azadîxwez

azadîxweztir (comparative)
herî azadîxwez (merkezî) (superlative)
tewrî azadîxwez (rojavayî) (superlative)


azirme

azirmetir (comparative)
herî azirme (merkezî) (superlative)
tewrî azirme (rojavayî) (superlative)


bajarî

bajarîtir (comparative)
herî bajarî (merkezî) (superlative)
tewrî bajarî (rojavayî) (superlative)

/bɑːʒɑːˈriː/

Qesrek bajarî li gundê xwe ava kiriye.


bacele

baceletir (comparative)
herî bacele (merkezî) (superlative)
tewrî bacele (rojavayî) (superlative)


bacêle

bacêletir (comparative)
herî bacêle (merkezî) (superlative)
tewrî bacêle (rojavayî) (superlative)


bajele

bajeletir (comparative)
herî bajele (merkezî) (superlative)
tewrî bajele (rojavayî) (superlative)


bakûrî

bakûrîtir (comparative)
herî bakûrî (merkezî) (superlative)
tewrî bakûrî (rojavayî) (superlative)


baldrêj

baldrêjtir (comparative)
herî baldrêj (merkezî) (superlative)
tewrî baldrêj (rojavayî) (superlative)


balkişîn

balkişîntir (comparative)
herî balkişîn (merkezî) (superlative)
tewrî balkişîn (rojavayî) (superlative)


baskuh

baskuhtir (comparative)
herî baskuh (merkezî) (superlative)
tewrî baskuh (rojavayî) (superlative)


baskko

baskkotir (comparative)
herî baskko (merkezî) (superlative)
tewrî baskko (rojavayî) (superlative)


baskkuh

baskkuhtir (comparative)
herî baskkuh (merkezî) (superlative)
tewrî baskkuh (rojavayî) (superlative)


bednêt

bednêttir (comparative)
herî bednêt (merkezî) (superlative)
tewrî bednêt (rojavayî) (superlative)


bejinbihist

bejinbihisttir (comparative)
herî bejinbihist (merkezî) (superlative)
tewrî bejinbihist (rojavayî) (superlative)


bejinbihost

bejinbihosttir (comparative)
herî bejinbihost (merkezî) (superlative)
tewrî bejinbihost (rojavayî) (superlative)


bejinbost

bejinbosttir (comparative)
herî bejinbost (merkezî) (superlative)
tewrî bejinbost (rojavayî) (superlative)


bejinbuhist

bejinbuhisttir (comparative)
herî bejinbuhist (merkezî) (superlative)
tewrî bejinbuhist (rojavayî) (superlative)


bejinbuhost

bejinbuhosttir (comparative)
herî bejinbuhost (merkezî) (superlative)
tewrî bejinbuhost (rojavayî) (superlative)


bejinbuhust

bejinbuhusttir (comparative)
herî bejinbuhust (merkezî) (superlative)
tewrî bejinbuhust (rojavayî) (superlative)


bêhinfere

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêhnfireh.


berev jêr de

berev jêr detir (comparative)
herî berev jêr de (merkezî) (superlative)
tewrî berev jêr de (rojavayî) (superlative)


ber bi jêr

ber bi jêrtir (comparative)
herî ber bi jêr (merkezî) (superlative)
tewrî ber bi jêr (rojavayî) (superlative)


berev xwarê ve

berev xwarê vetir (comparative)
herî berev xwarê ve (merkezî) (superlative)
tewrî berev xwarê ve (rojavayî) (superlative)


ber bi xwarê

ber bi xwarêtir (comparative)
herî ber bi xwarê (merkezî) (superlative)
tewrî ber bi xwarê (rojavayî) (superlative)


bergoman

bergomantir (comparative)
herî bergoman (merkezî) (superlative)
tewrî bergoman (rojavayî) (superlative)


berhawa

berhawatir (comparative)
herî berhawa (merkezî) (superlative)
tewrî berhawa (rojavayî) (superlative)


berheş

berheştir (comparative)
herî berheş (merkezî) (superlative)
tewrî berheş (rojavayî) (superlative)


berqirar

berqirartir (comparative)
herî berqirar (merkezî) (superlative)
tewrî berqirar (rojavayî) (superlative)


bersî

bersîtir (comparative)
herî bersî (merkezî) (superlative)
tewrî bersî (rojavayî) (superlative)


beyteşe

beyteşetir (comparative)
herî beyteşe (merkezî) (superlative)
tewrî beyteşe (rojavayî) (superlative)


beytişe

beytişetir (comparative)
herî beytişe (merkezî) (superlative)
tewrî beytişe (rojavayî) (superlative)


bi qeys û qirar

bi qeys û qirartir (comparative)
herî bi qeys û qirar (merkezî) (superlative)
tewrî bi qeys û qirar (rojavayî) (superlative)


bieyb

bieybtir (comparative)
herî bieyb (merkezî) (superlative)
tewrî bieyb (rojavayî) (superlative)
bieybtirîn (soranîzm) (superlative)
biêb
bi'êb
bi'eyb


beheştî

beheştîtir (comparative)
herî beheştî (merkezî) (superlative)
tewrî beheştî (rojavayî) (superlative)


behiştî

behiştîtir (comparative)
herî behiştî (merkezî) (superlative)
tewrî behiştî (rojavayî) (superlative)


behuştî

behuştîtir (comparative)
herî behuştî (merkezî) (superlative)
tewrî behuştî (rojavayî) (superlative)


behûştî

behûştîtir (comparative)
herî behûştî (merkezî) (superlative)
tewrî behûştî (rojavayî) (superlative)


bihuştî

bihuştîtir (comparative)
herî bihuştî (merkezî) (superlative)
tewrî bihuştî (rojavayî) (superlative)


beḧeştî

beḧeştîtir (comparative)
herî beḧeştî (merkezî) (superlative)
tewrî beḧeştî (rojavayî) (superlative)


beḧiştî

beḧiştîtir (comparative)
herî beḧiştî (merkezî) (superlative)
tewrî beḧiştî (rojavayî) (superlative)


beḧuştî

beḧuştîtir (comparative)
herî beḧuştî (merkezî) (superlative)
tewrî beḧuştî (rojavayî) (superlative)


beḧûştî

beḧûştîtir (comparative)
herî beḧûştî (merkezî) (superlative)
tewrî beḧûştî (rojavayî) (superlative)


bi rêk û pêk

bi rêk û pêktir (comparative)
herî bi rêk û pêk (merkezî) (superlative)
tewrî bi rêk û pêk (rojavayî) (superlative)


bermîz

bermîztir (comparative)
herî bermîz (merkezî) (superlative)
tewrî bermîz (rojavayî) (superlative)


çepûçûr

چەپوچووڕ (Kurdish-Arabic)
çepûçûrr
çep û çûrr
çep-û-çûrr
çep û çûr
çep-û-çûr
çep û çîr
çepûçîr

/t͡ʃɛpuːˈt͡ʃuːɾ/

rêyên nerast, rêyên bizivirok, rêyên xwehrûvîç, munhanî, badok


çîrokî

/t͡ʃiːɾoːˈkiː/

tişta/ê ku di rastiyê de nîne lê tenê di çîrokan de heye

Perî afirandiyên çîrokî ne.


dagerandî

wergerandî, qulipandî, qulipî, wergeriyayî, dageriyayî,
li ser teniştê yan serûbin,
tişta/ê ku hatiye dagerandin


dagêrayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dagerandî.


dageriyayî

dagerriyayî
dageryayî
dagerrî
dagerî
dagerryayî

wergeriyayî, qulipî, dagerandî, qulipandî, wergerandî,
li ser teniştê yan serûbin,
tişta/ê ku hatiye dagerandin


dageryayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dageriyayî.


diriyayî

diriyayî
dirrayî
dirrhayî
dirrihayî
dirryayî
diryayî
dirayî
dirhayî
dirihayî

çiriyayî, peritî, dirandî, kincir, pirtikî, rîçal, şaltûpalt, şeletan, şelax-pelax, pergende

peritandî, pejmûrde^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


diranfîq

Kesê/a ku diranên wî/ê ji hev firk in û dirêjî dervî dev dibin.

Yekî diranfîq hat û emanetê te bir.


abter

abtertir (comparative)
herî abter (merkezî) (superlative)
tewrî abter (rojavayî) (superlative)


apter

aptertir (comparative)
herî apter (merkezî) (superlative)
tewrî apter (rojavayî) (superlative)


acîb

acîbtir (comparative)
herî acîb (merkezî) (superlative)
tewrî acîb (rojavayî) (superlative)


enirandî

hêrs, har, hêç, enirî,
kesa/ê ku hatiye enirandin

qehirandî, xinzirî, pingirî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


asasî

asasîtir (comparative)
herî asasî (merkezî) (superlative)
tewrî asasî (rojavayî) (superlative)


asasîn

asasîntir (comparative)
herî asasîn (merkezî) (superlative)
tewrî asasîn (rojavayî) (superlative)


asebî

asebîtir (comparative)
herî asebî (merkezî) (superlative)
tewrî asebî (rojavayî) (superlative)


'asabî

'asabîtir (comparative)
herî 'asabî (merkezî) (superlative)
tewrî 'asabî (rojavayî) (superlative)

/ʕɑːsɑːˈbiː/


'asebî

'asebîtir (comparative)
herî 'asebî (merkezî) (superlative)
tewrî 'asebî (rojavayî) (superlative)


'esabî

'esabîtir (comparative)
herî 'esabî (merkezî) (superlative)
tewrî 'esabî (rojavayî) (superlative)


'esebî

'esebîtir (comparative)
herî 'esebî (merkezî) (superlative)
tewrî 'esebî (rojavayî) (superlative)


aşkeraker

aşkerakertir (comparative)
herî aşkeraker (merkezî) (superlative)
tewrî aşkeraker (rojavayî) (superlative)


aşkiraker

aşkirakertir (comparative)
herî aşkiraker (merkezî) (superlative)
tewrî aşkiraker (rojavayî) (superlative)


aşkereker

aşkerekertir (comparative)
herî aşkereker (merkezî) (superlative)
tewrî aşkereker (rojavayî) (superlative)


aşkireker

aşkirekertir (comparative)
herî aşkireker (merkezî) (superlative)
tewrî aşkireker (rojavayî) (superlative)


tûn

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

temam, bêkêmasî, Rengdêrek bu gotina teva û kamil bûna tiştek.

Çi bidem te? Sêvek tûn bide min.


abdal

abdaltir (comparative)
herî abdal (merkezî) (superlative)
tewrî abdal (rojavayî) (superlative)


fîzîkî

bedenî, leşî, gewdeyî, cismî, cesedî, fîzîkal, fîzyolojîk

dinyawî, materyal, ne axretî, ne ruhanî, ne ayînî


gerdenazad

gerdenazadtir (comparative)
herî gerdenazad (merkezî) (superlative)
tewrî gerdenazad (rojavayî) (superlative)

/ɡɛɾdɛnɑːˈzɑːd/


gogir

gogirtir (comparative)
herî gogir (merkezî) (superlative)
tewrî gogir (rojavayî) (superlative)
gogir

girover, çemberî, çerxî, xirxalî, çemberok, çerxok, xirxalok,
tişta/ê ku tenê rexek heye û bêyî ti kujî anku goşe ye

Gog gogir in.


guherandî

guhartî, guhertî, têvelkirî, guherî,
tişta/ê ku hatiye guherandin


guherîner

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diguherîne yan dibe sedema guherîna tiştekî

Plan ev e, biryar ev e. Lê ev nayê wê maneyê ku ew "qadirên mutleq" in, çi plan kirine her tişt ê li gor daxwaza wan bimeşe. Îradeyeka kurdan a serbixwe heye, dînamîzmeka cidî ya hundur a kurdan û tirkan heye ku daxwaza demokrasî û bihevrejiyaneka wekhev û azad dike. Rewşa guhertî û guherîner a dinyayê heye. Ev hemî jî qasî ku planên darêjtî pûç bikin xurt in.

Mûrad Ciwan: Ka dewletê dixwest, AKPê nedihişt?, Netkurd.com, 12/2010


guherok

guheroktir (comparative)
herî guherok (merkezî) (superlative)
tewrî guherok (rojavayî) (superlative)
guherok

guherbar, tişta/ê ku diguhere, tişta/ê ku wek xwe namîne, ne mayinde


gumre

kesê/a bêmahde, bêken, weke xeyidandîyan


herifandî

herrifandî
herraftî
hêrrifandî
hêrifandî
hêriftî

kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, hilweşandî, ruxandî, herifî, hilweşandî, heraftî,
tişta/ê ku hatiye herifandin yan bi xwe ruxiye

ruxiyayî, hilweşiyayî, avahî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


herifî

ههڕفی (Kurdish-Arabic)
herrifî
herrifiyayî
herriftî
heriftî

kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, ruxiyayî, ruxandî, hilweşiyayî, hilweşandî, herifandî, heraftî,
avahiyê ku hatiye herifandin yan bi xwe herifiye

xirabkirî, pûç, xirabbûyî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hindirîn

hindirîntir (comparative)
herî hindirîn (merkezî) (superlative)
tewrî hindirîn (rojavayî) (superlative)
hindirî
hindirrîn
hindirrî
hindurî
hindurîn
hindurrî
hindurrîn
hundirî
hundirîn
hundirrî
hundirrîn
hundurî
hundurîn
hundurrî
hundurrîn

Tiştê ku li hindir e yan ya hindir e, ya ku di nav de; navxweyî, ne derveyî, ne derekî.

Wezîra/ê karûbarên hindirîn.

Siyaseta hindirîn û ya derveyî.


kesb

Ji bo maneya "xizan, feqîr, belengaz" Binêre kesib.


kincir

کنجڕ (Kurdish-Arabic)
gincir
gincirr
kincirr

Ji ermenî կնճիռ (knčiṙ) (knčiṙ: qurmiçk, qurmiçîn, girêk, girê) ji ermeniya kevn կնճիռն (knčiṙn) lê ji wê pêvetir rehên wê di nav dîrokê de winda dibin. Herwiha bide ber kinc (cil, libas).

pejmûrde, peritî, cilên pûç, pirtikî, rîçal, şaltûpalt, şeletan, şelax-pelax, pergende,
cil û cawên kevn û diriyayî


kirîner

kojer, kojek, didantûj, dirantûj,
mirova/ê yan ajelê/a ku tiştan bi kirandinê dixwe

Mişk û sivor ajelên kirîner in.


qişt

qişttir (comparative)
herî qişt (merkezî) (superlative)
tewrî qişt (rojavayî) (superlative)

Hişyar û serxwe û tîk û rast ji bo mirov û heywanan tê bikaranîn.

Kurê wî yekî qişt e.


kokbir

kokbirtir (comparative)
herî kokbir (merkezî) (superlative)
tewrî kokbir (rojavayî) (superlative)
kokbir

kesa/ê yan tişta/ê ku koka tiştekî dibire

kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî ji binî ve hildiweşîne

tişta/ê ku ji binî ve hatiye hilweşandin


kufik

Pûç, kesê/a ku kiriyara sêksî di gel regezê dijber encam dide bo gelek caran û di gel gelek kesan.


kirmancî

/kɪɾmɑːnˈd͡ʒiː/


mustehsîl

Bi baweriya min şoreşa pêşmergeyan hê bi temamî neçûye serî: Şoreşa çekdarî temam bû, lê niha divê şoreşa civakî-aborî dest pê bike. Bernameya şoreşa civakî-aborî bi hindikî ji du xalan divê pêk bê: 1. Civakê ji mustehlîkî (consumer/tüketici) ya luks û bi îsraf biguhêre bike civaka mustehsîl (productif/üretici) a endustriyê, 2. Zihniyeta eşîrî û ya partîzaniya dewletên totalîter a li herêmê divê hêdî hêdî bê maliştin.

