bişens

bişenstir (comparative)
herî bişens (merkezî) (superlative)
tewrî bişens (rojavayî) (superlative)
bişenstirîn (soranîzm) (superlative)
bişans

bextiyar, bextewer, şa, şad, dilşa, kamiran, ferxende, şadîman, seîd, mesûd,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî

şadan, bisiûd, dilxweş, kêfxweş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


seîd

Ji erebî [Peyv?], têkildarî siûd, seadet û mesûd^([Divê were berfirehtirkirin]) .

bextiyar

Kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî.

Dayima menzilgeha sûra te bit birca ŞerefTali'ê ferxunde û bextê se'îd yarê te bîSeb'eyê seyyare û neh çerxê sergerdan bi vê


afrîkî

afrîkîtir (comparative)
herî afrîkî (merkezî) (superlative)
tewrî afrîkî (rojavayî) (superlative)


pîl

Hevreha iştihardîپیل (pîl, “mezin”), ji zimanên îranî.


şewitandî

sotandî, sotî, agirpêxistî, agirpêketî, şewitî,
ya/yê ku hatiye şewitandin


sotandî

şewitandî, sotî, agirpêxistî, agirpêketî, şewitî,
ya/yê ku hatiye sotandin


sotî

Bê hîsab werbûn di findanSotiyê bêcan im ez

Kesê/a ku gelek hej ji cotbûnê dike digel cinsê din; gelek hez kirin karekî bike.


agirpêketî

agirpêketîtir (comparative)
herî agirpêketî (merkezî) (superlative)
tewrî agirpêketî (rojavayî) (superlative)
agirpêkeftî
agirpêkevtî
agirvêketî
agirvêkeftî
agirvêkeftî

şewitî, sotî, agirpêxistî, sotandî, şewitandî,
ya/yê ku agir pê ketiye


şewitî

Sotî, agirpêketî, sotandî, şewitandî, agirpêxistî,
ya/yê ku şewitiye.


peywirdar

/pɛjwɪɾˈdɑːɾ/


bêtixûb

bêtixûbtir (comparative)
herî bêtixûb (merkezî) (superlative)
tewrî bêtixûb (rojavayî) (superlative)
bêtixûbtirîn (soranîzm) (superlative)
bêtixîb
bêtixwîb
bêtuxîb
bêtuxûb
bêtuxwîb

bêsinor, bêhidûd, bêhed, tişta/ê ku ti tixûb nînin


tafîl

tafîltir (comparative)
herî tafîl (merkezî) (superlative)
tewrî tafîl (rojavayî) (superlative)
tafîr
tafil

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

serbest, helal, ne qedexe, ne memnûh, ne yasax,
tiştê ku kirina wî ne tawan yan guneh e


rûreşî

Şermezarî, qebahet, şerm, fedî, eyb, fihêt.

Gelek aşkere ye ku ev biryara serekdozgerê leşkerî ne hiqûqî ye. Biryarek rûreşî û nemirovî ye.

12.01.2014, Qetlîama Roboskiyê : Tewana Mirovatiyê û Biryara Rûreşî/Ne Hiqûqî… https://web.archive.org/http://www.diyarbakirhabermerkezi.com/qetl%C3%AEama-roboskiy%C3%AA---tewana-mirovatiy%C3%AA-%C3%BB-biryara-r%C3%BBres%C3%AEne-hiq%C3%BBq%C3%AE%E2%80%A6-makale,452.html arşîv, diyarbakirhabermerkezi.com/


hillî

qedexe, qaçax, heram, yasax, guneh, tawan, ne tafîl, ne serbest, ne helal,
tiştê ku kirina wî tawan yan guneh e


qaçax

qedexe

Ne tafîl, ne serbest, ne helal, tiştê ku kirina wî tawan yan guneh e.

Tiştê ku ne bi destûra dewletê hatiye di nav tixûbên wê de.


analfabe

analfabetir (comparative)
herî analfabe (merkezî) (superlative)
tewrî analfabe (rojavayî) (superlative)
analbafet
analfabêt

/ɑːnɑːlfɑːˈbɛ/

nexwendewar, bêsewad, nexwenda,
kesa/ê nizane bixwîne û binivîse

Li gorî pîvanên Miletên Yekbûyî ji bo ko mirov ne analfabet be, divê mirov bi hêsayê karibe formekê dagire û û jê fam bike.

