tirkî sert (“req”)ye ku wek "sert" bi xwe jî di kurdî de cih girtiye. Lê "sert" ya tirkî bi xwe jî ji "serd" ya farisî ye ku hevreha "sard" ya soranî û "sar" ya kurmancî ye.

Li dev me kurteserhatîyek heye dibêjit: yekî êzdî ji melayekî re got:
me hebû seyekî sorî sirt

Koma Zimanê Kurdî: Îsmaîl Şahîn: bi zimanê êzidiyan wek kurteserhatiyekê tê gotin

tûj^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


desteser

destesertir (comparative)
herî desteser (merkezî) (superlative)
tewrî desteser (rojavayî) (superlative)
destesertirîn (soranîzm) (superlative)

girtî, dîl, êsîr, zindanî,
kesa/ê yan tiştê ku dest anku kontrol li ser e,
tiştê yan kesê ku dest li ser hatiye danîn

Desteser kirin.

girtin, zindanî kirin, kirin hefsê yan nezaretê

Polîsan rojnamevanek desteser kir.


arogan

arogantir (comparative)
herî arogan (merkezî) (superlative)
tewrî arogan (rojavayî) (superlative)
arogantirîn (soranîzm) (superlative)
arogant

Bi rêya fransî arrogant ji latînî arrogans ji arrogo ji arrogare

qure, nefsmezin, pozbilind, difinbilind, kuşpene, xurr, xwirr, ne nefsbiçûk,
kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne

qebe, mexrûr, bixurûr, kepîbilind^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


serhevde

Ermenîtiya dapîra Abdullah Gul lê dibe serhevde.


xurr

qure

Kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne, kesa/ê ku li xelkê dixurre.


riyakar

riyakartir (comparative)
herî riyakar (merkezî) (superlative)
tewrî riyakar (rojavayî) (superlative)
riyakartirîn (soranîzm) (superlative)

durû, melaq, bêexlaq, dudev, bincam, çîvok, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


melaq

melaqtir (comparative)
herî melaq (merkezî) (superlative)
tewrî melaq (rojavayî) (superlative)
melaqtirîn (soranîzm) (superlative)
meraq

durû, riyakar, bêexlaq, dudev, bincam, çîvok, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


çîvok

çîvoktir (comparative)
herî çîvok (merkezî) (superlative)
tewrî çîvok (rojavayî) (superlative)
çîvoktirîn (soranîzm) (superlative)
çîrok

durû, riyakar, bêexlaq, dudev, bincam, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


dudev

dudevtir (comparative)
herî dudev (merkezî) (superlative)
tewrî dudev (rojavayî) (superlative)
dudevtirîn (soranîzm) (superlative)
çîrok

amûra ku du dev heye (bi taybetî kêr an şîr)

durû, riyakar, bêexlaq, bincam, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


bincam

/bɪnˈd͡ʒɑːm/

durû, riyakar, bêexlaq, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


hevnas

hevnastir (comparative)
herî hevnas (merkezî) (superlative)
tewrî hevnas (rojavayî) (superlative)
hevnastirîn (soranîzm) (superlative)
hemnas
hemniyas
hevniyas

hevalên hev, dostên hev, kesên ku hev dinasin,
mirovên ku niyasên hev in,
kesên ku yekûdu nas dikin


astronomîk

astronomîktir (comparative)
herî astronomîk (merkezî) (superlative)
tewrî astronomîk (rojavayî) (superlative)
astronomîktirîn (soranîzm) (superlative)

stêrnasî, têkildarî astronomiyê, li gor astronomiyê

pirr mezin, bêqam gelek,
wisan mezin yan gelek ku mirov nikare bawer bike,
li derî hesaba normal


revîze

revîzetir (comparative)
herî revîze (merkezî) (superlative)
tewrî revîze (rojavayî) (superlative)
revîzetirîn (soranîzm) (superlative)

Revîze kirin.


hetikber

tiştê ku mirov dide şermê,
tiştê ku mirov jê şerm dike


rehmetî

merhûm, biheştî, rehmetkirî, mirî, wefatkirî


çapik

çapiktir (comparative)
herî çapik (merkezî) (superlative)
tewrî çapik (rojavayî) (superlative)
çapiktirîn (soranîzm) (superlative)

lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, bi lez

Destbeste vewest, bike selamê
Paşê hereket ke pêş ve çapik
Siqlet negirî li teb'ê nazik

te got evene herdu jî 'eynê ecnî ne, wisane fars û rimbaz û çapik siwar.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 106, ISBN 978-605-5683-27-6


fînanse

fînansetir (comparative)
herî fînanse (merkezî) (superlative)
tewrî fînanse (rojavayî) (superlative)
fînansetirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî financé ji financer ji finance ji latînî financius ji finer (bi rê ve birin)

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dobra

deqerû, gotinlirû, rikerast,
kesê ku gotina xwe li rûyê xelkê dibêje bêyî ku bitirse


deqerû

deqerûtir (comparative)
herî deqerû (merkezî) (superlative)
tewrî deqerû (rojavayî) (superlative)
deqerûtirîn (soranîzm) (superlative)

dobra

Kesê ku gotina xwe li rûyê xelkê dibêje bêyî ku bitirse.


hişik

lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, bêhtir li Cizîra Botan tê bikaranîn.

bipele, xêrayî, pelepel, bi lez^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


maksîmal

maksîmaltir (comparative)
herî maksîmal (merkezî) (superlative)
tewrî maksîmal (rojavayî) (superlative)
maksîmaltirîn (soranîzm) (superlative)

gelektirîn yan baştirîn,
herî zêde, herî baş


serberjor

serberjortir (comparative)
herî serberjor (merkezî) (superlative)
tewrî serberjor (rojavayî) (superlative)

Serê tiştekî ber bi jor û binê wî ber bi jêr.


tepeser

tepesertir (comparative)
herî tepeser (merkezî) (superlative)
tewrî tepeser (rojavayî) (superlative)

Bindest kirin, temisandin, perçiqandin, zirviçandin, meriçandin, fetisandin.

Lê belê rêkên zêdetir yên tepeser kirina ragehandinek serbixwe hene, li gor babetekê ku vê dawiyê rojnama Internetî ya Rooz ya rojane belav kiriye. Nivîskarê babetê Hassen Yousefî Eşkevarî, dinivîsit çi caran berî niha rojnamevan heya vê qasê ji aliyê rêjîmê ve berev rûyê givaşê nebûne. Ew dibêjit deselatdarên Îranê çendîn awayên deselatê bikar tînin ji bo alîkarî kirina alîgir û karbidestên xwe û sînordar kirina xelkên din, heta eger pêdivî bû wan berv rûyê têkşikana darayî û derwey berêkanê pal didin.


muzir

muzirtir (comparative)
herî muzir (merkezî) (superlative)
tewrî muzir (rojavayî) (superlative)
muzirtirîn (soranîzm) (superlative)
mizur
mizurr


fingirdek

fingirdektir (comparative)
herî fingirdek (merkezî) (superlative)
tewrî fingirdek (rojavayî) (superlative)
fingirdektirîn (soranîzm) (superlative)

nazdar, binaz, hîlebaz, yarîker, cîlwedar


konkret

konkrettir (comparative)
herî konkret (merkezî) (superlative)
tewrî konkret (rojavayî) (superlative)
konkrêt
konkrît

