go erebê çima pişta te reş e? Go Malê mi ev e

Guhartoyeke gotin: erebê kûna te reş e, got: malê min ev e.


go pîso çima tu pîs î ? Go xwedê li enîya min nivîsî

Guhartoyeke gotin: 'pîso tu çima pîs î' got: 'xwedê li eniya min nivîsî.


go pîso çima tu pîs î? Go xwedê li ser enîya min nivîsî


go Jîjo were ser xelîçê, got Zivir e û gij e

Guhartoyeke gotin jûjî: "were ser xalîçeyê. got: "zivir e û gij e.


go Ne ji ber wî rabûm, ji ber porê wî yê sipî rabûm

Guhartoyeke gotin: 'ne ji ber wî rabûm, ji ber pora wî ya spî rabûm.


go Peyala mîr ketîye şikest yan kupîya? Got hey deng jê hat

Guhartoyeke gotin: 'piyala mîr ketiye, şikest yan kupiya' got: 'hey deng jê hat'.


go Te çiqas temen kir? Got Qasî vê gavê

Guhartoyeke gotin: 'te çiqasî emir kir' got: 'bi qasî vê demê'.


go Te dinya çawa dît? Got Qasî dilê xwe

Guhartoyeke gotin: 'te dinya çawa dît' got: 'wekî dile xwe.


gotin ji kerê re Were em te bibin Buhuştê, got Ma gevzînok lê heye

Guhartoyeke gotin: "kero, were em te bibin cinetê. got: "ma givzonek li wir heye".


gotin "Bavê te siwara kuşt ya peya?" Got "Wekî kuştin, ha siwara ha peya"

Guhartoyeke gotin: "bavê te siyaran kuşt an peyan" got: "ew ku kuştin, ha siyaran ha peyan.


gotin "Bavête ji birçîna mir," got "We jê re şorba birincê çêkira" "

Guhartoyeke gotin: "bavê te ji birçînan mir. got: "we jê re şorbeya birinc çêbikira.


gotin "Gurî çima porê te tune?" Got "Porê xaltîka mi pir e"

Guhartoyeke gotin: 'gurî çima porê te tune" got: 'porê xaltîka min gur e'.


gotin "Kero dehşikek ji te re çê bû" Got "Êmê mi kêm bû û barê mi zêde bû"

Guhartoyeke gotin: "kero ji te re dehşek bû. got: 'êmê min kêm bû, barê min zêde bû'.


gotin"Apo jina te kevir e," got "Ji minetê çêtir e"

Guhartoyeke gotin: 'apo jina te kevn e.' got: 'ji minetan çetir e.'.


gû ji gû re dibê "Delalê ber dilê min"

Guhartoyeke gû ji gû re dibêje: delalê ber dilê min.


gur girtin şîret kirin, got Zûka paşîya kerîya ji destê min çû

Guhartoyeke gur girtin û şîret kirin, got: 'zû bibêjin, paşiya kerî ji deste min çû'.


hatin nav me bi bîyanî, ji me standin rez û kanî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


heft hevling xistine bin mekebê, gotine hîn cîh heye

Guhartoyeke heft hevling xistine bin nekebê gotin: 'hê cih heye.'.


hirç û govend, rovî û sûk, kêroşk û devlok?

Guhartoyeke hirç û govend, rovî û sûk, kevrojk û dewlok!.


hûr bajo kûr bajo lê gayê pîr ne êşîne

Guhartoyeke hûr biajo, kûr biajo lê gaye pir neêşîne.


ji dêrê jî bû û ji mizgeftê jî bû

Guhartoyeke ji dêrê ma, û ji mizgeftê ma.


ji pîsbûna kûçikê me, rovî qula xwe di ber dîwarê me de çêkirîye


jojî dest çêlîkê xwe dide û dibêje, "Peryê wan çi nermik e"

Guhartoyeke jûjî destê xwe li çêliken xwe dide û dibêje: 'pore wan çi nerm e'.


kapê gotîye dêya min teke bavê min teke heft roj ser min bar neke paşî min di gelîya werke

Guhartoyeke kapê gotiye: "diya min yek e, bavê min yek e, heft rojan li ser min bar neke, paşê min di geliyan re wer ke.


kefenê xwe li serê xwe pêçaye

Guhartoyeke kefenê xwe li ber serê xwe danîn.


kerê reş, li ber danîn qaşilê şebeş, go "Mi dîvê welatê xweş

Guhartoyeke kerê reş, li ber danîn qaçilên zebeş, got: "min divê welatê xweş.


kêzikên kendala, hatin bûne kebanîyên mala

Guhartoyeke kêzikên kendalan, hatine bûne kabanîya malan.


kûçik li ber sîya dîwar rûnişt got Sîya min çi mezin e

Guhartoyeke kûçik li ber siya dîwêr ketibû, digot: "siya min çiqasî mezin e.


lingê xwe li gora bera bavê xwe dirêj bike

Guhartoyeke piyê xwe li gorî bera bavê xwe avêtin.


mi cîyê xwe jê re kir war, ji mi re bû neyar

Guhartoyeke min cihê xwe jê re kir war, ew ji min re bû neyar.


min bexçak çêkir bi nezanî, yek hat go Ez xwedî me, tu cenanî

Guhartoyeke me bexçe danî bi nezanî ji der de hat got ez xweyî tu cenan î.


mû bi zimanê me hat

Guhartoyeke mû bi zimanê (yekî) ve hatin.


nalbenda kihêl nal dikirin, kêvjalê got eve lingê min jî

Guhartoyeke nalbendan kihêl naldikirin, kêvjalî got, ev e ligên min jî.


napeyive û go dipeyive dibêje dev e

Guhartoyeke napeyîve, dema dipeyîve, dibêje: "deve!".


nokê genî çûn Helebê, hatin bûn leblebî

Guhartoyeke nokên genî çûn bajara bûn leblebî.


ordek derket serê darê got Xwezî bi mehê biharê

Guhartoyeke werdek derdikeve ser darê û dibêje: 'xwezî bi mehên biharê'.


pîrê têr bû ji kîrê, paşê sêwî hatin bîrê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


qûna wî qûna mîrîşkê ye, hêkê qaza dike

Guhartoyeke qûn qûna mirîşkê ye, hêk hêka qazê ye.


sofîyê remezana wek kerê dû garanê ne

Guhartoyeke sofiyê remezanan, mîna kerê garanan.


şeytên gotîye, yê li xwe bi heyire ez di wî nim

Guhartoyeke şeyten gotiye: 'yê ku li xwe biheyire, ez di wî nim'.


tiştê çû nede dû

Ev biwêj diyar dike ku lidûçûna tiştên çûyê beredayî ye.


wek Erebê çav li penêrê ter keve

Guhartoyeke wekî ecemê ku çav bi penêrê ter bikeve.


xew jî divê û kew jî divê

Guhartoyeke xew jî divêt û kew jî divêt.


yê li kerê siwarê, li kerê xwe digere

Guhartoyeke li kerê siwar bûye, li kerê digere.


yekî xirnisî çû cem yekî kinisî go ka qetek nanê garisî

Guhartoyeke yê kinisî çû bal yê binisî û gotê: ka piçek nane garisî.


Bi tilîya kul de namîze

Guhartoyeke (filan kes) bi tiliya kul de mîz nakê.


agir li loda te bikeve û tu xwe li ber germ bikî


agir li malê keve pêtî li asîmanan re derkeve


agirê dara berûyê bi ser serê te de bibare


av bireve, nan bireve, tu pê re negihîjî


ava te li ser pişta kêrûşka beş be, nanê te li ser perê qijika reş be, tu birevî û nerevî tu pê re negihîjî


avê bibînî nan nebînî, nan bibînî avê nebînî


belqityo

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


bi bin erebeyekê kevî û goştê te bi tekeran ve bigire


bi nalenal ji vê dinyayê bicehimî û herî


brûsk li mala te xe û tu tenê ji nav re herî


cîgara te pirtî pirtî be û devê te de bê xwarê


daxwaza min ji Xwedê ew e ku hemû karên te nîvco bimînin


derîyê te bi heft hejên guhîjê girtî bin


derîyê te, bi heft hejên guhîjê girtî bin


dest û çavê lavkê min agirê cehnimê nebine


dew bibînî nan nebînî , nan bibînî dew nebînî


di her şeş zarokên xwe di şoyekê de veşêrî


emirquto

Weylaaa!... Lo Husên! Hey emirquto! De rabe wîî!

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 30, ISBN 9786054497010

Hey emirquto. Tu wisanê van galgalan dibêjî û dibilînî.

Zelnelabidîn Zinar: Hemdîn û Şemdîn, Weşanxaneya Çanda Kurdî, Stockholm, 1998, r. 68


erd li per pîyê te veqelişe, heta navikê tê de herî xwarê û kes dest nevêje te


êtixî ji mala te, soxî ji navê te kêm nebin


ev newal tijî zêr bibin, libek nebe nesîbê te


ewk li te biqelişe û şûjin bi dest te nekeve


ez li te helal nakim, bi agir û pêtî be bi canê te keve


goştê canê te bihele, tu bibî komek hestî


goştê te li erdê, hestîyê te li bin pêyan be


goştê te pirtî pirtî devê te de bê xwerê


her du lingên te bi hev re bişkên ku tu ji xwe re rûnî


hey girfiringî li te bên û neynok tinebin tu xwe pê bixrînî


hey koremar li binê belga guhên te ve bidit


hûn bibin gurê serê çileyan û bi hev de bikevin


înşeleh tu dê bi ber biavêjî (bi tenê ji bo jinan)


kezeba te tîkeyên xwînê bin û ji devê te re bên


li wê dinyayê destê Şêx Evdilqadir di pêsîra te be


ma şalê (înşellah) bi kuştineke neşûştî herî


ma şalê (înşellah) tu di nava alemê susret bî


ma şalê (înşellah) tu herî darbesta te were


ma şalê (înşellah) tu rahêlî bi çi bibe ax


ma şalê (înşellah) tu yekî sibê, yekî nîvro, yekî êvarê hilînî


mala babê te wisan xera bitin, bite berkê kinifan


mala bavê te xera be, stûn tunebe xwe ber bigre


mala te bibe kelefe û kelefe jî bibe warê bûman


mala te li ser pişta xezalê be û tu bidî pey kûsîyî


mala te li ser pişta xezalê be, tu bidi pey kûsî


mala te qefa kendalekî be û kendal bi ser de hilweşe


mero gur li te bicivin û goştê te ji hestîyan bikin


mero gur li te bicivin û goştên te ji hestîyan te bikin


min hêvîye ji Xwedê hûn goştê canê hev bixwin


min xêr ji te nedît, tu jî xêrê ji mirazê xwe nebînî


mirazê te di qirika te de bimîne û tu şa nebî


nanê te ji derîyan dewê te ji kerîyan be


ne li vê dinyê ne li wê dinyê têrxwarina te tunebe


nimêja sibehê şeytan di kerika guhê te de bimîze


oxira te nîvê rê be, bextê te jî bextê sê be


parçeparçeyî bibî û parçeyê te yî herî mezin guhê te bimîne


pepûk û kondok di mala babê te de bixwînit


por kurê

nifireka bi Kurdî, jinek çaxê merê wî an yek ji malbata wî dimirê ji qehra pora xwe kurt dike.


qijika reş bi ser ketî/bi ser te de hatî


qilpika têr xwarinê ji qirika te dernekeve


rebî, marê kor bi te ve bide, porê serê te tev biweşîne


roja ku tu qilim dilim dilîzî qeşmerok bi te bilîzin


stûyê te di ber te da bimîne

Ji stûyê + te + di + ber + te + da + bimîne


sukra te bişikêt di heftê û heft cîya re


te çawa agir berda heyata min heyata te jî agirdadayî bibe


te çawa mala me xera kir Xwedê jî mala te xera bike


te qirika min tehl kir, Xwedê jî ya te tehl bike


te qirika min tehl kir, Xwedê ya te jî tehl bike


te rût bikin û daynin ser teneşirê; lê segekî gurî ava te biçelpîne


tu bi xwe de bikevî û zirara te negihêje tu kesî


tu bibî komek hestî, bikevî ber vî destî


tu bibî komek hestî; bikevî nav vî destî


tu bibî piç û parî û her parçeyekî te di tûrekî de veşêrin


tu dîn bibî û bi çolan/bi çîya û banîyan bikevî


tu her nedar û desteng bî û bi çi mirazan re negihîjî


tu ji her du çavan bibî û kesek destê te negire


tu ji ronîkahîya çavan bibî û bikevî ber destê min


tu porê xwe bi ser bav û birayên xwe de kur bikî


wê roja bimbirek Xwedê nifirên we qebûl bike


wey topa xemsexemse bi mêlaka te ve teqîyayo


xwedê belaya te ji binê lingê te bide te


xwedê bike kasika kembera te hemasa di ber xelqê de bişkê


xwedê bike ku boçikan bi te ve girê bidin


xwedê lê xwedîtî nekirî û pêxemberî lê şifaetî nekirî


xwedê mala wî mirat bike, kursîyê di bin de bişkêne


zikê te zer bibe û dermanê te jî li ba min bibe


isn't it?

ma ne?, mane?, ne wisa, ne wilo, awayê ku mirov tiştekî dibêje û tekîd dike ka wisa ye an na.


when the cat's away, the mice will play

Demê pişîk ne li mal e, navê mişk Ebdulrehman e


gorî çavê te!

گۆری چاڤێ تە! (Kurdish-Arabic)
gorî çavên te!

what's a (smashed glass etc) between friends?

demê ku yek tiştek dişkêne an jî xirab/pûç dike û çi bihayê xwe nebe, mirov dibêje gorî çavê te!


hevalê rih bi rih

li ser hevalên nêzîkî êkudû, ji bo wan dostan tê gotin ku pirr hez ji hev dikin


bi dirêjiya şevê

bi şevê hemûyê, piştî ku diniya tarî dibe taku elindê


it's a steal!

