bestandî

bestandîtir (comparative)
herî bestandî (merkezî) (superlative)
tewrî bestandî (rojavayî) (superlative)


bêşeqînî

bêşîqînî, bêçeqînî, bêşîrqînî, bêreqînî, bêrikînî


biazadî

bi serbestî, azadane, serbestane, bi serbestî


bibêarî

bêheyane, bêşermane, bi bêfedîtî, bi bêfehitî, bêfediyane, bi bêfihêtî


bibêcirî

bêcirane, xûynepakane, bi cirnexweşî, bi serkêşî, bi xûynepakî


bibêedebî

bi bêpûşilî, bi bêpîrî, bi bêpîrûpergalî


biberberokî

bi qarqarokî, bi qajqajokî, bi qijqijokî


biberevajî

bi vajiyî, beravêj, berevaj, varû, xîlaf, zid, berevajkî, berovajî, paşpê, ters, terskul, vajî


bibêzarî

bi kambaxî, zinx, bi gazindeyî, bi mirûsî, bêzarkî


bibêziravî

bêziravane, bi bizdonekî, bi bizdokî, newêrekane


bibirûsîn

bi şewqdan, bi biriqîn, bi şewq, bi birq


bicirnexweşî

bi xirabî, bêcirane, xûynepakane, bi bêcirî, bi serkêşî, bi xûynepakî


bidilsozî

bi rastî, dilsozane, sadiqane, bi wefadarî, bi rastgoyî, bi pêbawerî


bidilxweşî

bi coş, bi kêfxweşî, bi dilşadî, bi memnûniyet, bi dilşayî, bi şadî, dilxwazane, bi dilxwazî


bidirêjî

bi hûrhûrî, bi ferehî, bi detay, bi teferûat, bi hûrî, serbiser


bidor

بدۆر (Kurdish-Arabic)
dor bi dor
bi dor
dorbidor

bi dorvegerî, bi nobed, li pişt yek, di dwîv yek de, li dû rêzê


biegîdî

mêrane, egîdane, mêrxasane, mêrxaskî, mêrankî, dilêrane, bi mêrxasî, bi mêranî


bigirr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigir.


bigirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigirî.


bihacet

amrazdar, alavdar, bialav, biamraz, bialet


bihêdîka

hêdî hêdî, bi qayde, bi semt, bi semtika


bihejarî

bi bêharikirinî, bi perîşanî, nexweş, nesax, hejar, bi nesaxî, hejarkî


bihêminî

bi ewleyî, bi sekanî, bi aramî, bi tebatî


bihevparî

bi pişkdarî, bi şirîkayî, tevepayî, bi hevpişkî, bi şirîkatî, kolektif


biholî

gotre, bi koreyî, bi gewcî, gewcîkî, bi bêramanî


bijêhatî

bi costî, cost-kî, bi mafdarî, bi stêleyî


bikancî

kancîkî, adî, çorsane, bi çortî, tantiroskî, xirpanî, bi bêteşeyî, bi kustexî, bi bêperdaqî


bikasûlî

tiralane, tenbelane, kasûlane, keslane, bi tiralî, bi tembelî, bi keslanî


bikibarî

ciwanmêrkî, camêrkî, xweşmêrkî, ciwanmêrane


bilêbokî

şalûskî, çaplûskî, şelafkî, lcbokî, bi şalûsî, bi çaplûsî, bi şelafî


bilezgînî

zûzûka, bi lezûbez, bi lezayî, bi lezgînî, bi çapikî, bi lezabî, zûzûka


bimerdî

bi camêrî, bi rûmetdarî, bi camêrî, bi dilverayî, bi mêranî, mêrane, merdane, wekhi mêran


bimiremir

/bɪmɪɾɛˈmɪɾ/


bimitrî

mitrîkî, damankî, bi damanî, gutkî, bi gutkî


bipendî

bi hişyarî, bi wuryayî, pendkî, bi pendiyarî


bipilûçî

aporekî, gumrahkî, rêşaşkî, rêşaşane, jirêketane


bipiranî

/bɪpɪɾɑːˈniː/


biqurretî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biquretî.


birehîm

dilnerm, dilovan, diltenik, hestiyar, mirovperwer, zîz


bisaxî

bi zindîtî, sax, zindî, jîndar, bi selametî


bişelafî

şalûskî, çaplûskî, şelafkî, lcbokî, bi şalûsî, bi çaplûsî, bi lêbokî


bişûmî

bi nerihetî, netebtî, bi nehsî, bi belhizokî


bitekûzî

jenîn, lêdana qayim, çingîn, dolar, bi temamî, êkser


bitelaş

bi şemate, bi teşqele, bi ecele, nebaldar


bitembelî

hêdî, bi zexelî, bi derengî, tiralane, tenbelane, kasûlane, keslane, bi tiralî, bi keslanî, bi kasûlî


bitiralî

bi zexelî, tiralane, tenbelane, kasûlane, keslane, bi tembelî, bi keslanî, bi kasûlî


bitirsokî

tirsokî, tirsoke, bi tirsonekî, bi tirsikî, bı tirsikî


bitundî

bi şidet, bi dijwarî, bi hişkî, bi tûjî, bi xurtî

Demê ewî kirêt axiftî, min bitundî bersiva wî da.


bivebirî

bi misogerî, bi qethî, bi wekat, herhal, qethiyen, li qiyametê


biwê

bi vê, da ku, pê re, vek re, vê ra, pê, bi wî


biwerin

derbas bûn, guzerîn, bihurîn, bo rîn, rawirin, raborin, daborîn, rawirtin, bihorîn, dabihurîn, hilborîn


bixemsarî

bi guhnedarî, bi balnelêbûnî, bi dilsarî


bizikreşî

bi hesûdî, bi çavnebarî, bi duşvanî, kîndarkî, bi jehrî, bi bêbextî, bi xayinî


bikarbar

nehîdar, hêsanîbar, tiştê ku mirov dikare bi kar bîne, tiştê ku bi kêrî mirov tê.


biper

baldar, canewerê ku çeng/per heyin bo firînê


biqab

biberg, bicizûbend, bifiraq, biaman, bikemer, qabkirî


bişeqîn

bişîqînî, bitepîn, bireqîn, biçeqîn, birikîn


canbêzarane

canfidayane, partîzane, partîzankî, bi partîzanî


canfidayane

canbêzarane, partîzane, partîzankî, bi partîzanî


çarane

Hersê bi silah û kar û bar binÇarane û cewşenan di ber kînZendane û mexferan li ser kîn


dexesokî

dexs, pexîlî, dexosî, dexsînî, hesûdî, dexsoyîtî, zikreşî, kimreşî, behecokî, dilreşî, çavreşî


dilaram

Digirîtin û hêstiran dirêjitGotin »çi kes î tu ey dilaramBo çi digirî weha bi nagam«


herî hindik

hindiktirîn, kêmtirîn, jêrtirîn, piçektirîn, herî kêm


hilçandî

hilçandin, hilçinandin, hilmijîn, hilmijtin, mêtin, mêtingerî, mijîn, miştin, hilçinandin, hilçinîn

dûtî, seyandî, ceyirandî, sewaxkirî, vemalandî, çikandî, çikûrandî


keşkane

xwezik, xwezika, xwezil, xozge, şalê, şamê


kovanbar

kesirî, keribi, kedirî, bujma, kedirandî, kesirandî, keserkûr, dilbikul


nebidil

zorlêkirî, zorlêdayî, bizorê, bêdil, nejidil


newêrokî

tirsonektî, tirsokî, tirsikî, tirsoyîtî, bêziravî, cebanî


saldîtî

dinyadîtî, saldîde, salxurde, serhatî, xweytecrûbe, kevin, kevnare, qedîmî


sazdanî

konser, sazdêran, konsera muzîkê xasma yê bi sazan


şemetok

xijok, nûsek, şemitoyî, şahîtok, req, şayîk, simotek, çerixok, xîzek, zil xij, sûl, xilîsk, xişîr, dûz


biquretî

/bɪqʊɾɛˈtiː/


dabiristîn

qorbûn, rêzbûn, şeridin, sefbûn, sefîn, ristbûn, ristîn, qor bûn, ketin rêzê, ketin sefe, rist bûn


pirzêde

pir, zêdetir, derîhed, gelek, derîedet, gelek pir, zêde, fizûlî


pirzana

/pɪɾzɑːˈnɑː/

aqilmend, agehdarê hemî zanîna, têr elim, tijî elim, pirî zanîn


sergiran

fesal, aram, cidî, weqûr, girambar , giran

Serwibala sebzipûş û kil nişan û xunçebazNêrgizên qamet zumurrud sergiran hatin xiramÇar-i etrafan bi ref ref lê bi meş tên siy û qaz


veşandinbar

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nebinavkirî

/nɛbɪnɑːvkɪˈɾiː/


bidestxistî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


bazinkirî

bazinkirîtir (comparative)
herî bazinkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bazinkirî (rojavayî) (superlative)


berpalîkirî

berpalîkirîtir (comparative)
herî berpalîkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berpalîkirî (rojavayî) (superlative)


alifkirî

alifkirîtir (comparative)
herî alifkirî (merkezî) (superlative)
tewrî alifkirî (rojavayî) (superlative)


befirkirî

befirkirîtir (comparative)
herî befirkirî (merkezî) (superlative)
tewrî befirkirî (rojavayî) (superlative)


bezkirî

bezkirîtir (comparative)
herî bezkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bezkirî (rojavayî) (superlative)


awazkirî

awazkirîtir (comparative)
herî awazkirî (merkezî) (superlative)
tewrî awazkirî (rojavayî) (superlative)


bernamekirî

bernamekirîtir (comparative)
herî bernamekirî (merkezî) (superlative)
tewrî bernamekirî (rojavayî) (superlative)


alavîkirî

alavîkirîtir (comparative)
herî alavîkirî (merkezî) (superlative)
tewrî alavîkirî (rojavayî) (superlative)


berbankirî

berbankirîtir (comparative)
herî berbankirî (merkezî) (superlative)
tewrî berbankirî (rojavayî) (superlative)


xêrnedî

bêsiûd, bedbext, bênesîb, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet, kesê/a ku xêr ji bexta xwe nabîne


qerramgiran

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qeramgiran.


çarlingî

Li Denizliyê cûcka çarlingî ya li çêwligeke mirîşkan merivan şaş û metel dihêle.

17.06.2018, Ji Hêkê Cûcika Çarlingî Derket https://web.archive.org/https://ku.haberler.com/ji-heke-cucika-carlingi-derket-1217895/ arşîv, haberler.com


bîlan

Ji tirkî bilen ji bilmek (“zanîn”) + -en.

Seheta we xweş! Bi texmîna min, zarok û cahilên me, wisa jî her mirovekî êzîdî gerekî guhdariya ulmdarê bîlan, zane û sixtpaqij bikin.


awişt

awişttir (comparative)
herî awişt (merkezî) (superlative)
tewrî awişt (rojavayî) (superlative)
rewan

Serxwebûna Kurdistanê mafekî awişt yê gelê kurd e.

Kengī qīma wan dixwaze wź gavź derī li gelan vedikin ū heq ū hiqūqź wan źn awişt ū rewa, wekī şīvmiriyan li wan belav dikin.

21.09.2002, Adar Jiyan, CIVAK Ū DEMOKRASĪ https://web.archive.org/http://www.amude.net/nivis/nivis20/adarjiyan.html arşîv, amude.net

xweyîmaneke evrarî me
ji bo Xweda yekî mîtolojîk
recm kirina min
bi kevirên îsrayê awişt e
hêdî hêdî ditemirim
hêdî hêdî têk dim

26.09.2017, Elyesa Kaya, Hêdî hêdî https://web.archive.org/https://elyesakaya.blogspot.com/2017/09/hedi-hedi-dileki-bi-esqa-moriye-dagirti.html arşîv, elyesakaya.blogspot.com


gewzxweş

kesa/ê di hest bi keyfê ango xweşiyê dike


qeyb

Winda, berzax, jidestçûyî, windayî, ziyan, zaiyat.


bernameyî

bernameyîtir (comparative)
herî bernameyî (merkezî) (superlative)
tewrî bernameyî (rojavayî) (superlative)

ji rewişta yan li gorî bernameyekê, amadekariyekê ya rêbazekê.

lîstikên bernameyî


metrûk

mişemir, berdayî, terkkirî, terikandî, xewle


agirberdayî

agirberdayîtir (comparative)
herî agirberdayî (merkezî) (superlative)
tewrî agirberdayî (rojavayî) (superlative)


alkirî

alkirîtir (comparative)
herî alkirî (merkezî) (superlative)
tewrî alkirî (rojavayî) (superlative)


aqilçûyî

aqilçûyîtir (comparative)
herî aqilçûyî (merkezî) (superlative)
tewrî aqilçûyî (rojavayî) (superlative)


arambar

arambartir (comparative)
herî arambar (merkezî) (superlative)
tewrî arambar (rojavayî) (superlative)


asêbar

asêbartir (comparative)
herî asêbar (merkezî) (superlative)
tewrî asêbar (rojavayî) (superlative)


asindar

asindartir (comparative)
herî asindar (merkezî) (superlative)
tewrî asindar (rojavayî) (superlative)


aşopdar

aşopdartir (comparative)
herî aşopdar (merkezî) (superlative)
tewrî aşopdar (rojavayî) (superlative)


aştdar

aştdartir (comparative)
herî aştdar (merkezî) (superlative)
tewrî aştdar (rojavayî) (superlative)


avadar

avadartir (comparative)
herî avadar (merkezî) (superlative)
tewrî avadar (rojavayî) (superlative)


avrûkirî

avrûkirîtir (comparative)
herî avrûkirî (merkezî) (superlative)
tewrî avrûkirî (rojavayî) (superlative)


bacbar

bacbartir (comparative)
herî bacbar (merkezî) (superlative)
tewrî bacbar (rojavayî) (superlative)


baderxistî

baderxistîtir (comparative)
herî baderxistî (merkezî) (superlative)
tewrî baderxistî (rojavayî) (superlative)


baskokdar

baskokdartir (comparative)
herî baskokdar (merkezî) (superlative)
tewrî baskokdar (rojavayî) (superlative)


başbar

başbartir (comparative)
herî başbar (merkezî) (superlative)
tewrî başbar (rojavayî) (superlative)


baştirdar

baştirdartir (comparative)
herî baştirdar (merkezî) (superlative)
tewrî baştirdar (rojavayî) (superlative)


bazarbar

bazarbartir (comparative)
herî bazarbar (merkezî) (superlative)
tewrî bazarbar (rojavayî) (superlative)


bazdar

bazdartir (comparative)
herî bazdar (merkezî) (superlative)
tewrî bazdar (rojavayî) (superlative)


bazinokî

bazinokîtir (comparative)
herî bazinokî (merkezî) (superlative)
tewrî bazinokî (rojavayî) (superlative)


bêdirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêdirî.


bêleke

bê ax, bê jeng, bê pinî, pac, pak, bijîn


bêbirrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêbirîn.


behîkirî

behîkirîtir (comparative)
herî behîkirî (merkezî) (superlative)
tewrî behîkirî (rojavayî) (superlative)


bêmîna

bêhawta, bêhevta, qetlaz, bêhemta, bê qam, bêmanend


berbendar

berbendartir (comparative)
herî berbendar (merkezî) (superlative)
tewrî berbendar (rojavayî) (superlative)


berfkirî

berfkirîtir (comparative)
herî berfkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berfkirî (rojavayî) (superlative)


berhembar

berhembartir (comparative)
herî berhembar (merkezî) (superlative)
tewrî berhembar (rojavayî) (superlative)


berpirsbar

berpirsbartir (comparative)
herî berpirsbar (merkezî) (superlative)
tewrî berpirsbar (rojavayî) (superlative)


berzdar

berzdartir (comparative)
herî berzdar (merkezî) (superlative)
tewrî berzdar (rojavayî) (superlative)


betonkirî

betonkirîtir (comparative)
herî betonkirî (merkezî) (superlative)
tewrî betonkirî (rojavayî) (superlative)


bexşbar

bexşbartir (comparative)
herî bexşbar (merkezî) (superlative)
tewrî bexşbar (rojavayî) (superlative)


bexşdar

bexşdartir (comparative)
herî bexşdar (merkezî) (superlative)
tewrî bexşdar (rojavayî) (superlative)


bihevhêzî

hevhêzekî, bi hevtayî, bi hevsengî, hev takî


bifêz

çavsor, qapan, bitir, qebe, bong, çenedirêj, basimbêj, giranser, fêzbûyî, serxweçûyî


bikarînayî

karpêkirî, havilkirî, dûdest, mistemil, bikarhatî


bikarnehatî

nebaşkirî, neçakkirî, ne avakirî, nekêlayî, neçandî


birrîndar

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre birîndar.


birûskedar

بروسکەدار (Kurdish-Arabic)
birîsedar
birîsqedar
birîskedar


cûtî

cû (positive)
cûtir (comparative)
herî cû (merkezî) (superlative)
tewrî cû (rojavayî) (superlative)

Ev tişt jî tiştên siyasî ne, civakî ne, dîrokî ne, ajîtatîf in, klîşe ne, zêde cûtî ne, zêde xav in û hwd.