Gava ez dixwazim îro konkret Nûdemê binirxînim, ji bo min pîvana nirxandinê ev e: gelo kovara Nûdem û xwediyê wê çiqasî milet û welêt didin ber çavan û çiqasî li gora wê rewşê karê xwe dimeşînin. Di vê rewşa kambax de weşandina kovareke xwerû bi kurdî ne hêsan e. Ne ku bi tenê ne hêsan e, lê gava em dibînin ku ev kar bi tenê ji aliyê Firat Cewerî ve tê meşandin, ev karekî pir giran e û nimûneyeke nedîtî ye. Firat Cewerî bêî redaksiyon û cîgir ev deh sal in ev kar bi rêk û pêk meşandiye û ev kar ji wî re bûye rûmetek, ji me re jî bûye cihê kêfxweşî û serbilindahiyê. Bêguman ji bo meşandina karekî wisa girîng hewcedarî ne bi tenê bi pisporî, zanebûn, zîrektî û welatevîniyê heye lê hewcedarî bi îradeyeke xurt û karkirineke bi heyecan jî heye. Ev jî li ba Firat Cewerî heye û xurt e.


rabor

rabortir (comparative)
herî rabor (merkezî) (superlative)
tewrî rabor (rojavayî) (superlative)
rabortirîn (soranîzm) (superlative)
robar

Ev dinya rabor e.

Di cama zelal de meya yaqûtî bîne!
Bîne cem min yara delal!
Nê tu dizanî ku ev dinya
tenê bayek rabor e. Meyê bîne!

Omer Xeyam: Perdeya şermê rake, bijartin û wergerandin: Husein Muhammed, Kulturname.com, 9/2008


dilnexweş

dilnexweştir (comparative)
herî dilnexweş (merkezî) (superlative)
tewrî dilnexweş (rojavayî) (superlative)
dilnexweştirîn (soranîzm) (superlative)

xemgîn, kovandar, derdgiran,
ne dilxweş, ne bextiyar, ne dilşad


tebrîk

Tebrîk kirin.


hevşîp

hevşîptir (comparative)
herî hevşîp (merkezî) (superlative)
tewrî hevşîp (rojavayî) (superlative)
hevşîptirîn (soranîzm) (superlative)


diljan

diljantir (comparative)
herî diljan (merkezî) (superlative)
tewrî diljan (rojavayî) (superlative)
diljantirîn (soranîzm) (superlative)

dilbijan, dilêş, dilbikul, keserkûr, pirr xemgîn, gelek melûl


xirve

xirvetir (comparative)
herî xirve (merkezî) (superlative)
tewrî xirve (rojavayî) (superlative)
xirrve


desthil

desthiltir (comparative)
herî desthil (merkezî) (superlative)
tewrî desthil (rojavayî) (superlative)
desthiltirîn (soranîzm) (superlative)
deshel
desthel
deshil
desthilat

bibandor, tesîrker, xwedîhêz, bihêz, binifûz, xwedîgotin, xwedangotin

Heme Seîd Hesen rexnegirekê edebî yê desthil û şehreza ye û bi kurdiya soranî dinivîse. Ev bêtir ji bîst salan e ew mijûlî vê çendê ye. Wî kitêbxane û nivîskariya kurdî bi berhemên xwe yên di vî warî de dewlemend kirine û heta niha jî li ser hindê berdewam e.


deklare

deklaretir (comparative)
herî deklare (merkezî) (superlative)
tewrî deklare (rojavayî) (superlative)
deklaretirîn (soranîzm) (superlative)
deklere

eşkere, xwiya, diyar, ragihandî, beyankirî

deklare kirin

TEVKURDê, nameyek sîyasî/fikrî (*"Bang li Kurdîstanîyan/Ji Bo Hilbijartinên Herêmî Dest Bidin Hev") ku têde mafê desthilatdarîya netewa kurd diparêze û di Îdareyên Herêmî de daxwaza statuyeke de factoyî dike û neqşa rê ("Ji raya giştî re"**)ya ji bo vê xebatê pêşnîyarî terefan kiribû û ji raya giştî re jî, dabû deklare kirin.

ji daxwiyaniyek TEVKURDê, Netkurd.com, 2/2009


onûre

onûretir (comparative)
herî onûre (merkezî) (superlative)
tewrî onûre (rojavayî) (superlative)
onûretirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî [Peyv?]honoré ji honorer ji latînî honorāre

rêz lê girtin, giramî danê, qedir danê, qîmet danê, hurmet nîşan dan


mubah

helal, serbest, qebûlkirî, durist, ne qedexe, ne guneh, ne heram, ne qaçax

Ma ew ne Erdogan e? Ku kuştina zarok û jinên kurdan li Amedê mubah dibîne.

Serkeft Botan: Xenca çavsoran û gewîbûna wan, Welat.com, 2/2009


metîn

metîntir (comparative)
herî metîn (merkezî) (superlative)
tewrî metîn (rojavayî) (superlative)
metîntirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî متين (metîn: saxlem, xurt, qayim, xweragir) ku herwiha serekaniya navê Metîn û peyva metanet e jî.


kewaşe

kewaşetir (comparative)
herî kewaşe (merkezî) (superlative)
tewrî kewaşe (rojavayî) (superlative)
kewaşetirîn (soranîzm) (superlative)
kawaş
kawaş
kewaşe

qeşmer, sûtik, tolaz, tûle, betal,
kesê kêrî tiştek nayê

sûte^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sûtik

sûtiktir (comparative)
herî sûtik (merkezî) (superlative)
tewrî sûtik (rojavayî) (superlative)
sûtk

qeşmer, tolaz, tûle, kewaşe, sûte, sûtî,
kesê kêrî tiştek nayê

betal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ciliz

ciliztir (comparative)
herî ciliz (merkezî) (superlative)
tewrî ciliz (rojavayî) (superlative)
ciliztirîn (soranîzm) (superlative)
cilz

lawaz, qels, bêxêr, zeîf, jar, hejar, sîsele, zenûn, zelûl, zincafî


sîsele

sîseletir (comparative)
herî sîsele (merkezî) (superlative)
tewrî sîsele (rojavayî) (superlative)
sîsel

Zeîf, lawaz, qels, bêxêr, jar, hejar, çermoke.


çermoke

çermoketir (comparative)
herî çermoke (merkezî) (superlative)
tewrî çermoke (rojavayî) (superlative)
çermoketirîn (soranîzm) (superlative)
çermok
çermokî
çerimok
çerimoke
çerimokî

zeîf, sîsele, lawaz, qels, bêxêr,
ne qelew, ne têrgoşt

jar, hejar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hecer

hecertir (comparative)
herî hecer (merkezî) (superlative)
tewrî hecer (rojavayî) (superlative)
hecertirîn (soranîzm) (superlative)
acer
ecer

Ji erebî اعجر (e'cer: gir, zexm, qelew, qerase) belkî bi rêya tirkiya devokî acar.

Albistan/ nû..ji bo amûran ecer jî heye...ev televîzyoneke ecer e.

Kesekî bi bernavê Gundê Qaşan di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê, 4/2012


nîvçe

nîvçetir (comparative)
herî nîvçe (merkezî) (superlative)
tewrî nîvçe (rojavayî) (superlative)
nîvçetirîn (soranîzm) (superlative)
nêvçe
nêvcî
nîvcî

nîvco, nîvûnor, nîv û nor, ne temam, neqedandî, ne xilasbûyî, ne xilaskirî, bikêmasî, biqisûr, binuqsan

helbestek nîvco

Wê dibistana xwe nîvco hêla.