Belaş e!, miftî belaş, bi maneya ku tiştek "pirr erzan e" tê gotin.


belaş e!

mibalexeka kes dibêjin demê tiştek bi seyreka baş e.


is there anything else

Gelo tiştekî din heye?, daxwaziyeke te yê din heye?


ji nîva dilê xwe

jidil, cidî, samîmî
 ji kûratiya hestên xwe


qûna wî qûna mirîşkan e, dixwaze hêkên betan bike

Guhartoyeke qûn qûna mirîşkê ye, dixwaze hêkên qazan bike.


qûna wî qûna mirîşkan e dixwaze hêkên betan bike


ez dibêjim hirç va ye, tu dibêjî rêç va ye

Guhartoyeke ez dibêjim hirç va ye, tu dibêjî şop va ye.


ez dibêjim hirç va ye tu dibêjî rêç va ye


destê xwe dan, hûçikê xwe xelas nekirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bayê ecem e, çend qurişên me li cem e

Guhartoyeke bayê ecem e, çend qurişen me li cem e.


bi zarokan re zarok, bi mezinan re mezin bûn


bi zarokan re zarok bi mezinan re mezin bûn


nan ji malan, av ji taştîya palan

Guhartoyeke nan ji malan av ji malan taştiya palan.


nan ji banîyê, av ji kanîyê

Guhartoyeke nan ji baniyê, av ji kaniyê.


kurm û kêzikên newalan bûne kevaniyên malan

Guhartoyeke kurm û kêzikên newalan, bûne kevaniyên malan.


dîwaro ez ji te re dibêjim, bûkê tu fêm bike

Guhartoyeke dîwaro ji te re dibêjim, bûkê tu fêm bike.


dîwaro ez ji te re dibêjim bûkê tu fêm bike


xwe ne ji dêrê dike, ne jî ji mizgeftê

Guhartoyeke xwe ne ji dêrê dikê ne ji mizgeftê.


ne bi kêrî defê tê, ne bi kêrî zirneyê tê

Guhartoyeke ne bi kêrî defê, ne bi kêrî zirneyê hatin.


ne bi kêrî defê tê ne bi kêrî zirneyê tê


hem ji kerê bûn, hem ji perê bûn

Guhartoyeke hem ji kerê bû, hem ji perê bûn.


ez mîr û tu mîr, kî soqil hemîr

Guhartoyeke ez mîr tu mîr kî soqil hemîr?.


xanîka xido, yek nebû dora dudo

Guhartoyeke xanika xido, yek nebû, dora dudo.


ez çîya tu çîya, kulîlk ma bê gîya

Guhartoyeke ez çîya û tu çîya golik ma bê gîya.


ez çîya tu çîya kulîlk ma bê gîya

Binêre ez çîya û tu çîya golik ma bê gîya.


dîzik ji beroşê re dibêje bi wê de here rûwê te tenî ye

Guhartoyeke dîz ji beroşê re dibêje: “bi wê de here rûteniyê!”.


agir bi erdê keve gurzek pûşê wî naşewite

Guhartoyeke agir bi erdê keve, gurzek pûşê wî naşewite.


bi xêr û xweşî biçî û bî xêr û xweşî werî mala xwe

Guhartoyeke bi xêr xweşî biçî, bi xêr û xweşî werî.


lihêfa ser çavê wî jî birevînin dengê xwe nake

Guhartoyeke lihêfa ser çavê wî jî birevînî deng nake.


destê (yekî) tije garis be dendikek jî jê nakeve

Guhartoyeke çengê (yekî) tije garis be dendikek jê narije.


bûn wekî hecacê ku li erefayê bê şêlandin

Guhartoyeke wekî hecacê ku li Erefayê bê şêlandin.


wekî dîya bûka bêcihêz ketin mitaleyan

Guhartoyeke wekî diya bûka bêcihêz ketin mitaleyan.


wekî pisîkê li ser her çar lepan ketin

Guhartoyeke wek pisîkê li ser her çar lepan ketin.


kîjan kevirê radikî li bin ew derdikeve

Guhartoyeke kîjan kevirê radikî li bin derdikeve.


wekî hespê cehxwarî serê xwe hejandin

Guhartoyeke wek hespê ceh xwarî serê xwe hejandin.


ez keleka xwe di ser avê re derbas dikim

Guhartoyeke keleka xwe di ser avê re derbas kirin.


bi xwêdana eniya xwe heq kirin

Guhartoyeke bi xwêdana eniya xwe qezenc kirin.


her tim şekalê xwe bin guhê mirovan dixe

Guhartoyeke şekalê xwe bin guhê mirovan dixe.


tu li vî alî bixî alîyê din dide berê

Guhartoyeke tu li vi aliyî bixî, aliyê din dide berê.


berê (yekî) bi ku de bikî nabêje na

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


tasek ava sar bi ser tiştekî de vexwarin

Guhartoyeke tasek ava sar bi ser ... de vexwarin.


destê min di nav rûnê sor de be jî

Guhartoyeke destê min di nav rûnê sor de be.


wekî xoce hizir li hewara (yekî) hatin

Guhartoyeke wekî Xocê Xizir li hawara (yekî) hatin.


kêmasî û çewtiyen yekî li rûyê wî/ê xistin

Guhartoyeke kêmasiya (yekî) li rûyê wê xistin.


şeva leyletûl qedrê ji dîya xwe bûye

Guhartoyeke şeva leyletilqedrê ji diya xwe bûn.


kirin nav kêşekî gû û agir berdanê

Guhartoyeke kirin nava kêşekî gû û agir berdanê.


qîyamet li ser serê (yekî) rakirin

Guhartoyeke qiyamet li ser serê (yekî) rakirin.


bila ew jî here serê xwe keviran xe

Guhartoyeke bila here serê xwe keviran xe.


lê hevdu di nav xwîn û xuhdanê de hiştin

Guhartoyeke di nav xwîn û xuhdanê da hîştin.


tu ji gerê têyî ew ji gerefenê tê

Guhartoyeke tu ji gerê têyî ez ji gerefenê têm.


kîjan kevirî rakî ji bin derdikeve

Guhartoyeke kîjan kevirê radikî li bin derdikeve.


bi rûyekî spî ji nav karekî derketin

Guhartoyeke bi rûyekî spî ji nav derketin.


ji birçînan çavên (yekî) tarî bûn

Guhartoyeke ji birçînan çavê (yekî) tarî bûn.


bi hev û din re baş debar nekirin

Guhartoyeke bi hev du re baş debar nekirin.


bûn wekî masiyê ku av li serê zuwa bûn

Guhartoyeke wekî masiyên av li ser zuhabûyî.


destê xwe ji pêsîra (yekî) nekişandin

Guhartoyeke destê xwe ji pêsîrê nekişandin.


ji hebek tirî mahserek çêkirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


li ser belayê zimanê xwe vebûn

Guhartoyeke li ser belaya zimanê xwe ve bûn.


bi her çar pîyan ketin (tiştekî)

Guhartoyeke bi her çar piyan ketin (tiştekî).


wekî erebê çav li penêrê ter ketî

Guhartoyeke wek Erebê çav li penêrê ter keve.


hefsarê (yekî) di destê (wî) de bûn

Guhartoyeke hefsarê (yekî) di destê (yekî) de bûn.


biriyê min şe dikî çavê min derdikî

Guhartoyeke birûye min şeh dikî, çave min jî derdixî.


qey porê xwe li ber tavê spî kirîye

Guhartoyeke porê xwe li ber tave spî kirin.


qul û qewer jî bi dest neketin

Guhartoyeke qul û qawêr jî bi dest neketin.


bi qîç û pilan ketin (tiştekî)

Guhartoyeke bi qîç û pîlan ketin (tiştekî).


simbêla (yekî) hê nû bûtik bûn

Guhartoyeke simbêlê (yekî) hê nû bûtik bûn.


zikê yekê hatin ber devê wê

Guhartoyeke zikê (yekê) hatin ber devê wê.


mehd û mirûzê (yekî) ketin hev

Guhartoyeke mehd û mirûze (yekî) ketin hev.


dek û dolab li (yekî) gerandin

Guhartoyeke dek û dolap li (yekî) gerandin.


felek kumê xwe li (yekî) xwar kirin

Guhartoyeke felekê kumê xwe lê xwar kirin.


ji zarokan bigire heta pîr û kalan

Guhartoyeke ji zarokan bigre heta kal û pîran.


ruhê (yekî) hatin ber pozê (yekî)

Guhartoyeke ruhê (yekî) hatin serê pozê (yekî).


ji hev û din re durist û sadiq bûn

Guhartoyeke bi hev û din re durist û girêdayî bûn.


bûn bela û ji ya xwe nehatin xwarê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


destê (yekî) gihîştin devê (yekî)

Guhartoyeke destê (yekî) gihîştin devê (wî).


derdê xwe ji paşayê ker re bêje

Binêre derdê xwe ji paşayê ker re gotin.


devê xwe ji xêrê re veke

Guhartoyeke devê xwe ji xêrê re vekirin.


qûna bêaran benîştên daran

Guhartoyeke qûna bêaran, benîşten daran.


xwe avêtin ser der û dawê (yekî)

Guhartoyeke xwe avetin der û dawa (yekî).


firsend ji dest xwe berdan

Guhartoyeke firsend ji destê xwe berdan.


simbêla (yekî) hê nû xwê dan

Guhartoyeke simbêlê (yekî) hê nû xwê dan.


dûman ji nav serê (yekî) çûn

Guhartoyeke dûman ji nav sere (yekî) çûn.


Xwedê li gora heqê (yekî) bidê

Guhartoyeke Xwedê li gora dilê (yekî) bidê.


hem ji kerê hem ji perê bûn

Guhartoyeke hem ji kerê bû, hem ji perê bûn.


bi xwe li çareya serê xwe nêrîn

Guhartoyeke bi xwe çareya serê xwe dîtin.


hezra pêş û paşiya xwe nekirin

Guhartoyeke hesabê paş û pêşiya xwe nekirin.


tiliya xwe xistin nav her karî

Guhartoyeke tiliya xwe xistin nav hemû tiştî.


hêrsa (yekî) li nava hev ketin

Guhartoyeke hişê (yekî) li nava hev ketin.


ji bavê xwe de bêminet bûn

Guhartoyeke ji ba bavê xwe de bêminet bûn.


li pêş û paşîya xwe nanihêre

Guhartoyeke li paşî û pêşiya xwe nanihêre.


xwudê vê dinyayê neyîne bîra

Guhartoyeke Xwedê vê dinyayê neîne bîrê.


mehd û mirûzê xwe tirş kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


serê (yekî) kirin gêjahîyan

Guhartoyeke serê (yekî) kirin gêjahiyan.


li koklîka (yekî) siwar bûn

Guhartoyeke li kokilîka (yekî) siwar bûn.


di dilê (yekî) re derbas bûn

Guhartoyeke di aqilê (yekî) de derbas bûn.


di bin bandora xwe de girtin

Guhartoyeke di bin kontrola xwe de girtin.


li ber çavên yekî xerab bûn

Guhartoyeke li ber çavên (yekî) reş bûn.


xwe li ser erdê dirêj kirin

Guhartoyeke xwe li ser piştê dirêj kirin.


xwe bi xwe re porteport kirin

Guhartoyeke bi xwe, xwe de portepot kirin.


serê (yekî) bûn wek dolabê

Guhartoyeke serê (yekî) bûn wekî dolabê.


hundir bi qurbana derve ye

Guhartoyeke hundir bi qurbana ji derve be.


ava wan bi coyekî de neçûn

Guhartoyeke ava (...) di coyekê de neherikîn.


qenc û xirab ji hev xuya kirin

Guhartoyeke pakî û xirabî ji hev cuda kirin.


ez dizanim û Xwedê dizane

Guhartoyeke her ez dizanim û Xwedê dizane.


dilê (yekî) tehemmûl nekirin

Guhartoyeke canê (yekî) tehemûl nekirin.


hesabê paşiya xwe nekirin

Guhartoyeke hesabê paş û pêşiya xwe nekirin.


Xwedê kare te li hev bîne

Guhartoyeke Xwedê karê (yekî) li hev bîne.


dinya li ber çavan reş bûn

Guhartoyeke dinya li ber çavê (yekî) reş bûn.


pergala kesekî xirab kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dek û dolab li (yekî) kirin

Guhartoyeke dek û dolab li serê (yekî) çêkirin.


sûcê xwe kirin stûyê (yekî)

Guhartoyeke sûcê xwe avêtin stûyê (yekî).


Xwedê bi rihma xwe şa bike

Guhartoyeke Xwedê (yekî) bi rehma xwe şad bike.


ruhê kulmekî tê de bûn

Guhartoyeke ruhê kulmekî tê de tune bûn.


bela ji Xwedê xwestin

Guhartoyeke belaya xwe ji Xwedê xwestin.


bilbil kirine qefesa zêrîn dîsa gotiye ax wetenê min

Guhartoyeke bilbil xistine qefesa zêrîn, gotîye ax welatê min.


kûsî li ber quna (yekî) bazarê kirin

Guhartoyeke kûsî li ber qûna (yekî) bazarê kirin.


ê ku ne bi kêrî defê tê ne bi kêrî zumeyê tê

Guhartoyeke ne bi kêrî defê, ne bi kêrî zirneyê hatin.


li gund mêr nemane navê dîkî kirine evdirehman

Guhartoyeke ji qata mêran re navê dîk danîne Evdirehman.


kirin û gotinên (yekî) li hev nenihêrtin

Guhartoyeke gotinên (yekî) li hev nenihêrîn.


lihêfa ser çarşefa (wî) jî bibî dengê xwe nake

Guhartoyeke lihêfa ser çavê wî jî birevînî deng nake.


destê xwe ji kar û barê dinyayê kişandin

Binêre destê xwe ji îş û karan kişandin.


ew li ser lingan hezar derewan dike

Guhartoyeke li ser lingan hezar derew kirin.


sûcê xwe di ser hinekên din de wer kirin


her gav (tiştek) pizrika ser zimanê (yekî) bûn


ava kelandî bi ser çokê (yekî) de hatin

Guhartoyeke ava sar bi çokên (yekî) de hatin xwarê.


aveke kelandî bi ser û çokê (yekî) de hatin


bila belaya xwe ji Xwedayê xwe bibîne

Guhartoyeke tu belaya xwe di ba Xwedê de bibînî.


destê xwe dan ser wîcdana xwe û gotin

Guhartoyeke destê xwe dayîn li ser wîjdana xwe.


gav û saet li ser zimanê (yekî) bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


mirîşkê hêk kir navê xwe li xelkê kir

Guhartoyeke mirîşkê hêk kir, heval ji xwe re çêkir.


dest û pêçiyên (yekî) zîv û zêr dibirin

Guhartoyeke destê (yekî) zîv û zêr birîn.


tasek av bi ser de vexwarin

Binêre tasek ava sar bi ser ... de vexwarin.


li serê kesekî fend û fûnd çêkirin

Guhartoyeke li serê (yekî) fek û tele çêkirin.


mûyê canê (yekî) lê bûn wekî şûjin

Guhartoyeke mûyê canê (yekî) bûn mîna şûjinan.


pîyên (yekî) bi erdê ve zeliqîn

Guhartoyeke dest û piyên (yekî) bi erdê ve zeliqîn.


bi bêjingê dan hev bi seradê belav kirin


dîwaro ji te re dibêjim bûkê tu fêm bike

Guhartoyeke dîwaro ji te re dibêjim, bûkê tu fêm bike.


sibeh û êvar gav û saet li ser zimanê (yekî) bûn


dek û dolab li serê (yekî) hatin gerandin

Guhartoyeke dek û dolab li dora (yekî) gerandin.


ne bi kêrî defê tê ne jî bi kêrî zirnê tê

Guhartoyeke ne bi kêrî defê, ne bi kêrî zirneyê hatin.


korê min e xanîka xido yek nebû dora dido

Guhartoyeke xanika xido, yek nebû, dora dudo.


bi afirê xwe de rîtin li kodika xwe xistin


arê xwe bêjing kiriye kapeka xwe rêtiye

Guhartoyeke arê xwe bêtin, kapeka xwe rêtin.


ez dibêm hirç va ye ew dibê rêç va ye

Guhartoyeke ez dibêjim hirç va ye, tu dibêjî şop va ye.


piyê xwe ji bera bavê xwe zêde avêtin

Guhartoyeke piyê xwe li gorî bera bavê xwe avêtin.


ez axa tu axa kî pez bibe nav baxa

Binêre ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan.


aqilê (yekî) ji serê (yekî) derketin

Guhartoyeke aqilê (yekî) ji serê (yekî) birin.


eynî berf e eynî çiftexas e

Guhartoyeke eynî berf e, eynî çiftexas e.


çavê xwe girtin serê xwe kirin ber xwe

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


aqilê (yekî) li ser serê (yekî) bûn

Guhartoyeke aqilê (yekî) ne li serê (yekî) bûn.


xwe li vî alî li wî alî quraftin

Guhartoyeke xwe bi vî alî wî alî de avêtin.


zikê (wî/ê) bi piştê ve zeliqîye

Guhartoyeke zikê (yekî) bi piştê ve zeliqîn.