5/2007, Rojen Barnas, Şoreşa Kurdistana Başûr A Mayî, Netkurd.com


mişerref

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre mişeref.


muşerref

Heger em bi “ereb bazarî” hesabekî bikin, dikarim bibêjim ko % 80-ê di malên kurdan de TV-yên kurdî tine. Bes maleke bê TV-yên tirkî tine, % 99, 9999 malên kurdan de TV-yên tirkî hene (ji bo kurdên bakur dibêjim). Belkî bi xêra TRT-a kurdî malên wan kurdên –kurdînedîtî muşerref bibin; malûm e gihayê hewşê tahl e, û kurdî belkî bi destê dewletê bi van şîrin bibe.

11/2008, Brahîm Xelîl Sirûcî, Belkî bi xêra TRT-ê em TêReTêr kurmancî tamaşe bikin, Nefel.com


nawîn

Ji bo maneyên "navendî, naverastî, hindirîn, tişta/ê li navê, tişta/ê li nîvekê" Binêre navîn.


befehm

befehmtir (comparative)
herî befehm (merkezî) (superlative)
tewrî befehm (rojavayî) (superlative)


belgdar

belgdartir (comparative)
herî belgdar (merkezî) (superlative)
tewrî belgdar (rojavayî) (superlative)


beledîn

beledîntir (comparative)
herî beledîn (merkezî) (superlative)
tewrî beledîn (rojavayî) (superlative)


behledîn

behledîntir (comparative)
herî behledîn (merkezî) (superlative)
tewrî behledîn (rojavayî) (superlative)


piralî

kesa/ê ku gelek karan dike yan kirine yan dizane

Ew nivîskarek piralî ye.

kovarek piralî


pirole

piroletir (comparative)
herî pirole (merkezî) (superlative)
tewrî pirole (rojavayî) (superlative)
pirrole

zêde, pir, aşirî, lape, mifrîd, bêqam, bêhed

dijwar, tund, ekstrem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qemitî

Goreya min li ber sobê qemitî.


qifil

ez qifil bûm


sihat

sax, saxlem, tendirist (ne nexweş, ne nesax, ne êşewî)


sersurr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre sersur.


serşûr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre serşor.


teberk

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre tiberk.


'îc

'îctir (comparative)
herî 'îc (merkezî) (superlative)
tewrî 'îc (rojavayî) (superlative)


'wîc

'wîctir (comparative)
herî 'wîc (merkezî) (superlative)
tewrî 'wîc (rojavayî) (superlative)


'ûc

'ûctir (comparative)
herî 'ûc (merkezî) (superlative)
tewrî 'ûc (rojavayî) (superlative)


wergerandî

wergerrandî
wergêrrayî
wergêrayî
dagerandî
vegerandî


wergêrrayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre wergerandî.


wergeriyayî

wergerriyayî
wergerrî
wergerhayî
wergerrrhayî
wergerrihayî
wergerihayî

qulipî, dageriyayî, qulipandî, wergerandî, dagerandî,
li ser teniştê yan serûbin,
tişta/ê ku hatiye wergerandin


wergerhayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre wergeriyayî.


xelmaş

Xewnê bi zimanê girî ji çavreşan re bibêje, hebûnê di hembêza nemanê de, bi sirûdên nîvçe û bi rexên mijdar ên nasnameya balindeyan, ragihîne! Stranê ji xelmaşiya keskê hişê min bidize û bi çavên wê sûrê, li min û li xwe, li gunehbariya tozê û li jena dilê heyvê bigere!

Ehmedê Huseynî: Roj baş Demirbaş!, Azadiyawelat.com, 6/2007


zarokane

zarokanetir (comparative)
herî zarokane (merkezî) (superlative)
tewrî zarokane (rojavayî) (superlative)
zarrokane
zarroyane
zaroyane

xişîm, naşî, cahil, torî, ecemî, naîv, saf, sade, dilpak


zivirok

zivirrok
zivrrok
zîvirrok
zîvirok
zîvrok
zîvrrok


zivrrok

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre zivirok.


allmächtig

hêzbar, bihêz, biqudret, qadîr, giştpêkan, kesê hêz û taqeta xwe li hertiştî dibetiwanbar


anfänglich

ji serî de, di destpêkê de, siftê, pêşin


anmaßend

pozbilind, qure, kustex, kanc, jixwerazî


anschaulich

aşkere, zelal, xweya, xweva, rohnî, 'eyan, beyan


abhorrent

nefretbar, nefretî,
tişta ku jê tê nefretkirin


abreast

li ber hev, bi hev re, di asta hev de, di rêza hev û din de


absentminded

gêjbûyî, ne li ser hişê xwe, xwe ve çûyî


abundant

kêmpeyda

mişe, zehf, pir, bibereket, berdar, berdar, gelek


acceptable

zara, pejirbar, maqbûl, rewa, qebûlbar, dikare were qebûlkirin


accessible

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-accessible.wav

gihiştbar, gihînbar, tiştê ku dikare bê têketin, hêsanî tê dîtin


admirable

ê ku were pîroz kirin, ê ku were teqdîr kirin, ê ku were ecibandin, hêjayî teqdîrkirinê


adorable

ê ku jê re were perestin, jê gelek were hezkirin


afire

pêgirtî, agir girtî, ê ku dişewite, bi şewat


afloat

avjenî dike, di behrê de, av (lehî) ketin


aground

li ser erdê rûniştî(ji bo keştiyekê û hwd.)


akin

nêzîkî hev, wekê hev, nas, mirovê kesekî, mîna


allied

şîrik, mitefiq, hevkar, hevalbend, yekgirtî


almighty

karîndar, qedîrê her tiştê, dikare her tiştî bike


amiable

hogir, destyar, dilgerm, xweş, bi hevaltî


amiss

xelet, çewt, bi qûsûr û kêmasî; take amiss: xeyîdîn(ji ber gotinekê)


amohibious

bi du jiyan, ê ku dikare him di avê de him li erdê here


amoral

derveyî exleqê(rewiştê), bêexleqî, bêsincî


amorous

meyla evînê, derbarê evînê de, bi şehwet


amorphous

bêteşe, bêşêwe, bêawa, bêkêsim, bêqidûm, bêşikil


amphibian

canewerê bi du jiyan; bi avê û erdê jî dîje

(balafirê) dikare him li erdê him li avê dane


ample

zehf, pir, bes, fireh, mezin, gewre, girs, kertek, berfireh


analgesic

dermanê ku êşê wenda dike* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-analgesic.ogg}}


ancestral

derbarê bav û kalan de, tişta ku ji bavûkalan maye


angular

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-angular.wav


annular

di şêweya cergeyê(çember, xelek) de* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-annular.ogg}}


antiaircraft

balafirşikên, çeka li dijî balafirên şerê


antibiotic

antîbiyotîk, derman an jî îlacê ku bakteriyan dikuje an jî zêdebûna wan disekinîne.


antisocial

ne bi hevalînî, ne şeibî dijberê berjewendiyên civakê, dijcivakî


anyhow

her çawa be, çi dibe bila bibe, bi awayeke bê dîqat, bêbal, axir


anyway

jixwe, neyse, bi awayeke bê dîqat, bêbal, axir


apiece

li ser her parçeyê, her yek, ji her yekê re


apologetic

ê ku lêborînê dixwaze, ê ku bexşandinê dixwaze


apologetically

bi awayê lêborînxwestinê, bi awayê xwestina bexşandinê


applied

pêkarî, bi sepandin, bi pratîk, hatiye sepandin, hatiye ceribandin


approachable

dikare were serî lêdan, dikare lê were nêzikbûn


apropos

tişta di wextê de, tişta di cî de, guncan, (ji bo gotin û fikrekê) di vê navberê de* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-apropos.ogg}}


apt

di wê meylê de, ê ku zû têdigihişe, zîrek, fêhmdar, guncan, di cî de, guncaw


aquiline

mîna teyrê baz, mîna nikilê teyrê xwar (bi taybetî ji bo poz tê bikaranîn)


arachnoid

mîna torê, yek ji xavikên mejiyê mirovan


aramaic

aîdê aram an jî suriya kevin, zimanê aramî


arcane

xef, veşartî, ê ku divê ji aliyê herkesî ve neyê zanîn


archaic

qedîm, kevin, kevnare, ê ku êdî nayê bikaranîn


Archimedean

Têkildarî yan derbarê matematîkvan Arşîmedî de


architectonic

aîdê mîmariyê, ji aliyê teknîkê ve weke mîmar, (zanistî û hwd.) a ku zagonên organîzasyona pergalekê nîşan dide


arctic

arktîk, ê ku aîdê qutuba bakur, gelek sar


arduous

dijwar, zor, zehmet, ê ku hewldanê dixwaze


arid

ziwa, tişta ziwa, ji ber tavê kelişîn, qerac, bêtam, tisî, ziwa


aristocratic

derbarê arîstokrasiyê de, esîl, pir kubar


armed

Yê teçhîzatdarkirî, xisûsen bi çekekê; çekdar.

nuclear-armed


armillary

ê ku xelek xelek, weke bazin an jî aîdê bazin


arraigning

di dadgehê de weke fermî tawanbarkirina bersûc, qisûr an jî kêmasî lê barkirin


arrant

gelek xerab, kesê xwediyê navdariyeke neçê, ê ku nebaþ tê naskirin


arrantly

bi awayeke neçê, bi awayeke xerab, ji serî heta binî


arrear

beşa paş, li paş mayîn, deynê ku nehatiye dan


arrowy

mîna tîrê, bi lez, lezgîn, bi tîran tije


asinine

wek kerekê, yan guhdirêjekê* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-asinine.ogg}}


audio

Qusandin ji audio-, ji latînî audiō (“ez dibihîzim”).

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-audio.wav


autonomic

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-autonomic.wav


Babylonian

aîdê bajarê babîlê an jî împaratoriya babîlê


bacchanal

kesê perestinê ji bo xwedayê şarabê bakûs dike, kesê evîndarê keyfê, kesê tim serxweş, şahiya bakûs, âlema ereqê, aîdê bakûs


bacchic

aîdê bakûs an jî ayînên wê, şa, kêfxweş, ehlê keyfê, serxweş


bacciferous

mîna tûfirengiyê, ya ku fêkiya biçûk û bigoşt dide


bacilliform

di teşeya şivê de, ji şivikên biçûk pêkhatî, (tib.) aîdê basîl(hinek bakterî), ya sedema wê basîl


baccivorous

ya ku fêkiyên mîna tûfirengiyê bigoşt û biçûk dixwe


back and forth

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Aquild-back and forth.wav


backbreaking

Piştşikîner.
Ji aliyê bedenê ve westîner, a ku mirov diwestîne.


backed

yê ku pişta wî saxlem e, alîkarî standiye, hatiye parastin, sendelî û tiştên wisa bi pişt, ya ku cot hatiye raçandin


backhanded

lêxistina bi awayê ku pişta dest tê pêş, kesê ne ji dil, nermetingî, a ku wateya dijber îma dike


backstage

kulîs, mezelên(jûr) xwe şelandinê, paş perdeyê, li kulisê li paş perdeyê


biggest

ye/ya herî mezin, gewretirîn, mezintirîn


brute

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-bruit.wav


cacophonous

bêaheng, bêbezm, dengê ku mirov jê hez neke


caloric

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-caloric.wav


chary

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-chary.wav


chilly

hênik, sar * {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-chilly.ogg}}


conspicuous

Ji latînî conspicuus, ji cōnspicere (“ferq kirin”), ji con- (“bi, li gel”) + specere (“lê nêrîn”).


copious

mişe, zehf, pir, bibereket, berdar, berdar, gelek


daemonic

nexwezayî, deresirûştî, derexwezayî, sermirovî


daffodil

nêrgîz (botanîk) narcissus pseudo-narcissus


damnatory

ya ku dibe sedema şermezarî an jî lanetê


damned

Melûn, lanetlêbûyî, lenetkirî, mehkûm, girtî, bela, pir seyr, baştirîn, herî baş.

He did his damnedest to please them

Ji bo ku wan xweşhal bike tişta karî kir

Damned if i know


damp

bi nem, hêwî, kamçokî, hêmî, şil, nem, gazeke zerardar ya li ocaxên rejiyê derdikeve holê, xeniqandin, vemirandin, tefandin, hêdî kirin, sekinandin, şil kirin, bi nem kirin, melisandin, şil


dandy

baş, mukemel, kes an jî tişta mukemel, kesê hirhop, kesê dilkeçik, xeydok, nazenîn


dangerously

bi awayekî xeternak, bi awayekî bitalûke


dope

That party was dope!


eaglewinged

ya ku mîna balindeyan bilez û bilind difire


eagre

di deveke çemekê de bilindbûna avê ya yekcar, med


earful

gotineke ku gelek tê li ser sekinîn, gotegot, azirandin, pê re girtin hev


earsplitting

Dengê ku guhan heldikişîne, dengê pir birî yê ku guhan aciz dike, dengê ku guhan ker dike.

Their son, John, heard the earsplitting sound of the tree coming through the roof.

Kurê wan John dengekî guhkerrker ê darê yê ku ji serbanê tê dibihîse.


earthbound

madî, bi tundî li axê ve girêdayî, bi awayeke bihêz li erdê ve girêdayî


earthling

kesê li rûyê erdê dijî, kesê fanî, kesê ku xwe daye karên dinyayî


earthly

aîdê dinyayê, di nav sînorên derfetan de, pêkan


Earthly-minded

Kesê xwediyê fikirên madî, kesê bi ramanên dinyayî


earthshaking

yê ku baweriyan ji binî dihejîne, yê ku fikran serûbin dike


earthy

ji axê pêk hatî, mîna axê, axî, ji nazenînbûnê dûr


Fabian

Ji latînî Fabianus (“aidî Fabius”), ihtimalên ji faba (“fasûlî”).

bisemt, bitedbîr, ê ku dudilî dike, ê ku dereng dihêle


fabled

efsanewî, navdar, çîrok, çîroka ku tê de heywan mîna mirovan diaxivin û tev digerin


fabulous

têkûz, mukemel, gelek baş, avêtî, xeyalî, efsanewî, zêdekirî, pirolekirî, fîşalkirî


face lifting

(tib.) ameliyata estetîk a li rûyê mirov tê çêkirin


face the music

(argo) ji ber îhtîmala cezakirinê bêzar bûn û qutifîn, dev jê berdan


face to face

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Grendelkhan-face to face.wav


facesaving

ê ku qebehetê vedişêre, ê ku kêmasiyê tune dike


funny

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-funny.wav


gallinaceous

galiota ji cureya mirîşkan (bnr.) galiot


gung ho

Dilxwaz, bihewes, biperoş. (pir hewesdar an enerjîk)

No matter how gung ho you are when you start, you will tire as you become mired in details.

Ne muhîm e ku di destpêkê de çiqasî hewesdar î, tu yê biwestî gava bikevî detayan.

