paredar

paredartir (comparative)
herî paredar (merkezî) (superlative)
tewrî paredar (rojavayî) (superlative)
paredartirîn (soranîzm) (superlative)
paredêr
peredar
peredêr
pareder

zengîn, dewlemend, maldar, xanedan,
ne xizan, ne feqîr, ne jar, ne belingaz, ne perîşan, ne şerpeze, ne hejar,
kesa/ê ku (pirr) pare heye


pirtî

parçe-parçe, pirt-pirt, hûr-hûr, qed-qed


kesîn

kesîntir (comparative)
herî kesîn (merkezî) (superlative)
tewrî kesîn (rojavayî) (superlative)
kesîntirîn (soranîzm) (superlative)
کەسین (Kurdish-Arabic)
kesî

şexsî, ferdî, arizî, prîvat, personal, întîm,
ne gelemperî, ne giştî, ne amî,
tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê


kesî

(ya / yê kesekî yan hin kesan) Binere: kesîn


ferdî

şexsî, kesîn, arizî, prîvat, personal, întîm,
ne gelemperî, ne giştî, ne amî,
tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê


arizî

arizîtir (comparative)
herî arizî (merkezî) (superlative)
tewrî arizî (rojavayî) (superlative)
alizî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

şexsî, ferdî, kesîn, prîvat, personal, întîm,
ne gelemperî, ne giştî, ne amî,
tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê

Nabe ku tukes bibe amanca têkilbûnên kêfî yên nav jiyana wî ya arizî, malbata wî, mala wî an nameyên wî, an ziyangihandina şeref û şana wî. Herkes xwediyêmafê parastina qanûn e li hemberî têkilbûn û ziyangihanên wilo.

Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan, Unhchr.ch, jêwergirtin 11/2006


prîvat

prîvattir (comparative)
herî prîvat (merkezî) (superlative)
tewrî prîvat (rojavayî) (superlative)
prîvattirîn (soranîzm) (superlative)

şexsî, ferdî, arizî, personal, întîm,
ne gelemperî, ne giştî, ne amî,
tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê

kesîn, kesane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


personal

şexsî, ferdî, arizî, arizî, prîvat, întîm,
ne gelemperî, ne giştî, ne amî,
tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê

kesîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pêşîn

destpêkî, berî demek dirêj, yekem, ewilîn, ya / yê berî hemûyên din,
ya / yê li pêşiya hemûyên din

Li gor wan belgeyên gihiştîn destê me di van salên pêşîn de, diyar bû ku ef erde mulikê hikmetê ye.

Go »'efû ji bo Memê sewab eMîr'im me nego ji bo te pêşînTacdîn û biran ji xwe meêşîn

pareyê pêşîn: pareyê ku bikirr dide dema ku firoşkar soz didiyê tişta/ê bazarra wan jê re bîne
(Pareyê pêşîn pişkek e ji hemû bihayê tişta/ê ku dê bêt firotin; beşê mayî bikirr dê paşî bide.
Lê ger bikirr li soza kirrînê poşman bibe, hingê pareyê pêşîn dê ji yê firoşkar re bimîne.)


hindirrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hindirîn.


tebitî

vehewiyayî, tebatî, aşt, hêsa, rawestî, tebat^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêpar

bêpartir (comparative)
herî bêpar (merkezî) (superlative)
tewrî bêpar (rojavayî) (superlative)
bêpartirîn (soranîzm) (superlative)
bêbahir
bêbahr
bêbehir
bêbehr

mehrûm

Kesa/ê ku ti par negihiştiyeyê, kesa/ê ku nebûye xwedanê/a ti par û behran; kesa/ê ku pêdawîstiyên bingehîn nînin.


diyarker

diyarkertir (comparative)
herî diyarker (merkezî) (superlative)
tewrî diyarker (rojavayî) (superlative)

zelalker

Kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diyar dike anku xwiya dike.


xwiyaker

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diyar dike anku xwiya dike,
eşkereker, kifşker, ronker, zelalker, beyanker, îlanker, ragihîner, diyarker, geşker


eşkereker

ئەشکەرەکەر (Kurdish-Arabic)
aşkeraker
aşkiraker
aşkereker
aşkireker
eşkeraker
eşkiraker
eşkireker

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diyar dike anku xwiya dike,
xwiyaker, xwiyaker, kifşker, ronker, zelalker, beyanker, îlanker, ragihîner, diyarker, geşker


ronker

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diyar dike anku xwiya dike,
xwiyaker, xwiyaker, kifşker, eşkereker, zelalker, beyanker, îlanker, ragihîner, diyarker, geşker


geşker

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diyar dike anku xwiya dike,
xwiyaker, xwiyaker, kifşker, ronker, zelalker, beyanker, îlanker, ragihîner, diyarker, eşkereker


zelalker

ronker

Kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî zelal dike.


beyanker

beyankertir (comparative)
herî beyanker (merkezî) (superlative)
tewrî beyanker (rojavayî) (superlative)

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diyar dike anku xwiya dike,
xwiyaker, xwiyaker, kifşker, ronker, zelalker, eşkereker, îlanker, ragihîner, diyarker, geşker


îlanker

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî îlan dike anku radigihîne dike


ragihîner

ragehêner
ragehîner
ragihêner
ragêner
ragîner

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî radigihîne anku îlan dike,
 îlanker, beyanker


nîgeran

nîgerantir (comparative)
herî nîgeran (merkezî) (superlative)
tewrî nîgeran (rojavayî) (superlative)
nîgerantirîn (soranîzm) (superlative)
nîgeranî
nîgeranîtî
nîgeranker
nîgerantî
newranî
newran

bitirs

Kesa/ê ku ditirse ku dê belayek biqewime.

dilwas, bêzar, aciz, nerehet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


karebayî

karebî
karebanî
kahrebî
kahrebayî
kahrebanî
kehrebî
kehrebayî
kehrebanî

elektrîkî, ceyranî, elektronîkî,
 tişta/ê ku bi karebayê dixebite yan ji karebayê hatiye çêkirin yan jî karebayê bi kar tîne


elektrîkî

karebayî, ceyranî, elektronîkî,
 tişta/ê ku bi elektrîkê anku karebayê dixebite yan ji elektrîkê hatiye çêkirin yan jî elektrîkê bi kar tîne


olî

dînî, ayînî, mezhebî, peristgarî,
tişta/ê têkildarî olekî anku dînek yan çend olan anku dînan

pirtûkên dînî

karûbarên dînî

diyanetî, terîqî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


derveyî

derekî, xaricî, biyanî, ya / yê derve, ne ya / yê hindir, ne navxweyî,
tişta/ê ku li derve ye yan ya derve ye, ya ku di nav de

wezîra/ê karûbarên derveyî,
siyaseta hindirîn û ya derveyî

xerîb, ecnebî, namo, nenas^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


derekî

derveyî, xaricî, biyanî, ya / yê derve, ne ya / yê hindir, ne navxweyî,
tişta/ê ku li derve ye yan ya derve ye, ya ku di nav de

wezîra/ê karûbarên derekî,
siyaseta hindirîn û ya derekî

xerîb, ecnebî, namo^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bingehîn

bingehîntir (comparative)
herî bingehîn (merkezî) (superlative)
tewrî bingehîn (rojavayî) (superlative)
bingehîntirîn (soranîzm) (superlative)
bingehî
bingeyî
bingeyîn
bingihî
bingihîn


biqewet

biqewettir (comparative)
herî biqewet (merkezî) (superlative)
tewrî biqewet (rojavayî) (superlative)
biqewettirîn (soranîzm) (superlative)
biqiwet
biquwet

xurt, bihêz, bizever, bitaqet, biqudret,
kesa/ê ku qewet ye,
tişta/ê ku qewet heye

bihinêr, bişiyan, bikarîn, bikanîn, bitiwanîn, bipêçêbûn, bijêhatin, hêzdar, tiwana, çeleng, fêris, egîd, çalak, leheng, mêrxas, rewan, segvan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


elektronîkî

tişta/ê ku bi elektronîkan dixebite,
karebayî, ceyranî, elektrîkî


herrimî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herimî.


herimî

pîs, heram, qirêjî, gemarî, herambûyî, ne pak, ne paqij, ne helal, tiştên pûç u bêkar, qirêjî

Tu yê herimî, mirov dibêje eve saleke te serê xwe neşûştiye.


herrimandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herimandî.


herimandî

pîs, heram, qirêjî, gemarî, heramkirî, ne pak, ne paqij, ne helal


serdest

serwer

Kesa/ê ku dikarin hikimî li kesên din bikin, kesa/ê ku kontrol di destî de ye, tişta/ê ku hemberî yên din zêdetir yan xurttir e.

Feleka etlesê sergeşte di cama me hebab eMewc didit qulzemê 'işqê me li serdest e xurabeDil kemerbeste'ê 'işq e me xwe zunnariperest în


filipînî

her tişta/ê Filipîn, miletê wê yan zimanê wê


bêxwê

kelê, bosî, xwarina ku xwê qet di nav de nîne yan jî xwêya wê kêm anku hindik e


lewitî

lekeyî, herimî, pîs, qirêjî, lewitandî, lekegirtî, lekebûyî, melezî,
 ne pak, ne paqij, ne saf, ne xwerû, ne petî

tewizî, lekedar, heram, bileke^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


petî

Hevreha soranî پەتی (petî), neviyeka proto-hindûewropî *pewH- (“maliştin, paqij kirin”), dibe ji proto-îranî *puHitíkah, hevreha avestayî 𐬞𐬏𐬌𐬙𐬌𐬐𐬀 (pūⁱtika) > farisiya navîn [Peyv?] (/Puydîg/, “Kendava Basreyê”). Hevzaya pak, paqij.

Kurdiya petî.

kurdiya ku gotinên biyanî di nav de nînin

tursî, xwarina ku ti pêxwarin li gel nîne

Me nanê petî xwar.

Me nan bi tenê xwar - ti tiştek din li gel nexwar.


lekeyî

lewitî, tewizî, bileke, lekedar, lekegirtî, herimî, pîs, qirêjî

lewitandî, lekebûyî, melezî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


lekedar

lekedartir (comparative)
herî lekedar (merkezî) (superlative)
tewrî lekedar (rojavayî) (superlative)
lekedartirîn (soranîzm) (superlative)

lewitî, tewizî, bileke, lekeyî, lekegirtî, herimî, pîs, qirêjî


bileke

bileketir (comparative)
herî bileke (merkezî) (superlative)
tewrî bileke (rojavayî) (superlative)
bileketirîn (soranîzm) (superlative)

lewitî, tewizî, lekeyî, lekedar, lekegirtî, herimî, pîs, qirêjî


tewizî

lewitî, lekedar, bileke, lekegirtî, herimî, pîs, qirêjî

lekeyî, heram^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


serwer

serwertir (comparative)
herî serwer (merkezî) (superlative)
tewrî serwer (rojavayî) (superlative)
سهروهر (Kurdish-Arabic)

serdest, karbidest, serdar, deshilatdar, hukimran, zal, zoran, hakim

Hêja ne zemîn ne ev sema bû
Ew serwerê cumle enbiya bû
Xelqa felekan ji bo wî ra bû

xweser, serbixwe, seraza, serbest, rizgar, azad, hur


hur

Bi maneya "azad, serbest" ji erebî حُرّ (ḥurr), hevreha aramî חרר (xurr).

azad, rizgar, xweser, serbixwe, serbest, serwer

hol, dîn, kêmaqil, dîwane, fêhmkor, serhişk


behecok

behecoktir (comparative)
herî behecok (merkezî) (superlative)
tewrî behecok (rojavayî) (superlative)
behecoktirîn (soranîzm) (superlative)
beecok
behicok
beicok
be'ecok
be'icok

kesa/ê ku bi hêsanî dikeve tirsê,
bizdok, tirsok, tirsonek, newêrek

bêcuret, bêcesaret^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bizdok

bizdoktir (comparative)
herî bizdok (merkezî) (superlative)
tewrî bizdok (rojavayî) (superlative)
bizdoktirîn (soranîzm) (superlative)
bizdonek

behecok, tirsok, tirsonek, newêrek, bêcuret, bêcesaret,
Kesa/ê ku bi hêsanî dikeve tirsê.


beecok

beecoktir (comparative)
herî beecok (merkezî) (superlative)
tewrî beecok (rojavayî) (superlative)


be'icok

be'icoktir (comparative)
herî be'icok (merkezî) (superlative)
tewrî be'icok (rojavayî) (superlative)


be'ecok

be'ecoktir (comparative)
herî be'ecok (merkezî) (superlative)
tewrî be'ecok (rojavayî) (superlative)


beicok

beicoktir (comparative)
herî beicok (merkezî) (superlative)
tewrî beicok (rojavayî) (superlative)


behicok

behicoktir (comparative)
herî behicok (merkezî) (superlative)
tewrî behicok (rojavayî) (superlative)

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre behecok.


gihiştî

gehijtî
gehiştî
gehêjtî
gehêştî
gehîjtî
gehîştî
gihêştî
gihijtî
gihêjtî
gihîştî
gehîjtî

Fêkî an jî sebzeyê ku amadeye ji bo çinînê.


zepzepe

zepzepetir (comparative)
herî zepzepe (merkezî) (superlative)
tewrî zepzepe (rojavayî) (superlative)
zepzep
zep-zep
zep-zepe

Wî nehişt bigehe Serçinarê, di nava millet û zep zepên xwedî gotin de kete xeweke kûr û silav ji xwendevanên Netkurdê re şandin.

gir, girs, mezin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nebîl

zadegan, malmezin, esilzade, xanedan, sergewer, arîstokrat, tovrind, beg, axa, feodal


bêguman

Herçi bîvêrê ko navê dilberê bêtin li serXweş dibit hadir di gavê bêguman û şubhe yeBêguman xaka riya wê tûtiya û dane ye


bêşik

Rabe ji mi ra were muqabilBêşik bi te ra ez im mucadilŞertê me digel te ey serefraz


têgihiştî

têgehiştî
têgehîştî
têgihîştî
têgîhiştî
têgîhîştî
têgehijtî
têgehîjtî
têgihijtî
têgihîjtî
têgîhijtî
têgîhîjtî

fehma, zana, şareza, şatir, serwext, haydar, agadar,
ne xişîm, ne cahil, ne nezan

pispor, fama, jîr, fam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tawanbar

gunehbar

Kesa/ê ku tawanek yan hin tawan kirine, kesa/ê ku bûye sedemê peydabûna tawanekê yan hin tawanan.

/tʰɑːwɑːnˈbɑːɾ/

Kesa/ê ku xelk bawer dike ku wî tawanek yan hin tawan kirine.


tovrind

tovrindtir (comparative)
herî tovrind (merkezî) (superlative)
tewrî tovrind (rojavayî) (superlative)
tuxmrind

malmezin

Kesa/ê ji malbatek zengîn yan navdar,
endama/ê çîna bilind yan serdest ya civakê.


rojavayî

Ewropî yan emerîkî, ne asyayî yan efrîqî.


akademî

akademîtir (comparative)
herî akademî (merkezî) (superlative)
tewrî akademî (rojavayî) (superlative)

/ɑːkɑːdɛˈmiː/


hewante

hewa + -nte anku wek "hewayî, wek "bayî, sivik, giring yan giran". Bide ber farisî برباد (berbad)

hêsan, sanahî, hêsan, rehet, ne dijwar, ne zehmet, ne zor

belasebeb, bêsedem, bêhincet, ne hewce, ne pêwîst


keçel

keçeltir (comparative)
herî keçel (merkezî) (superlative)
tewrî keçel (rojavayî) (superlative)
keçeltirîn (soranîzm) (superlative)
kose

Bi metatezê ji *kelçe (piçekê kel anku serrût) ji kel + -çe, ji proto-hindûewropî *gal- (hilû, rût, bêmû, kel, keçel), hevrehên kurmancî kel, kele, kelle, kulox, hilû, farisî کل (kel), كله (kelle), latînî calvus (> fransî chauve), rusî голый (goliy: rût), îngilîzî callow, almanî kahl, holendî kaal, çekî û holý, slovenî gol, polonî goły...

nesaxîyeke çermê serî ,
kesa/ê ku ji ber nexweşiyekê li hin derên serê wî por şên nabe

kelhênek, balindeyekî gurî û bi nikulek dirêj e


têrxwê

têrxwêtir (comparative)
herî têrxwê (merkezî) (superlative)
tewrî têrxwê (rojavayî) (superlative)

sûr, tişta/ê ku (gelek) xwê di nav de heye


standard

stander
standart
(di bin tesîra tirkî de)

Deyn ji îngilîzî standard yan ji fransî standard herdu ji fransiya kevn estandart.

yekkirî

Tişta/ê li gor qayde û pîvanên pejirandî.