Serdar Roşan: Ruhê koletiyê û ronakbîrên analfabet yên kurd, Nefel.com, 2/2007


zilhêz

Civîna Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî li gel ligel nûnerên welatên zilhêz û Neteweyên Yekbûyî berdewam e, û li gorî agahiyên berdest di civînê de rewşa deverê û giştpirsya Başûrê Kurdistanê têne gotûbêjkirin.

2017-09-14, Civîna Barzanî bi nûnerên welatên zilhêz û NYê re dest pê kir [arşîv], netewe.com

Her wê demê kevirek li ser danîn û bêdeng kirine, li gorî belgenameyan, dema ku Îran dozê li dijî wan welatên zilhêz tomar dike ku Rojavayê Îranê di bin destê wan de bû, bi çi awayekê amaje bi komkujiya li Mehabadê nekiriye.

2023-08-02, Mehabad û Dokumentek Derbarê Kuştinên Komî De [arşîv]


leylî

Ji leyl + -î, ji erebî لَيْل (layl, “şev”).

şevîn

Dibistan û cihê ku bi şev jî mirov lê dimîne.

Medeni Öğüt... dibistana navîn li Farqînê, bi awayekî leylî... qedandiye."

2022, Grîgory Petrov (terciman: Medeni Öğüt), Welatê Sosinên Spî Fînlanda, Weşanên Nûbiharê


leylî

Ji osmanî لیلی (leyli, “şevî”), ji erebî لَيْلِيّ (layliyy), ji لَيْل (layl, “şev”).

Meselâ taşrada on leylî idadi mektebi açarak bunların her birine 150 leylî talebe alacağız.

Mesela li teşreyê em ê deh mektebên navîn ên şevîn vekin û ji her yek ji wan re 150 telebeyan werbigirin.


popûler

popûlertir (comparative)
herî popûler (merkezî) (superlative)
tewrî popûler (rojavayî) (superlative)
popûlertirîn (soranîzm) (superlative)
popûlar

Ji fransî populaire yan ji îngilîzî popular ji latînî popularis ji populus (gel, xelk)


demokratîze

demokratîzetir (comparative)
herî demokratîze (merkezî) (superlative)
tewrî demokratîze (rojavayî) (superlative)
demokratîzetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji bo avakirina sîstemeka federal li Tirkiyeyê û bakurê Kurdistanê Sertaç Bucakî got divêt pêşiyê Tirkiye demokratîze bibe da paşê mirov bikare formên cida yên federasyonê minaqeşe bike.


xêrdar

xêrdartir (comparative)
herî xêrdar (merkezî) (superlative)
tewrî xêrdar (rojavayî) (superlative)
xêrder
xêrker
xêrxwaz

baş, qenc, rind, bikêr, kêrhatî, bimifa, sûdmend, bifêde, bisûd, bikelk, biber, guncav, bikar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dirr

(Tiştê ku rûyê wî ne hilû) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dir.


negihiştî

(mirova/ê) naşî, cahil, xişîm, ecemî, sava, ne gihiştî

(fêkiyê yan sebzeya) kerrik, kojik, ne gihiştî


abes

Ebes, bêmifa, bêwec, bêsûd, bêkêr, bêfêde, bêkelk, bêfeyde
 tişta/ê mifa jê nîne yan nabe.


birûmet

birûmettir (comparative)
herî birûmet (merkezî) (superlative)
tewrî birûmet (rojavayî) (superlative)
birûmettirîn (soranîzm) (superlative)
birîmet
birwîmet

bişeref, binamûs, şerîf, bihagiran, nirxdar, biqîmet, qedirgiran, qedirbilind

bihadar, nirxgiran, binirx, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, rûmetdar, hêja, hejî, giran^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêcesaret

bêcesarettir (comparative)
herî bêcesaret (merkezî) (superlative)
tewrî bêcesaret (rojavayî) (superlative)
bêcesarettirîn (soranîzm) (superlative)
bêcisaret

newêrek, tirsok, bizdok, behecok, bêcuret


bêcuret

bêcurettir (comparative)
herî bêcuret (merkezî) (superlative)
tewrî bêcuret (rojavayî) (superlative)
bêcurettirîn (soranîzm) (superlative)
bêcur'et

