xwe li ber girtin

tehemil kirin, xwe ragirtin, li pêş hêz û kelîjekê xwe ragirtin

Wan çi anîn serê wê, wê dîsa jî xwe li ber girt û di axiriyê de bi ya xwe kir.


xwe li ingê danîn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xwe mûr kirin

wî wisa xwe mûr kiribû ku min taqet nekir ez sedema wê bipirsim.


xwe nêzîkî (yekî) kirin

ji bo têkilî yan jî armancên din bi yekî re ketin diyalogê

ev zilam gelekî xwe nêzîkî min dike, lê nizanim armanca wî çi ye.


xwe pê girtin

pê bawer bûn, xwe teslîmî parastin û hêza kesekî kirin

keçikê xwe pê girt, lê ew qeleş derket.


xwe pê ve herimandin

bi mijûlahiya tiştekî xerab prestîja xwe winda kirin

heyfa wê jinikê, çû xwe bi wî rezîl û sextekarî ve herimand


xwe pê ve girê dan

rast e, bego xwe bi zal axa ve girê da lê baweriya wîpûç derket.


xwe qurban kirin

Guhartoyeke xwe jê re kirin erd û xwelî.


xwe tehlotirşo kirin

bibore, lê ku tu xwe wiba tehlotirşo bikî em dê nikaribin bi ser bikevin.


xwedê bi hev û din re kal û pîr kirin

ji bo daxwaza demeke dirêj bi hev du re jiyandina jin û mêran tê gotin

înşelah xwedê we bi hev du re kal û pîr bike, (dia)


Xwedê cihê çûyî nede şermê

Xwedê gunehên wî efû bike ku rastî ceza û astengiyan neyê

em çi bibêjin, Xwedê cihê çûyî nede şermê (dia)


xwedê got: xwe bisitirîne ku ez jî sitarekê li ser te bikim

divê mirov karên xwe bi hêviya xwedê ve nehêle, berê bi xwe bike û miqate be

mêze bike, xwedê bi xwe gotiye: "xwe bisitirîne ku ez sitarekê li ser te bikin1.


xwedê gotiye: dewara xwe bi lingekî girê bide, bi sê lingan jî bispêre min

berê tu bi xwe tedbîra xwe pêk bîne, dû re bi hêviya ve xwedê bihêle

bi dia û xweziyan nabe. xwedê gotiye: "dewara xwe bi lingekî girê bide, bi sê lingan jî bispêre min.


xwedê gotiye: ka te eyba xwe veşartiye ku tu eyba hevalê xwe dibêjî

ma tu nizanî ku dibêjin, xwedê gotiye: "ka te eyba xwe veşartiye ku tu eyba hevalê xwe dibêjî? "


Xwedê heq şahid bûn

ji bo rewşa vebirî û ji sedî sed rast tê bikaranîn

xwedê heq şahid e ku tu sûc û gune-hekî min di vî karî de nîn e.


xwedê jê stendin

wexta kesek ji dûrî aqil tevbigere tê gotin.

(Botan)Hat qonaxeke wilo Deqo nema debar kir û bang gundiyan kir. Gelî gundî û cîrano! Bi xwedê ez çi ji bo birayê xwe Şêxo re bikim bê fêde ye. Hûnê bibêjin bo çi? Ji ber ku Xwedê jê standiye ne bela ti kesî ye.


Xwedê ji du deriyan deriyekî veke

bi vî awayî nabe, ew jî dixwaze ku xwedê ji du deriyan deriyekî jê re veke.


xwedê ji sêwiyan re gotiye: heke bavê we bimire, hûn dikarin xwe xwedî bikin gotine: "ûff!

yên ku rasteqînî bi xwe nejîne, bi wan hêsan tê

helbet nehatiye serê te, tu tênagihîjî rewş çawa ye. xwedê ji sêwiyan re gotiye: "heke bavê we bintire, hûn dikarin xwe xwedî bikin?" gotine: "pehe!"


Xwedê karê (yekî) li hev anîn

wî ked da, xwedê jî karê wî li hev anî û rewşa wî baş bû.


Xwedê kêmasiya (yekî) nedan

'xwedê kêmasiya xortên me nede, ew çawa ku li çav wan ketin, riya xwe guherandin, (dia)


Xwedê li gorî dilê (yekî) dan

ew bi xwe safbû, xwedê jî li gorî dilê wî da.


Xwedê nede dijminê min

hate serê min, xwedê neyîne serê dijminê min. (dia)


Xwedê neyîne serê bavkuştiyê min

ya ku min kişandxwedê neyîne serê bavkuştiye min jî.


Xwedê qehra xwe lê kirin

Xwedê qehra xwe li wî bike, di rûyê wî de ez jî bi çermiyê ketim, (nifir)


Xwedê ruhê (yekî) stendin

mirin, Xwedê ruhê wî bistîne, heke wî wisa nekira, ev bela nedihat serê me, (nifir)


Xwedê zêde kirin

Xwedê zêde bike, me li we malê wisa goşt xwar naye gotin.


Xwedê zêde ye, ew zêde ye

dive tu bizanibî ku xwedê zêde ye, li ba me canyar zêde ye.


xwediye soza xwe bûn

bi xwe bawer bûn ter nake, xwediya soza xwe bûn jipewist e.


xwedî dam û dezgeh bûn

xewdi kar û barekî bûn, sistema xwe edilandin

ya xwedati merik xwedî dam û dezgeh in, loma jî di nav wî bajarî de birûmet û hurmet in.

ya xwedê ku mêrik xwedî dam û dezgeh e, loma di nav vê şehrê de birûmet û bigiram e.


xwelî bi serê yekî de kirin

خوەلی ب سەرێ یەکی دە کرن (Kurdish-Arabic)
xwelî li serê me

xwelî + bi + ser + -ê + yekî + de + kirin

mala yekî xirab kirin, çewtî û kêmasiyeke mezin kirin

wî hew dizanibû wê fişteki pak bike, lê di dawiyê de tenê xwelî bi ser xwe de kir.


xwelî lê kirin

Guhartoyeke xweliya sar bi ser serê (yekî) de kirin.


xwelî li serê xwe kirin

Paşî (piştî) wan îcarê jinêd xizm û cîranan digel ehlê meyyitî ew diçine ser gebra meyyitî û digirîn û feryad (û) fixanê dikin û xweliyê bi sere di xwe ve dikin û dixûnin û sedege didin.

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 113, ISBN 9789944360678

dêma ku wî qîza surine axê ji xwe re kire bûk, a wê rojê wî xwelî li serê xwe kir.


xwelîliser, ma bavê te mezbete xwendiye, yan kalê te mezbete xwendiye!

ma ew tiştên ku tu jê fêm nakî û kal û bavên te nediye, çi karê te pê ketiye?

wekî ku gur gotiye, xwelîliser, ma bavê te mazbete xwendiye, yan kalê te mezbete xwendiye? ew jî kertiya min bû, min çima wisa safesafji wî bawer kir? (bnr. çîrok) rojeke rovî hema ji nişke ve seqeseq di cihekî teng û ase de rastî gur te. cihekî wisan e ku rovî nikare bireve. rovî dizane ku gur birçî ye û de wî bixwe. ji hewla canê şirîn çavên xwe li dor xwe digerîne, tene li erdê kaxezeke dibîne, hema di we navbere de kaxeze dixe deve xwe û li heviya gur disekine. gur dibêje: "rovî tu dizanî ez birçî ımrne û ez ê te bixwim!" rovî dibêje: "ezbenî bi rastî ez fili tedigeriyam. ez xebera xweji te re bi bejî, dîsa tu dizanî heke dixwazî dîsa mift bixwe. "gur bi awayekî eceb lê dinere û dipirse: "tu çima li min digeriyayî? tu ye çi ji min re bibejî?" rovî bi şanazî qirika xwe diwerimîne û dibêje: "minji seroken he ft dewletan mezheteyekji te re aniye. seroken heft dewletan ew mor kirine. tê de dibêje: 'kenge ku gur ev mezbete ji we re anî, hûn de he xirecir pezeke hidine.' çav e te ronî gure bi rez, edî be zehntel (i be teşqele jiyana te we hikeve nav aramî û rehetiye." gur dikeve nav dubendiye. hinekî difikire; dibîne ku ev yek derfeteke pir mezin e. ji rovî dipirse: "ka ez ê çawa bikim? ewyek de çawa bibe?" bi ve pirse re ruh te ber rovî, dibîne ku wa ye gur dixape; bi aramî wî diber-sivîne: "gure birez, tu ye ve mezbete bihî bidî şiven, ew e jî bixwîne û pezekî bide te û te beyî, bi rehetî bixwî." gur ji xwe re dibêje, welehî tiştekî baş e, ku wisa be, jiyana min de pir hesan be. gur mezbete jê dixwaze, rovî kaxeza di deve xwe de didiye. gur kaxeze digire û ber bi keriye ku diçere ve diçe. rovî jî li serê gir bi kef û eşq li wî temaşe dike. çawa ku gur bi aramî û ji xwe bawer hedî hedî nezîkî keriye pez dibe, segen şivan tev bi ser gur de erîş dikin. gur dixwaze xwe ji wan xelas bike ku mez-beta xwe nîşanî şiven bide. lê segen gurex didine ser, wî asteng dikin. di nav lepen segan de hinekî xwe nezîkî şivan dike, lê şivan bi çoye xwe ye zexm çend heban li serê gur dide. gur meze dike ku ji deste kûçikan xelas bibe jî nikare ji deste şiven xelas bibe. hewl dide xwe ku ji wir dûr bikeve. piştî bhîn, xwîn û xwedane zor xwe digihîne cihekî ewle. di nav bhînan de, di nav xwîn û xwedane de dike hilkehilk û ji xwe re dibêje: "xwelîliser, ma have te mezbete xwendiye, yan kale te mezbete xwendiye?! "


xwê li kara xwê de, ker di nav naxirê de, tu li vir qareqar dikî: ha werine xwê!.. ha werine xwê!

malavawo, he tiştek tune, te xwe rezîl kir. xwe li kara xwe de, ker di nav naxire de, tu li vir qareqar dikî: "ha werine xwe!.. ha werine xwe!.. (bnr. çîrok) li bajare îdire li gundekî navçeya qulpe camerek beyî kar dimine. difikire ka ez çi karî bike? di dawiye de biryara xwe dide û dibêje: "ez ê kêm xwe hihlhn herim qulpe... ez ê li wir ji kcira xwe, xwe bikirim, li kêm xwe bikim, gund bi gund bigerînim û bifroşi m. bi vî awayî ez ê kareke baş bi dest bixim. "ji jina xwe re jî qala wî karî dike. hema tim li ve mijare d i û k i re û dubare dike. di ve xeyale de ew qas kûr dibe û di serê xwe de mezin dike ku diçe nîve meydana gund û dike qîrînî û dibêje: "ha werine xwe! ha werine xwe!.." jina wî meze dike ku mere we di nîve meydana gund de dike gazîn û hewar. te cem mere xwe û jê diphse: "merik tu çi dikî?" merik dibêje: "ez xwe difroşim." jinik dibêje: "merik, xwe li kara xwe de, ker di nav naxire de, tu li vir qareqar dikî: ‘ha werine xwe!.. ha werine xwe!..


xwîn jê berdan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


yek birin buhişte, digot: ma ji mirinê wê de çi heye

ji bo helwesta eletewş û berevajî tê gotin

ewjî dayîna xwedêye, hinekji qenciyê jîfêm nakil1. got, yek dibirin buhişte, digot: "ma ji mirinê wê de çi heye?"


yek dotin

pere yan jî mal û milkê yekî bi zexelî xwarin

Ew sextekar heya mazlum baş nedoşe dev jê bernade. (argo)


yek ez dizanim, yek jî xwedê dizane

Erê, min lawê xwe ji kela çanaqeleyê ji destê wan derxist, lê min çi kişand yek ez dizanim, yek jî xwedê dizane.


yek rêx kirin

Ji ber ku jinek dîsa anî serjina xwe, rihanê lawê wê xwe rêx kir.


yeka (yekî) nebûn didu

zêdetir di hêla aborî de bi pêş ve neçûn

feqîrê fazil ev çend sal in ku dixebite, lê mixabin yeka wî nabe didu.


yekî digote yekî: were mala me. yê din digot: ma ez şûr û mertalê xwe li ku daynim

kuro tu li min û li vî binêre. got, yekî digote yekî: "were mala me. yê din digot: "ma ez şûr û mertalê xwe li ku daynim?


yekî ji yekî re got: "eze guhê te bigirim li dora dinê bigerînim. ye din lê vegerand: 'ne deste te jî we bi guhê min ve be'

yekî ji yekî re got: "eze guhê te bigirim li dora dinê bigerînim. ye din lê vegerand: "ne deste te jî we bi guhê min ve be. gotina min û eledin ji hema nezîki we bû.


yekî jina xwe berdida digot: were ji min re bibe yar

aqile wî ji ew qasi dixebite. got, yekî jina xwe berdida digot: "were ji min re bibe yar.


yekî li mirêkê niherî û got: ev pêşiya min e, lê ka paşiya min"

le gelo hela din çawan e? dive mirov nakokiyen din jî hesab bike

yekî li mireke niherî û got: "ev pêşiya min e, lê ka paşiya min? " rasteqini ne aliyek teni ye.


yekî nalek dît got: 'man sê nal û hespek'

ji bo kesên ku bi tiştên pir piçûk hevîdar dibin tê gotin

yekî nalek dît got: "man se nal û hespek. mala wî neketo, meseleya wî ji hema eyni wekî we biwiji ye.


yê bêar avetine ceheneme, gotiye: darên min şil in

ye bear avetine ceheneme, gotiye daren min şil in. ezbenî, tu çi bikî ew venakişe.


yê kinisî çû bal yê binisî û gotê: ka piçek nane garisî

yen ku rewşa wan nezîkî hev in zedetir bi hev û din re tekildar in

ye kinisî çû bal e binisî û gote: "ka piçek nane garisî. jixwe ew her du jî nezîkî hev û din in.


ziko çalo embaro; dixwe, naxwe înkaro

ji bo kesên xwarinê zêde dixwin, lê rewşa xwe jî napejirînin tê gotin

ziko çalo embaro; dixwe, naxwe înkaro. mala wî wêran nebe, ne têrbûn jê re heye, ne jî qebûlkirin.


zil zil berhev kirin, mil mil belav kirin


zilamek hebû, dema nanê wî hebû, dewê wî tune bû, dema dew hebû, nan tune bû; dema her du jî hebûn, ew ne li mal bû

ew jî dayîneke xwedê ye. dibêjin: "zilamek hebû, dema nanê wî hebû dewê wî tune bû, dema dew hebû nan tune bû; dema her du jî hebûn, ew ne li mal bû.


ziman bi qasî terikê kerê dirêj bûn

Guhartoyeke zimanê (yekî) heft helebî bûn.


ziman di hifzê de bûn

têkoşer xortekî wisa ne ku zimanê wî di hifzê de ye.


ziman girtî, ser rehetî

Guhartoyeke zimanê xwe jê kirin, cihê xwe çêkirin.


zimanê (yekî) heft helebî bûn

ezbenî tu bi we re nikarî sereder bikî, zimanê we heft helebî ye.


zimanê xwe zeft kirin

heke ew bikaribe zimanê xwe zeft bike, ji wî re zewal namine.


ziravê (yekî) anîn ber dêv

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ziravê (yekî) qetandin

Wê çevê wê qeraltiya hespê, ziravê min qetand.

Wê azmûnê ziravê lawê min qetand.


ziravê (yekî) jê qetîn

her kes dizane ku ziravê xanê ji zal diqete.


ziravê (yekî) qetîn

Heta me ew ji wê buhirkê debas kir, ziravê me qetiya.