Zimanê kurdî yê standard


as

astir (comparative)
herî as (merkezî) (superlative)
tewrî as (rojavayî) (superlative)


out

Deyn ji îngilîzî out (derve, der, derê). Heman peyv bi heman wateyê ketiye gelek zimanên din jî. Bo nimûne, binere fransî http://fr.wiktionary.org/wiki/out

demode, kevnbûyî, êdî ne li kar, êdî ne hezkirî yan mode

derve, der, derê
dema ku gog ji sahê derdikeve


eyar

Ji erebî عيار ('iyar) ji aramî [skrîpt hewce ye] ('-y-r, “çavdêrî lê kirinעיר”).

înyan, dirist, saz, rast, li gor pêwîstiyê

Saet eyar kirin


kantonî

deverî, herêmî, navçeyî, parêzgehî,
têkilî kantonan


kaw

kawtir (comparative)
herî kaw (merkezî) (superlative)
tewrî kaw (rojavayî) (superlative)

Gava ku min torbe davîte pîyê xwe, benikê sor jî li herdu alîyava ser minda dihatin. Ez zaf kaw dibûm u min tirê, -ez idî şivanekî tamim.


erjeng

Hesta nexweş ya dikeve dilê mirovî dema bawer dike ku dê tiştek xirab biqewime.

Bi metirsîyeke erjeng, kitana xwe bi ser serê xwe dadike û di ber xwe de diponije hîv.

Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 5, ISBN 9786058152175


rijd

rijdtir (comparative)
herî rijd (merkezî) (superlative)
tewrî rijd (rojavayî) (superlative)
rijdtirîn (soranîzm) (superlative)
رژد (Kurdish-Arabic)
rijde

israr, birik, biînat, biisrar, biheter, bibiryar, biryardar, rikdar, serhişk, berxwedêr
 kesa/ê ku li ser gotina xwe nayê xwarê û îlle bi ya xwe dike
kesa/ê ku kompromîs û tenezilê napejirîne

Kurd rijd in ku divê Kerkûk bibe parçek ji herêma federala başûrê Kurdistanê.

Lê cehd û tekoşîna partiyê, rijd bûna partiyê li ser daxwazên xwe û ... kariye hesta neteweyî û bawerî bi demokrasiyê di nava gelê Kurd de bibe jor û alîkariyê bi xwenasîna bêtir a xelkê li ser maf û azadiyên xwe bide.

Elî Mêhrperwer li gor Kurdistanmedia.com, wergerrandin: Selîm Zencîrî, jêwergirtin: 12/2006


kepaze

kepazetir (comparative)
herî kepaze (merkezî) (superlative)
tewrî kepaze (rojavayî) (superlative)
kepazetirîn (soranîzm) (superlative)

riswa, rezîl, şerpeze, perîşan, belengaz, jar

Îsraîlê serokwezîrê filistîniyan Îsmaîl Haniye kepaze kir

bedniyet, niyetxirab, xêrnexwaz, xirabîxwaz, belakir


kone

hîlebaz, fêlbaz, cambaz, lêbker, pîs, pespaye, lepek, xasûk, qurnaz, rûvî, guhliv

Berê xelk ne ew qasî genfisk û kone bûn.

Îbrahîm Seydo Aydogan: PENa KURD û têkîliyên wê: Herkesî nas dike, lê nivîskarên kurd nas nake!, 3/2005


behremend

behremendtir (comparative)
herî behremend (merkezî) (superlative)
tewrî behremend (rojavayî) (superlative)
behremendtirîn (soranîzm) (superlative)
بەهرەمەند (Kurdish-Arabic)

bibehre

Kesa/ê ku ji siriştê xwe ve bo kirina tiştekî jêhatî û zîrek e.

Hê ji zarrokiya wî ve diyar bû ku hunermendek berhemend e.

Dereng e û Hesen her nehat... Dostek mezin û şaîrek behremend e... Tu bêjî bi şev jî neyê? Na... li kû be jî dê vegere koxikê şaîrane. Li wir em ê hê jî vexwin. Ew tine be, ez bi tenê destek jêkirî me, ode wêran û biyan e, tenê şevekê jî tê ve debar û tehemil nakim. Odeyek bê ser û ber bo du şaîrên belengaz... Êê, zêde ye, şaîr di odeyên wiha de helbestên bilîmetane dinivîsin. Cihên wisan ronahiyek, berheyek wisan didin mirov ko koçkên rengîn qet nikarinê.

Reûf Bêgerd: Mirina helbestvanekî, wergerrandin ji soranî: Husein Muhammed, Nefel.com, 10/2009


pelî

Di nav êla Berazan de gava bavekî baş, zarokekî wî ne baş be, û gava bavekî pîs zarokekî wî baş derikeve dibêjin: Ji weliyan pelî û ji peliyan welî.

Salih Bozan di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê, 12/2012


berkendal

berkendaltir (comparative)
herî berkendal (merkezî) (superlative)
tewrî berkendal (rojavayî) (superlative)

Kurd di warê çand û zimên de sernişîv diçin, rewş berkendal e. Divê em hemû vê rastiyê bibînin û li gorî wê tevbigerin. Divê em hev û din hişyar bikin, lê belê em gora hev nekolin, jixwe neyar gora me dikole, em jî rabûne bi hev ketine, şerma giran ev e.

Samî Tan: Şerma giran ya berdendamên DTP-ê û me, Azadiyawelat.com, 7/2007


axîn

axîntir (comparative)
herî axîn (merkezî) (superlative)
tewrî axîn (rojavayî) (superlative)

axî, ji axê, wek axê:
xaniyê axî (axeban)


bêtaqet

bêtaqettir (comparative)
herî bêtaqet (merkezî) (superlative)
tewrî bêtaqet (rojavayî) (superlative)
bêtaqettirîn (soranîzm) (superlative)

bêzever, bêşiyan, bêxîret, bêhilmet, neşê, netiwana, bêhêz, bêqewet, westiyayî, betilî, qerimî, kerixî,
kesa/ê ku taqet bo kirina karekî nîne

bêçare, nekan, nekar, mandî, tehibî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


îdarî

rêveberî, gerînendeyî, hikûmî, fermî, administratîv, mîrî, dewletî

karûbarên îdarî,
dadgeha îdarî,
jiyana îdarî

resmî, dewletî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bênirx

bêbiha, erzan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çarçav

Ji çav + çav. Maneya yekem bi tesîra zimanê tirkî ketiye kurdî.

/t͡ʃɑːɾˈt͡ʃɑːv/

Xanima min jî di dawiya emrê xwe da ewêpîreke bi berçavk, ewê jî wek min bibe çarçav...

02-23-2021, Zinarê Xamo, Çîroka berçavka min [arşîv], Hindik Rindik - zinarexamo.blogspot.com

Kesê ku bi hişyarî an bi baldarî hereket dike.

Şivan tim li ber pez e û her daîm şiyar e, bi çav, goh û hestên xwe tim bi çarçav e. Pez bi ro û şev tim di talûkê de ye, talûke; diz, keftar, gur û dijmin e.

04-07-2017, Paşa Amedî, Jiyan û rewşa şivanê Kurda [arşîv], Çandname

Kesên meraqdarê tiştekî ne, hêvîdariya meraqdariyê.

Çaxê ku her sê bira vegerîyan, çarçav bûn, je hev pirsîn te mal temîz kirîye her sîyan got na gotin minê kê temîz kirîye?

Fritillaria Kurdica - Bulletin of Kurdish Studies, [https://www.kurdishstudies.pl/files/Fritillaria_Kurdica_2017_16[1].pdf Denenara qêza kêlik] [[https://web.archive.org/https://www.kurdishstudies.pl/files/Fritillaria_Kurdica_2017_16[1].pdf arşîv]], Abdollah Hajiyan, hj. 16, 01-03-2017, r. 105


çavbirçî

bir buldu iki ister akça buldu çıkın ister

çilek

Kesa/ê ku ti car têr nabe, kesa/ê ku herdem zêdetir xwestek hene, kesê/a ku hertim dilê wî/ê diçe tiştan, kesê/a ku her tim ji bo berjewendiyên xwe tê dikoşe.


çavnebar

/t͡ʃɑːvnɛˈbɑːɾ/

kesê/a ku dilê wî ji xeynî wî/ê ji kesî re naxwaze, ezperest, xweparêzî

Taifên Kurdan bi çavnebarî li hev dinêrin...

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 231, ISBN 9789944360678


vehewiyayî

vehewa
vehewayî
vehewha
vehewhayî
vehewyayî
vehewî

civiyayî, kombûyî, berhev, amade, hatî cem hev

sekinî, tebitî, tena, aram, hêmin, hêwir, rehet


tengezar

Aciz, zivêr, tengijîn, nerehet, bêzar, şerpeze, perîşan, nexweş, nesax, nehêsa, nearam, kerixî, westiyayî, betilî, bêhal, dilsar, sil, tûre, xeyidî.


heqîqî

Ji erebî حَقِيقِي (ḥaqīqī).

rastîn

ya/ê rast, rasteqîn, orjînal, xwerû, xweser

Ey metle'ê husnê 'işqibazîMehbûbê heqîqî û mecazîNamê te ye lewhê nameya 'işq


çikûs

çikûstir (comparative)
herî çikûs (merkezî) (superlative)
tewrî çikûs (rojavayî) (superlative)
çikûstirîn (soranîzm) (superlative)
çikûd
çekûs

pintî

Kesa/ê ku qet naxwaze pare û malê xwe xerc bike.

bexîl, nemerd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


awamte

awamtetir (comparative)
herî awamte (merkezî) (superlative)
tewrî awamte (rojavayî) (superlative)


awante

awantetir (comparative)
herî awante (merkezî) (superlative)
tewrî awante (rojavayî) (superlative)


mizewir

sexte

ne resen, ne orijînal, ne eslî, ne heqîqî

fêlbaz

Kesa/ê ku hîleyan dike, kesê/a ku xelkê dixapîne.


karîwer

karîwertir (comparative)
herî karîwer (merkezî) (superlative)
tewrî karîwer (rojavayî) (superlative)
karîwertirîn (soranîzm) (superlative)
gîro

mijûl, xerîk, meşxul, ne betal, ne etal, bişol,
kesa/ê tiştekî dike û lewre nikare tiştek din bike

Ez dê biçûma Kurdistanê lê bi karê xwe ve karîwer im.


sengîn

sengîntir (comparative)
herî sengîn (merkezî) (superlative)
tewrî sengîn (rojavayî) (superlative)
سهنگین (Kurdish-Arabic)
sengî


biqîmet

bi nirx, bi hurmet, bi selayî, hêja, delal


jorîn

jorîntir (comparative)
herî jorîn (merkezî) (superlative)
tewrî jorîn (rojavayî) (superlative)
jorîntirîn (soranîzm) (superlative)
ژۆرین (Kurdish-Arabic)
jorî

Tiştê li jor, serî, silal, bilind,
 tiştê ku li cihek bilindtir an jî di ser de bicih e.

Em zivistanan diçine xanîkê me yê jorîn.


jêrîn

jêrîntir (comparative)
herî jêrîn (merkezî) (superlative)
tewrî jêrîn (rojavayî) (superlative)
jêrîntirîn (soranîzm) (superlative)
ژێرین (Kurdish-Arabic)
jêrî

Ev lengeriyê di zîv û zêrîn
Şubhet felekê di jor û jêrîn
Her sehnê mezin misalê bircek


avabûyî

avabûyîtir (comparative)
herî avabûyî (merkezî) (superlative)
tewrî avabûyî (rojavayî) (superlative)


avakirî

avakirîtir (comparative)
herî avakirî (merkezî) (superlative)
tewrî avakirî (rojavayî) (superlative)


hevta

hevtatir (comparative)
herî hevta (merkezî) (superlative)
tewrî hevta (rojavayî) (superlative)
hevtatirîn (soranîzm) (superlative)
hemta
hewta

wekhev

Tiştên yan kesên mîna hev yan bi qasî hev


hestîk

mîna hestî, bêgoşt, qels, lawaz, zeîf, qaştîk, ne qelew


mûr

rûyê xwe tirş kirin, rûyê xwe sar kirin, rûsar, rûtirş, mirûto, ne bişoş, ne rûken

Tijî mar e tijî mûr eQewî teng e qewî kûr e


mûrrkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mûrkirî.


kirgîzî

her tişta/ê kirgîzan yan zimanê wan yan yê Kirgîzistanê


westiyayî

وهستیایی (Kurdish-Arabic)
westayî
westî
westiya

mandî

Tengijî yan cangiran ji ber ku kar kiriye yan jî ked daye,
hewceyî vehesînê yan nivistinê

bêçare, bêzever, bêşiyan, bêhêz, bêqewet, bêxîret, neşê, netiwana, bêhilmet, şeqî, mehû^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zal

* Bi maneya "z-ya fis" ji erebî [Peyv?], bi wateya "serwer" jî ihtimalen dîsa ji erebî, bide ber zalim.

serwer, serdest, serdar, deshilatdar, hukimran, zoran, hakim, sûveren, xweser, serbest, azad, kontrol, rizgar, hur

Zal serkirde, merd, şervan, wêrek, welatparêz û şoreşger e. Serokê doza bindestan e.

Teşbîhê belayê asimanîZala felekê li ber zebûn bûWê nav ji pîrê, Heyzebûn bû


mîrî

ya / yê dewletê, hikûmî, îdarî, ne ya / yê takekesî


gotî

Em xeyri te mehreman nedêrînTacdîn û digel Memê te gotîPerwane ne per li wan me sotî

Îlahiyat beşeke zor e, dersa erebî tê de heye. Jixwe pênc sal e îja ku tu salekî jî di dersan de bimînî emir xelas dibe. Meriv gotî bixebite


cîhanî

/d͡ʒiːhɑːˈniː/

dinyayî, gerdûnî, alemî, global, unîversal, cîhanşumûl, alemşumûl, navneteweyî, enternasyonal,
tişta/ê ku li hemû yan gelek deverên cîhanê anku dinyayê heye

kaynatî, giloverî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dinyayî

cîhanî, gerdûnî, alemî, global, unîversal, cîhanşumûl, alemşumûl, navneteweyî, enternasyonal,
tişta/ê ku li hemû yan gelek deverên cîhanê anku dinyayê heye

b- Hemû xamûş di razayîDi me'zûl în ji dinyayîÇira dengek jara nayt


alemşumûl

alemşumûltir (comparative)
herî alemşumûl (merkezî) (superlative)
tewrî alemşumûl (rojavayî) (superlative)


alemî

alemîtir (comparative)
herî alemî (merkezî) (superlative)
tewrî alemî (rojavayî) (superlative)
'alemî

cîhanî, dinyayî, gerdûnî, global, unîversal, cîhanşumûl, alemşumûl, navneteweyî, enternasyonal,
tişta/ê ku li hemû yan gelek deverên cîhanê anku dinyayê heye

Dîdar û dîna scrtcmîAvê bi Rebbê alemîTu hadis î yan qidem î


'alemî

'alemîtir (comparative)
herî 'alemî (merkezî) (superlative)
tewrî 'alemî (rojavayî) (superlative)


gerdûnî

gerdûnîtir (comparative)
herî gerdûnî (merkezî) (superlative)
tewrî gerdûnî (rojavayî) (superlative)
gerdenî

/ɡɛɾduːˈniː/

kaynatî, unîversal, cîhanî, dinyayî, alemî, global, cîhanşumûl, alemşumûl, navneteweyî, enternasyonal,
tişta/ê ku li hemû yan gelek deverên gerdûnê heye

Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan.


unîversal

unîversaltir (comparative)
herî unîversal (merkezî) (superlative)
tewrî unîversal (rojavayî) (superlative)
unîversel
ûnîversal
ûnîversel

global

Tiştê ku li hemû yan gelek deverên gerdûnê heye.