Kesê betran, bêdisiplîn, yê ku qaîdeyan biçûk dibîne.


habitable

dikare lê were rûniştin, ji bo îkametê guncan


habitually

bi awayê ku hatîye elimîn, li gor adetan


hackneyed

adî, rojane, ketina ser zimanan, deng pê ketî


haggard

jihalketî xuyakirina ji ber westayîbûn û birçitiyê, kesê kûvî xuya dike, kesê bi tevgerên kûvî


hard as nails

kesê xwediyê îdmaneke baş, pir bihêz, pir hişk


have an ear for music

bûna xwediyê guhê mûzîkê, ji mûzîkê fêhm kirin


highest

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-highest.wav


iambic

aîdê wezna iamb, helbest an jî rêzika bi vê weznê hatî nivîsandin


iatric

aîdê tibê derbarê bijîşkan de, derbarê doktoran de


Iberian

Aîdê qewmeke ewropayî ku berê li nîvgirava îberîkê jiyaye.


icebound

ya ku derdora wê bi cemedê dorpêç bûye (keştî), her aliyê wê qerisî (lîman)


impure

gemar, kirêt, mujikî, qilêr, çepel, gemar, kirêt, mujikî, qilêr, çepel


in rags

di nav kincikên kevin de, qetiyayî û kevinbûyî


inward

hundir, hundirîn, nav, hundir, hundirîn, nav


kaleidoscopic

aîdê kaleydoskopayê, ê ku pir diguhere, guherbar


labial

derbarê lêvan de, (ziman.) bi lêvî, (mûz.) lûleya bi kêlekên weke lêvan, dengdarên lêvan, dengên ji lêvan


labile

leq, meyla wê ser tehisînê, ji bo guhertinê textan bi civa kloridê têrkirin


larger

Ji îngilîziya navîn largere, wekheva large + -er.


lazy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-lazy.wav

tiral, tembel, galtefis, keslan, zexel, sist û xav, tewezen, merşo, pêgiran, karneker


macabre

dermafê mirinê de, ê ku mirinê tîna bîra mirov, erjeng, ê ku ditirsîne, tirsnak* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-macabre.ogg}}


macaronic

berhema ku bi zimaneke mîzahî ku taqlîda zimaneke din e hatiye nivîsandin, (berhema wejeyî) ku bi riya taklîda zimanekî din hatiye nivîsandin


nab

Da xef nebit bejna ferê
Mey hate şehkasa sirê
Minnet ku îro dêmdurê
Dîsa şeraba nab-i da


on the nail

pereyê pêşîn, di cî de, zûzûka, aniha, mijara gotinê, bizmar kirin, bi şidandin girêdan, (argo) girtin, (argo) derewekê derxistin holê, (argo) dizîn, (argo) lê xistin


pacific

kesê li hev tîne, aşitiyê pêk tîne, aştîxwaz


plenteous

mişe, zehf, pir, bibereket, berdar, berdar, gelek


public

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-public.wav

gelemperî, ji her kesî re vekirî, gelemper, gelemperî


rabbinic

di serê serdema navîn de zimanê îbranî ku xaxeman bi kar dianîn


rabid

har bûyî, gelek bihêrsbûyî, aciz, (tib.) har, aîdê nexweşiya harbûnê a bi gezên heywanan


racial

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-racial.wav

aîdê nijadê, taybetmendiya nijadê, nijadî, irsî


radioactive

Radyoaktîv. Yê radyoaktîvîte nîşan dide.

Bi talûke û kirh, xisûsen ya însanan an fikran.

Even sleazy tactics and his radioactive mouth may not be able to contain this debacle.

Taktîkên xerbende û devê wî yê radyoaktîv jî dibe ku nikaribin vê fiyaskoyê bihewînin.


ragged

ya ku ne biduzen, ne birêkûpêk, girûzekî, kevin, şerpeze


ragtag

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-ragtag.wav

kesê karên here-were dike, kesê karên beredayî dike


rainy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-rainy.wav


robust

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-robust.wav


screwy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-screwy.wav


sightless

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-sightless.wav


slower

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-slower.wav

Forma komparatîv ji rengdêra slow.
hêdîtir


smaller

Forma komparatîv ji rengdêra small (“biçûktir”).


smooth

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-smooth.wav


spelling

vekît, rênivîs, rênûs, rastnivîsî, rêya rastnivîsandinê


split

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-split.wav


take from the table

pêşnûmayeke bi paş de avêtî dîsa xistina rojevê


tidy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-tidy.wav


to a hair

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-to a hair.wav


tranquil

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-tranquil.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-tranquil.wav


back on a thing

pişta xwe li tiştekî zivirîn, berê xwe jê guhastin, dev jê berdan, jê vegerîn, îhmal kirin


ubiquitous

di heman demê de li herderî heyî, amade* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:DYA| (DYA)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-us-ubiquitous.ogg}}


ugly duckling

kesê di zarokatiya xwe de sik lê paşê bedew bûye


unemployed

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-unemployed.wav


vacant

vala, vekirî, bêkar, bi nêrînên bêwate, (huk.) hatî terkirin, bêxwedî, bêwêrîs, bêmîratgir


wicked

Where'd you get the jacket, Sherzad? It's wicked.

Şerzad tu ev ceket ji ku kirrî? Pirr xweşik e.


with young

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-with young.wav


workmanlike

ya ku li hoste tê, ji destê hoste derketî


xenogamous

ê ku ji cotkirina aferîdeyên ji cureyên cuda pêk hatiye


xerophilous

(biyol.) ê ku li cihên ziwa (hişk, sixre) dijî


xiphoid

di şiklê şûrê de, di teşeya şûrê de, aliyê piştê a hestiyê pêş a singê


yah

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-yah.wav


yare

(kevin) zû, tetîk, baş dikare were îdarekirin


yea

(kevin) erê, ji xeynî vê, ji bilî vê, bersiv an jî dengê erênî, yê ku dengê erênî dide, yê ku reya erênî dide, belê


yearly

ya ku salê carek diqewime, salane, ya ku salek didome, salê carekê


yeasty

bihevîrtirş, mîna hevîrtirşê, bikef, vala, bêwate


yeomanly

derbarê xizmeta mezin a bi dilsozî hatiye kirin de, wêrek


yon

(helbest) ya li wir, li wê aliyê, li wir


youngling

ciwan, zarokê ciwan, teze, biraleya teze, kesê ecemî, kesê hê şagirt


yours sincerely

Bi hurmetên min (li hemberî we), bi rêzgirtina min.


zany

palyaço, qeşmer, kesê bêaqil, seyr, pêkenok


zippy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-zippy.wav


zoning

herem herem dabeşkirin, li heremekî tenê ji bo hinek tiştan destûr dayîn


zygodactyl

yê ku tiliyên lingan cot bi cot e, çûka xwediyê tiliyên bi vî rengî


zygomorphic

Ê ku dikare weke parçeyên mîna hev were parçekirin.


zymotic

ê ku ji meyînê pêk tê, (tıb.) aîdê nexweşiya vegir


antisemitisch

dijsamî, dijcihû, kesê dijminîyê li cihûyan dike


ausgeglichen

helsengandî, wekhevkirî, lihevanî, terezandî


authentisch

rast, dirust, resen, hêjayî teqdîrê, hêjayî pesinandinê


autoritär

bidesthilat, xwedanhêz, otorîter, deselatdar


beschaffen

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


botanisch

riweknasî, beşa zanistiya bi gil û giya re eleqedar dibe


brüderlich

birahî, birayî, birayane, biraderî, wekbira


dumanlı

dumanlı barut

dumanlı dağlar


bildim bileli

hingî ku ez fehmeberî xwe bûme, zanebûna ku ez dizanim, hingî ku ez zanim, herî ku ez pê dizanim


effektvoll

karîgerdar, hîkartijî, şûnhêştî, bitesîr, bibandor


eiförmig

kevanî, bi şiklî hêkan, mîna şiklî hêkan


eilig

lez, lezok, lezgîn, pele, xêra, ecele, zû


einflussreich

bandordar, karîgerîdar, bibandor, bitesîr


eingehend

bi dirêjî, bi ferehî, bi dûr û dirêjî, bi detay, bi teferûat


eingeschüchtert

tirsandî, çavtirsandî, tirsiyayî, xofbûyî


einheitlich

yekreng, yekgirtî, yekbendî, yekhevî, biyek


einleitend

destpêkî, seretayî, siftehîn, pêşîn, ewilîn


einschmeichelnd

bi hawiyekî xwe şîrîn kirinî, bi xwe hez kirin dan


einsichtig

debîn, zane, jîr, şareza, bi firaset, debîr


eintönig

yekdengî, yekbengî, yektonî, yekrengî, yekaheng, yektêlî


einträglich

qazancdar, kardar, sûddar, bi kar, faydedar


empfängnisverhütend

hebên bergirên avisiyê, hebên paşilnebûnê, hebên bergiriyê yên ducaniyê


empfehlenswert

hêjayê temiyê, hejayî şîretê, hêjayî tewsiyayê


empirisch

hîndarî, tecribeyî, tiştê bi tecribe bi dest dikeve


erdrückend

bi zoreyî, bi pirranî, bi zordestî, bi serdestî


erfolglos

bêserkeftin, neserketî, têdemayî, miyesernebûyî


ergiebig

beredar, bibereket, pirdar, berxweş, zengîn


à la carte

Deyn ji fransî à la carte (“li menuyê; li gorî kartê”).

alakart (ji lîsteya xwarinan, bi nişmîtî xwarin xwestin)


abandoned

Ji îngilîziya navîn abandoned, wekheva abandon + -ed.


ablaze

Ji a- (“li, di..de”) + blaze (“agir, pêt”).


abortive

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-abortive.wav


absonant

Ji ab- (“dûr”) + sonant (“dengê ku hatiye bilêvkirin”), ji latînî sonare (“deng”).


abusive

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-abusive.wav

devpîs, devlewitandî, devlewitî, zimanbigû, devbigû, zimançepel, zimanfiltandî, çêrok


acerb

Ji latînî acerbus, ji latînî ācer (“tûj”): bide ber fransî acerbe.


acrostic

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-acrostic.wav


advantageous

Ji advantage + -ous an jî ji fransiya navîn avantageus (fransî avantageux). Bnr advantage.


agleam

birqok, birqonek, betroske, çirçirsok, çirsok, çirîsok, rewnaq, ronak, rewşen, geş


amaranthine

Ji amaranth + -ine, ji yûnaniya kevn ἀμάραντος (amárantos).


amphibious

dujiyanî, amfîbî, candarê ku him li avê him jî li bêjayiyê dijî


androgynous

Ji latînî androgynus (“nêr-me, nêremê”), ji yûnaniya kevn ἀνδρόγῠνος (andrógŭnos), ji ἀνήρ (anḗr, “nêr”) + γῠνή (gŭnḗ, “jin”) + -ος (-os, “-ous”).


erwerbsunfähig

kesê debara xwe nikare bike, kesê aboriya xwe nebaş, aborînebaş


erzieherisch

perwerdeyî, tîmarkareyî, perweredakarî, fêrî, elimandinî, hûbûnî, hînbûnî


ethnisch

nijadî, gelî, gelerî, bi nijadê ve eleqedar


exotisch

kêmnas, nûnas, nûhat, derveyî, nenas, tewrende


fachkundig

beşzan, pêzanê xasê, pêzanê xisûsî, pisporê beşeka xisûsî


سازگار

guncan, pêketî, seza, guncaw, bihingam, munasîb, lêhatî, libar, berbihev, musaîd


ظاهر

diyar, vekirî, aşkere, eyan, eşkere, zahîr


botānisks

botānisks muzejs

botānisks dārzs


flau

bêhal, etilî, jihaldeketî, bêhêzî, ze bûn, bêçaretî, neçarî


flexibel

tiştê qat dibe, tiştê tê nûrandin, elastîk, nermok, neçespî, sist


fränkisch

firankî, frencî, franqî, efrencî, kesê ji gelê Frenkan


freiwillig

bi dilê xwe, bi dil, bi hemdê xwe, minêkar


friedliebend

bîhnfireh, sakîn, aram, dilfireh, xulqfireh


fröhlich stimmend

sewta şadker, sewta kêfker, denga dilxweşker


früher

berê, demekî, mêj, qedîm, di demên berê de


قرمزشده

ê ku hêrs bûye, aciz, xeyîdîyî, hêrsbûyî, acizbûyî


جاندار

candar, giyandar, canewer, ruhber, ruhdar, giyanber, zinewer, zîndewer,


یکساله

salane, bi heyama saleke, bi mideta saleke


بی احساس

bê hest, xemsar, bêxem, bêqeyd, neeleqedar


آشکار

diyar, vekirî, eşkere, zelal, eyan, berçav


اجراشدنی

minasib, dikare were sepandin, dikare were bicîanîn


خودرو

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


قوس

di şêweya kevanê de, qews, kevane, qubeyî


پرالتهاب

dijwar, zor, zehmet, ê ku hewldanê dixwaze


anhydrous

Ji an- +yûnaniya kevn ὕδωρ (húdōr, “av”) + -ous.


annelid

xelkoyî, xelekdar, bixelek, bihelqe, gungilî


aphyllous

Ji latîniya nû aphyllus, ji yûnaniya kevn ἄφυλλος (áphullos, “bêpel”) (ἀ- (a-) + φύλλον (phúllon)).


apodictic

westar, pêdandî, sabit, peytandî, neguhêzbar


بچگانه

mîna zarokan, zarokwarî, biçûkane, zarokane


fundamental

esasî, binatî, binyadî, bingehî, hîmeyî, hîmenî


funktional

erkdar, faydedar, bikar, kartêker, bi tesîr, kêrhatî


artistic

hunermendane, bi hunermendî, sinetkarane


ascetic

derwêş, dewrêş, evdal, sofî, kesê ji nemetên dinê dest kişandî


ashen

Ji îngilîziya navîn asshen, axen, wekheva ash + -en.


ashy

Ji îngilîziya navîn asshy, asky, wekheva ash + -y.


aslant

Ji îngilîziya navîn aslant, ji onslante; wekheva a- + slant.


aslope

Ji îngilîziya navîn aslope, ji îngilîziya kevn āslopen, ji îngilîziya kevn āslūpan, ji a- + slupan.


asper

Ji îngilîziya navîn aspre, ji fransiya kevn aspre (fransî âpre), ji latînî asper.

qebe, qabe, ne nazik, çort, xirb, tantiros


assiduous

Ji latînî assiduus, ji assidere, ji ad- + sedere (“rûniştin”).