Hema çawa min destê xwe dirêjî guliyekê kir, min dît li ser guliya di destê min de marekî xwe dirêj kiriye. Ziravê min qetiya.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 39, ISBN 9786054497010

Mela bala xwe dayê ku deng ji Selîm dernayê hinek ziravê wî qetiya, lê Xwedê mezin bû.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 53, ISBN 978-605-5585-41-9


zora (yekî) birin

yek têk birin, kuştin, nehêlan, nehêlan sax

me jî wer hêvî nedikir, lê reso zora tahar bir.


got ha got; got: 'çi got' got: 'kerê kundir kot

keçê êdî bes e. got ha got; got: 'çi got?' got: 'kerê kimdir kot. heyran ji vê peyvanditia pûç hûn qet aciz nabin?


gotin: 'apo jina te kevn e.' got: 'ji minetan çetir e.'

got: 'apo jina te kevn e. got: 'ji minetan çetir e. em ji wer idare dikin lawo.


gotin: 'apo segan tu girtî!' go: 'lawo apo çi segan e'

ez jî wisa ne hindik im, ew ku bi ser min de bê, wê bersiva xwe jî bibine

hela çavê xwe veke û min binere! got: 'apo sa tu girtî!' go: 'lawo apo çi se ye?


gotin: 'bavo ez ê te bifroşim. got: 'lawo mirov qet bavê xwe difroşe' got: 'bavo ez ê buhayekî wisa bibêjim ku tu kes nikaribe te bistîne'

di gotina xwe de rast û durist nebûn, gotin û armanc ne wekî hev bûn

armanca wî tiştekî din e lo! got: 'bavo ez ê te bifiroşim. got: 'lawo mirov qet bavê xwe difiroşe?' got: 'bavo ez ê buhayekî wisa bibêjim ku tu kes nikaribe te bistîne


heke li hêviya xwedê bimaya, mêla wê hê gelekî bi diya min re bûya

divê mirov hin karan bi destê xwe bike, naxwe li hêviya hinekên din ku bimîne çareser nabe

ya me jî bûye wekî meseleya ku lawik ji bavê xwe re gotiye: 'bavo


gotin: 'bavo heke li hêviya xwedê bi maya, mêla wê hê gelekî bi diya min re bûya'

merayek bi jinekê re bûye, mer kes jî ji haj vê têkiliya wan hebûye, lawê jinikê ji bavê xwe re tim dibêje


gotin: 'bira duh ji îro çetiro!'

got: 'bira duh ji îro çetiro! ' ma tu ji di derkê de nîn î?


gotin: 'bira weleh min navê tu bimirî, lê belê min divê, her daîm kodik li dest te be

heke tu bimirî, tu yê zû xelas bibî, daxwaz dikim ku tu tim feqîr bî û hewêeyî kesan bî

ez ji te re çi bibêjim? bira weleh min navê tu bhnirî, lê belê min divê, her daîm kodik li dest te be.


gotin: 'çima rihê (rûye) xwe kur nakî' got: 'dile min bi qûne ne xweş e

jixwe ew qulpekê dixwaze ku tiliya xwe têxê. got: 'çima rihê xwe kur nakî? ' got: 'dilê min bi qnnê ne xweş e.


gotin: 'dayê tu çima min dihejînî' got: 'lawo yeke jî dayê dihejand

her tişt wekî sazûmaniyeke û bi dorê dimeşe

lawo te bihistiye ew biwêja ku dibêje: got: 'dayê tu çima min dihejînî?' got: 'lawo yekê jî dayê dihejand. ya min û te jî eynî wekî wê ye.


gotin: 'erebo qûna te reş e. got: 'male min ev e

got: 'erebo qulta te reş e. got: 'malê min ev e. ezbenî ez çi bikim, derfetên min ew qas in.


gotin: 'ew çi ye tu diçînî' got: 'kengê hêşîn bû tê bibînî

çi bibêjim ez? got: 'ew çi ye tu diçînî?' got: 'kenge hêşîn bû tê bibînî.


gotin: 'ez ji kûçike xwe hinî mêraniyê bûm

mirov ji bûyer û mînakên xerab dersan digire

got: 'ez ji kûçikê xwe hinî mêraniyê bûm. divê mirov ji bûyeran û ji neyîniyan dersê bigire.


gotin: ez te bikim mîr. got: na min bike kizîr

her kes wekî radeya çand û dîtina xwe tiştan dixwaze

malmîratî wîji rayedaran tenê kizîr dîtiye. got: 'ez te bikim mîr. got: 'na min bike kizîr.


gotin: 'ez li zikê te dixim, tu dibêjî, wey pişta min!' got: 'wekî kesek li pişta min hebû-ya te nikaribû li zikê min bixista'

mirovên bêhêz û bêlêzim zêdetir tadeyî û zorê dikişinin

çiqas rast gotine. got: 'ez li zikê te dixim, tu dibêjî, wey pişta min!' got: 'wekî kesek li pişta min hebûya te nikaribû li zikê min bixista.


gotin: 'ez ê sîrkeyê çêbikim. bû ereq

kirin û gotinê hev û din negirtin, pêknehatî bûn

ew jî ew qasî dike. got: 'ez ê sîrkeyê çêbikim. bû ereq.


gotin: 'hirçê tu ji ku têyî' got: 'ji kayê. got: 'kudikê tu ji ku têyî' got: 'ji şûna dayê

helbet mirov ji dê û bav û ji lêziman zehf zêde jî cu-datir nabe. got : 'hirçê tuji ku têyî?' got: 'ji kayê. got: 'kudikê tu ji ku têyî?' got: 'ji şûna dayê.


gotin: 'kanê gilîvan' got: 'qurbana te û wî zimanî, te ev kurmanciya dêlal ji ku anî'

wekî tirane ji bo kesên ku baş nikarin bipeyivin tê gotin

hema tenê ez dikarim bibêjim, got: 'kanê gilîvan ? ' got: 'qurbana te û wî zimanî, te ev kurmanciya dêlai ji ku anî?


gotin: 'kî çavê te derxist' got: 'merivê min. got: 'lewma wisa kûr derxist'

neyariya di nav exrebeyan de pir dijwar e

bêguman dixuye. got: 'kî çavê te derxist?' got: 'merivê min. got: 'lewma wisa kûr derxist.


gotin: 'keçelo te serê xwe şuşt' got: 'min vegirt jî

neyinî û kêmasiyên xwe wekî ku wer nîn e xuyandan

got: 'keçelo te serê xwe şîrşt?' got: 'min hûna jî.


gotin: 'kê dinya dot' got: 'yê ku kirî û firot'

bazirganî ango kirin û firotan, kareki pir bikêr e

lawê min ji xwe re bazirganiyê bike. çi gotine? got: 'kê dinya dot? ' got: 'yê ku kirî ûfirot.


gotin: 'kê mirî zivirandin' got: 'yên ku dil azirandin

ji bo sivikbûna êş û kederan jî dîsa dilxweşkirin û alîkarî divê

got: 'kê mirî zivirandin? ' got: 'yên ku dil azirandin. destavêtin û alîkarî dilê mirov sivik dike.


gotin: 'kê rakirin mirî' got: 'dilanpirsî

Binêre gotin: 'kê mirî zivirandin' got: 'yên ku dil azirandin.


gotin: 'kîjan millet baş e' got: 'mirovê baş, baş e

ji her miletî yan jî ji her malbatê yê baş jî yên xerîb jî dertên

pênc tiliyên destekî jî nabih yek. got: 'kîjan milet baş e?' got: 'mirovê baş, baş e.


gotin: 'kûçik çêtir e yan beraz' got: 'nelet li herduyan jî bê

qet ji yekî re jî nikarhn bibêjim baş e. got: 'kûçik çêtir e, yan beraz?’' got: 'nelet li herduyan jî bê.


gotin: 'lawo apê te gelek gêdûkên giran dîne

got: 'lawo apê te gelek gêdûkên giran dîne.' hela hê tu min nas tiakî, keçika min.


gotin: 'malbigûyo!' got: 'çi bikim kebanî ji mala te ye

qet zêde nepeyîve. got: 'malbigûyo!' got: 'çi bikim kebanî ji mala te ye.


gotin: malo xwedê bi te re got: xwediyê min jî

beriya xwedê divê mirov bi xwe tedbîra xwe bigire

tenê bi hêviya xwedê hîştim ve nabe. got: 'malo xwedê bi te re. got: 'xwediyê min jî.


gotin: mêro, top li tekeve. got: ma heke ji ber tifikê rabe

yên ku xwe di quncikan de veşêûn û xwe baş biparêzin, zû bi zû ziyanê nabînin

got: 'mêro, top li tekeve. got: ma heke ji ber tifikê rabe. welelû bi vê meşe hinekî zor, lê ka çawa dibe.


gotin: 'mirtivo, bistire!' got: 'tiliya min kul e'

lawo, tiştekî wer bibeje bila ew qas jîdûrî aqi-lan nebe. got: 'mirtivo bistire!' got: 'tiliya min kul e.


gotin: 'ne ji ber wî rabûm, ji ber pora wî ya spî rabûm

a girîng, rûmet û hurmeta kalbûn û pîrbûne ye

tu tenegihîştî. got: 'ne ji ber wî rabûm, ji ber pora wî ya spî rabûm.


gotin: 'of, of bire min, zoq ne tişt e, lê kevire hemû' li pişt e

kirina hin tiştan pir hesan e, lê piştî kirine gelek astengiyan derdixin pêşiya mirov û mirov hezar carî poşman dikin

le dive tu we jî bizanibî ku; got: of, of bire min, zoq ne tişt e, lê kevire hemû li pişt e.


gotin: 'pîre tu ji careke re çawa yî' got: 'çi zanim, li pêş malan e

ji bo yên dil dikin, lê ligel hemû astengiyan xwe nazî dixin tê gotin

ya wî jî bûye wekî ya pîre. got: 'pîre tu ji careke re çawa yî? ' got: 'çizanhn, li pêş malan e!.. (bnr. çîrok)


gotin: 'te dinya çawa dît' got: 'wekî dile xwe

her kes bi xwe çawa be, çawa bifikire û çawa jiyan bike, bi wî awayî li dinyaye meze dike

her kes çawa nezîkîjiyane dibe, her kesîjî wer dizane. got: 'te dinya çawa dît?' got: 'fvekî dile xwe.


gotin: 'tu cameriye ji kê hîn bûyî' got: 'ji ne camêran'

mirov ji neyiniyan, rûmeta ereniye fer dibe

bi rasti ji bûyer û helwesten neyini zedetir derse didin mirov. got: 'tu cameriye ji ke hîn bûyî?' got: 'ji ne cameran


gotin: 'tu çawa bûyî hekîm' got: 'ez birîndar bûm, loma bûm hekîm

mirov ku bi xwe bi pirsgirekeke re zêde mijûl bibe yan, jî bi we pirsgireke re rû bi rû bimîne, di we derbare de gelek tiştan hîn dibe

xwede neyîne serê tu kesî, got: 'tu çawa bûyî hekîm?' got: 'ez birîndar bûm, loma bûm hekîm.


gotin: 'xweş xeber e, lê min jê ne bawer e

xwezî rast bûya, lê ez bawer nakim ku ew yek gengaz be

xweziya xwe pê anî û got: 'xn’c’s xeber e, lê min jê ne bawer e.


gotin: 'ziyaretê, min gelek caran bi te derew sond xwar, te tiştek bi min nekir. got: 'min jî gelek caran mala te xera kir, haya te jê tune

tu ku xirabiyê bikî, tu dê bersiva wê jî bibînî

qet meraq neke tu nizanî lê niha belkî te jî bersiva xwe girtiye. got: 'ziyarete, min gelek caran bi te derew sond xwar, te tiştek bi min nekir. got: 'min jî gelek caran mala te xera kir, haya te pê tune?


benê (yekî) ragirtin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


goştê ciwanan dixwî tu zanî, goştê pîran dixwî tu zanî; na dilê te dişewite, tirşikan jî dixwî tu zanî

tu bi qîma xweyî, dilê te çawa dixwaze wer bike

ha ji te re ji her cureyî, goştê ciwanan dixwî tu zanî, goştêpîran dixwî tu zanî; na dilê te dişewite, tirşikan jî dixwî tu zanî, (bnr, çîrok) gurekî pir pîr hebûye, wisa bhçî, perîşan û pejmûrde bûye ku edî nikaribuye ji xwe re tiştekî peyda bike û zikê xwe ter bike, rojeke li ber zinarekî vedileze ji betaqet? nikare bilebite, gurekî ciwan rastî wî te û jê dipirse: "tu çi dikî apo? ev çi halê te ye?" gme pîr dibe je: "lawo we/eh ez edî pîr hûme, halê min î ku li pey kerî û su riyan higerim û tiştekî higirim û hixwim nîn e, zehfhirçî me, ev çend roj in ku min tiştek nexwariye, loma jî nikarim ji dewsa xwe rahim, gure ciwan jê re dibêje: "apo hela m hehekî şehir bike, ez ê ji te re tiştekî hikim," cihê ku lê ne li bintare re derbas dibe, gure ciwan lê meze dike ku wa ye mirovek di re de diçe, li pêşiya wî kereke barkhî, li pey wî jî deşa kerê jixwe re hedî hedî dimeşin, bala xwe didiye ku deşika kerê gelekî par re maye, gure ciwan di hundire xwe de dibêje: "hema jirsend ev firsend e," li gorî rewşa neçîra xwe peşnûma xwe di serê xwe de çedike û dest bi kare xwe dike, wekî plana xwe bere erîş dike deşa kere, we diaveje erdê û zikê we didirîne, xwediye deşe ber bi deşe ve direve, lê gur ve care jî xwe digihûx; kerê zikê kerê jî diqelişîne, bi ketina kere re bare we ye ku bi tirşike dagirtî ye dirije erde, xwediye kerê perîşan dibe, hinekî dike hewar û dide xeberan, lê di dawiye de tera xwe dadişîne, diaveje ser mile xwe û por poşman bere xwe dide mala xwe, gure ciwan ve care vedigere te cem gure pîr û jê re dibêje: "apo de tu were hinihere kûre te çi lê kiriyel,,," alîkarî dike û gure pîr tîne bal cendeke kere, deşe û tirşika li erdê rijiyayî û bi serbi 1 indî xwe kuşeve dike û dibêje:

di guhertoyek din de jî di bare kerê de sev hebûne û ji ber we jî wer ev biwêj wer tê gotin: "apo te dive goştê pîran bixwe, te dive ye ciwanan û te dive lih û fih sevan jî ser de hixwe.


ne bi kêrî şevê, ne bi kêrî şivê hatin

Guhartoyeke ne bi kêrî defê, ne bi kêrî zirneyê hatin.


rondikên timsahan

:Şablon:biwej-nn, bide ber îngilîzî crocodile tears, fransî larmes de crocodile, erebî دموع التماسيح

Li gel eve jî bi pêwîstî dizanîn eve jî ji bo xelkê serbilindê Kurdistanê rûn bikîn ku ewên firmêsk û rondikên tîmsahê dirêjin û li ser pêvajoya Rojavaya Kurdistanê û bergirîkirina li gelê Kurd li Rojava muzayede dikîn û li heman demî de hinek ji wan hemû pêdiviyên wê bergirîkirinê li ber dest daye bila kerem bikin eve sînor vekirîne û biçin li ser erdê rastî bergiriyê li gelê me yê li Rojava bikin wê demê ji bo xelkê Kurdistanê derdikevê ku muzayedeyên wan hindî lîstokekî bê bihayê siyasiye û gelek pire ji xeletkirina raya giştî.


yek dan ber hev

ji bo mirov bibêje ku bi awayekî baş û dijwar li yekî/ê xist

Du kesan bela xwe di me de da, me li wan xist, me ew dan ber hev.


yek rûçikandin

wê jinikê wisa kir ku rizgo rûçikand.


hatin li ber diyarê mirinê

dema ku mirov di rewşeke xeternak an jî nexweşiyekê de be û mirin nêzî mirov be tête gotin.
 Ez wê şevê ji ber êşa zikê xwe hatim li ber diyarê mirinê


çûn li ber helaketê

rewşa ku mirov tê de ji ber nexweşiyê êş û azar dikişîne.
 Ber destê sibê êşa dilê Tîtalê Xezalê pirr zêde bûbû; ew ji ber destê wê êşê çûbû li ber helaketê


bû gûyê kuçikan

rewş û mijara ku pirr tevlihev e û êdî nikare bê çareserkirin,
 Qe nebe te bendikên sor daniya kêleka din, çimkî bi wanên din re tevlihev bûn, Hema bêje (heşa ji cimaetê) bû gûyê kuçikan û çû


bi kêrî sîrekî nehatin

kesê ku kêrî tu tiştî nayê, bo tu karî ne munasîb e, beredayî
 Mistoyê Pembixê, yê ku sibê heta êvarê li kolanên Zêtka de mînanî kavira gêj diçe û tê, kêrî sîrekî jî nayê, Hema wisa tol tol digere


enine boyuna değerlendirmek

di aqlê xwe de rakirin û danîn, di aqlê xwe de birin û anîn


I love you

aşiqa te me, aşiqê te me, evîndara te me, evîndarê te me, ez hej te dikim, ez hez ji te dikim, ez ji te hez dikim, hez ji te dikim, ji te hez dikim, min tu divê, te dievînim


peace be upon him

Silav li ser bin!, Silav lê bin!:: Muhemmed Silav lê bin! pêxemberê dawîn e!


xwe li ... danîn

xwe li nezaniyê danîn
xwe li teraliyê danîn
xwe li zexeliyê danîn
xwe li dînitiyê danîn

xwe wek hal an rewşeka ku meriv ne tê de[dînî-biaqilî-zexelî-teralî-nezanî] de nîşan dan


raise Cain

Ji navê Cain, kurê Adem û Hawayê, kujêrê yekem.

kirin cirecir, kirin birebir, kirin xirecir, welwele rakirin, alozî deranîn


raise the roof

xirecir deranîn, şemate kirin, teqûreq kirin, hêwirze kirin


remember me to him

Silavên min lê bikin, silavan jê re bêjin.


