ker

Cûnek dewaran e ku dişibe hespan û hêstiran lê ji wan kurttir û biçûktir e
(bi taybetî bo barhilgirtinê tê bikaranîn).

ابله چه کت طوافی نابینتن بری رشبیزی دکت ژ قنجان ژ رمز و ناز و غنجانقدری گلان چه زانت کربش دڤیت کری رش

Ebleh çi kit ṭewafê nabînitin Berê reşBêzê dikit ji qencan ji remz û naz û x̣encanQedrê gulan çi zanit kerbeş divêt kerê reş

Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640

Bêaqil, bêhiş, bêmejî, mejîreş, aqilsivik, nezan.

(ji peyva ker a heywan) ji bo kesê zir, serhişk û bêpîr û şerde

- Hûn in, ha!. . . Ji bo çi hûn diziyê dikin ker lawê keran?

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

Ji proto-îranî *xárah (“ker”), ji proto-hindûîranî *kʰáras (“ker”); belkî taliyê ji zimanekî samî^([çavkanî hewce ye]) , bo nimûne ji akadî [skrîpt hewce ye] (xeradu, “ker, nêreker”).^([çavkanî hewce ye])
Hevreha soranî کهر (ker), zazakî her, hewramî ھەر (her), farisî خر (xer), avestayî 𐬑𐬀𐬭𐬀 (xere), sanskrîtî खर (khére), osetî хӕрӕг (xæræg), peştûyî خر (xer), belûçî ہر (her).

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (navdêr 1).wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Ebulfîda-ker (Navdêr 3).wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36368 (kur)-Mihemed Qers-ker(koma pez).wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (navdêr 4).wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36368 (kur)-Dildadil-ker (kesê ku nabihîze).wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (rengdêr 1).wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q36163 (kmr)-Key Mîrza-ker (rengdêr).wav


ker

felqe, parçe, qet, par, pirt
 (bi taybetî ya ku bi kêrê hatiye birîn).

Kerek ji sêva xwe da min.

Cewherek lê kir nezer ew bû du ker
Paşê Wî çêkir ji nûranamuwer

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

Hevreha soranî کهرت (kert), hewramî û zazakî kerd, kurdiya başûrîqeł, belûçî [skrîpt hewce ye] (karç), farisî کارد (kard), pehlewî kart, avestayî kerite-, sanskrîtî krti-, ermeniya kevn քերեմ (kʻerem, “jê birin, xîç kirin”), yûnaniya kevn κείρω (kêiro, “birîn, cew kirin”), latînî curtus (“kurt”), îngilîzî share (“par, beş”), shear (“birîn, cew kirin”), short (“kurt”), hemû ji proto-hindûewropî *(s)ker- (“birîn, jê kirin”).
:Çavkanî: Cheung p.243, Horn p.185, MacKenzie P.129, Watkins p.100 | Pokorny: 941 - 942
:Hevreh: kêr kurt, çerm


ker

Divê kerên vê xirabiyê bên sizadan.

Ji rehê dema niha yê kevn yê lêkera kirin


ker

Guhgiran, nebihîz,
kesa/ê qet yan baş dengan nabihîze.

Ker û lal

Hevreha soranî کهڕ (kerr), kurdiya başûrîkeř, zazakî kerr, hewramî kerr, belûçî کر (kerr), farisî کر (kerr), pehlewî k-rr, soxdî k-rn-, avestayî kerne-, peştûyî کوڼ (kuṇ), sanskrîtî कर्ण (kárṇa-: guh), slavoniya kevn кърнъ (kŭrnŭ), latviyayî kurls, lîtwanî kurčias, hemû ji proto-hindûewropî *kʷorno- (“guh”). Maneya bingehîn "guh" bû lê di zimanên îranî û yên baltî de maneya "guhgiran" wergirtiye. Di zimanên hindî de bi maneya "guh" maye: hindî कान (kan), urdûyî کان (kan), bengalî কর্ণ (korno) û কান (kan)...