Di tezên kurdan de dijmînî û dijminkariya ti kesî û ti aliyan nîne, ji her aliyan daxwaza hiqûq û edaletê tê kirin. Edalet û hiqûq pîvanên unîversel in. Di pencereya global de jî ev heqîqeta kurdan hêj baştir derdikeve ser kefê. Kurd ne li dûv mentalîteyeka îdeolojîk an jî ya dînî ne ko digel dinyaya rojava bikevin dijberî û rikeberiyê, çavê wan ne li xespa heq û hiqûqê kesê ye jî. Ji bo cîranên wekî Tirkiye, Sûriye û Îranê ko doza kurdan di stûyê wan de heye, rîya diyalog û aştiyê diparêzin.

Mihemed Evdila: Rola Hewlêrê di perspektîfa global de, Nefel.com, 4/2012


herşên

herşêntir (comparative)
herî herşên (merkezî) (superlative)
tewrî herşên (rojavayî) (superlative)
herşêntirîn (soranîzm) (superlative)
herhêşin
herhêşîn
herşîn
herdemşên
herdemhêşin
herdemhêşîn
herdemşîn
hertimşên
hertimhêşin
hertimhêşîn
hertimmşîn

riwekên ku pelên wan nabeyin û nawerin lê herdem şên in


global

globaltir (comparative)
herî global (merkezî) (superlative)
tewrî global (rojavayî) (superlative)

giloverî

Tişta/ê ku li hemû yan gelek deverên cîhanê anku dinyayê heye.

Bi vî awayî di têkoşîna dijî roviyê atomîk de, maceraperestên global niha opsiyona yekta yanê mudaxeleya leşkerî anîne ser masê. Ji ber vê yekê leşkerên zêdetir li Afganistan’ê bi cih kirine, li İraq’ê Alawî anîne ser hikum û bi Baasiyên kevn re li hev hatine.


heftem

ya / yê heftê / heftan, ya / yê ku 6 li pêş hene yan hebûne


heştem

heştemtir (comparative)
herî heştem (merkezî) (superlative)
tewrî heştem (rojavayî) (superlative)
heştemtirîn (soranîzm) (superlative)
heştemîn
heyştem
heyştemîn

ya / yê heştê / heştan, ya / yê ku 7 li pêş hene yan hebûne


nehem

nehemtir (comparative)
herî nehem (merkezî) (superlative)
tewrî nehem (rojavayî) (superlative)
nehemtirîn (soranîzm) (superlative)
nehemîn

ya / yê nehê / nehan, ya / yê ku 8 li pêş hene yan hebûne


dehem

dehemtir (comparative)
herî dehem (merkezî) (superlative)
tewrî dehem (rojavayî) (superlative)
dehemtirîn (soranîzm) (superlative)
dehemîn
deyem
deyemîn

ya / yê dehê / dehan,
ya / yê ku 9 li pêş hene yan hebûne


betilî

betilîtir (comparative)
herî betilî (merkezî) (superlative)
tewrî betilî (rojavayî) (superlative)
betiliyayî
bêtilî
bêtiliyayî

mandî, westiyayî, tehibî, kerixî, qerimî, bêtaqet,
tengijî yan cangiran ji ber ku kar kiriye yan jî ked daye,
hewceyî vehesînê yan nivistinê


betiliyayî

betiliyayîtir (comparative)
herî betiliyayî (merkezî) (superlative)
tewrî betiliyayî (rojavayî) (superlative)


tehibî

tehibiyayî
te'ibî
te'ibiyayî
teibî
teibiyayî

mandî, westiyayî, betilî, kerixî, qerimî, bêtaqet,
tengijî yan cangiran ji ber ku kar kiriye yan jî ked daye,
hewceyî vehesînê yan nivistinê

bêçare^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


enternasyonal

navneteweyî, navdewletî, cîhanî, alemî, global,
tişta/ê ku du yan zêdetir welat yan netewe yan jî kesên ji wan tê de beşdar in

civînên navneteweyî,
NY rêkxistinek enternasyonal e.
Yekîtiya Ewropayê saziyek enternasyonal e.
Koma me enternasyonal e.


formal

formaltir (comparative)
herî formal (merkezî) (superlative)
tewrî formal (rojavayî) (superlative)
formaltirîn (soranîzm) (superlative)

fermî, resmî, dirûvî, şiklî, isûlî,
li gor formên diyar


nejîqurt

nejîqurttir (comparative)
herî nejîqurt (merkezî) (superlative)
tewrî nejîqurt (rojavayî) (superlative)
nejîqurttirîn (soranîzm) (superlative)
necîqurt

şûm, neqet, destmatî, ne vehewiyayî, ne tebitî, ne aram, ne rehet, ne hêmin,
kesa/ê karên xirab dike yan li cihê xwe nasekine

nehs^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çir

Hevreha ermenî yan ji ermenî չոր (čʻor) (čʿor: hişk, ziwa, çir, req), hevreha yûnaniya kevn ξηρός (xērós) (ksērós: hişk, req), latînî serescō, almaniya bilind ya kevn serawēn û belkî sanskrîtî क्षार (kṣāra) (kṣārá), hemû ji proto-hindûewropî *kseros.

Tişta/ê ku bi hêsanî bi tiştan ve dizeliqe û bi dijwarî jê vedibe
(bo nimûne, benîşt çir e ji ber ku dema bimîne bi tiştekî ve êdî zû-zû jê venabe.)


telhe

telhetir (comparative)
herî telhe (merkezî) (superlative)
tewrî telhe (rojavayî) (superlative)
تەلهە (Kurdish-Arabic)

xefik, dav, tepik, kemîn, tişta/ê ku nêçîrvan datînin daku ajel bikevinê, lê asê bibin û bên girtin

telhe vedan


avlozî

avlozîtir (comparative)
herî avlozî (merkezî) (superlative)
tewrî avlozî (rojavayî) (superlative)

riweka ku ji ber zêdeaviyê hişk bûye yan li ber hişkbûnê ye

Zêde avê neke ber gulên xwe, dê avlozî bibin.


mîladî

salnameya mîladî: salnameya zayînî, salnameya ku ji welidîna Hz. Îsa ve tê hesibandin,
li piraniya dinyayê tê bikaranîn û li gor wê niha sal 2006 e


cinawir

Ji zimanên îranî, can (giyan, ruh) + -awer, mîna: giyanewer, jiyanewer. Belkî can- bûye cin- ji ber nêzîkiya maneya cinawir û cin.

(zaroka/ê) şûm, nehs, neqet, nejîqurt, venehewiyayî, netebitî


kafî

Ev kafî me ye.

Li-yetme'inne qelbî 'eynu l-yeqîn dibexşit'Eynu l-'iyan divêtin kafî nehin dirayetMîrî yû padişahî mûyek li nik Melayî

hew^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sîmultane

hevdem, hemdem, hevçax, hevwext,
tiştên ku di heman demê de diqewimin yan tên kirin

tercimeya sîmultane

Konferansa Muzîka Kurdî çêbû, muzîkarên me yên navdar ku bi kurdî distrên lê di konferansê de ne bi kurdî, bi tirkî û îngilîzî axivîn û bi ser de jî gotin; “Kurdî têra xebatên me yên AKADEMÎK nake.” Ma haya van birader û xwişkên me jê nîn bû ku ew axaftina wan a bi tirkî û îngilîzî ku têra akademîk dike ji aliyê kesekî ve di heman demê de bi sîmultane tê wergerandin ji bo kurdiya ku ew dibêjin têr nake?

12/2006, Jîr Sîdar, Min fedî kir… Lê wan nekir, Diyarname.com

hawkat^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qop

qoptir (comparative)
herî qop (merkezî) (superlative)
tewrî qop (rojavayî) (superlative)
qoptirîn (soranîzm) (superlative)
qopik

Lingqop.


şeqî

Xwe şeqî neke.

betilî, qerimî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


barbar

barbartir (comparative)
herî barbar (merkezî) (superlative)
tewrî barbar (rojavayî) (superlative)
berber

Ji fransî barbare ji latînî barbarus ji yûnanî βάρβαρος (várvaros) ji dengê "bar-bar" ku bi texmîna yûnaniyên berê axiftina miletên din wisa bû


wehşî

وهحشی (Kurdish-Arabic)
weḧşî
wahşî
waḧşî

Ji erebî وحشي (weḥşî) ji zimanên îranî, hevreha pehlewî û avestayî vexş- (şîn bûn, gihiştin, hatin) anku "wehşî" di esil ew giya yan heywan bûn ku bi xwe çêdibûn û mezin dibûn, nedihatin çandin yan xwedîkirin. vexş- herwiha serekaniya peyva binefş e, bi avestayî *vene-vexşe-. vexş- ji proto-hindûewropî *h₂ewg- (şîn bûn) e ku herwiha serekaniya աճեմ (açêm) ya ermeniya kevn, αὐξάνω (aûksano) ya yûnaniya kevn, ageo ya latînî wax ya îngilîzî öka ya swêdî, áugti ya lîtwanî ye.

hov, barbar, nemirov, dirinde, ne medenî

Hindî ko di heftiya hemel bûnEw zêde di wehşî û xebel bûnEw hefte li wan ko bûye salif


derdgiran

derdgirantir (comparative)
herî derdgiran (merkezî) (superlative)
tewrî derdgiran (rojavayî) (superlative)
derdgirantirîn (soranîzm) (superlative)
derdgran

xemnak, bikul, keserdar, bikeser, xemxur, kovandar, têrxem, daxbar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


keserkûr

keserkûrtir (comparative)
herî keserkûr (merkezî) (superlative)
tewrî keserkûr (rojavayî) (superlative)
keserkûrtirîn (soranîzm) (superlative)
kederkûr

xemgîn, derdgiran, melûl, xembar, keserdar

xemnak, bikeser, têrxem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


keserdar

keserdartir (comparative)
herî keserdar (merkezî) (superlative)
tewrî keserdar (rojavayî) (superlative)
keserdartirîn (soranîzm) (superlative)
kederdar

xemgîn, derdgiran, melûl, xembar, keserkûr, bikeser

xemnak, bikul^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xaricî

biyanî, bêgane, derveyî, ecnebî, xerîb, ne ji wî welatî

derekî, namo^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêfêde

bêfêdetir (comparative)
herî bêfêde (merkezî) (superlative)
tewrî bêfêde (rojavayî) (superlative)
bêfêdetirîn (soranîzm) (superlative)
bêfayde
bêfeyde

bêmifa

Tişta/ê kêr ti tiştî nayê, tişta/ê ku ti fêde jê nîne.


bêkelk

bêkelktir (comparative)
herî bêkelk (merkezî) (superlative)
tewrî bêkelk (rojavayî) (superlative)
bêkelktirîn (soranîzm) (superlative)
bêkelik

tişta/ê kêr ti tiştî nayê, tişta/ê ku ti fêde jê nîne,
bêmifa, bêwec, bêsûde, bêkêr, kêrnehatî


bêxêr

bêxêrtir (comparative)
herî bêxêr (merkezî) (superlative)
tewrî bêxêr (rojavayî) (superlative)
bêxêrtirîn (soranîzm) (superlative)
بێخێر (Kurdish-Arabic)


bêşiyan

bêşiyantir (comparative)
herî bêşiyan (merkezî) (superlative)
tewrî bêşiyan (rojavayî) (superlative)
bêşiyantirîn (soranîzm) (superlative)

bêtaqet, bêzever, ne tiwana, ne zîrek, ne jêhatî, neşê, nekan, nekar

bêxîret, bêqewet, bêhêz, kerixî, westiyayî, betilî, netiwana, qerimî, bêhilmet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêzever

bêzevertir (comparative)
herî bêzever (merkezî) (superlative)
tewrî bêzever (rojavayî) (superlative)
bêzevertirîn (soranîzm) (superlative)

bêtaqet, bêşiyan, ne tiwana, ne zîrek, ne jêhatî, neşê, nekan, nekar

bêxîret, kerixî, westiyayî, betilî, bêhêz, bêqewet, netiwana, qerimî, bêhilmet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bizever

bizevertir (comparative)
herî bizever (merkezî) (superlative)
tewrî bizever (rojavayî) (superlative)
bizevertirîn (soranîzm) (superlative)

jêhatî, zîrek, çalak, aktîv, bitaqet, behremend, kara, bişiyan, zeverdar, tiwana

xurt, hêzdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zeverdar

zeverdartir (comparative)
herî zeverdar (merkezî) (superlative)
tewrî zeverdar (rojavayî) (superlative)

jêhatî, zîrek, çalak, aktîv, bitaqet, behremend, kara, bişiyan, bizever

tiwana, xurt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


berberî

beberî (positive)
beberîtir (comparative)
herî beberî (merkezî) (superlative)
tewrî beberî (rojavayî) (superlative)


kerrixî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerixî.


kerixî

mandî, betilî, westiyayî, qerimî, şeqî, mehû

bêçare, bêtaqet, tehibî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

tişta ku rizîya ye û hilweşiya ye. zebeşên me giş kerrixî ne, qesra asûran kerrixî ye.


enirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre enirî.


enirî

enirrî
inirrî
inirî
'enirrî
'enirî
'inirrî
'inirî

qehirî, qehirandî, xinzirî, harbûyî, hêçbûyî, enirandî, pingirî

sil, tûre, har, hêrs, hêç, xeyidî, bikerb, bikîn, esebî, xeyidandî, xinzirandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


'enirrî

'enirrîtir (comparative)
herî 'enirrî (merkezî) (superlative)
tewrî 'enirrî (rojavayî) (superlative)


'enirî

'enirîtir (comparative)
herî 'enirî (merkezî) (superlative)
tewrî 'enirî (rojavayî) (superlative)


'inirî

'inirîtir (comparative)
herî 'inirî (merkezî) (superlative)
tewrî 'inirî (rojavayî) (superlative)


'inirrî

'inirrîtir (comparative)
herî 'inirrî (merkezî) (superlative)
tewrî 'inirrî (rojavayî) (superlative)


dilxweş

dilxweştir (comparative)
herî dilxweş (merkezî) (superlative)
tewrî dilxweş (rojavayî) (superlative)
dilxweştirîn (soranîzm) (superlative)
dilxoş

şad, bicoş, bikeyf, bikêf, kêfxweş, bextiyar, bextewer, şa

Ma di baxê 'êş û noşê her bi saz û erxewan
Kamiran û kamibexş û dilxweş û mesrûr-i bî
Çendekê şîrînpuser derbendê dîwana te bin

kamiran, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bermayî

bermayîtir (comparative)
herî bermayî (merkezî) (superlative)
tewrî bermayî (rojavayî) (superlative)

zêde

Ew paşmandene yên ku ji ber xwarinê dimînin.


yeqîn

Ev li ser, çi tişt hatiye niqirandin? Tiştekî kevnare ye yeqîn?