Xwedê goşt dide teyrê bêdiran

Ji bo kesên ku hin tiştan heq nakin lê xwediyê wî tiştî ne, tê gotin


daweta gur û rovî

Eyda guran,
navê rewşa hewayê dema ku hem tav hem jî şilî bi hev re ye.

Hela binêre li derve daweta gur û rovî heye.


kîrê wî naçe kite gore

Ji bo kesên qurre û pozbilind re tê gotin.


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-don't let the door hit you on the way out.ogg

(zarava) li xwe miqate be! (gava kesek ji malê derdikeve)


dime a dozen

pênc pera nekirin, ne hêjayî pênc qiruşan e, ne hêjayî kapekekî Ûris e
 biwêjeke ji bo tiştê pir û belav û hêsan e ku were bidestxistin.


گوهێ خوه دانێ

Bi alfabeya erebî nivîsina guhê xwe danê.


کۆمارا مووزان

Bi alfabeya erebî nivîsina komara mûzan.


aqil dan

rê bi ber yekî xistin rêya tişt û bûyeran bi ber yekî xistin û nîşandayîn 'min ew aqil da wan ' [


aqil girtin

di bûyerekê de ne bi aqilê xwe bi aqilê kesê duyem tevgerîn


pitepit kirin

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pitpit kirin.

Îro dîsan hingî bavê min kire pitepit, got (...)


qeşmerîtî kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


delava kesekî qam kirin

ji bo meriv rewş, kesayetî, xûy û xisleta kesekî fehm bike tê bikaranîn, pîvandina hal û ehwalê mirovekî* ger tu dixwazî bi wî re şirîkatî bikî divê tu delava wî qam bikî


gav ranan

Hinek ji gavên ku divên di siberoja nêzik de li Tirkiyeyê bihên ranan.


Allah esirgesin

Xwedê biparêze, Xwedê hifz û muhafize bike, Xwedê bistrîne, di binê hifz û muhafizeya Xwedê de be


Allah kavuştursun

Xwedê bigîhîne, aqûbet li hatinê be, bi xêr here bi xêr were, felek û oxirên (yekî) yên xêrê bin


Allah rahmet eylesin

Xwedê rehma xwe lê bike, Xwedê (yekî) bi rehma xwe şad bike, rehma Xwedê lê be, bi rehma xwedê şad be


Allah vergisi

dana Xwedê ye (ji bo behre û qa biyiyeta ku ji zikmakî ve hene)


lime lime olmak

lime [[lime bûn, hincirîn, peritîn, vepirtikîn


giya di bin keviran de namîne

Ji giya + di + bin + keviran + de + namîne

rastî nayê veşartin, rastî île zû-dereng eyan dibin


perê ezmên

perrê ezmên
perê ezmanê
perrê ezmanê
perrê esmanê
perê esmanê
perê esmên

pir bilind, cîhê bilind ên ku meriv nikare bigihîje

Di wê gavê de hûn ê bibînin ku teyareya we gihaye ber perê ezmên û hostesên karxezalî bi lotik dibezin vî serî û wî serî.

9/2005, Enwer Karahan, Rêwîtiyeke kin, Netkurd.com


on iki parmak bağırsakları

rûvîyê duwanzdehgirê, roviya dozdehgirê, roviya donzdetilk, roviya dozdegirêk


alt üst olmak

serûbinê hev bûn,ser û bin bûn, li nav hev ketin

kadıncağız acı haberî duyunca alt üst oldu

gava jinikê xebera sar bihîst li hev nesekinî

li hev ketin, di ser hev re çûn û hatin, pê aciz bûn

yediğim yemekten sonra midem alt üst oldu

piştî xwarina ku min xwar, dilê min li hev ket


pie in the sky

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-pie in the sky.ogg

sozên ku bi cih nayên, sozên beredayî
 xweşiya paşerojê piştî derdê demî


ta-ta

bi xatirê te, heta hevdîtineke din, elweda, Xwedê hafiz, oxir be, wexera xêrê be


go the way of all flesh

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-go the way of all flesh.wav

mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


zevirandin

ji bo pêkanîna karekî yek asteng kirm, ling kutan ser

heke me wisa zor neda ser, bawer nakim ku wî ew siwax xelas bikira.


بسم الله الرحمن الرحيم

Ji بِسْمِ (bismi) + ٱللّٰهِ (llāhi) + ٱلرَّحْمٰنِ (r-raḥmāni) + ٱلرَّحِيمِ (r-raḥīmi).

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q13955 (ara)-Fenakhay-بسم الله الرحمن الرحيم.wav

bismillahirrehmanirrehîm, bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

ku-بسم_الله_الرحمن_الرحيم-ar-phrase-GFJajCw6


çavnebari kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


kîrê xwe ji tu şorbeyê dernexistin

tevlî her tiştî bûn, xwe li ber her tiştî re kirin


hevring li ser piştê neketin

hevring li ser piştê neketin, ji bo kesên hov û nezan tê gotin


lêva xwe gez kirin

behitîn, dev jev bûn, heyirîn, mehtel man, heyirîn, hişmegirtî bûn


yüreğini ateş almak

Pir xemgîn bûn, zêde pê êşîn, pir bi ber ketin


bêhnê saetê

her gavê, her bêhnê, her saeta, bi berdewamî, herdem, hertim, daîmen, mistemir


all the time

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/The study found that there had been as many patent applications for artificial intelligence since 2013 as there were in all the time since the term AI was first used in the 1950s.ogg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-all the time.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-all the time.wav

herdem, hergav, her bêhnê, her saeta, bi berdewamî, herdem, hertim, daîmen, bêhnê saetê, hertim


more than meets the eyes

hebûna gelek tiştên din ku li ber çavan naxuyên


when in Rome

li gorî derdor û adetên xwecihî tevgeriyan


dara xweziyê bêpelg e

xwezîkêşan bêfêde ye, ne hewce ye piştî tiştekî ne jidil xwezîgotinan bikin


bite off more than one can chew

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-bite off more than one can chew.ogg

biwêjeke ingilîzî ye ji bo destnîşankirina wê rewşê ye ku mirov hewl dide karekî bike ku gelekî zêdetir hêza wî.


in the pudding club

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/EN-AU ck1 in the pudding club.ogg


no dice

biwêjek e ji bo wê rewşê tê gotin ya ku alternatîveke din nayê qebûlkin


a ji te re ha

a ji te re ha, de li halê lawê xwe binêr çi ye !


av di coyekê de neçûn

her çiqas herdu ji dewletçî bin, dîsa ava demîrel û ecevît di coyekê de naçe.


ad û wehd li can ketin

ad û wehd li cane min bikeve ku ez herim mala bavê xwe, êdî ez bi paş ve venagerim û nayêm.


afat bûn

kesê zêde çalak û mizawir, him ji bo pozîtîv û him ji bo negatîv jî dibêjin

afat e, di ciyê xwe de nasekine


afira gamêşan bûn

ji bo ew kesê zik mezin yê ku zêde xwarin dixwe

yê te ne zik e, afira gamêşan e.


afirê xwe xerab kirin

bi nanê xwe lîstin, li dij berjewendiya xwe derketin


agir berdan dil

Keçikê agir berda dilê min.

Te agir berda dilê min.


agir bi cigerê ketin

dema mirov li ber tiştekî bikeve û gelek xemgîn be

min li stanbûlê zarokekî kurd dît di nav sergoyê de, li xwarinê digeriyan, agir bi cigera min ket.


agir bi cil ketin

dema kesekî derew an jî buhtanekê li mirov bike, wê demê dibêjin agir bi cilê te keve!


agir bi dil ketin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


agir bi erdê bikeve qevdek pûş naşewitîn

ji bo ew kesê ku bê xem û keser e, di şûna "qevdekê" de "gurzekê" ji dibêjin


agir bi kadînê ketin

dema kesekî derewên mezin û bê binî bike, wê demê dibêjin ku wey agir bi kadîna te keto! yanî tu dikarî derewên çiqas mezin bikî


agir bi kûrê ketin

wey agir bi kûreya te bikeve, bes e lawo!


agir bi malê ketin

agir bi mala min keve, ka binêrin polîs çi aniye serê lawê min

wey agir bi malate keve kengê min weha got!


agir bi malê neketin

agir bi mala te neketo, çawa destê te çû te zarokên xwe li vê zivistanê ji malê avêt der.


agir bi navê ketin

agir bi nava min ket, cigera min şewitî, kurê min mir.


agir bi pûş ketin

wey agir bi pûşê te bikeve, tu çi dikî lê!


agir bi qûnê ketin

dema kesek bikeve tengasî û steresê û nizanibe çi bike

agir bi qûna mîrzo ketiye, nizane çi bike

wey agir bi qûna te bikeve, te çima ji min re got ez nayêm û tu hatî!


agir bi serî ketin

tu çi dibêjî lo, îsal agir bi serê me ketiye lawo!

Agir bi serî jinikê ketî hate nik zêrkerî û çêrî wî kir go te hîle li min kiriye.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 137


agir bi zik ketin

ji bo kes û ajelên ku palaxîne û pir dixwin

agir bi zikê te keve, te hîn xwar lawo!


agir da bin sîtilê

de agir nede bin sîtilê, bes e! tu dixwazî şer der bixî!


agir dana binî

amerîka dîsa agir daye binê mesela ıraqê û geş dike, dixwaze şer der bixe.


agir di nav de hebûn

tu dizanî çi agir di nav min de hebû.


agir ji ber çavan çûyîn

polîs ez girtim û jopek li serê min da agir ji ber çavên min çû!


agir ji ber ling çûndin

ji bo mirov yanî jî ew ajelên ku bi bezê diçin tê gotin

agir ji ber lingê hespê ristem diçû!


agir ji dev barîn

Min ji do êvarê ve xwarin nexwariye, agir ji devê min dibare.

Ji bo kesê ku ji tiştekî pir hêrs bûne tê gotin.

Piştî ew belavoka ku me di derheqê kontr gerîla de belav kir, agir ji devê polîs dibare.


agir li ber pî dike av

kuro ew weha qure ye ku agir li ber piyê xwe dike av.


agir li ser serî barandin

dema kesekî pir hêrs bibe û bi gotinên gelek dijwar bi ser kesekî re here

dema di pevçûn û şer de kesekî bi dijwarî bi teqîne û qereman be

em yeko yeko bi rê ve diçûn û ji nişka ve cerdevanan agir li ser serê me barandin.


agir li serê xwe kirin

dema mirov bikeve nav kar û xebatekê û di nav de sergêjî û pirsgirekên mezin derbikevin

lawo me çi kir, me vî mirovî anî û agirê li serê xwe kir.


agir pêketî

ji kesê ku zêde li pey mêr û jinan digre re dibêjin

bavo çi xortekî agirpêketî ye, her roj bi keçikeke re digere.


agir têde bûn

kesê çalak û nikare di cîhê xwe de bisekine


agir û barûd li ber hev nebûn

jin û mêr heger bi tenê bimînin wek agir û barûd in.


agir û dojeh

Ev jin malê li me kriye agir û dojeh û hiştiye


agir xistina dawê

te çi agir xistiye dawa xwe û li pey min digerî?


agir xistina dil

te dîsa agir xist dilê min.


agirê cigerê

lawê wî tê girtin, agirê cigerê dikeve pêsîra wî û ew diçe emnîyetê û li wir wî jî digirin.


agirê dil vekujîn

hawar kaniyeke zelal e, ez mirovekî tîh me, piya piya jê vedixwim, agirê dilê xwe pê vedikujim.


agirê kulê bûn

ev kurê me agirê kulê ye, qet nasekine.


agirê kulê lê ketin

agirê kulê bikeve mala bavê hesûd û fesadan, çawa îro pênc gule berdane bejna bavê lalo, li vê meydanê!


agirê li heriyê diçûn

ji bo kesê destgiran û bê huner tê gotin


agirê miriyan

agirê miriyan ne geş û gurr e, dema rewşeke ne gurr û geş hebe, wê demê dibêjin wek agirê miriyan e.


agirê qurman

ev ji bo jiyan û xebateke dirêj û xûrt tê gotin

ev xebata me agirê qurman e.


aheng û harmonî

di hevokên te yên wergêrê de aheng û harmonî hene.


al hildan

te çi al hildaye lê?


alan dan

belavoka me ya ji bo zimanê dayikê li her derê alan da


alet bûn

tu bi vê rewşa xwe ji dijmin re bûyî alet!


alifa vala

ji bo kes an jî tiştekî bê qîmet tê gotin

li hinek herêman ji bo jina ku zarok jê çênabin jî tê bi kar anîn


ay jê re nehiştin

xwedê ayî min jê re nahêle.


avareş di çav de hatin

avareş di çavê diya te de were, min çima ji lawê xwe re du perçe qelî navêt nav şorbê.!


alozî û geramol bûn

li tirkiyê alozî û geramoliyeke siyasî heye ku ew nikarin ji nav derbikevin.


aman yeman kirin

aman yeman weha neke, were em îsal havînê bi hev re herin welat.


anafor kirin

li serê xelkê anaforan neke!


anîna ber rûyê hev

baş e tu weha dibêjî û ew jî bi awayekî din dibêje, em we bînin ber rûyê hev.


alifxweş bûn

qumandarê me alifxweş bû.


anîna îmanê

Vî lawikê êdî me aniye îmanê!


av pê asr û germ nebûn

bi azad sar û germ nabe.


anîna rê

piştî sê salan min heval anî rê û ramanên min qebûl kir.


anîna rêzê

ma ne eybe ku tu xwe bînî rêza keçike koçer?

jinê ew aniye rêzê û nikare ji malê derkeve.


anîna rojevê

dema mirov di civînekê de an jî di raya giştî de bixwaze li ser pirs an jî dozeke biaxive û wê bike rêza axaftinê


anîna ser afira gayê kilo

tirko ew anîye ser afira gayê kilo, êdî newêre dengê xwe bike.


anîna ser çokan

ez ê te bînim ser çokan.


aqûbet hatina serî

ez naxwazim aqûbeta krîstov kolomb bê serê min.


ar û barûd

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ar û dû

îsal em ji ali ar û dû ve gewz in


ar û heya çûn

heger bavê min niha bê û me li ser eraqê binîne, ar û heyayê me dê biçe


ar û şerm

ji bo te ar û şerm nîne?