şeko navê xwe li hevalê xwe ko

Binêre şekopeko, navê xwe li hevalê xwe ko.


di devê xelkê de bûn benîşt

Guhartoyeke em bûn benîşt, ketin devê xelkê.


gotina (yekî) di paşila (wî) de hazir bûn


bawerîya (yekî) li ser dev û lêvan bûn

Guhartoyeke baweriya li ser dev û lêvan.


qûna te qûna çivîkê ye tu hêkên betan dikî

Guhartoyeke qûna wî qûna mîrîşkê ye, hêkê qaza dike.


tu bikevî stûyê te di bin te de bimîne

Guhartoyeke stûyê te di ber te da bimîne.


li hev nekirin

Guhartoyeke bi hev û din re debar nekirin.


gav û saetê (yekî) li hev nenihêrtin

Guhartoyeke gotinên (yekî) li hev nenihêrîn.


tilîya xwe kirin nav her tiştî

Guhartoyeke tiliya xwe xistin nav hemû tiştî.


ardê xwe pehtîye kapeka xwe rêtîye

Guhartoyeke arê xwe bêtin, kapeka xwe rêtin.


xwe avêtin xaret û xîretên (yekî)

Guhartoyeke xwe avêtin ber tor û bextê (yekî).


weka Xwedê li hawara (yekî) hatin

Guhartoyeke wekî Xocê Xizir li hawara (yekî) hatin.


bi rûyê spî ji (karekî) derketin

Guhartoyeke bi rûyekî spî ji nav derketin.


mehd û mirûzê (yekî) tirş bûn

Guhartoyeke mehd û mirûze (yekî) ketin hev.


dev û qûna xwe li hev şaş kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dev û çeneyên (yekî) kirin hev

Guhartoyeke dev û pozê (yekî) tije xwîn kirin.


bi destê kul de jî mîz nekirin

Guhartoyeke bi ser tiliya kul de mîz nekirin.


teyrokê li werzê (wî) xistîye

Guhartoyeke teyrok li werzê (yekî) xistin.


zimanê (yekî) hebûn helebîyek

Guhartoyeke zimanê (yekî) heft helebî bûn.


pê û pêgav neavêtin (cihekî)

Guhartoyeke piyê xwe ne avêtin (cihekî).


ava (wan) di cihekî de neçûn

Guhartoyeke ava (...) di coyekê de neçûn.


li qûnê ketin kasika cacarûnê

Guhartoyeke bi qûnê ketin nav kodika jajerûnê.


şehir efsanesi

Rîwayetên bêesil an jî nerast in ku di nava xelkê de bi berfirehî belav bûne.
Meselok, hîkayet, gotegot, galegot, gotegotkên nav xelkê.


sehma xwe kirin di serê (yekî) de

tirsandin, tirsandin kesekê bi reftarên xwe yên dijwar û mêraniya xwe

leglegey jî her zwî sehma xo kire diserê wan da


xebera te ye

gotina te rast e, tu mafdar î, tu rast dibêjî, gotina te ye


bi gundî ve

Ev şeve dê çîne dev hevalekê bi gundî ve.


bi otomatîkî

ji ber xwe, otomatîkmen, ji ber xwe de, bixweber, xweber, ji xwegerî


destê (yekî) jê re bûn

ya ji te dihêt bike, bêminetbûn, bi ramana wê yekê ku kesek bêminet be ji wê ya ku bişê bike


vesilesiyle

bi wesîleya tiştekî yan kesekî, bi xêra tiştekî yan kesekî


dediklerine katılıyorum

xebera te ye, gotina te rast e, tu mafdar î, tu rast dibêjî, gotina te ye


I agree with you

xebera te ye, gotina te rast e, tu mafdar î, tu rast dibêjî, gotina te ye, em hevfikir in


bi rûtînî

bi awayekî rûtîn, bi şiklekî edetî, bi sîstematîkî


bu şekilde

bi vî awayî, bi vî rengî, bi vî şiklî, bi vî şêweyî

Bu şekilde yapmalısın.


زۆرا (یەکی) برن

Bi alfabeya erebî nivîsina zora (yekî) birin.


ژ تاقەت کەتن

Bi alfabeya erebî nivîsina ji taqet ketin.


li ber çavan reş bûn

Guhartoyeke li ber çavên (yekî) reş bûn.


ل بەر چاڤێن (یەکی) رەش بوون

Bi alfabeya erebî nivîsina li ber çavên (yekî) reş bûn.

ku-ل_بەر_چاڤێن_(یەکی)_رەش_بوون-ku-phrase-3Zvc2QWG


Xebera xweş, marê rêş.

Ji bo tiştê ku aqilê mirov jê nabire ku bibe lê bi gotina xweş çêdibe / çareser dibe re tê gotin.


Piç bi piç, dibe kevir û kuç.

Ji Piç + bi + piç + dibe + kevir + û + kuç

Her tişt ji hindikahiyê pêk tê û zêde dibe.

(Mamoste Dilovan)


çav rezîl in, dest û pê camêr in.

Ev gotina pêşiyan ji bo karên bedenî/fizîkî divê bên kirin tê bikaranîn. Dema çavên mirovan bi kar dikevin: Mirov çavtirsandî dibin lê bi alîkariya dest û piyan ew kar tên qedandin.

(Mamoste Dilovan)


دەستێ خوە ژێ شووشتن

Bi alfabeya erebî nivîsina destê xwe jê şûştin.

ku-دەستێ_خوە_ژێ_شووشتن-ku-phrase-FUP-n61v


boo!

peyveka mendehuş, ya ku zarok bi taybetî bi yarî ve pişt pişta kesekê diqêrin


ل بەر مرنێ بوون

Bi alfabeya erebî nivîsina li ber mirinê bûn.


bila çêleka mirov avis be, wê rojekê bizê

insanın bir yerde beklentisi varsa mutlaka bir gün o beklenti gerçekleşecektir

Ji bo ku hêviya mirovan ji tiştekî hebe û hê nehatibe cî re tê gotin.

Dibêjin tayîna mamosyetiyê ya Mamoste Dilovan hatiye kirin lê divê ji bo dest bi peywira xwe bike hê sê mehên din jî bisekine. Ew jî wek pêşiyên kurdan difikire û dibêje: "Bila çêleka mirov avis be, wê rojekê bizê."


only mad dogs and Englishmen go out in the midday sun


sticks and stones may break my bones, but words will never hurt me

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-us-sticks and stones will break my bones, but words will never hurt me.oga


easier said than done

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-easier said than done.ogg

gotin ji encamdanê hesantir e, şert ne deve


baran ji erd û esmana lê diket

baran + ji + erd + esman + a + lê + diket

ji bo hatina barana dijwar tê gotin, tîfane


dadê bibîne, dotê werîne

anasına bak kızını al, kenarına bak bezini al

Keç/dot ji aliyê kurmên xwe ve bi giştî li diyan xwe diçin. Loma dema ku mirov biryara zewacê ji bo keçekê bide, ku mirov diya wê nas bike em dê di derheqê keçikê de jî bibin xwedan agahî rast û dirust.


feather one's own nest

nanê xo bi afka xelkê dixot, Elî Baba (bûna gendel, bi taybetî siyasetvan)


nîska mala Barzan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nîsk e, xwe pê bike gîsk e; herre ser banî xwe pîs ke


nanê xo bi afka xelkê dixot

Ji nanê + xo + bi + afka + xelkê + dixot


the pot calling the kettle black

zilkî di çavê me de dibînît, bes garîteyî di çavê xwe de nabînît


zilkî di çavê me de dibînît, bes garîteyî di çavê xwe de nabînît

they notice a speck of wood in our eyes, but can't see the beam in their eyes

Tê gotin ji bo wî kesê/a ku rexnê bi tiştekî li kesê beramber digire, lê ew bi xwe wî tişti dike û dibe xirabtir jî dike.


zilkî di çavê me da dibînît, bes garîteyî di çavê xo da nabînît

Guhartoyeke zilkî di çavê me de dibînît, bes garîteyî di çavê xwe de nabînît.


the letter of the law

The Pharisees kept the letter of the law, but they ignored the spirit of the law.


ji Xwedê bawer ke

derbirrînek bo hêzkirina gotinekê, hindek dibêjin bikarînana ne yê dirist


الاقربون اولى بالمعروف

ku-الاقربون_اولى_بالمعروف-ar-phrase-5I8HUHQM


kulka qunêye ne dêr dibît û ne zer dibît

Ji kulka + qunêye + ne + dêr + dibît + û + ne + zer + dibît

a sore on the backside can neither be lanced, nor will it heal (turn yellow)

hindek kes bêhîvî dibe, bo nimûne kureke bedkar; ne baş dibe û ne bela wî jêve dibe


go the extra mile

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-go the extra mile.ogg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-go the extra mile.ogg


li cihê yekî bûn

eger ez ew bam, eger ez di rewsha wî de bam


bi hêceta silkê xwe gehande kutilkê

dema kesek karekê diket ne bi merema kû wî karî biket belko ji ber tiştekê dî

ew çû dehwatê ne da bi leyizît belko da yara xwe bibînît


back in the day

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-back in the day.ogg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-back in the day.wav

di rojên berê de, di demên berê de, wextekî


hold the line

neguherîn, wek ya hazir hîştin, wekxwe hîştin


have ants in his pants

filfil di qûna (yekî) de bûn, filfil ketin qûna (yekî)
Kesê ku nikare rûne ji ber derd û fikaran yan jî zarokê ku nehsî dike.


derdora sermaseyê

Bi hemû hêmanan re (sepan, pel, bişkok, îkon hwd.) navrûya kombersê ye ku bi vekirina kombersê ve pêrgî bikarhêneran tê.


pakêta nivîsbariyê

Pakêtên ku bi rêbaza arşîvkirinê hatiye pakêtkirin û ji aliyê pergaleke rêvebira pakêtan ve yan jî ji aliyê "sazker" (installer) ve tê li pergalê sazkirin.


dê her mirîn

Ji "em dê her (bi) mirîn" a ji zarawayê Badînî.

ji bo hindê tê gotin ku mirovî her tiştekê hebe bike, an jî çi pareyê ku hebe bixwe çimkî jiyan ya kurt e û wê mirov her bimire


çaxê te bi xêr

چاخێ تە بخێر (Kurdish-Arabic)
çaxê te bixêr


dem baş

Ji dem + baş. Bide ber kurdiya başûrî شا گا (şa ga, “şeh gav”), farisî شاه گاه (şah gah, “şeh gav, dem şeh”) û soranî کاتت خۆش بێت (katt xoş bêt, “dema te xweş bibe”).


یەکەم فیشەکی باوکمم

nexrî, kur yan keça yekê, zarokê destpêkê, eyalê ewilîn


bernakevît

nehêja, ne ji hejî, ne berketî, ne muhîm, zehmetê nebe,
 tiştê ku ne hêjaye mirov ji ber tiştekî bike


di nava wan de ji vir û çiyayekî ferq hebûn


kerekê bi kurtan di nav wan re derbas nebûn

Guhartoyeke kerekê bi kurtan di nav de derbas nebûn.


qîra bisîr bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nava (wî) û (yekî) tune bûn

Guhartoyeke dilsarî ketin navbera (wan).


berî tu tibila xwe dirêj keye min, xwe piştrast ke tibilên te yên dî ne dipîsin

if you point the finger at someone, remember that three fingers are pointing back at you

eger mirovî pirr xeletî û sûc hebin, nabe xeletiyên kesên din li nav çavên wan bixe


di serî de rûneniştin

Guhartoyeke di serê (yekî) de rûneniştin.


xwe tê negehand

خوە تێ نەگەهاند (Kurdish-Arabic)
xo tê negehand

ji bo wê rewşê tê gotin ku kesek pêkolê nake an jî nevêt di axiftina mirovî bigehe


bi qurişekî ketin bi hezarî jê pak nebûn


buş diaxivît

dibêje lê napêje, çentikê wî tijî derew e


shit happens

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-shit happens.wav


to be forewarned is to be forearmed

hazir be, amade be,
 ev biwêje tê gotin ku eger tu tiştekî bizanî berî çê bibe, dibe tu xwe baştir hazir bikî


pez vekuştin ser

dema ku kesek taqîkirin li zanîngehê dike û wereqeya wî gelek xeletî tê de hene ku gelek hibirê sor bikaraniye ji bo rast ve kirinê

Ezê niha sehkeme wereqa te ya imtîhanê; ya diyar e ku mamostayî pezê vekuştiye ser wereqa te.


do you want the good news or the bad news?

ya xweş bo te destpêkê bêjim yan ya nexweş


das li kû werîs li kû

Awayekî din yê nivîsîna tir li kû das li kû.


rih tê neman

رح تێ نەمان (Kurdish-Arabic)
rih bi (yekî) re neman

xof girtin, gelek tirsiyan, pirr hest bi tirsê kirin, zor tirs di dilî de hebûn


destê xwe dan ser wijdanê xwe û gotin

Guhartoyeke destê xwe dan ser wîcdana xwe û gotin.


em destê xwe deynin ser wîcdanê xwe û xeber bidin


şîrê çilîtîyê di pozê (yekî) de derketin

Guhartoyeke şîrê çilînî di poz re hatin.


serê (yekî) bûn wekî dolab

Guhartoyeke serê (yekî) bûn wekî dolabê.


agir têkeve dahlê, qevdik pûşê min tê de tune ye

Guhartoyeke agir bikeve dehlê qevdek pûşê min tê de tune.


agirê xwe pêtin, arîya xwe rêtin

Guhartoyeke arê xwe pehtin, ariya xwe rêtin.


ardê xwe bêt, kepeka xwe rêt

Guhartoyeke arê xwe bêtin, kapeka xwe rêtin.


av li desta nekirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ava di coyekê de neçûn

Guhartoyeke ava (...) di coyekê de neçûn.


bi hayê hatîye, bi hûyê diçe

Guhartoyeke bi bayê hatiye bi baranê diçe.


bi çavê biratîyê lê mêze kirin

Guhartoyeke bi çaven biratiyê lê niherîn.


bi keda enîya xwe qezenc kirin

Guhartoyeke bi xwêdana eniya xwe qezenc kirin.


bi kirasê canê xwe ve qeherîn

Guhartoyeke bi kirase canê xwe re şer kirin.


bi qûnê ketîye kodika jajerûnê

Guhartoyeke bi qûnê ketin nav kodika jajerûnê.


bila avis be, kengê be dê bizê

Guhartoyeke bila avis be, kengê dizê bila bizê.