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 79, ISBN 9786054497010


unîk

unîktir (comparative)
herî unîk (merkezî) (superlative)
tewrî unîk (rojavayî) (superlative)

yekta, bêwêne, bêmîsal, bêhevber,
tişta/ê ku ti tiştek din wek wê nîne

yekane, bênimûne, bêmînak, tenha^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zenûn

zenûntir (comparative)
herî zenûn (merkezî) (superlative)
tewrî zenûn (rojavayî) (superlative)

Ronahî zenûn bû.

û ronahîyeke zenûn ji qubeya bi mij dida wir.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 37, ISBN 978-605-2246-80-1

Ev keleh, keleha Meyafarqînê!
Wer riwayet dibe j' pîrê tarîxê:
"Ku heft car ji binî xopan
Bûye bi destê tarîperestan
Lê heft car ava biye ji nû va."
Lê mixabin îro, dîsa ew hal
Ew babelîska bi reş, ew tofan, bela
Ji nû ve diaxibe wek brînek kevn
Ne ya îroyîn e, ya ji mêj va.
Lêbelê, îro li bajarê Silîva
Dayik bi rik çok didin erdê
Peymana wan heye pê ra
Da guhdaran zêde bikin li stranên
Xecê û Siyamend
Zembîlfroş
Û zeriya Gul Xatûnê.
Û nehêlin çira zenûn be;
Li hêviyê,
Li xweziyê,
Li jînê.

Rojen Barnas, ji helbesta "Ev keleh, keleha Meyafarqînê!


aktîv

aktîvtir (comparative)
herî aktîv (merkezî) (superlative)
tewrî aktîv (rojavayî) (superlative)
aktîvtirîn (soranîzm) (superlative)
aktîf

"aktîv" bi rêya îngilîzî, "aktîf" bi rêya fransî, herdu ji latînî, têkildarî agere (xebitîn)

Çalak, çist, lebatî, karîger, şipil, çibik,
kesa/ê yan tişta/ê ku (pirr) dixebite.

Ew nivîskarek aktîv e.

"Elî nameyek nivîsî." yan "Wî nameyek nivîsî." hevokin aktîv in lê "Nameyek hat nivîsîn." hevokek pasîv e.


aktîf

aktîftir (comparative)
herî aktîf (merkezî) (superlative)
tewrî aktîf (rojavayî) (superlative)


bêwêne

bêwênetir (comparative)
herî bêwêne (merkezî) (superlative)
tewrî bêwêne (rojavayî) (superlative)

bêresim, bêdîmen, bêfoto,
tişta/ê ku wêne nînin, bêhempa

pirtûkek bêwêne

yekta, yekane, unîk, bêmînak, bênimûne, bêmîsal,
tiştê ku ti tiştek mîna wî nîne

qehremanek bêwêne


tigrînî

her tişta/ê tigrînyayî, gelê wê yan zimanê wê


mitrî

xayis

Kesa/ê ku ne li ser hişên xwe; kesa/ê ku hay ji xwe û bûyerên ku li derdorê diqewimin nîne.

sewsî, mat^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çîksayî

Çîroka dem û devranên tenêtiyê ye ev helbest
ku li kêleka wêneyê te li çarçoveyek reş hilawistiye
awirên te mîna mindalek şîrîn û xweşkok e
di awêneyan de esmanek çîksayî
berfa te ya heliyayî di eşqa ewil de.
 Min bi keziyên dilê xwe hûnand vê helbestê
nizanim kî û kî hene tê de.

Berken Bereh: Kilama bajarên tarî, ji berhevoka Cîhan Roj: Mûmên welat, Amude.com, 12/2004


lezgîn

lezgîntir (comparative)
herî lezgîn (merkezî) (superlative)
tewrî lezgîn (rojavayî) (superlative)
lezgîntirîn (soranîzm) (superlative)
لەزگین (Kurdish-Arabic)

bilez, zû, acîl, bipele, xêrayî, pelepel, bi lez û bez, ne hêdî, ne hêdîka, ne yawaş,
kesa/ê yan tişta/ê ku dikare di demek kurt de mesafeyek dirêj bimeşe,
kesa/ê yan tişta/ê ku dikare di demek kurt de karekî bike

Trênek lezgîn.


acîl

acîltir (comparative)
herî acîl (merkezî) (superlative)
tewrî acîl (rojavayî) (superlative)
acîltirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî عَاجِل (ʿājil, “ya/ê ku ecele dike.”), têkildarî ecele.

lezgîn, bilez, zû, bipele, xêrayî, pelepel, bi lez û bez, ne hêdî, ne hêdîka, ne yawaş,
tişta/ê ku divê zû bêt kirin yan bi lez tê kirin


bijartî

Ev birinc nebijartî ye.


çêtir

Ji çê + -tir. Hevreha soraniya mukrî û hewlêrî çatir.

Ev ji wê çêtir e.

Ez îro dikarim ji duh çêtir bixebitim.

Yan pê bigire tu yarekê qencEw çêtir e bo te ra ji sed genc


baştir

Forma komparatîv ji rengdêra baş.
çêtir, qenctir, rindtir, çaktir

Ev ji wê baştir e.


çaktir

Ev ji wê çaktir e.

Ez îro dikarim ji duh çaktir bixebitim.


sewsî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

xurifî

Kesa/ê ku baş hay ji xwe nîne û nizane bibirryar tev bigere.

Hûn zanin, gava hinek insan terka welat û civaka xwe dikin û tên nav civakek pêşdetir, gêj û sewsî dibin û wek mirîşka gêj li wan tê.

mitrî, mat, sersam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gêjelok

gêjeloktir (comparative)
herî gêjelok (merkezî) (superlative)
tewrî gêjelok (rojavayî) (superlative)
gêjeloktirîn (soranîzm) (superlative)


kardînal

/kɑːɾdiːˈnɑːl/


katolîk

Kesên katolîk.


noşîcan

noşîcantir (comparative)
herî noşîcan (merkezî) (superlative)
tewrî noşîcan (rojavayî) (superlative)
noşîcantirîn (soranîzm) (superlative)

/noːʃiːˈd͡ʒɑːn/

bo tendiristiyê baş, ji kesekî re tê gotin ku tiştekî dixwe yan vedixwe, Afiyet be! Sehet be!

Noşîcan be!

Haaa, em ji bîr nekin, helbet bi goştê elokan re wîskî jî heye allahwekîl! De noşîcan be kaka!


înformatîk

Serdema înformatîk ku bi carekê cîhan da ber xwe, rê li ber me kurdan jî vekir. Êdî em jî dikarin zimanê xwe yê ku di nava qedexeyan de teqinî, ji teqan û lîtavê rizgar bikin û bi pêş ve bibin. Şert û mercên ku bi vî rengî derketin holê sûdewariyeke mezin pêşkêşî me kurdan jî dike.

Jîr Dilovan: Di pêşketina ziman de girîngiya wergerê, Welat.com, 1/2007


cîgeyî

cîgehî

herêmî, deverkî, lokal, ne neteweyî yan cîhanî

devokên cîgeyî

Gelek kesên ku bi mebesta nivîskarî ketine rê, xwe ji devoka cîgeyî û dûrmayîna ji çand û dîroka xwe rizgar nekirine.


orijînal

orijînaltir (comparative)
herî orijînal (merkezî) (superlative)
tewrî orijînal (rojavayî) (superlative)
orijînaltirîn (soranîzm) (superlative)
orîjînal
orjînal

resen, eslî, heqîqî, ne sexte, ne çêkirok, ne kopî, ne jêgirtî, ne liberçêkirî

jixweber, rasteqîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


eslî

resen, orijînal, heqîqî, ne sexte, ne çêkirok, ne kopî, ne jêgirtî, ne liberçêkirî

jixweber^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


aslî

aslîtir (comparative)
herî aslî (merkezî) (superlative)
tewrî aslî (rojavayî) (superlative)


zêdetir

pirtir, gelektir, zaftir, mişetir, pêtir, pitir, pirtir, bêtir, bêhtir, bihtir


gelektir

pirtir, zêdetir, zaftir, mişetir, pêtir, pitir, pirtir, bêtir, bêhtir, bihtir


eksklusîv

eksklusîvtir (comparative)
herî eksklusîv (merkezî) (superlative)
tewrî eksklusîv (rojavayî) (superlative)
eksklusîvtirîn (soranîzm) (superlative)
eksklusîf
eksklûsîf
eksklûsîv
êksklusîf
êksklusîv
êksklûsîf
êksklûsîv

Ji fransî [Peyv?]exclusif yan îngilîzî exclusive

taybet, xas,
tişta/ê ku tenê bo yekê yan hinekan e,
tişta/ê ku tenê bo yekê yan hinekan e,
tişta/ê ku ne ya hemûyan e,
ne giştî, ne gelemper, ne amî

Hevpeyivînek ekslusîv bo kovara me.

hevpeyivîna ku tenê bo kovara me ye, ne bo ti kovarên din


amî

amîtir (comparative)
herî amî (merkezî) (superlative)
tewrî amî (rojavayî) (superlative)
'amî

Ji rengê Se'dî û CamîJi şuhret pê hisîn 'amîBi deng û bang û awazê

tevayî, umûmî, piranî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


'amî

'amîtir (comparative)
herî 'amî (merkezî) (superlative)
tewrî 'amî (rojavayî) (superlative)


mihtemel

mihtemeltir (comparative)
herî mihtemel (merkezî) (superlative)
tewrî mihtemel (rojavayî) (superlative)
mihtemeltirîn (soranîzm) (superlative)
muhtemel

Ji erebî مُحْتَمَل (muḥtamal), têkildarî ihtimal.

gengaz

Tişta/ê ku belkî biqewime yan bêt kirin.

Divê em xwe dijî êrişên mihtemel amade bikin.


muhtemel

Pêşmerge amadeyî êrîşeka muhtemel a ser Kurdistanê dibin.


hevrik

hevriktir (comparative)
herî hevrik (merkezî) (superlative)
tewrî hevrik (rojavayî) (superlative)
hevriktirîn (soranîzm) (superlative)


hinartî

Erebên hinartî dê vegerin warên xwe yên berê


birêkirî

şandî, hinartî, rewanekirî, şiyandî,
kesê yan tiştê ku hatiye hinartin

rewane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xepse

qerebalix, zingivor, dengûdor, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl,
elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qerepere, heleloş


heleloş

qerebalix, zingivor, dengûdor, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl,
elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qerepere, xepse


eseh

esehtir (comparative)
herî eseh (merkezî) (superlative)
tewrî eseh (rojavayî) (superlative)
esehtirîn (soranîzm) (superlative)
ئەسەح (Kurdish-Arabic)
ese
esse

bêguman, ekîd, misoger, tekîdkirî, piştrast, bêşik, diyar, bê dudilî, temîn, garantî


dudil

dudiltir (comparative)
herî dudil (merkezî) (superlative)
tewrî dudil (rojavayî) (superlative)
dudiltirîn (soranîzm) (superlative)
دودل (Kurdish-Arabic)

biguman, bêbiryar, bişik, ne bibiryar, ne piştrast, gumanber, şikber, dilwas, dilwaswas,
kesa/ê ku nizane yan nikare biryarê bide ka tiştekî bike yan ne,
kesa/ê ku nizane yan nikare biryarê bide ka tiştekî yan yek din bike


têldar

têldartir (comparative)
herî têldar (merkezî) (superlative)
tewrî têldar (rojavayî) (superlative)
تێلدار (Kurdish-Arabic)

Tembûr amûrek muzîkê ya têldar e.
 telefonên têldar


bitêl

bitêltir (comparative)
herî bitêl (merkezî) (superlative)
tewrî bitêl (rojavayî) (superlative)
bitêltirîn (soranîzm) (superlative)


bêtêl

bêtêltir (comparative)
herî bêtêl (merkezî) (superlative)
tewrî bêtêl (rojavayî) (superlative)

tişta/ê ku ti têl nînin,
tişta/ê ku bi ti têlan nehatiye girêdan

telefonên bêtêl
 Interneta bêtêl


tiwana

tiwanatir (comparative)
herî tiwana (merkezî) (superlative)
tewrî tiwana (rojavayî) (superlative)
twana

bizever, bitaqet, bişiyan, xurt, kesa/ê ku dikare tiştekî bike

kara, zîrek, çalak, aktîv, behremend, zeverdar, hêzdar, bihêz, biqewet, çeleng, fêris, egîd, leheng, mêrxas, rewan, segvan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bitaqet

bitaqettir (comparative)
herî bitaqet (merkezî) (superlative)
tewrî bitaqet (rojavayî) (superlative)
bitaqettirîn (soranîzm) (superlative)

jêhatî, zîrek, çalak, aktîv, bizever, behremend, kara, bişiyan, zeverdar, tiwana

xurt, hêzdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bişiyan

bişiyantir (comparative)
herî bişiyan (merkezî) (superlative)
tewrî bişiyan (rojavayî) (superlative)
bişiyantirîn (soranîzm) (superlative)

bizever, bitaqet, jêhatî, zîrek, çalak, aktîv, behremend, kara, zeverdar, tiwana, xurt

bihêz, biqewet, hêzdar, çeleng, fêris, egîd, leheng, mêrxas, rewan, segvan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rûniştî

daniştî

Li ser hêtan bicihbûyî, ne ji piyan ve, ne li ser lingan yan paldayî.


kaotîk

kaotîktir (comparative)
herî kaotîk (merkezî) (superlative)
tewrî kaotîk (rojavayî) (superlative)
kaotîktirîn (soranîzm) (superlative)
bikaos
kaosî

tevlihev, bêaheng, bêpergal, bênîzam, nearam

Li gor analîza raporê û tecribeyên li welatên dî ji bo kontrolkirina welatekê kaotîk yê wekî Iraqê (Kurdistan ne tê de) pêwistî bi hêzeka eskerî ya bi qasî 450 000 neferan heye û Emerîka nikare hêzeka hewqasê mezin rêke Iraqê.


domdirêj

domdirêjtir (comparative)
herî domdirêj (merkezî) (superlative)
tewrî domdirêj (rojavayî) (superlative)
domdirêjtirîn (soranîzm) (superlative)
dewamdirêj

dûr û dirêj, demdirêj,
tişta/ê ku demek dirêj dom kiriye yan dê dewam bike,
tişta/ê ku ji mêj ve heye yan bûye

Ew hevalek min yê domdirêj e.

Ambasadorê Emerîkayê yê Iraqê Zalmay Xelîlzadî îro li Hewlêrê di merasima vekirina ofîsa Tîma Jinûveavakirina Herêmê li Kurdistanê de behsa hevpeymaniya Kurdistanê û Emerîkayê kir û got rast e ko çiya dostên kurdan in lê belê Emerîkayê jî pêgiriyeka domdirêj digel xelkê Kurdistanê heye û got hevpeymaniya Kurdistanê û Emerîkayê jî dê domdirêj be.


demdirêj

demdirêjtir (comparative)
herî demdirêj (merkezî) (superlative)
tewrî demdirêj (rojavayî) (superlative)
demdirêjtirîn (soranîzm) (superlative)
demdrêj

domdirêj, dûr û dirêj,
tişta/ê ku demek dirêj dom kiriye yan dê dewam bike,
tişta/ê ku ji mêj ve heye yan bûye

Ew hevaleke min yê demdirêj e.