ard jê weşandin

min hêrs neke, ez rabim, bi xwedê ez ê ard ji te biweşînim.


ardû bûn

ez ji xelkê re nabim ardû.


armanc û daxwaz kirin

armanc û daxwaza min ne ev e ku em bi paş ve vegerin fransê.


arvan li êş kirin

dema kesek bixwaze ku ew jî di civatê de heye û tewşo mewşo bipeyivee

ha wî jî arvanê xwe li êş kir.


arvanê sala teng

dema mirov bixwaze bêje ku kesekî an jî tiştekî ji bo roja teng e

ev arvanê sala teng e.


asîman bi ser re hatin

qebûl nekirina gotina giran û rewşa xerab

dema wî weha got wek ku asîman bi ser min re were.


atar anîna serî

ew dizanibû ku dê rojekê gur atarekê bîne serî.


aş bi ava kê gerandin

dema mirov bixwaze bêje kî li pişt vî karî ye, kî birêve dibe

tu aşê bi ava kê digerînî lo!


aş çep gerîn

aşê te çep digere


aş gerandin

tu dê ji xwe re bibînî ezê li ser serê te aş bigerînim.


aş rast gerîn

vê mehê aşa mê rast gerî!


aş û baş bûn

em li ser aş û baş bûnê dipeyivin.


aşê bê av

dema pirsekî dûrî eqil bê kirin, wê demê vê biwêjê dibêjin

aşê te tim bê av digere.


aşê betalan

guh nede aşê betalan bê av digere!


aşê hawarê bûn

ma aşê hawarê ye çi ye, hema devê wî digere.


aşop û xeyal

da ku aşop û xeyalên wan şiyar bibin.


av berdana serdan

dewlet dixwe av berde ser doza kursên zimanê kurdî ku kes zarokên xwe neşîne kursê, piştre jî ji ewropayê re bêje ku kurd bi xwe naxwazin.


av girtina birînê

dema pirsgirêkeke nûtir, xerabtir û dijwartir bibe

birîna min ê av bigire.


av jê guvaştin

zêde xebtandin., zehmet dayîn.patron nahêle em rûnin, heta êvarê ava me diguhêşe.


av jê kişandin

ev ji bo kesê ku zêde bi karê seksî re mijûl e tê gotin

kuro li halê xwe binêr, pirî av ji te kişandinê, tu bûyî wek skelet û mayî.


av ji dev çûyîn

min otomobîleke kirîye, heger tu bibînî dê av ji devê te here.


av ketina şeqoqê

erê lawo êdî av ketiye şeqoqa te jî.


av lê ketin

hekîm dibêje ev li vî kurîkî ketiye.


av lê venexwarin

heger min haletek li gor dest û dilê xwe bidîta, min av lê venedixwar


av lê zelal bûn

bavo çû û av li ser zelal bû.


av li agir kirin

dema mirov bixwaze bêje doz an jî meselê veşartin

hakim av li agir kiri û dozê vemirand.


av li dest kirin

turgut özal hê av li destê süleyman demirel dikir.


av li pey rêtin

tu here em ê av li pey te birêjin.


av li pey şêlû bûn

ew çû av li pey şêlû bû.


av li piring bûn

dema min jê re wek av li piring be, sist bû.


av li xwe kirin

şîno her sibehê av li xwe dike.


av şêlû kirin

tu dixwazî ku dozê şêlû bikî.

qestbende kar tevlihev kirin, di navbera kesan de nerazîbûn, dilsarî, dilmayî pêşde înan.


av û delav

welatê bi av û delav xweş in.


ava aş ji ku hatin

di wateya ev hatina te an tiştên te yên ku hene te çawa bi dest xistiye

her roj otomobîleke nû di bin te de ye, gelo ava aşê ji ku tê?


ava ber bi hevrazê ve çûyîn

ava te ber bi hevrazê ve diçe, tiştek nakeve serê te.


ava bi coyekî de neçûn

Guhartoyeke ava (...) di coyekê de neherikîn.


ava buhurekî bûn

hûn herdu jî ava buhurekî ne.


ava destê kê vexwariye

ma te ava destê kê vexwariye?


ava germ di kabokan de hatin

dema ji tirs, lerz û heyecaneke mezin hemû laşê mirov gij bibe

em hatin ser stockholmê û bi carekê de balafira me hejiya, ava germ di kapokên min de hatin.


ava çem disekine

heger tu rexne li serokê kurdan bike, êdî ava çeman disekine, êdî guhdarî nakin û dikarin bi mirov her tiştî bikin.


ava kelandî di çokan de hatin

Guhartoyeke ava germ di kabokan de hatin.


ava qûna cer

ez ava qûna cer im, ez ji bo te çi çeyî û fedekariyê bikim, dîsa fêde nake.


ava reş bi lingan re hatin

dema mirov bixwaze bêje bê hêz bûye, taqet nemaye, wê demê dibêjin ava reş bi lingên (piyên) te re hatine?


ava reş di çav re hatin

Dema mirov bixwaze bêje ku tu hewqas fame kor î û pêş xwe nabî.

Ma ava reş di çavên te de hatiye, tu nabînî golik dimijî!?


ava rû rijîn

ev ji bo kesê ku şerm û heya nekin tê gotin

ava rûyê te rijiya ye.


ava rû teqîn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ava sar bi ser de kirin

piştî vê bûyera ne xweş wek taseke ava sar bi ser min re bikin.


ava serberjêr çûyîn

ava her kesî serberjêr diçe lê ya te serberjor diçe.


ava serî germ kirin

weha xuya ye ava serê te germ bûye.


ava tobê li xwe kirin

poşman bûn, carek din heman tiştî nekirin

here çend tas ava tobê li xwe bike û carek din jî tiştekî weha neke.


ava zimzimê li xwe kirin

tu ava zimzimê jî li xwe kî dîsa pak nabî.


avarû rijên

bila ava rûyê hozan nerijên.


awaz û meqam

awaz û meqamê m, arifê cizîrî xwerû bi kurdî ye


avê daye bin qûnê, hay jê nîne

dema bela an qezayeke mezin bi ser mirov ve were û haya mirov jê tune be

avê daye bin qûna te lê malneket haya te ji te nîn e.


avêtina avê

min îro barê tiriyê avêt avê hema bi nîv bihayî firot û çû.


avêtina ber azad û mezadê

firotina serbest ku her kes dikare, kêm û zêde bike


avêtina ber bazariya çavan

baş lê mêze kirin, di çav de derbas kirin

min ew avêt ber bazara çavan, na lo neket serê min

êdî divê em wê ji ber çav bavêjin û ji bîr bikin.


afyon bûn

li welat şekir bûye afyon, perê mirov hebe jî mirov nikare peyda bike.


avêtina ber qinyata çavan

min keçikê avêt ber qinyata çavan, bi rastî ew gelek spehî bû.


avêtina bin zimanê xwe

di vê meseleyê de mîna zero jî tiştek bavêje bin zimanê xwe


avêtina erdê

hêzên hevalbend di şerê nêzîkî bajarê amsterdamê 20 balafirên mîhfer avêtine erdê


avêtina lingê yekî

ez mêze dikim xalê min ne livir e û tu tim davêjî lingê wî.


avêtina nav agir

xwezî min qîza xwe neda te, min keça xwe bi destê xwe avêt nav agir.


avêtina pêsîra xwe

dema tu bûyî şîrê diya te tune bû û min te avête pêsîra xwe

zaroka ku ne a mirov be û mirov wê wek zaroka xwe qebûl bike


avêtina pişt guhên xwe

tu tim pirsa kurdî davêjî pişt guhên xwe


avêtina pişt xwe

her meh hinek pere bavêj pişt xwe, heta tu mezin bibî, dê ji te re lazim bibe.


avêtina qulpa paşîn

bi xwedê îsal karê aksiyan xerab çû me avêtiye qulpa paşin.


avêtina ziraviyê

ev tirko ku welatê te standiye, miletê te ji xwe re kiriye xulam, bapîrê te dîl û malbata te perîşan kiriye û hûn avêtine ziraviyê, tu yê bi ser re herî dibistana wan a eskeriyê bixwînî û bibî mulazimê wan ha?.


awir tirş bûn

min zendo dît dîsa awirê wî tirş bû.


awirê şewitî

awirên te ez şewitandim.


aviya kulîlkê

çûyîn heye û hatin tune, wek riya hat û nehatê

ev aviya kulîlkê ye çi ye, bi serê me re hatiye.


avjar qelandin

selçûkiyan xwestin avjara kurdan li dinyayê biqedînin


avpizavî kirin

zarok an jî ajelên ku ji ber nexweşiyê xwarin naxwin


avşûtik ji dev çûn

keçik reqseke weha xweş dike ku avşûtik ji devê xortan dibe.


ax çav têr bike

ax jî çavê te têrnake!


ax di dest de zêr bûn

jîr û jêhatiye û ax di destê wî de dibe zêr.


ax û xwelî li serê xwe kirin

me çi ax û xweliyê li serê xwe kir û vê qîzê xwest.


axa sar

emê di dawî de herin bin axa sar!


axura gan bûn

ma ev axura gan e?


ay ne pîkê

dema mirov bixwaze ji tiştekî şerm bike wê demê dibêje

ay min ne pîkê!


ay pê reşê

ay min pê reşê!


azar û xem

em kurd xwedî azar û xem in.


bi bihayê kerê mirî

ez nikarim radyoya xwe ya nû bi bihayê kerekî mirî bidim te!


bi destgirî bûn

ev gotin ji derî nîşanbûnê wateyeke wê yê din jî heye ku ev biwêj e, kesê xwe veşêre û bi şermokî û dizî here

îsal ez ji tirsa bavê xwe behçere bûme destgirtî!


ba di ber de çûyîn

ji bo tiştekî çikandî ku baş di cîhê xwe de diçe û lê tê

min mîx kuta ku ba di ber re naçe.


ba di bin zik de derbas bûn

tiştê ku ba di bin zik re derbas be, qîmeta wî tune û dê rojekê bimire.


balgî û berpal bûn

kes tune ji peyayê mala bavê min re bibe balgî û berpal!


balete bûn

eskerên êla berodera hema wesa li wan balete bûn


ba jê berdan

ez rabûm ez ê ba ji te berdim ha!


ba ji te û baran jî ji te

kesê ku him pêşnîyaz dike û him poşman dibe


ba li ber serê xwe berdan

dema tu dikevî tengasiyê ba li ber serê xwe berdidî.


ba li ser milê xwe ne hilgirtin

min ba li ser milê xwe hilnedigirt û min digot ez dê cîhanê biguhêrînim.


ba pê ketin

bayê bazirganiyê bi berzan ketiye, îro çend roj in ez nizanim bi ku de çûye.


ba qûna kerengê dide hewa

dema kesekî fort û propagandayeke vala û mezin bike û mirov dizane ew gotinên vala û tewş in

erê ba tê û qûna kerengê dide hewa.


ba tê her kes bêdera xwe dide bayê

her kes li ya xwe ye û ji xwe re dixwaze


ba tê her kes kumê xwe li serê xwe digire

her kes ji xwe berpirsiyar e, mirov nikare di şûna kesî de ceza bide kesekî din an jî wî berpirsiyar bigre


ba û babelîsk bûn

ba tê û babelîsk digerîne


ba û bapêş

zarokên me hemû bi ba û bapêşê ketine.


ba û bapûk

Dema ba zêde tê û berfê bi xwe re bi ba dike


babacan bûn

zerdeşt xortekî babacan e.


babidest bûn

ew mirovekî babidest e, tu kar jê naye.


badilhewa çûyîn

baran nebarî zevî hişk bûn, keda me ya salane badilhewa çû


bal dayîn

min bala xwe da ku sê siwar ji wir ve wekî xar tên.

Gulrîzê ji hemî xwişkên xwe bêhtir bala xwe dida xwendinê.

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


bal û bîr

bal û bîra xwe bide ser wêjeya rojhilat.


bar bûn

tu ji min re bûyî bar, ez nikarim te xwedî bikim.


bar dagirtin

wî têra xwe barê xwe dagirtiye.


bar giran kirin

dema mirov ji qeweta xwe zêdetir tiştek bike

te kovarê girt ser xwe, bare xwe giran kir.


bar hildan

min vî barî hildaye ser milê xwe, divê ez heta dawî bibim.


bar lê kirin

barê giran li min nekin, bi xwedê ez nikarim di bin de rabim.


bar qulibandin

barê min qulibî ye lo!


bar ragirtin

her kes nikare barê me ragire.


bar û barxane

tiştên ku li ser pişta heywanan in û ji cêhekê dibin cîhekê din


bar û dar

derxin ker û ga ji bin bar û dar.


bar û dox

bar û doxa ku em li ser qise dikin.


bar û piştî bûn

ev dikan ji min re bûye bar û piştî, ez nikarim dest jê berdim û bi cîhekî ve herim.


bar û serbar bûn

kes li vê male kar nake, bar û serbar hemû li ser pişta min e.


bar xwar bûn

barê te xwarbûye, ji bo vê yekê tu bi aliyê me ve têyî!


baran sekinî ga cil kir

pêşî tedbir nagire, piştî zerarê tedbîra xwe digire


barê êzingê min

tu tim dibêjî bare êzigên min û tu tiştek nabêjî.


barê piştê bûn

tu tim barê pişta min î.


barê serî bûn

tu barê serê min lawo ez nikarim te xwedî bikim.


barê xwe li barê yekî xistin

ji bo cerbandin û telesiyê tê gotin: herçî dijmin piştî ku barê xwe li barê betlemyos xistibû, nema dixwest pê re berberiyê bike û gelek hesap jê dikir.


barê xwe qam kirin

baş e gênc xelîl, em herin barê xwe qam bikin.


bargiran bûn

doza kurdistanê dozeke mezin e, ji ber vê yekê barê me kurdan jî gelek giran e.


bi av û aravê re çûyîn

ez bi av û rava dewletê re çûm û ketim nav vî karê xerab.


barûd bûyîn

dema bihîst ku min otomobîla wî şikandiye bû barûd û maye.


bas k sist bûn

teng sist bûn, têkçûn, bê moral bûn, bi tirkî yelkenlerî suya îndirmek.


bask qusandin

dema mirov bixwaze guhê kesekî bikşîne an jî wî/wê terbîye bike

ez ê baskên te biqusînim.


bask sistbûn

êdî baskên min bi min re sist bûne û ez naxwazim tiştek bikim.


bav ji gorê rabûn

bavê te ji gorî jî rabe divê tu deynê xwe bidî.


bav lê şewitandin

dema mirov bixwaze bêje ku min zora kesekî bir an jî ez ê zorê bibim û ew mehf bikim

de were em bazdin, ezê bav li te bişewitînim!


bav û bapîr

bav û bapîrên me 300-400 sal berî niha ji aliyê meraşê hatine li anatoliyê bi cîh bûne.


bav û bira bûn

em û ciranên xwe wek bav û biran in.


bavê bavê bûn

dema mirov ji kesekî zêdetir hez bike an jî karekî li gor dilê mirov bike

tu bavê bavê min bî ha, te baş kiriye!


bavê feqîr û fiqaran

kesê ku feqîr û fiqaran diparêze û ji wan re alîkariyê dike


bawerî dayîn

divê partî baweriyê bide xelkê ku xelkî dengê xwe bide berendamên wê.


bayê sor pê ketin

bayê sor bi me ke ve, tê digot qey keçik li deşta dîyarbekirê qediya bûn, min çû zîna xanima mezin anî.


bayê wî

bayê cîrana min gelek bilind e!


bayê xezebê bûn

kuro ew malbat bayê xezebê ye û xwe dûrî wê malbatê bide gidî!


bayek bû hat û derbas bû

guh nedê, ê me jî bayek bû, hat û çû.


bazara canbazan bûn

sîyaset bûye bazara canbazan, kê kî xapan û berjewendiyên xwe parast.


bazara gayê ecem bûn

mesela pirtûka me bûye mesela gayê ecem.


bazda ser xwe

hişar bû, hilfirî ser xwe, hişhatina serî

dema siyamend bazda ser xwe, dît ku xecê digirî.