asyntactic

bêteşe, bêşêwe, peyvên ku li têşeya hevoksaziyê nayên


gastfreundlich

mêvanperwer, mêvanhez, nandar û avdar, kesê ji mazûvaniya mêvanan hez dike


gefräßig

çavbirçî, tûfrengî, tûtê frengî, tûtê erdê, çîlek


gefühlvoll

bihest, hesdar, hesok, bihiş, hişnak, hesas


gelegentlich

tesadûfî, carcaran, yek caran, hin caran

di wextekî minasib de, demekê, bi firsendekê re


rijandî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ajenkirî

ajenkirîtir (comparative)
herî ajenkirî (merkezî) (superlative)
tewrî ajenkirî (rojavayî) (superlative)


alandî

alandîtir (comparative)
herî alandî (merkezî) (superlative)
tewrî alandî (rojavayî) (superlative)


alîkarîkirî

alîkarîkirîtir (comparative)
herî alîkarîkirî (merkezî) (superlative)
tewrî alîkarîkirî (rojavayî) (superlative)


alîstî

alîstîtir (comparative)
herî alîstî (merkezî) (superlative)
tewrî alîstî (rojavayî) (superlative)


alizandî

alizandîtir (comparative)
herî alizandî (merkezî) (superlative)
tewrî alizandî (rojavayî) (superlative)


amadebûyî

amadebûyîtir (comparative)
herî amadebûyî (merkezî) (superlative)
tewrî amadebûyî (rojavayî) (superlative)


amadekirî

amadekirîtir (comparative)
herî amadekirî (merkezî) (superlative)
tewrî amadekirî (rojavayî) (superlative)
ئامادهكری (Kurdish-Arabic)

hazirkirî, çêkirî, berhevkirî, sazkirî, diristkirî


angaştî

angaştîtir (comparative)
herî angaştî (merkezî) (superlative)
tewrî angaştî (rojavayî) (superlative)


arandî

arandîtir (comparative)
herî arandî (merkezî) (superlative)
tewrî arandî (rojavayî) (superlative)


aristî

aristîtir (comparative)
herî aristî (merkezî) (superlative)
tewrî aristî (rojavayî) (superlative)


aşartî

aşartîtir (comparative)
herî aşartî (merkezî) (superlative)
tewrî aşartî (rojavayî) (superlative)


aşkartî

aşkartîtir (comparative)
herî aşkartî (merkezî) (superlative)
tewrî aşkartî (rojavayî) (superlative)


avêtî

avêtîtir (comparative)
herî avêtî (merkezî) (superlative)
tewrî avêtî (rojavayî) (superlative)


avisandî

avisandîtir (comparative)
herî avisandî (merkezî) (superlative)
tewrî avisandî (rojavayî) (superlative)


avzêrkirî

avzêrkirîtir (comparative)
herî avzêrkirî (merkezî) (superlative)
tewrî avzêrkirî (rojavayî) (superlative)


awandî

awandîtir (comparative)
herî awandî (merkezî) (superlative)
tewrî awandî (rojavayî) (superlative)


azentekirî

azentekirîtir (comparative)
herî azentekirî (merkezî) (superlative)
tewrî azentekirî (rojavayî) (superlative)


azirandî

azirandîtir (comparative)
herî azirandî (merkezî) (superlative)
tewrî azirandî (rojavayî) (superlative)


balekirî

balekirîtir (comparative)
herî balekirî (merkezî) (superlative)
tewrî balekirî (rojavayî) (superlative)


bandajkirî

bandajkirîtir (comparative)
herî bandajkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bandajkirî (rojavayî) (superlative)


barandî

barandîtir (comparative)
herî barandî (merkezî) (superlative)
tewrî barandî (rojavayî) (superlative)


bedilandî

bedilandîtir (comparative)
herî bedilandî (merkezî) (superlative)
tewrî bedilandî (rojavayî) (superlative)


belavbûyî

belavbûyîtir (comparative)
herî belavbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî belavbûyî (rojavayî) (superlative)


belavkirî

belavkirîtir (comparative)
herî belavkirî (merkezî) (superlative)
tewrî belavkirî (rojavayî) (superlative)


belişandî

belişandîtir (comparative)
herî belişandî (merkezî) (superlative)
tewrî belişandî (rojavayî) (superlative)


belqitandî

belqitandîtir (comparative)
herî belqitandî (merkezî) (superlative)
tewrî belqitandî (rojavayî) (superlative)


bersivandî

bersivandîtir (comparative)
herî bersivandî (merkezî) (superlative)
tewrî bersivandî (rojavayî) (superlative)


berzekirî

berzekirîtir (comparative)
herî berzekirî (merkezî) (superlative)
tewrî berzekirî (rojavayî) (superlative)


beskirî

beskirîtir (comparative)
herî beskirî (merkezî) (superlative)
tewrî beskirî (rojavayî) (superlative)
بهسكری (Kurdish-Arabic)


aborandî

aborandîtir (comparative)
herî aborandî (merkezî) (superlative)
tewrî aborandî (rojavayî) (superlative)


bexşandî

bexşandîtir (comparative)
herî bexşandî (merkezî) (superlative)
tewrî bexşandî (rojavayî) (superlative)


beyandî

beyandîtir (comparative)
herî beyandî (merkezî) (superlative)
tewrî beyandî (rojavayî) (superlative)


binavkirî

/bɪnɑːvkɪˈɾiː/


dirêjkirî

yê/ya ku hatiye dirêjkirin, paldayî, razayî, pehnkirî


birriyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre biriyayî.


cerribandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ceribandî.


çirrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çirandî.


çirrikandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çirikandî.


dabestî

dabestîtir (comparative)
herî dabestî (merkezî) (superlative)
tewrî dabestî (rojavayî) (superlative)


dahatî

/dɑːhɑːˈtiː/

ya/yê were, siberoj, kesê/a an jî tiştê ku dê were

Êk şemba dahatî dê çîn.


derandî

/dɛɾɑːnˈdiː/


dirrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dirandî.


fekirî

Mexlûq hemî nexşê te neVêk ra li hemyan fekirîHemd û sena laiq we ne


gerrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gerandî.


girrnijandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girnijandî.


hebandî

Kî bit ko nedit we bêteleb bacHerçî we hebandî ey perîzadHusna we dikit ji bo we munqad


herrişandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herişandî.


heşandî

A ji niha ve, jina min haziriya sibehê dike. Ew ê parsûyê heşandî, kortik û apraxan, kutilkan, hêta berxê, tirşikeke aliyê Mêrdînê, sê cûreyên seleteyan, sava û birincê çêbike.

Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 14


hişkkirî

Bacan û îsotê hişkkirî zivistanê di gelek cureyên xwarinê de tê bikaranîn.


kerrifiyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerifiyayî.


kerixandî

/kɛɾɪxɑːnˈdiː/


kirrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirandî.


meyandî

Ya / yê ku hatiye meyandin, şîr bûn mast.


nexşandî

ya/yê ku hatiye nexşandin, xemilandî, neqişkirî, oyekirî


orriyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre oriyayî.


peqiyayî

tekerê peqiyayî


perritandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre peritandî.


qerrimandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qerimandî.


qerrisandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qerisandî.


raxistî

Şiqên hatine cahiz kirin yên ku navmalî tê de heyî.


serjêkirî

qurbanî, ya / yê ku hatiye ser jê kirin, yê / ya ku serê wî/ê hatiye birîn


windabûyî

berze, hinda, ne berçav, ne xwiya, ne diyar,
tişta/ê ku nayê dîtin û nayê zanîn ka li kû ye,
li ber çavan nemayî, ji ber çavan dûrketî


xirvebûyî

komeka xelkî ku pêkve kom bûyin ji bo mebestekê


geschickt

behremend, fesal, fêris, jêhatî, jîr, ziring, zîrek


geschlängelt

piçikî, lihevpiçikî, lihevwerdayî, lihevpêçayî, pêçayî


gesund

sax, saxlem, tendirist (ne nexweş, ne nesax, ne êşewî)


gewiss

belê, erhede, helbet, hilbet, bêguman, aşkere, qethî, vebirrî


glatt

sût, sûtik, hilû, hule, hulî, şimşat, şimşad


grausam

bêdad, bêeman, çavsor, kowî, kûvî, stemkar, xedar, xeddar, zordar, zordest


американский

Ru-американский.ogg


близкий

Ru-близкий.ogg


богатый

Ru-богатый.ogg


avdayî

avdayîtir (comparative)
herî avdayî (merkezî) (superlative)
tewrî avdayî (rojavayî) (superlative)


großzügig

bîhnfireh, camêr, comerd, çavfireh, qoçax


heftig

hişk, req, sirt, tund, zexm, qewîn, saxlem


heiratsfähig

berbext, yê/a salên xwe ji zewacê re gihiştî


heiß

şorik, mêşeng? (kesê ku şehweta wî ya cinsî zêde ye)


vermeidbar

çare jê re heyî, bi çare, jê dûr man mimkûn


unauffindbar

şopandin nemimkûn, ya/ê îmkana şopandinê tuneyî


hinter

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


ausgelassen

derbas kirin, pêşçav nekirin, ehemiyet nedanê, bal nedan


holperig

çal û xwar, kêrt û kûrt, rêya bi kort û mitik


höflich

biedeb, bihirmet, dinyadîtî, efendî, kubar


imposant

heşmetîn, bi heybet, bi îhtîşam, bi ezamet


unerklärlich

bi hawiyekî îzah nabe, neravenbar, neîzahbar


vorgeschrieben

pêş de nivisî, veqetandî, pêş de jê re veqetandin, jêrehîştî


sergolik

sergoliktir (comparative)
herî sergolik (merkezî) (superlative)
tewrî sergolik (rojavayî) (superlative)
seregolik


helesor

helesortir (comparative)
herî helesor (merkezî) (superlative)
tewrî helesor (rojavayî) (superlative)

Her tişt li wê derê bi rengekî zîvîn û helesor diçirisîn

Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987


rechthaberisch

serhişk, eynad, bêfehm, bêtehemûl, xwe tim heqdar dîtin


repräsentativ

nimûne, emsal, sembol, tîpîk, karakterîstîk

bi temsîlkerî, bi hawiyekî temsîlker, bi mimesîlî


zackig

xwarovîçko, çivanok, xilexwar, çivane, çolûçiv, fetl û fitûl


beerdigt

miriyê binaxkirî, miriyê veşartî, miriyê kirî tirbê


klein

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-klein.wav


klein

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-klein.wav


anliegend

li cem hev, li ba hev, hevdudanî, bi hev re


kriegerisch

şeranî, şerûdane, şerkerane, cengawerane

bi şeranî, bi şerûdî, bi şerkerî, bi cengawerî


kunstfertig

xwedantecribe, bitecribe, pispor, jêhatî, jîr


kühn

cesûr, wêrek, çavnetirs, bêtirs, yaman, egîd


lang

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-lang.wav


lebhaft

şên, şên û şa, jîndar, çeleng, şebab, livdar


unaussprechlich

ne şayanê bilêvkirinê, ne şayanê tearîfkirinê


lieb

berdil, delal, ezîz, hêja, ji dil û can, qurba, xoşewîst, xweşik, xwîngerm


liebenswürdig

nazik, xweşmêr, rûnerm, rûbiken, rûşîrîn, narîn


destdanî

tişta pê tilî danê tilî gihandinê bikar tê


eloquent

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-eloquent.wav

rewanbêj, sivikziman, terziman, xwerûbêj


neidisch

çavnebar, çavreş, dexsok, dilreş, hesûd, zikreş


nennenswert

hêjayî gotinê, hêjayî peşçavkirinê, muhîm


niedergeschlagen

bêhêvî, dilbirîn, melûl, dilkeser, dilbikul, bêomêd


nemam

nemamtir (comparative)
herî nemam (merkezî) (superlative)
tewrî nemam (rojavayî) (superlative)
nemamtirîn (soranîzm) (superlative)


harmonîk

harmonîktir (comparative)
herî harmonîk (merkezî) (superlative)
tewrî harmonîk (rojavayî) (superlative)
harmonîktirîn (soranîzm) (superlative)

lêhatî, lihev, lihevkirî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


binemalî

malbatî, malî, aîlewî, famîlyayî,
têkildarî aîleyan yan aîleyekê


famîlyayî

malbatî, malî, aîlewî, aîlewî,
têkildarî aîleyan yan aîleyekê

binemalî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


lihev

lihevtir (comparative)
herî lihev (merkezî) (superlative)
tewrî lihev (rojavayî) (superlative)
lihevtirîn (soranîzm) (superlative)


lebatî

Ew nivîskarek aktîv e. (pirr dinivîse)

"Elî nameyek nivîsî." yan "Wî nameyek nivîsî." hevokin aktîv in lê "Nameyek hat nivîsîn." hevokek pasîv e.


şipil

şipiltir (comparative)
herî şipil (merkezî) (superlative)
tewrî şipil (rojavayî) (superlative)
شپل (Kurdish-Arabic)

çalak, çist, aktîv, karîger, aktîv, çibik,
kesa/ê yan tişta/ê ku (pirr) dixebite

Ew nivîskarek şipil e.

Ew ji birayê xwe şipiltir e.


çibik

çibiktir (comparative)
herî çibik (merkezî) (superlative)
tewrî çibik (rojavayî) (superlative)
çibiktirîn (soranîzm) (superlative)

çalak, çist, aktîv, karîger, aktîv, aktîv,
kesa/ê yan tişta/ê ku (pirr) dixebite

Ew nivîskarek aktîv e.


rojanî

berdest, berbehs, rojîn, rojane, aktûel,
tişta/ê ku ketiye rojevê,
tişta/ê ku suhbet yan kar li ser tê kirin


xwehrovîç

xwehrovîçtir (comparative)
herî xwehrovîç (merkezî) (superlative)
tewrî xwehrovîç (rojavayî) (superlative)


nüchtern

maqûl, pratîk, minasib, şayanî kirinê, tetbîqbar


fernhaltend

bi dûrman, bi dûr sekinîn, bi hawiyekî dûrmayî


offensichtlich

aşkere, vedîyar, dîyar, penî, eyan, kifş


offensive

Ji fransiya navîn offensif, ji latîniya serdema navîn offensivus, ji latînî offendere, ji offensus.

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


operativ

operatîf, bi tesîr, bi kartêker, bi bandor


optimal

tewrî minasib, herî minasib, minasibtirîn, wekxwaz


aufgeräumt

dayî hevdu, rêkûpêkkirî, rêzkirî, bi întîzamkirî


melekorî

nexweşîya ku herderê leşê mirov dixuri.qaşo derzîyan û geznikê dêxine leşê mirov

Dema min çar cixare kêşan di cihda ez melekorî bûm


fürsorglich

eleqedar, bi dîqet, bi îtîna, bi baldarî


selbstverständlich

jixweber, bixweber, xwe bixwe, bixwe bixwe


plötzlich

bi car de, bi careke re, di cîh de, ji nişkê ve


plump

Ji îngilîziya navîn plump, plompe, deynkirî ji holendiya navîn plomp an almaniya jêrîn a navîn plump.


rabiat

xişm, kesê/a hatî xezebê, hêrsa re dîn û har bûn


rasend

bi xişm, bi xezeb, bi hêrs, bi dîn û harî


rebellisch

asî, serxwerabûyî, serhildayî, serîrakirî


trivial

nemuhîm, adî, abes, bêqêmet, bêmehne, biçûk


regelmäßig

biserûber, sererast, dizgûn, bi nîzam, bi întîzam


acizbûyî

acizbûyîtir (comparative)
herî acizbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî acizbûyî (rojavayî) (superlative)


acizkirî

acizkirîtir (comparative)
herî acizkirî (merkezî) (superlative)
tewrî acizkirî (rojavayî) (superlative)


adaptebûyî

adaptebûyîtir (comparative)
herî adaptebûyî (merkezî) (superlative)
tewrî adaptebûyî (rojavayî) (superlative)


adaptekirî

adaptekirîtir (comparative)
herî adaptekirî (merkezî) (superlative)
tewrî adaptekirî (rojavayî) (superlative)


alaşkirî

alaşkirîtir (comparative)
herî alaşkirî (merkezî) (superlative)
tewrî alaşkirî (rojavayî) (superlative)


aranjebûyî

aranjebûyîtir (comparative)
herî aranjebûyî (merkezî) (superlative)
tewrî aranjebûyî (rojavayî) (superlative)


aranjekirî

aranjekirîtir (comparative)
herî aranjekirî (merkezî) (superlative)
tewrî aranjekirî (rojavayî) (superlative)


arastekirî

arastekirîtir (comparative)
herî arastekirî (merkezî) (superlative)
tewrî arastekirî (rojavayî) (superlative)


awîtebûyî

awîtebûyîtir (comparative)
herî awîtebûyî (merkezî) (superlative)
tewrî awîtebûyî (rojavayî) (superlative)


awîtekirî

awîtekirîtir (comparative)
herî awîtekirî (merkezî) (superlative)
tewrî awîtekirî (rojavayî) (superlative)


axulmekirî

axulmekirîtir (comparative)
herî axulmekirî (merkezî) (superlative)
tewrî axulmekirî (rojavayî) (superlative)


azmayîşkirî

azmayîşkirîtir (comparative)
herî azmayîşkirî (merkezî) (superlative)
tewrî azmayîşkirî (rojavayî) (superlative)


backirî

backirîtir (comparative)
herî backirî (merkezî) (superlative)
tewrî backirî (rojavayî) (superlative)


baskokirî

baskokirîtir (comparative)
herî baskokirî (merkezî) (superlative)
tewrî baskokirî (rojavayî) (superlative)


bawerkirî

bawerkirîtir (comparative)
herî bawerkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bawerkirî (rojavayî) (superlative)


behsbûyî

behsbûyîtir (comparative)
herî behsbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî behsbûyî (rojavayî) (superlative)


behskirî

behskirîtir (comparative)
herî behskirî (merkezî) (superlative)
tewrî behskirî (rojavayî) (superlative)


berşêbûyî

berşêbûyîtir (comparative)
herî berşêbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî berşêbûyî (rojavayî) (superlative)


berşêkirî

berşêkirîtir (comparative)
herî berşêkirî (merkezî) (superlative)
tewrî berşêkirî (rojavayî) (superlative)


betavebûyî

betavebûyîtir (comparative)
herî betavebûyî (merkezî) (superlative)
tewrî betavebûyî (rojavayî) (superlative)


betavekirî

betavekirîtir (comparative)
herî betavekirî (merkezî) (superlative)
tewrî betavekirî (rojavayî) (superlative)


bexşkirî

bexşkirîtir (comparative)
herî bexşkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bexşkirî (rojavayî) (superlative)


herreşekirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre hereşekirî.


kurrkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurkirî.


porrkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre porkirî.


terxankirî

temînkirî, tekîdkirî, ekîdkirî, dabînkirî, destnîşankirî, misogerkirî, esehkirî, diyarkirî, pêşkêşkirî


лучший

baştirîn, çêtirîn, qenctirîn,
ji hemûyan baştir


pussy

kov, xûz, kûz, qilûz, qiloz, berve, xûl, qor, bûl, qov, qilom, qof, qûz


später

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


'abd

'abdtir (comparative)
herî 'abd (merkezî) (superlative)
tewrî 'abd (rojavayî) (superlative)


abûr

abûrtir (comparative)
herî abûr (merkezî) (superlative)
tewrî abûr (rojavayî) (superlative)


nikêtî

Nexweşîya ji xwarin û vexwarinê kerixîn.