çavên xwe girt û devê xwe vekir

Guhartoyeke çavên xwe girtin û devê xwe vekirin.


dawet ferikî, berbû hetikîn

Guhartoyeke dawet ferikî , berbû hetikî.


dek û dolab li serî gerandin

Guhartoyeke dek û dolab li (yekî) gerandin.


derzî di ber guh re kirin

Guhartoyeke derzî di ber guhê (yekî) re kirin.


dest ji cotê reş berdaye bi zirna zer girtin


dest ji erd û esman qetîn

Guhartoyeke deste (yekî) ji erd û esman qetîn.


dest û pîyê xwe jê kişandin

Guhartoyeke dest û piyên xwe jê kişandin.


destê wî tije garis be, libek jê narije

Guhartoyeke destê wî tije garis e, libek jê nakeve.


destê xwe de hêkerûnê çêkî û bidî, ê bêje devê min şewitî, destê te neşewitî

Guhartoyeke di destê xwe de hêkerûnê çêkî û bidiyê ew ê beje: devê min şewitî, destê te neşewitî.


devê te li kevrê reş bûyîn

Guhartoyeke devê te li kevirê reş bikeve.


devê xwe daye ber bayê gelîyan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


di afirê keran de razîn û xewnê pêxemberan dîtin


di av û dohnê xwe de qijilîn

Guhartoyeke di av û donê xwe de qijilîn.


di devê xwe de bir û anî

Guhartoyeke (di devê xwe de) birin û anîn.


di nava diranan de bûyîna benîşt

Guhartoyeke di nav diranan de bûn benîşt.


dinya tev de bişewite, gurzek gîyayê wî/ê naşewite

Guhartoyeke dinya tev bişewite, gurzek gîhayê wî naşewite.


dîwaro ji te re dibêm bûkê tu fahm bike

Guhartoyeke dîwaro ji te re dibêjim, bûkê tu fêhm bike.


dîya te ji bo xwedê nanekî germ dabû

Guhartoyeke diya (yekî) ji bo xwedê nanekî germ dan.


em çûn avamasya, delêka belek bi me hesîya, kula me yek bû, bû sisîya


em ne ji malekê ne, lê bi halekî ne

Guhartoyeke em ne ji maleke ne, lê bi halekî ne.


ev dewa hîna pir tê çelqandinê

Guhartoyeke ev dew hîn pir tê çeliqandinê.


ez dibêjim aş ê min e, tu dibêjî dor ya min e

Guhartoyeke ez dibêjim aş ê min e, ew dibêje: 'dora min e'.


ez dibêjim ewr tune, tu dibêjî wê baran bê

Guhartoyeke ez dibêjim ewr tune, tu dibêjî: 'wê baran be'.


ez dibêm hirç vaye, tu dibêjî jî rêç ka?

Guhartoyeke ez dibêjim hirç va ye tu dibêjî rêç va ye.


ez dibêm rê vaye, tu dibêjî jî rêç vaye?


ez hatim daweta te, tu hatî dizîya min

Guhartoyeke ez hatim daweta te, tu hatî diziya min.


ez mîr tu mîr, kî soqil hemîr

Guhartoyeke ez mîr tu mîr kî soqil hemîr?.


got ew çi ye, tu diçinî ? got kengî şîn bû, tu yê bibînî

Guhartoyeke gotin: 'ew çi ye tu diçînî' got: 'kengê hêşîn bû tê bibînî.


gotinan hev û din negirtin

Guhartoyeke gotinan li hev û din negirtin.


guhdirêj ji bo zîyandayîna xwedîyê xwe geberbûna xwe dixwaze


guhek kirî serad, yek kirî bêjing

Guhartoyeke guhek kirin serad yek kirin bêjing.


guneh li stûyê gotîyan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


gur hate dîyara, delîl li halê jara

Guhartoyeke gur hate diyaran, delîl halê jaran.


gur û hirç bûn destbira, dinya bû mehdî zeman


gûz û kap li hev par kirin e

Guhartoyeke gûz û kap li hev parê kirin.


hasil di mûsil'ê re derbas bû

Guhartoyeke hasil di musilê re derbas bû.


hem ji karê hem ji yarê bûn

Guhartoyeke hem ji karê, hem ji yarê bûn.


hem ji qerê, hem ji perê bûn

Guhartoyeke hem ji kerê hem ji perê bûn.


him ji kerê bû, him ji perê bû

Guhartoyeke hem ji kerê bû, hem ji perê bûn.


hûr biajo kûr biajo gayê zer neêşîne

Guhartoyeke hûr biajo, kûr biajo lê gaye pir neêşîne.


ji bavê xwe de bê minet e

Guhartoyeke ji ba bavê xwe de bêminet e.


ji behrê xilas bûyîn û di çêm de xeniqîn


ji ber baranê revîn, çûn ber zîpikan

Guhartoyeke ji ber baranê revîn çûn ber tiriyê.


ji birçîna bêhn ji dêv hatin

Guhartoyeke ji birçî bûnê bêhn ji devî hatin.


ji ezmana bi zembîlê peya bûye?

Guhartoyeke ji ezmana bi zembîl peya bûn.


ji her serîkî dengek derketin

Guhartoyeke ji her serî dengek derketin.


ji kêfa mewîja dil çû guvîja

Guhartoyeke ji kêfa mewîjan, dil çû guhîjan.


ji yek û nîva xwe nehat xwar

Guhartoyeke ji yek û nîva xwe nehatin xwarê.


jin çûne hewarê, mêr ketin kewarê

Guhartoyeke jin çûn hewara, mêr ketin kewara.


ketin ser kurm û kirasên hev

Guhartoyeke ketin ser kurm û kirasê (yekî).


ketina bin yekî/ê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kîjan kevirî rakî ji bin der tê

Guhartoyeke kîjan kevirî rakî ji bin derdikeve.


kirasê nedirûtî lêkirin

Guhartoyeke kirasê nedirûtî li mirov kirin.


li ser lingekî hezar derew kirin

Guhartoyeke li ser lingan hezar derew kirin.


li vir teq, li wir teq, heta çûne dinya heq


lihêfa ser çavan jî birevînî deng nake

Guhartoyeke lihêfa ser çavê wî jî birevînî deng nake.


lingê xwe ıi dor guhê xwe xistin

Guhartoyeke lingê xwe li guhê xwe xistin.


melekê wan bi hev re kenîn

Guhartoyeke milyaketên wan ji hev re kenîn.


min baxçe dayê bi nezanî, ji der de hat got ez xwedî tu cenanî

Guhartoyeke me baxçe danî bi nezanî, ji der de hat got: 'ez xweyî, tu cenan î'.


mû bi zimanê mirov ve hatin

Guhartoyeke mû bi zimanê (yekî) ve hatin.


nan ji malan, av ji malan, çi ye taştêya paleyan

Guhartoyeke nan ji malan, av ji malan, taşteya palan.


nanê xwe ji kêvir derxistin

Guhartoyeke nanê xwe ji kevir derxistin.


ne bi kêrî şevê, ne bi kerî şivê tê

Guhartoyeke ne bi kêrî şevê, ne bi kêrî şivê hatin.


ne ji bilik e, ne ji holik e

Guhartoyeke ne ji bilikê, ne ji holikê bûn.


ne ji dêrê dibe, ne ji mizgeftê

Guhartoyeke xwe ne ji dêrê dikê ne ji mizgeftê.


ne xwe ji dêrê dike, ne ji mizgeftê

Guhartoyeke ne xwe ji dêrê dike ne jî ji mizgeftê.


par mirdî, pêrar mirdî, kefen zerdî, tu îsal dibêjî, şirdî birdî

Guhartoyeke par mirdî, pêrar mirdî, kefen zerdî, îsal dibêjî: 'şîrdî birdî'.


pêyê xwe gorî bera bavê xwe avêtin

Guhartoyeke piyê xwe li gorî bera bavê xwe avêtin.


peyv li peyvê sekinî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


pîrê têr bû ji kîr e, dûre sêwî hatin bîrê


qîrînek li erdê yek li esman

Guhartoyeke qîrînek li erde yek li esman bûn.


qûn qûna mirîşke ye, hêk hêka qazê ye

Guhartoyeke qûn qûna mirîşkê ye, hêk hêka qazê ye.


qûna xwe vir de wê de avêtin

Guhartoyeke qûna xwe bi vir de, wê de avêtin.


qûnê dixwazî, qalibek sabûn jî di ser de dixwazî


rûnê ku bi ser germîyî de rijîyaye

Guhartoyeke rune me bi ser germiya me de rijiya.


sal ew sal, lê bihar ne ew bihar e bûyîn


ser lingekî hezar derew kirin

Guhartoyeke li ser lingan hezar derew kirin.


serê xwe kirîye cirnekî vala

Guhartoyeke serê xwe kirin curnekî vala.


seyê me ye, li ber derîyê xelkê direyê

Guhartoyeke seyê me ye, li ber deriyê xelkê direye.


sofîyê remezanê, wek kerê dûv garanê

Guhartoyeke sofîyê remezana wek kerê dû garanê ne.


şerê xwe di ber nêynûkê xwe re derxistin


şîrê sêroyî di pozan re hatin

Guhartoyeke şîrê çilînî di poz re hatin.


şor di devê xwe de birin û anîn

Guhartoyeke (di devê xwe de) birin û anîn.


tasek av ser de vexwe

Guhartoyeke tasek av bi ser de vexwarin.


toroqa wî dan ser nane wî

Guhartoyeke toraqa wî danîn ser nanê wî.


tu çi zû bûyî kundir, te çi zû şax veda?

Guhartoyeke tu çi zû bûyî kundir, te çi zû şax veda!.


tu li kû mala bavê te li kû

Guhartoyeke tu li ku, mala dawetê li ku?!.


wek ecemê ku çav li penêrê ter bikeve

Guhartoyeke wekî ecemê ku çav bi penêrê ter bikeve.


wek êtîmên çav li hêkên sor ketî

Guhartoyeke wekî êtîmên çav bi hêkên sor ketî bûn.


wek eyarê genî ku bêhn jê bê

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


wek kerê ba ber guha keve

Guhartoyeke wek kerrê ba bi ber guhê wî keve.


wextê gîya bû, kes ne xuya bû, dema bû firîk, hemo û heso bûn şirîk


xew jî diwêt, kew jî diwêt

Guhartoyeke xew jî divêt û kew jî divêt.


xwe avêt bextê namûsa yekî

Guhartoyeke xwe avêtin bext û namûsa (yekî).


xwe avêt xaret û xîretan

Guhartoyeke xwe avêtin xaret û xîretên (yekî).


xwe jê re kirina erd û xwelî

Guhartoyeke xwe jê re kirin erd û xwelî.


xwe ne ji dêrê dike, ne ji vange

Guhartoyeke xwe ne ji dêrê dikê ne ji mizgeftê.


yek ez zanim, yek xwedê zane

Guhartoyeke yek ez dizanim, yek jî xwedê dizane.


aqil nebirîn

Bawernekirina tişt û bûyeran ez bawer nakim ku bibe dibe ku bibejî lê bawerîya min pê nîn e ku dê bibe ev zargotin ji bo tişt yan jî bûyerên tevlihev û dawî ne xuya tê bikaranîn


aqilê min dibire, lê aqilê ewkê min nabire

Dibe ku hin kes bi ew tişt û bûyera ku tu dibêjî bixapin lê ez naxapim, ew biwêj ji bo kesên ku bîr û bawerîya wan kêm û ne saxlem tê bikaranîn ku kesên wisa bi tevgera xwe bawerîyê nadin yê li hember xwe.

- Tu dibêjî ez dê ji te re xanîyekî ava bikim!
 - Tu bawer nakî?
- Aqlê min dibire lê aqlê ewkê min nabire.


ardê ku kom kirîye bi bayê wî re fîrî çû ber daro

Ji bo tiştekî yan qezencekê çû derekê li wê derê tu tişt bi dest wî/wê neket lê bi wê jî namîne tiştê ku wî/wê yê berê ku bi keda xwe komkirî jî ji destê wî/ê derket û zerar kir çîrokeke vê zargotinê heye dibêjin, rojekê jineke qereçîya bi ser û sekeyî perîşan li pêşîya malekê dît ku jineke din ya qereçî ji bo sedeqeyekê dike biçe malekê li pêşîya wê gerîya û got

"keçê neçe wê malê neçe wê malê!" ya din got.
"Çima?" got.
"Nexweşek li wê malê ye, ardê ku min kom kirî bi bayê wî re firrî çû ber daro".


bavêjî ber kûçik, kûçik naxwe

Guhartoyeke biavêjî ber segan, seg naxwin.


bêlome be

gelek ecêb e xwedê nede serê kesî dûr ji serê canik û camêran, xwedê neyîne serê kesî dozek wer giran e ku rexne kirin ne rast e

Kurê wê mir aqil çelqand bêlome be.

Piştî vê gotinê meclis ji nişka ve winda bû. Xwedê herdu destê xwe li pişt xwe girêda, du sê gavan çû hat. Vegeriya, ji ferîştehê xwe re got, "Bêlome be! Ev çi tiştekî sosret e, her ku min mirov afirandine ez pêrgî tiştekî wiha nehatime, nayêm jî.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 57, ISBN 978-605-5585-41-9


berde binê te erd e

heta dikarî derew û viran bike ne kesê ku bi te bawer dike ne jî kesê ku li te guhdarî dike heye

Tiral qet di bin bandora van gotinan de nema û ji Çiçino re got, Berde binê te erd e.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 43, ISBN 978-605-5585-41-9


bi çipikan toz ji xwe daweşandin

paqij û tirintas bûyîn '(tirintas: di mijarekê de tîtiz û hesas bûyîn)'


bûna kera bezok ya ku ber bi guran ve dizire


cinê mirov ji hev hez nekirin

Guhartoyeke cinê mirov ji yekî hez nekirin.


cinê mirov ji yekî hez nekirin

kêfa mirov ji yekî re nehatin, bi yekî ve nok û nîskê mirov tev nekelîn, bi yekî ve gotinên mirov li hev nehatin


çav dîndoq bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


çav rijandin

Gelek zor dane wî çavê wî rijandin.


çil kilamên hirç ne, hemû li ser dara hermîyê ne

Binêre heft çîrokê hirçê ne, her heft jî li ser dara hermîyê ne.


çû ber çêm çem miçiqand

gelek bêsîud û bextreş e ku destê xwe diavêje kîjan karî ew kar xira dibe û di wî karî de zirarê dike

talihê wî/ê tune ye çi karî dike li hev nayê tim dawî xirab tê


di pêçîyê mirovê kul de mîz nekirin

Guhartoyeke bi ser tiliya kul de mîz nekirin.


di xwe de com kirin

ji bo xwe birin û dews li ser windakirina tiştekî [


dînan ji ber tatan bar kirin

kesên dîn ji xwe dîn in û tu dikarî li gor rastîya wan tevbigerî lê ji ber ku tat xwe dîn qebûl nakin û tu nikarî gotinan bi wan bidî fêm kirin bi wan re îdarekirin gelek zehmet e


emelî pê nabe

bawerî pê nabe, mirov nikare jê bawer bike


erewê wî serê xwe danî ye

vê gavê sîûda wî/ê tine ye bextê wî naxebite ji wê ye ku karê wî/ê ne di rê de ye [


ga mir dew birî

tiştê me yê ku we mafê xwe lê dikir xelas bû

ji vê pêve tu tiştê me yê ku hûn bixwin nema loma hûn ji me dûr ketin


gavan xeyidî neçû ber garanê, hew dizinîbû dewar ê li bestê bimîne

Binêre gavan xeyidî nanê xwe berhev nekir, hew dizanibû gundî dê hev du qir bikin.


girêka wî pişt heçikê ket

ez di gelek bihurkên zor de borîm. Êdî ez rehet û bêked im, karê niha ku ez dikim ne zor e hêsan e.


gur hate nav malan, wey li halê feqîr û jaran

Binêre gur hate dîyara, hewar kete hejara.


haya min ji hemûyî hebû, haya min ji vî rengî nebû

min her tişt dizanî ji bilî vî tiştê ku te kirî


heft niqiran di binê din re bûn

gelek ji yê din xirabtir û nebaştir bûyîn


heta ku ev serî li ser vî laşî be

heta ku ez heme ewlehîya bûyîna vî karî ez im heta ku ez sax im


hezar gotin çû pereyekî

a thousand promises but all he did was sell a pair of socks

gelek gotin hatin gotinê lê gotinan cihê xwe negirt,
 dema ku kesek gotinan dike lê ti ji wan nake


him debara xwe dike, him jî debara xelê birayê xwe dike

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


hînbûna dêv

ne bi dest xwe gotin bi devê xwe nekarîn


hiş ji sêrî birin

gêj kirin û hiş di serê yekî de nehiştin

Guleya zêrînî hiş ji serê wî birin, şeytan kete bêvila mirov, nêzîkî zarok bû...