bazdan ser hev

dema li çarşiya farqînê kûçik baz didan ser hev, xelk radibûn temaşa wan.


bê erz kirin

weleyî tu vî karî bikî, ez ê te di nav xelkê de bê erz bikim ha!


bê hemd bûn

êdî bêhemdê min bû, min lê da.


bê hesab û bê kîtab bûn

kurê min maeşê xwe digire bê hesab û bê kîtab xerc dike û dibe dehê mehê bê pere dimîne.


bê hevrî û hevber bûn

xwedê bê hevrî û hevber e.


bê hevsar bûn

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bê îman çûyîn

ji bo kesê ku zilm û zordariyê li derdora xwe bike û dema bimire, tê gotin ku ew bê îman çû.


bê kefen ketina gorê

dema mirov ji kesekî nexweş be vê biwêja nifirî lê dike.wey tu bê kefen bikevî gor. yanî tu weha xizan û perîşan bibî ku pereyê kefenê te jî tune be, tazî û rezîl bimînî


bê kêr bûn

lawê min kurekî bê kêr e û nikare ji heqê xwe derbikeve.


bê kesiyê pişt lê şikandin

bê kesiyê pişt li min şikandiye, ez nikarim tiştek bikim.


bê keys kirin

polîs ez bê keys kirim.


bê kezeb bûn

memo mirovekî bê kezeb e.


bê par bûn

tu di vê dinyayê de ji hebûnê bê par î û di dinayay din de jî ji îmanê bê par î!


bê perde bûn

metirse birayê min karê ku em dikin bê perde ye, têde hîle û xurde tune ye.


bê pişik bûn

lo de behsa wî neke, ew mirovekî bê pişik e.


bê pişt bûn

bê kes û bê xwedî.kesî min tune ez bê piştim.


bê pûl û pere bûn

ev sê roj in ez bê pûl û bê pere me.


bê qeza û bela

mirov rastî qeza û belayan neyê û nebîne


bê ser û ber bûn

karê elî bê ser û ber e

ew mirovekî bê ser û ber e, nikare di dema xwe de karê xwe biqedîne.


bê ser û bin bûn

ev bexçe bê ser û bin e


bê ser û pê bûn

zarokên malê bê ser û bê pê ne.


bê serî gerîn

gulcan di hunddirê malê de bi vir de, wir de diçû, bê serî digeriya.


bê serûpa bûn

memo mirovekî bê serûpa ye.


bê star man

bavê wan mir ew bêstar man.


bê teşe bûn

ev keçik çima weha bê teşe ye!


bê şermî bûn

em dereng gehiştin civînê, ji bo me rewşeke bê şermî çêbû


bê wuc bûn

min hawar kir kes bi hawariya min re nehat, hawariya min bê wuc ma.


bêder li ber bayê bûn

amede bûn min pirtûka xwe nivîsandiye û ez dikarim bêjim êdî bêdera min li ber bayê ye.


behîme bûn

ez bûme behîme û nizanim çi bêjim.


behsa kûçik kirin û dar girtina dest

behsa kûçik bike û dar (ço) bigir destê xwe.


bejin tûle bûn

tûle navê kûçikê jar û pîs e, bejn tûle yanî mirovekî gelek pîs û nexweş e


bejin xilçik bûn

hoy lawo ew çi bejn xilçik e!


beko ewano bûn

kuro çi ferqa te beko ewano heye?


bela bi serê xwe de kirin

dema mirov ji kesekî re alîkariyê bike û piştre li ser mirov bibe bar û piştî

min birayê xwe anî swêdê, bela bi serê xwe de kir.


bela bi serî de anîn

xapandin û tûşî nav xerabî û nexweşiyan bûn


bela kirîn

me ji xwe re xanî nekirî bela kirî, cîranê me her roj şer derdixe.


bela li çav ketin

ne razîbûn, dema mirov ji kesekî ezic bibe vê nifirê dike

bila bela li çavên te bikeve, lêbelê dûrî lawê te be!


bela wela bûn

cûnta hat ser hukim malbata me bela wela bû.


bela xwedê bûn

dema mirov nikaribe xwe ji destê kesekî xelas bike

lo tu bela xwedêyî, de here serê te bixwe lo!


take trouble

tehbandin, westandin, renc kirin, tehb dayîn


zehir etmek

lêherimandin, lê jehr kirin, jidev û difn anîn, bêtehm kirin, tehmsarî kirin, ji bêvila yekî anîn, jehr xistin, kirin jehr, kirin jehr û ziqûm


ciro herimnayene

lêherimandin, pê de rîtin, lê jehr kirin, ji dev û difn anîn, bêtehm kirin, tehmsarî kirin, ji bêvila yekî anîn, jehr xistin


put a damper on

lêherimandin, pê de rîtin, lê jehr kirin, jidev û difn anîn, bêtehm kirin, tehmsarî kirin, ji bêvila yekî anîn, jehr xistin


حفظ ماء الوجه

حفظ + ماء (māʾ) + وجه


ser û guhên xwe reqisandin

li hin deverên Serhedê ji bo terîfa jinên bêehlaq jî tê bikaranîn, Gava ku xortên gund diçûne dikana mala Fexo ser guhê qîza Fexoyê dikançî wîsa lê direqisî te digot qey aniha dê xwe biavêje ser xortên gund!


kevçiyê ziha dan devê kesekî

mirovekî ku dawiya karekî de bê xapandin ango di dawiya meseleyê de tu encam negirtin


li hev kêr û penêr bûn

biwêjeke ku ji bo hilweşina têkiliya du kesan tê gotin anku ew kes êdî bûne dijminê hev

nifireke ku bi hêviya navbera du hevalên samîmî xera bibe tête gotin.

Lawo, belkî hûn li hev kêr û penêr bin, hey!!


temirîna pilteya çavan

exleb ji bo kesên ku rasthatina bûyer ango rewşeke erjeng de bitirsin anjî matmayî bin


axayî kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


halı altına süpürmek

bincil kirin, binpalas kirin, bincilik kirin


Xwedê wî bi rehmeta xwe şad bike

Ji Xwedê + wî + bi + rehmeta + xwe + şad + bike


know like the back of one's hand

qul bi qul zanîn(ya cihekî), wek kefa destê xwe zanîn, wek navê xwe zanîn


erzan kiro, himban diro

ئهرزان کڕۆ همبان دڕۆ (Kurdish-Arabic)
erzan kirî hêvan dirî
erzan kirî, heban dirî
erzan kirî zû dirî
erzan kirî heban çirî
erzan kirî, bi haban dirî
erzan kirî heban dirî
erzan kiro hewan diro
erzan kiro heban diro

eger tu tiştek bi erzanî bikirî, gelek caran ew zû xirab dibe


nanê xwe bixwe bi avê, mineta xelkî bavê


kulan kulan

Ew Mêrdînê wekî kefa destê xwe dizane.


emanet kire helamet

security deposit turned into a scarecrow

li dema mirov çavê xwe nede emanetê kesekê din ku bi emanet dayef mirovî


ji mêşê dikete gamêş

ew demê ku kesek tiştekê biçûk gelek mezin dike, eger arîşek biçûk be u kesek mezin bike

A: Bira te zaniye Karzanî got ku Azad yê emelî kirî.
 B: Bira guhê xwe nedê ew ji mêşê dikete gamêş, Azad pîçekê yê nesax bû.


making a mountain out of a molehill

ji mêşê dikete gamêş, korebeşk yê biçûk e u çiya mezin e, ji ber hindê eve bu wan kesan têt gotin yên ku li ser çine pitpitê dikin


like the back of one's hand

Demê kesek derekê gelek baş dizane, bi Înglîzî ew dibêjin ew derekê wekî pişta destê xwe dizane


ew dibêje, lê napêje

he talks the talk, but doesn't walk the walk

I wouldn't trust him as far as I can throw him


sed gotin, gurî kiriyarekê bin

Ji sed + gotin + gurî + kiriyarekê + bin


heciyê çû cih ji ber çû

هەجیێ چوو جﻫ ژبەر چوو (Kurdish-Arabic)

gotinek, bi taybetî di nav zarokan da tê gotin, demê yek ji cihê xwe radibe û yekê din têt u cihê wî dibe, vê gotinê dibêje


tilîqûnî kirin

Zarên gund wê rojê partosa mala Hecî Xiyas pirî tilîqûnî kiribûn partos êdî nedixebitî!

tiştek tim seridandin, heya ku bê xerakirin pê re mijûl bûn

te ew qas ew radyo theqûn kir. heya ku xera bû

argo

ew bi şerme nizanin, heya êvarê hev û din theqûn dikin


the more the merrier

Hejmara mirovan li cihekî çiqas zahf be ew qas xweştir dibe.

Ji bo xêrhatinkirina li kesekî nû beşdarî aktîvîteya komî bûye, li kar e. Pêşniyar dike ku ew ê bi hêsanî adapteyî hev bibin.


three's a crowd

dema hejmara mirovan li cihekî dibe gelek nexweş dibe


hewar û girî

axînk rahêlan û di heman dem da kirin girî

gelek caran jî tê gotîn dema bi awayekê zor ji kesekî xerîb dibîn û bîriya wî dikeyin


practice makes perfect

kes nabite mela bi rojekê (eger tu xwe rabigirî bi fêrbûna tiştekî, tu dê zîrek bî)


kes nabite mela bi rojekê

pîrependek, ramana wê eger tu xwe rabigirî bi fêrbûna tiştekî, tu dê zîrek bî


have kittens

biwêjeke tê gotin dema kesek gelek aciz be yan qehirî be yan damayî be yan xemgîn be


keeping up with the Joneses

lasa, çavlêkirin, texlîd kirin (ji ber çav pê nerabûnê), b.n, tu dixwazî têlêvîziyuneka mezin ya wekî ya cîranên xwe bikirî


heta bikeviye ser sikeyî

dema dest bi kirina şulekî dikeyî bi sanahîtir lê dihêt ji ewa mirovîn hizr bo dikir


teething problems

* ji serobra biçûkan hatiye dema didanên wan dihên: gelek dikene girî û baş na nivin.

dema mirov zehmetê dibe li destpêka kirina tiştekî lê bo demekê kurt


serve qat e, ji bin ve pat e

سەرڤە قاتە، ژ بن ڤە پاتە (Kurdish-Arabic)

a suit on the outside, rags on the inside

ne her tiştê ji serve yê can be, yê baş e yan bi mifa ye; û ne her tiştê kirêt be, yê xirabe


Delhi Belly

zikçûn li dema geşt kirinê bi taybetî li welatê hindistan ê


ne her tiştê ji ber ve ma, bavêje ber pezî

Ji ne + her + tiştê + ji + ber + ve + ma + bavêje + ber + pezî

one man's trash is another man's treasure

nek hemû dema bermayî yên mirovî bi mifane


hindî bi mînîn dê bînîn

çend pitir kesek emirî bibe, dê ptir serbor bi serî hên


kes bi pilekê nagehîte ser milekê

کەس ب پلەکێ ناگەهیتە سەر ملەکێ (Kurdish-Arabic)

Ji kes + bi + pilekê + nagehîte + ser + milekê

You cannot with one flick get to the top of the hill

berdewam be li ser karê xwe, biwêjekê bo wan kesan tê gotin yên ku hizir diken mirov dikare zû zengîn bibe dema şûlekî dike


ji destê yekî nehatin

neşiyan ti tişt kirin, pêçênebûn, ti desthelat nebûn


hot potato

cihê bigirvekêşê, biwêjek ramana wê babetek e cihê bigirvekêşê ye, ji wan babetan re tê gotin yên ku pêdiviye bên gengeşekirin


the best thing since sliced bread

This solar powered phone charger is the best thing since sliced bread!


look after the pennies, and the pounds will look after themselves


mala te!

îdyomek e ku kesek ku dibêje gava ku ji gotina yê beramberî xwe bawer nake yan naxwaze wisa bike yan wisa bibêje


Xwedê dilê te xweş ket

Xwedê bêhina te fireh bike, Xwedê te keyfxweş biket, an jî dema yek di mirît ev dibêjin xêzan û kes û karên wî/ê.


selective breeding

karê bixudankirina canewerane ji bu helbijartina canewerên baştirîn bu cotbûnê, da ku zirriyetekê dirist biket


wheeler-dealer

qesab, hîleker, teşqelçî, kesê/a ku gelek hîlan yan teşqelan dike


ew xem bo ew dem

her karek di demê xwe de baştir e bê kirin

Pir xema paşerojê nexwe, ew xem bo ew dem.


derdên her rojekê têra wê hene

Ji derdên + her + rojekê + têra + wê + hene


niza çawa ye

dema kesekî/ê divê gelek tiştan bêja, lê hemî tişt nahên bîra wî

Ez çûm Dihokê min cil kirîn û çûme geliyê Dihokê û Dihok niza çawa ye û çawa ye...


keftin ser sikeyî

dema ku kesek ji nû ve xwe fêrî tiştek dike, li ber wî bi zehmete, lê mirov dibêjnê hema tu bikaviye ser sikeyî xilas, anko dema tu pîçekê fêrbûyî dê bi sanahî bît


tu bo xwe çi didanî

dema kesek xwe bi mezinahî derdiêxe u mayê xwe di karûbarên yekî din dike u ew bibêjîtê tu bo xwe çi didanî


reinvent the wheel

ji destdana demî bi çêkirina tiştekî ve yê ku bi xwe heye


cixare ne ti kare

kêşana cixara çi başî tê de nîne, cixare kêşan şûlekê pûç e

Çima tu cixara dikêşî, cixare ne ti kar e.


kimreşî kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bêhna xwe fireh kirin

bi tehemûl bûn, xwe girtin bi sebir, tehemûl kirin, xwe ragirtin

Bêhna xwe fireh bike ew dê her hêt.


better the devil you know

dewê ceribandî ji mastê neceribandî çêtir e


supply and demand

mijara berhemekî/kerestekiye ku hebe, u ew mijara bikiran daxwaz kirî, dema daxwazî li ser kerestekî zêde dibe, bihayê wê bilind dibe, u bi vî awayî kargeh pitir wî keresteyî ber di înin da ku hevrikî/pêşbirkî di navbera bihayan de hebe u biha nizim bibe


kera dixesînît

ker + -a + dixesînît, ji xesandina keran têt

just sittin' on the dock of the bay/ Wastin' time

dema ku kesek gelek betal bît
 dema mirov bi (mecazî) dibêje kesek dawetê dike
 eger mirov betal be u kesek pisyar bike ji mirovî "tu çi dikeyî?" mirov bibêje "kera dixesînm/dawetê dikem."


mala xwe bar ke, mala xwe xirab ke

مالا بارکە، مالا خوە خراب کە (Kurdish-Arabic)

wear and tear is inevitable when you move house


rêka marî

Kiriyareke zîrekane ye, ku kesek barudoxekê nexweş çareser dike

Azad çendê şareza ye. Ew li hêkelê dijît, lê bi rêka marî ev avahî serûber dirist kir.


dikana te ya vekirî ye

derbirrîneke tê gotin dema ku mirov dibîne zincîra pantolonekî vekirî ye, weku hoşdarî da ew kes zincîra xwe bigire


heyv bin ewrî bû

kesek vî tiştî dibêje demê ew hevalekê dibîne ku ji mêj ve nedîtiye


kepenek altında er yatar

li cilê wî nenêrin li ceraetê wî binêrin


qazan û razan

قازان و رازان (Kurdish-Arabic)
zik û binzik
şêr şêr e çi jin e çi mêr e

(kirêt) li gor nêrîna zelamên şovenîst, jinê mifa nîne ji bilî tamên lênangehê û textî


XYZ

ramana wî Examine Your Zip, yanî li Dihokê dibêjin "dikana te ya vekirî ye"


gurgekê mirî

ecêbe, dema ku tiştek çêdibe ku di xeyala mirovî de nebe

Gurgekê miriye tu hatiye sera me bideyî.