Lê dîsa jî bêhna axa cûtî, wek bêhna pîşo tûj û eşkere, di nav hemû bêhnan re çû û ket bêvila wî.

Silêman Demir, Sorê Gulê, Nefel, Stockholm, 2002, r. 154, ISBN 91-89687-02-7


çakxwaz

xêrxwaz, başxwaz, baş,
 kesê/a ku başiyê dixwaze


çivokane

laderane (çivanokane, bêfirşkî, hulhulîkî, cebankî, çarpînekî)


erêdar

erênî, vebirr, erê, sakar, hamwarî, germ, xwegir


girtinbar

têgehiştinbar, bendkirinbar, zîndankirinbar, destbiserdananbar


gurrîkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gurîkirî.


hêşka

bijarte, hêja, mikemel, bêqisûr, kok, tapî xas, heta niha


nehêdîka

lezgîn, bilez, zû, bipele, xêrayî, pelepel, ne hêdî, ne yawaş


nelêhatî

ne rewa, rezîlane, bi riswayî, neminasib, neminsaib


neravebar

şelibar, alozbar, aloz, şêlî, netêgehiştinbar


pestane

givaştin, tepandin, pestan, pestên, lezdar, dakirin, vegivaştin, puwîn, ûtî, perûş


ramalî

/rɑːmɑːˈliː/


rastdar

Ji rast + -dar.
* Demê wergêrrî peyva Yunanî 'dikaios' wergerandiye zimanê Kurdî, wergervanên Kitêba Pîroz peyveka nû darişt. Rastdar cuda ye ji rastgo, çinko rastdarî tiştekê giştîtir e ji rastgoyî u rastkerî, kesatiya mirovekê ku beramber Xwedê rast e.

baş, qenc, rewişt paqij, rastker, bi dilê xwe yê paqij
 kesê/a ku direwan nake, keşe/a ku bes rastiyan dibêje


semadar

Penvanc b6 dcstûr eDi çerxê semadar têHeyran sirra xefûr e


serxweçûyî

çavsor, qapan, bitir, bifêz, qebe, bong, çenedirêj, basimbêj, giranser, fêzbûyî


xeberxweş

axiftinxweş, sihbetxweş, xweşsihbet, qezîxweş


azmûndar

azmûndartir (comparative)
herî azmûndar (merkezî) (superlative)
tewrî azmûndar (rojavayî) (superlative)


berpirsyarkirî

berpirsyarkirîtir (comparative)
herî berpirsyarkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berpirsyarkirî (rojavayî) (superlative)


porkirî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


sirûştîkirî

/sɪɾuːʃtiːkɪˈɾiː/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre siriştîkirî.


xamûş

bêpêjn, bêdeng, mit, his, hiş,
kesa/ê yan tişta/ê deng nîne yan den jê nayê

...ev xeberê go û Hudhud xamoş bû.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 42

Goyende hinek hinek di xamûşPûyende hinek, hinek di medhûş


a dinî

a dinîtir (comparative)
herî a dinî (merkezî) (superlative)
tewrî a dinî (rojavayî) (superlative)


arane

aranetir (comparative)
herî arane (merkezî) (superlative)
tewrî arane (rojavayî) (superlative)


arastedar

arastedartir (comparative)
herî arastedar (merkezî) (superlative)
tewrî arastedar (rojavayî) (superlative)


bêfîkirî

bêramanbûn, bêramanî, bêhizirî, bêhizrbûn, bêfikirbûn, bêbîrûraytî


berayîdar

berayîdartir (comparative)
herî berayîdar (merkezî) (superlative)
tewrî berayîdar (rojavayî) (superlative)


berçavîkirî

berçavîkirîtir (comparative)
herî berçavîkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berçavîkirî (rojavayî) (superlative)


berfdar

berfdartir (comparative)
herî berfdar (merkezî) (superlative)
tewrî berfdar (rojavayî) (superlative)


bergîdanî

bergîdanîtir (comparative)
herî bergîdanî (merkezî) (superlative)
tewrî bergîdanî (rojavayî) (superlative)


bipaş

girû kirin, avêtin paş, texpaş kirin, taloq kirin, taloq dan, hatin taloqkirin


birrîkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre birîkirî.


neeyan

nekifş, nediyar, ne kifş, ne zelal, ne diyar, şêlû, ne aşkeretî, ne aşkere

nependî, newekat, nemueyen, nediyar, nekifş


negengaz

/nɛɡɛnˈɡɑːz/


nehelal

heram, qedexe, ne dirist, memnû
 (li gor îslamê) tiştê ku mirovan destûrî nîne ku bikin, tiştê ku ne dirist e bê kirin yan xwarin


nehewce

negerek, fuzûlî, nepêwîst, bêkêr, bêfayde, bêlizûm, abes, beredayî, nelazim, nepêwist


nekifş

nediyar, biesrar, neeyan, nezelal, şêlû, neaşkere, tarî, nexuyan, nexuya, tevlihev

Di heyamê wî de, gelo Miks navçeya Bedlîsê bûye, an navçea Culemêrgê ye, tam nekifş e...

2019, Feramez Fîkrî Çevirel, Dîroka Wêjeyê Kurdî, Na Yayınları, r. 59, ISBN 9786059017916

Ferîde bi bêhneke fireh lê bi awirên tuj bersiva dijminê xwe da: "Ka huş be dêla heram. Bîjî yê te ne. mêre te nekifş e... Xwedê zane te ew bîjî ji kê li kû derê peyda kiriye ku wisa newêrek, jarik, beredayî ye."

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 49, ISBN 978-605-5585-41-9

Eger borî jî dengekî nekifş derîne, kî wê xwe ji bo şer amade bike?

Korîntî I, 14, Diyariya Pêxemberîtî û Zimanan https://web.archive.org/https://bibles.org/bible/7dbdb4d39d4a8d83-01/1CO.14 arşîv, bibles.org


netexmînbar

nehesabbar, nayêhesabkirin, nayê texmînbar, nayêpêşbînîkirin


nezelal

du-wateyî, ne kifş, ne eyan, ne diyar, şêlû, ne aşkeretî, ne aşkere

tarî, ne aşkere, nediyar, tevlihev, nelihev, belawela, nexwiya, şelû, şêlî


negerguhêz

netêper, têneper, netêperbar, negerandî, nebergda, nederbasî


negiring

nejîrbêj, nejirbêj, netişt, hîçok, neşopewer, potal, pûç, hûr, biçûk, nizm, hîçek, bêşûpewerî, sincik


pêwende

têkildar, pewendidar, gizdar, peywendar, eleqedar


pirrdeng

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirdeng.


rika

kîna, kînokî, xerezkar, kire, irqa, îmana, kuftê, kirê, qestî canê


sivîkirî

kêmkirî, kêmdar, biçûkkirî, kurtdar, kurtkirî


şika

gumana, şupha, şik birin, zen birin, guman kirin, şik kirin, şik çûn


vebişirîn

bişirîn, besimîn, beşişîn, gimi jîn, girijîn, mizicîn, berkenîbûyîn, bûşişîn


alkoldar

alkoldartir (comparative)
herî alkoldar (merkezî) (superlative)
tewrî alkoldar (rojavayî) (superlative)


befrkirî

befrkirîtir (comparative)
herî befrkirî (merkezî) (superlative)
tewrî befrkirî (rojavayî) (superlative)


bêrawest

bêatlebûn, bênavberdayîn, seraqet, her tim


bipirranî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bipiranî.


bire

rex, barû, qûle, piçpiçî, eleparçe, geh geh, parçeparçeyî


jêbirrî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre jêbirî.


karakterîstîk

balkêş, taybet, tîpîk, nimûne, emsal, sembol, tîpîl


kebar

karzim, tariya sibê, kebara sibê, fecr, sarî, kubar, sehar, berbang, sewgur, tekbîr, kibar


neçewtbar

bêçewtî, berdewamî, mayî, nemir, neketinbar


neguncandî

nelihevkirî

Yê nehatiye guncandin; bêaheng, nelihev.


nepîskirî

nekirêtkirî, wêne, nepinîkirî, nelekekirî


nerikibandî

/nɛɾɪkɪbɑːnˈdiː/

Yê nehatîye rikibandin; nelihev, negurivandî, neguncandî.


stembar

bindest, binferman, çewsandî, jêrdest, tehdedîtî, tehdelêbûyî, mexdûr, xedirlêbûyî, berstem, stemdîde, mezlûm


têperbar

gerguhêz, têper, gerandî, gerenî, bergda, sergerandî, derbasî


têrber

têrbertir (comparative)
herî têrber (merkezî) (superlative)
tewrî têrber (rojavayî) (superlative)

Girav têrdar û têrber bû.

Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987


aşkereyî

aşkereyîtir (comparative)
herî aşkereyî (merkezî) (superlative)
tewrî aşkereyî (rojavayî) (superlative)


dîgerkam

Bi rêya tirkî diğerkam, ji farisî دیگر (dîger) (din, dî, dîtir) + erebî كام (kām) (kam: hez, arezû).

/diːɡɛɾˈkɑːm/


agakirî

agakirîtir (comparative)
herî agakirî (merkezî) (superlative)
tewrî agakirî (rojavayî) (superlative)


aşkirabûyî

aşkirabûyîtir (comparative)
herî aşkirabûyî (merkezî) (superlative)
tewrî aşkirabûyî (rojavayî) (superlative)


azoxekirî

azoxekirîtir (comparative)
herî azoxekirî (merkezî) (superlative)
tewrî azoxekirî (rojavayî) (superlative)


bajardar

bajardartir (comparative)
herî bajardar (merkezî) (superlative)
tewrî bajardar (rojavayî) (superlative)
bajêrdar
bajarrdar

/bɑːʒɑːɾˈdɑːɾ/


bêberrevanî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêberevanî.


bêçirîsk

bêçîk, bêpirîsk, bêçirs, bêşewq, bêşuhle


bedelbûyî

bedelbûyîtir (comparative)
herî bedelbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî bedelbûyî (rojavayî) (superlative)


bedeldar

bedeldartir (comparative)
herî bedeldar (merkezî) (superlative)
tewrî bedeldar (rojavayî) (superlative)


bêdoç

bêdoçtir (comparative)
herî bêdoç (merkezî) (superlative)
tewrî bêdoç (rojavayî) (superlative)

bêdûv, bêdûvik, bêboç, bêboçik, bêqemç, bêqemçik, bêterî


bêkesib

Xebatkar bin ku ev car e116. Eya bêkesb û bê xêr e (A.)117. a- Eger eqlê te tehsîr e (X.)


belavbar

belavbartir (comparative)
herî belavbar (merkezî) (superlative)
tewrî belavbar (rojavayî) (superlative)


bêqaşilk

bêqalik, bêqaçil, bêqalçik, bêqaşik, bêqafik, bêqeşqelîk


bêqewimînî

bêbûyer, bêqewam, bêrûdan, bêteşqele, bêhedîse


bêqedem

bêteşe, bêşêwe, bêawa, bêkêsim, bêşikil, bêşimsat, bêpertav, bêmecal, bêtaqet


bêwerîs

vala, vekirî, bêkar, bêxwedî, bêmîratgir


baxçedar

baxçedartir (comparative)
herî baxçedar (merkezî) (superlative)
tewrî baxçedar (rojavayî) (superlative)


bêxîlaf

Sewm û selat û îtikafBexşîş kirin min bêxilafDi mizgîna beşaretê


bayraxdar

bayraxdartir (comparative)
herî bayraxdar (merkezî) (superlative)
tewrî bayraxdar (rojavayî) (superlative)


bisilametî

bi saxî, bi başî, bi sihetekî qenc, qenc


biçirîsk

çirûskdar, zeraqdar, birqdar, bibirqîn, çîkdar, pirîskdar, biçîk


bidûvik

bidûv, biboç, biqemç, bipoçik, bidoç, biterî, biqemçik, biboçik, dûmdar


biheb

biçîkene, bidendik, bilibik, hebgirtî, bitene, bilib


bihengam

guncan, pêketî, seza, guncaw, munasîb, lêhatî, libar, berbihev, musaîd


borketî

bihurbarî, rawirbarî, derbasbarî, buwarî, bihêrbarî


biimtiyaz

îmtiyazdar, xweyîmtiyaz, takemaf, destûrmend, servedar, bideman, xweyhimtiyaz


bilûlî

bîbik, bîbok, birik, sîsik, pî pik, pîbil, lîlik, pîpok, bîbika çav, betro


bilixav

lixabdar, lagamdar, gemdar, bigem, bilagam


biqaşilk

qalikdar, qaçildar, biqalik, biqaçil, biqalçik, biqaşik, biqeşqelîk


bikunc

koşegî, bikoşe, qincikî, goşedar, bigoşe, biqorzî, biqurçik, biqumîşk


bisihir

bisêr, biavsûn, avsûndar, efsûndar, biefsûn, sêhrdar

sêrdar, avsûnkirî, bisêhr, biavsûn, avsûndar, efsûndar, biefsûn, sêhrdar


bişîft

bixêz, biçixêz, bixêzik, biçixêzik, bixet, bişav, xêzîn, xêzxêzkî, ravravî, xetdar


biteqil

bi navber, bi navberdayîn, girangiran, giran, kesîf


bitewsiye

pûşildar, bipûşil, biedep, xweyedeb, hêvotî, şerdekirî, perwerdekirî, salor, şerde, zibade, biedeb


fetsokî bûn

dewixandî bûn, dewixî bûn, dewixîn, deng ketin


firrnekirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre firnekirî.


grambar

delal, rêzdar, sergiran, giramdar, peşinde, rêzbar, muteber


gramdar

girambar, rêzdar, peşinde, rêzbar, muteber


herrifînkar

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herifînkar.


asanîbar

asanîbartir (comparative)
herî asanîbar (merkezî) (superlative)
tewrî asanîbar (rojavayî) (superlative)


asanîbar bûn

asanîbar bûntir (comparative)
herî asanîbar bûn (merkezî) (superlative)
tewrî asanîbar bûn (rojavayî) (superlative)


asanîbarbûn

asanîbarbûntir (comparative)
herî asanîbarbûn (merkezî) (superlative)
tewrî asanîbarbûn (rojavayî) (superlative)


lê bexşandin

lê borîn, bexşandin, lê negirtin, efû kirin


lêgerrayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre lêgerayî.


lixavdar

lagamdar, gemdar, bigem, bilagam, bilixab


mifadar bûn

havildar bûn, sûdemend bûn, kelk girtin, sûd wergirtin, nehfdar bûn, behredar bûn, wec girtin, feyde girtin, feydemend bûn


mifadar kirin

havildar kirin, sûdemend kirin, behredar kirin, kêrdar kirin, kelkdar kirin, sûdewar kirin, feydedar kirin, feydemend kirin


nişterdar

birînsaz, neşterkar, birînkar, birînbaz, nijdar


netêperbar

negerguhêz, netêper, têneper, negerandî, nebergda, nederbasî


pirrbêjokî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirbêjokî.


rismdar

wênedar, nîgardar, biwêne, binîgar, biresm


sihirdar

bisêhr, bisêr, biavsûn, avsûndar, efsûndar, biefsûn

sêrbaz, sêhrker, efsûnbaz, sihirbaz, sêhrek, sêrik, sêrebend, cedûger, anaker, anîker, cedûbaz, bisêr, sêhrebend, sêrbend, sêhrbaz, sêhrkar, efsûnkar, sihirbend, nêreng, sêrek, sêrker, neyîreng, avsûnbaz, cadûbaz, cadûger


şayîşdar bûn

endîşedar bûn, şayîş kirin, xemgîr bûn, xem xwarin


tevgerrdar

livdar, livok, bizavdar, bibizav, bihereket


xisardîtî

Îro ev anîne Londre û pê xaniyên xesardîtî hildiwesînin û kûçeyên Londrê ji nû ve saz dikin. Ji ber bimbardimanan di Londre de gelek xanî hilweşiyane û xelk bê sekan mane.


xisarokî bûn

tewişîn, zerarokî bûn, ziyanokî bûn, tewişîn, tepişkorî bûn


xisarokîbûn

tewişîn, zerarokîbûn, ziyanokîbûn, tewişîn, tepişkorîbûn


zerernedîtî

destpênebûyî, zerarnegihayî, ziyannedîtî, destênedayî, zerarlênebûyî, zerarlênebûyî, neêşayî, tomerî, ziyanedîtî, parastî, jê dûr


zererokî bûn

tewişîn, ziyanokî bûn, xesarokî bûn, tewişîn, tepişkorî bûn


zererokîbûn

tewişîn, ziyanokîbûn, xesarokîbûn, tewişîn, tepişkorîbûn


agekirî

agekirîtir (comparative)
herî agekirî (merkezî) (superlative)
tewrî agekirî (rojavayî) (superlative)


alkolxwarî

alkolxwarîtir (comparative)
herî alkolxwarî (merkezî) (superlative)
tewrî alkolxwarî (rojavayî) (superlative)


aşîkarbûyî

aşîkarbûyîtir (comparative)
herî aşîkarbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî aşîkarbûyî (rojavayî) (superlative)


azmûnbar

azmûnbartir (comparative)
herî azmûnbar (merkezî) (superlative)
tewrî azmûnbar (rojavayî) (superlative)


azmûnnekirî

azmûnnekirîtir (comparative)
herî azmûnnekirî (merkezî) (superlative)
tewrî azmûnnekirî (rojavayî) (superlative)


azoqekirî

azoqekirîtir (comparative)
herî azoqekirî (merkezî) (superlative)
tewrî azoqekirî (rojavayî) (superlative)


bagerkî

bagerkîtir (comparative)
herî bagerkî (merkezî) (superlative)
tewrî bagerkî (rojavayî) (superlative)

/bɑːɡɛɾˈkiː/

Hewayekî bagerkî lê hebû. Em çûn beravê. Bi qasî saeteke me bêhna xwe veda. Dû re baraneke boş bariya


bajêrdar

bajêrdartir (comparative)
herî bajêrdar (merkezî) (superlative)
tewrî bajêrdar (rojavayî) (superlative)

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bajardar.


bedêlbûyî

bedêlbûyîtir (comparative)
herî bedêlbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî bedêlbûyî (rojavayî) (superlative)


behanebar

behanebartir (comparative)
herî behanebar (merkezî) (superlative)
tewrî behanebar (rojavayî) (superlative)


behanedar

behanedartir (comparative)
herî behanedar (merkezî) (superlative)
tewrî behanedar (rojavayî) (superlative)


beharatkirî

beharatkirîtir (comparative)
herî beharatkirî (merkezî) (superlative)
tewrî beharatkirî (rojavayî) (superlative)


belavebar

belavebartir (comparative)
herî belavebar (merkezî) (superlative)
tewrî belavebar (rojavayî) (superlative)


bêqidûm

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêqedem.