newêrek, tirsok, bizdok, behecok, bêcesaret


bedilbûyî

bedilbûyîtir (comparative)
herî bedilbûyî (merkezî) (superlative)
tewrî bedilbûyî (rojavayî) (superlative)


bedilkirî

bedilkirîtir (comparative)
herî bedilkirî (merkezî) (superlative)
tewrî bedilkirî (rojavayî) (superlative)


schoon

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-schoon.wav

delal, spehî, rind, bedew, ciwan, keşxe, qeşeng


もっと

pirtir, zêdetir, zaftir, mişetir, pêtir, pitir, pirtir, bêtir, bêhtir, bihtir


bon

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-bon.wav


erxenî

rûniştvanê/a Erxaniyê yan kesa/ê ji Erxaniyê

Jinên erxenî ketin greva birçîbûnê


fuerte

xurt, qewî, qayîm, zexim, b[[biqewet, bihêz, bizever, bitaqet, bişiyan


deryayî

deryayîtir (comparative)
herî deryayî (merkezî) (superlative)
tewrî deryayî (rojavayî) (superlative)
دهریایی (Kurdish-Arabic)
zeryayî

/dɛɾjɑːˈjiː/

behrî, avî, tiştên ku di deryayê de peyda dibin yan ajelên ku di deryayê de dijîn,
karûbarên têkildarî deryayê


behrî

behrîtir (comparative)
herî behrî (merkezî) (superlative)
tewrî behrî (rojavayî) (superlative)
bahrî

deryayî, avî, tiştên ku di behrê anku deryayê de peyda dibin yan ajelên ku di deryayê de dijîn,
karûbarên têkildarî deryayê


bahrî

bahrîtir (comparative)
herî bahrî (merkezî) (superlative)
tewrî bahrî (rojavayî) (superlative)


fair

boz, spî, zer (rengê porê yan çermê mirovan)


just

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-just.wav


female

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-female.wav


kara

tiwana, hêzdar, bişiyan,
kesa/ê ku dikare tiştekî bike

Di nav hin parlamenterên DTP-ê de hin dilgiranî peyda bûye ji ber wê yekê ku Emîne Ayna parlamentera DTP-ê a Mêrdînê ji bo serokatiya DTP-ê hatiye kara kirin.


kara

reş (piri car cure û cinsê tiştekî dinimîne)

Kara bahtım.

Kara günler.


misrî

filmên misrî


burmayî

/bʊɾmɑːˈjiː/


sensible

hişmend, biaqil, hişyar, aqildar, aqilmend


nediyar

nediyartir (comparative)
herî nediyar (merkezî) (superlative)
tewrî nediyar (rojavayî) (superlative)
nediyartirîn (soranîzm) (superlative)

nepenî, nihênî, sirrî, veşarî, dizîkî, ne xwiya, ne eşkere, ne beyan, ne berçav, ne diyar


sirrî

nepenî, nihênî, nediyar, veşarî, dizîkî, ne xwiya, ne eşkere, ne beyan, ne berçav, ne diyar

razber^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


veşarî

nepenî, nihênî, nediyar, nediyar, dizîkî, ne xwiya, ne eşkere, ne beyan, ne berçav, ne diyar

sirrî, razber, raz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hevsinor

hevsinortir (comparative)
herî hevsinor (merkezî) (superlative)
tewrî hevsinor (rojavayî) (superlative)
hevsinortirîn (soranîzm) (superlative)
hevsînor

hevtixûb, hevhidûd, (deverên) cîran, dirawse, hevsa, hemsa, hevsî, hemsî

Iraq û Sûriye hevsinor in.


hevtixûb

hevtixûbtir (comparative)
herî hevtixûb (merkezî) (superlative)
tewrî hevtixûb (rojavayî) (superlative)
hevtixûbtirîn (soranîzm) (superlative)
hevtixîb
hevtixwîb

hevsinor, hevhidûd, (deverên) cîran, dirawse, hevsa, hemsa, hevsî, hemsî

Iraq û Sûriye hevtixûb in.


hevhidûd

hevhidûdtir (comparative)
herî hevhidûd (merkezî) (superlative)
tewrî hevhidûd (rojavayî) (superlative)
hevhidûdtirîn (soranîzm) (superlative)
hevhudûd

hevsinor, hevsinor, (deverên) cîran, dirawse, hevsa, hemsa, hevsî, hemsî

Iraq û Sûriye hevhidûd in.

hevtixûb^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çiyayî

/t͡ʃɪjɑːˈjiː/

Kurdistan welatekî çiyayî ye.