Wey babo! Gurgekê mirî!


ez kuştim

bi mibalexe wextê kesek mirov gelek aciz u bêzewq u dilgiran bike

Stirana wî ez kuştim hindi ya nexweş bû.


destê xwe yê bi kulavê xwe ve nayî

دەستێ خوە یێ ب کولاڤێ خوە ڤە نایی (Kurdish-Arabic)

Ji destê + xwe + yê + bi + kulavê + xwe + ve + nayî


dîn berfireh

wergirtin u razîbûn bi kesê beramber bi nermî u bi sanahî


dê bêjî min nanek ya xwarî, wî kerek

دێ بێژی من نانەک یا خاری، وی کەرەک (Kurdish-Arabic)

Ji dê + bêjî + min + nanek + ya + xwarî + wî + kerek

(lit) you might complain 'I ate a whole loaf and he ate one slice'

(dynamic equivalent) It's as if I've eaten at the Ritz and he's had beans on toast

tê gotin bu kesê/a zor tore û êciz û nerazî


reşu bi destên xwe heke dê av te bet

Ji reşu + bi + destên + xwe + heke + dê + av + te + bet

xwe bi hiviya kesê ve nehêlan, mirov bi xwe karê xwe biket da biserkevît


rûniştin ser kuriya xwe

ڕوونشتن سهر کوریا خوه (Kurdish-Arabic)

dest berdan ji karên xwe yên xirab, bes kirina xirabiyê


sotim nahêt gotin

(dynamic equivalent) I'm biting my tongue

tê gotin dema mirov hez dike ya dilê xwe bêje lê yan mirov neşêt yan newêrît


mijûltir ji deyka zavayî

مژویلتر ژ دەیکا زاڤایی (Kurdish-Arabic)

tê gotin wextê mirovî gelek erk u kiriyar hebin biket, u mirov gelek mijûl bît

Dê şêm evru te bînm bira?

Ah bi rastî ez mijûltir im ji deyka zavayî eger sibehî başe bu te bila?


if mistakes are not made, lessons will not be learnt

heta xeletiyan nekeyî,tu fêr nabî anku ramana wê ewe ti arîşe nînn eger mirov xeletiyan bike


heta xeletiyan nekeyî, tu fêr nabî

Ji heta + xeletiyan + nekeyî + tu + fêr + nabî

ti arîşe di hindê de nîne eger mirov xeletiyan bike, çimkî dema mirov xelet dibe, fêr dibe


lê germ bûn

Hînî kesekî yan jî tiştekî bûn, pê ve zeliqin, tekildarî zede bûn.

Seyfo di eyne xwe re dernaxwe. Bi zore li palehiya genim sor germ bûye. (Adar Jiyan)


burn a hole in one's pocket

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-burn a hole in one's pocket.ogg


têra te û ejdadê te heye

تێرا تە و ئەژدادێ تە هەیە (Kurdish-Arabic)

wextê mirov difikire ku tiştek kafî nîne û yek bi taybetî pîrek dibêje têra te û ejdadê te heye, anku bu te û ewêt li dû te ji re tên kafî ye


on the fly

ser pê, ne rîniştin xwar û xwarin xwarin, ev biwêje pirraniya caran li xwaringehan tê gotin dema mirov lefê ser pê yan bi lez dixwe û diçe

I ate my lunch on the fly.


Demê pişîk ne li mal e, navê mişk Ebdulrehman e

Ji Demê + pişîk + ne + li + mal + e + navê + mişk + Abdul + Rehman + e

demê pişîk diçe, mişk bi dilê xwe dibe, lê ev biwêj e tê gotin demê yê/a bi hêz diçe yê/a bêhêz bi dilê xwe dibe


di cihê xwe de bûn

Biriyareka di cihê xwe de bû.


xwîn û goşt

Tu bûçî min diqotî? ma ez jî ne xwînûgoşt im?


xiyar e; ji tîtkî diyar e

خیارە؛ ژ تیتکی دیارە (Kurdish-Arabic)

it's a cucumber; it will be apparent even as a baby cucumber

dema mirov kesekî dibîne, dikare hinek pêzanîna li ser bizane

Eve mirovekê pûç e; mala te, xiyar e ji tîtkî diyar e.


a little Hitler

micrim, ew kesê ku pirr micrime bi karên xwe

Viyan is very kind to all the children in her class, but she's a Little Hitler at home, especially now that she has a daughter-in-law to do all the housework!

Viyan ya dilovane bo hemî zarokan di polê de, lê ew micrime li mal, bi taybetî nuke ku wê jinbirayek ya heyî ku hemi karê malê biket!


tongue in cheek

(adjective) wextê yek diaxive u niyeta wî/ê ew ku wekî tirane bê têgihiştin


ew çi bela ye

kesê ku axiftinên bi kenî û bi hêz dibêje ku hemû kes dikin kenî

HAHAHA! ew çi bela ye, demê ew diaxive keniya min tê.

Ez nizanm ew çi bela ye bu me peyda bûyî.


jinê bîne ji esliya, da bibînî ecêbiya

ژنێ بینە ژ عەسلیا، دا ببینی عەجێبیا (Kurdish-Arabic)

get married to an honorable girl and you will see wondrous things

avê bîne ji kaniya jina bîne ji esliya da bibînî ecêbiya

merem ewe ku eger mala ew jina ku tu bo xwe bînî maleka baş û bikêrhatî û bi şeref bin, tê dê hêbetî bî ji başiya wê jinê


here rêkê, bila ya dîr bît; jinê bîne, bila ya pîr bît

Ji here + rêkê + bila + ya + dîr + bît + jinê + bîne + bila + ya + pîr + bît

Get going on your way, even if it's the long way round, and get on and marry, even if she's an older woman

If you take a wife, better one who is wise and learned than one who is beautiful and dumb

eger mirov jinê bîne, baştire pîr û aqil be, lê ne ku can û bêaqil be


better late than never

direng gihiştrin baştir e ji negihiştinê, ev biwêje tê gotin ku piraniya caran baştir e eger tiştek direng jî bê kirin ji ku ti caran ne yê kirin

Here's a calendar for 2017. I know it's March now, but better late than never.


ew micrim e

kesê/a ku bi axiftinê zîrek e, dikare keniya xelkî bîne


diwîrî te

Diwîrî te dihî ekê wekî te şehîd bû.


like turning the Titanic

guherandina sîstemî bi sanahî nîne ku di şevek û rojekê de biguherrî


hefik stîr

حەفک ستیر (Kurdish-Arabic)
hefik stûr
hefik stwîr

dewlemend, zengîn,
 ji wan kesan re tê gotin yên ku gelek pare û mal û saman heyî, pitiriya caran ji gendelan jî re tê gotin


ew mêrê me ye

dema jin emirî û fermanan li mal û zilamê xwe dike; Wezîra Daxilî ye


in one's own words

bi peyvên xwe gotin, bi zimanê xwe gotin


bi peyvên xwe gotin

gotina hizrekê, axiftinekê, nivîsînekê bi peyvên xwe yan bi hindek peyvên din

Mamoste: Hin dikarin vê ristê"dê mala te xirab kem" bi peyvên xwe bêjin?
 Qotabî: Belê mamoste. "ez dê mala te wêran kem."


first come, first served

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-first come, first served.ogg

yasayeke tê danan ji aliyê xudanê tiştan/xizmetan ve ku aşkere dike bi qanûnî herkesê/a zîtir bê dura wî/ê be

There is no booking system for the ping pong table in the park. It is first come, first served.

Çi jivan nînin bo hicizkirina pîng pongê li baxçeyî. herkesê/a zîtir bê dura wî/ê be.


give them an inch and they'll take a mile

mirov gelek tişt digrin ji ber meradanî yekî


şêl û bêl

bêserûberî, ne rêkûpêk, kes di kes ne gihiştin

Eve çi şêl û bêl e kes di kesê nagihe.


te çi swînd li ser min nînin

تە چ سویند ل سەر من نینن (Kurdish-Arabic)

Ji te + çi + swînd + li + ser + min + nînin

rastiyê dibêjim, es direwa nakem, bê tirane
 dema kesek rastiye dibêje û nevêt swînd bixwe

Bawer bike! te çi swînd li ser min nînin, ew gelek hez ji hewe dike.


two sides of the same coin

heman hizir bi du şêwazan, du tişt bi rengekê ferq


destekê bi tinê deng jê nahêt

دەستەکێ بتنێ دەنگ ژێ ناهێت (Kurdish-Arabic)

Ji destekê + bi + tinê + deng + jê + nahêt

yekgirtin, êkgirtin
 eger em bibin yek û destên xwe bikin di destên hev de, dê gelek bihêz kevin


yê biçîte masiya dê qûna wî ter bît

یێ بچیتە ماسیا دێ قونا وی تەر بیت (Kurdish-Arabic)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

If you go fishing, you're going to get a wet backside

he that would have eggs must endure the cackling of hens

biwêjeke tê gotin ku ti tişt bi sanahî nînn, anku heta tiştekî bi dest xwe ve tînî divê qurbaniyê bidî


kes bi pilekê naçîte serê milekê

Binêre kes bi pilekê nagehîte ser milekê.


se direwît, karwan bi rêka xwe diçît

سە درەویت، کاروان ب رێکا خۆە دچیت (Kurdish-Arabic)
se direwît, karwan diburît
se direyê karwan dibûrê

Ji se + direwît + karwan + bi + rêka + xwe + diçît

the dog barks, but the caravan keeps trotting on

Ev biwêje tê gotin dema kesek dixwaze mirovî bişkêne an jî xeberan bêje mirovî, lê mirov pûteyî pê nade.


du çîçik bi berekî kuştin

دو چیچک ب بەرەکی کوشتن (Kurdish-Arabic)
du çwîçik bi berekî kuştin
bi kevirekî du teyr kuştin

du tişt an jî kiriyar di heman dem de kirin


hemî rêk diçine aşî

biwêjeke tê gotin bo amaje bi wê çendê bide ku ne bi tinê yek rê heye bo gihiştina armancan lê gelek rê hene


dilên nazik nagihin çi mirada

دلێن نازک ناگەهن چ مرادا (Kurdish-Arabic)
diên nazik nagehin çi mirada

Ji dilên + nazik + nagihin + çi + mirada

a soft touch does not reach a serious target

ew kesên dilnazik û dilnerm nagihin armancên xwe ji ber dilnazikiya xwe


ser pê

bi lez zad xwarin, ev biwêje piraniya caran li xwaringehan tê gotin dema mirov lefê ser pê/bi lez dixwe û diçe


her jêheliyekî, jordaniyek heye

هەر ژێهەلیەکی، ژۆردانیەک هەیە (Kurdish-Arabic)

dumahîya her nexweşiyekê xweşiyek e, piştî her tiştekê bi zehmet xweşiyek e


dolme domîna jinka ye

دولمە دومینا ژنکایە (Kurdish-Arabic)

Stuffing vine leaves is the women's equivalent of dominoes

ev biwêjê tê gotin bo jinan demê apraxa çêdikin ku gelek mijûl dibin herwekî zilam domînê dikin


kul û keser

Min gelek kul û keser yêt heyin.


yekemî bê rikaber

kes nîne bibe hevrik, di ser hemiyan de ye, li rêza yekê tê


mutton dressed as lamb

ev biwêje tê gotin bo afreteka mezin ku bi şêwê weku kiçeka çarde salî karê xwe dike


her teviyekê li erdekî didet

هەر تەڤیەکێ ل ئەردەکی ددەت (Kurdish-Arabic)

eve ji wê çendê têt wextê kesek bi bivirî darekê dibire û her jarekê bivirî li erdekî dide
 -çavdêr Ferhad Kurdi

wesfa kesê/a nedirist yan kesê/a ku mirovî bawerî pê nebe

dema kesek sihbetekê dike û her behnekê tiştekî bêje ku çi peywendî bi yek ve nebe


di gel rêzgirtinê

Di gel rêz û silavan, rêz û silav, silavên germ, gotinekê li dumahiya nameyan û formên fermî tê nivîsîn bo diyar kirina rêzgirtinê li kesê/a beramber.

Bo mamosta Alî zor berêz
 Babet: Daxwazî
 Ez qutabî X daxwazê ji cenabê hewe dikem ku ruja 5 şembî destûriyê bidene min ji bo karekê fer.
 Di gel rêzgirtinê


back in the saddle

zivrîn ser karî ve, bo maweyekî ji karê xwe dûr ketin û paşî zivrîn ser karî ve


dû yê bê agir nîne

eger gotegotek li ser kiriyareka xirab hebe divê gunehbarekê dirist hebe ku kesek miznibe


ziman çek e

Her zimanekê mirov bizane sîleheke fi mirovî, zanîna zimanan mirovî bihêz diêxin


zik û binzik

زک و بنزک (Kurdish-Arabic)
qazan û razan

like we say he's one-track minded (always thinking about sex)

Wesfeke bo wan kesên hizira çî nakin ji bilî tamên gede û endamên guhnêlî


te çi ji xelkê ye?

te şolep xelkî ye, çima tu mayê xwe di xelkî dikî, eve ne şola te ye


waste not, want not

gotinek e tê gotin da xelkî han bidet ku xwarinê yan her tiştekê dî zeê neken, encam wisa dibin ku paşî xelk pêdvî nabe


dîkil e

Ev lefe dîkil e hindî ya xweş e.


kerê du pê

ker + -ê + du + pê, kerî weko mirovîwesf dike ku du pê hebin

ji wan kesan re tê gotin yên ku bêaqil, xişîm û nezanin, yê ku wekî keran serederiyê dike


tirkurmanc

Dibe yariya peyvan ji tirk + kurmanc, lê dengê wî wek Turkoman

Kurdên ji Kurdistana Başûr ku nekarin bi Kurmancî bipeyivin.


carrot and stick

şiv û gêzer
 biwêjek e amajê bi wê binemayê dide ya ku xelat û sizadanan pêşkêş dike da ku handana rewiştê baş bike


fiyûzên yekî çûn

nedirist, tirredîn, netemam, nîv empêr şol kirin, tê gotin bo wî kesê/a kiriyarên xerîb dike

Te xêre tu çi dibêjî, bawer bike fiyûzên te yêt çûyin.


dest û pê digirtîne

nezanîn çi bê kirin, yan ji ber tiştek nekare çi bike

Heval, ez dizanim ku dest û pê te digirtîne û ew bira yê teye, lê divê tiştek bê kirin.


dîn û harên yekî/ê bûn

دین و هارێن یەکی/ێ بوون (Kurdish-Arabic)

gelek ji yekî/ê re hez kirin, ta radekê zêde hez ji yekî/ê kirin

Ji berî ew bizewice, ez dîn û harê wê bûm.


dinya ya dikelît

zêde zêde germ e, demê li cihekî gelek germ be ev biwêje tê gotin

Evroke dinya ya dikelît bira ez bêjim ez dê li mal mînim.


what's done is done

ya çûyî çû, ya çûyî ji bîr ke, tiştê çû, çû, tiştê çû nede dû


tiştê çû, çû

Ev biwêje tê gotin dema tiştek bi serê kesekî/ê tê û her li dû wî tiştî biçe, mirov dibêje tiştê ku borî jibîr bike, ya çûyî jibîr ke


ya çûyî ji bîr ke

ev biwêje tê gotin dema tiştek bi serê kesekî/ê tê û her li dû wî tiştî biçe, tiştê çû, çû, li dû tiştê borî neçe


ya çûyî çû

ev biwêje tê gotin dema tiştek bi serê kesekî/ê tê û her li dû wî tiştî biçe, tiştê çû nede dû, tiştê çû, çû


ser standin

kontrol li ser tiştekî kirin, bo mînak eger li bazarî hemî kes kar bikin û kesek bê û îşê wî ji yê hemiyan baştir lê were dibêjin ser yê ji hemiya standî


be no more

mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin


call a spade a spade

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-au-call a spade a spade.ogg


learn the ropes

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Persent101-learn the ropes.wav

şareza bûn, pispor bûn, hîn bûn, fêr bûn


make a mountain out of a molehill

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/en-us-make a mountain out of a molehill.ogg

Binêre making a mountain out of a molehill.


snuff it

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-snuff it.wav

mirin, wefat kirin, telifîn, çûn rehmetê, çûn ber rehma Xwedê, çûn ber dilovaniya Xwedê, koça dawî kirin, jiyana xwe ji dest dan


stick it out

zehmetê kêşan ta dûmahiyê, xwe ragirtin heta dawiyê, ber xwe dan û dewam kirin heya dawiyê


at one's disposal

A helicopter was put at their disposal.


pis pis düşünmek

ponijîn, xwe dan ser behra aqil, ketin mitaleyan


reqreq kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


money doesn't grow on trees

pare bi daran ve nahên, anko pare bi sanahî nahên ji ber hindê divê mirov gelek hişyar be di mezaxtina wan de


pare bi daran ve nahên

پارە ب داران ڤە ناهێن (Kurdish-Arabic)

Pare bi sanahî nayên, divê mirov hişyar be di mezaxtina wan de


dewleta bel e, gewr e, keçik avis,bûk stewr e

Taliha yekî nebaş çûn, bextê yekî reş bûn, hemû karên yekî xirab çûn


dewleta gil û toz e, bûk stewr e, ya avis baltûz e


dewlet dirêse ga golikê diallêse

Taliha yekî baş çûn, bextê yekî xweş bûn, hemû karên yekî çê û çak meşîn


ber dikevît

dibe mirov bike, çêdibe mirov bike, di înît mirov bike

Seyiraneka dirêj e, lê ber dikevît mirov biçît.