Dema mirov nexwe û nevexwe, mirov nikêtî dibe. Êdî mirov bixwaze jî nikare bixwe û vexwe.


antiautoritär

antîotorîter, dijotorîter, li hember otorîteriyê, dijdesthilatî


mentalitätmäßig

li gor xulqê, li gor zihnniyetê, li gor mantalîteyê, li gor ferasetê


schweigend

devmirî, bi bêdengî, bikerikî, bikerikî û lalikî


schwermütig

dilteng, melankolîk, dilzîz, xembar, derdkêş


basisdemokratisch

demokrasiya yekser, demokrasiya rasterast


solidarisch

bi şirikî, bi hevre, mişterek, bi li hev piştgirî


happier

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-happier.wav

bextiyartir, bextewertir, dilşadtir, dilxweştir


tapfer

bêtirs, wêrek, dilawêr, egît, fêris, leheng


sicher

teqez, helbet, miheqeq, vebirrî, qethî, bêguman, bêşik


sichtbar

aşkere, li holê, li meydanê, li ber çavan, li pêş çavan, eyan, kifş, xwiya


sodomitisch

sodomî, kesê têkiliyên zayendî yên anal an oral dike, homoseksûel


beinamputiert

nigbirriyayî, lingbirriyayî, kesê/a nigek an jî herdu nig jê hatî birrîn


lebensgefährlich

talûke, bi talûkeya jiyanê, bi talûkeya heyatê, birîna giran


borrower

deyndar, qerzdar, wamdar, wamstendî, borcdar

deyndar, qerzdar (ji aliyê manewî ve kesê di bin bar de ye)

deyndar (kesê ku bi alîkariya yekî tiştek bi dest xistiye)


ostelbisch

rojhilata elbeyî, rojihilata çemê elbeyî


vernehmbar

bihîstbar, bi hawiyekî bê bihîstin, bi hawiyekî ku bê ferq kirin


talişî

Stranên talişî.

Rojnameyên talişî.

Aliyê talişî di danûstandinan de.


unbedingt

bê qeyd û şert, bi her awayî, bi her halî


umfassend

dormandor, giştî, tevahev, di hev de, tev


unanständig

mistehcen, bêexlaqî, neexlaqî, bêterbiye, bêfedî, bêar


unbarmherzig

bêeman, edar, zalim, bêînsaf, bêmerhemet, dilkevir


unbewusst

bêşiûr, bêhiş, sersem, nelixwe, hişneliserî


unklar

şêlû, ne kifş, ne zelal, ne aşkeretî, ne eyan, ne aşkere


unordentlich

belawela, bêserûber, nelihev, jihevdeketî


unsterblich

abadîn, cawî dan, demande, sermedî, bêna, dehim, ebedî


unter

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


unübertrefflich

nayê paşguh kirin, nayê îhmalkirin, bêreqîb, nayê têkbirin


unüberwindlich

bêreqîb, nayê binxistin, nayê têkbirin, têknnahere, têknaçe


unveränderlich

neguherbar, naayê guherîn, sabît, payîdar, mayende


unvorstellbar

nayê aqilan, ne fehmbar, ne maqûl, dûraqil


begleitend

pêre, bi refaqat, pêre hevalîkirin, li hêlê, li kêleke


kîsî

ji kîsî min çû, me ji kîsî wî nan xwar, kî diçe (dimre) ji kîsî xwe diçe


verbunden

bende, girêdayî, hevgirtî, têkildar, yekbûyî


verdammt

nalet lê be, malmêratê, malmêrato, malmîrato


vereinzelt

carcaran, geh, gav bi gav, virde wêde, li vir û wir


chic

li gor modeyê, minasiba modeyê, delal, xweşik


verwirrt

şaşbûyî, şaşmayî, nelixwe, nelihev, gêj, sergêj, sersam


verworren

tevlihevbûyî, qaflihevketî, lihevketî, şaşbûyî


verwüstet

tarûmar, tertûbela, belawela, şeqepeqe, tevlihev, perişan, wêrankirî, xirabkirî, hilweşandî


vielversprechend

bendewar, weedker, hêvîdar, bi hêvî, bi omêdî


vollkommen

bitemamî, tev, tevahev, di hev de, giş, tam


wahrscheinlich

dibe ku, îhtîmal e ku, heye ku, mihtemelen


unabwendbar

jê nayê revîn, jê nayê xelas bûn, rê lê nayê birrîn


wehrtauglich

ji leşkeriyê re hazir, tendurist bo leşkeriyê


weiblich

jinane, makîمي هينه يان زه عيفه


wenig

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-wenig.wav


wertvoll

bi nirx, bi rûmet, giranbiha, hêja, rûmetgiran


minderwertig

bêrûmet, bêrêz, bêqêmet, bêbinyad, bêbinata


zart

nazik, xweşmêr, rûnerm, tenik, narin, bejnzirav, zirav


xwerazî

Kesê pir bawerî bi xwe heyî û pir ji xwe hez dike


zu

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


zufrieden

memnûn bûn, xweşnûd bûn, kêfxweş bûn, bi kêf bûn


eleventh

first
second
third
fourth
fifth
sixth
seventh
eighth
ninth
tenth
eleventh
twelfth
thirteenth
fourteenth
fifteenth
sixteenth
seventeenth
eighteenth
ninteenth
twentieth
twenty-first
twenty-second
twenty-third


ninteenth

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre nineteenth.


первый

первый
второй
треть
четвертый
пятый
шестой
седьмой
восьмой
девятый
десятый
одиннадцатый
двенадцатый
тринадцатый
четырнадцатый
пятнадцатый
шестнадцатый
семнадцатый
восемнадцатый
девятнадцатый
двадцатый
двадцать первый
двадцать второй
двадцать третий


ungefragt

nepirsiyayî, jênepirsî, bêpirs, bêyî pirsîn


spîve

spîvetir (comparative)
herî spîve (merkezî) (superlative)
tewrî spîve (rojavayî) (superlative)

Ji [ber bi]spî + ve. Herwiha bide ber ermenî սպիտակավուն (spitakavun)

rengê ku ber bi spî ve ye, rengê ku nêzîkî spî ye lê ne bi temamî


aspirant

mereqdar, dilxwaz, hezker, biniyet, amator


desolate

kavil, çol(kirî), hejar, wêran, mirûs, mirîto


saloqat

saloqattir (comparative)
herî saloqat (merkezî) (superlative)
tewrî saloqat (rojavayî) (superlative)

Rojtira din yabo ez şandim berberxaneya Xalê Hecî Teqlecî, ku saloqat dibû berberê mala me û ne şagirtek digirt ber destê xwe ne jî piştevanek...

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r. 34

Li gor lêkolînan ev zêdeyî 10 salan e, piraniya leglegan koç nakin û saloqat li herêmê, bi taybetî li herêma di navbera bajoraka Embar û gundê Şukurluyê de dimînin.

25.06.2016, Ji koloniya leglegan çend dîmenên xwezayî https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200211154300/http://www.diclehaber50.com/kr/news/content/view/523154?page=3&from=2768278575 arşîv, DîcleHaber50

Saloqat ditirsin bimirin heger nikaribin ji wî deriyê pîroz derbas bibin.

25.06.2018, İnan Eroğlu, Hêvî https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200211154717/http://bianet.org/kurdi/print/198570-hevi arşîv, Bianet


li hemana

li hemanatir (comparative)
herî li hemana (merkezî) (superlative)
tewrî li hemana (rojavayî) (superlative)
li hemanatirîn (soranîzm) (superlative)
hema

tiştê/a ku li ber ketinê, li ber hilweşandinê ye


şaloqî

ji bo tiştên weke palas, çarik û tejikan sist, gewş, ne şidandî

sist^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gewş

gewştir (comparative)
herî gewş (merkezî) (superlative)
tewrî gewş (rojavayî) (superlative)
gewştirîn (soranîzm) (superlative)

taybetî, taybetmendî gewşenî, gewşîn,xislet, xûy karekter, xisûsiyet


hîperkorekt

hîperkorekttir (comparative)
herî hîperkorekt (merkezî) (superlative)
tewrî hîperkorekt (rojavayî) (superlative)
hîperkorekttirîn (soranîzm) (superlative)

Deyn ji îngilîzî hypercorrect ji yûnanî ὑπέρ (hupér) (hupêr: hîper-) + ji latînî correctus

"zêde rast", ji rastiyê "rast" (loma çewt / xelet")

Hîperkorektî (bi îngilîzî: hypercorrection) di zimannasiyê de ew çewtî, şaşî û xeletî ne ku ji ber hewldana zêde ya ”rastkirina” rê û rêbazên rêzimanî pêk tên. Anku axiver yan nivîser hewl dide ku zimanê heyî li gor hin rêbazan ”zêde rast” bike. Hîperkorektî anku ”zêde-rastî” di bikaranîna zimanî de bi taybetî hingê peyda dibe dema ku bikarîner rêbazeke rêzimanî ji hedê wê berfirehtir bi kar tîne.

Husein Muhammed: Hîperkorektî anku zêde-rastî, Nefel.com, 3/2013


wunschlos

bêkêmasî, bêqisûr, kêfşayiya bêqisûr, dilşayiya bêkêmasî


besserwisserisch

bipozbilindî, biquretî, bixwefiroşî, zimanzêde


آتشفشانی

آتش (âtaš) + فشانی (fešâni)


ترسو

bêhinav, newêrek, newêr, tirsok, tirsonek


باطل

Ji بَطَلَ (baṭala, “bêkêr bûn, xelet bûn”), ji rehê ب ط ل (b-ṭ-l).

اِتِّهَامٌ بَاطِلٌ


مقدس

pîroz, mibarek, tiberrk, miqedes, quds, qudsî, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî


جوانمرد

Ji جوان (javân, “ciwan”) + مرد (mard, “merd”).


بزرگ

gewre, girdek, mezin, giregir, stûr, zexm

خانهٔ شما خیلی بزرگ است


maßgeschneidert

(kinc) taybet çêkirî, xisûsî çêkirî, taybet dirûyayî


libera

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-libera.wav

Li estas libera.


ناشنوا

Ji شنوا + نا.


مشغول

Ji erebî مَشْغُول (mašḡūl).


تازه

Ji farisiya navîn *tāzag nepeyitandî ye lê zimanên din jê deyn girtiye: belûçî تاجگ (tájag), erebî طازَج (ṭāzaj).


باتجربه

* با + تجربه


ترش

با من ترش است روی یار قدری
شیرینتر از این ترش ندیدم شکری
بیزار شود شکر ز شیرینی خویش
گر زان شکر ترش بیاید خبری

Bo min tirş e, rûyê yarê pîçek
Şirîntir ji vî tirşî min nedîtiye şekir
Bêzar bû şekir ji şirîniya xwe
Eger ji wê şekir tirş nehatiba xeber


faszinierend

heyranmayîhîştî, heyranmayîkirî, ecêbmayîhîştî, ecêbmayîkirî

bi heyrankirin, bi heyranmayîkirin, bi ecêbmayîhîştin


artverwandt

nêzik, eleqedar, merivî, kesûkarî, xizmî


außer Betrieb

ne li ser kar, naşixule, naxebite, xerabûyî


tosin

Ji tirkî, bi tirkiya kevn tosın, bi tirkiya nû tosun.

Tosun gotinek tirkî ye û ji golika nûber ra dibêjin. Lê dîsa di tirkî da, ji bo xweşkirinê, di wateya zarokê givrok, piçek tijî û xişt ra jî dibêjin.

Hozanê Bengî di Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê de, 4/2013


mehtirûm

hejar, feqîr, perîşan, reben, goyîn, nedar, jar

riswa, xizan, şerpeze, belingaz, rezîl^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


merxûr

mirovxwer, kanîbal, dehbe, hov, wehşî, dirinde, barbar


averê

averêtir (comparative)
herî averê (merkezî) (superlative)
tewrî averê (rojavayî) (superlative)


bêîman

ne bawerdar, ne mûmin, ne bawermend, ne oldar, ne dîndar, bêbawer


bêmal

bêxanî, kesê/a ku ti mal an jî xanî nebe, bi tenê, kesê/a ku bi tenê ye bê xêzan û kes û kar


bêtam

xwarina bê çêj (wek şîrînî, talî, tûjî, sûrî, bêxwêtî û tirşî)


rij

rijtir (comparative)
herî rij (merkezî) (superlative)
tewrî rij (rojavayî) (superlative)
rijtirîn (soranîzm) (superlative)
rijd
rijî

hevreha soranî ڕژد (rijd) (rijd), latînî rigidus (> îngilîzî rigid), hemû proto-hindûewropî *reg- (rast, rêk, req) ku ihtimalen herwiha req ya kurdî jî be.


dermande

Ey Şehê 'Alîcenab, pir 'aciz û perkende em
Ah ji dest cewra evînê, çi bikirim min bende em
Sebr û taqet min neman lê bêkes û dermande em
Ger bixwanî wer beranî bende em ta zinde em
Wacibun lî imtisalu l'emri maza te'murîn

kesê ku li derveyî malekî an jî avahîyekî mabe û cihê lê hêwirandinê nîn be


kanc

Ji tirkî, bi tirkiya kevn kênç, bi tirkiya nû genç - binere "qenc" û "genc".


maht

goştê diranên min giş maht bûne...


HD

Kurdiya te HD e.