Lê mîna her daxwaz û xwesteka wî, daxwaza nivisîna romanê jî qurmiçî û nîvçe ma…

Mehmed Uzun: Bîra Qederê, Nefel, 2002, r.10

Bûyerên ku derxistin holê û provakosyon dem e ku em li hûrgulîyên van lîstikan mêze dikin, dema ku em analîz bikin, "Em dibînin ku, ev lîstik çawa bê serkeftî nîvçe man.


maço

Ji spanî macho (nêr, mêr), latînî masculus

Efserek maço bû transseksuel.


aqiltîj

aqiltîjtir (comparative)
herî aqiltîj (merkezî) (superlative)
tewrî aqiltîj (rojavayî) (superlative)
aqiltîjtirîn (soranîzm) (superlative)


ane

anetir (comparative)
herî ane (merkezî) (superlative)
tewrî ane (rojavayî) (superlative)
anetirîn (soranîzm) (superlative)
aneh


stêrane

stêranetir (comparative)
herî stêrane (merkezî) (superlative)
tewrî stêrane (rojavayî) (superlative)
sitêrane
sitêrkane
stêrkane


ateşî

ateşîtir (comparative)
herî ateşî (merkezî) (superlative)
tewrî ateşî (rojavayî) (superlative)

agirîn, agirî, agirane, wek agirî, mîna êgir


aco

acotir (comparative)
herî aco (merkezî) (superlative)
tewrî aco (rojavayî) (superlative)
acotirîn (soranîzm) (superlative)


acar

acartir (comparative)
herî acar (merkezî) (superlative)
tewrî acar (rojavayî) (superlative)


aceg

acegtir (comparative)
herî aceg (merkezî) (superlative)
tewrî aceg (rojavayî) (superlative)
acegtirîn (soranîzm) (superlative)


axî

axîtir (comparative)
herî axî (merkezî) (superlative)
tewrî axî (rojavayî) (superlative)


arone

aronetir (comparative)
herî arone (merkezî) (superlative)
tewrî arone (rojavayî) (superlative)
aronetirîn (soranîzm) (superlative)


arambexş

arambexştir (comparative)
herî arambexş (merkezî) (superlative)
tewrî arambexş (rojavayî) (superlative)
arambexştirîn (soranîzm) (superlative)


arad

aradtir (comparative)
herî arad (merkezî) (superlative)
tewrî arad (rojavayî) (superlative)
aradtirîn (soranîzm) (superlative)

telew, kesa/ê ku pirr seksê dixwaze,
rewşa car-carî ya ku mirov pirr dixwaze seksê bike


azerme

azermetir (comparative)
herî azerme (merkezî) (superlative)
tewrî azerme (rojavayî) (superlative)
azermetirîn (soranîzm) (superlative)
azirme


azpîşe

azpîşetir (comparative)
herî azpîşe (merkezî) (superlative)
tewrî azpîşe (rojavayî) (superlative)
azpîşetirîn (soranîzm) (superlative)

temah, çepel, çikûd, ne merd, ne destvekirî


azurde

azurdetir (comparative)
herî azurde (merkezî) (superlative)
tewrî azurde (rojavayî) (superlative)


azoît

azoîttir (comparative)
herî azoît (merkezî) (superlative)
tewrî azoît (rojavayî) (superlative)
azoîttirîn (soranîzm) (superlative)


azmend

azmendtir (comparative)
herî azmend (merkezî) (superlative)
tewrî azmend (rojavayî) (superlative)
azmendtirîn (soranîzm) (superlative)

temah, çepel, nemerd, ne merd, ne destvekirî


sehil

sehiltir (comparative)
herî sehil (merkezî) (superlative)
tewrî sehil (rojavayî) (superlative)
sehl
sihil
sihl


astem

astemtir (comparative)
herî astem (merkezî) (superlative)
tewrî astem (rojavayî) (superlative)
astemtirîn (soranîzm) (superlative)
estem


berîn

Li bajarê Zonguldakê karkerên komir qanûna nû protesto kir. Li gor pêşniyarnameya guhertina qanûnan a ku Lijneya Plan û Bûtçeyê ji bo Meclisê rêkirîye Saziya Komira Berîn a Tirkiyeyê dê ji bo şirketên taybet bê firotin.

11/2017, Ji malpera nûçeyan a Bianet.org https://web.archive.org/http://bianet.org/bianet/ked/191278-karkeren-komire-cun-di-circirriken-komire-de-u-deri-girtin arşîv


aswêr

aswêrtir (comparative)
herî aswêr (merkezî) (superlative)
tewrî aswêr (rojavayî) (superlative)
aswêrtirîn (soranîzm) (superlative)


aşû

aşûtir (comparative)
herî aşû (merkezî) (superlative)
tewrî aşû (rojavayî) (superlative)
aşûtirîn (soranîzm) (superlative)


pelîd

pelîdtir (comparative)
herî pelîd (merkezî) (superlative)
tewrî pelîd (rojavayî) (superlative)
pelîdtirîn (soranîzm) (superlative)
pelît
felîte

* pelîdane
* pelîdî
* pelîdîtî
* pelîdtî

Hetta bigihite Xaniyê jar
Napak û pelîd û wacibu n-nar
Ew jî bi xirabî û seyînî


alûde

alûdetir (comparative)
herî alûde (merkezî) (superlative)
tewrî alûde (rojavayî) (superlative)
alûdetirîn (soranîzm) (superlative)

Qet meyl-i dinê nebû ji wan raAlûde nebûn bi xak û xaşakEv bû esera mehebbeta pak


aşmal

aşmaltir (comparative)
herî aşmal (merkezî) (superlative)
tewrî aşmal (rojavayî) (superlative)
aşmaltirîn (soranîzm) (superlative)

* aşmalane
* aşmalî
* aşmalîtî
* aşmaltî


aloke

aloketir (comparative)
herî aloke (merkezî) (superlative)
tewrî aloke (rojavayî) (superlative)


alok

aloktir (comparative)
herî alok (merkezî) (superlative)
tewrî alok (rojavayî) (superlative)
aloktirîn (soranîzm) (superlative)
aloke
muxtar

zeliqok, nûsok,
tiştên ku bi tiştan ve dialin,
tiştên ku xwe bi tiştan ve dialînin

Xiyar hêşînhatek ji malbata kulindan (kundir) e. Dikakek kaloriya wê kêm e, lewre ne dikakek xwedîker e lê ji bo kesên dixwazin jar bibin gelek baş e. Rehên wê 20 - 40 cm di erdê de diçin. Makereha wê 5-10 cm dirêj e, navtenga wê stûr û bi girêk e. Gelek çiq û rêşî ji wê rehê derdikevin û aloke ne [anku] dikarin bi daran bialin.