Lê ew xort qet bê qidûm neket û nesekinî.

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


bexçedar

bexçedartir (comparative)
herî bexçedar (merkezî) (superlative)
tewrî bexçedar (rojavayî) (superlative)


beyraqdar

beyraqdartir (comparative)
herî beyraqdar (merkezî) (superlative)
tewrî beyraqdar (rojavayî) (superlative)


fetisokî

yê ku mirov difetisîne, bêhna mirov diçikîne

Û carna bi hêrseke fetisokî li ber serê gotinên xwe rûdinim yek bi yek, yek bi yek, yek bi yek mîna gulên biharê ter û teze bêyî ku dilê min bi wan bişewite dikujim.

2014, Bawer Rûken, Qalik, Avesta, ISBN 978-605-52796-6-0


stûv

rast,dirist, tekez, eseh, bêguman, tekîd


nîgaşî

xeyalî, vîrtuel, vîrtual, şitirî, tirî, wetirî, texmînî, ferazî, girîmanî


arxayîn

arxayîntir (comparative)
herî arxayîn (merkezî) (superlative)
tewrî arxayîn (rojavayî) (superlative)


arxîn

arxîntir (comparative)
herî arxîn (merkezî) (superlative)
tewrî arxîn (rojavayî) (superlative)


zop

tûmik, mitik, tilik, girik, pozikê biçûk


qerpal

kesê/a ku kincên ku li xwe dike qetiyayî û kevn in


mutedîl

hawe, nerm, sernerm, sakîn, aram, îtaetkar


firûmaye

Xebera Cengîz Xanê rast bû ku bed esl û firûmaye, terbîye qebûl nake...elbete bêhna firûmayetî ji wê têtin.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 173


kêlb

Kurdistanê rumetê xwe yê hov û kêlb û pencên xwe yê ku bi xwina jin û zarokên Kurda sor bûyî naveşêrin.

2012, Firmiskên heramzadên welat https://web.archive.org/http://www.dengekurdistan.nu/details.aspx?an=1415 arşîv, dengekurdistan.nu


sernehot

Ji ser + nehot. SER ji xwe diyare ku serê meriv e. Peyva NEHOT ji NEHTê hatiye bi wateya RIŞK e, ango SERBIRIŞK. RIŞK, tovê sipiyan in, gava hinek mezin dibin dibin RIŞK, piştre dibin NÛTIK û hêj dibin SIPÎ.


afxanî

afxanîtir (comparative)
herî afxanî (merkezî) (superlative)
tewrî afxanî (rojavayî) (superlative)


bejnbihost

bejnbihosttir (comparative)
herî bejnbihost (merkezî) (superlative)
tewrî bejnbihost (rojavayî) (superlative)


beşenî

beşenîtir (comparative)
herî beşenî (merkezî) (superlative)
tewrî beşenî (rojavayî) (superlative)


bajêrkirî

bajêrkirîtir (comparative)
herî bajêrkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bajêrkirî (rojavayî) (superlative)


awêrtin

awêrtintir (comparative)
herî awêrtin (merkezî) (superlative)
tewrî awêrtin (rojavayî) (superlative)


lenetî

lenetîtir (comparative)
herî lenetî (merkezî) (superlative)
tewrî lenetî (rojavayî) (superlative)


qeramgiran

kesê berpirsyariya debara mala xwe giran, qesê ku qerama mala xwe giran, meîşetgiran


aliqandî

aliqandîtir (comparative)
herî aliqandî (merkezî) (superlative)
tewrî aliqandî (rojavayî) (superlative)


bexişandî

bexişandîtir (comparative)
herî bexişandî (merkezî) (superlative)
tewrî bexişandî (rojavayî) (superlative)


çirandî

/t͡ʃɪɾɑːnˈdiː/


peritandî

/pɛɾɪtɑːnˈdiː/


akortkirî

akortkirîtir (comparative)
herî akortkirî (merkezî) (superlative)
tewrî akortkirî (rojavayî) (superlative)


akortnekirî

akortnekirîtir (comparative)
herî akortnekirî (merkezî) (superlative)
tewrî akortnekirî (rojavayî) (superlative)


baniyayî

baniyayîtir (comparative)
herî baniyayî (merkezî) (superlative)
tewrî baniyayî (rojavayî) (superlative)


baştirînkirî

baştirînkirîtir (comparative)
herî baştirînkirî (merkezî) (superlative)
tewrî baştirînkirî (rojavayî) (superlative)


bêhnpêketî

bêhnketî, genî, bînu, bêhndayî, gendoyî, baholî, tirşbûyî, xirabûyî, efinkîbûyî


bikerrikî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bikerikî.


binevebirî

/bɪnɛvɛbɪˈɾiː/


bipartîzanî

canbêzarane, canfidayane, partîzane, partîzankî


bipêşbiryar

bipêşhikum, bipêşdaraz, bialîgirî, biterefgirî


biriyayî

/bɪɾɪjɑːˈjiː/


çavşikandî

kuskusandî, kuskusok, korkorîk, çavzûrik, zûrik, mijmijok, kurkusok


çelitandî

zelitî, çelitî, şermixî, şermixandî, şeridandî, rûçikandî, şeqitandî, xîşk


darandî

şewitî, sotî, şewitandî, sotandî, şewatok, şewitok


dardekirî

daleqandî, hilawistin, hilawistî, îdamkirî, aliqandî


deqşikandî

nizimbûyî, riswakîrî, nizimkirî, riswakirî, rizî, genî, bê rûmetkirî, bê rewişt, bê sincî, berûmetkirî, bêabrûkirî, rûreş


deribandî

şelandî, kêldayî, derabdayî, girhîvaskirî, şûlkirî


derizandî

şikandî, şikestî, derizî, derz, qelş, şeq


dewixandî

fetisandî, fetisokî, dewixî, xizok, ketî


dilkutî

dilhilavêtin, teptep, pir te, levdan, nukuç, pirte, pirtepirt, pirt, pil, lêdan, nukuçek, firt, pit, qutan


felişandî

hilweşiyayî, rûxiyayî, herîfî, herîftî, pelişandî, hilşandî, hirşiyayî, hilweşandî, hedimandî, redimandî, rûxandî, pelişî, wêran, kambax, kavil, dêris


fetilandî

zivartî, zivirandî, vegeriyayî, zivirî, qelibî, quliptî, piştlêbûyî


filitandî

jêxelaskirî, rizgarkirî, rizgarbûyî, jêxelasbûyî, dafilî, kurfût, kawik, aqilwinda, aqilkêm, aqilberdayî, xêtik, şêtik, dînikî, xelaskirhî


filitî

dîn, har, ferqizî, pal daye, raveling, rizgarbûyî, rehabûyî, xelasbûyî


guhaztî

guhartî, kêşayî, hinartî, nardî, veguhaztî, guhastî


heşifandî

tevrikkirî, kulbekirî, xeparkirî, xepirandî, heşaftî, qirandî, birhandî, heşifî, jêçûyî


hilandî

derkişandî, deranî, hilbir, rakir, veşartî, hilanî


himandî

wermî, perçifandî, werimandî, pingurandî, pifdayî


hincirandî

hincirî, pelaxtî, pelixandî, merixî, merixandî, pelçiqî, pelçiqandî


jêdûrxistî

derxistî, jêbirî, jinavderxistî, jêveqetandî


jihevketî

sist, cuda, veqetandî, hizhizî, hilhilî, hidimî


kesirandî

kedirandî, kesirî, keribî, kedirî, bujma, keserkûr, kovanbar, dilbikul


kezaxtî

adekirî, kezaxkirî, bodemkirî, kezixandî, rêzkirî, qurmbûyî, qurmikî, pejilî


kirriyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kiriyayî.


kişandî

kaşkirî, vekişandî, vekişiyayî, rakişiyayî, rakişandî, çivandî, tewandî, şidandî, kêşandî, weznandî, wezinandî

Bi xalên werd û nesrînanJi qudret xet kişandî lêBi terha nêrgiza 'êlî


kokandî

arastî, xemlandî, xemilandî, teyisandî, arasîte, bixeml, nîgardar, miçekçekî, gergefî


kurkirî

pûrtkirî, traşkirî, traşbûyî, kurbûyî, traştî, qusandî


livandî

çimkirî, gerandî, livînbar, livî, leqandî, lebitî, lebitandî


maşiyayî

mehtî, mehûbûyî, nûhiyayî, run-over mehitî, jêçûyî


negotî

çawa hatiye gotin, çawa (kesekî navborî) gotiye. Rizo negotî xwezila em vê rêya kese re neçûna

Divê mirov di navbera komkujîya ermenîyan û Holokostê de çend ferqên sereke bîne zimên, çimkî di encama herdu komkujîyan de jî bêdengîya ecêb a ku li ser lêqewimîyan çêdibe, bala mirov dikişîne. Ev encama wêranker a hevpar, rêbaz û dînamîkên herdu komkujîyan nake yek. Newekhevîya di navbera wan de zêdetir bi sedemên kuştinê ve pêwendîdar in. Bozarslan negotî, di Holokostê (Şoah) de, herçiqas sedemên kuştinê bingeha xwe ji dîn bigirin jî, zêdetir xwe bi safbûna xwîn û nijadê ve watedar dike û guhertina dîn nabe krîterek ji bo mirov li ser nijada aryan bê hesibandin. Lêbelê, di Împeretorîya Osmanî de herçiqas armanca sûcê giştî tunekirina yên din be jî, ne di vê armancê de ye ku vê yekê di asta takekesî de pêk bîne, tunekirina koma bawermendên din ango koma mesîhî-ermenî tê armanckirin.

Wêje û Rexne, Ömer Delikaya,"Peymana Bêdengiyê Êşa Kesên Ne ji Me; Rengvedana Jinên Ermenîyan di Zûra ya Felat Dilgeş û Bavfille a M. Alî K. de", hejmar:5 r:187


nepandî

veşartî, veşarî, gom, xef, verakirî, xerpişandî, xirxirpandî, veşirtî


neserketî

bêserkeftin, têdemayî, miyesernebûyî, bêhavil


nexwezayî

sexte, çêkirî, ne orjînal, deresirûştî, derexwezayî, sermirovî


nitirandî

pirolekirî, fîşalkirî, mezinkirî, mubalexekirî, nepixandî, dirdirkî, kolandî, nicirandî


nûrandî

pêçandî, qatkirî, qurçimandî, nûrkirî, tewqkirî, tewandî


nûsikandî

pêkvegirtî, venûsiyayî, venûsî, risyayî, zeliqandî, pêvekirî


pandî

bendewar, pavok, nêrevan, panêr, pawan, zêrevan


pirnagkirî

destekirî, gurzkirî, baqkirî, baxkirî, gidîşkirî, taxekirî


qirandî

birhandî, qutkirî, rakirî, birhandî, qelaçokirî, qelandî, kuştî, heşaftî, heşifandî


rakişiyayî

kişandî, kaşkirî, vekişandî, vekişiyayî, rakişandî


reşandî

Kêşa ji nû jengarê xetNûr e reşandî wahibîDergerdişê pergarê xet


rewşandî

zêrkêş, xemlî, tetikandî, xemilandî, neqişkirî, neqşandî


rihiyayî

nihiyayî, nûhiyayî, peritî, hilhilîn, mehiyayî


rûnandî

rûniştandî, rûniştikandî, têr, qayildar, têrkirî, piştrast, dilxweş, çavtêr, dilhêsa, qayilkirin, hedirîn, hedirandin, serdilkirî, qordanî


servekirî

serqot, serpas, sertazî, serkol, serxwas, bêserpûş, nenixumandî, nenixamtî, sernegirtî, stiyar


siyayî

bendkirin, xiş te, siyayîkirin, xişte, bi sî, qoçan, bawername, cixiz, diravê kaxezî, tomar, nivîsîn, rêzar, rex, kenar, parçeyek lakêşeteng


şeqandî

teriqandî, bi dûvketî, veşûnketî, şûnketî


tamandî

deqandî, lûlkirî, deqdayî, patromekirî, de qandî, jê bihurin


têrekirî

têketî, têkirî, kirî nav, kunkirî, çikilandî, daçikandî


toqandî

tirsayî, bizdihayî, qutifandî, bizdandî, çavtirsiyayî


vemalandî

dûtî, seyandî, ceyirandî, sewaxkirî, molekirî, hilçandî, çikandî, çikûrandî, lêqelabtî


verakirî

veşartî, veşarî, gom, xef, nepandî, xerpişandî, xirxirpandî, veşirtî, rîqandî, berbestkirî, perdekirî, nîşadayî


verestî

revî, bazdayî, pekyayî, revok, berdayî, azakirî


vêsandî

vesehand, temin, tefandî, vemirandî, temartî, temirandî, vetemirî, vemirî, tefiyayî


viyayî

(tewandin) lêkera viyan, weku kesekî/ê xwastî


xepirandî

tevrikkirî, kulbekirî, xeparkirî, heşifandî


zeliqandî

pêvedanî, pêvekirî, venijandî, nûsikandî


misteheq

mafdar, heqdar, biheq, heq, liyaq, rewa, heqkirî


bereday

beredaytir (comparative)
herî bereday (merkezî) (superlative)
tewrî bereday (rojavayî) (superlative)


berwext

berwexttir (comparative)
herî berwext (merkezî) (superlative)
tewrî berwext (rojavayî) (superlative)
بەروەخت (Kurdish-Arabic)
pêşwext

demdemî, berdem, demdar, demgirêdayî, çendemî, miweqet, demborî, fanî, demkî,
 tiştê an jî bûyera berî demî, an tiştê berî çêbibe an bike bizane


bêşiûr

bêhiş, bêhis, jixweveçûyî, hayjixwetune, sersem, nelixwe, hişneliserî, bêheş


demborî

demkî, miweqet, demî, katî, şahînet, şahînî, demdemî, berdem, berwext, demdar, demgirêdayî, çendemî


fehmkor

nefehma, fêmkor, bê fehm, tênegihîştî, bêaqil, kêmaqil,
 bêfehm, bêhiş, bêmêjî, çopîk, hişsivik, serhişk,
 totikvala, bêpîr, zirtoço, nîvekîr, kanc, famkor


jixwerazî

pozbilind, qure, jixwebawer, bixwebawer, bêvilbilind


kustex

pozbilind, qure, kanc, pozbilindî, quretî, nefs mezin, xurûr, xwe nezanîn, bêperdaq, bed, bêfedî, bêar, bisteh, derfehatî, şehrûd, sextekar


liserhev

lipeyhev, lidûhev, timtim, serhev, berdewam, bêsekn, bênavber

total, tevahev, koyî giştî, bigiştî, hemû,


liserxwe

geş, şen, şeng, çist, zînde, jîndewar, zîndewer, tendurist, serxwe, tiwane, saxlem, sax, baş, silamet, tixis, rebît, bidestûpê, zindî, nojdar, tiwan, kara, hêzdar, xurt


nelixwe

mendehoş, nelihev, bêşiûr, bêhiş, sersem, hişneliserî, şaşbûyî, şaşmayî, gêj, sergêj, sersam


netebt

Guhartoyeke netebitî (“nerihet, belhizok”).


qeba

çors, nenazik, rêznezan, bêhurmet, rûgêr, tol, tirrone, hişk, sert, sirt, bêteşe, tantiros, gizre, liç, xirb, çort, çors/çols, kanc, dexel, bêpîr

Ji destê xwar û bedxwahan biparîzKo lê têt ew qebayê asimanîLetîfa şeng û nazik wek belazîz


şaşwaz

matmayî, behitî, gêjoyî, debeng, tawtawe, metelbûyî, heyirî, metel, metelmayî, şepilî, mitrî, aşifte, sersûr, hêtbet, sersûrmayî, ecêbmayî, aqilçûyî, hişbelav

Bayê ku bi kelecahdeke şaşwaz, qetqetî û belawela ku nizane ber bi kuderê ve bisûre, bi toz û tirabêlka deştê, şevê distirê.

Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 5, ISBN 9786058152175


tewşomewşo

tiroviro, beredayî, qulolîk, qulûwelk, çirtovirto, ewtere, teretûre, tirtovirto, tirevir


tiroviro

çirtovirto, terobero, sinêde, serobero, bicihnebûyî, tewşomewşo, beredayî, teretûre, tirtovirto, tirevir


xirexavî

debeng, bale, gewc, fodil, bomik, çopik, xêt, xêtik, xêv, xêvik, ev dal, koz, bûdela, gêjok, bûdele, saxik, bêmejî, bodele, olîta, piş, gêj, şêt, kepenek


esoskî

kesa/ê ku ji ber hinek sedeman pirranî ji ber nexweşiyan biçûk û zeîf ma ye, hîledar, nexweşokî


adepte

adeptetir (comparative)
herî adepte (merkezî) (superlative)
tewrî adepte (rojavayî) (superlative)


agirgîr

agirgîrtir (comparative)
herî agirgîr (merkezî) (superlative)
tewrî agirgîr (rojavayî) (superlative)


amedekirî

amedekirîtir (comparative)
herî amedekirî (merkezî) (superlative)
tewrî amedekirî (rojavayî) (superlative)


badakî

badakîtir (comparative)
herî badakî (merkezî) (superlative)
tewrî badakî (rojavayî) (superlative)


bedilhewa

bedilhewatir (comparative)
herî bedilhewa (merkezî) (superlative)
tewrî bedilhewa (rojavayî) (superlative)


behakirî

behakirîtir (comparative)
herî behakirî (merkezî) (superlative)
tewrî behakirî (rojavayî) (superlative)


bêhnfîreh

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêhnfireh.


bexteyar

bexteyartir (comparative)
herî bexteyar (merkezî) (superlative)
tewrî bexteyar (rojavayî) (superlative)


bextîyar

bextîyartir (comparative)
herî bextîyar (merkezî) (superlative)
tewrî bextîyar (rojavayî) (superlative)


beyhûde

beyhûdetir (comparative)
herî beyhûde (merkezî) (superlative)
tewrî beyhûde (rojavayî) (superlative)


cahîl

/d͡ʒɑːˈhiːl/


dagerîyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dageriyayî.


dilovîn

Guhartoyeke dilovan (“birehm, dilnerm”).

Guhartoyeke dilevîn (“yê di dilê wî de evîn heyî”).


mihrîvan

mihrîvantir (comparative)
herî mihrîvan (merkezî) (superlative)
tewrî mihrîvan (rojavayî) (superlative)
mêhreban
mihreban
mihrevan
mihriban
mihrivan
mîhreban
mîhrevan
mîhrivan
mîhrîban
mîhrîvan

Ji zimanên îranî, hevrehasoranî میھرەوان (mîhrewan), مێرەوان (mêrewan), میرەوان (mîrewan), farisî مهربان (mihreban), pehlewî mitropan, têkilî mihr (rehm, dilovanî) + -van.

dilovan, dilnerm, bexşende, birehm, rehîm, rehman, piyar, muşfîq, şefîq


neguhorr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre neguher.


pewend

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pêwend.


sibetir

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre sibêtir.

Sibetira din, berbangê, wextê ew mîna hercar dîsa zû rabû (...)


tewtewe

kesê zêde û vala diaxive, felankes tewteweyekî dera hanê ye


aftav

aftavtir (comparative)
herî aftav (merkezî) (superlative)
tewrî aftav (rojavayî) (superlative)


aftaw

aftawtir (comparative)
herî aftaw (merkezî) (superlative)
tewrî aftaw (rojavayî) (superlative)


amdagirtî

amdagirtîtir (comparative)
herî amdagirtî (merkezî) (superlative)
tewrî amdagirtî (rojavayî) (superlative)

gelemper, tevayî, amî, umûmî, piranî,
ne taybet, ne xas, ne xusûsî, ne arizî, ne ferdî, ne radî

tevî, tev, tevde, topyekûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


serwind

kes an ajalê ku ji aliyê hinan ve hatibe wendakirin

Ev çi hezeyan in? Çi şermeke giran e ko kesê şerm bike nemaye! 15 hezar mirov serwind û binber bûne; kesek nabêje ka çima? Gelo ev çi zihniyet e ko xwîna xort, keç û ciwanên miletê kurd de hinde erzan dibîne?


miyeser

biserketî, mizafer, serfiraz, zorber, têkber, serketî,


navstêrî

rû dide yan jî bi cî dibe di nav stêran de

geşteke navstêrî.


midaxîl

tevî, li gel, pêwendîdar, têkildar, eleqedar, têkil


axiftî

axiftîtir (comparative)
herî axiftî (merkezî) (superlative)
tewrî axiftî (rojavayî) (superlative)


bêpêşmêr

bêpiştvanek, bêpiştevan, bêpiştovan, bêpiştgir, bêpaşmêr, bêpiştdar, bêparêzmend, bêpişt, bêpenah


berçarebar

berçarebartir (comparative)
herî berçarebar (merkezî) (superlative)
tewrî berçarebar (rojavayî) (superlative)


bêtelp

bêpegr, bêdurd, bexilte, bêxilte, bêxirêf


bêvîraj

bêfetl, bêfetlonek, bêfetlanek, bêçivane, bêçivang


bêxulq

hêrsok, hêrsokî, parçokî, hêrsoyî, bêhnteng, firşteng, keleroqî, tîrakî, behe cok, girikî, xulqteng, dilteng, esa bî, cirnexweş, bêcir, cirxerab, serkêş, xûynepak, arûnî, berzeq, şemûs, tebîetnexweş, exlaqnexweş, bêtebat, bêsemax, bêsebr, bêhedan


bitelp

bipegr, bidurd, bixilt, bixilte, bixirêf


bivîraj

bifetlanek, bifetl, bifetlonek, fetlonekî, fetlanekî, fetlokî, çivaneyî, çivangî


damezrîndar

Ji damezrîn + -dar.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!

avakirî, damezrayî, damezrên, damezrênerî


daqutandî

Ji daqutand + -î.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


esûsek

qamkin, qambost, bûcirk, qicûcan, xilik, gidil, mirik, qol, qot


gevaztî

Ji gevazt + -î.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!

sekre, tirar, pehlewan, piyale, leyiztoka çemîn, birmîlê zivirok


heçikandî

pelçiqandî, pelaxtî, pincirandî, mehitandî


hêrisandî

Ji hêrisand + -î.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


hirmijandî

Ji hirmijand + -î.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


jirêderketî

/ʒɪɾeːdɛɾkɛˈtiː/

har, averêbûyî, rêşaş, raşehitî, rêderketî


kevandî

êxistî, zewicî, zewicandî, cewitî, cewitandî


kopandî

kopiyayî, çalbûyî, daketî, çaldeçûyî, xwardeçûyî


kopiyayî

kopandî, çalbûyî, daketî, çaldeçûyî, xwardeçûyî


lê nefîkirin

Ji lê + nefîkirin.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


lihevciviyayî

kombûyî, civiyayî, lodbûyî, lihevkombûyî, biserhevdekombûyî


merixandî

hincirî, hincirandî, pelaxtî, pelixandî, merixî, pelçiqî, pelçiqandî


niqirkirî

bêşkêrtim, kirtkirî, niqirandî, niqirkdayî


niqirokî bûn

kirtikî bûn, kirtkirtî bûn, kelepotkî bûn


pêdandî

westar, sabit, peytandî, neguhêzbar, vêxistî, pêketî, vekirî, bicihkirî


pelişandî

fesxkirî, feşilandî, herîfandî, hilweşiyayî, rûxiyayî, herîfî, herîftî, hilşandî, hirşiyayî, hilweşandî, hedimandî, redimandî, rûxandî, felişandî, pelişî, wêran, kambax, kavil, dêris


rûniştandî

rûniştî, xwegirtî, rûnandî, rûniştikandî


siyayîkirî

Ji siyayî + kirî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


şelipandî

rûçikandî, piçirandî, pirtikandî, pûrtkirî


şeqitandî

zelitî, çelitandî, çelitî, şermixî, şermixandî, şeridandî, rûçikandî, xîşk


şeridandî

zelitî, çelitandî, çelitî, şermixî, şermixandî, rûçikandî, şeqitandî, xîşk


şermixandî

zelitî, çelitandî, çelitî, şermixî, şeridandî, rûçikandî, şeqitandî, xîşk


şiqitandî

daketî, daleqandî, şiqitî, dewliqî, daleqiyayî, şor, miwek, pançilî


şiqitî

şiqitandî, dewliqî, daketî, daleqiyayî, şor, miwek, pançilî


tehbdar

kedkar, kedyar, kedrij, tirûş kirin, berxwedêr, bimetanet


tertûbelakirî

tarûmarbûyî, tarûmarkirî, tertûbalabûyî, belawela, şeqepeqe, tevlihev, perişan, virtûvalakirî, virtûvalabûyî


tiranekirî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


weribandî

çelexwarî, şeftûl, kelkot, kelkutî, pilûç, xwar, kelkût, berevajî, l çelexwarî


xeznedar

gencevan, gencînedar, xezînedar, gencedar, gencînevan


xûynepakane

bêcirane, bi cirnexweşî, bi bêcirî, bi serkêşî, bi xûynepakî


asîp

asîptir (comparative)
herî asîp (merkezî) (superlative)
tewrî asîp (rojavayî) (superlative)


fendar

bilêb, bifêl, bixap, bihîle, bixapandin, bixirrandin


totak

ihtimalen ji tirkî tutak ji tut-mak (girtin, bernedan)


xweyîheq

Kesê/a mafdar, di tiştekî de mafdar bûn, kesê/a di doza xwe de rast û durist e.


pingirî

enirî, qehirî, qehirandî, xinzirî, harbûyî, hêçbûyî, enirandî


normandî

her tişta/ê Normandiya yan gelê wan yan zimanê wan


dilsayî

dilsaf, ne niyetxirab, ne dexes, ne hesûd

cahil, naşî, xeşîm, ne hîlebaz, ne cembaz, ne gelac, ne kone


xasse

Me ji dil nêrgizên xasse divên
Semen û yasemînê taze divên
Nazik û neyşekerên tuhfe divên
Sosinên nazik û terwende divên
Dilberên dêmdur û durdane divên
Kewkebên şewq û şefeq zuhre divên


wareste

Ji îzahê wareste ye ku rawestana li ser hûrgiliyên binerih ne armanca vê nivîsê ye.


eleste

Ez eleste me, em herin.

amade, hazir (tiştê ku ji bikaranînê re, ji tiştekî re hatiye amadekirin)

Xwarin eleste ye.

hazir (tiştê ku ji bo firotanê hatiye çêkirin û amadekirin)

Cilên eleste.

Eleste tu diçî, wî jî bi xwe re bibe.


lêveger

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hefîşo

xwere

Kesa/ê ku pirr dixwe lê dîsan jî têr nabe.


ûrib

xulam
pale
noker
bindest
benî
girtî
dîl
zindanî
pîgar
bêgar
rizgar
serbest
serbixwe
xweser
berdayî

kesa/ê ku neçar e hemû jiyana xwe belaş bo kesek din dixebite anku kar dike "mîna ûriban dixebite"

kesa/ê ku maf nîne ku bi xwe biryaran li ser karên xwe bide


antîtank

antîtanktir (comparative)
herî antîtank (merkezî) (superlative)
tewrî antîtank (rojavayî) (superlative)
antî-tank

ji zimanekî ewropî, bo nimûne ji îngilîzî antitank, binêre antî- + tank

tankşkên, dijtank,
sîlehên ku dijî tankan anku panzeran tê bikaranîn

Eyûb Nesredîn diyar kir ku wan, panzereke DAIŞê bi rokêta antî-tank a Mîlan teqandin û da zanîn, di wê panzerê de 7 çekdarên DAIŞê hatin kuştin.


lojîstîkî

veguhastinî, têkilî veguhastinê, têkilî lojîstîkê

Hat gotin ku li gorî rêkeftinê, artêşa Sûriyê dê di şerê DAIŞê de çek, cebilxane û alîkariyên lojîstîkî bide YPGê. Heta niha YPGê tiştek li ser vê yekê negotiye.


bîvêr

Hevreha farisî بیمار (bīmār), tacikî бемор (bemor), pehlewî 𐭥𐭩𐭬𐭠𐭫 (wêmar)... ji proto-hindûewropî*wemh₁- (verişîn, hilavêtin) + -ar. Heman peyva proto-hindûewropî herwiha serekaniya peyva sanskrîtî वमति (vámati) (verişîn, hilavêtin), latînî vomō û vomitus, lîtwanî vémti, latviyayî vémti, ἐμέω (eméō) û ἔμετος (émetos) û îngilîzî wem e.

Herçi bîvêrê ku navê dilberê bêtin li serXweş dibit hadir di gavê bêguman û şubhe yeBêguman xaka riya wê tûtiya û dane ye

Lawiko ez ne nexweş im, ne bîvêr im
Ne li keyfa duhî me, ne li eşqa pêr im.
Bîvêr li ba me, ramana nexweş didit û hevreha bîmar a farisî ye... Erê ev peyv li ba we jî heye? eger heye, ew çi ramanê didit?

Îsmaîl Şahîn li ser profîla xwe ya Facebookê 7/2015


çîçkekî

/t͡ʃiːt͡ʃkɛˈkiː/

Piştî ko em li ser korsikayê û xelkê wê çîçkekî peyivîn, divê hinekî jî serpilkî biniçînin dîroka giravê a babilîska hevdehan.

1943, OSMAN SEBRl, BIÇÛKIYA NAPOLYON, Ronahî, Hj. 27, r. 332


nêremê

eremûk
nêremûçk
nêremoçk
nêrebûk
nereme
nêremok
nêremo
niyêrmo
nêrûmê
nêrebwîk
nêramê
nêremêçk
nêrmo

Kes an tişta ku saloxetên nêr û mêyan hene.

Ev mêşa hingiv a hem nêr û hem mê, di kewareke li daristana Girava Barro Colorado a li Panamayê hatiye dîtin. Lêkolîneran jî encamên lêkolîna xwe ya li ser vê mêşa nêremê di kovara pisporiyê Journal of Hymenoptera Research de weşand.

07.04.2020, Ev mêş hem nêr e û hem mê https://web.archive.org/https://yeniozgurpolitika.net/ev-mes-hem-ner-e-u-hem-me/ arşîv, yeniozgurpolitika.net

Belê; ew dê, xwîşk, met, hevjîn û keç e. Miletê ku pend û dîwaran li pêş rola jinê ava bike û mejînêr bijî, ew miletekî nêremê ye, ne dizê û ne jî vedizê.

Merwan Berekat, NE TENÊ NÎVÊ CIVAKÊ YE JIN.. JIYAN BIXWE YE https://web.archive.org/http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=3996 arşîv, welateme.net

ji Reşo metirsin, ew nêremê ye, tiştekî peyatî bi wî re tine ye, ew weke me ye, bes simêlên xwe hene.