وابستگی

eleqedarî, girêdayî, peywend, hevgirêdan


صلحجویانه

aştîxwaz, aştîperest, sulhxwaz, xêrdoş, kesê aştiyê pêk tîne


نابینا

kor, kesê çavên xwe nabînin, tewekor^([çavkanî hewce ye])


مرکزی

Ji مرکز + -ی.


خونسرد

Ji خون + سرد.


aqilcihû

aqilcihûtir (comparative)
herî aqilcihû (merkezî) (superlative)
tewrî aqilcihû (rojavayî) (superlative)
aqilê Cihî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


avgenî

avgenîtir (comparative)
herî avgenî (merkezî) (superlative)
tewrî avgenî (rojavayî) (superlative)


bajarvanî

bajarvanîtir (comparative)
herî bajarvanî (merkezî) (superlative)
tewrî bajarvanî (rojavayî) (superlative)


bawesîrî

bawesîrîtir (comparative)
herî bawesîrî (merkezî) (superlative)
tewrî bawesîrî (rojavayî) (superlative)


bejnbilind

bejnbilindtir (comparative)
herî bejnbilind (merkezî) (superlative)
tewrî bejnbilind (rojavayî) (superlative)
بەژنبلند (Kurdish-Arabic)
bejinbilind

kesê/a ku dirêjtir e ji rêjeya giştî, mirovê dirêj û bi bejin]]


bejndirêj

bejndirêjtir (comparative)
herî bejndirêj (merkezî) (superlative)
tewrî bejndirêj (rojavayî) (superlative)
بەژندرێژ (Kurdish-Arabic)
bejindirêj

Ji bejn + dirêj, ji bandora tirkî uzun boylu, bi xwecihî dibêjin bejnbilind.

kesê/a ku bi dirêjahiyê ve bilinde, mirovê bejina wî dirêj û bilind


bejnzirav

bejnziravtir (comparative)
herî bejnzirav (merkezî) (superlative)
tewrî bejnzirav (rojavayî) (superlative)
بەژن زراڤ (Kurdish-Arabic)

kesê/a bejina wî bilind û zeîf e, kesê/a ku ne qelew e, navtengzirav


beramberî

beramberîtir (comparative)
herî beramberî (merkezî) (superlative)
tewrî beramberî (rojavayî) (superlative)

Ez li beramberî seydayê xwe rûni tim.


berbext

berbexttir (comparative)
herî berbext (merkezî) (superlative)
tewrî berbext (rojavayî) (superlative)

mirovê jîyê wî nêzî ji 13 tanî 18 salî, sinêle


berdar

berdartir (comparative)
herî berdar (merkezî) (superlative)
tewrî berdar (rojavayî) (superlative)
بەردار (Kurdish-Arabic)

dara ku biberhem e, dar giya yan giyandarên berhem digirin

Riwekên berdar li warê me pirrin.


berdij

berdijtir (comparative)
herî berdij (merkezî) (superlative)
tewrî berdij (rojavayî) (superlative)

karvedana her pestanek yan hêzekê ye, kardan


berhevî

berhevîtir (comparative)
herî berhevî (merkezî) (superlative)
tewrî berhevî (rojavayî) (superlative)

amadeyî, berhevîya xwe diyar kir ji bo yarîyê


bertengî

bertengîtir (comparative)
herî bertengî (merkezî) (superlative)
tewrî bertengî (rojavayî) (superlative)
بهرتهنگی (Kurdish-Arabic)


bervajî

bervajîtir (comparative)
herî bervajî (merkezî) (superlative)
tewrî bervajî (rojavayî) (superlative)

berevajî
# zid, dij^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


berxweketî

berxweketîtir (comparative)
herî berxweketî (merkezî) (superlative)
tewrî berxweketî (rojavayî) (superlative)

ji xwe cerimkirî, ji xwe fedîkirî, damayî


bezok

bezoktir (comparative)
herî bezok (merkezî) (superlative)
tewrî bezok (rojavayî) (superlative)

bilez, lezgîn, zû, xêra,
 bilez di meşînê de

Mirovên bezok li welatê me pirrin.


bêbar

Baran ne ji feydê bit mededkarEw dane dibîte nexlê bêbarSersebze dibit ji berg û baran

ne barkirî, :dewarê bêbar ang; bar li piştê nekirîye


bêbarbûn

zirbarbûn, bê pişkbûn, bara wî/wê têda tuneye


bêdad

bêwijdan, bê edalet, bizor, cêlî#: Kesên bêdad xiyanetê li miletê xwe diken.

Belkî bi te'essub û 'eşîrîHasil ji 'inad eger ji bêdadEv bid'ete kir xilafê mu'tad


bêdeling

bê + deling, dibe ji wê çendê hatibe dema kesek cilên bê deling dikin berxwe ku rûs dimînin.

xweneparastin, ezmandirêj, bêhetik, bêşerim,
 kesê/a ku şerm nake û ti tişt nake xem


bêderew

Behr û berê 'işq û surê avêhte rê ser ma qeleqMin dî di new -bê yarê tew sundus e ew bêm bêderewMin bû di qew -sê boyî ew şêvan mi lew nayême xew


bêserûçav

zelamê bêserûçav

jina bêserûçav


bêzarî

bêçareyî, bêhalî, nesaxî, nexweşî, tengezarî, acizî, tengasî, hêrisbûn


bijar

tiştê di nav birekê ji hemûyan geşûciwan tir, bijare

bi hejarî, bi jarî, :daykê zarokê xwe bijarî xwedî kir


binecihbûn

em hêjta binecih ne bûne

“helbestkar di nava mekanekî dîwarkirî de, di nava dewreke dabeşbûyî de li serfayên xwe binecih bûbû. remezan alan


birînpêç

kesê karê wî dermankirin û pêçana birînên birîndarane


bişewat

dijwarekî, bi talî, bi kovan, bi xem, damayî, bi dilekî sotî


bişkivî

gula bişkivî

rûyê bişkivî

...ew gulên ku her sal ji nû ve vedijîn, niha dîsan bişkivî bûn.


bîrtîj

dibêjine kesê ku tişta ji bîr neke, an jî her li bîrê bin, hizirtîj


cadûger

Mirovê ku niviştiyan çêdike; sêrbend, sehirker, niviştvan
Ew kes in, yên sêrê dikin.

Pakîzaya cadûger ew kir bû mişk, jiber ku ewî hez jê nedkir.


caran

/d͡ʒɑːˈɾɑːn/

Tîrên di wan hîsaranSed caran sed hezar inXedengên di nûbaran


cihêl

cihêlî stirîyek bi dîve nûsya hay jê nebûang

cihêl xwîngerm in û hay ji xwe nînin


çavhîz

çavlider,
 kesê ku berê xwe dide jinên xelkê bi çavek seksî û xerab


çavşorî

Ta kengî dê bi çavşorî bijîn?


çavtarî

kesê ronahîyê ba nabîne jiber ko çavên wî di lewazin


çavvekirî

mirovê hez ji mêvan û hevalan di ket û xwarin û perey di mezêxit jibo dinyadarîyê, merd, nandeh, dinyadîtî


çavzîq

Yê çavên xwe jiber bûyereka seyr vediket mezin diket û çavên wî di teysin.

Pşîkê were were
Li mişkê çavzîq bigere
Serbest dimal da dikte xar
Bo me nehêla ço ar

Pşîk û mişk, Ji Aliyê Elind Mizûrî, di heftînama rojnama (resen) hijmara (80) da 25/1/1999 belav bûye


çepelî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


çermîn

Pêlav, çente, cilik yên ji çerm hatîne çêkirin :sakoyê çermîn pêlava çermîn


çinî

Pirt û parçeyên nanî yên jiber xwarinê dimînin.


çîçkek

/t͡ʃiːt͡ʃˈkɛk/

Bi dû re berê xwe dabû Cécileê, li nava çavên wê nihêrîbû, çîçkek bişirîn bi ser peyva xwe ve werkiribû, ku dihate wateya "Vê peyva ku ez ê bikim, tu dikarî bi gelek awayan fam bikî,"...

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 106, ISBN 9786054497010


çîvhavêj

bizmar danan, tehn li yekî dan, gotina tiştekî lê merem tiştek din e, mirovê çîv di havêje


dapoşî

:Qazana dapoşî


darberî

berû, dareke li çiyayên Kurdistanê ya mişeye û çembera neteweyîya kurdane, dara berî


dehmenpak

kesê/a ku kiriyarên xirab u cinsî neke, mirovê hêja û ji xwe şerimkirî


dehmenpîs

çavbirs, kesê ku bi kiriyarên haram radibe yên cinsî


dengbilind

dengzelal
gimgimî
dengxweş
dengnizim
dengborr

mirovê hêl diaxive, ziringdar, dengê wî bilind


dengxweş

دەنگخوەش (Kurdish-Arabic)
dengxuş
dengxoş

ya/ê dengê wî jibo stirîn û xwendinê xweş be, tiştê an jî alavê mûzîkê ku dengê xweş jê bihêt


destberdayî

xwere, kesê gelek pare/diravî bimezêxit, kesa/ê dixwe, kesa/ê pirr dixwe


destkevtî

tiştê ku bi dest mirovî dikeve, kelûpelên mirov ji xwe re peyda dike


destpak

mirovê dilsax, mirovê dilsoj, mirovê bê ziyan, mirovê çak# mirovê ku xeletiyê di karê xwe de neke, mirovê paqij di karê xwe de


deverû

sernişîv, berovajî, bileks, wergerayî, berevajî

Ga ji hewla canê xwe şaxekî li Siyahmed didetin û Siyahmed ji wê nizarê gêr dibitin. Li jêrê li binê nizarê darekî diriyê hişk serê tîj hebûye, rast ji jorve bi sing deverûyê Siyahmed dikeve ser wî darê tîj, serê darê rastê kevçikadilê têtin û ji piştê biderkeve, filhal ruh teslîm diketin.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 77, ISBN 978-605-5683-27-6

Pişt re deverû ket xware.

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 25, ISBN 9786257724838

devûdev, bi ser devê xwe de, ji serî bo xwarê, serûçav berev erdî


difinbilind

mirovê xwe mezin dike, mirovê ji xwe zêde bi bawerî

ev çi zelamekê difinbilnd e

jineka difinbilind


dilbirîn

Hemperdeyê sirrê mustemendanHemrazê dilê di dilbirînanHemxwabeyê xatira hezînan


dilgermî

çelengî, zîrekî, hemas, herdem bihîvî bûn, rijd, ge bînî#: Dilgermiya gelê kurd wan berev serkrftinê dibe.

Her karekê tû bikî divê bi dilgermî bikeyî.


dilgeşî

kêfxweşî# dilşadî, dilxweşî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilgir

zadê giran dema mirov pê gêj dibe, xwarina pir çevir

mirovê di dilê xweda mezin qebe


dilgîr

Ew weke melaykeke biçûk xweş, melûl û dilgîr bû


dilkul

dilşikestî, dilbirîn, dilçirmisî, kovandar, :jineka dilkul mêrekê dilkul

Xeflet me dî lew xeccilînMehrûm û mehcûr dilkul înMecrûhê tîrên qizil în


dilmezin

Heta nema ew bi tenêNegiha derê dilmezinê


dilnazik

Ew mirovek hinde dilnazik e çi caran neşêt guhdarîya dengê Şêxoy biket


dilsaxî

dilpakîtî, dilsafîtî, qencî, başî, bêgunehî, sadeyî, rastgoyî


dilşewat

dilsoj, dilpêve, xemgîn, keserkûr, kovan


diltengî

qehr, keser, xemgînî, bê aramî, bêhintengî


dûbare

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dubare.


endazyarî

senger^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ezmanreş

Kesê/a ku hergav axivtinên kirêt dike, civînan di de.


êlincî

/ʕeːlɪnˈd͡ʒiː/

Rewşeke mirov tê de gêj dibe ji egara xwarineke pîs di gedê mirovî da yan dîtina tiştekê gemar dengek bolbolî ji devî û geriyê peyda dibe dev pirî av dibe û nêzîke dilê mirovî ra bibe.

پشتی دەمەکی عێلنجی ھاتنە کورێ پاشای و گوستیلك ژ دەڤێ وی دەرکەفت و پاشا رابووڤە، گازی سەربازێت خۆ کر

Piştî demekî êlincî hatine kurê paşayî û gustîlk ji devê wî derkeft û paşa rabûve, gazî serbazêt xo kir

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 10

Paşê sotina pizdana profesorî êlincî xistibûn zikê wî û bi bayê bezê -helbet piştî destûr ji xatûnê xwestî- xwe avêtibû destavê û bi qewlê wî, wî çûbû çirrek dabû guhanê.

2022, Omer Dilsoz, Li Dû Bihûşta Berze, Peywend, r. 27


guhêrbar

mirov candar yan tiştê bi kêrî guhorînê were, bi sanayî dihêt guhorîn


gulgulî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Pend gulgulî yê ji mafîrê kême

Gelek dêre, fanorî, saqoyên ku ji bo cejnan, rojên taybet dîlan û dawetan di nav baxçeyên gulgulî de, di sandoqên quzanî de hatibûn veşartin, bûn para diranên min yên xirab tûj.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 41, ISBN 978-605-5585-41-9

Kirasê wê gulgulî bû, porê wê bi ser de rijiyabû û li mala xwe û wî, xatûna wî bû û li bendî wî bû.

Silêman Demir, Sorê Gulê, Nefel, Stockholm, 2002, r. 51, ISBN 91-89687-02-7

"Fîstanekî gewr û gulgulî li wê bû.

Ibrahîm Seydo Aydogan, Reş û Spî, Nefel, 2002, r. 23, ISBN 91-973195-3-8


hêkker

giyandarên hêkan dikin, ovipar :mirî!kahêkker


hinarî

core rengeke ber bi sorekê ge!veye wek rengê hinaran


îroyîn

nanê îroyîn, rojnameya îroyîn


îsraîlî

xelikê yan ji welatê Israîl, mitayê îsrayîlî


jêhelî

evrazî, cihê ber ji jorve bilind dibe, rêya diçe bilindahiyê


jîndarî

Me jîndariya te bi çeperên matmayî parast.

Ehmed Huseynî, Bi xewna we pênûsê dilorînim, Nefel, Stockholm, 2002, ISBN 9197319589


karmendî

professione, occupazione, vocazione, carriera


kelegirî

Kelegirî ya keftî hinavên wê.


kerînî

Karê şaş ûbêwic, bê aqilî, bê mejî, dînatî.
# kerî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kirêgirtî

mirovê an jî kesê/a ku bi kirê hatî girtin ji bo kirina karekî bi pare


kîndarî

kerb û kîn, nehezkirin, neviyan, kerbjêvebûn


kulkulî

balindeyekê rengîne ciwane hêlîna xwe di kendalan da dirist di ket xwarina wî mêşik û mêşhingive, mêşxur, :;mirovê bê bawer û gelek vira di ket


kurînî

Bi kurînî min karên weha ne kirîne evca dê çewa noke kem!


laşgiran

laşgirantir (comparative)
herî laşgiran (merkezî) (superlative)
tewrî laşgiran (rojavayî) (superlative)

/lɑːʃɡɪˈɾɑːn/

A rast, Cécileê bi destê Remezan girtibû û bi dû xwe ve kişkişandibû. Ji ber ku Cécile bi lez û bez tevdigeriya û Remezan laşgiran bû li ba wê.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 85, ISBN 9786054497010

Ez mîna pîşemasî mim, lodeke protoplazmayê ya pirr qelew û laşgiran, mîna... mîna...