girûz

girûztir (comparative)
herî girûz (merkezî) (superlative)
tewrî girûz (rojavayî) (superlative)
girûztirîn (soranîzm) (superlative)
gurûz


aşna û roşna

aşna û roşnatir (comparative)
herî aşna û roşna (merkezî) (superlative)
tewrî aşna û roşna (rojavayî) (superlative)
aşna-û-roşna
aşnaûroşna

hevnas, heval, hogir, nasên hev, dostên hev


aşifte

aşiftetir (comparative)
herî aşifte (merkezî) (superlative)
tewrî aşifte (rojavayî) (superlative)
aşiftetirîn (soranîzm) (superlative)

perîşan, belingaz, bêserûber, şerpeze, kepaze, jar, hejar

Lê jar û de'îf û bêmecal e
Aşifteyê rûyê werdê al e
Rojan dikitin fixan û zarî

feqîr, rezîl, riswa, nedar, belengaz, reben, goyîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


destkurt

destkurttir (comparative)
herî destkurt (merkezî) (superlative)
tewrî destkurt (rojavayî) (superlative)
destkurttirîn (soranîzm) (superlative)
دهستكورت (Kurdish-Arabic)
deskurt
destkin

xizan, feqîr, jar, nedar, muhtac, hewcedar, belengaz, hejar, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber,
kesa/ê ku rewşa wê / wî ya aborî xirab e,
 kesa/ê ku têra hewcehiya xwe dirav yan saman nîne


akaw

akawtir (comparative)
herî akaw (merkezî) (superlative)
tewrî akaw (rojavayî) (superlative)
akawtirîn (soranîzm) (superlative)


agirgir

agirgirtir (comparative)
herî agirgir (merkezî) (superlative)
tewrî agirgir (rojavayî) (superlative)
agirgirtirîn (soranîzm) (superlative)


alî-palî

alî-palîtir (comparative)
herî alî-palî (merkezî) (superlative)
tewrî alî-palî (rojavayî) (superlative)
alîpalî


alor

alortir (comparative)
herî alor (merkezî) (superlative)
tewrî alor (rojavayî) (superlative)
alortirîn (soranîzm) (superlative)


amate

amatetir (comparative)
herî amate (merkezî) (superlative)
tewrî amate (rojavayî) (superlative)


konevanî

Ev polîsê ko hîç îşê wî bi velokirina wêneyan nîn e, çimkî tenê ew li çekên agirîn an çekên spî digere. Lê ji şofîniya xwe yekser telefonê ji hêzên ewlekariya konevanî re vedike. Ew jî mijarê mezintir dikin û xort dişînin bal Parêzerê Giştî û ji wir dişînin bal Dadgerê Take yê leşkerî.


bardar

bardartir (comparative)
herî bardar (merkezî) (superlative)
tewrî bardar (rojavayî) (superlative)
bardartirîn (soranîzm) (superlative)


ahîst

ahîsttir (comparative)
herî ahîst (merkezî) (superlative)
tewrî ahîst (rojavayî) (superlative)
ahîsttirîn (soranîzm) (superlative)


haşt

haşttir (comparative)
herî haşt (merkezî) (superlative)
tewrî haşt (rojavayî) (superlative)
haşttirîn (soranîzm) (superlative)


ayînperist

ayînperisttir (comparative)
herî ayînperist (merkezî) (superlative)
tewrî ayînperist (rojavayî) (superlative)

Bawermend, dîndar, oldar, dînperist, xwedaperist, mûmin, ayîndar, ayînî, teqwa.


mûmin

bawermend, dîndar, oldar, dînperist, xwedaperist, ayînperist, ayîndar, ayînî, teqwa, xwedanas, îbadetker


xesandî

dewarê an ji zilamê ku hatiye xesandin,
heywanê an jî zilamê ku gunên wî jê hatine birîn

kesa/ê ku hatiye çavtirsîkirin, kesa/ê ku bûye newêrok


eramend

eramendtir (comparative)
herî eramend (merkezî) (superlative)
tewrî eramend (rojavayî) (superlative)
eramendtirîn (soranîzm) (superlative)


mesûn

mesûntir (comparative)
herî mesûn (merkezî) (superlative)
tewrî mesûn (rojavayî) (superlative)
mesûntirîn (soranîzm) (superlative)
masûn

parastî, serbest, azad, hêvişandî, mehfûz, salim, saxlem,
kesa/ê ku nikare bêt darizandin,
kesa/ê ku nabe bêt mehkemekirin

Serokkomar û dîplomat li hember qanûnê masûn in.


malxirab

(...) heta ku birçîbûna wan nekeve bîra malxirabekî malê nizanin nan bidin ber dîn û kêmaqilên xwe (...)

Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994


malkembax

Wexta malkambax ê her tiştî bide jibîrkirin?

Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, 2002 r.9

Ev berhem, mîna piraniya şanoyên Moliere, dikaribû bibûya trajedî û dawiyên pir malkembax bi xwe re bianîna.

Fawaz Husên: Moliere Nûdem, hj. 22, 1997, r.21


xwelîser

xwelîsertir (comparative)
herî xwelîser (merkezî) (superlative)
tewrî xwelîser (rojavayî) (superlative)
xweliser
xwelîbiser
xwelîliser
xolîser
xolîbiser
xolîliser
xulîser
xulîbiser
xulîliser

person upon whose family calamity has fallen

Ez serê we neêşînim, ez dibêjim heger em Kurdên xwelîliser rê li ber van lotikên bêîman negirin, dê [piştî] çend salên din Mêrdîn ji destê me derkeve û bibe bajarê "qiltû miltû" û dê Ereb qûnê li me biqetînin, elawekîl.

malwêran, malxirab, malkembax, malikwêran, malikxirab, malikkembax

reben, ew kesê ji destê wî tiştek nayê û her tim tê binpêkirin


miadil

Ji erebî معادِل (muˁādil), têkildarî adil, edil, edalet.


laîk

laîktir (comparative)
herî laîk (merkezî) (superlative)
tewrî laîk (rojavayî) (superlative)
layîk
laîq
layiq

Bi rêya fransî laïque ji latînî laicus (mirovên sade, mirovên bê erkên dînî) ji yewnaniya kevn laîkos (gelêrî) ji laos (gel, mirov, xelk)

sekuler, elmanî, ne dînî,
birêvebirina li gor qanûnên mirovan, ne li gor şerîetê

Divê welatê me laîk be, ne dînî be.


sekuler

sekulertir (comparative)
herî sekuler (merkezî) (superlative)
tewrî sekuler (rojavayî) (superlative)
sekular
sekûlar
sekûler

Bi rêya fransî seculaire yan îngilîzî secular ji latînî saecularis (demkî, heyamî) ji saeculum (serdem, heyam)

laîk, elmanî, ne dînî,
birêvebirina li gor qanûnên mirovan, ne li gor şerîetê

Divê welatê me sekuler be, ne dînî be.


şirjav

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

hejî, hêja, şayeste, babet, seza, şayan, layiq, layiq, şan, serwe, liyaq, sezawer, babetî, sezaî, layiqî


bêruh

Wan bi awê xwe wilo bêdeng li me dinerîn weke ku em li ber çavên wan ne kêm ne zêde kevirên bêrûh an darên mirî bûn.


bêcan

Bê hîsab werbûn di findanSotiyê bêcan im ez


racih

racihtir (comparative)
herî racih (merkezî) (superlative)
tewrî racih (rojavayî) (superlative)
racihtirîn (soranîzm) (superlative)

zal, serdest, biserketî, zoran, hukimran, hakim, serwer

hêja, hejî, bijare, tercihkirî, bijartî, faîq


bedîh

bedîhtir (comparative)
herî bedîh (merkezî) (superlative)
tewrî bedîh (rojavayî) (superlative)
bedîhtirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî بَدِيهِيّ (badīhiyy, “berçav, diyar”)

berçav, diyar, xwiya, eşkere, ron, zelal, belî

Tişta ko di rabirdûyê de nezerî/teorîk (hêjan nehatibe îsbatkirin) be dibe ko di pêşerojê de bedîhî (aşîkar, li ber çavan) be.