şilê lî, koraylî, qebûleylî

Ev biwêje tê gotin li dema file jiyana hevjîniyê pêktînin vê sozê didin ku xwe eger ya/ê şil be an jî kor be wê razî bibe û di gel hev bin ta mirin wan ji hev dur bike


serve mela ye, bin ve bela ye

serve mela ye, bin ve niewz û bela ye
serve mela ye, bin ve ayber û bela ye

Ji serve + mela + ye + bin + ve + bela + ye

ev biwêje tê gotin ji wî/ê kesî/ê re yê/a ku xwe ji serve baş dike, lê di dilê xwe de wisa nîne û xirabe


kun mişk lê bûn qeyserî

کون مشک لێ بوون قەیسەری (Kurdish-Arabic)


kirin guhark û kirin guhê xwe

کرن گوهارک و کرن گوهێ خوە (Kurdish-Arabic)

Ji kirin + guhark + û + kirin + guhê + xwe

ti car ji bîr nekirin, hemû gava li bîrê man, ji bîr nekirin


sinorê xwe bizane

hedê xwe bizane, xwe bê ihtîram neke, pê xwe ji berka xwe dirêjtir ne avêje


bi xwe re nedîtin

ji bo kirina karekî di xwe de hêz nedîtin

divê min gihayê baxçe biçiniya û gul avdana. lê îro min bi xwe re nedît.


destgiran bûn

Tu li lafekiya wî menêre di karê xwe de wilo destgiran e ku nayê gotin.

Rodîcan pir destgiran e ku derbekî li mirov dixe wekî hesin li mirov bandor dike.


îman ji serî derketin

çawa ku rêzdarê ew rewşa keça xwe dît, îman ji serî derket

ji birçînan îman jî serê wan derket lê dîsa jî dev ji doza xwe bernedidan.


li xwe nenêrîn

rewşa xwe ji çav derbas nekirin, a rasteqînî nedîtin

hesen hema xelkê rexne dike, lê qet li xwe jî nanêre

ser û guhê xwe, bejn û bala xwe zêde girîng negirtin

keçik li xwe nanêre, naxwe bedew e.


mîna nanê sêlê

hesen mirovekî mîna nane sele durû ye, bi wî bawer nebin

ka zana mîna nane sele ye sebr nake ku hema ew gav dipeqe.


qûreqûr kirin

ma we nebihîst, jinikê di destê mêrê xwe de çawa dikir qûreqûr

zarokan wisa qûreqûr dikirin ku ezji xewê şiyar bûm.


star tê de neman

ka tê de star nemaye ku carekê jî bi kêrî we bê

ji bo xerabbûna tenduristiyê jî tê gotin

wê nexweçiyê wisa kir ku star di hestiyê wî de jî nema


xwe avetin pêş

jixwe hema çi karekî xweş û kerhatî hebe ew xwe diaveje peş

ku hemîdxwe neavetapeş wî, xwedê dizane, lê niha di mezel de radiza.


xwe dan hev

li ber rêz û hurmetê yan jî ji bandorek din vekişîn, rêz nîşan dan

dema ku kalikê wî ket hundir, xelîl xwe da hev

"gava ev dihat bîra wê, bi carekê de diteqiya, xwe bi piş ve diavêt, dû re dîsa diket erdê, radibû, xwe dida hev. . . abidin parilti


xwe pê nîşan dan

ew gelekî bi piş ve diçû, lê qurbana destê wî bim, bawerê min xwe pê nîşan da

wan ew qas hêvî nedikir, lê serhatê mîrê zirav bi bilûra xwe ya zelûl xwe bi wan nîşan da ku çi lawên xelkê hene.


FM

Kesê/a ku gelek diaxive, kesê/a ku zêdeyî radeyî baxive

Mala te! ma tu FMî tu hinde diaxivî.


ser çavêt ez

a parody of the way poor speakers of Kurdish try to say 'you're welcome'

Weke henek tê gotin ku hevreha "ser çavêt min" e


xwe dê bêjî

ya ji (yekî)/te ve, tu dişêyî bêjî, xwe tu bêjî

Min dihî êk dît xwe dê bêjî tuyî.


Xwedê rihetiyekê bi te de

Xwedê rehetiyê bide te, xwişka me ya dilovan, Cenet Xan.


dest bo (yekî) dirêj kirin

Alîkariya yekî/ê kirin, harî kirin, misaeda yekî/ê kirin


dinya xir

Hemû xelk, alem xir, hemû kes, gelek kes, piraniya mirovan


naîmen!

Ji erebî نعيماً

Dibe ku mana wê pîroz be, tê gotin li Rojavayê Kurdistanê piştî ku kesek serê xwe bişû yan pirça xwe kurt dike li ba helaq, hingê kî wî/ê bibînê wiha dibêje wî.


the birds and the bees

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-the birds and the bees.wav

çawa zarok çêdibin, rastiyên li ser seksê ku zarok fêr dibin

Our son is 10 years old now, and we told him about the birds and the bees, knowing that if he didn't hear it from us he would hear a cruder version of it in the playground.


لسه عم تستنى الفارس الأبيض عالحصان الأسود

behsa çaverêkirina keçan dike ji bo zilamekê kamil, zilamê xewna her kiçekê,keçik hê li benda siwarê sipîye da ku bê li ser hespa reş.

ku-لسه_عم_تستنى_الفارس_الأبيض_عالحصان_الأسود-ar-phrase-iRRlW9z9


bi axiftina xweş dê marî ji kunê îniye der

ب ئاخفتنا خوەش دێ ماری ژ کونێ ئینیە دەر (Kurdish-Arabic)

eger zimanê mirovî xweş be dikare xwe digel hemî kesan birêve bibe


berî baranê xwe ter neke

بەری بارانێ خوە تەر نەکە (Kurdish-Arabic)

don't count your chickens before they are hatched

bila mirov tiştekî nebêje berî destpêkirinê, bila mirov metha berî destpêkirinê neke.


azraile bir can borcu kalmak

Guhartoyeke azraile bir can borcu olmak.


deve kuşu gibi başını kuma gömmek

Guhartoyeke deve kuşu gibi başını kuma sokmak.


eski defterleri yoklamak

Guhartoyeke eski defterleri karıştırmak.


ilerisini gerisini düşünmemek

Guhartoyeke ilerisini gerisini hesaplamamak.


parmak bile oynatmamak

Guhartoyeke parmağını bile kıpırdatmamak.


alacağına şahin, vereceğine kuzgun

Guhartoyeke alacağına şahin, vereceğine karga.


dili bir karış dışarı sarkmak

Guhartoyeke dili bir karış dışarı çıkmak.


gözleri kanlanmak

Guhartoyeke gözleri kan çanağına dönmek.


gözünü daldan budaktan sakınmamak

Guhartoyeke gözünü daldan budaktan esirgememek.


gözyaşlarını tutamamak

Guhartoyeke gözyaşlarına engel olamamak.


burası benim orası senin burası benim gezmek

Guhartoyeke orası senin, burası benim dolaşmak.


sana taşla vurana sen aşla dokun

Guhartoyeke sana taşla vurana sen aşla var.


taş atıp kolu yorulmak

Guhartoyeke taş attın da kolun mu yoruldu?.


tutunacak dalı utunacak dalı olma olmamak


yağmur olsa kimsenin tarlasına yağmaz

Guhartoyeke yağmur olsa kimsenin tarlasına düşmez.


berê xwe dan (yekî)

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bûn paleyê pûş

me gelekî hewl da, lê dû re fne fem kir ku em bi tene bûite paleye pûş.


di serê (yekî) de neçûn

Guhartoyeke di serê (yekî) de rûneniştin.


henekên xwe pê kirin

galteyên xwe pê kirin, tinazê xwe pê kirin, zikê xwe pê şuştin


Xwedê nîşan nede

Xwedê nîşan nede, lê heke ew agir têketa nava gund wê çawa bibûya gelo?


Xwedê nede şermê

xwedê me li hemberî wan nede şermê, (dia)


hatin ser hişê xwe

Nexwe ez dev ji van xeyalên cinsî berdim. Ayfer pîroz e ji bo min. Na na divê ez hinekî werim ser hişê xwe.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 6, ISBN 978-605-5585-41-9

Tu sax û silamet bî. Piştî tu hatî, kekên min hatin ser hişê xwe, ber bi başiyên derin.

2014, Cuma Boynukara, Arin & Mem û Zîn, Evrensel Basım Yayın, r. 7, ISBN 9786053311577

Welîd Muelim herwiha gef li Kurdan xwar û got, divê Kurd bêne ser hişê xwe û ji dîrokê dersan werbigrin û vegerin himbêza Şamê. Kaynak: Sûrî: Bila kurd hişê xwe bînin serê xwe!

05.04.2019, Sûrî: Bila kurd hişê xwe bînin serê xwe! https://web.archive.org/http://www.rupelanu.com/suri-bila-kurd-hise-xwe-binin-sere-xwe-4781h.htm arşîv, rupelanu.com


reş û şîn bûn

reş û hêşîn bûn


rojek berî rojekê

demek pêşdetir, gavek zûtir, rojeke pêş de

"tu dizanî gelek kar li ser min heye û ez jî dixwazim rojek berî rojekê dergûsa te biqedînim. zinar soran


cegera (yekî) şewitîn

kezeba (yekî) şewitîn
dilê (yekî) şewitîn


tinazê xwe pê kirin

galteyên xwe pê kirin, henekên xwe pê kirin

Pişt re gundiyan, heval hogiran li pişt melê nekeniyana, tirane û tinazên xwe pê nekirana.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 52, ISBN 978-605-5585-41-9


henekê xwe pê kirin

galteyên xwe pê kirin, tinazê xwe pê kirin, henekên xwe pê kirin

Marie lirûyê min nêrî û henekê xwe bi min kir ji ber ku wê digot ku yê li min bineriya wê bigota" ez ji nav goran dihatim".


destê xwe dirêjî (tiştekî) kirin

Guhartoyeke destê xwe dirêjî (yekî) kirin.


piyê xwe sivik kirin

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre piyê xwe sivik girtin.

Diviyabaya wan piyên xwe sivik bikirana û zû biçûna (...)

Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996


dinya bi dor e, ne bi zor e

دنیا ب دۆره، نه ب زۆره (Kurdish-Arabic)

life is about taking turns, not taking things by force

her karek azîne û prensîpeke wê heye,
 her tişt di demê xwe de tê, bi zor nabe


nava (yekî) qetîn

Tu vê şêva tarî li vir çi dikî? Nava min qeta, xwelî sero.


xwe bi dest yekî ve berdan

Guhartoyeke xwe bi dest (yekî) ve berdan.


binê guhê (yekî) xwê nedan

Guhartoyeke belika guhê (yekî) xwê nedan.


Xwedê (yekî) bi rehma xwe şad bike

Guhartoyeke Xwedê wî bi rehmeta xwe şad bike.


agir û barûd li ba hev nabin

Guhartoyeke agir û barûd li ber hev nebûn.


eynî av e eynî aş e

Guhartoyeke eynî berf e, eynî çiftexas e.


dek û dolab li serê (yekî) çêkirin

Guhartoyeke dek û dolab li dora (yekî) gerandin.


bi sebiyan re sebî bi mezinan re mezin bûn


wekî diya bûka bêcihêz li hev çûn û hatin

Guhartoyeke wekî diya bûka bêcihêz, li hev çûn û hatin.


kefenê xwe kirin stûyê xwe

Guhartoyeke kefenê xwe dayîn piçenga xwe.


di bin zilm û zorê de man

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


di serê (yekî) de çûn

Guhartoyeke di serê (yekî) de rûneniştin.


dest û piyên (yekî) li hev ketin

ji heyecan an jî ji pêknehatinê li xwe heyirîn


ji doxîna xwe re durist e

Guhartoyeke ji doxîna xwe re durist bûn.


li ber çavê (yekî) reş bûn

Guhartoyeke li ber çavên (yekî) reş bûn.


(tiştek) di devê xwe de birin û anîn

Guhartoyeke di devê xwe de birin û anîn.


di guhê ga de bûn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre di guhê gê de bûn.

Yaw wellah em ji xwe fedî nakin. Hey kurdo, ta kengî em ê di guhê ga de bin. Yaw her tişt li ber çava ye, dewleta tirk lîstkan dike.

Rewan Elî, şirovekirina nûçeyekê, Netkurd.com, 11/2011


xwe avêtin tor û bextê (yekî)

Guhartoyeke xwe avetin ber tor û bextê (yekî).


dema ba tê her kes kimê xwe li serê xwe digire

Guhartoyeke ba tê her kes kumê xwe li serê xwe digire.


beynamaz di navbera Xelîl û Celîl de man

Guhartoyeke di navbera Xelîl û Celîl de man.


(tiştek) di gewriya (yekî) de neçûn xwarê


kerê bê kurî

Ji wî/ê kesî/ê re tê gotin ku bêaqil be.


şemşaq jê re avitin

şalûsî jê re kirin, şelafî jê re kirin, pesna yekî dan

Rewûşbîrên Kurd jî pirrî xwe ji dijminên gelê Kurd re şemşaqan davêjin û li hemberî hêzên Kurd nivîsên xwe bi kar tînin!

ta yek namire mirovê Kurd layiqî xwe nabîne pesna yekî bide, erdê jê re dûz bike, şemşaqan jê re biavêje, nangermiyan bike


xwe avetin ber tor û bextê (yekî)

Guhartoyeke xwe avêtin ber tor û bextê (yekî).


KIA xweştir e ji piya

Ev biwêje li ser trimpêla Kia tê gotin, jiber ku ne trimêleka gelek baş e xelk dibêjin bi tinê ji piyan anko birêveçûnê xweştir e.


ağzı yanmak

pişta destê xwe jê şewitandin, şorika xwe xwarin


yek li vir xistin yek li wir xistin

Guhartoyeke yek li vir xistin, yek li wir xistin.


zimanê xwe jê kirin cihê xwe çêkirin

Guhartoyeke zimanê xwe jê kirin, cihê xwe çêkirin.


hêrsa yekî rakirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ji ber baranê revîn çûn ber tiriyê

Guhartoyeke ji ber baranê revîn, çûn ber tiriyê.


bi zimanê xwe li xwe şahidî dan

Guhartoyeke bi zimanê xwe, li xwe şahidî dan.