Jack London: Zaroka Şevê, Werger: Mustafa Aydogan, Weşanên Nûdem, 1995, r.10


lawînî

jiyê lawînî yê, jiyana gencînî, tiştê nû bit nûyatî


leşsaxî

saxlemî, :leşsaxîya wî ji egera pir xwarina fêqiye


lewendî

parçe perokek sipî û dirêje di gel cilkên kurdî zelam di zendikên xwe bo ciwanî di alînin herwesa jin jî li ser kiras û fîstanan bi kar di hînin


lihevhatî

lihevhatîtir (comparative)
herî lihevhatî (merkezî) (superlative)
tewrî lihevhatî (rojavayî) (superlative)
لهەڤهاتی (Kurdish-Arabic)

xweşik, rind, ciwan, rapêçayî, lêkdayî, qeşeng, bedew, delal, qenc, birêkûpêk,
 hebûna serusîmayekê ciwan û bedew

Keçeka lihevhatî

gava parçeyê tiştek li hev hatî bin û bi rêk û pêk bin.

Dikorasîyona vê malê lihevhatî ye.


malwêranî

derdeserî, malxirabî, jinavçûna male, arîşên mezin


matêker

mirovê mayê xwe di hemû karan da dike, davdoz


Mekke

bajêreke li erbistanê rûgeha misilmanan lêye


meşqdayî

Ew serbazek meşdayî ye.


mêhreban

Dayikî Cemal ji ber adet û orfên civaka paşverû zû strangotin terikand û heya mirinê xwe wenda kir da ku kes wê mîna hunermend nas neke. Ew jineke xêrxwaz, nefs bilind û gelek mêhreban bû.

2019, Jiyana Dayikî Cemal https://web.archive.org/https://www.bernamegeh.org/2019/12/31/dayiki-cemal/ arşîv, bernamegeh.org

Bi navê xwedê yê mezin û mêhreban, birayê rêzdar, dibistan ji bo zarok û ciwanan tune ne, perwerde ne ji bo keçan û ne jî ji bo kuran tune ye, em rica ji kesên xwedî bîr û ra dikin ku dibistanan ji bo zarokan vekin.

2016, Li Cerablusê çi diqewime https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/syria/150920161 arşîv, rudaw.net

Lê Xanî di Mem û Zînê de bi vegotina mîrê Kurd Emîr Z(ey)neddîn dest bi hikayetê diket ku ew li Cizîr(a) Botan hukumdariya taîfeyên Kurd diket ku ew emîrekî mêhreban, comerd, xêrker, xêrxwaz û xwştivîyê xwas û 'amê Kurdan e.

Nûbihar, Muqayeseyek digel Mesnewiya Kurdî https://web.archive.org/https://www.academia.edu/12707421/Muqayeseyek_digel_Mesnewiya_Kurd%C3%AE_Mem_%C3%BB_Z%C3%AEna_Ehmed%C3%AA_Xan%C3%AE_%C3%BB_Leyla_%C3%BB_Mecn%C3%BBna_Nizam%C3%AE arşîv, Ehmed Şerîfî (terciman Ayhan Geverî), hj. 131, r. 21


mêrçak

mêr, çeleng, zîrek, wêrek, çavnetirs, egîd, mêrxas


mirovmirovkanê

dema mirov tayê mirovê xwe digire liser rastî û şaşiyê, çewtî, tagirî, cudayî


mûç

tiştê bilind yan ji nav derde, lêvên mûç dirêj bilind, mirovek lêvmûçe


nandar

merd, mêvanperwer, nandeh, mirovê qedirgir û nanî dide xelik û mêhvanan


nandeh

merd, pend, mêvanperwer, mirovê qedirgir û nanî dide xelik û mêvanan

:nandeh be qedir giran be


navçavgirê

mirovê ne vekirî, mirovê bi rûçikê wî yê girê xuya ko yê toreye, tingijî, hêris, mirûtî

:seydayê me yê nû gelekê navçavgirê ye


nerev

xweragir di ceng û nexweşîyan da, mêrxas, çavnetirs, nebez


nermik

pirta bezî ya ku bi binê guhî ve cihê guharkî, nazikiya guhî, nerhamiya gûçikî

Nermikê guhî.

Nerimkê bin kayê agir berda dinyayê.


nermîn

nermîntir (comparative)
herî nermîn (merkezî) (superlative)
tewrî nermîn (rojavayî) (superlative)
نهرمین (Kurdish-Arabic)


nexrî

Hevreha farisî pehlewî naxwist ("yekem") û farisî farisî نخست (noxost, “yekem”), her sê ji zimanên îranî.

Mivan nexriyê deyka xweye

:yê yekeme ji hemûyan mezintire

Van dermanan bi nexrînî bixwe.


nexrîn

Herwiha nuxrîn, hevreha partî û pehlewî nox (destpêk) ji *nexw- ji zimanên îranî

mirovê ji xew radibe û hêj xwarin nexwarî, : ez nikarim cigarê bikêşim jiber ku yê nexrînim


nexrînî

dema mirov spêdê ji xew ra dibe hêj çi ne xwarî yan vexwarî

:bapîrê min bi nexrînî cigare kê a[vexwar].


nihanî

cihê mirov bikare xwe bide ber dema baran û berf dibare, avayî, berevez, pend, :ewrê sorê spêdeyan gazî di kite karwanîyan xwe bi dene nihanîyan

Mahiyyetê halî dê bizanim«Wan gotine daye'ê nihanîEm subhe ko çûne der ji xanî


nişkav

ji nişka ve min dît bi jor ket


pardar

pardartir (comparative)
herî pardar (merkezî) (superlative)
tewrî pardar (rojavayî) (superlative)

beşdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pardarî

/pɑːɾdɑːˈɾiː/

pişkdarî# beşdarî, hevparî, şirîkî, parmendî, şirîkahî, şirikayî, hevbeşî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pereperest

kesê hinde hez ji pereyî di ke dinyadarî ji bîra wî di çe, pereyî di perestit, çirîk


parmendî

parmendîtir (comparative)
herî parmendî (merkezî) (superlative)
tewrî parmendî (rojavayî) (superlative)

pişkdarî, beşdarî, pardarî, hevparî, şirîkahî, şirîkî, şirikayî, hevbeşî


paşecar

/pɑːʃɛˈd͡ʒɑːɾ/

cara paşin, kurt û kurmancî, li dawîyê, cara domahîkê


payedar

piledar, payebilind, ezbenî, hêja, payebala, ritbebilind, berêz, biqedir , pileberz, pilebilind

Payedar li koçikê rûniştiye.


perçiqî

bacanêd perçiqî

tirîyê perçiqî


perdepoş

/pɛɾdɛˈpoːʃ/

bi perdeyan hatî girtin, bi perdeyan veşartin an jî nixaftin, perdekirî


pert

belav, pirt, bêserûber# parçe^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pert

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-pert.wav


perwer

Li dergeh da nekî gazîDelal û naz û perwer deEmanet da ji bêhoşî


peyamnêrî

karê nûçevanan, nûçegihanî, nûçevanî, hewalnêrî, peyamhinêrî


peykersazî

peykertraşî, karê peykersazan, :karê birayê min peykersazîye


pezkovî

Hersal biharê, derbên baş digirtin nik xwe, ji bo nêçîra pezkoviyan diçû çiyayê Esrûkê ê ku li jora Gola Wanê bû (...)

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî

Wesyeta min li we, her ev e; emanet ev herdû heywanên me yên pezkovî, yanî emanet ‘Efno û Hejale da ku piştî me kesek wan nekujin.

Amadekar: Mele Xelefê Bafê Dîroka kelepora mîrnişîniya Botan, Çapxaneya Emîral, 2004, r. 20


pêgotî

Mirov xelik gelek liser di axivin, mirovê bernas, pend.

Sor di sotîne sipî di pêtîne(sar) re dipêgotî ne


pêşçav

/peːʃˈt͡ʃɑːv/

Tiştê mirov bi çavan dibînit, diyar, xuya, a kera.

berçav^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pêşkarî

fîtk, fîtkerî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pêşmergatî

Tê bîra Besnayê, çaxê babê wê xwesti biçe pêşmergatiyê, tivenga wî nebû.

Sidqî Hirorî, Kurê Zinarê Serbilind, Weşanên Nûdem, Stokholm, 1996


pêtî

Renggorî, zerik, spîçolkî, rengavêtî, zerhimî, bêreng, xav, xir.

Li ser pêla pêtiyeke mezin ya ku ji çiyê derdiket rûniştim


piçpiç

:bendikê piçpiç


pirbêjî

Herçend ko min qewî dirêj kirPirbêjî ye wê çira me bêj kirGorî te meqseda me dûr e


piştgerm

kesê bawerî bi xwe heye, xwedî heval û mirov, bi pişt, bi xudan


pitpitî

xalxalî, pitik pitikî, dirûva niqteniqteyî, forma deqdeqî ya bi gelemperî li ser kincan tê neqişandin.

Vebûye ezmanê bi steyr xitxitî,
Mîna parzûnê şîn î pitpitî.

Fêrîkê Ûsiv, Bijare (helbest), Yêrêvan, 2010


pitpitî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Mirovê her gav pitepitê dike, hez ji pitpitê dike, devgazinde


pîçpîç

hindikhindik, piçpiçe, pêngavpêngav, hêdîhêdî, merhelemerhele, kêmkême.

:pîçpîç ezê tê di gehim


polîsxane

Ew çûbû polîsxanê, li hewşa kûçikên windabûyî li kuçikê xwe geriyabû lê ew peyda nekiribû.


qaçaxçî

Ji osmanî قاچاقچي (qaçaqçi) yan ji tirkî kaçakçı, binêre: qaçax û -çî.

kesa/ê ku karên qaçax dike,
bi taybetî kesa/ê ku kelûpelan yan mirovan bi qaçaxî ji welatekî dibe welatekî din


qebz

Ev zaroke yê qebize


qedirgiran

birêz, rêzdar, bihagiran, xwedî qedir, bi rûmet, hêja
 kesên ku xelk rêzê lê digirin

Mêvanên qedirgiran hûn gelek bi xêr hatin

Ew zilamekê qedirgirane li nav hemî miletî.


qenctir

/qɛnd͡ʒˈtɪɾ/


qeşavî

mirov ji ber sermayê nexasim lêv û dest rengê wan sipî di bin û di peqin[şeq di bin] mîna qeşayê


qetlazî

kêmasîya xwarinê, giranîya kelûpelan û tiştê xwarinê


qeyre

jiyê navîn yê keça bi temen û şûnekirî yan lawê bi temen û zigurd


qît

bel^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qurmiçî

/qʊɾmɪˈt͡ʃiː/

Mirovê qurmiçî.

Rûçikê qurmiçî.

Sêva qurmiçî.

Axîna evîna qurmiçî, mirazên şikestî, pêl bi pêl, dil û ruh vedigirin.

2002, Mehmed Uzun, Bîra Qederê, Nefel, r. 206

Kardûk xwe da ber sobê, dest û piyên xwe yên qefilî germ kir. Sirê bedena wî biribû, her derên wî qefilî û di ser hev de qurmiçî bûn.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 36, ISBN 978-605-5585-41-9

Destên qermiçî bedena qefilî hembêz dikin

Evîn Çîçek: Awaz Serpêhatîyan II, Weşanên Pêrî, 2004, r.235


qurtal

Ji tirkî, bi tirkiya osmanî قورتارمق (qurtarmeq), bi tirkiya niha kurtar-, ji tirkiya kevn kutġar-/kurtġar- ji kut (siûd, bext) hevreha azerî qurtarmaq, tirkmenistanî gutarmak (bi dawî anîn, qedandin > binêre kurdî kuta), ozbekî qutqarmoq, oyxurî قۇتقازماق (qutqazmaq), qazaxî құтқару (qutqaru), başkîrî ҡотҡарыу. Peyva kurdî kuta (kuta kirin: qedandin, bi dawî anîn, dawî lê anîn) ji eynî rehê tirkîkî ye.


rencîn

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


rengkor

mirovê çavêd wî hinde rengan ji hev cuda nake


rewiştpak

exlaqpak, toreberz, birewişt, mirovê xwedî sinca pak


rezîlî

nexweşî, hejarî, belengazî, xemgînî, melûlî


ribête

Qelew, candarên li mal sexbêr dikin û çavê xwe baş didinê dako qelew bi bit jibo firotinê yan serbirînê.


ritloyî

nexweşîyeke ji egerê ritil di êvitin [ perçivin]


rîsî

Gîyayê ku hatîye badan u li ber tavê hişk bûyî, :;gurzên giyayê dirûtî


serederî

Danûstandin, ti'amil, miamele, reftara mirovî digel xelkî.


serexoşî

Behîdarî, dema kesek diçe ber dilovaniya Xwedê u kesek biçît behiyê u bêje mes u karên wî Xwedê jê razî be.


sergevez

bixwebawer

Kesa/ê ku baweriya xwe bi xwe tîne û ji ber kiryarên xwe şanaz e.

Zarokên xwe yên kurîn li pişta beranên çîlqerqaş, sergevez, qerase dikirin, bi derîvekirina gomê re heviyên xwe avis dikirin.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 71, ISBN 978-605-5585-41-9

Ji bo em bibînin bê kes(qereqter)ên berz ên Xeyam ê ji Nîşabûrê, ango şa'irê rûbaî'yan bi gavên sergevez hêdî hêdî ber bi me ve tên, bes e ku em çend rûpelên vê romanê bixwînin.

2014, Sadiq Hidayet, Bûmê Kor, Na Yayınları, r. 9, ISBN 9786056392658

Ji kelehên bevkanî,
heyfa xwe hildidin pîresêrên sergevez
dîl diketin pêxember û hewariyên hetikî

2014, Ramazan Kavak, Êşa Genim, Na Yayınları, r. 11, ISBN 9786059017541


serkol

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Hindek di edanî û esaxirPêxwas hinek hinek di serkolKaşo ji piyan we ser wekî hol


serûberî

rêkûpêkî, peytî, :ez di serûberîya te tênagehim# dîmen, barûdox, rewş, kavdan


serxur

Wekû keçek dayine bi şû (mêr) lakin hêj nebirî, mêrê wê bi emrê Xwedê mir, ewê jinê şûm hesêb dikin û "serxure" dibêjinê. Zaf kes êdî nabine talibê wê jinê (kes destê wê bi jiniti naxwaze). Îlla eger du caran waqi' bibî êdî meʼazallah kesek wê jinê naxwazitin. Lakin eger jin bimire û mêr bimîne ewî bi şûm hesêb nakin (bêyom nabînin). Bilanî deh caran jî waqi' bibe (biqewime).

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 61, ISBN 9789944360678


sêcar

Geh sor dibû geh zer dibûRojê sêcar xwûn der dibûişqê bire wî haletê


sinetkirî

zarokê hatî sinet kirin, yê ku çermê serê kîrê wî hatî jê ve kirin


stemlêkirî

kesê/a ku tadeyî lê hatî kirin, kesê an jî gelê ku zulim lê hatî kirin, gel yan kesê zorî lê hatî kirin


zûtir

Perava deryayê ji me ne pir dûr bû lê bi otobûsê em ê zûtir bigihaştana.


şanişîn

cihê bêhnvedan û rûniştina şahî, wargehê şahî, welatê paşayetî# welatê ku mîrek yan paşayek yan jî şabaniyek serokatiya wî dike (bi soranî)


şemitok

..., afirîdeyekî biçûk î şemitokî bû.

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 78, ISBN 9786257724838

cihê hilû yê mirov yan ti tliser di hilisit, tehisok, baran barî bersiva xanî ya bûye emitok


şepeşor

mirovê bê ser û ber, cilûbergên fireh, ne lêkdayî, ne peyt, ji berêkçûyî


şepirze

dilpêşewat, miskîn, ew kesê/a ku dialoze.