Bedîûzzeman Mele Seîdê Kurdî, wergerandin: Abdulkadir Bîngol, Nefel.com, 7/2009


dinyanedî

kesî tişt nedînî. kesên nezan, lê ji nezaniya xwe bêxeber

Kî dibê Batmanî gundî û dinyanedî ne qerdeşim


caîz

caîztir (comparative)
herî caîz (merkezî) (superlative)
tewrî caîz (rojavayî) (superlative)
caîztirîn (soranîzm) (superlative)

durist, rast, maqûl, meqbûl, baş, qenc, çê, çak, pêkan, gengaz

Gotin/axaftin mîna malî ye. Îsrafa wê ne caîz e.


parzemînî

parzemînîtir (comparative)
herî parzemînî (merkezî) (superlative)
tewrî parzemînî (rojavayî) (superlative)

bejayî, erdî, kontînental,
ne giravî, ne deryayî, ne beravî,
têkildarî parzemînekê


kontînental

kontînentaltir (comparative)
herî kontînental (merkezî) (superlative)
tewrî kontînental (rojavayî) (superlative)
kontînentaltirîn (soranîzm) (superlative)


neresmî

nefermî, ne fermî, ne resmî, enformel, înformal


rebît

rebîttir (comparative)
herî rebît (merkezî) (superlative)
tewrî rebît (rojavayî) (superlative)
rebîttirîn (soranîzm) (superlative)

rebît bûn
rebît kirin
rebîtbûn
rebîtkirin
rebîtbûyî
rebîtkirî


lîberal

Bi rêya fransî libéral yan îngilîzî liberal ji latînî liberalis ji liber (“azad, serbest”).

pêşvero, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar


pêşvero

lîberal, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar

Li oda Mehemmedê Abês, Axayê rewşenperest, her tim Mamosta Cegerxwîn lê dibû mihvan û çalekiya xwe ya şoreşgerî, bi ramanên pêşvero ku dij kedxwar û necadperestan bû, di nav helbestan de dida diyarkirin!….

Abbas-Abbas, Teriya Ker https://web.archive.org/https://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=1202 arşîv, welateme.net


nivar

nivartir (comparative)
herî nivar (merkezî) (superlative)
tewrî nivar (rojavayî) (superlative)
nivartirîn (soranîzm) (superlative)

nûjen, modern, hevçerx, hevdem, nû, teze

Lewre hemû rûpelên rojameya jîn a ku hem kurd û hem jî cîhana derve raçav dikirin, ji xwendevanan doza ku bi serbilindî dîrok, ziman, çand û wêjeya xwe ji cîhanê re destnîşan bikin û li gorî mercên nivar tevle xwendin û zanîna serdemê bibin, dikir.

Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009


perist

pîroz, peristî, tişta/ê ku tê peristin yan hejî peristinê ye


pirbêj

Zana kesekê pirbêj e.

Anku mirov çênabe basî xelkê ne li cem xwe bike, herwisa nabe mirov î pirbêj be çinku (ji ber ku) mirovê pirbêj tiştê baş û xerab dê bêje û xelkê li civatê ji xwe dilgiran dike.


meqtûl

meqtûltir (comparative)
herî meqtûl (merkezî) (superlative)
tewrî meqtûl (rojavayî) (superlative)
meqtûltirîn (soranîzm) (superlative)

kuştî, qetilkirî,
kesa/ê ku hatiye kuştin anku qetilkirin

Ji ber ku hatiye kuştin jî peyva maqtûl ango yê ku hatiye kuştin li navê wî zêde kirine. Lê ew herî zêde bi navê Suhrewerdî hatiye naskirin.

Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 5: Suhrewerdî, Serhed.org, 7/2009


sembolîze

Bi rêya fransî symbolisé ji symboliser ji latînî symbolus / symbolum ji yewnaniya kevn σύμβολον ji συμβάλλω ji σύν (sún) + βάλλω (bállō) ("lê didim", "diavêjim")

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


pirralî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre piralî.

Dînawerî zanyarekî pirralî ye. Ne tênê li ser qadekê du qadan di gelek qadan de çixir kolaye û rê daye pêş zanyarên dû xwe. Di warê riweknasiyê (botanîk) de, di warê zoojojiyê de, di warê zimanzaniyê (fîlolojî) de, di warê tibê de, di warê mantiqê de, di warê dîrokê de, di warê erdnîgariyê de, di warê astronomiyê de, di warê meteorolojiyê de, di warê matematîk û mekanîkê de berhem nivîsîne û van berhemên wî ji alî zanyarên mezin ên dû wî weka çavkaniyên herî bi bawerî hatine bikarhanîn. Di heman demê de avakarê îlmê qethiyetê ye.

Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 4: Dînawerî, Serhed.org, 7/2009


kitjimar

yekjimar, tek, ne pirjimar, ne komî, ne cem'


gellek

gellektir (comparative)
herî gellek (merkezî) (superlative)
tewrî gellek (rojavayî) (superlative)
gellektirîn (soranîzm) (superlative)
gellik
tijjî


pratîkal

pratîkaltir (comparative)
herî pratîkal (merkezî) (superlative)
tewrî pratîkal (rojavayî) (superlative)
pratîkaltirîn (soranîzm) (superlative)
praktîkal
tijjî

Ji îngilîzî practical yan fransî pratique + -al

çespanî, kiryarkî, emelî, pratîkî, konkret, reel,
ne teorîk,
li gor pratîkê


sersiriştî

dersiriştî, ne siriştî, mucîz, ecêb, nedîtî, nebînayî, nadîde


fraksiyonel

fraksiyoneltir (comparative)
herî fraksiyonel (merkezî) (superlative)
tewrî fraksiyonel (rojavayî) (superlative)

parçeyî, fraksiyonî, li gor fraksiyonan, fraksiyon-fraksiyon]], parçe-parçe]]


trajîkomîk

trajîkomîktir (comparative)
herî trajîkomîk (merkezî) (superlative)
tewrî trajîkomîk (rojavayî) (superlative)
trajî-komîk

Ji fransî [Peyv?]tragicomique, têkildarî trajîk + komîk

tiştê ku dikare mirovî hem bikenîne û hem jî bigirîner


gorrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gorîn.


hêvîbexş

hêvîbexştir (comparative)
herî hêvîbexş (merkezî) (superlative)
tewrî hêvîbexş (rojavayî) (superlative)
hêvîbexştirîn (soranîzm) (superlative)
hîvîbexş

hêvîder, umêdbexş, umêdder,
kesa/ê yan tiştê ku hêviyê dide mirovî,
kesa/ê yan tiştê ku baweriya mirovî bi tiştekî xurt dike


lezok

lezoktir (comparative)
herî lezok (merkezî) (superlative)
tewrî lezok (rojavayî) (superlative)
lezoktirîn (soranîzm) (superlative)

Ji hêla din de, ew Lêgervanê, ku biryarên lezok distîne, dê hem mafxwerê mafên hevpîşeyên xwe bête xuyakirin, û hem jî dê ziyanên giran, bê hemdî xwe, bigihîne dîrok û gelê xwe.

Heyder Omer: Çima li ba xelkê rûmet e û li ba me robet e?!, Diyarname.com, 7/2009

xêra^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rehmelê

rehmelêtir (comparative)
herî rehmelê (merkezî) (superlative)
tewrî rehmelê (rojavayî) (superlative)
rehmelêtirîn (soranîzm) (superlative)
rehmetlê
rahmelê
rahmetlê

rehmetî, biheştî, Xwedê-jê-razî,
bo qedirgirtinê bo kesên mirî tê gotin

Her kesê ku rêzimana C. Bedirxan û alfabeya tikûz ya Osman Sebrî bixwîne, dê bibîne ku gelek cudahî di navbera nêrîn û biryarên her du rêzdarên rehmelê de hene. Min ev cudahî di gotara (Dibistan, têrm û têgeh) de diyar kiribûn. Gava S. Birahîm di gotara xwe de vê xalê gengeşe nake, dide xuyakirin, ku haya wî ji gotara min tune ye.