Gundê me çiyayî ye.


bêhay

bêhaytir (comparative)
herî bêhay (merkezî) (superlative)
tewrî bêhay (rojavayî) (superlative)
bêhaytirîn (soranîzm) (superlative)

bêaga, bêxeber,
kesa/ê ku hay ji xwe yan ji tiştekî nîne


xwînmêj

ajalên ku bi mêtina xwînê dijîn (bo nimûne: pêşû)

zordar, zalim, stemkar, qatil, kujyar, qesas, kujer


bêmînak

bêmînaktir (comparative)
herî bêmînak (merkezî) (superlative)
tewrî bêmînak (rojavayî) (superlative)
bêmînaktirîn (soranîzm) (superlative)

yekta, yekane, unîk, bêwêne, bênimûne, yekane, bêmîsal,
tişta/ê ti tişt mîna wê / wî nîne,
ne wek ti tiştek din

tenha^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bênimûne

bênimûnetir (comparative)
herî bênimûne (merkezî) (superlative)
tewrî bênimûne (rojavayî) (superlative)
bênimûnetirîn (soranîzm) (superlative)
bênumûne

yekta, yekane, unîk, bêwêne, bêmînak, bêmîsal,
tişta/ê ti tişt mîna wê / wî nîne,
ne wek ti tiştek din

bêhevta, tenha^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêmîsal

bêmîsaltir (comparative)
herî bêmîsal (merkezî) (superlative)
tewrî bêmîsal (rojavayî) (superlative)
bêmîsaltirîn (soranîzm) (superlative)

yekta, yekane, unîk, bêwêne, bêmînak,
tişta/ê ti tişt mîna wê / wî nîne,
ne wek ti tiştek din

Ew Xudayê bê nezîr û zulcelal
Bêmîsal û bêheval û bêzewal

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

bênimûne, bêhevber, bêhevta, tenha^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rechtvaardig

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-rechtvaardig.wav


juste

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-juste.wav


çandî

çandeyî, kultûrî, torreyî, ferhengî, kelepûrî


ahengdar

ahengdartir (comparative)
herî ahengdar (merkezî) (superlative)
tewrî ahengdar (rojavayî) (superlative)
ahengdartirîn (soranîzm) (superlative)


kujyar

xwînmêj, stemkar, zalim, zordar, zordest


absûrd

absûrdtir (comparative)
herî absûrd (merkezî) (superlative)
tewrî absûrd (rojavayî) (superlative)
absurd

Deyn ji îngilîzî absurd ji fransiya navîn absurde, ji latînî absurdus.

batil, dûrî aqil, gewc, tişta/ê ku dijî eqilî ye,
tişta/ê aqilê selîm nikare bipejirîne

Lê tişta herî xweş, komîk, ecêb an jî ez çi bibêjim absûrd ev e ku di navberê de wekî çequlatên eyda bimbarek çend gotinokên kurdî jî dixwînin û rihê me gişan mest û serxweş dikin.

3/2007, Evdile Koçer, Deriyê wêjeyê û deriyê sloganan, Diyarname.com


absurd

tewş, eletewş, gewc, batil, dûrî aqil, absûrd, seyr, xerîb


vide

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-vide.wav


kind

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-kind.wav


komî

tebeqî, sinifî, sefî, çînî, kozî, girseyî, grûbî, refî,
tişta/ê komekê, tişta/ê ku kom e


sale

mindalêkî pêncsale


sale

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-sale.wav


başûrî

başûrîtir (comparative)
herî başûrî (merkezî) (superlative)
tewrî başûrî (rojavayî) (superlative)
rojhilatî
rojavayî


bakurî

bakurîtir (comparative)
herî bakurî (merkezî) (superlative)
tewrî bakurî (rojavayî) (superlative)
bakûrî
rojhilatî
rojavayî


gumreh

bor, boş, mişe, gur, geş, pir, zehf, zaf

Li aliyekî pêşengên gel li dijî qedexe û stema mêtingehkaran derdiketin, li hêla din jî wan bi xwe dikir ku gel ji hin nirx û hêjahiyên xwe re bibe neyar. Şivan di vî warî de jî bû pêşengê stranbêjan. Bala her kesî careke din kişande ser vê çavkaniya dewlemend, wê kaniya boş û gumreh.