Ji birçînan serê wî hêj, çavên wî kor bibûn. Di halêkî wisa şepirze de bû ku êdî mirina xwe dabû ber çavên xwe.

2016, Çapa Duyem, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, r. 40, ISBN 978-605-5585-41-9

Ji kerb û kînê da rengê wî yê reş buy.. Bêhna wî li çi nahêt. Berdewam yê dihêt û diçît, wekî mirovekê şepirze û rê lê berze.

Salimê Casim: Axayê dest bi xwîn, Kovara Yekîtiya Rewşenbîrên Welatparêzên Kurdistan, Hj. 2, 1988, r. 41

Gava ku Egît namê dixûne, dibîne ku Fêriîkê kurr wî nivîsîye, ku Ana miriye û rewşa wan jî pirr şepirze ye.

2009, HECÎYÊ CINDÎ, FOLKLORA KURDA, WEŞANXANA "LIMUŞ", r. 31, ISBN 978-9939-805-97-9


şerfiroş

Mirovê ku dixwaze şerî bike u xelkî dilgiran ke, mirovê belakir, mirovê herdem li şer û têkdanê di gere.

Mirovên şerfiroş nebin, da Xwedê rehimê bi hewe bibe.


şeşxane

Illa Ekrad û rewendêd Hekarî û Bohtan û Behdînan, mezin û biçûkêd wan xweyî şeşxane (şeşar, şeşagir, demançe) ne. Bê şeşxane naçine serê avê jî.

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 129, ISBN 9789944360678


şevbêrî

sihbet û xwarin û vexwarina dawiya şevê berî nivistinê,
 borandina şevê bi suhbet çîrok stiran û htd


şevger

Kes yan jî tiştê/a ku gera şevê ji xwe re kiriye adet


şevkor

mirovê bi şev na bîne yan baş nabîne şevreşkî

Îcarê ew pîrejina meľune dest diketin ji cihê dirûda dibêje, ku Lalixan qewî zêde kirêt e û çavêd wê jî şevkor in û ji wan zêde, qewî bêhna pîs ji devê têtin.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 75, ISBN 978-605-5683-27-6


şevkorî

derd nexweşîyeke çavên mirovî bi şevê baş nabînin, korevajî


şîrder

giyandarên bi şîr mîna bizin çêl seg gur şêr û htd# ew dayikên çavdêriya zarokên xwe diken


tamdar

zadê mal herdem yê tamdare

bitam, biçêj, çêjxweş, lezîz, tamxweş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tamsar

mirovê lewçe, mirovê xwînsar, dargiran, hestîgiran, :kurekê tamsar, :gotineka tamsar


tamsarî

tu ji tamsarîyên xo ve nabî


tengî

tiştê teng, :jiber tengîya pêlavê pêyên min birîndar bûn# zehmetî

Çawa ne di şahî û sefayêEwrenge di tengî û cefayê'Arid nebitin li wan tebeddul


têkder

ajawekar, xirabker, bedkar
kesa/ê ku tiştekî têk dide

De Mistura: Hin têkder hewl didin danûstandinên Jenêvê têk biçin


tibilçav

gelek tarî, tarîstan, duman, şeva tarî ko mirov tibilan di çavên êk bi ken hevdu na bînin,

aeveka hinde tarîye tibilçave


tilove

pir, tijî, gurî, :gotina te ji çewtîyan tilove


tiraneker

yarîker, bingelte, axiftinên ku yek dibêje da xelk bikenin
 kesê/a ku galteyan dike

Xortê tiraneker.

Jina tiraneker.

Bi sîyaneteke tiraneker zivirî ber bi Bilbo.

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 28, ISBN 9786257724838


tirsinok

Bi zimanê cade yan kolanê di bêjin mirovê tirsinok kulafe. (Li DIhokê berbelave)

Tirsonek, tirstirsok, newêrok, kulafe, ceban

Tirsinok be jî dirêj be.


tirtirî

kesê ko nikarit gotinên xwe bi diristî bi bêjit jiber têkalîna devê xwe, devtitirî

mirovê dengbilindê lewçe û gelek cirebirê dike, pend, :ne ewrê girgirî, ne mêrê tirtirî


tolveker

kesê/a ku dixaze tola xwe veke,tolajo
 kesê/a ku dixwaze xirabî bigehîne kesê/a ku xiabî lê kirî


vebirrî

kurtkirî, serûberkirî, çêkirî, diristkirî, yeklakirî, biryardayî, dawî hatî


xwezgînî

bi rêka mirovan diçin mala bavê keçê jibo kurekî di xwezin, xwestina keçan


xelekî

Porê wî û riha wî ya xelekî rûyê wî yê zeyif winda kiribû.

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


xemrevîn

kesê/a bi axiftinên xweş û şîrîn xema ji bîra mirovî dibe, keyfxweş,

:xem hene û xemrevîn jî hene

Xema 'işqê perêhtim ezHebîba xemrevîn kanîSeraser têk behêtim ez


xemxwar

Ewê ji dil kar dike, mirovê karî bi giringî di wergire

Aştî kesekê xemxwar e, eger em wî bideyine karî, em xosaret nabîn.

Ne heval man ne çaryar manNe eshabê di xemxwar manNe alimên di hişyar man

Kesê bi aciziya bo xwe nexweş dike, kesê qehra bo xwe dike bar.

Birayê min gelekê xemxwar e ji ber ku hevala wî şû kir.


xewgiran

xewsivik

Kesê ku zû ji xewê ranabe, dema radize mîna miriyan e.

/xɛwɡɪˈɾɑːn/


xêzandar

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xirek

bixûyê xirek


xwestî

keça hatî xwaztin û di dezgirê da, daxwazkirî


xweger

alavên bi xwe kar dikin, otumatîk, demhijmêra xweger, tirombêla xweger, çekê xweger


xwîl

xwar, nikil an didanê xwar, xwîlê berazî pir tûj e, teyrê hanê dimikê wî xwîl e


xwîngerm

xwîngermtir (comparative)
herî xwîngerm (merkezî) (superlative)
tewrî xwîngerm (rojavayî) (superlative)

/xʷiːnˈɡɛɾm/

mirovê ji dil û viyan karî dike û li ser rijde, bi gêwil, çeleng

Ez yê xwîngerm im bo fêrbûna zimanê Kurdî."

Hêşta hûn xwîngerm in, bo xwe kar bikin.


xwînrêj

xwînmêj, hov, dirinde
 kesê/a ku xwînê dirêje, kesê/a ku kuştinê dike

Sewda û sews û gêj kirimPir her di dil xwînrêj kirimÇendan we bûm lê hêj kirim


xwînsar

xwîntal, sar, neşîrîn, :cîranê me mirovekê xwînsar e


xwînşirîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre xwînşîrîn.


xwînxwar

Caman bi exyaran nedîXemrê bi xwînxwaran nedîWerdan bi murdaran nedî

Xulam û etba xweyî kirî, bi xwe jî mirofek camêr û xwînxwar û zalîm bûyî.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 79, ISBN 978-605-5683-27-6

stemkar, zordar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zebelah

Mezin, zexim, mirovê gelek kelex mezin û dirêj.

Bi nêre wê henê çi zebelah'e li dira henê rawestaye?


zirbar

yê ku bara wî tine ye, bêbar, zirbehir
 Ez ji milkê babê xwe zirbar bûm.


zirtek

mirovê bi zirt û gefan di xurit, belakir, difinbilind, ji xwe zêde, şerxwaz


zîrevan

mirovê hez dike her tiştî bi zane, davdoz


astronomîktir

Forma komparatîv ji rengdêra astronomîk.


bêistiqrartir

Forma komparatîv ji rengdêra bêistiqrar.


belapêjgartir

Forma komparatîv ji rengdêra belapêjgar.


bênaverroktir

Forma komparatîv ji rengdêra bênaverrok.


ber bi ... vetir

Forma komparatîv ji rengdêra ber bi ... ve.


ber bi jêr detir

Forma komparatîv ji rengdêra ber bi jêr de.


ber bi jêr vetir

Forma komparatîv ji rengdêra ber bi jêr ve.


ber bi xwarê vetir

Forma komparatîv ji rengdêra ber bi xwarê ve.


bêrawestantir

Forma komparatîv ji rengdêra bêrawestan.


berberîhevtir

Forma komparatîv ji rengdêra berberîhev.


bi qeys û qerartir

Forma komparatîv ji rengdêra bi qeys û qerar.


bi-nan-û-xwêtir

Forma komparatîv ji rengdêra bi-nan-û-xwê.


binavûdengtir

Forma komparatîv ji rengdêra binavûdeng.


bingehfiretir

Forma komparatîv ji rengdêra bingehfire.


dabetulerdtir

Forma komparatîv ji rengdêra dabetulerd.


demokratîktir

Forma komparatîv ji rengdêra demokratîk.


demokratîzetir

Forma komparatîv ji rengdêra demokratîze.


derwêşxanetir

Forma komparatîv ji rengdêra derwêşxane.


dezenfektetir

Forma komparatîv ji rengdêra dezenfekte.


di guhan retir

Forma komparatîv ji rengdêra di guhan re.


dilxweşkertir

Forma komparatîv ji rengdêra dilxweşker.


dîplomatîktir

Forma komparatîv ji rengdêra dîplomatîk.


dirêjxayentir

Forma komparatîv ji rengdêra dirêjxayen.


disiplînîzetir

Forma komparatîv ji rengdêra disiplînîze.


dîskrîmînetir

Forma komparatîv ji rengdêra dîskrîmîne.


diyakronîktir

Forma komparatîv ji rengdêra diyakronîk.


ebedilebedtir

Forma komparatîv ji rengdêra ebedilebed.


fraksiyoneltir

Forma komparatîv ji rengdêra fraksiyonel.


heq ne heqtir

Forma komparatîv ji rengdêra heq ne heq.


hez ji te dikimtir

Forma komparatîv ji rengdêra hez ji te dikim.


hilweşînertir

Forma komparatîv ji rengdêra hilweşîner.


hîperkorekttir

Forma komparatîv ji rengdêra hîperkorekt.


hişmendanetir

Forma komparatîv ji rengdêra hişmendane.


informatîvtir

Forma komparatîv ji rengdêra informatîv.


îrrasyonaltir

Forma komparatîv ji rengdêra îrrasyonal.


îrrasyoneltir

Forma komparatîv ji rengdêra îrrasyonel.


jixwebawertir

Forma komparatîv ji rengdêra jixwebawer.


jixwexilastir

Forma komparatîv ji rengdêra jixwexilas.


konfederaltir

Forma komparatîv ji rengdêra konfederal.


kontînentaltir

Forma komparatîv ji rengdêra kontînental.


kozmopolîttir

Forma komparatîv ji rengdêra kozmopolît.


lihevnekertir

Forma komparatîv ji rengdêra lihevneker.


menzîldirêjtir

Forma komparatîv ji rengdêra menzîldirêj.


mêvanperwertir

Forma komparatîv ji rengdêra mêvanperwer.


min tu divêtir

Forma komparatîv ji rengdêra min tu divê.


بێوە

بێوەژن


چالاک

çist, çeleng, zîrek, fêris, aktîv, destbişol


چەوساوە

من و تۆ دەنگی هاواری گەلی چەوساوەین.


چەوت

xwar, xwehr, xwêhl, şaş, çewt, xelet, hele


گەڕیدە

ئەی مانگ، گەڕیدەی بێوڵات!


گەوج

ئەحمەق

aqilsivik, peledîn, tirredîn, delodîn, ehmeq, gêjok, bêaqil


گێل

peledîn, aqilsivik, tirredîn, hepledîn, hepletiraş, bêaqil, delodîn, behle, ehmeq, nezan


گۆشەگیر

terkemirov, tenêperest, kesa/ê nayê nav mirovan


ھاوجۆر

hevbir, hevceleb, hevçeşn, hevcor, tiştên ji heman birê ne / eynî hev in


ھەڵگیراو

revandî, revayî (jin yan keç bi armanca markirina li xwe)


کل

kil, dermankek reş e li mijûlankên / bijangên çavan têt dan


کڕ

kurk, mirîşk û çengdarên dî dema li ser hêkên xwe rûdinin daku wan bimeriqînin û çûçelokan / çêlikan jê derbixin


لاسار

بۆ چی هێندە لێم لاساریت؟


nehînî kirintir

Forma komparatîv ji rengdêra nehînî kirin..


nehînîkirintir

Forma komparatîv ji rengdêra nehînîkirin.


nirxbilindtir

Forma komparatîv ji rengdêra nirxbilind.


niyetxirabtir

Forma komparatîv ji rengdêra niyetxirab.


onomatopoetîktir

Forma komparatîv ji rengdêra onomatopoetîk.


operasyoneltir

Forma komparatîv ji rengdêra operasyonel.


pankurdîzmtir

Forma komparatîv ji rengdêra pankurdîzm.


parçenebartir

Forma komparatîv ji rengdêra parçenebar.


patriyotîktir

Forma komparatîv ji rengdêra patriyotîk.


payebilindtir

Forma komparatîv ji rengdêra payebilind.


perfeksiyonîsttir

Forma komparatîv ji rengdêra perfeksiyonîst.


pêwendîdartir

Forma komparatîv ji rengdêra pêwendîdar.


piçûktir

/pɪt͡ʃuːkˈtɪɾ/


pirrpêkhatetir

Forma komparatîv ji rengdêra pirrpêkhate.


polîpoşmantir

Forma komparatîv ji rengdêra polîpoşman.


pornografîktir

Forma komparatîv ji rengdêra pornografîk.


profesyoneltir

Forma komparatîv ji rengdêra profesyonel.


qedirbilindtir

Forma komparatîv ji rengdêra qedirbilind.


rût û repaltir

Forma komparatîv ji rengdêra rût û repal.


sosyolojîktir

Forma komparatîv ji rengdêra sosyolojîk.


şelax-pelaxtir

Forma komparatîv ji rengdêra şelax-pelax.


şîzofrenîktir

Forma komparatîv ji rengdêra şîzofrenîk.


taybettir

/tʰɑːjbɛtˈtɪɾ/


tirşeşîrîntir

Forma komparatîv ji rengdêra tirşeşîrîn.


trajîkomîktir

Forma komparatîv ji rengdêra trajîkomîk.


transnasyonaltir

Forma komparatîv ji rengdêra transnasyonal.


virt û valatir

Forma komparatîv ji rengdêra virt û vala.


xirabtir

/xɪɾɑːbˈtɪɾ/

Ev ji wê xirabtir e.


xirabîxwaztir

Forma komparatîv ji rengdêra xirabîxwaz.


xwedansebirtir

Forma komparatîv ji rengdêra xwedansebir.


xwedîgotintir

Forma komparatîv ji rengdêra xwedîgotin.


zimandirêjtir

Forma komparatîv ji rengdêra zimandirêj.


zirrbehirtir

Forma komparatîv ji rengdêra zirrbehir..


nirxbilindtirîn

Forma sûperlatîv ji rengdêra nirxbilind.


niyetxirabtirîn

Forma sûperlatîv ji rengdêra niyetxirab.


onomatopoetîktirîn

Forma sûperlatîv ji rengdêra onomatopoetîk.


operasyoneltirîn

Forma sûperlatîv ji rengdêra operasyonel.


pankurdîzmtirîn

Forma sûperlatîvê ji rengdêr pankurdîzm.


parçenebartirîn

Forma sûperlatîvê ji rengdêr parçenebar.


patriyotîktirîn

Forma sûperlatîvê ji rengdêr patriyotîk.


payebilindtirîn

Forma sûperlatîvê ji rengdêr payebilind.


pêwendîdartirîn

Forma sûperlatîvê ji rengdêr pêwendîdar.