Salih Bozan, MIRINA REŞO https://web.archive.org/http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=278#.Xuba3tUzbIU arşîv, welateme.net


nêremê

Tiştê ez dixwazim jê çêl ango behs bikim, ne ev rewşa hanê ye. Ev jî aloziyek e ku divê çareserî jê re bê dîtin. Ji ber ku ev ne peyvên nêtar in û lewma jî divê ku "nêremê" bin. Ji lew re, ji bo ku ji aliyê zayenda peyvan ve jî standardek, hevgirtinek, pîvaneyek pêk were, hewcedariya me biserûberkirina vê yekê jî heye. Peyvên wiha an nêr an jî divê mê bin.

25.06.2007, Zana Farqînî, Peyvên ku zayenda wan nêr lê wekî mê tên tewandin https://web.archive.org/https://www.amidakurd.org/ku/tekst/peyv%C3%AAn_ku_zayenda_wan_n%C3%AAr_l%C3%AA_wek%C3%AE_m%C3%AA_t%C3%AAn_tewandin arşîv, amidakurd.org

Navên duzayend (Nêremê)

Kanîzar, Rêzimana kurdî (beşa 1) https://web.archive.org/https://zimannas.files.wordpress.com/2017/12/kanizar15.pdf arşîv, 2017, Selîm Biçûk, hj. 15, r. 64

Cînavê pevxistî, (ê) cînavekî nêtar e (nêremê ye), cihê cînavên nêrza û mêza digre.

01.06.2006, Deham Ebdulfettah, Cînav di Zimanê Kurdî de: Kurmanciya Jorîn


miyanrew

Ji farisî [Peyv?] "miyanerev", binêre miyan + -rew

Li gor daxuyaniya Sinirlioglu, "plan ew e ku ew Herêma Ewle li nêzkî sînorê Tirkiyeyê û Sûriyeyê bê damezrandin û dê penaberên Sûriyeyê yên ku niha li Tirkiyeyê ne, di wê herêmê de werin bicihkirin. Herwiha li gor rêkevtinê, rêveberiya wê Herêma Ewle dê radestî çekdarên girêdayî Arteşa Azad a Sûriyeyê bê kirin ku baskê leşkerî yê dijbereya miyanrew a Sûriyeyê ye."


zazakîzan

Ez jî bi hevalên xwe yên polê yên zazakîzan re dipeyivîm.

2025, Jiyan Andiç, Francesco Pasta (terciman: Remziye Alparslan), Dora Diyarbekirê Bi Rez E, r. 51

erê, min digot kezîkurra Zazakîzan wê demê, li ser wan kortik û bilinda- hiyan dest bi axaftinê dike

Mulemma, Binhişname https://web.archive.org/https://www.academia.edu/8033290/_Another_Birth_and_I_m_Depressed_by_For%C5%ABgh_i_Farrukhz%C4%81d_from_Persian_to_Kurdish arşîv, 2013, Erol Şaybak, hj. 5, r. 60


îngilîzîaxiv

Kesa/ê ku dizane bi zimanê îngilîzî biaxive anku bipeyive.

Di salên Granda Malsatego[Xelayê Mezin] (1845-50) de mîlyonek mirov dimirin ji birçînê, tunebûnê û qedera mîlyonekî jî mala xwe bar dikin welatên îngilîzîaxiv: Brîtanya, YDA, Kanada û hwd.

2018, Xebroşkbêj, Piçek payîz, hinekî esperantoyî, misqalek Îrlendiyên nav me https://web.archive.org/https://xebroskbej.wordpress.com/2018/11/15/picek-payiz-hineki-esperantoyi-misqalek-irlendiyen-nav-me/ arşîv, xebroskbej.wordpress.com

Lê îcar, teşkîlatê ez şandim herêmeke Îngilîzîaxiv a li hêla Torontoyê.

2020, LÉONCE CRÉPEAULT, Emsalên Baş Alî Min Kir ku Ez bi Pêş ve Herim https://web.archive.org/https://www.jw.org/kmr-x-rd/kitebxane/kovar/birca-cavderiye-capa-lekoline-sibat-2020/emsalen-bas-ali-min-kir-ku-ez-bi-pes-ve-herim/ arşîv, jw.org

Hevalbendên despêkê, endamên elîta îngilîzîaxiv ku li Kîgaliyê serdar e, wan Kagame ji ber otorîtarîzma xwe şermezar kir.

Le Monde diplomatique kurdî, Li Burûndiyê, Yekîtiya Ewropayê bi gumana li ser hilbijartinan re rû bi rû ye https://web.archive.org/http://ontwikkel2.mvanlaar.net/Portals/0/adam/Blog%20App/WOhbu9eDM0-tGvO0Z5dSJg/File/lemonde_kurdi_13.pdf arşîv, 2010, Vincent Munie (terciman Simko Destan), hj. 13, r. 19


bi tena serê xwe

bi tena serê xwetir (comparative)
herî bi tena serê xwe (merkezî) (superlative)
tewrî bi tena serê xwe (rojavayî) (superlative)

Li bajarê Dêrsimê yê Bakurê Kurdistanê, keçikekê bi tena serê xwe li ber avahiya Partiya Dad û Geşedan (AK Partî) rûnişt û teqîna Sirûcê protesto kir.


ji aliyê her kesî ve

Di destpêkê de divê ku em diyar bikin ku ev xebat ji ber pêdiviyekê û di maweya pratîkeke perwerde û hîndekariyê de derketiye holê. Mîna ku ji aliyê her kesî ve jî tê zanîn ku li welatê me, ev çend meh e ku rewşeke dagirkeriyê tê jiyîn. Li rojavayê Kurdistanê, ji aliyê Daişê ve beşeke welatê me tê wêrankirin.


rojavan

Kesê yan tiştê aîdê Rojavayê yan ji Rojavayê.


zewêl

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

goştê ku wek şerîtan hatiye birîn, keriyên goşt


sindhî

Tiştên têkildarî devera Sîndhê, zimanê sindhî an jî kesên Sindhî


niyetpak

Li aliyê din, divê em rastiyekê jî qebûl bikin ku herçî lêkolînên niyetpak û zanistî bi hejmara xwe gelek kêm bin jî, ew bi xwe jî li ser zimanê Kurdî gihîştine bîr û baweriyên newek hev. Ji vî alî de jî nezelaliyek heye.


niyetbaş

Ji karkeran yek di nav jiyana rojane de mirovekî niyetbaş ku armanca wî ew e maliyên xwe xwedî bike.

17/11/2015, http://diyarname.com/news.php?Idx=921 https://web.archive.org/http://diyarname.com/news.php?Idx=921 arşîv, diyarname.com


mesrûr

Ji erebî مسرور (mesrûr) ji me- + surûr ji سر (serre, “bişirîn, kenîn, dilşa bûn”).

Ma di baxê îş û nûşê ber bi saz û erxewan,
Kamran û kambexş û dil xweş û mesrûr bêt,
Çendeke Şîrin puser derbendê dîwana te bêt,
Bendê şapûrê te bin ta Xosrow û Şapûr bêt.


basîd

basîdtir (comparative)
herî basîd (merkezî) (superlative)
tewrî basîd (rojavayî) (superlative)


jinkanî

Berê li cem me jî bi taybet di nav jinan de ev hejmar car car dihatin bihîstin lê bi vî awayî: Deh û êk, deh û du, deh û sê... bo bîstê dudeh û bo çilê dudeh û bîst. Me digot ev hejmar jinkanî ne.

Ismaîl Şahîn di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 11/2015


geft

itiraf kirin, îqrar kirin, gotin ku rast e, pesind kirin, pejirandin

Ez geft dikim ku ez jî nizanim.


vegeftin

itiraf kirin, aşartin, îqrar kirin, gotin ku rast e, pesind kirin, pejirandin

Ez vedigevim ku ez jî nizanim.


maratonîk

dijwar, zehmet
 wisa dijwar heçku mirov maratonekê bibeze


abxazî

abxazîtir (comparative)
herî abxazî (merkezî) (superlative)
tewrî abxazî (rojavayî) (superlative)

/ɑːbxɑːˈziː/


bêîntîzam

kaotîk, tevlihev, bêaheng, bêpergal, nearam


serxwebûnxwaz

Kesa/ê ku doza serxwebûnê dike, kesa/ê ku serxwebûnê dixwaze

Beşdariya gelê katalan a ji bo hilbijartina duh gihîşt ji % 77’an û ji % 49’ê beşdaran dengên xwe dan partiyên serxwebûnxwaz.


bipif

aspîre, req,
dengên ku di dema derketina wan de pifek yan hilmek ji devî pê re derdikeve
(di kurdî de varyantê "req" yên Ç, K, P û T wek di peyvên "çar, kar, perde, temam", ne wek "çav, kirin, pênc, tav")


lêgerbar

tiştên ku mirov dikare lê bigere (bi taybetî li ser Internetê)

Hemî belgeyên Dewleta Brîtanî li ser kurdan di heyama salên 1831–1979 de, bi şiroveyên lêgerbar di formata e-pirtukê de ji bo xwandevanan berdest be.”


nenavendî

nemerkezî, lamerkezî, desentralîze, desantralîze, herêmî, deverî, ne-navendî, ne-merkezî

[Parelemanter] Izet Sabir got: "Gellek sûdên sîstema nenavendî ji hikûmetê re hene û di gellek waran de erkên hikûmetê kêm dike û dê erkê parêzgaran bo komkirina dahat, çawaniya xerckirina wê girantir dibe. Herwiha ji ber hatina desthilatê ji serî ber bi xwarê ve, sîstema nenavendî gellek mifayê wê hene."


derûnnexweş

nexweşên derûnî, kesa/ê ku ji aliyê ruhî nesax û nexweş in

Helwesta Hacî Ehmedî kes matmayî nekir, ew ji serî de zilamekî fitneçî û derûnnexweş e. Sedema vêketina şerê tirk û kurdan bû li bajarê Nexedê û destê wî bi xwîna kurdan û hevçeperên wî yên berê sor e. Keseke ku nepakî li dost û hevçeperên xwe kir. Ew bi xwe komet nerastî û nepakî. Nirxandina kesekî nepak bo ti kesekî negirîng e. Tişta girîng li cem têkoşer û kurdperweran nirxandina mirovên resen û şoreşgêr û niştmanperwer e, ne yên wek Hacî Ehmed û hevhizrên wî.


balrakêş

balrakêştir (comparative)
herî balrakêş (merkezî) (superlative)
tewrî balrakêş (rojavayî) (superlative)


fîtoz

ew kesê ku miqatê ser û guhê xwe dibe, şik


li a xwe

kesê/a ku her dem ji xwe re dixwaze, bi hesap.

Kesekî baş e lê hinekî li a xwe ye. Ji ber ku tim li a xwe ye kes jê hez nake


sepîner

kesa/ê an jî tişê ku xwe bi ser keseka/ê an jî tiştekê dî da disepîne


beyxûde

beyxûdetir (comparative)
herî beyxûde (merkezî) (superlative)
tewrî beyxûde (rojavayî) (superlative)


sîno-koreyî

Yê aîdî Çînê an jî Koreyê, tiştên eleqedarê Çînê an jî Koreyê; an herduyan jî.

Ji aliyê etîmolojîk ve peyvên ku ji zimanê çînî tên an jî peyvên ku di bin tesîra zimanê çînî de mane. Peyvên zimanê koreyî yên ku di bin tesîra zimanê çînî de mane an jî ji zimanê çînî ketine zimanê koreyî.


'eybdar

'eybdartir (comparative)
herî 'eybdar (merkezî) (superlative)
tewrî 'eybdar (rojavayî) (superlative)


rizadilî

Dewleta Tirk di roja demezirandina xwe da heta îro ji xwe ra kirîye armanc, bi her awayê (destûrî, leşkerî, îdeolojîk, perwerdeyî, olî, sîyasî, bi zorê, bi rizadilî) hemû gelên wê dewletê, di nav wan da wusa jî kurdên pirmîliyon tune bike, bihelîne, asîmle bike û bike tirk.

Hevpeyvîn bi Eskerê Boyik re https://web.archive.org/http://www.beroj.de/index.php/hevpeyvin/276-hevpeyvin-bi-eskere-boyik-re.html arşîv, beroj.de

bi vîn û îradeya xwe xwestina yan hezkirina ji tiştekî, ne bi kotekî yan ji bêdilî


teretûre

Bi esehî nayê zanîn, belkî ji kurdî ji tere (dere, diçe) + tûre bi veguhastina vokala kîteya yekem ji E bi Û, bidin ber nazûnûz.

Diyar e ku gellek sedem hene ku mirov di derbara "hevbendên îro" de, hişyarî bide PKK û PYDê. Sedemên wê em nizanin, lê rojên dawî em gotina "kantonan" seh nakin. Jixwe "xweseriya demokratîk", tiştekî nabêje. Ev, mijarên sibê ne. Da ku bikaribe bi serkeftî bi wan pirsan re rûbirû bibe, em piştgirî didin tevgera Rojava, nexwe ne ji bo xatirê wan dirûşmeyên vala û teretûre.


sirokî

kesê nikare xwe li sermayê ragire,
kesa/ê ku tehemila sarmayê nake


nîlî

Cureyekî rengê şîn e,
şînê keskve. #006F7C


berhevdankirî

berhevdankirîtir (comparative)
herî berhevdankirî (merkezî) (superlative)
tewrî berhevdankirî (rojavayî) (superlative)


bajêrîkirî

bajêrîkirîtir (comparative)
herî bajêrîkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bajêrîkirî (rojavayî) (superlative)

/bɑːʒeːɾiːkɪˈɾiː/

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bajarîkirî.


agedarkirî

agedarkirîtir (comparative)
herî agedarkirî (merkezî) (superlative)
tewrî agedarkirî (rojavayî) (superlative)


berevanîkirî

berevanîkirîtir (comparative)
herî berevanîkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berevanîkirî (rojavayî) (superlative)

/bɛɾɛvɑːniːkɪˈɾiː/


bangnedayî

bangnedayîtir (comparative)
herî bangnedayî (merkezî) (superlative)
tewrî bangnedayî (rojavayî) (superlative)


bangnekirî

bangnekirîtir (comparative)
herî bangnekirî (merkezî) (superlative)
tewrî bangnekirî (rojavayî) (superlative)


bêdûzan

Ji bê- + dûzan [ji tirkî düzen (“nîzam, tertîb”)].


bidengdanî

Ji bideng + danî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


bidestberdayî

Ji bidest + berdayî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


bilerzokî

Ji bilerz + -okî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


bişewqdanî

Ji bişewq + danî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


gêrkirî

Ji gêr + kirî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


kutekîkirî

Ji kutekî + kirî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


neavakirî

Ji neava + kirî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!

nebaşkirî, neçakkirî, nekêlayî, neçandî, bikarnehatî


pîpikandî

repisandî, dewisandî, pizpizandî, hiciqandî


rêkarkirî

Ji rêkar + kirî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


şexsîkirî

* şexsî +kirî
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


zirêkirî

Ji zirê + kirî.
Ev rûpel ji aliyê botê ve hatiye çêkirin, ji kerema xwe re kontrol bike!


bedxwah

ilahî nêrgiza mey mest û nazik
Ji destê xwar û bedxwahan biparîz
Ko lê têt ew qebayê asimanî

...rûyên bedxwahan reş bû.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 163


bêxar

Bilbilê mecrûhê 'işqê taqeta xaran nihin
Dê kulafa rîşê sîne bişkowek bêxar-i bit
Her dilê bazîsifet dê seydê teyxûnek we bê


hadir

yekser, hemen, di cih de, tavilê, dîrek, dîrekt

Şukurxwaz în ko Baxwey da
Mi hadir secdeya şukrê
Li wê 'erda muqeddes bir


îsand

'işqa xedar sohtî sitar nêv me û yar sed sûr-i bû
Şahî cevîn xem jî revîn marê şevîn îsand evîn
Derd û bela wên çûn hela 'umrek Mela mehcûr-i bû


nîmbismil

Ji farisî نيم بسمل (nîm bismil) ji نیم (nîm, “nîv”) + بسمل (bismil) (bide ber بسمل كردن (“serjêkirin”)) ji erebî بسم اللّه (bismi l-leh, “bi navê Allah, bi navê Xwedê”) ku tê gotin li ber serjêkirina teyr û heywanan li gorî dînê Îslamê.