çort

çorttir (comparative)
herî çort (merkezî) (superlative)
tewrî çort (rojavayî) (superlative)
çorttirîn (soranîzm) (superlative)
çols
çors

qure, bênezaket, nelirê, hov, dirinde, bêteşe, nelihev

ew kesê ku bi gotin yan jî kiryarên xwe mirovên din aciz dikin, ew kesê bê qest û bê niyet dibe sedem ku yên dora wî/wê şerm bikin


dûrûdirêj

dûrûdirêjtir (comparative)
herî dûrûdirêj (merkezî) (superlative)
tewrî dûrûdirêj (rojavayî) (superlative)
dûrûdirêjtirîn (soranîzm) (superlative)
dûr û dirêj
dûr-û-dirêj

Beg di navbera xwe da dîsa civîyan û li ser rewşê dûr û dirêj axaftin

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


aktûel

aktûeltir (comparative)
herî aktûel (merkezî) (superlative)
tewrî aktûel (rojavayî) (superlative)
aktûeltirîn (soranîzm) (superlative)
aktuel

berdest, berbehs, rojîn, rojane, rojanî,
tişta/ê ku ketiye rojevê,
tişta/ê ku suhbet yan kar li ser tê kirin

Yek ji wan rastiyan jî ew e ku pirsa xurtkirina têkiliyên navbera perçeyan, wexta tevgerên çar perçeyan zeîf ketine ”aktueltir” bûye, yan jî rêxistinan xwestine tesîrên vê zeîfbûnê bi piştgiriya hin tevgerên din kêmtir bikin.

Osman Aytar: Perçebûna Kurdistanê, vîzyon û hin karên pêwist (*), Kurdinfo.com, 8/2009

nû, taze^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


aktuel

aktueltir (comparative)
herî aktuel (merkezî) (superlative)
tewrî aktuel (rojavayî) (superlative)


tesk

tesktir (comparative)
herî tesk (merkezî) (superlative)
tewrî tesk (rojavayî) (superlative)
teşk

Lê, niha li derazînka sedsaleka nû, sedsaleka miştî hîvî û umêdên nû, miştî îmkanên bêbevl û bêhempa yên mîna înternêt û teknolojiyaya hatinûçûnê, kurd dikin ko roj li pey rojê zêdetir ji hev parçebûyî û perkende bimînin. Niha kurdên ko piçekê xwe li Başûr desthilatdar dibînin dixwazin bi navê yekîtiya neteweyî û berjewendiyên paşeroja kurdan bi awayekê pawanxwazane (totalîterî) devokeka bertesk (bertesk li goreyê îmakanên kurdan li her çar parçeyan) bi ser hemî herêma Kurdistanê da bisepînin. Aliyên siyasî yên berçavtesk û nêzîkbîn jî şerrê bajaran û lîstika bajarkanê dest pê kiriye û naxwazin jibo berjewendiyên dûr yên kurdan statû û pêgehê bajarê xwe têkçûyî bibînin.

Lezgîn Çalî: Sedsala 21-ê sedsala kurdan e, Nefel.com, 5/2011


qîr

Mirîşkek qîreş li naviya gund peyda bû.


sereder

seredertir (comparative)
herî sereder (merkezî) (superlative)
tewrî sereder (rojavayî) (superlative)
سهرهدهر (Kurdish-Arabic)

tê re borîn, tê re derbas bûn, filitîn, jê rizgar bûn, jê xilas bûn, jê kurtal bûn, jê qewirîn, lê asê neman

tê re borandin, tê re derbas kirin, filitandin, jê rizgar kirin, jê xilas kirinn, jê kurtal kirin, jê qewirandin, lê asê nehêlan


pêveder

Heywanên ku dikarin bi mirovan vedin anku jehra xwe biavêjin mirovî.

Mar pêveder e.


berdûş

berdûştir (comparative)
herî berdûş (merkezî) (superlative)
tewrî berdûş (rojavayî) (superlative)


monolîtîk

monolîtîktir (comparative)
herî monolîtîk (merkezî) (superlative)
tewrî monolîtîk (rojavayî) (superlative)
monolîtîktirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî monolithique ji yûnaniya kevn μόνος (mónos) (mono- = tek-, yek-) + -lîtîk ji yûnaniya kevn λίθος (líthos, “kevir”)

hevgirtî, yekgirtî, yekşiklî, tekşiklî,
ne pir-reng, ne piralî, ne cihêreng, ne rengîn

Ocalan ji bo kurdan statûyekê daxwaz nake. Di Zagona Dayîk de daxwaz nake ku kurd jî bibe unsureke neteweyî ya damezrênêrî ya dewleta nû ya federal. Ew “hemvelatiya desturî” û “hemvelatiya wekhevî” dipejirîne û ji bona kurdan taybetiyekê jî naxwaze. Mafên kurdan di çarçeweya demokrasiya monolîtîk û dewleta unîter de daxwaz dike û dewleta unîter diparêze. Di sîstema kolonyalîst ya tirk de guhertinek daxwaz nake.

Îbrahîm Guçlu: Divê kurd kêmtirîn Kurdistaneka federe bixwazin, 8/2009


kêmtirîn

piçektirîn, hindiktirîn, ji hemûyên din kêmtir, herî kêm

Kêmtirîn deh kes mirin.

Divê kurd kêmtirîn Kurdistaneka federe bixwazin

sernavê nivîsarek Îbrahîm Guçlu, Netkurd.com, 8/2009


kutleyî

girseyî, komî, komelî, kom bi kom, cemawerî, gumlatî,
gelek kes yan tişt bi hev re


pankurdistanî

tiştên hevbeş yên hemû kurdan û Kurdistanê

tevgereke pankurdistanî


kelogirî

Li ber girînê, mirovê nagrî lê bi hêsir yan firmêskan çavê wê/wî şil bûne bê ku hêsir ji çav bibarin. Bi taybetî dema mirov bi bûyerekê pir hestiyar dibe kelogirî dibe.

Wê nedizanî ku ew Ganeme; lê guneyê wê bi wî xerîbî hat û kelogirî got:(...)

Çîroka Hezar û Şevekê, werger: Serdar Roşan, Weşanên Nûdem

Şahriyarî kelogirî weha got: "Huş be, bêdeng be keçê!"


yekdil

yekdiltir (comparative)
herî yekdil (merkezî) (superlative)
tewrî yekdil (rojavayî) (superlative)
êkdil

piştrast, eseh, ekîd, tekîd, emîn, misoger, bêguman, bêşik,
ne dudil, ne biguman, ne gumandar, ne bişik, ne şikdar


holîstîk

holîstîktir (comparative)
herî holîstîk (merkezî) (superlative)
tewrî holîstîk (rojavayî) (superlative)
holîstîktirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî holistique yan îngilîzî holistic ji yûnaniya kevn ὅλος (hólos, “hemû, tev, giş”) + -tîk.

gişgir, tevgir, hemûgir, têkildarî holîzmê

Hêdî hêdî wî îrrasyonaliya holîstîk kir genreya xwe.