Mehmet Öncü: 101 Gotinên Pêşiyan 101 Çîrok, Nûbihar, 2019, r. 84


ji bitrî rabû kera şixul da ber dasa

kesê betal fikr û ramanên bixeter xwedî dike


ji bitrî serê ew ê xwe jêkir

Binêre ji bitrî rabû kera şixul da ber dasa.


ji hespî peya bû, li kerê siwar bû

Binêre ji hespî dahat, li kerê siwar bû.


ji kê re dibejim 'birawo ', ji min re dibêje 'bira xwaro'


keç revandin

ji bo mehrkirinê ji alîyê hezkirîyê wê ve ji mala bavê derxistina keçê

Keç revandin di (nav) Ekradan da 'eyb (şerm) nîne, lakin bi riza. Bê riza keçê nabî. Wekû keç û kurî hevdû hebandin û bab, da (bav û dêya) keçê nedane wî kurî, îcarê (kur) ewê keçê direvîne, dibine mala axayekî û yanê şêxekî. Û xweyêd (xwediyên) keçê bi pey dikevin. Eger li rê rast hatî, keçê û kurî herduyan dikujin. Eger rast nehatî, selamet çûn, êdî xweyê keçê qadirê tiştekî nabî (nikare tiştekî bike). Îcarê ew axa û ew şêx ko keç û kur çûyîne malê, dikevine mabeynê (navberê). Eger malê wî kurî jî tunebe ji kîsê xwe û yane ji cîranan miqdarekî malî û dirav berhev dikin û dibin diçine mala xweyê keçê û rica dikin, Elbette sulha wan dikin (wan li hev tînin). Û ewê keçê li wî kurî mar (mehr) dikin û dijminî radibe.

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 55, ISBN 9789944360678


kes halê bavê mirov napirse her kes dibê halê dîya te çi ye


ketina hembêzê

ji bo hev şa bûnê bi yekî re ketina lihêfê


kevirê ku wî danîye kes nikare rake

kes nikare li ser gotina wî gotineke din bibêje biryar biryara wî ye kes nikare biryara wî binpê ke

ezbenî, tu çi dibêjî? ka kevirê ku ew dayne, kî dikare li ilde?


kirina qîçek benîşt û cûtin

hêza te li wî nabe û ew ê bi rehetî karibe te


korê ku kêç ketî destan

Zilam, merivekî bi rû û têrpeyv e. Li tomofîlê siwar dibe nabe, direqînê û dest bi axaftinê dike. Gelek eyan bû ku mêrik birçiyê peyvê ye. Mîna korekî kêçek bikeve nav lepan! De vêca ne kêçek, em çar heb kêç, bibore çar heb pepûkên xwedê ketine nav lepê wî.

2020, Agîd Yazar, Welatê Antîakos ê zîrek Komagene IV https://web.archive.org/https://xwebun.org/welate-antiakos-e-zirek-komagene-iv/ arşîv, xwebun.org


ku ew zimanê te nebe, qijikê çavên te biqewirînin

Binêre ku ew zimanê te nebe gur ê te bixwin.


kûlika heft kepira li ser wî/ê hol kirin


lingê rovî girt avêt nêv holîtka mirîşkan

Binêre lingê gur girtin avêtin nav koza berxan.


ma xwîna te ji ya wî sortir e

ew jî ne weke te ye ferqa te û ya wî çi ye?


min şik ji hemûyî bir, şik ji vê nebir

Binêre haya min ji hemûyî hebû, haya min ji vî rengî nebû.


mîna ku tu guhê hirçê badî

Hatina ji kesekî/ê ji tiştekî dengên ecêb û sosret


nan û xwêya wî, li ser textikê jûnîyê wî ye

Binêre nan û xwêya wî/ wê li ser çokê ye.


navika wan bi hev re hatîye birîn

Binêre navika wan bi hev re hatiye birîn.


ne di hesêb de bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


payîz xêr

Nîşana destpêkirina payîzê ye. Di vê demê de genim û ceh tê çandin. Dinya bi xêra barana hênik dibe.


qêdê me tinebûn sîpa kî cîrana bû ku bokça xwe tine


qewet be

hêsanî be, sanahî be,
biwêjek e ku ji bo diyarkirina hêviyên baş, xwestina rehetiya karê, ji bo kesên ku karekî dikin tê gotin.


reş girêdayîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre reş girê dan.


te kire helaw

(di wateya neyînî de) te ew kar anî telwîsê


tu kengî bûyî pisîk te kengî mişk girtin


wî got 'vir de wê de 'min got ' ez hatim wê de'


ya star

Teorî 1: Ji ya + star. Ji erebî سَتَّار (sattār, “yê ku vedişêre û diparêze”).
;Çavkanî:
* Chyet, Michael L. (2003): Kurdish-English Dictionary, Ferhenga Kurmancî-Inglîzî, Yale University Press, r. 553.
Teorî 2: Hevreha Îştar, bi latînî Astarte, bi yûnaniya kevn Ἀστάρτη (Astártē), hemû ji akadî 𒀭𒈹 (ᵈIštar), ji proto-samî *ʕaṯtar- (“navê xwedavendeke stêran”), dibe ji proto-hindûewropî *h₂stḗr (“stêr”).
;Çavkanî:
*Kamûran Yîtîk, Ramazan Çeper, Ferhenga Mîtolojiya Kurdî, Enstîtuya Kurdî Ya Stenbolê, 2017, çapa 1ê, r. 199, ISBN 978-975-6282-71-7

xwedê ji bela biparêze dema ku tiştekî mezin tê holê mirov naxweze ku ew mezinahî xisarê bibîne wê demê tê gotin ku


yek bi şîv bin yê din bi taştê bin

hûn her du jî pey hev re bimrin xwedê bela xwe bide we

ne tu bî ne yê din be hûn yek ji yê din xerabtirin


yek û yek

hemû di rêzê de di pey hev re ev biwêj ji bo tiştên ku di pey hev re dibin yan li pey hev in tê gotin dema ku mirov tiştekî dijmêre tê gotin ku


zikekî têr e deh zikan birçî ye

rewşa wî ya aborî ne baş e carînan nan jî tineye ku bixwe


zikekî têr e yekî birçî ye

Guhartoyeke zikekî têr e deh zikan birçî ye.


yek bi şîv yek bi taştê be

Guhartoyeke yek bi şîv bin yê din bi taştê bin.


ê te bike qîçek benîşt û bicû

Guhartoyeke kirina qîçek benîşt û cûtin.


zelam yêt heyn û zelamoşk jî yêt heyn

when the going gets tough, the tough get going

ev biwêje tê gotin demê ku hin zelam hene hin kiriyarên jinan encam diden û wekû wan reftar dikin


piyê xezalan nal dikin kûsî dibêje; ka pepim

Guhartoyeke nalbenda kihêl nal dikirin, kêvjalê got eve lingê min jî.


nalbendan hespê xwe nal dikirin kevjalê digot; va pepikê min


agirê fileha ye?

vê şeva ha, ev şahîya ji bo çi ye, çi tawa ye? (Agirê fileha=Şeva 27'ê Sibatê fileh şahîya gunehefûkirinê dikin.)


bê lome be

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêlome be.


bê rohnî xwe têwerkirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bêhnfetisî kirin

nehişt rihet bêhnê bigire bnr bêhnçikîyayî kirin


berfa ber derîyê xwe kir ber derîyê me

gemara xwe yan edûyê serê xwe kir ser me


çola xwedê

Ma dibe ku ew li vê çola Xwedê bimire, ma qet dibe ku termê wî li vir, di bin vê germa dojehî de bihele?


da ber çavê xwe

Binêre dan ber çavan.
berî biryar dayinê zîyan û xeterê dê bibin jî hesab kirin


dest kir qirikê

Guhartoyeke dest kirin qirika hev û din.


dev girêdan

nivişt jê re kir nehişt xwarinekê bixwe (ji bo lawiran)

bi nivişt û berbejnan yek ji ser fikra wî guhertin

astengkirina piste-pist û gotegotên xelkê

Vê çi anî serê min, zara xwe hîşt, çû, ez ê çawa bikim? Xelq, der-cînar, heval-hogirên min wê çi bêjin, ez ê devê kê girê bidim?..


di eyarê xwe de şewitîn

nikarîbû hêrsa xwe têke der kerb di zikan de mayin


di ser pozê xwe re mêr e

camêr e xîret û şeref e jêhatîye lehengê mêra ye tu qisûr lê tune


di xwînê de gevizîn

ji ber birîna xwe perpitî di nav xwînê de mayin

wer hêrsê girtî kuştina xwe daye ber çavê xwe


esil ne hor e, hor e, esil qewş û dor e

bnr asil na çav û kildan e asil duhêl û badan e


ew li ku ev li ku

her du ne wek hev in yek ji yê din çêtir e


ez kor, tu kor, kî mehîrê bibe jor

(barê me bibe jor) bnr ez axa tu axa kî golikê bibe bin baxa


gavek berê

wexta ku piçik berê derbasbûyî, lehzek berê


ha elo kir, ha welo kir

Guhartoyeke ha qulîya xwar ha kulîya xwar.


ha kulîya xwar ha qulîya xwar

hat xwarin şûn de kê xwarî çer xwarî girîng nîne xwedî ber xisara xwe dikeve ber kesê xwarî nakeve


hal xweş bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


heft heşt kirin

...Bi hesreta ku ez ê wê li ser dehleke daretûyê bibînim û em ê vêkre heft û heştan bikin dilê min fenanî etfek tirî diguvişî dikumişîm ser hev.

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, r. 36, ISBN 9786052246474


ji serê me zêde ye

em bi vê rewşa xwe yan bi vê xwarina li hizûr şikir dikin

em ne pir maqûl in ev dîyarîya ji me re bes e


ji xwe razî ye

Diyar e tu gelekê ji xo raziyî, ma tu ji nû dizanî ev e ne cihê tuxmêt wekî te ye?

Xelîl Duhokî, Antolojiya Çîroka Nû ya Kurmancên Başûr, Weşanên Nûdem, Stockholm, 1994


ker û gêj kirin

van jinan ez ker û gêj kirim


kevirê xwe ber xwe de berda

Guhartoyeke kevirê xwe bi rûberî xwe berdan.


li erdê kir term

Xwediyê wî her çi qas li dorê çû û hat û xwest wî ji erdê rake jî lê ker ranebû, xwe li erdê kir term..

19.03.2011, Zinar Xamo, Hecî Gur https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200303140536/http://zinarexamo.blogspot.com/2011/03/heci-gur.html?m=1 arşîv, Zinarê Xamo.blogspot.com


li pêş û paş mêze nekirin

hesab û hucamê nekirin, çi hat ber devan gotin

li kar û zerarê nepirsîn, dil çi bixwaze kirin


li ser neynûkan reqisîn

Zilamekî qemer ê di kirasê çermsoran de, hinekî li pêş, destê xwe ji me re bilind dike. Hew tenê destê xwe bilind dikir? Na wele! Camêro hemû bedena xwe, bi destê xwe re bilind dikir. Ji bo me bide sekinandin, edetî li ser nenûkan direqisî.


li ser xwe girtin

Ez ketim, nikarim xwe li ser xwe bigirim. Ev çi civîn bû Rebbî! Tam şeş saetan axivîn, ketin gengaşiyê. Baş e di dawiyê de qediya.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 67, ISBN 978-605-5585-41-9


mirina bi emrê xwedê, ser ser û ser çavan

bila bi destên qûla nebe bi mirina bi emrê xwedê pê razî me


navika wan bi hev re hatî birrîn

Binêre navika wan bi hev re hatiye birîn.


qal û meqal

Meger li wê navê êrêsan ji dûr ve hisa me kirîne û zanîne ku diz ketine nêva dêrê. Êdi min seh kir ku ji derve bûye qal û meqal û qûrî û şemate.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 91, ISBN 978-605-5683-27-6


rehma Xwedê lê be

(paş mirîyan de tê gotin) rehmetî qenc bû


roja reş

xirabtirîn roj an jî dem di jiyana yekî/ê de, dema herî xirab


roja xwe birîn

kîjan rojê ye di qewlê xwe de nîşan kirin


rojek ji rojan

Rojekî ji rojan rehmet li dê û bavê guhdaran.


rokirin û pîvan

li cem xwe kar û zerar hesab kirin, dan ber hev û ser hev

Bibêjim. Ez li ser vê yekê gelekî fikirîm, min ro kir û pîva.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 80, ISBN 9786054497010

Hesê li nav hişê xwe da çû. Axo li nav vê êla giran ewî çima li seremerga xwe da şandiye dû min? Hindî Hesêyî ro kir û pîva, hegera wê hindê nizanî.


ser dan sir nedan

bi kuştina xwe razî bûyin dîsa sira xwe eşkera nekirin


ser pozê xwe re mêr e

Ew Kardûk, mêr bû, mêrekî ser pozê xwe re bû. Çi bigirta diqetand, têra xwe jêhatî bû.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 33, ISBN 978-605-5585-41-9


tu teyrî, ez xak im

Guhartoyeke tu teyr î, ez xak im; tu bi ku ve herî, tu yê li min vegerî.


xwe da alî

Hûn tev xwe bidin alî / Ev xezeb e dibarî

Çîroka Malbata Evdo, Firat Cewerî, Weşanên Nûdem


xwe jê re kir erd

Guhartoyeke xwe jê re kirin erd û xwelî.


the devil is in the detail

hûratiyên meselekê bi arîşetirîn rûyê wê ye


he couldn't organise a bus queue on a one-way street

couldn't organise a piss-up in a brewery


Xodê bedel veket

Tê gotin ji bo kesê tirumpêla xwe xistiye rûdanê an jî tiştekî xwe ji dest da ye


diên nazik nagehin çi mirada

Guhartoyeke dilên nazik nagihin çi mirada.


destê Xwedê da ye

derbirîneke ku dibêje Xwedê serwer e; hindek cara ev gotin yê li dwîv fatalîzm dihête gotin


keep your hair on!

torre nebe, hêrs nebe, aciz nebe, rihet be!, Xwe aciz neke!, aram be, dilteng nabe


health and wealth

(the concerns of churches that preach the 'prosperity gospel'): sehet û pare


du ser li qazanekê nekelin

tête gotin fa pêşkêş ken ku Ereb û Kurd nikarin pêk vê bijîn


handlebar moustache

simbêl wek, bo nimûne ya Mîr Victor Napoleon


game over

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-game over.wav


ber dilê (yekî) de hatin

بەر دلێ یەکی دە هاتن (Kurdish-Arabic)

kesê ku nexweşiyek an jî derdeseriyek heye mirov wî/ê aram bike û xema wî/ê li ser sivik bike


mum's the word

Ji bêdeng. Hatiye qeydkirin ji sala 1704an û pê ve.

xwe mit bike, ji kesî re nebêje, bila di navbera me de bimîne

Otherwise it’s mum’s the word, but Steven Moffat and Mark Gatiss’s juggernaut Conan Doyle reboot isn’t the only crime drama returning this coming week.

- "… and that mum is the word till I give you liberty to speak"

- "… û xwe bêdeng bike heya ku ez destûra xeberdanê bidim te"

1879, Anna Katharine Green, The Leavenworth Case: A Lawyer's Story, G. P. Putnam's Sons, rûpela 256:


GCSE

kurtkirina General Certificate of Secondary Education


di firnikê (yekî) de hatin

Guhartoyeke di firnikên pozê (yekî) de derketin.