şev kirin roj roj kirin şev

Guhartoyeke şev kirin roj, roj kirin şev.


qenciya te nagihîje me bila xerabiya te jî negihîje me

Guhartoyeke qenciya te nagihîje me, qet nebe bila xirabiya te jî negihîje me.


ava germ di kapokên min de hatin

Guhartoyeke ava germ di kabokan de hatin.


bi tiştekî re kêr nehatin

Guhartoyeke bi tiştekî re bi kêr nehatin.


pişta (yekî) dananîn erdê

Guhartoyeke kesî pişta (yekî) daneynîn erdê.


dek û dolap li (yekî) gerandin

Guhartoyeke dek û dolab li dora (yekî) gerandin.


zehf zêde bi hev du ve girêdayî bûn

Guhartoyeke wekî seg û pisîkên bi hev du ve girêdayî bûn.


piyên (yekî) li hev ketin

Guhartoyeke dest û piyên (yekî) li hev ketin.


xwe avêtin bextê (yekî)

Guhartoyeke xwe avetin ber tor û bextê (yekî).


xwelî bi yekî werkirin

Guhartoyeke xwelî bi serê yekî de kirin.


eş û pirsgirêka xwe avêtin hundirê xwe

Guhartoyeke kul û derd avêtin hundirê xwe.


li serê mirovan dek û dolab vekirin

Guhartoyeke dek û dolab li serê (yekî) çêkirin.


ji mal û warê xwe dûr kevtin

Guhartoyeke ji mal û warê xwe dûr ketin.


nan ji malan av ji malan taştiya palan

Guhartoyeke nan ji malan, av ji malan, taşteya palan.


dest dirêjî (tiştekî) kirin

Guhartoyeke destê xwe dirêjî (tiştekî) kirin.


ji mista (yekî) derxistin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


bi cilê canê xwe re li hev nekirin

Guhartoyeke bi cila canê xwe re li hev nekirin.


pirsgirêka xwe çareser kirin

Guhartoyeke pirsgirêka xwe bi xwe çareser kirin.


bîzê (yekî) jê çûn

Lê çaxa min di neynikê de li vî senemê sik dinêrî, qet bîzê min jê nediçû

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 70, ISBN 978-605-2246-80-1


nepîvayî gotin sê çap e

Guhartoyeke hê nepîvayî, tu dibêjî sê çap e.


bi qîç û pîlan ketin (tiştekî)

Guhartoyeke bi her çar qîl û pîlan ketin (tiştekî).


ji ser xwe re kesek nedîtin

Guhartoyeke ji ser xwe re tu kes nedîtin.


ji derd û pirsgirêkan xelas nebûn

Guhartoyeke serî ji derd û kulan xelas nebûn.


ez kor tu kor icar wê kî here jor?

Binêre ez kor, tu kor, îcar wê kî here jor.


dek û dolab anîn serê kesekî

Guhartoyeke dek û dolab anîn serê (yekî).


dek û dolab lê gerandin

Guhartoyeke dek û dolab li dora (yekî) gerandin.


li dora (tiştekî) gerîn

Guhartoyeke li dora (tiştekî) çûn û hatin.


dev û pozê (yekî) tije xwîn bûn

Guhartoyeke dev û pozê (yekî) ketin hev.


aqilê (yekî) ne li serê (yekî) bûn

Guhartoyeke aqilê (yekî) ji serê (yekî) çûn.


Xwedê wê bi miradê wê şad bike

Guhartoyeke Xwedê wî bi rehmeta xwe şad bike.


Xwedê wan bi hev re pîr û kal bike

Guhartoyeke xwedê bi hev û din re kal û pîr kirin.


çûn ser kurm û kirasê (yekî)

Ji alî xûy û nîşaneyên karakterîstîk ve bûn wekî (wî).

Ez niximandî nebûm, lê min dawên dirêj li xwe dikirin. Tu caran min pantor li xwe nedikirin. Ez radîkal bûm. Lê bi zemanî ve min pantorên fireh li xwe kirin. Paşê min jeans jî li xwe kirin. Ez hatim ser kurm û kirasê civakê, lê bi zemanî ve min dît ku ew jî ne bes e bo wê. Min hewl da xwe bi xwe pêşve bibim. Neagahdarbûna li ser siyaseta wê derê ez xistim di rewşekî zehmet de. Axirî heke tu xwe nas nekî… Tu dikarî li vir bikevî li ser kurm û kirasê wan, tu dikarî bişibî wa, lê pirsgirêka herî mezin bû min xwe nas nedikir.

Wextê ez zarok bûm, li malê mêr tunebû. https://web.archive.org/http://www.gencleranlatiyor.org/static/kurdi/transcripts/sengul/v3.html arşîv, gencleranlatiyor.org


lê dek û dolap çêkirin

Guhartoyeke li serê yekî dek û dolap çêkirin.


serê (yekî) ketin derd û belayan

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ez axa tu axa kî çêlekan bibe baxan?

Binêre ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan.


ez axa tu axa kî mirîşkan bibe baxan?

Guhartoyeke ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan.


canê (yekî) tehemûl nekirin

Guhartoyeke xîreta (yekî) tehemûl nekirin.


hê nepîvayî gotin sê çap û nîv e

Guhartoyeke hê nepîvayî, tu dibêjî sê çap e.


li esmanan lê gerîn Xwedê li erdê dan (yekî)

Guhartoyeke li ezmanê heftan gerîn, li erdê bi dest ketin.


li esmanê heftan lê gerîn li erde ketin ber dest û piyan


lihêfa ser çavê wî jî birevînî deng nake

Guhartoyeke lihêfa li ser çavê (yekî) birevînî, deng nake.


tu vî alî bixî aliyê dinê dide berê

Guhartoyeke tu li vi aliyî bixî, aliyê din dide berê.


(karek) li ser (yekî) man

Guhartoyeke (karek) di stûyê (yekî) de man.


agir bikeve dehlê qevdek pûşê min tê tune ye

Guhartoyeke agir bikeve dehlê, qevdek pûşe min tune ye.


gerek heft teşt nan û heft bar xwê xwarin

Guhartoyeke heft teşt nan û heft bar xwê xwarin.


dek û dolap lê gerandin

Guhartoyeke dek û dolap li (yekî) gerandin.


ji qata mêran re navê dîk danîne Evdirehman


zimanê (yekî) bi qasî terikê kerê dirêj bûn

Guhartoyeke ziman bi qasî terikê kerê dirêj bûn.


Wekî Ecemê ku çav bi penêrê ter bikeve

Guhartoyeke wekî ecemê ku çav bi penêrê ter bikeve.


adarê berfê da guliyê darê nema danê âvâre

Guhartoyeke adarê berf giha guliyê darê, nema danê êvarê.


madeyê (yekî) neçûn (tiştekî)

Guhartoyeke dilê (yekî) neçûn (tiştekî).


dek û dolap li serî çêkirin

Guhartoyeke li serê yekî dek û dolap çêkirin.


wekî mûma rêtî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ji tu kesî yan jî tiştekî re bi kêr nehatin

Guhartoyeke bi tiştekî re bi kêr nehatin.


agir bikeve dehlê qevdek pûşê min tê de tune


li ku der bû li ku zer bû

Guhartoyeke di ku re zer bû, di ku re der bû.


ez axa tu axa wê kî çêlekan bibe baxan?

Binêre ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan.


çengê (yekî) tije garis be dendikek jê narije

Guhartoyeke destê (yekî) tijî garis be, libek jê nakeve.


kergoşk ji çiya xeyîdiye haya çiya jê tune ye

Guhartoyeke kergoşk ji çiyê xeyidiye, çiya haj pê tune.


qûna mirîşkê ye radibe hêkên qazan dike

Guhartoyeke qûn qûna mirîşkê ye, dixwaze hêkên qazan bike.


qûna (yekî) çarderî avêtin

dema ku çavên wî li çavên fêris dikevin, qima selim çarderî diavêje.


destê (wî) tije garis be nahêle teneyek jê birije


destê (wî) tije garis be dendikek jê de narije


ji ber şirikê çûn ber mezîlê

Guhartoyeke ji ber baranê revîn, çûn ber tiriyê.


gotin beqê tufî li te be beqê got rûyê min ji ava çem şil nebû îcar ji tûka te şil bibe

Binêre rûyê beqê ji ava golê şil nabe, çima wê bi tifa te şil bibe.


Xwedê neyne serê neyarê me

Guhartoyeke Xwedê neyne serê bavkuştiyê me.


hatin ser kurm û kirasê (yekî)

Guhartoyeke çûn ser kurm û kirasê (yekî).


orası senin burası benim gezmek

Guhartoyeke orası senin, burası benim dolaşmak.


altta kalmak

di bin de man, ketin binî (ji bo têkçûnê)


ters ters bakmak

xel xel lê nihêrtin, ters ters lê mêze kirin


bir şeye yüz tutmak

ağaçlar kurumaya yüz tutmuş


God begets not, nor is he begotten

Xwedê ji kesê nebûye û kes ji wî nabe jî, Xwedê ne bab e, nabite bab jî


bêlome

Ma çi bibîne! Zibilê ji kela rohn bûyî dikê ji qoşxanê bifûrê û bêhnekî ketiye her derî, ma yarebbi bêlome!!

24.04.2018, Lehî, Meselok û Şîroveyên Biwêjan https://web.archive.org/http://candname.com/meselok-u-siroveyen-biwejan/ arşîv, candname.com

Wek belkî hûn dizanin, hebû - û belkî hê jî heye - li bajarê me zelamek bi navê Coppo di Borghese Domenichi, yê ko her kesî rêz jê re digirt û li bal her kesî qedirbilind bû, ne tenê ji ber malmeziniya xwe lê ji her tiştî zêdetir ji ber reftar û tevgera xwe ya bêlome.

29.6.2009, Husein Muhammed, Bazê nêçîrê https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=33&RubricNr=&ArticleNr=4474 arşîv, nefel.com

li sixêfê min nenêrin
bêlome
ew nelê ne

Jîr Jan Amedî, Li Rexê Jiyanê https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/helbest/jir-jan-amedi--li-rexe-jiyane.html arşîv, helbestakurdi.com


there's more than one way to skin a cat

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-there's more than one way to skin a cat.wav


bi tiliya yekî de mîz nekirin

Guhartoyeke bi ser tiliya kul de mîz nekirin.


giranî li yekî kirin

di kar û rewşan de cefa an bedêlên herî mezin bi yekî kirin

Mirovên mafdar li tu kesan giraniyan nakin.

Giraniyên xwe li xêrxwazan nekin!


mîna giyayê berojê

bedensel zayıflık ve ruhsal alınganlıkları olan kimseler

bazı zayıf yapılı ve güçsüz evcil hayvanlar için

bo kesên ku ji aliyê bedenê û dil ve nazik in

Keça te ya biçûk mîna giyayê berojê ye

em nikarine jê re tiştekî bibêjine.

Pisîka we mîna giyayê berojê ye

îflah nabe.


newala welwelê

Hefteyek e ku tu naxebitî

em ê te bişînin newala welwelê.

Eger tu rast nabêjî

wê te çekin newala welwelê.


qaxik ji yekî re ba kirin

bir şey için bir kimseya tatlı dil dökmek

bi zimanekî xweşik bo tiştekî li ber yekî gerîn, şalûsî kirin


xwîn bi rûyan de hatin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


patriotism is the last refuge of a scoundrel

Ferhengnivîsê binavudeng Samuel Johnson 7/4/1775.

demê siyasetekê xirab çareserekê din tune, ew dizivire livandina alan û tiştên xulole yan şerkirin bi navê milletê xwe


best lê rabûn

Ji nişka ve best li min rabû ku ez herim taxa kevn.

Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987


di kerika guh de qîrîn

(di dema bangkirinê de) devê xwe dirêjî qulika guhî kirin û wisa peyivîn


ker û lal bûn

bêdeng guhdarî kirin, dengê xwe nekirin, bêdeng man, helwestek nîşan nedan

Heta kengî em ê ker û lal bin?


mal di tûr de û serî di hûr de

bêwarê ku xem û tatêla wî têrbûna zikê wî ye


malî ava!

biwêjeke tê gotin ji bo derbirîna spasiyê ji kesê beramber, mala te xana Xwedê!

kê gotiyê: 'dizo:


paş baranê ga cil kirin

at çalındıktan sonra ahır kapısını kapamak


reş girêdan

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre reş girê dan.


aşağı tükürsem sakal yukarı tükürsem bıyık

Guhartoyeke aşağı tükürsem sakalım yukarı tükürsem bıyığım.


eksik olma

Xwedê kêmahiya (we) nede, Xwedê ji (we) razî be


defên spî avêtin dev û riyê (yekî)

Guhartoyeke dafê spî avêtin porê riyê (yekî).


keys bi dest xistin

Guhartoyeke keys û firsend bi dest xistin.


serê xwe di ber de dan

Guhartoyeke canê xwe di ber (yekî) de dan.


bûn cil û ketin milê (yekî)

Guhartoyeke bûn cil û ketin stûyê (yekî).


nekirin bi pênc qiruşê qul

Guhartoyeke bi pênc qurişên qul nekirin.


simbêlê (yekî) hê nû xwê dan

Guhartoyeke simbêlê (yekî) hê nû bûtik bûn.


canê (yekî) jê re tehemûl nekirin

Guhartoyeke canê (yekî) tehemûl nekirin.


mîna ruhê xwe jê hez kirin

Guhartoyeke mîna roniya çavê xwe jê hez kirin.


zarok ji ber ketin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


zimanê (yekî) heye heft helebî

Guhartoyeke zimanê (yekî) heft helebî bûn.


dinya bûn tara bêjingê li ser serê (yekî)


tu dibêjî qey monik di dest û piyên (wê) de tune bûn


dest û piyên xwe jê birîn

Guhartoyeke dest û piyên xwe jê kişandin.


der û dawa wê di nav dest û piyên wê de ne

Guhartoyeke xwe avêtin nav dest û piyên (yekî).


derziya Xwedê li ber çavê (yekî) çûn û hatin


çavê (yekî) kirin ji nav serî baz dan

Guhartoyeke çavê (yekî) ji nav serî baz dan.


mexseda (yekî) di ber de man

Guhartoyeke miradê (yekî) di ber de man.


serê (yekî) wekî dolab e

Guhartoyeke serê (yekî) bûn wekî dolabê.


dûman ji sere (yekî) çûn

Guhartoyeke dûman ji nav sere (yekî) çûn.


ava sar bi canê (yekî) de hatin

Guhartoyeke ava sar bi çokên (yekî) de hatin xwarê.


xwîn li canê (yekî) gerîn

Guhartoyeke xwîn di canê (yekî) de gerîn.


ceh dan (yekî) genim jê stendin

Guhartoyeke ce dan (yekî) genim jê stendin.


hişê (yekî) li serê (yekî) nebûn

Guhartoyeke hişê (yekî) ne li serê (yekî) bûn.


destê xwe li herfa Quranê xistin

Guhartoyeke destê xwe li herfa quranê xistin.


dek anîn sere (yekî)

Guhartoyeke dek li ser sere (yekî) gerandin.


ruhê (yekî) jê çûn

Ruhê wî ji lîstina gogê diçe.


(yekî) nûr ji rûçikê (wî) dihate xwarê

Guhartoyeke (yekî) nûr ji rûyê (wî) dihate xwarê.


dek û dolab li ber yekî vedan

Guhartoyeke li serê yekî dek û dolab gerandin.


rengê (yekî) zer bûn

Guhartoyeke rengê (yekî) zer kirin wekî şimayê.


ji derd û kulan xelas nebûn

Guhartoyeke serî ji derd û kulan xelas nebûn.


ji kêfan devê (yekî) çûn pişt guhê (yekî)

Guhartoyeke devê (yekî) çûn pişta guhê (yekî).


riya derî nîşanî yekî dan

Guhartoyeke riya derî nîşanî (yekî) dan.


gotin di devê xwe de birin û anîn

Guhartoyeke (tiştek) di devê xwe de birin û anîn.


gotina (yekî) pere kirin

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


îman ji serê (yekî) derketin

Guhartoyeke îmana (yekî) hatin serê bêvilê.


kerguh ji çiyê sû ketiye haya çiyê jê tune

Guhartoyeke kergoşk ji çiya xeyîdiye haya çiya jê tune ye.


mûyê (yekî) bûn mîna şûjinan

Guhartoyeke mûyê canê (yekî) bûn mîna şûjinan.