Pasi Jääskeläinen: Li ciyê zivirîna trênan, wergerrandin: Husein Muhammed, weşandin: Kovara Mehname 1999, Nefel.com, 8/2009


îrrasyonal

îrrasyonaltir (comparative)
herî îrrasyonal (merkezî) (superlative)
tewrî îrrasyonal (rojavayî) (superlative)
îrrasyonaltirîn (soranîzm) (superlative)
îrrasyonel

Bi rêya fransî irrationel yan îngilîzî irrational ji îr- + latînî rationalis ji ratio (hiş, aqil)

deraqil, bêaqilane, bêhişane, îllojîk, nemantiqî,
ne rasyonal, ne beraqil, ne mantiqî, ne lojîk


fermanrewa

serwer, serdest, serdar, deshilatdar, zal, zoran, hakim, hukimdar, hukimran, birêveber, serok


dîskrîmîne

dîskrîmînetir (comparative)
herî dîskrîmîne (merkezî) (superlative)
tewrî dîskrîmîne (rojavayî) (superlative)
dîskrîmînetirîn (soranîzm) (superlative)
diskrimîne

Bi rêya fransî discriminé ji discriminer ji latînî discriminatus ji discriminare ji discrimen (cudahî)

ferq û cudahî xistin navbera mirovan,
hemû mirov wek hev nehesibandin,
miameleya wekhev li gel hemû kesan nekirin

Li Tirkiyê dîskrîmînekirina dijî kurdan serdest e.

Li gelek welatan jin tên dîskrîmînekirin.


transnasyonal

transnasyonaltir (comparative)
herî transnasyonal (merkezî) (superlative)
tewrî transnasyonal (rojavayî) (superlative)
transnasyonel

Deyn ji îngilîzî transnational transnasyonal li gor bilêvkirina fransî.

navdewletî, navneteweyî, pirneteweyî, sinornenas,
ne di nav tixûbên welatekî bi tenê de asêbûyî

Di vê demê de taybetiyên ku rû didin; bizav û herikîna sermiyan, kar, mal, xizmet û kulturê di qada navnetewî de, rabûna mesafeya navbera cihan, darbeyekê li zirx û makîna burokratûk a dewleta civaka îndustriyê dixin. Ilim, zanebûn û teknîka pêşkeftî bingehekî welê ava kiriye ku jiyana civakê ji çarçeva yeko yeko dewletan derketiye; hebûn û jiyaneka transnasyonel ji bo pêwandiyên berhemhênanê û ji bo avayiyên civakê rû daye.

Mûrad Ciwan: Veqetiyana kurdan ji Tirkiyeyê (III), Netkurd.com, 8/2009


xaîb

ne mewcûd, ne hazir, ne amade, ne beşdar, hinda, nediyar


neasayî

/nɛɑːsɑːˈjiː/


kirmî

rizî, kûfîkî, genî,
tiştên ku kirm yan bakterî ketiniyê,
tiştên ku kirm yan bakterî di nav de hene û loma êdî nayên xwarin yan bêhnek nexweş jê tê


rizî

kirmî

Tiştên ku kirm yan bakterî ketiniyê; tiştên ku kirm yan bakterî di nav de hene û loma êdî nayên xwarin yan bêhnek nexweş jê tê.

Wendabûna saxlembûnê bi taybetî Ji ber kevnbûnê yan jî şert û zirûfên hewayê.

Qamyona me di gumrikê ji ber ku malê qaçax tê de hat girtin wê kişandin sehaya gumrikê. Ev 5 sale li bin baranê riziya. Heyfa wê welehî.


teorîk

teorîktir (comparative)
herî teorîk (merkezî) (superlative)
tewrî teorîk (rojavayî) (superlative)

li gor teoriyê lê ne di pratîkê de,
ne pratîkî, ne ihtimal


birqok

zelal, gur^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


necamêr

/nɛd͡ʒɑːˈmeːɾ/


kêmpeyda

kêmpeydatir (comparative)
herî kêmpeyda (merkezî) (superlative)
tewrî kêmpeyda (rojavayî) (superlative)
kêmpeydatirîn (soranîzm) (superlative)
kêmpeyde

kêm, nadir, tiştên ku pirr kêm peyda dibin yan tên dîtin yan bihîstin

bêzin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kêmyab

kêmyabtir (comparative)
herî kêmyab (merkezî) (superlative)
tewrî kêmyab (rojavayî) (superlative)
kêmyabtirîn (soranîzm) (superlative)

kêm, nadir, pelate, kêmpeyda, nedîtî, nebînayî, nadîde


kovel

koveltir (comparative)
herî kovel (merkezî) (superlative)
tewrî kovel (rojavayî) (superlative)
koveltirîn (soranîzm) (superlative)
koval

pêçokeyî, helezonî, tiştê li hev werdayî, li hev pêçayî

Marê ku xwe li xwe pêçayî, xwe li xwe werdayî.

marê kovel


piçîskek

piçîskektir (comparative)
herî piçîskek (merkezî) (superlative)
tewrî piçîskek (rojavayî) (superlative)
piçîskektirîn (soranîzm) (superlative)

ji piçekî jî hendiktir, gelekî gir hendik, gelekî pir kêm, zahf kêm


bin-ax

bin-axtir (comparative)
herî bin-ax (merkezî) (superlative)
tewrî bin-ax (rojavayî) (superlative)
bin-axtirîn (soranîzm) (superlative)
binax

binerd, tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re

nepenî, veşartî, temartî, naştî, definkirî, definandî, nehînî, razber


temartî

Bin-ax, binerd, tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye temartin.

Nepenî, veşartî, naştî, definkirî, definandî, nehînî, razber.


naştî

bin-ax, binerd, temartî, tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye naştin

nepenî, veşartî, temartî, definkirî, definandî, nehînî, razber


definandî

bin-ax, binerd, temartî, definkirî, bingorrkirî,
tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye definandin

nepenî, veşartî, temartî, definkirî, naştî, nehînî, razber


bingorr

bingorrtir (comparative)
herî bingorr (merkezî) (superlative)
tewrî bingorr (rojavayî) (superlative)
bingorrtirîn (soranîzm) (superlative)
bingor
bingorn
bingorrn

bin-ax, binerd, temartî, definkirî, di gorê de,
tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye definandin

definandî, naştî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sinorkirî

bisinor, sinordar, mehdûd, sinornas, bihed, ne bêhed,
tişta/ê ku hatiye sinorkirin, tiştê ku sinorek bo hatiye danîn


bisinor

bisinortir (comparative)
herî bisinor (merkezî) (superlative)
tewrî bisinor (rojavayî) (superlative)
bisinortirîn (soranîzm) (superlative)
bisinûr
bisînor
bisînûr

sinorkirî, sinordar, mehdûd, sinornas, bihed, ne bêhed,
tişta/ê ku hatiye sinorkirin, tiştê ku sinorek bo hatiye danîn


sinordar

sinordartir (comparative)
herî sinordar (merkezî) (superlative)
tewrî sinordar (rojavayî) (superlative)
sinûrdar
sînordar
sînûrdar

bisinor

Tişta/ê ku hatiye sinorkirin, tiştê ku sinorek bo hatiye danîn.


qedirbilind

qedirbilindtir (comparative)
herî qedirbilind (merkezî) (superlative)
tewrî qedirbilind (rojavayî) (superlative)
qedirbilindtirîn (soranîzm) (superlative)
قهدربلند (Kurdish-Arabic)

bihagiran, hêja, biqedir, binirx, nirxgiran

nirxdar, giran^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bextreş

bextreştir (comparative)
herî bextreş (merkezî) (superlative)
tewrî bextreş (rojavayî) (superlative)
bextreştirîn (soranîzm) (superlative)

bêsiûd, bedbext, bênesîb, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet, xêrnedî

Datînite merqedê serencam
Ew bextreşê leqeb li wî Mem
Bê hemnefes û heval û hemdem

xemgîn, keserkûr,
ne bextiyar, ne dilxweş, ne bextewer,
kesa/ê ku ji rewşa xwe nerazî ye û loma bi berdewamî xemgîn e


bedbext

bedbexttir (comparative)
herî bedbext (merkezî) (superlative)
tewrî bedbext (rojavayî) (superlative)
bedbexttirîn (soranîzm) (superlative)

bêsiûd, bextreş, bênesîb, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet

Bêguman, eger Celadet Beg weha ji nişka ve neçûya û bikaribûya romana xwe Bîra Qederê binivisiya, wî dê li van resimên ko nîşana dewreke dirêj û jiyaneke bedbext in, binihêrta.