şîrê çilitîyê di pozê (yekî) de derketin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kirin ku şîrê çilitîyê di pozê (yekî) re were


şîrê çilitîyê di pozê (yekî) de derxistin


şîrê çilîtiya diya (yekî) di pozê (yekî) de derketin

Guhartoyeke şîrê çilitîyê di pozê (yekî) de derketin.


kirin ku şîrê çilîtiyê di pozê (yekî) de derê

Guhartoyeke şîrê çilitîyê di pozê (yekî) de derxistin.


oldies but goldies

kevin in lê zêrîn in, gotineke îngilîzî ye ku tê maneya hin tiştên kevin yên klasîk herdem baş in


destê xwe diavêje zêr di dest de dibe xwelî


çavên te di ron

bo nimûne, tu wisa dibejî eger yekî dizivirre mal piştî çend sal li derveyî welatî


out of the frying pan, into the fire

out of the frying pan into the fire
out of the frying pan and into the fire

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-out of the frying pan, into the fire.ogg


hezar vir li ser peyekî kirin

Guhartoyeke li ser lingekî hezar derew kirin.


çavê (yekî) ketin (tiştekî)

Guhartoyeke çavê (yekî) bi (tiştekî) ketin.


rengê (yekî) wekî şimayê zer kirin

Guhartoyeke rengê (yekî) zer kirin wekî şimayê.


çima ez nizanim tu çi rêx î

Guhartoyeke çima ez nizanim tu çi rêx î!.


em destê xwe deynin ser wijdanê xwe û xeber bidin

Guhartoyeke em destê xwe deynin ser wîcdanê xwe û xeber bidin.


nekarîn lingê xwe li lingê (yekî) xistin


dolab li ser serê (yekî) hatin gerandin

Guhartoyeke dek û dolab li serê (yekî) hatin gerandin.


destê (yekî) ketin binçengê (yekî)

Guhartoyeke destê (yekî) di binçengê yekî de man.


şîrê çilîtiyê di pozê (yekî) derxistin

Guhartoyeke kirin ku şîrê çilîtiyê di pozê (yekî) de derê.


tu kesî baran ji ewrê (wî) nedîtîye

Guhartoyeke kesî baran ji ewrê (wî) nedîtin.


xwudê vê dinyayê bi bîran neyîne

Guhartoyeke xwudê vê dinyayê neyîne bîra.


ma xwîna te ji ya min sortir e?

Guhartoyeke ma xwîna te ji ya me sortir e.


ji hîva çardehşevî re dibêje: tu dernekeve ez derkevim

Guhartoyeke hîva çardeşevî re dibeje tu dernekeve ez derkevim.


ha qulîya xwar ha kulîya xwar

Guhartoyeke ha kulîya xwar ha qulîya xwar.


kaya kevn li ba kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


navika wan bi hev re birîne

Guhartoyeke navika wan bi hev re hatîye birîn.


(tiştek) li ber dilê (yekî) pir şîrîn bûn


notila ronahîya çavê xwe xweyî kirin

Guhartoyeke wekî roniya çavê xwe lê nihêrtin.


notila roniya çavê xwe xweyî kirin

Guhartoyeke nola ronahiya çavê xwe xweyî kirin.


rojên (yekî) li hev nenihêrtin

Guhartoyeke gav û saetê (yekî) li hev nenihêrtin.


bi baranê re hat lehiyê bir

Guhartoyeke bi baranê re hatin, bi lehiyê re çûn.


pêçiya (yekî) di her qulî de bûn

Guhartoyeke qula ku tiliya (yekî) tê de tune be nîn e.


roja qiyametê dawedarî îmana (yekî) bûn

Guhartoyeke li wê dinyayê dawedarî îmana (yekî) bûn.


ava wan di cihekî de naçe

Guhartoyeke ava (wan) di cihekî de neçûn.


tu bidî kuçikê kuçik naxwe

Guhartoyeke biavêjî ber segan, seg naxwin.


serê xwe li vî dîwarî li wî dîwarî xistin


ziravê (yekî) hatin ber devê (wî)

Guhartoyeke ziravê (yekî) hatin devê (yekî).


dîzikê go ez rind im heskê go ma ne ez di te de digerim

Guhartoyeke dîzikê got: "ez tijî zêr im"; hesikê got: "min tu hemû seh kirî".


li quleke ku xwe bikê digere

Guhartoyeke ji bo xweveşartinê li qulekê gerîn.


rengê (yekî) bûn wekî çiftexas

Guhartoyeke rengê (yekî) wekî şimayê zer kirin.


wekî pisîkê tim li ser lepan bûn

Guhartoyeke wekî pisîkê li ser her çar lepan ketin.


dilê wî di goştê kerê de heye dibêje guhê wê wekî guhê kêrgoşkê bû

Guhartoyeke dil dibijiya goşte kerê, digot "guhen wê wekî yen kêrguhan in".


got; "keçelo mû li serê te nîn e"; got; "kezîyên xaltîya min li qûnê dikevin"

Guhartoyeke keçelo mû bi serê te ve nîn e. got: 'keziyen xaltiya min li qûne dikevin.


got; "gurî çima porê te tune?; got; "gulîyên xaltîya min hene"


bi devê xwe ketin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


tu kîçax bûyî kundir te kîçax serî girt

Guhartoyeke tu çi zû bûyî kundir, çi jî stûyê te dirêj bû!.


silav li yekî vegerandin

Gişan bi hev re silava wî lê vegerandin û bi dorê jê re "merheba" gotin.

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


bi serê (yekî) xistin

Kesekî/ê dan qayîlkirin bo kirin/nekirina tiştek, dan famkirin, dan têgihiştin, dan ferqkirin.

Em baş bi serê wî kurikî bixin ku divê mekteba xwe zû xelas bike.


jûjî dibêje ji pirça têjikên min nermtir qet tune ye

Guhartoyeke jûjî li têjikê xwe dinêre û dibêje: ez bi qurban pûrtika xwe ya hevrîşim bim.


gunehê yekî têxistin stûyê xwe

Ji gunehê + yekî + têxistin + stûyê + xwe

gunehê (yekî) stendin, gunehê (yekî) hilanîn, ketin ber gunehê (yekî)

Lawik jî di emrê van zarokan de bû. Lê ez çi gunehên wan têxim stûyê xwe, min rûyê lêwik nedît.


ez axa tu axa, wê kî here ber dewara

Guhartoyeke ez axa tu axa kî pez bibe nav baxa.


wekîlê silavan bûn

Gotinek e ku gava yek ji ba yekî/ê diçe dibêje, ji bo silavşandinê tê bikaranîn


kinc pîne dibe, zik pîne nabe

Her çend demkî be jî, mirov bi pînekirinê dikare kincên xwe sererast bike. Lê gava ku zikê mirov birçî dibe, mirov nikare bi rêyeke demkî ji birçîbûnê xelas bibe.


nexweşîya tiştekî kirin

Gava ku dilê jineke ducanî diçe tiştekî dibêjin ku filan jin nexweşîya filan tiştî dike, nebîranî kirin.

Gava ku xaltîya min ducanî bû, nexweşîya sêvan dikir.


ev serî ev oxir

Hin mirov gava ku ji tiştekî hez dikin, encama wî karî çi be jî wî karî dikin. Nabêjin ku encama vê kirina me dê xerabîyê bo me bîne.


dê û jina kesekî gotin

Azad dê û jina Hesen got.


xwe di ber kesek yan tiştekî de qetandin

Gelek hewl û cehd dan bo kesekî yan tiştekî

Me xwe di ber wî de qetand ku here dibistanê lê neçû.


zimanê kesekî satme kirin

Bi şaşî tiştek gotin di gava axaftinê de.

Zimanê Zeynebê satme kir. Lewma jî nîqaş her ku çû dirêj bû.


mar bi martîya xwe axê bi qinyat dixwe

mar her çend ajalek be jî, gava ku tiştekî bo xwe pêwîst xerc dike, bi qinyat xerc dike.


pîvaza sor çi ye pîvaza spî çi ye?

Gava ku di navbera du tiştan de ji alîyê naverokê ve cudahîyek tunebe, ev gotin tê gotin.


dayîn goştê hêt e, her kes nikare bide

Ji dayîn + goştê + hêt + e + her + kes + nikare + bide

Ev gotin wê yekê nîşan dide ku mirov wexta ku tiştekî dide kesekî wisa bi hêsanî naxwaze bide, jê re zehmet tê.


kesek dan ser êr (ar) û avê

Zor dan kesekî ji bo ku karekî derhal bike. "êr" halê tewandî yê "ar" yanî agir e.

Hinekî êtir ke, te ez dame ser êr û avê.


kurmên xwe rijandin

Encamdan tiştekî ku gelek jê tê hezkirin, kela xwe rêtin. Ev biwêj deqawdeq di tirkî de jî heye.


xewa birîndaran tê lê xewa birçîyan nayê

Bi vê gotinê rewşa zehmetbûna "birçîbûn"ê tê dupatkirin


rabendî hev ketin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xwe jê re kirin erd

Guhartoyeke xwe jê re kirin erd û xwelî.


bi tayekî xav bi hev ve girêdayî bûn

Guhartoyeke bi tayekî xav bi hev girêdayî bûn.


ê te gerandîye min çêrandiye

Guhartoyeke tu ji gerê tê, ez ji gerefenê têm.


avant la lettre

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jules78120-avant la lettre.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-avant la lettre.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-avant la lettre.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-avant la lettre.wav

berî ku navê wî tiştî hebe,
berî ku navek li wî tiştî hatibe kirin


te çi jê ye?

tu çima xwe tevlê dikî, ya te çi ye?, ji te re çi ye


dîzik dibêje bin min zêrîn e hesk dibêje ez ji ku têm?

Guhartoyeke dîzike got: "zike min spî ye"; heskê got: "ez hê jê derketim".


cêrek ava sar bi nava serê (yekî) de kirin

Binêre cêrek ava sar bi ser (yekî) de kirin.


weka beroşek ava kelandî bi canê (yekî) de hatin xwarê


wekî beroşek ava kelandî bi canê (yekî) de hatin xwarê


qalpaxa serê (yekî) avêtin

...lê neket serê wî û gote min ku hê tiştek wiha nehatiye dara dinê, lê qalpaxa serê min avêt, xwîn rijiya çavê min...

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.35


tu axê bireşînî nakeve erdê

Binêre axê bireşînî tozek ji derman re nakeve erdê.


if you aim at nothing, you'll hit it every time

If you don't strive or try for a goal, you'll achieve nothing


lanet li te be

Guhartoyeke lanet li cins û asasê te be.


ji bitrî rabû kera şixul da ber kêra

Binêre ji bitrî rabû kera şixul da ber dasa.


beqê got rûyê min ji ava çem şil nebû

Binêre gotin beqê tufî li te be beqê got rûyê min ji ava çem şil nebû îcar ji tûka te şil bibe.


beg to differ

mixalif bûn, dijnêrîn bûn, cudanêrîn bûn, ne hevbîr bûn, ne hevfikir bûn,


stink to high heaven

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-stink to high heaven.wav


smell you later

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Gibraltar Rocks-smell you later.wav


adios

bi xatirê te, heta hevdîtineke din, elweda, Xwedê hafiz, oxir be, wexera xêrê be


have a nice day

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-have a nice day.wav


talk to you later

Bi xatirê te, heta hevdîtineke din, elweda, Xwedê hafiz, oxir be, wexera xêrê be.


get a word in edgewise

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-get a word in edgewise.wav

dora gotinê wergirtin, devê xwe bo axiftinê vekirin


where there is a will there is a way

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-where there is a will there is a way.wav

eger îrade hebe, çare jî dê hebe
eger mirov bi rastî bixwaze karekî bike, dê bikare bike


bîna kerê ketîye çalê da

gava mirov dikevî astengîyekê ku neşê ji xilas be.


wek mîza kerê ye

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bi cih hiştin

bi cih hêlan
bi cih hêliştin
bi cî hiştin
bi cî hêlan
bi cî hêliştin

dest jê berdan, dev jê berdan, pûte pê nekirin, guh nedanê


pûte pê kirin

giringî pê dan, dîqet kirin, sexbêrî kirin, bayex pê dan, lê xwedî derketin, xwedî lê derketin, xwe lê kirin xwedî


çûn ser avê

Peyvek rêzdar e li şûna rîtin û / yan mîstin.

Tu li kû bûyî? - Ez çûbûm ser avê.


nav anîn

behs kirin, qal kirin, navê kesekî gotin:

Wî di suhbetê de navê te anî.


nav birin

Wî di suhbetê de navê te bir.


come in handy

bi kêr hatin, feydeya (tiştekî) jê re bûn.

But sometimes a knight can come in handy!

Lê carinan siwar karin bi kêrî mirov bên!


until the cows come home

till the cow come home
'til the cows come home
till the cows come home

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-until the cows come home.ogg

Even if you tell him until the cows come home, he will not change.

Tu heta sibey jî jê re bêjî, weke hev e.


the best is the enemy of the good

better a diamond with a flaw than a pebble without

baştirîn dijminê yê baş e; dema mirov kiriyarek bi baştirîn dike daku tiştê baş misoger bike


bite the big one

mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin


disincarnate

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-disincarnate.wav


forfare

(kevnbûyî yan devokî) wêran bûn, kavil bûn, mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin

(kevnbûyî yan devokî) wêran kirin, kavil kirin, xirab kirin, kuştin


give one's all

mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


go for a burton

hatin kuştin, mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


go to one's reward

gihiştin heqê xwe, mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


lose one's life

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-lose one's life.wav


pass on

pêşve birin, gihandin, raguhastin, neqil kirin


finish off

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-finish off.wav


big sleep

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-big sleep.wav


all my eye

(biwêj, kevnbûyî) bêwate, bêmane, gotina bêwate, gotina vala


all my eye and Betty Martin

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-all my eye and Betty Martin.wav


have the last laugh

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-have the last laugh.ogg

biwêjeka îngilîzî ku tê maneya "serkeftî derketin, bûn kesê/a serkeftî ya dawiya dawîn, herçend ku wek mexlûb bê xuyan jî di dawiyê de bûn yê/ya serkeftî, herçiqas di serî de bi bin ketibe jî dawiyê serkeftî bûn".


get the last laugh

Awayekî din yê nivîsîna have the last laugh.


Xwedê bedel veket

خوەدێ بەدەل ڤەکەت (Kurdish-Arabic)
Xwedê bedel veke
Xodê bedel veket

gotinek tê gotin li demê mirina zarokek sava bo dêbav û mirovên wî/ê


acemilik etmek

ecemîtî kirin, bêyî fikirîn hereket kirin.


adama benzemek

şibîn mirovan, bi halûharekên xwe, bi cilûbergên xwe, xwe wek mirovên din ên normal kirin, xwe sererast kirin.


zurnayı biz çaldık parsayı o topladı

Bo kesên ku xwe datînin ser tiştên hazir tê gotin. Ango yê ku ked daye, xwe pê mijûl kiriye, li serê xebitiye na; kesekî/ê din fêde dibîne jê.


se direwin, karwan diborin

mirovên zîrek û xebatker li ser xebata xwe berdewam dibin û guh nadin zimandirêjiya bêxîretan


dest bo destî

ji yek bo yekî din, nifiş bo nifşî, hemû kes, ji kesek bo kesek din


turn of phrase

şêwên têvel û taybetên kesekî/ê yên derbirînê


agir bi çiyan dikeve ter û hişk tevde dişewitin

Wek bûyereke mezin pêk were; tiştên rast xuya nebin û herwiha kesên mafdar û nemafdar, kesên sûcdar û nesûcdar giş xisarê bibînin û têkevin rêzekê.


it doesn't matter

ne xem e, ne giring e, ne mesele ye, ne muhîm e.


te dihebînim

ji te hez dikim, te dievînim, hez ji te dikim, evîndarê te me mê, evîndara te me mê, min tu divê, aşiqê te me mê, aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikim, ez hej te dikim


Felê pîr Misilman nabît

bi zehmetê tu rêkeke nû nîşa keseke dikî


till the cows come home

Awayekî din yê nivîsîna until the cows come home.


have an affair

demê kesekê bi hevjîn an jî di peywendiyeka rijd de digel keseka dî kiriyara seksî encam dide


nermika kayê deng jê nayê

ji bo kesên ku bi pinî û bi dizî karan dimeşînin û xinisiyê dikin tê bikaranîn; agirê bin kayê bûn, ava bin kayê bûn


çepir çopir gotin

beredayî beredayî axaftin, tewşomewşo xeber dan.


tira dîya xwe jî venaşêre

Ji bo wan kesan tê gotin ku zêde devsist in.


cînginîya reş e

Ji bo derdorekê tê gotin ku zêde qelebalix e û dengekî zêde derdikeve û liv û tevgereke ecizker heye.