Zana Farqînî: Ew dengbêjê min ê nûjen e, Amidakurd.com, 7/2007


bergef

bergeftir (comparative)
herî bergef (merkezî) (superlative)
tewrî bergef (rojavayî) (superlative)
bergeftirîn (soranîzm) (superlative)

gefkirî, tehdîdkirî, hereşelêkirî, tişta/ê ku gef lê hatine kirin yan gef li ser hene


bergefî

bergefîtir (comparative)
herî bergefî (merkezî) (superlative)
tewrî bergefî (rojavayî) (superlative)


zoran

zorantir (comparative)
herî zoran (merkezî) (superlative)
tewrî zoran (rojavayî) (superlative)

serwer, serdest, serdar, deshilatdar, hukimran, zal, hakim

xweser, fermanrewa, serbest, azad, rizgar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nankor

nankortir (comparative)
herî nankor (merkezî) (superlative)
tewrî nankor (rojavayî) (superlative)
nankortirîn (soranîzm) (superlative)
nankore

besledik büyüttük danayı tanımaz oldu anayı

dinyanedîtî, ne memnûn, ne şikirdar, ne spasdar


lewçe

Yan têkilî "lêv"ê ji zimanên îranî ji proto-hindûewropî yan jî ji aramî לועא (lew'a: gewrî, hefik, qirrik, cihê ku axiftin jê tê), hevreha akadî luxxu (gewrî, hefik, qirrik, cihê ku axiftin jê tê) û belkî herwiha erebî لغة (luẍeᵗ: ziman, zar) lê ihtimalen ya erebî ji yûnanî λόγος (lógos) (logos: axiftin) e. Yan jî ji yûnanî λόγος (lógos) (axiftin), binere -lojî, -log, lojîk...

zimandirêj, zêdebêj, zêdeaxiv, kesa/ê ku zêde yan bêwate diaxive,
xeberbêj, dijûnbêj, sixêfbêj


canî

psîkolojîk, psîkî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pretty

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-pretty.wav


handsome

keşxe, delal, spehî, bedew, ciwan, xweşik* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:QY| (QY)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=En-uk-handsome.ogg}}


deftig

keşxe, delal, spehî, bedew, ciwan, xweşik


brav

delal, spehî, bedew, ciwan, xweşik, rind


smuk

delal, spehî, bedew, ciwan, xweşik, rind, cindî


aşîkar

aşîkartir (comparative)
herî aşîkar (merkezî) (superlative)
tewrî aşîkar (rojavayî) (superlative)


lleno

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-lleno.wav


vol

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-vol.wav


bizewq

bizewqtir (comparative)
herî bizewq (merkezî) (superlative)
tewrî bizewq (rojavayî) (superlative)
bizewqtirîn (soranîzm) (superlative)


çandeyî

kultûrî, torreyî, ferhengî, kelepûrî, têkildarî kultûrê


xewtî

nivistî, razayî, raketî, veketî, di xew, di xew çûyî


xewto

xewtotir (comparative)
herî xewto (merkezî) (superlative)
tewrî xewto (rojavayî) (superlative)

xewte, kesa/ê ku pirr ji xewê hez dike yan pirr dinive,
kesa/ê ji xewê têr nabe


güzel

xweşik, delal, spehî, bedew, ciwan, qeşeng, keşxe, cemal, hisnî, rindik, rind, şewab, xweşkok

Güzel kız.

Güzel bir elbise.

Güzel sanatlar.

Güzel ses.

Güzel yemek.

Güzel bir iş

Güzel bir fırsat.

Güzel duygular.

Güzel hareketler.

Güzel bir hava.

Güzel vaatler.

Güzel amma.

Güzel konuştu.