Bi dama muḧbetê bend im
Xedenga firqetê dil nuht
Bi şubhê murẍê nîmbismil
Di hev wertêm di xwînê da


şekerbar

Du qewsan goşe lê badan we ser peyweste man ebrû
Te dîdarî te reftarî te elmasên şekerbarî
Bi 'eynê rê li ser sadan du nûn reyhan numan ebrû


şekerrîz

Bû şuhre di 'amê 'emel enguşt-i numa girt
Şi'ra te Mela sihr-i şekerrîz e bi mu'ciz
Zanim ji lebê le'lê te ev lefz û eda girt


avaçûyî

avaçûyîtir (comparative)
herî avaçûyî (merkezî) (superlative)
tewrî avaçûyî (rojavayî) (superlative)


banzdayî

banzdayîtir (comparative)
herî banzdayî (merkezî) (superlative)
tewrî banzdayî (rojavayî) (superlative)


berdadkirî

berdadkirîtir (comparative)
herî berdadkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berdadkirî (rojavayî) (superlative)


tijîbûyî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


'ebes

'ebestir (comparative)
herî 'ebes (merkezî) (superlative)
tewrî 'ebes (rojavayî) (superlative)


'ecîb

'ecîbtir (comparative)
herî 'ecîb (merkezî) (superlative)
tewrî 'ecîb (rojavayî) (superlative)


'ilmî

'ilmîtir (comparative)
herî 'ilmî (merkezî) (superlative)
tewrî 'ilmî (rojavayî) (superlative)


menfûr

Bi rêya tirkî tirkî yan yekser ji farisî منفور (menfûr) li gor rêzimana erebî heçku ji erebî be, binêrin me- ya ji erebî + nifir ya îranî.

lanetî, melûn, naletkirî, necis, pîs, kirêt, sik, genûs, cinûs

Ez wan caniyên ku êrîşa menfûr kirin li ser navê gelê xwe lanet dikim


grrek

Av yan çaya ku vexwarina wan ne nerme, wek toz, kils di navde be qirrika mirova aciz dike. lê bi çav di nav av yan çayê de tiştek xuya nake.

Çaya ji ava gundê me çêdibe pir xweşe. Lê ya gundê we ne xweşe, grrekî ye.


le'în

Ji erebî لعین (leîn), têkilî lanet / nalet

Sed zincîr û sed xelat bên nagirin wê nefsa har / Pir le’în e nayê rayê ne bi germ û ne bi sar / Tene îman / kare bigre bibe kemend û heftsar / Îman taca ji elmas eî rohniya qelb û dil e.

Mehmet Beytut AYDIN, Candname.com 3/2016


otîstîk

Ji fransî autistique yan ji îngilîzî autistic, hevrehaotîzm.

Komeleya Otîzmê ya Kurdistanê ji bo rehabilîtasyona zarokên otistîk li Hewlêrê navendeke taybet vedike.


dersinor

Deyn ji îngilîzî deport ji fransî déporter ji latînî deportare ji de- (jê) + portare (hilgirtin, birin).

Navenda herî xurt ya çalakiyên Protestoyî lê derbas bûn paytext Parîs bû. Li 23 dibistanên amadeyî xwendevan neçûn dibistanê, ketina dibistanan asteng kirin û piştî nîvro jî bi mitîngeheke mezin dersinorkirina hevalên xwe protesto kirin.

dersinor kirin: deport kirin, sirgûn kirin, ji welatekî derxistin


hezarfen

Hevreha tirkî (osmanî) hezarfen, hezarfenn ji zimanên îranîhezar + ji erebî fen ji zimanên îranîpend.

Kurdekî hezarfen Mela Mehmûdê Bazîdî

Murad Celalî di kovara Nûbihar, hejmar 134 de, zivistan/2016


zirteboz

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


geleneteweyî

transnasyonal, navdewletî, navneteweyî, sinornenas, fireneteweyî


çiklî

man li cihekî, asê bun, man pêve:
erê, pişîk li ser darê asê buye?


şeqiz

şeqizîn şeqizandin şeqizîn şeqizandin şeqizandî şeqizî

nerehet, bêzar, tengezar, şerpeze, perîşan, nexweş, nesax, nehêsa, nearam


înyan

Saet înyan kirin

nivîsyarê min ji min re jivanek înyan kir


araqxur

araqxurtir (comparative)
herî araqxur (merkezî) (superlative)
tewrî araqxur (rojavayî) (superlative)


keysok

Çawa AKP ji bo Tirkan bûye derfeta kariyer, dewlemendî û serdestiyê, mixabin derfetên PKKê jî ji bo gellek Kurdan wisa ne. Û di korerêya îro de tevkariya wan keysok û oportunîstan diyar e. Va rewşa îro wisa dualî ye. Ji aliyekê em xwe dûçarê piştgiriyê dibînin, ji aliyê din em wan xeletî û qelsiyan şermezar dikin. Û bi vê bibîrxistinê: Ji me û HDPyiyan, bêhtirî ew hewceyî piştgiriya me ne.

Selahattin Çelik di Rudaw.net/kurmanci de, 5/2016


dewbir

cureyek bazara pez ku kirîna gişê pezê malakê wek beran, berxik mî bizin dihewîne

Ez pezê te dewbir dikirim.


beqem

sexte, dara beqemê, lêp, xilt, qelp, çilmisî, rengavêtî, rengqelibî, berqem, curde, canzerî, sîs, sîs, zilhimî

Li dûr, pir dûr li rojhilat, cihê ku tişt şîn û beqemî dixuyan,

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 63, ISBN 9786257724838


deqîq

Sirrê le'lê lebê canbexş-i nizanî tu bi behs»E'idi n-nezrete ya naziru fe-s-sirru deqîq«Bi lebê le'lê şekerxende şikêna şekerek


jixweveçûyî

bêtaqet, bêhêzûqowet, bêhiş, jibîrveçûyî, xayîs, bêhis, bêşiûr


kesîf

biteql, bênimêj, gemar, lewitî, mendebûr, nepak, neşûştî, pîs, rêvin, çepel, dijon, dijûn, dujîn, gemirî, gendel, gendel, gendelî, germegû, kirêt, kirêt, kix, qirêj, rêving, rîko, rîtek, tîr, mirdar, mujikî

Tes'îd bikin heçî letîf eTenzîl bikin heçî kesîf ePaşê ji wê eltefê cuda kin


mendebûr

genûs, cinûs, bênimêj, gemar, lewitî, nepak, neşûştî, pîs, rêvin, çepel, dijon, dijûn, dujîn, gemirî, gendel, gendel, gendelî, germegû, kesîf, kirêt, kirêt, kix, qirêj, rêving, rîko, rîtek, tîr


nepen

nepentir (comparative)
herî nepen (merkezî) (superlative)
tewrî nepen (rojavayî) (superlative)

veşartî, nexuya, nehên, nagihan, mechûl, nepenî

Ronîya lempê bi ser kolana nepen de şêlî bûbû.

Nûdem Hezex: Bîr, Weşanên Dara, 2018, r.7


nîvenîv

hinekî, qismen, nîvanî, nêzî nîvî bûye, duker, nîvên wek hev
 tiştê ji bo du kesan an jî pitir yeksan e


nûgihiştî

Di rojeke weke îro de 33 ciwanên nûgihiştî yên sosyalîst li Pirsûsê ji aliyê hêzên dewleta Tirk ên tarî ve hatin kuştin.

2020, BARIŞ POLATMA, 33 gul li Pirsûsê https://web.archive.org/https://www.ozgurpolitika.com/haberi-33-gul-li-pirsuse-148529 arşîv, ozgurpolitika.com

Her çi qas hîn xortekî nûgihiştî be jî hînî zimanên mînanî Rûsî, Tirkî, Ermenikî, Hurumî (Yewnanî), Gurcîkî dibe.

Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi, Bandora rêbaza realîzma civakparêz di romana Şivanê Kurmanca de https://web.archive.org/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/319037 arşîv, 2016, Eyyüp Gürtürk, cild 2, hj. 3, r. 191

delala nûgihiştî tu li kû yî
yara çavkihilkirî tu li kû yî

Baba Tahirê Uryan, Çarîn 28 (Delala Nûgihiştî) https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/helbest/baba-tahire-uryan--carin-28-delala-nugihisti.html arşîv, helbestakurdi.com

Ez bawer dikim ku ev destpêka xebata helbestvanê me yî nûgihiştî ye.

Konê Reş, Dr. Abdulazîz Ferman û Dîwanên; Dûriya Welêt, Evîn Li Welêt û Hezkirina Li Welêt https://web.archive.org/http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=4809 arşîv, welateme.net

Samir Kalo hêvî dike ku kuçe û taxên bajarê Qamişloyê bi wêneyan bixemilin bi taybet wêneyên wênesazên nûgihiştî.

2021, Bi rêya tabloyên xwe azarên civaka xwe rave dike https://web.archive.org/http://www.hawarnews.com/kr/haber/bi-rya-tabloyn-xwe-azarn-civaka-xwe-rave-dike-h38474.html arşîv, hawarnews.com

Tevî şaristaniyê wexta bazirganî û sektora kapîtalîst barkirin Ewrûpayê, li pêşiya xwe erdên bakîr û beyar, bajarên nû avabûne û feodalîteyeke nûgihiştî ya xam a Ewrûpayê dîtin.

2020, Çekdar Botan, NIRXANDIN – Kapîtalîzm û Şaristaniyên Civakî-Dîrokî – 2 https://web.archive.org/https://www.nuceciwan50.com/ku/2020/04/30/nirxandin-kapitalizm-u-saristaniyen-civaki-diroki-2/ arşîv, nuceciwan50


serobino

serobinotir (comparative)
herî serobino (merkezî) (superlative)
tewrî serobino (rojavayî) (superlative)
سەرۆبنۆ (Kurdish-Arabic)

têkilhev, têkel, tevlihev, sernişîv, binmeqlub, berûvajî


şîregerm

şîregermtir (comparative)
herî şîregerm (merkezî) (superlative)
tewrî şîregerm (rojavayî) (superlative)
şîrgerm

Yê bi qasî şîrê dayikê / makê germ, anku ne germ û ne jî sar


tantiros

qeba, nenazik, çors, xirb, xirpanî, pergende, derbeder, gizre, liç, kanc, dexel, bêpîr


asîl

asîltir (comparative)
herî asîl (merkezî) (superlative)
tewrî asîl (rojavayî) (superlative)


autocratic

autocratictir (comparative)
herî autocratic (merkezî) (superlative)
tewrî autocratic (rojavayî) (superlative)


gindir

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


alosbar

alosbartir (comparative)
herî alosbar (merkezî) (superlative)
tewrî alosbar (rojavayî) (superlative)


bêberevanî

/beːbɛɾɛvɑːˈniː/


bextbireş

bextbireştir (comparative)
herî bextbireş (merkezî) (superlative)
tewrî bextbireş (rojavayî) (superlative)


bextereş

bextereştir (comparative)
herî bextereş (merkezî) (superlative)
tewrî bextereş (rojavayî) (superlative)


têkçû

Ev laptop têkçû ye.

Eger kesek di her biwarekî da têkçû bit.

Rewşa bra yê min ya saxlemî têkçû ye.


mukerrer

Ji erebî [Peyv?]mukerrer ji mu- + k-r-r- ku herwiha serekaniya peyva tekrar e jî

Di Danezana Serokwezîrtiyê ya ku di Rojnameya Fermî ya hejmara mukerrer de hatiye weşandin de wiha hat gotin: "Îzna salane ya hemû xebatkarên kamuyê heta emreki duyemîn hatiye rakirin. Xebatkarên kamuyê yên ku niha derketine îznê di demeke kin de divê vegerin ser wezîfeya xwe."


bêpêşdaraz

bêpêşhikum, bêpêşbiryar, bêalîgirî, bêterefgirî


berfgirtî

berfgirtîtir (comparative)
herî berfgirtî (merkezî) (superlative)
tewrî berfgirtî (rojavayî) (superlative)


bigerr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biger.


bipêşdaraz

bipêşhikum, bipêşbiryar, bialîgirî, biterefgirî


bixerpişt

biqulhc, bikutek, bipaldank, kutekkirî, pesarkirî


dorlêgirtî

dorpêçkirî, gemarokirî, dorgirtî, doijêstendî


girnijokî

kenokî, devkenokî, devlikenî, rûkenokî, devkenî, beşûşî


rêşaşane

aporekî, gumrahkî, bi pilûçî, rêşaşkî, jirêketane


xerpişandî

veşartî, veşarî, gom, xef, nepandî, verakirî, xirxirpandî


batran

batrantir (comparative)
herî batran (merkezî) (superlative)
tewrî batran (rojavayî) (superlative)

Eger kesek zêde pareya xwe mezêxe u xwe li ser hevalê xwe mezin dike.


nûsek

pêveman, ji ber tiştekê şîrîn yan skotîn pêkve dimîne.

navê giya yekê, nûsikîn e bi destê mirov ve dizeliqe, ji ber tiştekê şîrîn yan skotîn pêkve dimîne.


tibal

hemiyane, hemûyane, tevayî, temamî, giştî, yekûn

gelemper, amî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kang

bêhay, bêagah, ji tiştekî nehaydar, ne agadar, ne serwext

abal, xirriyayî, biserdeçûyî, biserderbirî, kafirbûyî, gunehkar,
kesa/ê ku ji ser rêya rast (bi taybetî ya li gor dînî) varrê bûye û guneh kirine yan gunehan dike


suxme

cîgir, ihtiyad, heciz, rezerv, zêde, hilgirtî

Endamên suxme.

Endamên ku mafê dengdanê heye ger endamên bingehîn ne amade bin.

Tiştên suxme.

Tiştên hilgirtî, tiştên ku di wê gavê de nayên bikaranîn.

Hêzên suxme.

Eskerên ku di wê gavê de xizmetê nakin lê ger pêwîst be dê bên bangkirin.


ji av vexwarinê bi sanahîtir e

Ji ji + av + vexwarinê + bi + sanahîtir + e

karek ku yê bi sanahî bît ji bo encamdanê


hilindî

berz, bala, ne nizm,
ji erdê ber bi esmanan dirêj


bijalle

ne tertîbkirî, belavkirî, ne rêkxistî, zivrrandin, wergerrîn, bêserûber


çwîve

Dixtur dibêje: "ez bi çwîve ji mirinê qurtal bûm an xilas bûm".


guhrede

guhartî, têvel, cuda, cihê, ferq, ciyawaz, cihêreng


karê biker diyar

ew risteye ya ku bikerê wê diyar.
Azadî pencere şikand


pila beraword

formekê hevalnavî yan havalkarî ye diyar dike ku kesek di tiştekî da ji kesekê din baştir e yan xirabtir... pila beraword ji bu baş dibe baştir


pila bala

Formekê hevalnavî yan havalkarî ye diyar dike ku kesek di tiştekî da baştirîn e.

baş

baştirîn


arpêketî

arpêketîtir (comparative)
herî arpêketî (merkezî) (superlative)
tewrî arpêketî (rojavayî) (superlative)


bertîlbar

bertîlbartir (comparative)
herî bertîlbar (merkezî) (superlative)
tewrî bertîlbar (rojavayî) (superlative)


bihêstrî

strîn, bistrî, kelemdar, bikelem, strîdar


herişandî

ya / yê ku hatiye herrişandin, kutayî, qutayî


naverokî

/nɑːvɛɾoːˈkiː/


şimşatkirî

çirisandî, teyisandî, perdaxkirî, vemiştî, sîqal, zebloq, milşkirî


vehandî

vehînayî, kezîkirî, rîsiyandî, helbestî, hunandî

Deyka min keziyên vehandî li ser milan danan.

Min hozanek ya vehandî.


pêgehiştî

Birayê min yê pêgehiştiye.

Pirraniya fêqî li havînê pêdigehe.


alîşan

alîşantir (comparative)
herî alîşan (merkezî) (superlative)
tewrî alîşan (rojavayî) (superlative)

biqedir, birûmet, binirx, birêzdarî, bişeref, bişoret, binav, bişan


bergor

bergortir (comparative)
herî bergor (merkezî) (superlative)
tewrî bergor (rojavayî) (superlative)
bergorr

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


seyr û sosret

ecêb, seyr, nedîtî, mat, xerîb, ne edetî, ne asayî, ne normal, ne adî


xwarûvîç

xwar + û + vîç, bide ber soranî خواروخێچ (xwaruxêç).

ne dirist, ne rast, bêserûber, ne rêkxistî

Dîwarê mala we yê xwarûvîç e.


qurtalker

kesê/a ku yekî ji arîşekê an jî nexweşiyekê an jî rewşeka xirab rizgar dike


derûnbiçûk

sade, hejar, mitewazi, stûxwar, destvîlk, sernerm,
 kesê/a ku xwe mezin neke


pekkeftî

xudan pêtivîyêt taybet, seqet, leng, bo her kesê/a ku endamek leşê wî/ê îş nake tê gotin pekkeftî


dilveker

bu wan kesan têt yên ku keyfa mirovî têt demê wan dibîne

tiştên ku dilê mirovî ve dikin û xweş dikin, teziyatî bu mînak ice-cream

bihagiran, hêja, qedirbilind, binirx, nirxgiran


sifirgir

kesê ku karê misî dike, kesê ku karê madenan dike


êtîm û sêwî

bê deyk û bab, kesa/ê ku dêbavên wî emirê Xwedê kirîn/ mirîn


kognîtîv

Bi rêya îngilîzî yan fransî ji latînî cognitus.


xewas

bêxew, xewkêm, bîdar, ne di xew, şiyar, kesê ku ji xewkirinê û nivistinê hez nake


bedyom

bedyomtir (comparative)
herî bedyom (merkezî) (superlative)
tewrî bedyom (rojavayî) (superlative)


payenizm

Di vê civînê de fermandarênên payebilind û payenizm jî tên hilibjartin.


liqliqok

guherbar, ne misteqir, livlivok, tiştê ku di live

Barûdoxê me yê liqliqoke.