Zar û zêçên xwîşk û birayan hatibûn ba hev. Dîsan cînginîya reş bû.


heft pehîn li zikê kesekî xistin

Ji bo wan kesan tê gotin ku hê xirabtir in, xiraptir bûn.

Hîna wî heft pehîn li zikê bavê xwe xistine.


hêla kesekî ji kesekî ra dagerîn

Wexta ku rewşa kesekî ji mirov ra dilsojtir be li gorî kesekî din, ev gotin tê gotin.

Hêla Hesen ji min ra dagerîyaye.


sergo hilatin çiya dahatin

Ev biwêj wê demê tê gotin ku qedrê kesên nehêja zêde dibe lê qedrê kesên hêja kêm dibe.


çerçî çi pê ra be, wî difiroşe

Karê mirov çi be, mirov di derbarê wê karê de mijûl dibe.


merîyên merîyan zêrên veşartî ne

Kesûkar an jî eqrebayên merivan xwediyê qîmeteke zaf mezin in, wekî zêrên veşartî ne ku demên oxirmeyên giran de alîkariya wan digihe merivan.


mirî dibêjin qey zindî her tim nan û goşt dixwin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


erdo veqelişe bikevim zik

Wexta ku rewşeke were meydanê û mirov ji ber fedî bike, ev gotin tê gotin.


nên bixwin bi qinyat, jin bînin bi kok û binyat

Ev gotin ji bo dupatkirina girîngîya esîlbûnê tê gotin.


ker hay ji bîberê çi ye

(Aldûş) wexta kesek tiştekî hêja neecibîne, ev gotin tê gotin.


Heso Hiso jê ra yek e

Wexta ku nirxê hemû îhtîmalan ji bo kesekî wekî hev bin, ev gotin tê gotin.


kes newêre bêje di ser çavê te ra birû hene

Wexta ku kesek zêde zû biqehire û hêrs bibe, ev gotin tê gotin.


kûtik bi kurman namire

Wexta ku xwarinek tê xwarin yan karek tê kirin, eger encama wê xwarin û wî karî zererê bide xwedîyê xwe jî, xwedî xwarina xwe û karê xwe didomîne û kesên ku wî hişyar dikin ji wan re dibêje "kûtik bi kurman namire".


poor you

di wê rewşê de tê bikaranîn ku kesek gazina halê xwe dike û yê din, guneyê xwe pê tîne, carcar bi rengekî tinazî an jî henekî
 dilê min yê di dîf te ra, heyfa te, te gune ye, tu gune yî, mala minê

-The bus broke down, I had to walk home, my feet are killing me!
-Oh, poor you!

-Otobês xira bû, ez mecbûr peya çûm malê, lingên min ji min de ketin
-Heyfa te


tan lê xistin

Ev peyv di kurdî de wekî tehn, tan û tane heye. Di erebî de jî wekî طعنة heye.
Di soranî de "tane têgirtin, tane lêdan" heye.

Eyb yan qisûra yekî li rûyê wî xistin, tehn lê xistin.

Tan mêrkuj in.


tiştek jê ho nekirin

Gava ku mirov fam neke çima kesek karekî dike ku sûda wî bo wî nîne, vê gotinê dibêje.

Min tiştek ji karê wan ho nekir.


harî kalîn

Wer li wan hatîye ku harî dikalin.


li avê û rovîyan xistin

Orhano, li avê û rovîyan nexe, ji min ra bêje.


dev kirin canê xwe

Zaroyên wan pir dişixulin, eynî dev dikin canê xwe.


karê me kergirêdan û kervekirin e

Ev gotin ji bo îfadekirina pûçbûna encamdana karekî tê gotin.

Karê me kergirêdan û kervekirin e. Yanî karê ku em dikin karekî pûç e.


kiras û can berdan hev

Ev gotin ji bo wan kesan tê gotin ku zêde xerab in.

Yekî wisa xerab e ku kiras û cên berdide hev.


nig lê xistin

Kesek ku nehêle karek çêbibe, ev gotin tê gotin.

Pismamê wî nig li karê wî xistîye.


şeno keno

ji kirmanckî: şeno (dikare), keno (dike)

Wexta ku hêza kesekî hebe ku bikare karekî bike, ev gotin tê gotin.


li nigê kesekî çûn

Wexta ku kesek mîna kesekî din hereket bike, ev gotin tê gotin.


tazîr li kesekî dan

Dîsan apê wî têra xwe tazîr lê dane.


peya birin seyar ma

Wexta ku karek bi awayekî serpilkî were kirin, ev gotin tê gotin.


kevir û kuçik anîn xwarê

Ew qas hêrs bû ku kevir û kuçik anîn xwarê.


bila bizane ku dew birê mêst e

dünyanın kaç bucak (veya köşe) olduğunu göstermek

Nîşandan yan pêdanfamkirin ku çi zehmetî li dinyayê hene.

Bila tu zanibî ku dew birê mêst e.

Bîlal Hesen, JI WÊJEYA GEL Pend û Peng, tirejafrin.com, r. 44


meriv bi merivên xwe meriv e

Ev gotin ji bo nîşandan û îfadekirina girîngîya merivên meriv tê gotin. (ji herêma Aldûş, Semsûr)


xwedîyê mirîyan kor e

Wextê ku kesekî mirov dimire, mirov ji ber êşa mirinê nikare hin tiştan aqil bike yan bîr bi hin tiştan bibe.


Latin is a dead language, Dead as Dead Can Be, First it Killed the Romans, Now It's Killing Me

qotabî wiha bi yariya dibêjin li ser xwendina zimanê latînî


merî ku kete halan, kes nabê were malan

Wexta ku rewşa meriv xerab dibe, kes guh nade meriv.


di nav deryaya peyvan de avjenî dikir

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


serê xwe xwestin

Ew tenê serê xwe dixwaze.


bi navê Xwedayê mihrevan û bexşende

In the Name of Xweda, the Merciful Benefactor, the Merciful Redeemer.

In the Name of God Most Gracious Most Merciful

gotinek e ku bawermend û xwedanas bi destpêka daxwaz û kâran dibêjin.


Bi navê Xwedayê gewre û mîhrîban

bi navê Xwedayê mihrevan û bexşende, bismillahirrehmanirrehîm, bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan
(gotinek e ku misilman bi destpêka nimêjan û hin karên din dibêjin)


bi navê Xwedayê gewre û mihrevan

bismillahirrehmanirrehîm
(gotinek e ku bawermend û xwedanas bi destpêka daxwaz û kâran dibêjin.)


Xwedê hez bike

bi îzna Xwedê, Xwedê bike, Xwedê bibêje erê, inşela, Xwedê çê bike

Xwedê hez bike ez ê îro pirtûka pîroz bixwênim.


Xwedê derd û derman jî det

خوەدێ دەرد و دەرمان ژی دەت (Kurdish-Arabic)

gotineka mezina li dij fikireya fatalîzm


heker tu yê razî, ehlen we sehlen; eger ne, serê xwe li taqekî bide

if you are satisfied, it's 'you're welcome'; if not, you bang your head against the wall in frustration

difinbilindî,
 tê gotin dema ku axiftinker difinbilind be û dema tiştek dibêje divê wekî wî/wê be an jî cî rêyên din nînin


bila mala xwe bi destên xwe xirab nekeyin

بلا مالا خوە ب دەستێن خوە خراب نەکەین (Kurdish-Arabic)

dema ku mirov li dû ya dirist neçe û bi destên xwe belayekê tîne serê xwe


ew kanîka te av jê vexarî pîs neke

ئەو کانیکا تە ئاڤ ژێ ڤەخاری پیس نەکە (Kurdish-Arabic)

ew kesê yan ew cihê fayde li mirovî kirî nabe mirov xiyanet lê bike an pîs bike


chip on one's shoulder

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-chip on one's shoulder.ogg

(inferiority complex) Bi piranî ji ber kîngirtinê, an bo îsbatkirina tiştekî, an ji ber hesteke neçêtiyê, an bi awayê ku hîn bûye nîşandayîna helwesteke şerxwaz.

Zû bi zû derbasî helwesteke êrîşkar bûn.


cixare bi cixareyê ve nan

Li ser hev, bê navber cixare kêşan. nana li vir lêker e bi wateya danîn

Ez çûm mala wan ku em du qiseyên xwe bikin, jinik çû mitbexê ku cixareyê bikişîne. Lê sê saetan nehat. Yekî nedîtî dê bêje cixareyê bi cixareyê ve dine.


go steady

Derketina bi yekî/ê bi tenê re yê bi berdewamî îfade dike.


make up one's mind

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-make up one's mind.ogg

qerar girtin, biryar girtin, gihîştina biryarekê.

I can't make up my mind whether to have ice cream or cake.

Ez nikarim qerar bidim ka bila berfeşîr be an kek be.


Patience is a virtue, Possess it if you can, Seldom found in woman, Never found in man

dinya bi dor e, ne bi zor e,
 (deq bi deq) bêhnfirehî qenciyeke,
 bila te hebe ger bişêyî,
 kêm jinan heye,
 ti zilaman nîne


if queuing was an Olympic sport, Britain would be guaranteed a gold medal

gotineke ku kumênt dike brîtanî hez ji sirayan dike
 (deq bi deq) eger sira girtin yariyeke ulumpî bûya, Brîtanya dê medaliya zêrî misoger bikira!


don't worry

xem nexwe, endîşe neke, neke derd ji xwe re.


tîna xwe dan

Ro hêdi hêdi derdiket û tîna xwe dida li ser xelkê.

Abdusamet Yigit: Feqiyê Teyran, Weşanên Sara, r. 75, ISBN: 978 91 87662-55-8

Her ku Raymond xwe di canê wê dabû, her ku agirê hundirê wî tîna xwe dabû canê wê, ruhê wê çima şewitîbû?

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 75, ISBN 9786054497010

Van bûyerên kul li herêmê qewimîn tîna xwe dan bajarên din jî.

27.03.2012, 6 sal derbas bûn… https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200412130204/https://yeniozgurpolitika.net/6-sal-derbas-bun/ arşîv, yeniozgurpolitika.net


kok lê qelîn

Lêbelê Kurdên ku di ber xwe dane, tu carî kok li wan neqeliyaye. Xwe li çiyayên xwe girtine û xwe parastine.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 81, ISBN 9786054497010


dilê (yekî) çûn (tiştekî)

Îro dilê te biçe çi, ez jî ji wê dixwazim.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 106, ISBN 9786054497010


pixînî pê ketin

Meseleya kuvarkan, ku qasekê berê pê keniyabû û helwesta Cécileê ya "Tu mecbûr î bixwî", ji ber ku hatibû ber çavên wî, pixînî dîsa pê ketibû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 108, ISBN 9786054497010

Li ser van gotinên mişk pixînî bi şêr ket û ji ken zik bû.

27.02.2011, Zinarê Xamo, Serpêhatiya şêr û mişk https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200419212041/http://zinarexamo.blogspot.com/2011/02/serpehatiya-ser-u-misk.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com

Ji xwe dihere. Xew lê giran dibe. Pixînî pê dikeve. Der û dora rezan ji pêjn û qîrînên wî bê deng dimîne.

Mem Mukriyanî: Çîrokên Navlêkan (1), Kovara Folklora Kurdan, Hj. 2, 2012, r.19

Zar û zêç ketibûn xewa şîrîn. Pixînî bi malîyan ketibû.

4.03.2019, Raif Yaman, BAYÊ KUR https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200419212243/https://raif-yaman.niviskar.org/baye-kur.html arşîv, raif-yaman.niviskar.org


veni, vidi, vici

Ravekirina Julius Caesar ragehandinaserkeftina wî ya bilez li ser şaneşîna Pontus di şerê Zela da, nezîkî Tokat li Turkiya serdem. Ev biwêj tê bikaranîn ku amajê bi serkeftineka bilez û vebir dide.


nothing is certain but death and taxes

— Benjamin Franklin, in a letter to Jean-Baptiste Le Roy, 1789 (Benjamin Franklin, di nameyekê da bo Jean-Baptiste Le Roy li sala 1789)

ti tişt di misoger nînin ji bilî mirinê û bacê


be scared to death

gelek tirsîn, qudûmê yekî şikestin, ziravê (yekî) qetîn

I was scared to death when I heard footsteps when no one else was home.

Dema li malê tenê bûm û min dengê gavan bihîst, qudûmê min şikest.


ji kêfan xeriqîn

ji kêfan, ji ber coşbûnê ji xwe ve çûn, ji hişê xwe çûn, ji hiş ve çûn

... ez çawa dengê wan dibihîsim, ji kêfan eynî ez dixeriqim.

Roşan Lezgîn: Serketina Kewan, Weşanên Roşna, 2020, r. 67


çûn şûna mirîya, her kes ji xwe ra girîya

Ev biwêj wê demê tê gotin ku her kes dikeve ta(etr)a canê xwe.


xeraca gawiran jê hatin xwastin

rûtirşbûna kesekî yan kesekê ji ber hêrs yan xeyidînê

Ji sibehê ve tu dibêjî qey xeraca gawiran ji te tê xwastin.


payîzê bihar

پاییزە بەهار، بەهارێکە کە وەکوو پاییز پڕ بارانە


paç kutan qûna yekî

veşartina kiryarên xirab ên kesekî, veşartina poxên kesekî

Em mirin ku paçan bikutin qûna wî.


touch a nerve

aciz kirin, hêrs kirin, moralê yekî xira kirin


li pê û li tirbê

Wexta ku kesek dixwaze bêje ku naxwaze nexweş bibe û bikeve destan. Yanî çawa ku temam bû, heman li wir bimire. vê biwêjê bi kar tîne. Yanî

Berxê min, ku em nexweş ketin, şan em nekevin destan; heman li pê û tirbê.


di ber ra bazdan

Ez nikarim. Kî yê di ber ra baz de!


gerîyaye dirîyaye

Ev gotin ji bo wan kesan tê gotin ku gelek gerîyane û ji ber vê gera xwe gelek zana ne.

Ji Nîzêm pirs ke, ew yekî gerîyaye dirîyaye.


çûn wê dinê û hatin

gelek zêde heyirîn li hember rewşekê, gelek zêde xem xwarin li hember rewşekê.

Wexta ku wê got em feqîr in, ez ji xwe ra çûm wê dinê hatim.


guhên xwe mûç kirin

Kakil bi van teklîfên xwe ra guhên xwe mûç û çavên xwe zil kirin û li nav çavên Begî nihêrî.