Akademiya Zanistî ya Padîşahî Swêdî Xelata Sveriges Riksbank di zanistiyên aborî de dide Edmund S. Phelps, ji Zankoya Columbia, NY, DYA û di daxuyaniya xwe dibêje: “Edmund S. Phelps di karên xwe de alîkarî kir, da zanînên li ser girêdana di nav bandorên siyaseta aborî yên demdirêj û demkurt de kûrtir bibin” û “Ji bo şîtelkirina gorîkirina derfetên navdemî (intertemporal tradeoffs) di siyaseta makroaborî de.


hevçax

同じの

tiştên ku di eynî demê de tên kirin yan diqewimin

hevdem

Tiştên ku di eynî demê de tên kirin yan diqewimin.


hevdem

hevwext, hemwext, hevkat, hemkat, hawkat, hevçax, sîmultane
tiştên ku di eynî demê de diqewimin yan tên kirin.

Her wiha hevdem li gel wan teqînan, li navenda Cerablûsê jî teqînekê rû da û li gor zanyariyan di wê teqînê de jî 4 kes birîndar bûn.

05.10.2019, Li Cerablûs û Babê teqînên hevdem https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/syria/05102019 arşîv, rudaw.net

nûjen, modern,
tiştên li gor stîlên yan awayên nû


misaid

misaidtir (comparative)
herî misaid (merkezî) (superlative)
tewrî misaid (rojavayî) (superlative)
misaidtirîn (soranîzm) (superlative)
misaîd
misaît
musaid

alîkar, berdest, pêkan, gengaz, destdayî, lêbar, guncav, kêrhatî

Kerkûk ji peqiyanekê re pir misaid e. Min heman rewş li Bosnayê, Mostarê, Grojde û Brçkoyê jî dît. Rewşa Brçkoyê nedihat çareser kirin û me li wêderê herêmeka xweser ya federal ava kir. Me ew xist rewşeka wisa de ko ne sirbî be û ne jî xirwatî be. Piştî deh salan em dibînin ko li wêderê aştî heye. Ev dikare modelek be.

Richard Holbrooke li gor Nefel.com, 2/2007


zexel

zexeltir (comparative)
herî zexel (merkezî) (superlative)
tewrî zexel (rojavayî) (superlative)
زهغهل (Kurdish-Arabic)

tirral, tembel, betlan, kislan, ne zîrek, ne xebatkar, ne têkoşer

“Navê Tirkiyê ne ji alî Tirkan ve hatiye lêkirin. Ev nav cara pêşîn ji alî bazirganên Îtalî ve wek “Tirkiye-Turkmenya” hatiye gotin û hetanî îro hatiye. Ji alîyê din milletê me yê Tirk milletekî zexel (tembel-betlan) e, nizane xwendin çiye, ji xwendinê heznake, îş û karê wan di çayxane û kolanan de bi qelemaçan (lîztika kaxezan) bilîzin û wek serserîyan bigerin.”

arode, tiral, bêxîret^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


luks

Bi rêya fransî luxe ji latînî luxus (bibereket).

wurşedar, mirêsdar, cihê yan tiştê pirr xweş û bihagiran

li gor hinek ji çapemenîya Îtalî û mikurhatina hinek kesên Kurd û Îtalî, kurê Celal Talabanî Qubad Talabanî daweta zewaca xwe li Îtalya, di ciyekî pir luks de çêkiriye û 10 milyon dolar lê serf kiriye.


qerimî

westiyayî, betilî, mandî, tehibî, kerixî, bêçare, bêhal

Ez seetekê ji piyan ve sekinîm loma lingên min qerimî ne.

Dê û bavê min jî li benda min bûn, çavên wan li riya min qerimî bûn, wan ez nedîtim û mirin.

Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 28

Firinde dê vê zivistanê ji ber sarmayê qerimî bibin.


hesas

hesastir (comparative)
herî hesas (merkezî) (superlative)
tewrî hesas (rojavayî) (superlative)
hesastirîn (soranîzm) (superlative)
hasas
hassas
hessas

hestdar, bihest, pejndar, bipejn, zîz, xeyidok


bilez

bileztir (comparative)
herî bilez (merkezî) (superlative)
tewrî bilez (rojavayî) (superlative)
bileztirîn (soranîzm) (superlative)
بلەز (Kurdish-Arabic)
bi lez

lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, çapik, serîi, xêrayî, pelepel


saqit

saqittir (comparative)
herî saqit (merkezî) (superlative)
tewrî saqit (rojavayî) (superlative)
ساقت (Kurdish-Arabic)
saqid


xezebî

kerbî, kînî, nifrînî, nefretî, naletî, lanetî, bixezeb


adil

adiltir (comparative)
herî adil (merkezî) (superlative)
tewrî adil (rojavayî) (superlative)
عادل (Kurdish-Arabic)
'адьл (Kurdish-Creole)
'adil

Ji erebî عَادِل (ʿādil), têkildarî edil û edalet

dadperwer

Kesa/ê ku neheqiyê nake û naxwaze ku neheqî li xelkê bibe.

Sûreyê »Ummu l-kitab« madarê hedret sûr-i bîPaş-i Newşîrwan dibêm dê hakimê 'adil tû yîMislê Hatim dê bi danê der cihan meşhûr-i bî


'adil

'adiltir (comparative)
herî 'adil (merkezî) (superlative)
tewrî 'adil (rojavayî) (superlative)


dadperwer

/dɑːdpɛɾˈwɛɾ/


dadmend

dadmendtir (comparative)
herî dadmend (merkezî) (superlative)
tewrî dadmend (rojavayî) (superlative)
dadmendtirîn (soranîzm) (superlative)
دادمەند (Kurdish-Arabic)
dadperwer
dadgêrr
dadnas
dadwer

dadperwer, adil, dadxwaz, biedalet, edaletxwaz,
kesa/ê ku neheqiyê nake û naxwaze ku neheqî li xelkê bibe

adil, dadane, dadî,
 tişta/ê ku neheqî tê de nîne


dazdehem

dazdehemîn
dazdeyem
dazdeyemîn
diwazdehem
diwazdehemîn
diwazdeyem
diwazdeyemîn
dozdehem
dozdehemîn
dozdeyem
dozdeyemîn
duwazdehem
duwazdehemîn
duwazdeyem
duwazdeyemîn
danzdehem
danzdehemîn
danzdeyem
danzdeyemîn
diwanzdehem
diwanzdehemîn
diwanzdeyem
diwanzdeyemîn
donzdehem
donzdehemîn
donzdeyem
donzdeyemîn
duwanzdehem
duwanzdehemîn
duwanzdeyem
duwanzdeyemîn


çardehem

çardehemîn
çardeyem
çardeyemîn
çiwardehem
çiwardehemîn
çiwardeyem
çiwardeyemîn
çuwardehem
çuwardehemîn
çuwardeyem
çuwardeyemîn


pazdehem

pazdehemîn
pazdeyem
pazdeyemîn
panzdehem
panzdehemîn
panzdeyem
panzdeyemîn


şazdehem

şazdehemîn
şazdeyem
şazdeyemîn
şanzdehem
şanzdehemîn
şanzdeyem
şanzdeyemîn


hevdehem

hevdehemîn
hevdeyem
hevdeyemîn
hivdehem
hivdehemîn
hivdeyem
hivdeyemîn


hejdehem

hejdehemîn
hejdeyem
hejdeyemîn
hijdehem
hijdehemîn
hijdeyem
hijdeyemîn


pênciyem

pêncehem
pêncehemîn
pêncihem
pêncihemîn
pêncîhem
pêncîhemîn
pênciyemîn


milyonem

di rêzê de ya 1 000 000ê, li pey 999 999an


milyarem

/mɪljɑːˈɾɛm/


şidayî

givaştî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şidandî

tişta/ê ku hatiye şidandin, şidayî, ne sist, givaştî


givaştî

tişta/ê ku hatiye givaştin, şidandî, ne sist, şidayî


livbar

livbartir (comparative)
herî livbar (merkezî) (superlative)
tewrî livbar (rojavayî) (superlative)
livbartirîn (soranîzm) (superlative)
livînbar

livok, livber, seyar, mobîl,
tişta/ê dikare bêt livandin


payebilind

payebilindtir (comparative)
herî payebilind (merkezî) (superlative)
tewrî payebilind (rojavayî) (superlative)
payebilindtirîn (soranîzm) (superlative)
payeblind


col

Hevreha soranî زۆڵە (zolle, “col, bîjî”) û zirr.

melezî, diliqî, kestel, dureh, zir, soryaz, têkil,
riweka ku ji du riwekên cûnê wan cuda hatiye perisandin

mirovê ku dayika wî û bavê wî ne ji heman nijadê ne,
mirovên ku binyata wan ji du yan zêdetir nijadan e


borî

ya / yê ku boriye, tiştê ku berî niha behis li ser hatiye kirin


kêrnehatî

Bêkêr, bêwec, bêmifa, bêsûde, bêkelk, pûç, bêber, bêxêr, xirab, nebaş,
tiştê ku nikare bo armancek baş bêt bikaranîn,
tiştê ku ti mifa ji bikaranîna wî nîne.

Bêqezenc, bêfêde, nekêr, nebikêrhatî, bêsûd, lawaz.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kêrhatî

Bikêr, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, minasib, jêhatî.

Mifadar, bikar, baş, qenc, rind, xêrdar.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bikêr

bikêrtir (comparative)
herî bikêr (merkezî) (superlative)
tewrî bikêr (rojavayî) (superlative)
bikêrtirîn (soranîzm) (superlative)

kêrhatî, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar

Lê tiştekî bikêrtir bi dest min ket.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 39, ISBN 978-605-2246-80-1

122. Nebe aldaşê dunyayê (Z.)
123. Gelo ya p

minasib, qenc, rind, mifadar, baş, xêrdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bimifa

bimifatir (comparative)
herî bimifa (merkezî) (superlative)
tewrî bimifa (rojavayî) (superlative)
bimifatirîn (soranîzm) (superlative)

kêrhatî, bikêr, mifadar, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar

minasib, baş, qenc, rind, xêrdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mifadar

mifadartir (comparative)
herî mifadar (merkezî) (superlative)
tewrî mifadar (rojavayî) (superlative)
mifadartirîn (soranîzm) (superlative)
mifadêr
mifagehîn

kêrhatî, bikêr, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar


sûdmend

sûdmendtir (comparative)
herî sûdmend (merkezî) (superlative)
tewrî sûdmend (rojavayî) (superlative)

Kêrhatî, bikêr, mifadar, bisûd, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar.

bimifa, minasib, baş, qenc, rind, xêrdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bisûd

bisûdtir (comparative)
herî bisûd (merkezî) (superlative)
tewrî bisûd (rojavayî) (superlative)
bisûdtirîn (soranîzm) (superlative)
bisûde

kêrhatî, bikêr, mifadar, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bimifa, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar


bifêde

bifêdetir (comparative)
herî bifêde (merkezî) (superlative)
tewrî bifêde (rojavayî) (superlative)
bifêdetirîn (soranîzm) (superlative)
bifayde
bifeyde

kêrhatî, bikêr, mifadar, sûdmend, fêdedar, bimifa, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar


bikelk

bikelktir (comparative)
herî bikelk (merkezî) (superlative)
tewrî bikelk (rojavayî) (superlative)
bikelktirîn (soranîzm) (superlative)
bikelik
bikilk

kêrhatî, bikêr, mifadar, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bimifa, bisûd, bixêr, biber, guncav, bikar


bikar

bikartir (comparative)
herî bikar (merkezî) (superlative)
tewrî bikar (rojavayî) (superlative)
bikartirîn (soranîzm) (superlative)

bixebat, bişol, biîş, yê ku karek heye, ne bêkar

kêrhatî, bikêr, mifadar, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bimifa, bikelk, bixêr, biber, guncav, bisûd


henekî

qerfî, qeşmerî, tirraneyî, tinazî, bi henek,
ji yarî ve, wek henek, ne cidî, ne jidil

pêkenok^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qerfî

qerfîtir (comparative)
herî qerfî (merkezî) (superlative)
tewrî qerfî (rojavayî) (superlative)

henekî, qeşmerî, tirraneyî, tinazî, bi henek,
ji yarî ve, wek henek, ne cidî, ne jidil

Cécilea mêvan xwe dehf dabû hundir û bi nîv henek û qerfî li mala Remezan nihêrîbû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 66, ISBN 9786054497010


tirraneyî

qerfî, qeşmerî, henekî, tinazî, bi henek,
ji yarî ve, wek henek, ne cidî, ne jidil


berfire

berfiretir (comparative)
herî berfire (merkezî) (superlative)
tewrî berfire (rojavayî) (superlative)
berfiretirîn (soranîzm) (superlative)
بەرفرە (Kurdish-Arabic)
berfere
berfereh
berfireh
berfirhe
berfre
berfreh

Kurdistan welatek berfire ye.

Wîkîferheng berfiretirîn ferhenga zimanê kurdî ye.

ji hemû ferhengên din zêdetir peyv û agadarî tê de hene.


berfere

berferetir (comparative)
herî berfere (merkezî) (superlative)
tewrî berfere (rojavayî) (superlative)


berfereh

berferehtir (comparative)
herî berfereh (merkezî) (superlative)
tewrî berfereh (rojavayî) (superlative)


berfireh

berfirehtir (comparative)
herî berfireh (merkezî) (superlative)
tewrî berfireh (rojavayî) (superlative)


berfirhe

berfirhetir (comparative)
herî berfirhe (merkezî) (superlative)
tewrî berfirhe (rojavayî) (superlative)


berfre

berfretir (comparative)
herî berfre (merkezî) (superlative)
tewrî berfre (rojavayî) (superlative)


berfreh

berfrehtir (comparative)
herî berfreh (merkezî) (superlative)
tewrî berfreh (rojavayî) (superlative)


ziyandar

ziyandartir (comparative)
herî ziyandar (merkezî) (superlative)
tewrî ziyandar (rojavayî) (superlative)

/zɪjɑːnˈdɑːɾ/

zererdar, talûke, xeternak,
tişta/ê ku ziyanê dide yan dikare bibe sedema ziyanan


zererdar

zererdartir (comparative)
herî zererdar (merkezî) (superlative)
tewrî zererdar (rojavayî) (superlative)
zarardar
zerardar
zirardar
zirerdar

ziyandar, talûke, xeternak,
tişta/ê ku ziyanê dide yan dikare bibe sedema ziyanan


serûbin

serûbintir (comparative)
herî serûbin (merkezî) (superlative)
tewrî serûbin (rojavayî) (superlative)

Sernişîv, binmeqlub, berûvajî, serberjêr, ser li binî û bin li serî.


bixêr

bixêrtir (comparative)
herî bixêr (merkezî) (superlative)
tewrî bixêr (rojavayî) (superlative)
bixêrtirîn (soranîzm) (superlative)

baş, qenc, rind, bikêr, kêrhatî, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, biber, guncav, bikar, xêrdar

minasib, bibereket, biberhem, mifadar, xweş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


guncav

guncavtir (comparative)
herî guncav (merkezî) (superlative)
tewrî guncav (rojavayî) (superlative)
guncavtirîn (soranîzm) (superlative)
guncaw
guncayî

minasib, bikêr, kêrhatî, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd,
bikelk, biber, bikar, xêrdar, bixêr, baş, qenc, rind

mifadar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


biber

berdar, kevirî, bikevir, kevirdar,
erdê ku ber anku kevir lê pirr in

bibereket, bixêr, biberhem,
tiştê yan erdê ku baş berî anku berhemî dide

Her celeb, her texlît dar hebûn. Darên biber, darên bêber, zirav, qalind, kin qayîm û kevnar her babet hebûn.


bastan

bastantir (comparative)
herî bastan (merkezî) (superlative)
tewrî bastan (rojavayî) (superlative)

kevnar, qedîm, antîk, kevn, ya berê, ya zemanê berê


hevçerx

hevçerxtir (comparative)
herî hevçerx (merkezî) (superlative)
tewrî hevçerx (rojavayî) (superlative)
hevçerxtirîn (soranîzm) (superlative)
hemçerx
hawçerx

nûjen, hevçax, modern, hevdem, hevdem, nû,
tişta/ê li gor şêwazên anku stîlên yan şêweyên anku awayên nû,
tişta/ê bi teknîka nû tê yan hatiye çêkirin,
derî rêbazên kevnare

helbestên hevçerx

teknîka hevçerx


kever

belek, reşûspî, tiştê ku hem rengê spî û hem jî yê reş heye


çûr

çûrtir (comparative)
herî çûr (merkezî) (superlative)
tewrî çûr (rojavayî) (superlative)
çîr
çûrr
çwîr
çwîrr
çîr

Bizina çûr wenda bûye

Li Cizîrê peyva çûrê ji bo ku navên nexweşên albînoyî hildin dihê bikaranîn.. ji ber senteznebûna pîgmenta melanînê rû dide ev nexweşîn û cermê kesên ku bi vê nexweşiyê ketîne xwerû spî ye û çavên van kesan jî baş nafitrînin.. fitrîn jî ez ...dibê'm qey peyvekî xweserî Cizîrê ye dihê wateya dîtina çavan lê bi gelemperî ji bo forma neyênî dihê bikar anîn.. ji bo nimune kurê min ka xêra xwe vê nameyê ji min re bixwîne çavên min baş nafitrîne.