Hevalê min kesekê liqliqoke.


serpêçkar

mixalif, kesa/ê ku li dû yasayê neçe u pê li yasayê didane


kolankî

Zimanê nefermî ya li kolanan tê axaftin.

Zimanê kolankî

Kanizar, Ferhengoka zimannasî ya kurdî-îngilîzî https://web.archive.org/http://ontwikkel2.mvanlaar.net/Portals/0/adam/Blog%20App/Nc4iXuefHkaYxr1lb71_Fg/File/kanizar_11.pdf arşîv, 2017, hj. 11, r. 161

Hemû rojê temaşe dikim şîroveyên wan kesên postên min dibînin, cihê keserê ye gelek şîroveyên nehêja û xeberên kolankî dinivîsin.

08.05.2020, Elî Ewnî, Zimanê danustandinê, di navbera Kurdan de https://web.archive.org/https://rojevakurd.com/di-navbera-kurdan-de-zimane-danustandine/ arşîv, rojevakurd.com


babkuj

babkujtir (comparative)
herî babkuj (merkezî) (superlative)
tewrî babkuj (rojavayî) (superlative)


dewliqî

Di neynikê re min li bedena xwe ya çîçelaskî û dewliqî nihêrî...

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, r. 35, ISBN 9786052246474


sinoq

rezîl, riswa, melûl, zelûl, kiz, stoxwar, serşor, rûreş

Li Efrînê, li herêma çiyayê Lêlûn (Şêrewa) ev peyv weha (sinoq, sihnoq) bi kar tê. Maneya wê jî ev e: Ew kesê ku pişta (bejna) xwe bi koletî ji kesekî din re xar dike ye re tê gotin. Têpîn: Lê ez dibînim ku jêdera wê (sihnoq, sînoq) e. Yanê ew kesê ku bejna wî zêde kin e, û siha bejna wî di wî de noqkirî ye. Yanê ji kinbûna wî ya zêde siha wî nayê dîtin.

Merwan Berekat di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 1/2017


balladest

balladesttir (comparative)
herî balladest (merkezî) (superlative)
tewrî balladest (rojavayî) (superlative)

bi desthelat, gelek bihêz, serdar, karbidest

Ew kesekê balladest e, dê te ji nav bet.

balladestî nawendgerayî û derkî bîrteskane û destegerayaney partî (eweş tenya yek part) û betaybet pîşeyîbûnî karî şorrişgêrraney wek raberanî cemawerî hênaye nêw marksîzmewe


niyazpak

kesê/a ku niyeta wî/ê ya safîye yan paqije, niyet safî.

Azad kesekê niyazpak e.


cihê bigirvekêşê

cihê danûstandinê ye, ew sihbetên ku teleba minaqişê diken

Ew axiftinên mamostayî gotîn, bi rastî, cihê bigirvekêşêne.


konsekutîv

tercumekirina konsekutîv


hincirû

bi hincirû derbas bû


dilhîn

aram, rihet, hedar, hedandî
 dema bêhna yekî/ê fireh dibe

Heta ez tola babê xwe venekem, dilê min hîn nabe.


kirekir

Dilêm kirekir e ku ez jî werim gund.


têrxew

Ez razam û têrxewî rabûm.


sihetbexş

Tiştê ku sihetê dide, yanî tiştê ku ji bo tendiristiyê baş e.

Fêkî sihetbexş in.


xita bizmarî

planeka zîrekane ye tê danan ji aliyê kesên şîm u zîrek ve


axîrî

axîrîtir (comparative)
herî axîrî (merkezî) (superlative)
tewrî axîrî (rojavayî) (superlative)


buhtankar

Zimanreş, kesê/a ku axiftinên bêbingeh dibêje.

Guhê xwe neden mirovê buhtankar.


serîi

bilez, xêra, bi ecele
 kesê ku bilez îşê xwe dike

Karmendên karê xwe serîi dikir hatin xelat kirin.


ziyan lê kirin

زیان لێ کرن (Kurdish-Arabic)
ziyan li (yekî) kirin

xirabî gihandin kesekî/ê, kartêkirineka nerênî li kesekî/ê kirin, nexweşî gihandin yekî/ê


milkeçkirî

Ew milkeçkiriyê karên bêrewiştiyê bû.


niyazxirab

kesê/a ku niyeta wî/ê ya ne safîye yan ne paqij e

Ew kesekê niyazxirab e.


bexşkar

bexşkartir (comparative)
herî bexşkar (merkezî) (superlative)
tewrî bexşkar (rojavayî) (superlative)
بەخشکار (Kurdish-Arabic)
bexşker

bexşîner

Kesê/a ku li xelkî dibore; gelek cara li şûna navê Xwedê tê gotin.


cihê baweriyê

dilsoz, wefadar, loyal
 wesfa wî/ê kesê/a ku mirov dikare baweriya xwe pê bîne


çavbirs

dehmenpîs, zinaker, kesê/a karên seksî yên heram dike


domkurt

dem kem, bo maweyekê kurt berdewam dibe/dimîne


têkhejiyayî

arandî, girgîn, zîz, têkvedayî, alizandî

Ji ber kuştina wî, bajêr hemî yê têkhejiyayî ye.


fitfituk

nerehet, neman li yek cih, gelek hatin û çûn, wesfa kesê/a ku hez nake li erdekê bi tenê be


yasaniyas

kesê/a ku li dû qanûnê diçe, kesê/a ku pê li yasayê nedane


yasaneniyas

kesê/a ku li dû qanûnê naçe, kesê/a pê li yasayê didane


luxiz

Gotinên wî hemî luxiz bûn.


deq şkên

yê/a ki zewqê yêkê/a din nexweş dike, yê/a ku axiftinên nexweş dibêje yekî/ê


binmeqlub

sernişîv, berûvajî, serberjêr, ser li binî û bin li serî


kelkelo

zimandirêj; kesê/a ku zêde û beredayî diaxive


nift

gengaz e hevreha nwê û nû û new yên Kurdî nov a Yewnanî û Latînî.


mirovkanî

ne ruhanî, kar û kiriyarên taybet bi leşî ve


serût

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serrût.


serhêl

Em dê bi awayê serhêl wan tiştan bikirin.


alatkirî

alatkirîtir (comparative)
herî alatkirî (merkezî) (superlative)
tewrî alatkirî (rojavayî) (superlative)


aqitbûyî

aqitbûyîtir (comparative)
herî aqitbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî aqitbûyî (rojavayî) (superlative)


barketî

barketîtir (comparative)
herî barketî (merkezî) (superlative)
tewrî barketî (rojavayî) (superlative)

wêrankirî, xapûrkirî, derdgirtî, belengaz, dilkovan, malkambax, dilşewatkirî, derdmend, şewitî


behîbar

behîbartir (comparative)
herî behîbar (merkezî) (superlative)
tewrî behîbar (rojavayî) (superlative)


bêpaşmêr

bêpiştvanek, bêpiştevan, bêpiştovan, bêpiştgir, bêpêşmêr, bêpiştdar, bêparêzmend, bêpişt, bêpenah


beqemokî

beqemokîtir (comparative)
herî beqemokî (merkezî) (superlative)
tewrî beqemokî (rojavayî) (superlative)


berdengdar

berdengdartir (comparative)
herî berdengdar (merkezî) (superlative)
tewrî berdengdar (rojavayî) (superlative)


beredanî

beredanîtir (comparative)
herî beredanî (merkezî) (superlative)
tewrî beredanî (rojavayî) (superlative)


beredar

beredartir (comparative)
herî beredar (merkezî) (superlative)
tewrî beredar (rojavayî) (superlative)

bibereket, pirdar, berxweş, zengîn, bi randiman, dahatdar


berhemkirî

berhemkirîtir (comparative)
herî berhemkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berhemkirî (rojavayî) (superlative)


bexşînbar

bexşînbartir (comparative)
herî bexşînbar (merkezî) (superlative)
tewrî bexşînbar (rojavayî) (superlative)


bigurrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bigurîn.


biserbor

şehreza, serhatî, dîlbaz, dinyadîtî, jêhatî


bigufik

rîşrîşkî, birîş, birîşik, rîşikkirî, fişfişok


bihengame

bihêwirze, biqerebalix, bişemate, biteqereq, bixirecir, biqelmeqelm


bistêrk

bihêstir, birondik, bifirmisk, şilûg, stêrîn


derdgirtî

belengaz, dilkovan, malkambax, barketî, dilşewatkirî, derdmend, şewitî


rebenokî

xizanokî, hêjarokî, feqîrokî, xerib xerib, evdalokî


servedar

bijarte, serberz, şakar, berguzîn, mumtaz, takemaf, destûrmend, bideman, biîmtiyaz, xweyimtiyaz


nîgarxêz

Duh nîgarxêz li ser tuvalê nîgarê min xêz kir.


pişêw

mustehcen, bêedeb, felîte, berzeq, berşeq, berrênî


alînbar

alînbartir (comparative)
herî alînbar (merkezî) (superlative)
tewrî alînbar (rojavayî) (superlative)


arandar

arandartir (comparative)
herî arandar (merkezî) (superlative)
tewrî arandar (rojavayî) (superlative)


birêvinî

xerbende, çepel, feramoş, pîs, bi xerbendeyî, rêvinkî


rahatî

fêrbûyî, bi ser hilbûn, elimtî, dema mirov karekî bi berdewamî dike mirov fêrdibe ku dibe tiştek adî li def mirovî


keregêj

naîv, bûdele, gêj, sersam, sersem, nelihev, gêjok, gêjik, gêjoyî, sergêj, seme, sersom, sersurman, hêbetî, mendehoş, medxoş, wale, heşkêm, şaşbûyî, şaşmayî, nelixwe, tewş


bedhal

Anîme ser vê haletêŞêx go te ez bedhal kirimBê hevrî û heval kirim

Weqtê fitarê Hezretî Hesen xwar û qewî bedhal bûyî, xûn ji dev û kepûyan dihat.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 158


bedrewişt

bedrewişttir (comparative)
herî bedrewişt (merkezî) (superlative)
tewrî bedrewişt (rojavayî) (superlative)

/bɛdɾɛˈwɪʃt/

bedexlaq, bedpeyker, bedwafif, bedreftar


çavhilkirî

çavhilkirîtir (comparative)
herî çavhilkirî (merkezî) (superlative)
tewrî çavhilkirî (rojavayî) (superlative)

/t͡ʃɑːvhɪlkɪˈɾiː/

çavvekirî, kêrhatî, çavbel, çarçav, wurya, çalak

Lawik gelek hişyar û çavhilkirî bû...


çavpeqî

çavbeloq, çavdiriyayî, çavpeqle, çavzeq, çavbijiqî, çavfetiqî, çavqelişî


dijav

Ji dij + av. Soranî (دژە ئاوە). Farisî (ضد آب)

avgir, tiştên ku bergiriya avê dikin û av naçe di nava wan de

Ev saet dijav e.


dijcivakî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dujîn

bênimêj, gemar, lewitî, mendebûr, nepak, neşûştî, pîs, rêvin, çepel, dijon, dijûn, gemirî, gendel, gendel, gendelî, germegû, kesîf, kirêt, kirêt, kix, qirêj, rêving, rîko, rîtek, tîr


navxirab

Navdariya xirab, bednav, riswa, rûreş, tişt an jî kesa/ê ku bi xirabiya xwe meşhûr bûye.


nîvdiyar

Deriyên têgihanê girtî, di quncekî mêjiyê de sitavên nîvdiyar sereqet olan didin...

2014, Îlhamî Sîdar, Sadakat, Weşanên Îthakî

Di zikê zinarê de vedibe beybûnek
ji erêniyeke nîvdiyar hêjatir e pelek

2021, Remûzat, Fermana Firindeyan, Weşanxane Belkî, r. 7-19

Îfadeyeke nîvdiyar a tinazî li rûyê wî belav bû...

2011, Cengiz Çandar (terciman Sebrî Oymak), Bilêvkirina Kurd a bi Pirsgirêk https://web.archive.org/https://diyarname.com/news.php?Idx=4212 arşîv, diyarname


pêşgo

amojgar, şîretkar, mûçkar, reben, pendiyar, nesîhet, nesîhetkar, oldar, kunende, berbêj, kahîn


rahavêj

rahavêjtir (comparative)
herî rahavêj (merkezî) (superlative)
tewrî rahavêj (rojavayî) (superlative)

/rɑːhɑːˈveːʒ/

Jiyan jî divêt birêve biçe û karê gilde bi gilde ji hemû karan bi rahavêjtir e.

Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996


rûçerm

rûçarox, rûçir, rûqayîm, bêar, çerm, serpîst, tuwêje


rûçir

rûşuştî, rûçarox, rûçerm, rûqayîm, bêar, rûgirtî, rûqayim, rûstandî


yekal

Kiryarek an jî biriyarek ku ji aliyê yek kes an jî girop ve hatiye encamdan bêyî razîbûna yên din.


kêrdar

kêrhatî, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikêr


amoş

amoştir (comparative)
herî amoş (merkezî) (superlative)
tewrî amoş (rojavayî) (superlative)


Arnawidkî

Arnawidkîtir (comparative)
herî Arnawidkî (merkezî) (superlative)
tewrî Arnawidkî (rojavayî) (superlative)

/ɑːɾnɑːwɪdˈkiː/


belçîkî

Tiştê têkildarî Belçîkayê yan ji Belçîkayê.


bêsexte

resen, eslî, orijînal, heqîqî, ne mizewir, ne kopî, yê/a rast


xeliyayî

pê an gozeka ku hatiye xelandin, xwarbûyî, xirabûyî,


peyvbêj

Peyver, yê/a ku axiftinekê dixwîne an dibêje.


asîdkirî

asîdkirîtir (comparative)
herî asîdkirî (merkezî) (superlative)
tewrî asîdkirî (rojavayî) (superlative)


bersivkirî

bersivkirîtir (comparative)
herî bersivkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bersivkirî (rojavayî) (superlative)


bizimîn

biwîzîn, bidimîn, bigumîn, bixumîn, bivizîn


cihçûyî

cihderketî, xeliyayî, derketiye, xiliyayî


derbirî

eşkerakirî, diyarkirî, agehdarkirî, sinirkirî, rêzikî, deykirî, dengdar, dengdarî, dengkirî


nûhiyayî

rihiyayî, peritî, hilhilîn, mehiyayî, mehtî, maşiyayî, mehûbûyî


nûwazdar

xweşdar, birûkenî, bixweşgotin, biîltifat


ramedandî

ramedî, ramedayî, raketî, vezelandî, paldayî, veketî


rûşendar

geş, ronek, rohn, jîr, çirax, ron, şewqdar


serêj

zêde, bêqam, bêqamî, zêdegavî, zêdeyî, serpilkî, serbar


anonîm

anonîmtir (comparative)
herî anonîm (merkezî) (superlative)
tewrî anonîm (rojavayî) (superlative)


ballêbûyî

ballêbûyîtir (comparative)
herî ballêbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî ballêbûyî (rojavayî) (superlative)


bêkêsim

bêteşe, bêşêwe, bêawa, bêqidûm, bêşikil, bêşimsat, xwîntahl, sik


bêna

girtî, devê canewerekê dirinde hatin girtin

Erê te devê şêrî bêna?

abadîn, cawîdan, demande, sermedî, dehim, ebedî, mêjîn, ezelî, dehm, nemir, misêwa, mêjveyî, cawî dan


bêqilqalî

bêendîşetî, bêendîşebûn, bêşayîşî, bêşayîşbûn, bêfikarî, bêfikarbûn, bêqilqalbûn, bêmetirsî, bêtelaşî


berhilistîdar

berhilistîdartir (comparative)
herî berhilistîdar (merkezî) (superlative)
tewrî berhilistîdar (rojavayî) (superlative)

wekê berhingariyê, berhingardar, tirûşdar


bicirif

bi ricif, bi leq, kesê/a dileqe, kesê/a dicirife


bidexezarî

serkêş, no, dexezar, îsyankar, desthildêr, bi serhildêrî, bi îsyankarî, bihêwirze


binizhe

niqaşbar, bi niqas, cihê bigirvekêşê, bi niqaş


bixinizî

pelpel, bi fêlbazî, dizî, dizîkî, bi dizîkî, xinizane, bi xayînî, bi doxmanî, xinizkî, bi bêbextî


bizelalî

zelalîkî, bi eşkereyî, rastgoyane, bi aşkereyî, eşkere


bihurbarî

rawirbarî, derbasbarî, buwarî, bihêrbarî, bihurketî


bijarde

elît, bijare,
 yê ku ji yên din zêdetir tê ecibandin

vebijêrk
 tiştê ku bijartina wê mimkun e.


bijîk

bijî, bêjik, poperîşk, damusk, kung, sermil, yal, bijîka hespê


bikîl

bigêl, bigîlk, bikîlte, mîna begreyê, mîna kîlê


bilqiq

peqik, peqok, peqilk, peq, peqpeqok, peqpeqonk, peqijok, bilqitk, biloq, bil, pelq


bistek

surnî, mijane, dîngîl, mîl, eks, bêhnek, taw, gavek


bişeml

bimirês, bihijmet, bifors, mirêsdar, mihteşem, wurşedar, bihişmet, hişmetdar, biîhtişam


biterbiye

pûşildar, bipûşil, biedep, xweyedeb, biexlaq, biedeb, hêvotî, şerdekirî, perwerdekirî, salor, şerde, zibade


çavlixew

Di lêdana cara pêşî de gava derî venebû, mamosta Çetîn carek du carên din jî li derî da. Bi lêdana sisê an çaran re, jina wî çavlixew û bi kirasê şevê li wî derî vekir.