Bi deng re kûçikên gund li cihê xwe guhên xwe mûç kirin û bi dengekî bi şewat reviyan.

Selahattin Bulut: Derbe, Nûdem, Hj. 34, 2000, r. 124


get into gear

dest bi karî kirin an dest bi karkirina tiştekî bi rengekê baş


gear up

The hardware store is gearing up for spring in February with garden supplies and seeds.

Firoşgeha kelûpelan di meha sibatê de haziriya ji bo biharê dike bi lewazimên bexçeyê û tovan.


lêhatin çêtir e ji jêhatinê

ango şans û bext rola xwe zêdetir di kar û barên mirov de dilîze nîsbet bi jêhatinê.


takeliya xwe bide Xwedê

Wexta ku karekî dijwar pêşîya yekî be bo ku meriv ewî kesî/ê re bi gotina va piştgirîyê bidê dibêje: takeliya xwe bide xwedê û destpê bike wî karî tê biqedînî..

Melayê gund got, "Qîza min, xwişka min te xwe kuşt, hetikand, tu dixwazî em te bibin mala bavê te, dixwazî li vir be. Lê ku tu yê li vir bî, tu yê dev ji girî û gazinan; halê şînê berdî. Tê takeliya xwe bidî Xwedê, bêhna xwe fireh bikî û van kincên reş ji xwe bikî.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 33, ISBN 978-605-5585-41-9


throw a curveball

throw someone a curve
throw someone a curveball

şaşwaz kirin, heyirandin, heyirî hiştin, xapandin,
 nîşandana tiştekê neçaverêkirî an jî pêdivî karvedaneka bilez an jî rastvekirinê

He really threw me a curve when he asked me a personal question at work.

Wî heqîqeten ez şaşwaz kirim gava li kar ji min pirseke şexsî kir.


nod one's head

razî bûn, livandina serê xwe bi ramana ku razî bûye an jî gotiye belê an jî erê


throw someone a curveball

Şaşwaz kirin, heyirandin, heyirî hiştin, xapandin,
 nîşandana tiştekê neçaverêkirî an jî pêdivî karvedaneka bilez an jî rastvekirinê.


throw someone a curve

throw a curveball
throw someone a curveball


на смъ̀ртно легло́

ku-на_смъ̀ртно_легло́-bg-phrase-olbc3-g3


на сме́ртном одре́

ku-на_сме́ртном_одре́-ru-phrase-olbc3-g3


give someone a leg up

alî yekî/ê kirin, piştevaniya (yekî) kirin, piştgiriya (yekî) kirin, xwe dan pişta (yekî)

alî yekî/ê kirin ku hilkişe / derkeve ser tiştekî


lîwana dêv tunebûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


blow to whistle on

(yek) dan dest, berdest kirin (yek dan girtin)


blow the whistle

(sporên desteyî) Ji bo dengên tûj ên ku hereketên hekemê an bidawîbûna lîstikê nîşan didin tê bikaranîn.


keçelo kumê min li serê te

/kɛt͡ʃɛˈloː kʊˈmeː mɪn lɪ sɛˈɾeː tɛ/

Dema yek sûncê xwe nabîne, qebûl nake û dike stûyê yê li hemberî xwe.


îşk dane ûr

/iːʃk dɑːˈnɛ uːɾ/

Xwe birçî hiştin, îdare kirin, semaxkirina li ser feqîrîyê.
Ji bo kişandina rewşên dijwar tê bikaranîn.

Îşkeke dî da ûrê xwe, yanî destmal an jî kembera li ber xwe hê bêhtir şidand da ûrê wî yê birçî û vala neêşe.


lar, doce lar

mala pîrê, gora pîrê (herf bi herf: mal mala şêrîn)


have a nodding acquaintance

xwedî merhebayî bûn, bi kesek din re xwediyê merhebayî bûn


navik birrîna kesek

Di navbera du kesan de çu têkiliyek, tewr çu nasitîyek jî tune.

Ma min navika wî zilamî birrîye, ku ez wî nas bikim.

2008, M. Emîn Bozarslan, Ferhanga Kurdî, Weşanxaneya Deng, r. 319, ISBN 9789757011996


engin dallardan murt yememek

Engin dallardan murt yemezdi. Onun alacağı kız ya çok zengin ya da tanınmış bir aileye mensup olmalıydı. (Orhan Kemal)

Yekî pozbilind bû. Keçikê ku wê ew bîne an divê ji malbateke pir-dewlemend be an jî pir-naskirî.


xwîna xwe xistin kevçî

Mirina yekî hatin yan jî rewşa bivênevê ya tunekirina yekî re tê gotin. Yanî ji bo kesê bibe belaya serê mirovan û tu filata mirovan jê nemîne ji xeynî kuştina wî; hingê ev biwêj tê gotin.

Useyd çû cem wan û bi hêrs ji Hz. Mus'ab re: Tu li vir çi dikî? Tu çima van xortên me ji rê derdixî, nizanim te xwîna xwe xistiye kevçî, rabe û bi zû ji vir bişeqite."

Nûpelda, Ez Mirim ‘Erş Hejiya https://web.archive.org/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2016/97457/0006.PDF?ver=131224728247334419 arşîv, 2011, Seyfeddin AYKAÇ, hj. 6, r. 18


avatir

Bersiva ku yek didê wextê ku kesek ji yekî re dibêje mala te ava!.

Zana Farqînî, gelek spas ji bo bersivdayîna pirsan. Mala te ava..!
Avatir!

2004, SALIHĘ KEVIRBIRÎ, Xwediyê Ferhenga Kurdî-Tirkî ya ji 166 hezar peyvî pêk tê Zana Farqînî: "Nêçîrvaniya Peyvan hiseke xweş li min peyda dike!" https://web.archive.org/http://www.oocities.org/mehname2004/54/diyari1.html arşîv, oocities.org

-Belê… Ez gelek kêfxweş bûm bi sohbeta me… Mala te ava…
Ş.F.: Ez jî… A te avatir… Ez jî pirr kêfxweş bûm ku min hûn nas kirin, ez hatim ciyê we dît.

2016, Şêxo Fîlîk, Şêxo Fîlîk: Nivîsandin ne tenê dilrehetkirin an jî derbirînek e. https://web.archive.org/https://inanolo.blogspot.com/2016/03/ arşîv, inanolo.blogspot.com

Zor spas ezbenî, mala te hezar caran ava be!
Avatir Salihê birazî, tu li ser herdu çavê min hatî...

POPKURD, DENGBÊJ ZAHIRO: DENGBÊJIYA BERÊ NEMAYE! https://web.archive.org/https://popkurd.wordpress.com/2018/09/12/popkurd-2/ arşîv, 2018, Salihê Kevirbirî, hj. 2, r. 27


derb û wesle hev girtin

Ji bo tiştekî neplankirî lê bi rasthatinî ji aliyê erênî ve bi dawî bûn. Li hev hatin/lê hatin.


aqil birrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre aqil birîn.


aqil nebirrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre aqil nebirîn.

Aqlê min nabirre ku wê bibe.

2014, Mehmet Oncu, Ferhenga Biwêjan, Sîtav


aram lê birrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre aram lê birîn.


ardê ku kom kirîye bi bayê wî re fîrrî çû ber daro

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ardê ku kom kirîye bi bayê wî re fîrî çû ber daro.


ji guhê şeytên ketin

ji bo wan kesên ku têra xwe hene, zîrek in, guhê wî dilivin û zêde şeytaniyan dike tê gotin

Yabo Amûdî ji guhê şeytên ketine.

2019, Rupela.Qamislo, Yabo Amûdî ji Guhê şeytên ketine https://web.archive.org/https://www.facebook.com/Rupela.Qamislo/posts/1441618085994745 arşîv, facebook.com


is the Pope Catholic

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-is the Pope Catholic.ogg

Mişk û pehîn, hirç û dîlan, Tiştekî ku bêguman rast e.

- Would you like to go to the beach?
- Is the Pope Catholic?


çûn gorrê

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çûn gorê.


aman û zeman nedayîn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Edî min aman û zeman nedayê...

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 61, ISBN 978-605-5683-27-6


li rûyê dinê xweş mayîn

Îcarê Polo gazî dike ku kuro Şemas, tu kî yî ku beldilka min Barnikê bixwezî. Kar barê xwe bike, yan ez dê li rûyê dinê xweş bimînim, ya dê tu xweş bimîni.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 68, ISBN 978-605-5683-27-6


aferîn sed aferîn

gotineke ku ji kesekî re tê gotin dema karekî gelek baş kiribe

Aferîn sed aferîn ji boye jinêd wehe nêreşêrîn.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 86, ISBN 978-605-5683-27-6


çend gez kirîn

eger mirovek çend gez bi vê bikre, mala xwe ava diketin.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 88, ISBN 978-605-5683-27-6


hela hela kirin

Lakin xulam û etbaed Şekir Axayê li ber derî odeyê bûye xwewxa û qiyamet. Lakin deh mêred bijare bi ratib û şeşxane di gel mîr di odeyê nin. Êdî xulaman ger çi kiriye hela hela û gotin em dê odeyê bisojîn, lakin newêran.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 90, ISBN 978-605-5683-27-6


li xwe girê dan

Bi rasti Şomo qewî nehs û şerîr û xweyê cesaret bû. Esla ji kuştin û girtiné xof ne dikir. Çend feqehne dinê jî weko xwe heramza li xwe girê dabû, ekserêd şûlêd wan ew bûn ku diçûn û bi rojê dicisisandin û bi şev derên filan neqeb dikirin û xaç û şemdanêd zîvîn û peyalûn didizin û dibirin û diçûne welatekî dinê, ew mal telef dikirin.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 91, ISBN 978-605-5683-27-6


ji lepê kesek xilas bûn

Ji kesek an kesan revîn û xwe azad kirin.

Êdi umîda min ji neqebê hatiye birîn û muteherrîr mayîm û hatime derê dêrê ku ji derve hîn miqdarê deh file û êrêsan bi çek westane û li derê dêrê dixebitin. Îcarê min mulaheze bi xwe kir ku çare nîne evne dê min deste gir bikin, bê hîle nabê lazim e ku ez bi lepekê ji van xelas bibim.


herre bide

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre here bide.


nîvruhî bûn

Madoyê fille jî, eger çi Ehmedî xenikand, lakîn nîvruhî bûyî, paş heftekê ew file jî mir.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 109an, r. 10, ISBN 978-605-5683-27-6


take someone under your wing

kesekî bike di bin çengê xwe de, ev biwêje bi kurdî jî tê gotin dema ku parastina kesekê tê kirin.


xulase kelam

Xulase kelam, qewî zêde bi nav û deng bûyîn.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 106, ISBN 978-605-5683-27-6


nanê xwe xistin nav tûrika yekî

Heger yekî (li rêwîtiyekî an jî di rewşên din yên dirûvê vê de) nanê xwe bixe nav tûrika xelkê, gava nanê xwe ji wan bixwaze bi demekê dî wê bibe wekî ku nanê xwediyê tûrikê dixwaze. An dibe ku kêfên wan ji hev bişike, dubendî di navbera wan de derkeve vê gavê ev kes bi destên xwe bêyî sedem bimîne ber însafa xelkê.

Yekî çiqas baş û ewlemend jî be tiştên ku pêwîstiya wan bi zanîna wan nîn e bi wan nedin zanîn. Dibe ku pişt re ji hev dilsar bibin û bi wan tiştan hûn ê werin êşandin.


kerr û gêj bûn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ker û gêj bûn.


kerr û lal man

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ker û lal man.


kerrafî be

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerafî be.


kezeba (yekî) jê qetîn

Mi dî carke devê şkeftê bû reş. Go min halo meyizand va dehbek bi ser min de hat. Ya star nestecirûbillah kezebê dilê min jê qetiha.

Hawar, Ehmedê Zeydan, 1935, Celadet Elî Bedîrxan, Nûdem, cild 2, hj. 26, r. 670


çûna rû

Hema rabûm çûm rûyên wan û vek bi yek eniyên wan ramûsam.

Hawar, Yêkîtîya Kurdan, 1932-1933, Şahin Mistefa Şahin, Nûdem, cild 1, hj. 12, r. 3


ji heft bavê wan zêde bûn

Ev gotin gefek e. Yane heft bavên kesêk bi hev re jî werin nikarin bi wî kesî.

Ji heft bavê wan zêde bû ko hilkijin çiyan û bikevin warèn me. Ko me xwe digihand kuntara çiyê ewan ruyê xwe badidan.

Hawar, Ên berê ji du keçikan pê ve, 1932-1933, Nûdem, cild 1, hj. 20, r. 576

Xatûn Zeyno dibê:
-Xortê Bişêrîyê, Mêrdîn bişewite me bi cehye,
Siyarê mala bavê min gelek heye,
Ew gilî, gotin ji te û heft babê te zêdeye.


li dora (yekê) gerîn

tecawizê yekê kirin, nerehetkirina keçikekê


لَا شُكْرَ عَلَى وَاجِب

ku-لَا_شُكْرَ_عَلَى_وَاجِب-ar-phrase-xOh2gLSC


لَا شُكْرَ عَلَى وَظِيفَةٍ

ku-لَا_شُكْرَ_عَلَى_وَظِيفَةٍ-ar-phrase-xOh2gLSC


عَلَى الرُّحْبِ وَٱلسَّعَة

ku-عَلَى_الرُّحْبِ_وَٱلسَّعَة-ar-phrase-xOh2gLSC


խնդրեմ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8785 (hye)-Yevgenya Shamshyan (Vahagn Petrosyan)-խնդրեմ.wav


de rien

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-de rien.wav


pas de quoi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-pas de quoi.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-pas de quoi.wav


je vous en prie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Roptat-je vous en prie.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-je vous en prie.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-je vous en prie.wav


à votre service

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-à votre service.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-à votre service.wav


cu plăcere

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7913 (ron)-Andreea Teodoraa-cu plăcere.wav


не сто́ит благода́рности

ku-не_сто́ит_благода́рности-ru-phrase-xOh2gLSC


không có gì

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-không có gì.wav


navika wan bi hev re hatiye birîn

hevalê hev in gelek ji hev hez dikin, her ligel hev in û jibilî hev pîyalek av jî venaxwin, wek gayên coht tu car ji hev naqetin


navika xwe bi xwe birrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre navika xwe bi xwe birîn.


wet behind the ears

green behind the ears
wet-behind-the-ears

Wergerandina yekser ji almanî feucht hinter den Ohren.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/En-au-wet behind the ears.ogg

xişîm, kesa/î mezin ya/ê ku wek zarokan reftarê dike


a joyful heart is good medicine, but a broken spirit dries up the bones

dilê kêfxweş leşî geşe dike, lê giyanê herişî hestiyan hiş dike


Tom, Dick and Harry

Tikes an herkes; kesek hema wisa an kesek nenas

I can't answer calls with no number from every Tom, Dick and Harry who sees my ad and calls me to enquire


چەم بێ چەقەل نابێت

هەر شتێک زەحمەتێکی هەیە، هیچ کارێکی ئاسان نیە (her ştêk zeḧmetêkî heye, hîç karêkî asan nye)

ku-چەم_بێ_چەقەل_نابێت-ckb-phrase-Y1c6g8n8


out with the old, in with the new

hêlana hizir û bîrên kevn û anîna yên nû li sûnde; rewiştê miroveke nûxwaz


tobe heram be

Tobe heram be. Çek ne sixte bû

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 14, ISBN 978-605-2246-80-1


ketina behra xeyelan

Mr. Enfield bi van gotinan li axaftina xwe zêde kir û ket behra fikr û xeyalan.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 12, ISBN 978-605-2246-80-1