Kesek bi bernavê Pezkûviyê Cûdî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

Li ba me "çwîr" heye (bi kurmanciya giştî dibe "çûr" wek bwîk > bûk, dwîr > dûr). Maneya sîs, bi temamî spî dide. Bi tirkî bembeyaz, îngilîzî snowwhite.

Husein Muhammed di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

Çûr: zer ve, zerik (reng) Çîl: Spî

Hozanê Bangî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012

Çûr wek Hozanê Bengî nivîsiye ji bo mirovê reng zerik tê bikar anîn. Le çîr a Pirsa Gundê Qaşan pirsiyê bawer dikim tiştek din e. Li cem me jî du cûre kew heye, ji bêşa yekê re dibêjin kewê gozel: ev cûreya han ling û nîkil sor e, û di dora stûyan wan de xelekên sor heye. Ên din re jî dibêjin kewê cûre, ev cûr zêde xelekên sor wan de nîne û kes qîmetê nade van. Dibe ku ev be.

Jiyan Alpîranî di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012


rayda

Ihtimalen ji zazakî rayda (li rê, li ser rê, di rê de) ji ray (rê) û da (tê de, li)

Gelş jî ew e ku em dê çawa bi awayekî rayda zimanî ji bo ragihandinan fêr bikin.

Kurdiya Nüjen


serincrakêş

Ji soranî سهرنجڕاکێش (serincrrakêş) ji serinc + rakêş.


takekesî

kesîn, arizî, prîvat, şexsî, ya kesekî, ne giştî, ne gelemper, ya kesekî, ne ya dewletê, ne fermî, ne hikûmî

ferdî, kesane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kol

Bizina kol.


çam

Hevreha farisî چامه (çame, çamê), pehlewî çikamek, çîkamek, ji zimanên îranî.


prîmîtîv

prîmîtîvtir (comparative)
herî prîmîtîv (merkezî) (superlative)
tewrî prîmîtîv (rojavayî) (superlative)
prîmîtîvtirîn (soranîzm) (superlative)
prîmîtîf

pêşneketî, paşvemayî, sade, nekemilî, hoveber

Ya din, eger em eqlê xwe hinekê bi kar bînin û ji xwe bipirsin ka gelo bo çi heq e kur û zilamê misilman keç û jina nemisilman bîne û ne heq e keç û jina misilman kur û zilamê nemisilman bîne! Erê gelo çima wextê keç bi xurtekî re seksê dike ew namûsa malê dişkêne û bo çi wextê kurê malê karekê ji wî rengî dike ji wan re normal e! Ev çi neheqiyeka deqûdeq e û pîvan û hilsengandineka kevnar û prîmîtîv e!

Sidqî Hirorî: Êdî bes e, bila eqlê me misilmanan bêt serê me, Nefel.com, 2/2007


fişe

fişetir (comparative)
herî fişe (merkezî) (superlative)
tewrî fişe (rojavayî) (superlative)
fişetirîn (soranîzm) (superlative)

pûç, betal, bêmifa, bêfeyde, beredayî, bêwate, bêmane, kêrnehatî

Gotina herî popûler [di nav xebatkarên ROJ TV de] "FIŞE" ye. Yanî ji tişta pûç û beradayî re tê gotin. Bi xêra kurdên me yên rojhilatî ketiye devê gelek kesan.

Evdile Koçer: Çend Dîmen Ji Roj TVyê, 2/2007


destgiran

desgiran
desgran
destgran
dezgiran
dezgran

kesa/ê ku bo xebitîna bi destan ne zîrek e


şamî

kêmpirç

Kesa/ê ku hindik por li serî şên dibe yan jî qet lê şên nabe.


edil

ediltir (comparative)
herî edil (merkezî) (superlative)
tewrî edil (rojavayî) (superlative)
ediltirîn (soranîzm) (superlative)
'edil
edl
'edl

hevta, wekhev, yeksan, hevber, heval,
tiştên yan kesên mîna hev yan bi qasî hev

Mecnûn ko nebît 'edilê Leylê
Leylê ku dikit bi Leyl meylê?

hilû, dûz, rastgeh, bê kend û kosp, bê çal û girik,
hemû bi qasî hev bilind yan nizm, ne geh bilind û geh nizm


'edil

'ediltir (comparative)
herî 'edil (merkezî) (superlative)
tewrî 'edil (rojavayî) (superlative)


'edl

'edltir (comparative)
herî 'edl (merkezî) (superlative)
tewrî 'edl (rojavayî) (superlative)


dûz

dûztir (comparative)
herî dûz (merkezî) (superlative)
tewrî dûz (rojavayî) (superlative)
dûztirîn (soranîzm) (superlative)
dwîz

edil, hilû, rastgeh, bê kend û kosp, bê çal û girik,
hemû bi qasî hev bilind yan nizm, ne geh bilind û geh nizm


asîmîle

asîmîletir (comparative)
herî asîmîle (merkezî) (superlative)
tewrî asîmîle (rojavayî) (superlative)
asîmîletirîn (soranîzm) (superlative)
adapte
entegre

bişaftî, helandî,
tiştê ku têkilî nav tiştek bûye ta ku ew tiştê pêşî êdî xweser û wek xwe nemaye

kesê yan miletê ku fêrî ziman û çandeyek din bûye û yên xwe ji bîr kirine

Tirkan gelek kurd asîmîle kirin.


asîmîlebûyî

asîmîlebûyîtir (comparative)
herî asîmîlebûyî (merkezî) (superlative)
tewrî asîmîlebûyî (rojavayî) (superlative)


asîmîlekirî

asîmîlekirîtir (comparative)
herî asîmîlekirî (merkezî) (superlative)
tewrî asîmîlekirî (rojavayî) (superlative)


navîn

navîntir (comparative)
herî navîn (merkezî) (superlative)
tewrî navîn (rojavayî) (superlative)
navîntirîn (soranîzm) (superlative)
ناڤین (Kurdish-Arabic)
navî
nawîn
nêvîn

navendî

Tişta/ê di navbera du yan zêdetir tiştan de.


bêguneh

bêtawan, bêsûc, xalîxeres,
kesa/ê ku ti guneh yan xirabî nekirine

Wê perdegiya 'efîfe mestûrWî bêgunehê ji tuhmetê dûrMeşhûr bikim bi terz û uslûb


xweragir

xweragirtir (comparative)
herî xweragir (merkezî) (superlative)
tewrî xweragir (rojavayî) (superlative)
xoragir
xuragir

xurt, qayîm, mayinde,
kesê yan tiştê ku bi hêsanî pûç nabe yan nayê têkbirin yan guherandin


giyanî

canî, ruhî, derûnî, rewanî,
tiştê têkildarî giyanê

psîkolojîk, psîkî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gîzemî

nepenî, nehînî, sirrî, razber, veşartî, veşarî, berşêr, dizîkî,
ne diyar, ne xwiya, ne eşkere, ne eyan, ne berçav


bêdawî

bêtalî, bêdûmahî, bêsinor, bêtixûb, ebedî, herherî, herheyî, hetahetayî, her berdewam,
tişta/ê ku bi dawî nayê anku xilas nabe anku naqede

miebed, nemir, domdar, bêhed^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêtalî

bêdawî, bêdûmahî, bêsinor, bêtixûb, ebedî, herherî, herheyî, hetahetayî, her berdewam,
tişta/ê ku bi dawî nayê anku xilas nabe anku naqede

miebed, domdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêdûmahî

bêdîmahî
bêdîmahîk
bêdîmayî
bêdîmayîk
bêdûmahîk
bêdûmayî
bêdûmayîk
bêdwîmahî
bêdwîmahîk
bêdwîmayî
bêdwîmayîk

bêdawî

Tişta/ê ku bi dawî nayê anku xilas nabe anku naqede


dêwîn

dêwîntir (comparative)
herî dêwîn (merkezî) (superlative)
tewrî dêwîn (rojavayî) (superlative)
dêwîntirîn (soranîzm) (superlative)
dêwî

[Wezîrê karûbarên derve yê Swêdê] Carl Bildt di riya senedên xwe yên hevpariyê re bûye şirîkê şirketa dêwîn a tirk OYAK-ê ya ku şirketeka eskerî ye û di bin îdareya generalên tirk de ye.


quds

qudstir (comparative)
herî quds (merkezî) (superlative)
tewrî quds (rojavayî) (superlative)
qudstirîn (soranîzm) (superlative)
qudis
Quds

pîroz, mibarek, bimbarek, tiberrk, miqedes

qudsî, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî, evra^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ayînî

ayînîtir (comparative)
herî ayînî (merkezî) (superlative)
tewrî ayînî (rojavayî) (superlative)
ayinî
aynî

dînî, olî, mezhebî, diyanetî, peristgarî,
tişta/ê têkildarî olekî anku dînek yan çend olan anku dînan

pirtûkên ayînî

karûbarên ayînî

terîqî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


yezdanî

xwedayî, îlahî, esmanî, evra, pîroz, mibarek, bimbarek, tiberrk,
ya xwedê yan têkildarî xwedê

Misilman bawer dikin ku Quran pirtûkek yezdanî ye.

Ew jinek yezdanî ye.


xwedayî

yezdanî, îlahî, esmanî, evra, pîroz, mibarek, bimbarek, tiberrk,
ya xwedê yan têkildarî xwedê


tiberk

tiberrk (positive)
tiberrktir (comparative)
herî tiberrk (merkezî) (superlative)
tewrî tiberrk (rojavayî) (superlative)
teberk
teberrk
tiberrk
tuberk
tuberrk

pîroz, mibarek, evra, miqedes, quds, qudsî, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî


miqedes

miqedestir (comparative)
herî miqedes (merkezî) (superlative)
tewrî miqedes (rojavayî) (superlative)
miqedestirîn (soranîzm) (superlative)
miqaddes
miqades
miqeddes
muqades
muqaddes
muqedes
muqeddes

Ji erebî مُقَدَّس (muqaddas), têkildarî quds, Quds, qudsî

pîroz, mibarek, bimbarek, tiberrk, qudsî, evra, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî

pirtûkên miqedes


qudsî

pîroz, mibarek, bimbarek, tiberrk, miqedes, evra, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî

pirtûkên qudsî

Bête eywanê ji xelwê horiya qudsî-siriştSed hezaran hor-i qudsî tên liqayê rast û çepMa Melayî ez lebê le'l ab-i heywan bit nesîb

quds, ayînî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bikêf

bikêftir (comparative)
herî bikêf (merkezî) (superlative)
tewrî bikêf (rojavayî) (superlative)
bikêftirîn (soranîzm) (superlative)
bikeyf

Şad, bicoş, bikeyf, kêfdar, dilxweş, kêfxweş, bextiyar, bextewer, şa.

Şadan.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bicoş

bicoştir (comparative)
herî bicoş (merkezî) (superlative)
tewrî bicoş (rojavayî) (superlative)
bicoştirîn (soranîzm) (superlative)

Şad, bikêf, bikeyf, kêfdar, dilxweş, kêfxweş, bextiyar, bextewer, şa.


amator

amatortir (comparative)
herî amator (merkezî) (superlative)
tewrî amator (rojavayî) (superlative)

/ɑːmɑːˈtoːɾ/


terxan

terxantir (comparative)
herî terxan (merkezî) (superlative)
tewrî terxan (rojavayî) (superlative)
terhan

Serekaniya peyvê nayê zanîn lê bi ihtimaleke mezin ji sogdî terxant e ku bernavekîmalmezinan e û di gelek zimanan de tê yan dihat maneya kesên ji bacdanê azadkirî.

dabîn, destnîşankirî, misoger, eseh, diyar, pêşkêş, raber, araste, rapêş

Sed hezar dolar bo vê projeyê hatine terxankirin.

Ji çar parçeyên Kurdistanê û Ermenistanê dê şexsiyetên navdar ên kurd, çi siyasetmedar, çi edîb, çi hunermend, çi zana û alimên olî dê di nava vê xebatê de cih ji xwe re terxan bikin.

Nevîn Gungor di hevpeyivînekê de li gel Salihê Kevirbirî, Netkurd.com, 2/2007

dema wextê xwe hemiyê yan gelekê didey erkekî

Min wextê xwe xir bo vî erkî terxan kirye.


îzole

îzoletir (comparative)
herî îzole (merkezî) (superlative)
tewrî îzole (rojavayî) (superlative)
îzoletirîn (soranîzm) (superlative)

veder, varê, avarê,
bi tenê yan ji yên din cuda yan dûr,
di îzolasyonê de

Li ser bextê medyaya Tirk be, Mustafa Bayik gotiye, ji ber Cemîl, cîranên wî pêre naaxifin û ew hatiye îzolekirin.

dûr^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


redakte

redaktetir (comparative)
herî redakte (merkezî) (superlative)
tewrî redakte (rojavayî) (superlative)
redaktetirîn (soranîzm) (superlative)
redekte

Redakte kirin.

nivîs sererast kirin, şaşî û kêmasiyên wê jê rakirin

Weşanxaneya Îthakî ji min tika kir, di sala 2005an de, min sê romanên Uzun redekte kirin. "Mirina Kalekî Rind", "Siya Evînê" û "Tu". Yanî min her sê roman kite bi kite xwendin. Nabêjim ku hema çend peyvên hevedudanî Uzun li ferhenga kurdî zêde nekirine. Lê ger bîra min baş be û zindî be; bi gumana min hejmara wan peyvên ku beriya Uzun min ew nedîtibin nagihîje deh peyvan.


aranje

aranjetir (comparative)
herî aranje (merkezî) (superlative)
tewrî aranje (rojavayî) (superlative)
aranjetirîn (soranîzm) (superlative)

Hemû stranên wî jî ji aliyê Merdên ve hatine aranjekirin. Lê belê pirsgirêka vê albumê jî bêtir di nava van stranan re diyar dibin ku ew jî nêviyê albumê ye, ji ber ku di albumê de duwazdeh stran hene.