2009, Firat Cewerî, Heyştê adarê https://web.archive.org/http://nefel.org/articles/article_print.asp?ArticleNr=4217 arşîv, nefel.org


danayî

daxistî, dakirî, berdanî, deynayî, dirêjkirî, paldayî, danandî, çikandî, danî, bicihkirî, bişûnkirî, pêşniyazkirî, pêkhatî, hatî xarê, dahatî


demgirêdayî

demdemî, berdem, berwext, demdar, çendemî, miweqet, demborî


dengvedanî

akûstîk, akustîk, dengzanî, bihîstinzanî


dora

nêzikî, li dor, nêzik, nêzîk, nêz, biste, nezûk, cem, hinda, hindê


ereqvexwer

ئەرەقڤەخوەر (Kurdish-Arabic)
araqxur
araqxûr
areqxwer
araqxwer
areqvexwer
araqxwur

alkolîk, ji kesî/ê re tê gotin ku araqê pirr vedixwe


fîşalkirî

têkûz, mukemel, gelek baş, avêtî, xeyalî, efsanewî, zêdekirî, pirolekirî, nitirandî, mezinkirî, mubalexekirî, nepixandî


jihalketî

zehf westiyayî, perpitî, hicinandî, jipertavketî, pir betilî, qidûmşikestî, ketî, jiqudûmketî


jipertavketî

bêqudûm, bêmecal, zehf westiyayî, perpitî, hicinandî, jihalketî, ketî, jiqudûmketî


kamçokî

daketî, kort, xirabe, pîrikoyî, efnikî, kefoke, kufkoyî, efokî, kevnikî, pîrkoyî, kamçikî, kuftoyî, kufikî, emfokî, hêwî, hêmî, kamdar, nemdar, birutûbet, bi nem, şil, nem, xeniqandin, vemirandin, tefandin, hêdî kirin, sekinandin, şil kirin, melisandin, şil


lê herimandin

bêtehm kirin, tehmsarî kirin, jehr xistin, kirin jehr


melhezekirî

bernamekirî, neqşekirî, hizirkirî, plankirî, rêbazîkirî, pêkve, pîlankirî, beşdar, rêzger


mirûztirş

mirûztirştir (comparative)
herî mirûztirş (merkezî) (superlative)
tewrî mirûztirş (rojavayî) (superlative)

/mɪɾuːzˈtɪɾʃ/

mehdnexweş, melankolîk, xemgîn, bêhnteng, qehirî, kesirî, dilbiêş, dilkul, mir, rûtirş, mirûztehl

Remezan kaxiz girtibû, xistibû bêrîka hundir a çakêtê xwe û ji ber maseya wê jinika sekreter a mirûztirş bi dûr ketibû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 43, ISBN 9786054497010


mişemir

bi destûra we ez biçim pazêd min mişemir in.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 98, ISBN 978-605-5683-27-6


nejîr

gêj, bêkêr, bi qisûr, bi kêmasî, ne jêhatî, tewş, nejêhatî, nejîrbêj, nehişkar


panpanokî

jinbazî, lezbiyenî panokî, panikî, lezbiyenî


rêya fetlokî

daherizîn, rêya demborî, rêya paş, rêya çep, rêya dorger


rîko

birî, bênimêj, gemar, lewitî, mendebûr, nepak, neşûştî, pîs, rêvin, çepel, dijon, dijûn, dujîn, gemirî, gendel, gendel, gendelî, germegû, kesîf, kirêt, kirêt, kix, qirêj, rêving, rîtek, tîr


sorgevez

/soːɾɡɛˈvɛz/

Dema ku Sadiq bi dengekî şewat, bi giîneke deng bilind xwe li nav guhê deriyê malê xist, xwîneke sor gevez ji serî diherikî gewriya wî.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 48, ISBN 978-605-5585-41-9

Em jî ne qelsemêr bûn ha!
Me,
jinemêr
ji xwîna xwe ya sorgevez
Gewlaz bi gewlaz gul afirand
Û danî
Ber taca
Wan

1995, Rojen Barnas, Milkê Evînê, Nûdem, r. 48, ISBN 91 88592-146

niştimanên ku tapoyên wan nehatine standin
dê rojekê bêne standin bê guman
û Sameyên stêrkzarok
postên mamûtan li cendekên wan
û Pîmayên binecî û sorgevez
di sûretên wan de mifrezeyên keştîsaz

03.12.1996, Kawa Nemir, Pîma û Same https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/helbest/kawa-nemir--pima-u-same.html?query=sorgevez&color=ff0000 arşîv, helbestakurdi.com


şaşnebar

pêdagir, heterker, israrker, bêşaşî, qerardar


şemldar

rewnaqdar, mirêsdar, rewşedar, wurşedar, şanedar, hijmetkar, semyandar, ewreng


şilopilo

şipşil, şilûpil, şilomilo, şilopeyî, şilîpilî, şilpil, şilav, çelepeyî


timûdaîm

miebed, ebedî, timûtim, domdar, berdewam, tim tim, hertim


werdayî

kokirî, komkirî, zêdekirî, berdayî ser, parastî, sergirtî, pêçandî, pêçayî


xiçviçandî

nelihev, kinêminê, xirbe, qetxirbe, kinemine


xilîsk

xiz, hilîsk, şemetok, xijok, nûsek, şemitoyî, şahîtok, req, şayîk, simotek, çerixok, xîzek, zil xij, sûl, xişîr


xizane

genc, gencîne, xezîne, xezne, qase, têbar


xwardeçûyî

daketî, çalbûyî, kopandî, kopiyayî, çaldeçûyî


پرتپرتكری

Bi alfabeya erebî nivîsina pirtpirtkirî.


گونههباركری

Bi alfabeya erebî nivîsina gunehbarkirî.


پشتهڤانكری

Bi alfabeya erebî nivîsina piştevankirî.


سهرنشیڤكری

Bi alfabeya erebî nivîsina sernişîvkirî.


zelamoşk

Ji wan kesan re tê gotin yên ku karên wan ne yên zelamanin.

Zelam yêt heyin û zelamoşk jî yêt heyin.


hevrreng

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hevreng.


hevrrik

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hevrik.


bedrrewişt

bedrrewişttir (comparative)
herî bedrrewişt (merkezî) (superlative)
tewrî bedrrewişt (rojavayî) (superlative)


'olî

'olîtir (comparative)
herî 'olî (merkezî) (superlative)
tewrî 'olî (rojavayî) (superlative)


rrakêşayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre rakêşayî.


بێڕوومه‌تكری

Bi alfabeya erebî nivîsina bêrrûmetkirî.


paşverrû

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre paşverû.


rradestkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre radestkirî.


'erebkirî

'erebkirîtir (comparative)
herî 'erebkirî (merkezî) (superlative)
tewrî 'erebkirî (rojavayî) (superlative)


'ecêbtir

/ʕɛd͡ʒeːbˈtɪɾ/


'ecîbî

'ecîbîtir (comparative)
herî 'ecîbî (merkezî) (superlative)
tewrî 'ecîbî (rojavayî) (superlative)

/ʕɛd͡ʒiːˈbiː/


rramalî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ramalî.


حێبه‌تی

دیت پشیکا راوەستیای و یا مایە حێبەتی و شێرزاد ژی ل نێزیك پشیکێ راوەستیای و ما حێبەتی...

Dît pişîka rawestiyay û ya maye ḧêbetî û Şêrzad jî li nêzîk pişîkê rawestyay û ma ḧêbetî...

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 30


mirrûto

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mirûto.


'eqilsivik

'eqilsiviktir (comparative)
herî 'eqilsivik (merkezî) (superlative)
tewrî 'eqilsivik (rojavayî) (superlative)


rrahavêj

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre rahavêj.


piştrrast

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre piştrast.


hevrrikîkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hevrikîkirî.


هه‌ڤڕكیكری

Bi alfabeya erebî nivîsina hevrrikîkirî.


'ecêbgirtî

'ecêbgirtîtir (comparative)
herî 'ecêbgirtî (merkezî) (superlative)
tewrî 'ecêbgirtî (rojavayî) (superlative)

/ʕɛd͡ʒeːbɡɪɾˈtiː/


rrakirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre rakirî.


jêrrakirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre jêrakirî.


گوڕۆڤڕكری

Bi alfabeya erebî nivîsina gurrovirrkirî.


şirrovekirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şirovekirî.


ber'aqil

ber'aqiltir (comparative)
herî ber'aqil (merkezî) (superlative)
tewrî ber'aqil (rojavayî) (superlative)


ڕاوه‌سـتیایی

Bi alfabeya erebî nivîsina rrawestiyayî.


پشته‌ڤانكری

Bi alfabeya erebî nivîsina piştevankirî.


سه‌رنشیڤكری

Bi alfabeya erebî nivîsina sernişîvkirî.


به‌ته‌نی

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre betenî.


پێڤه‌گرێدایی

Bi alfabeya erebî nivîsina pêvegirêdayî.


په‌روه‌رده‌بوویی

Bi alfabeya erebî nivîsina perwerdebûyî.


به‌رده‌وامبوویی

Bi alfabeya erebî nivîsina berdewambûyî.


amerîkan

amerîkantir (comparative)
herî amerîkan (merkezî) (superlative)
tewrî amerîkan (rojavayî) (superlative)

/ɑːmɛɾiːˈkɑːn/


qole

Hendikanî li ber xwe dide ku ji bin bifilite. Lê her kes nizane, ji binî filitîn ne qole (hêsan) ye.

ji kovareke Bîrnebûnê, http://birnebun.eu/hejmar/birnebunweb26.pdf


bêhnçik

bêhnteng, bêhn kort, nekarîn bi sanahî bêhna xwe înan û birin


regezbaz

Lotî, nêrbaz, qûnder, zelamê têkiliyên cinsî li gel zelamekî yan hin zelaman hene.


rondikrêj

hêsirrêj, firmêskrêj,
tiştên ku dibin sebebê rondikhatina ji çavan
gazên rondikrêj

Nîştecihên bajarê Bane ya Rojhilatê Kurdistanê, li hember kuştina 2 kolberên kurd deriyê dikanên xwe girtine û li pêş avahiya qaymiqamiyê kom bûne. Hêzên ewlekariya Îranê ji bo belavkirina xwepêşanderan gazên rondikrêj bikar tînin. Çalakvan jî bi keviran bersivê didin wan. Di bûyeran de 10 çalakvan hatine binçavkirin.


gaza rondikrêj

gaza yan toza ku dibe sedema rondikhatina ji çavan


yeknavî

* yeknav ji yek + nav, kurdîkirina mononîm ya navneteweyî

teknavî, mononîmî,
kesa/ê ku tenê bi navekî tê nasîn yan bi berfirehî tenê navek jê re tê bikaranîn, bo nimûne (pêxember) Îsa, Mihemed, Mûsa, Nûh, Adem yan Hawa yan jî hunermend Gulistan, Birader...


mononîmî

teknav, yeknav,
kesa/ê ku tenê bi navekî tê nasîn yan bi berfirehî tenê navek jê re tê bikaranîn, bo nimûne (pêxember) Îsa, Mihemed, Mûsa, Nûh, Adem yan Hawa yan jî hunermend Gulistan, Birader...


wekhevîparêz

wek + hev + -î + parêz ji lêkera parastin


kerê dû pê

A: Keçê, tu bû şû nakî? B: Korre, dê her kerekê du pê hebît.


milhid

Xwedênenas, bêbawer, kesê/a ku dibêjê ku Xwedê nîne, hin kes hizir dikin ku bûn milhid tiştek pozîtîve


miraqb

Ji erebî المراقب

Çavdêr, çawdêr, zêrevan, parêzvan, goyînger, hêsyar, hevşiyar.

Mamosta Emîr sibehî sahê miraqb e.


bi nav û deng

bi nav û dengtir (comparative)
herî bi nav û deng (merkezî) (superlative)
tewrî bi nav û deng (rojavayî) (superlative)


bi dûr û dirêjî

bi dûr û dirêjîtir (comparative)
herî bi dûr û dirêjî (merkezî) (superlative)
tewrî bi dûr û dirêjî (rojavayî) (superlative)


bi cil û berg

bi cil û bergtir (comparative)
herî bi cil û berg (merkezî) (superlative)
tewrî bi cil û berg (rojavayî) (superlative)


bi kend û kosp

bi kend û kosptir (comparative)
herî bi kend û kosp (merkezî) (superlative)
tewrî bi kend û kosp (rojavayî) (superlative)


bi bejn û bal

bi bejn û baltir (comparative)
herî bi bejn û bal (merkezî) (superlative)
tewrî bi bejn û bal (rojavayî) (superlative)


bi kird arî

bi kird arîtir (comparative)
herî bi kird arî (merkezî) (superlative)
tewrî bi kird arî (rojavayî) (superlative)


bi dûr û dirêj

bi dûr û dirêjtir (comparative)
herî bi dûr û dirêj (merkezî) (superlative)
tewrî bi dûr û dirêj (rojavayî) (superlative)


lamerkezî

nenavendî, nemerkezî, desentralîze, desantralîze, herêmî, deverî, ne-navendî, ne-merkezî

Serok Barzanî ragihand: Me hemû cûreyên peywendiyê li gel Iraqê, ji lamerkeziyê bigire heta otonomî û heta digihe federaliyê, me hemûyan ceriband û şikest anî, ji bilî serxwebûnê hîç rêyekî din nemaye, em dixwazin du cîranên baş bin û baştirîn peywendiya me hebe.


dilsûz

Guhartoyeke dilsoj (“yê dilê mirov pê diêşe”).


axrîn

axrîntir (comparative)
herî axrîn (merkezî) (superlative)
tewrî axrîn (rojavayî) (superlative)


belavebûyî

belavebûyîtir (comparative)
herî belavebûyî (merkezî) (superlative)
tewrî belavebûyî (rojavayî) (superlative)


cerrbandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ceribandî.


bêqemç

bê (positive)
bêtir (comparative)
herî bê (merkezî) (superlative)
tewrî bê (rojavayî) (superlative)

bêdûv, bêdûvik, bêboç, bêboçik, bêqemçik, bêdoçik, bêterî


civitî

quncifî, kirmişandî, qurmiçî, quncilî, zûrik


guhişandî

guhişî, ecêbgirtî, ecêbmayî, şaşkirî, veciniqî, mat, gêjkirî


hûnandî

torkirin, vehûnayî, gulîkirî, kezîkirî, rêsayî, dûrayî


kelişandî

pelpelkirî, kîzîkirî, rêzkirî, hêlkirî, kîzikirî, neqşkirî


lîkî

lîkî, lîkyayî, tiştên eleqedarê Lîkyayê, xwecihên wan, zimanên wan an jî çanda wan.


pilpixandî

tirşkirî, pilpixî, tirşbûyî, şemixandî pilpixî


pincirandî

pincirî, pelçiqandî, pelaxtî, heçikandî, mehitandî


pişpişandî

nepixandî, werimandî, nixaftî, perçivandî, pifdayî


tirsehêz

Tirsinok,tirsonek,kesê/a ku gelek xof pêre çêdibe yan tiştên ku xofê ji mirovan re çêdikin.