Mehmed Uzun: Bîra Qederê, Nefel, 2002, r.10


bênesîb

bênesîbtir (comparative)
herî bênesîb (merkezî) (superlative)
tewrî bênesîb (rojavayî) (superlative)
bênesîbtirîn (soranîzm) (superlative)

bêsiûd, bextreş, bedbext, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet

Lê tinê bo min xela ye
Bênesîb min dî ji camê
Dûridûr mehrûm ji ramê

bisiûd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêşens

bêşenstir (comparative)
herî bêşens (merkezî) (superlative)
tewrî bêşens (rojavayî) (superlative)
bêşenstirîn (soranîzm) (superlative)
bêşans

Bêsiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet.

Xemgîn, keserkûr,
ne bextiyar, ne dilxweş, ne bextewer,
kesa/ê ku ji rewşa xwe nerazî ye û loma bi berdewamî xemgîn e.


bêtalih

bêtalihtir (comparative)
herî bêtalih (merkezî) (superlative)
tewrî bêtalih (rojavayî) (superlative)
bêtalihtirîn (soranîzm) (superlative)
bêtali'

bêsiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet


bêqismet

bêqismettir (comparative)
herî bêqismet (merkezî) (superlative)
tewrî bêqismet (rojavayî) (superlative)
bêqismettirîn (soranîzm) (superlative)

bisiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêtalih

bêsiûd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêsiûd

bêsiûdtir (comparative)
herî bêsiûd (merkezî) (superlative)
tewrî bêsiûd (rojavayî) (superlative)
bêsiûdtirîn (soranîzm) (superlative)

bênesîb, bextreş, bedbext, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet


xiş

belewela, virt û vala, xirab, hûr hûr bûn, ji hev de ketina tiştekî


virt û vala

virt û valatir (comparative)
herî virt û vala (merkezî) (superlative)
tewrî virt û vala (rojavayî) (superlative)


belewela

belewelatir (comparative)
herî belewela (merkezî) (superlative)
tewrî belewela (rojavayî) (superlative)
belewelatirîn (soranîzm) (superlative)

ne li cem hev, ne civandî, jihevdeketî, jihevbelabûyî


nenormal

nenormaltir (comparative)
herî nenormal (merkezî) (superlative)
tewrî nenormal (rojavayî) (superlative)
nenormaltirîn (soranîzm) (superlative)

neasayî, awarte, seyr, ecêb, xerîb, abnormal, ne normal


abnormal

abnormaltir (comparative)
herî abnormal (merkezî) (superlative)
tewrî abnormal (rojavayî) (superlative)

nenormal, neasayî, awarte, nesiruştî, seyr, ecêb, xerîb, ne normal


esxerî

mînîmûm, kêmtirîn, herî kêm, hindiktirîn, jêrtirîn


koviyane

koviyanetir (comparative)
herî koviyane (merkezî) (superlative)
tewrî koviyane (rojavayî) (superlative)
koviyanetirîn (soranîzm) (superlative)
kûviyane


wehşiyane

wehşiyanetir (comparative)
herî wehşiyane (merkezî) (superlative)
tewrî wehşiyane (rojavayî) (superlative)
wahşiyane


nasyonalsosyalîst

nazî, nazîst, çepgirên nijadperist,
kesên yan partiyên ku hem nasyonalîst û hem jî sosyalîst in,
kesên yan partiyên ku hem çepgir in û hem jî neteweperistên tund in

Mîr û pîrê kurd Dengîr Mîr Mehmet Firatî di hevpeyvîneka eksklusîv de ji Nefelê re behsa guhortin û reformên ko îro li Tirkiyeyê dibin kir û got divêt kurd bibin xudanê heman mafên ko tirkan hene û di nêv wan mafan de perwerdeya bi zimanê kurdî jî heye. Ji bo partiya CHP-ê jî wî got ew partiyeka »nasyonalsosyalîst« e û rê li ber demokratîzekirina Tirkiyeyê digire.


mani'

mani'tir (comparative)
herî mani' (merkezî) (superlative)
tewrî mani' (rojavayî) (superlative)
mani
manih


berteng

bertengtir (comparative)
herî berteng (merkezî) (superlative)
tewrî berteng (rojavayî) (superlative)
bertengtirîn (soranîzm) (superlative)
بهرتهنگ (Kurdish-Arabic)

Ev bertengkirin tenê ji bo dersxaneyên kurdî heye.

Dengîr Mîr Mehmet Firat di hevpeyivînekê de li gel Arif Zêrevan, Nefel.com, 9/2009


xwedansebir

xwedansebirtir (comparative)
herî xwedansebir (merkezî) (superlative)
tewrî xwedansebir (rojavayî) (superlative)
xudansebir
xudansebr
xudîsebir
xudîsebr
xwedansebr
xwedîsebir
xwedîsebr
xwidansebir
xwidansebr
xwudansebir
xwudîsebr
xwidîsebir
xwidîsebr
xwudîsebir
xwudîsebr

bênfire, bisebir, sebirdar, sabir, ne bênteng


felsefîk

felsefîktir (comparative)
herî felsefîk (merkezî) (superlative)
tewrî felsefîk (rojavayî) (superlative)
felsefîktirîn (soranîzm) (superlative)

felsefî, fîlosofîk, fîlozofîk, têkildarî felsefeyê, li gor felsefeyê

Dengîr Mîr Mehmet Firat: Ji aliyekî ve MHP diqêre û ji aliyê dî ve jî DTP diqêre lê belê ez fêm nakim çima herdu alî jî dikin qêrûvêr. Di eslê xwe de herdu alî jî pir ne xerîbên hev in. Herdu jî ji heman serkaniya felsefîk xwe xwedî dikin.


ekonomîk

ekonomîktir (comparative)
herî ekonomîk (merkezî) (superlative)
tewrî ekonomîk (rojavayî) (superlative)
ekonomîktirîn (soranîzm) (superlative)

aborî, iqtisadî, têkildarî ekonomiyê, li gor ekonomiyê


iqtisadî

aborî, ekonomîk, têkildarî ekonomiyê, li gor ekonomiyê


netêde

netêdetir (comparative)
herî netêde (merkezî) (superlative)
tewrî netêde (rojavayî) (superlative)
netêdetirîn (soranîzm) (superlative)


aqilkêm

aqilkêmtir (comparative)
herî aqilkêm (merkezî) (superlative)
tewrî aqilkêm (rojavayî) (superlative)
aqilkêmtirîn (soranîzm) (superlative)
hişsivik

naşî, bêhiş, aqilsivik, şaş, serhişk, gundî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hişsivik

hişsiviktir (comparative)
herî hişsivik (merkezî) (superlative)
tewrî hişsivik (rojavayî) (superlative)
heşsivik