2/2007, Ibrahîm Seydo Aydogan, Çar Newa û laboratuara wê https://web.archive.org/http://www.amude.net/Kultur_Kurdi_deep.php?newsLanguage=Kurdi&newsId=5799 arşîv, Amude.de


bêsinor

bêsinortir (comparative)
herî bêsinor (merkezî) (superlative)
tewrî bêsinor (rojavayî) (superlative)
bêsinortirîn (soranîzm) (superlative)
bêsînor

bêtixûb, bêhidûd, bêhed, tişta/ê ku ti sinor nînin


civakî

/d͡ʒɪvɑːˈkiː/


kamiran

کامران (Kurdish-Arabic)
kamaran
kameran
kamîran
kamran
kamuran
kamûran

Ji farisî کامران (kamran) ji کام (xwezî, mirad, daxwaz, kam-) + ـران (-ran, “-ajo, -gêr, birêveber, livîner, -ran”). kam- ji pehlewî kam ji hexamenişî kame-, hevreha avestayî kame-, sanskrîtî काम (kāma), hemû ji proto-hindûewropî *keh₂- (“yar, dilber”) ku herwiha serekaniya caraid ya îrlendiya kevn û carus (ezîz, berdilî) ya latînî ye ku caro ya îtalî, portugalî û spanî û cher ya fransî jê peyda bûne. Ji eynî rehî whore (qehbe) ya îngilîzî jî çêbûye. -ran ji lêkera farisî راندن (randen, “ajotin”). Ji "kam-" herwiha Kamkaran, ji "-ran" herwiha hukimran.

bextiyar, bextewer, dilşad, şa, şad, dilşa, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş, seîd, bisiûd,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî ye

Ma di baxê 'êş û noşê her bi saz û erxewan
Kamiran û kamibexş û dilxweş û mesrûr-i bîÇendekê şîrînpuser derbendê dîwana te bin


ferxende

ferxendetir (comparative)
herî ferxende (merkezî) (superlative)
tewrî ferxende (rojavayî) (superlative)
ferxendetirîn (soranîzm) (superlative)
ferxinde

bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî

seîd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şadîman

şadîmantir (comparative)
herî şadîman (merkezî) (superlative)
tewrî şadîman (rojavayî) (superlative)
şadiman
şadman

bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, ferxende, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî


şadan

şadantir (comparative)
herî şadan (merkezî) (superlative)
tewrî şadan (rojavayî) (superlative)

bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, ferxende, şadîman, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî

Xîzan û geda xenî û zengîn
Şadan û hezîn û şa û xemgîn
Êdî nedibûn ji hev muşexxes

bikêf^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bisiûd

bisiûdtir (comparative)
herî bisiûd (merkezî) (superlative)
tewrî bisiûd (rojavayî) (superlative)
bisiûdtirîn (soranîzm) (superlative)
bisi'îd
bisi'ûd
bisuûd

bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, ferxende, şadîman, seîd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî

şadan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bişens

bişenstir (comparative)
herî bişens (merkezî) (superlative)
tewrî bişens (rojavayî) (superlative)
bişenstirîn (soranîzm) (superlative)
bişans

bextiyar, bextewer, şa, şad, dilşa, kamiran, ferxende, şadîman, seîd, mesûd,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî

şadan, bisiûd, dilxweş, kêfxweş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


seîd

Ji erebî [Peyv?], têkildarî siûd, seadet û mesûd^([Divê were berfirehtirkirin]) .

bextiyar

Kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî.

Dayima menzilgeha sûra te bit birca ŞerefTali'ê ferxunde û bextê se'îd yarê te bîSeb'eyê seyyare û neh çerxê sergerdan bi vê


afrîkî

afrîkîtir (comparative)
herî afrîkî (merkezî) (superlative)
tewrî afrîkî (rojavayî) (superlative)


şewitandî

sotandî, sotî, agirpêxistî, agirpêketî, şewitî,
ya/yê ku hatiye şewitandin


sotandî

şewitandî, sotî, agirpêxistî, agirpêketî, şewitî,
ya/yê ku hatiye sotandin


sotî

Bê hîsab werbûn di findanSotiyê bêcan im ez

Kesê/a ku gelek hej ji cotbûnê dike digel cinsê din; gelek hez kirin karekî bike.


agirpêketî

agirpêketîtir (comparative)
herî agirpêketî (merkezî) (superlative)
tewrî agirpêketî (rojavayî) (superlative)
agirpêkeftî
agirpêkevtî
agirvêketî
agirvêkeftî
agirvêkeftî

şewitî, sotî, agirpêxistî, sotandî, şewitandî,
ya/yê ku agir pê ketiye


şewitî

Sotî, agirpêketî, sotandî, şewitandî, agirpêxistî,
ya/yê ku şewitiye.


peywirdar

/pɛjwɪɾˈdɑːɾ/


bêtixûb

bêtixûbtir (comparative)
herî bêtixûb (merkezî) (superlative)
tewrî bêtixûb (rojavayî) (superlative)
bêtixûbtirîn (soranîzm) (superlative)
bêtixîb
bêtixwîb
bêtuxîb
bêtuxûb
bêtuxwîb

bêsinor, bêhidûd, bêhed, tişta/ê ku ti tixûb nînin


tafîl

tafîltir (comparative)
herî tafîl (merkezî) (superlative)
tewrî tafîl (rojavayî) (superlative)
tafîr
tafil

serbest, helal, ne qedexe, ne memnûh, ne yasax,
tiştê ku kirina wî ne tawan yan guneh e


rûreşî

Şermezarî, qebahet, şerm, fedî, eyb, fihêt.

Gelek aşkere ye ku ev biryara serekdozgerê leşkerî ne hiqûqî ye. Biryarek rûreşî û nemirovî ye.

12.01.2014, Qetlîama Roboskiyê : Tewana Mirovatiyê û Biryara Rûreşî/Ne Hiqûqî… https://web.archive.org/http://www.diyarbakirhabermerkezi.com/qetl%C3%AEama-roboskiy%C3%AA---tewana-mirovatiy%C3%AA-%C3%BB-biryara-r%C3%BBres%C3%AEne-hiq%C3%BBq%C3%AE%E2%80%A6-makale,452.html arşîv, diyarbakirhabermerkezi.com/


hillî

qedexe, qaçax, heram, yasax, guneh, tawan, ne tafîl, ne serbest, ne helal,
tiştê ku kirina wî tawan yan guneh e


qaçax

qedexe

Ne tafîl, ne serbest, ne helal, tiştê ku kirina wî tawan yan guneh e.

Tiştê ku ne bi destûra dewletê hatiye di nav tixûbên wê de.


analfabe

analfabetir (comparative)
herî analfabe (merkezî) (superlative)
tewrî analfabe (rojavayî) (superlative)
analbafet
analfabêt

/ɑːnɑːlfɑːˈbɛ/

nexwendewar, bêsewad, nexwenda,
kesa/ê nizane bixwîne û binivîse

Li gorî pîvanên Miletên Yekbûyî ji bo ko mirov ne analfabet be, divê mirov bi hêsayê karibe formekê dagire û û jê fam bike.

Serdar Roşan: Ruhê koletiyê û ronakbîrên analfabet yên kurd, Nefel.com, 2/2007


zilhêz

Civîna Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî li gel ligel nûnerên welatên zilhêz û Neteweyên Yekbûyî berdewam e, û li gorî agahiyên berdest di civînê de rewşa deverê û giştpirsya Başûrê Kurdistanê têne gotûbêjkirin.

2017-09-14, Civîna Barzanî bi nûnerên welatên zilhêz û NYê re dest pê kir [arşîv], netewe.com

Her wê demê kevirek li ser danîn û bêdeng kirine, li gorî belgenameyan, dema ku Îran dozê li dijî wan welatên zilhêz tomar dike ku Rojavayê Îranê di bin destê wan de bû, bi çi awayekê amaje bi komkujiya li Mehabadê nekiriye.

2023-08-02, Mehabad û Dokumentek Derbarê Kuştinên Komî De [arşîv]


leylî

Ji leyl + -î, ji erebî لَيْل (layl, “şev”).

şevîn

Dibistan û cihê ku bi şev jî mirov lê dimîne.

Medeni Öğüt... dibistana navîn li Farqînê, bi awayekî leylî... qedandiye."

2022, Grîgory Petrov (terciman: Medeni Öğüt), Welatê Sosinên Spî Fînlanda, Weşanên Nûbiharê


popûler

popûlertir (comparative)
herî popûler (merkezî) (superlative)
tewrî popûler (rojavayî) (superlative)
popûlertirîn (soranîzm) (superlative)
popûlar

Ji fransî populaire yan ji îngilîzî popular ji latînî popularis ji populus (gel, xelk)


demokratîze

demokratîzetir (comparative)
herî demokratîze (merkezî) (superlative)
tewrî demokratîze (rojavayî) (superlative)
demokratîzetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji bo avakirina sîstemeka federal li Tirkiyeyê û bakurê Kurdistanê Sertaç Bucakî got divêt pêşiyê Tirkiye demokratîze bibe da paşê mirov bikare formên cida yên federasyonê minaqeşe bike.


xêrdar

xêrdartir (comparative)
herî xêrdar (merkezî) (superlative)
tewrî xêrdar (rojavayî) (superlative)
xêrder
xêrker
xêrxwaz

baş, qenc, rind, bikêr, kêrhatî, bimifa, sûdmend, bifêde, bisûd, bikelk, biber, guncav, bikar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dirr

(Tiştê ku rûyê wî ne hilû) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dir.


negihiştî

(mirova/ê) naşî, cahil, xişîm, ecemî, sava, ne gihiştî

(fêkiyê yan sebzeya) kerrik, kojik, ne gihiştî


birûmet

birûmettir (comparative)
herî birûmet (merkezî) (superlative)
tewrî birûmet (rojavayî) (superlative)
birûmettirîn (soranîzm) (superlative)
birîmet
birwîmet

bişeref, binamûs, şerîf, bihagiran, nirxdar, biqîmet, qedirgiran, qedirbilind

bihadar, nirxgiran, binirx, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, rûmetdar, hêja, hejî, giran^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêcesaret

bêcesarettir (comparative)
herî bêcesaret (merkezî) (superlative)
tewrî bêcesaret (rojavayî) (superlative)
bêcesarettirîn (soranîzm) (superlative)
bêcisaret

newêrek, tirsok, bizdok, behecok, bêcuret


bêcuret

bêcurettir (comparative)
herî bêcuret (merkezî) (superlative)
tewrî bêcuret (rojavayî) (superlative)
bêcurettirîn (soranîzm) (superlative)
bêcur'et

newêrek, tirsok, bizdok, behecok, bêcesaret


bedilbûyî

bedilbûyîtir (comparative)
herî bedilbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî bedilbûyî (rojavayî) (superlative)


bedilkirî

bedilkirîtir (comparative)
herî bedilkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bedilkirî (rojavayî) (superlative)


erxenî

rûniştvanê/a Erxaniyê yan kesa/ê ji Erxaniyê

Jinên erxenî ketin greva birçîbûnê


deryayî

deryayîtir (comparative)
herî deryayî (merkezî) (superlative)
tewrî deryayî (rojavayî) (superlative)
دهریایی (Kurdish-Arabic)
zeryayî

/dɛɾjɑːˈjiː/

behrî, avî, tiştên ku di deryayê de peyda dibin yan ajelên ku di deryayê de dijîn,
karûbarên têkildarî deryayê


behrî

behrîtir (comparative)
herî behrî (merkezî) (superlative)
tewrî behrî (rojavayî) (superlative)
bahrî

deryayî, avî, tiştên ku di behrê anku deryayê de peyda dibin yan ajelên ku di deryayê de dijîn,
karûbarên têkildarî deryayê


bahrî

bahrîtir (comparative)
herî bahrî (merkezî) (superlative)
tewrî bahrî (rojavayî) (superlative)


kara

tiwana, hêzdar, bişiyan,
kesa/ê ku dikare tiştekî bike

Di nav hin parlamenterên DTP-ê de hin dilgiranî peyda bûye ji ber wê yekê ku Emîne Ayna parlamentera DTP-ê a Mêrdînê ji bo serokatiya DTP-ê hatiye kara kirin.


misrî

filmên misrî


burmayî

/bʊɾmɑːˈjiː/


nediyar

nediyartir (comparative)
herî nediyar (merkezî) (superlative)
tewrî nediyar (rojavayî) (superlative)
nediyartirîn (soranîzm) (superlative)

nepenî, nihênî, sirrî, veşarî, dizîkî, ne xwiya, ne eşkere, ne beyan, ne berçav, ne diyar


sirrî

nepenî, nihênî, nediyar, veşarî, dizîkî, ne xwiya, ne eşkere, ne beyan, ne berçav, ne diyar

razber^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


veşarî

nepenî, nihênî, nediyar, nediyar, dizîkî, ne xwiya, ne eşkere, ne beyan, ne berçav, ne diyar

sirrî, razber, raz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hevsinor

hevsinortir (comparative)
herî hevsinor (merkezî) (superlative)
tewrî hevsinor (rojavayî) (superlative)
hevsinortirîn (soranîzm) (superlative)
hevsînor

hevtixûb, hevhidûd, (deverên) cîran, dirawse, hevsa, hemsa, hevsî, hemsî

Iraq û Sûriye hevsinor in.


hevtixûb

hevtixûbtir (comparative)
herî hevtixûb (merkezî) (superlative)
tewrî hevtixûb (rojavayî) (superlative)
hevtixûbtirîn (soranîzm) (superlative)
hevtixîb
hevtixwîb

hevsinor, hevhidûd, (deverên) cîran, dirawse, hevsa, hemsa, hevsî, hemsî

Iraq û Sûriye hevtixûb in.


hevhidûd

hevhidûdtir (comparative)
herî hevhidûd (merkezî) (superlative)
tewrî hevhidûd (rojavayî) (superlative)
hevhidûdtirîn (soranîzm) (superlative)
hevhudûd

hevsinor, hevsinor, (deverên) cîran, dirawse, hevsa, hemsa, hevsî, hemsî

Iraq û Sûriye hevhidûd in.

hevtixûb^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çiyayî

/t͡ʃɪjɑːˈjiː/

Kurdistan welatekî çiyayî ye.

Gundê me çiyayî ye.


bêhay

bêhaytir (comparative)
herî bêhay (merkezî) (superlative)
tewrî bêhay (rojavayî) (superlative)
bêhaytirîn (soranîzm) (superlative)

bêaga, bêxeber,
kesa/ê ku hay ji xwe yan ji tiştekî nîne


xwînmêj

ajalên ku bi mêtina xwînê dijîn (bo nimûne: pêşû)

zordar, zalim, stemkar, qatil, kujyar, qesas, kujer


bêmînak

bêmînaktir (comparative)
herî bêmînak (merkezî) (superlative)
tewrî bêmînak (rojavayî) (superlative)
bêmînaktirîn (soranîzm) (superlative)

yekta, yekane, unîk, bêwêne, bênimûne, yekane, bêmîsal,
tişta/ê ti tişt mîna wê / wî nîne,
ne wek ti tiştek din

tenha^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bênimûne

bênimûnetir (comparative)
herî bênimûne (merkezî) (superlative)
tewrî bênimûne (rojavayî) (superlative)
bênimûnetirîn (soranîzm) (superlative)
bênumûne

yekta, yekane, unîk, bêwêne, bêmînak, bêmîsal,
tişta/ê ti tişt mîna wê / wî nîne,
ne wek ti tiştek din

bêhevta, tenha^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêmîsal

bêmîsaltir (comparative)
herî bêmîsal (merkezî) (superlative)
tewrî bêmîsal (rojavayî) (superlative)
bêmîsaltirîn (soranîzm) (superlative)

yekta, yekane, unîk, bêwêne, bêmînak,
tişta/ê ti tişt mîna wê / wî nîne,
ne wek ti tiştek din

Ew Xudayê bê nezîr û zulcelal
Bêmîsal û bêheval û bêzewal

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

bênimûne, bêhevber, bêhevta, tenha^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çandî

çandeyî, kultûrî, torreyî, ferhengî, kelepûrî


ahengdar

ahengdartir (comparative)
herî ahengdar (merkezî) (superlative)
tewrî ahengdar (rojavayî) (superlative)
ahengdartirîn (soranîzm) (superlative)


kujyar

xwînmêj, stemkar, zalim, zordar, zordest


absûrd

absûrdtir (comparative)
herî absûrd (merkezî) (superlative)
tewrî absûrd (rojavayî) (superlative)
absurd

Deyn ji îngilîzî absurd ji fransiya navîn absurde, ji latînî absurdus.

batil, dûrî aqil, gewc, tişta/ê ku dijî eqilî ye,
tişta/ê aqilê selîm nikare bipejirîne

Lê tişta herî xweş, komîk, ecêb an jî ez çi bibêjim absûrd ev e ku di navberê de wekî çequlatên eyda bimbarek çend gotinokên kurdî jî dixwînin û rihê me gişan mest û serxweş dikin.

3/2007, Evdile Koçer, Deriyê wêjeyê û deriyê sloganan, Diyarname.com


komî

tebeqî, sinifî, sefî, çînî, kozî, girseyî, grûbî, refî,
tişta/ê komekê, tişta/ê ku kom e


başûrî

başûrîtir (comparative)
herî başûrî (merkezî) (superlative)
tewrî başûrî (rojavayî) (superlative)
rojhilatî
rojavayî


bakurî

bakurîtir (comparative)
herî bakurî (merkezî) (superlative)
tewrî bakurî (rojavayî) (superlative)
bakûrî
rojhilatî
rojavayî


gumreh

bor, boş, mişe, gur, geş, pir, zehf, zaf

Li aliyekî pêşengên gel li dijî qedexe û stema mêtingehkaran derdiketin, li hêla din jî wan bi xwe dikir ku gel ji hin nirx û hêjahiyên xwe re bibe neyar. Şivan di vî warî de jî bû pêşengê stranbêjan. Bala her kesî careke din kişande ser vê çavkaniya dewlemend, wê kaniya boş û gumreh.

Zana Farqînî: Ew dengbêjê min ê nûjen e, Amidakurd.com, 7/2007


bergef

bergeftir (comparative)
herî bergef (merkezî) (superlative)
tewrî bergef (rojavayî) (superlative)
bergeftirîn (soranîzm) (superlative)

gefkirî, tehdîdkirî, hereşelêkirî, tişta/ê ku gef lê hatine kirin yan gef li ser hene


bergefî

bergefîtir (comparative)
herî bergefî (merkezî) (superlative)
tewrî bergefî (rojavayî) (superlative)


zoran

zorantir (comparative)
herî zoran (merkezî) (superlative)
tewrî zoran (rojavayî) (superlative)

serwer, serdest, serdar, deshilatdar, hukimran, zal, hakim

xweser, fermanrewa, serbest, azad, rizgar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nankor

nankortir (comparative)
herî nankor (merkezî) (superlative)
tewrî nankor (rojavayî) (superlative)
nankortirîn (soranîzm) (superlative)
nankore

besledik büyüttük danayı tanımaz oldu anayı

dinyanedîtî, ne memnûn, ne şikirdar, ne spasdar


lewçe

Yan têkilî "lêv"ê ji zimanên îranî ji proto-hindûewropî yan jî ji aramî לועא (lew'a: gewrî, hefik, qirrik, cihê ku axiftin jê tê), hevreha akadî luxxu (gewrî, hefik, qirrik, cihê ku axiftin jê tê) û belkî herwiha erebî لغة (luẍeᵗ: ziman, zar) lê ihtimalen ya erebî ji yûnanî λόγος (lógos) (logos: axiftin) e. Yan jî ji yûnanî λόγος (lógos) (axiftin), binere -lojî, -log, lojîk...

zimandirêj, zêdebêj, zêdeaxiv, kesa/ê ku zêde yan bêwate diaxive,
xeberbêj, dijûnbêj, sixêfbêj


canî

psîkolojîk, psîkî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


aşîkar

aşîkartir (comparative)
herî aşîkar (merkezî) (superlative)
tewrî aşîkar (rojavayî) (superlative)


bizewq

bizewqtir (comparative)
herî bizewq (merkezî) (superlative)
tewrî bizewq (rojavayî) (superlative)
bizewqtirîn (soranîzm) (superlative)


çandeyî

kultûrî, torreyî, ferhengî, kelepûrî, têkildarî kultûrê


xewtî

nivistî, razayî, raketî, veketî, di xew, di xew çûyî


xewto

xewtotir (comparative)
herî xewto (merkezî) (superlative)
tewrî xewto (rojavayî) (superlative)

xewte, kesa/ê ku pirr ji xewê hez dike yan pirr dinive,
kesa/ê ji xewê têr nabe


hisnî

hisnîtir (comparative)
herî hisnî (merkezî) (superlative)
tewrî hisnî (rojavayî) (superlative)
husnî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

delal, spehî, bedew, rind, xweşik, qeşeng, keşxe, cemîl


cemîl

delal, spehî, bedew, rind, xweşik, qeşeng, keşxe, hisnî

“Ser hilîne, Adema, 'efwa CelîlBo te hat û rabe ey zîba cemîl,


neçak

neçaktir (comparative)
herî neçak (merkezî) (superlative)
tewrî neçak (rojavayî) (superlative)
neçaktirîn (soranîzm) (superlative)

xirab, bed, nebaş, neçê, nerind, neqenc, ne çak


kerrik

(fêkiyê ku hê negihiştiye) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerik.


kerik

Hevreha farisî کالک (kalek) ji zimanên îranî, ji eynî rehî: kal (negihiştî)

Ev sêv hê kerik in.


behle

behletir (comparative)
herî behle (merkezî) (superlative)
tewrî behle (rojavayî) (superlative)
behletirîn (soranîzm) (superlative)

peledîn, aqilsivik, tirredîn, delodîn, hol, cahil, nezan, nefam, bêhiş, bêaqil

Peyva “Behle” bi taybetî li herêma Botan, ji kesên “Sersar, tewtewe, zirtolek, aqilsivik, tiral...” re tê gotin. Bi giştî, ji merivên kêrnehatî re bûye bernavek...

Evdile Koçer: Behleyên xwedêjêstandî, Avestakurd.net, 12/2001


bîmar

Ji farisî بيمار (“bîmar”), hevreha kurmancî bîvêr û pehlewî wêmar.

Mela nemrit bi dayê xweMesîhayê li bîmaranKesên geztî du reşmaran


çêbûyî

sazbûyî, diristbûyî, rastbûyî, peydabûyî, çêkirî

dirist^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilmayî

xeyidandî, xeyidî, azarde, rencîde, dilşikestî, acizkirî, acizbûyî, sil

tûre, bêzar, tengezar, enirî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


azarde

azardetir (comparative)
herî azarde (merkezî) (superlative)
tewrî azarde (rojavayî) (superlative)
azardetirîn (soranîzm) (superlative)

xeyidandî, xeyidî, dilmayî, rencîde, dilşikestî, acizkirî, acizbûyî, sil


erebîziman

rojnameyên erebîziman


farisîziman

rojnameyên farisîziman


tirkîziman

rojnameyên tirkîziman


qayde

Guncaw, minasib, bikêrhatî, li gor qeyd û regezan dirist.


bêxwedî

bêxwedan, bêxudan, tişta/ê ku ti xwedî anku xwedan nîne

bêkes, tenê, sêwî, êtîm, mirova/ê bê kesûkar yan heval


bêxwedan

bêxwedantir (comparative)
herî bêxwedan (merkezî) (superlative)
tewrî bêxwedan (rojavayî) (superlative)
bêxwedantirîn (soranîzm) (superlative)
bêxudan
bêxwida

bêxwedî, bêxwedî, tişta/ê ku ti xwedî anku xwedan nîne

kesa/ê yan tişta/ê ku ti kes xwe lê nake xwedî

bêxwedî, bêxwedî, bêkes, tenê, sêwî, êtîm, mirova/ê bê kesûkar yan heval


bêber

bêbertir (comparative)
herî bêber (merkezî) (superlative)
tewrî bêber (rojavayî) (superlative)
bêbertirîn (soranîzm) (superlative)
بێبەر (Kurdish-Arabic)

bê berhem, bê zarok, ne berhemdar tişta/ê ku ber nîne yan ber nade; neberdar

Darên me ev sal di bêber bûn.

Xanima birayê min bêber e.


serberjêr

serberjêrtir (comparative)
herî serberjêr (merkezî) (superlative)
tewrî serberjêr (rojavayî) (superlative)
سەربەرژێر (Kurdish-Arabic)

nixim

Serê tiştekî ber bi jêr û binê wî ber bi jor.


klasîk

Ji îngilîzî classic ji fransî classique, ji latînî classicus (“yên ku li ser klasên welatiyên romayê, nexasim yên herî mezin”), ji classis

Di edebiyata klasîk de bi gelemperî evîndar ji sakiyê şerabê dixwaze ku bi evîna xwe serxweş bibe. Lê belê Bateyî hingî evîndar e, bê bade serxweş dibe ango bandora yara wî ya li ser ramanên wî gelekî dijwar e.

Di Helbestên Melayê Bateyî de Evîn û Hezkirin, Reşît Rojdar Yildiz, Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi


antîk

antîktir (comparative)
herî antîk (merkezî) (superlative)
tewrî antîk (rojavayî) (superlative)
antîktirîn (soranîzm) (superlative)
entîke

kevnare, qedîm, dîrokî, mêjûyî, tarîxî,
tiştên zemanê berê


brîtanî

berîtanî
berîtanyayî
birîtanî
birîtanyayî
brîtanyayî

tişta/ê Brîtanyayê yan miletê wê yan yê ku li wir hatiye çêkirin


dilsoz

dilsoztir (comparative)
herî dilsoz (merkezî) (superlative)
tewrî dilsoz (rojavayî) (superlative)
dilsoztirîn (soranîzm) (superlative)
dilsoj

sozdar, wefadar, pabend, pêgir, loyal, sadiq, hevsoz,
kesa/ê ku erk û sozên xwe bi cih tîne,
kesa/ê ku xayîntî yan bêbextiyê nake,
kesa/ê heval û hevrêyên xwe bi tenê yan bê alîkarî nahêle

Hevalên min hemî kesên dilsoz in bo min.


miteber

mitebertir (comparative)
herî miteber (merkezî) (superlative)
tewrî miteber (rojavayî) (superlative)
mitebertirîn (soranîzm) (superlative)
muteber

Profesorê naskirî yê hiqûqa nêvneteweyî James R. Crawford di raporeka 15-rûperî de qanûna petrolê ya Kurdistanê bi destûra Iraqê re miqayese dike û dibêje mafê hikûmeta Kurdistanê heye ko kontrola petrol û gaza ko li Kurdistanê derdikeve bike û dibêje kontraktên hikûmeta Kurdistanê yên ji sala 1992-yê ve jî qanûniyen miteber in.


evzel

evzeltir (comparative)
herî evzel (merkezî) (superlative)
tewrî evzel (rojavayî) (superlative)
evzeltirîn (soranîzm) (superlative)

hêja, nirxdar, maqûl, meqbûl, derbasdar, mer'î, miteber


maqûl

maqûltir (comparative)
herî maqûl (merkezî) (superlative)
tewrî maqûl (rojavayî) (superlative)
maqûltirîn (soranîzm) (superlative)
ماقویل (Kurdish-Arabic)
mahqûl
maqwîl
ma'qûl
mehqûl
me'qûl

hêja, jêhatî, nirxbilind, biserûber, miteber, meqbûl, nirxdar, derbasdar, evzel

(...) ji bo karekî wusan ne maqûl bûn.

Kefa behrê Yûsif xare / Dine pîr e, ne meqûl e / Ew pê xor e ya milxûl e


bejnbost

bejnbosttir (comparative)
herî bejnbost (merkezî) (superlative)
tewrî bejnbost (rojavayî) (superlative)
bejnbihost
bejnbihust
bejinbihist
bejinbihost
bejinbost
bejinbuhist
bejinbuhost
bejinbuhust


miezzem

miezzemtir (comparative)
herî miezzem (merkezî) (superlative)
tewrî miezzem (rojavayî) (superlative)
miezzemtirîn (soranîzm) (superlative)
muezzem


şayan

Hevreha şiyan, soranî شایان (şayan), farisî شایان (şayan) û شايستن (şayisten, “hejî bûn”), avestayî xşay- / xşiy- (şiyan, karîn, hêzdarbûn) ji proto-hindûewropî *ksê- (> şiyan). Maneya hêja ji farisî hatiye wergirtin lê di zazakî de hê maneya "pêkan" dide.

Şayanî gotinê ye ku...

Hejî gotinê ye ku ... Hêjayî gotinê ye ku... Giring e bêt gotin ku...


bêkes

bêkestir (comparative)
herî bêkes (merkezî) (superlative)
tewrî bêkes (rojavayî) (superlative)
bêkestirîn (soranîzm) (superlative)
بێکەس (Kurdish-Arabic)
бекәс (Kurdish-Creole)

kesa/ê ku ti kesûkar yan heval yan alîkar nînin,
bêxwedî, sêwî, êtîm, bêxwedan, bêxudan, bêdost, bêheval

Ah ji dest cewra evînê çi bikirim min bende em
Sebr û taqet min neman lê bêkes û dermande em
Ger bixwanî wer beranî bende em ta zinde em


dilsoj

dilsojtir (comparative)
herî dilsoj (merkezî) (superlative)
tewrî dilsoj (rojavayî) (superlative)
dilsojtirîn (soranîzm) (superlative)
dilsoz

dilpêve, xemgîn, keserkûr, dilşewat,
kesa/ê ku dilê wê / wî bi xelkê dişewite,
kesa/ê ku guneha wê / wî bi xelkê tê

Her tişt di nav bêdengiyeke bi keser û dilsoj de bû.

Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

Dema lêxe xwe ew deng e
Ne dilsoj e, ne xemxwar e


şeng

şengtir (comparative)
herî şeng (merkezî) (superlative)
tewrî şeng (rojavayî) (superlative)
seng

Ji zimanên îranî, hevreha farisî شنگ (şeng) û belûçî شنگ (şing)

neşedar, coşdar, bikêf, bizewq, zewqî, şad, xweş

şox û şeng

Herçi li min kirî Mela cama meya dusale kir
Şengê bi naz-i meşşiha misk û zubad-i weşşiha
Rûy ma dibin piyane hêj zêde li min delale kir


şox

şoxtir (comparative)
herî şox (merkezî) (superlative)
tewrî şox (rojavayî) (superlative)
şax
şêx

neşedar, coşdar, bikêf, bizewq, zewqî, şad, xweş, şeng

Şox û şengê zuhrerengê , dil ji min bir, dil ji min

Belqîssifet mesken Seba
Şox û şepala meyperest
Ew zalima hişyar û mest

Halê niștecihên wê xweş bû, bi qasî ku dixuya, û dîsa jî hemûyan bi rik hewl dida ku xweștir bibe, û kara ku ji wan re dima bi şoxî nimayîş dikirin; lewma camekanên dikanan, weku refek firoşkarên jin ên devliken, bi hewayeke dawetkar li devê wê kolanê rêz bûbûn.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 11, ISBN 978-605-2246-80-1


bixwê

bixwêtir (comparative)
herî bixwê (merkezî) (superlative)
tewrî bixwê (rojavayî) (superlative)
bixwêtirîn (soranîzm) (superlative)

sûr, şor, têrxwê, bixwê,
tişta/ê ku xwê di nav de heye


bi nan û xwê

bi nan û xwêtir (comparative)
herî bi nan û xwê (merkezî) (superlative)
tewrî bi nan û xwê (rojavayî) (superlative)