Dünya güzeli.


moai

delal, spehî, bedew, rind, xweşik, qeşeng, keşxe, cemal, hisnî


piękny

delal, spehî, bedew, rind, xweşik, qeşeng, keşxe, cemal, hisnî, cemîl


belo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-belo.wav


lindo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-lindo.wav


bonito

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-bonito.wav


đẹp

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đẹp.wav


άσχημος

bed, xirab, nebaş, neçê, neçak, nerind, neqenc, nepak


dålig

bed, xirab, nebaş, neçê, neçak, nerind, neqenc


mauvais

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-mauvais.wav


miserable

riswa, rezîl, belingaz, jar, hejar, perîşan, şerpeze


mau

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-mau.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-mau.wav


ruim

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-ruim.wav


hisnî

hisnîtir (comparative)
herî hisnî (merkezî) (superlative)
tewrî hisnî (rojavayî) (superlative)
husnî

delal, spehî, bedew, rind, xweşik, qeşeng, keşxe, cemîl


cemîl

delal, spehî, bedew, rind, xweşik, qeşeng, keşxe, hisnî

“Ser hilîne, Adema, 'efwa CelîlBo te hat û rabe ey zîba cemîl,


neçak

neçaktir (comparative)
herî neçak (merkezî) (superlative)
tewrî neçak (rojavayî) (superlative)
neçaktirîn (soranîzm) (superlative)

xirab, bed, nebaş, neçê, nerind, neqenc, ne çak


kerrik

(fêkiyê ku hê negihiştiye) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kerik.


kerik

Hevreha farisî کالک (kalek) ji zimanên îranî, ji eynî rehî: kal (negihiştî)

Ev sêv hê kerik in.


behle

behletir (comparative)
herî behle (merkezî) (superlative)
tewrî behle (rojavayî) (superlative)
behletirîn (soranîzm) (superlative)

peledîn, aqilsivik, tirredîn, delodîn, hol, cahil, nezan, nefam, bêhiş, bêaqil

Peyva “Behle” bi taybetî li herêma Botan, ji kesên “Sersar, tewtewe, zirtolek, aqilsivik, tiral...” re tê gotin. Bi giştî, ji merivên kêrnehatî re bûye bernavek...

Evdile Koçer: Behleyên xwedêjêstandî, Avestakurd.net, 12/2001


bîmar

Ji farisî بيمار (“bîmar”), hevreha kurmancî bîvêr û pehlewî wêmar.

Mela nemrit bi dayê xweMesîhayê li bîmaranKesên geztî du reşmaran


çêbûyî

sazbûyî, diristbûyî, rastbûyî, peydabûyî, çêkirî

dirist^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


meer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-meer.wav

pirtir, gelektir, zêdetir, hê, hêj, hîna


pura

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pura.wav


dilmayî

xeyidandî, xeyidî, azarde, rencîde, dilşikestî, acizkirî, acizbûyî, sil

tûre, bêzar, tengezar, enirî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


azarde

azardetir (comparative)
herî azarde (merkezî) (superlative)
tewrî azarde (rojavayî) (superlative)
azardetirîn (soranîzm) (superlative)

xeyidandî, xeyidî, dilmayî, rencîde, dilşikestî, acizkirî, acizbûyî, sil


äpärä

bîjî, bîje, heramzade, weledzina, xwînheram, pîç


vrugteloos

bêber, bêkêr, bêwec, bêmifa, bêsûde, bêkelk, pûç, bêber, bêxêr, xirab, nebaş


nutzlos

bêkêr, bêwec, bêmifa, bêsûde, bêkelk, pûç, bêber, bêxêr, xirab, nebaş


vruchteloos

bêber, bêkêr, bêwec, bêmifa, bêsûde, bêkelk, pûç, bêxêr, xirab, nebaş


erebîziman

rojnameyên erebîziman


farisîziman

rojnameyên farisîziman


tirkîziman

rojnameyên tirkîziman


qayde

Guncaw, minasib, bikêrhatî, li gor qeyd û regezan dirist.


bêxwedî

bêxwedan, bêxudan, tişta/ê ku ti xwedî anku xwedan nîne

bêkes, tenê, sêwî, êtîm, mirova/ê bê kesûkar yan heval


bêxwedan

bêxwedantir (comparative)
herî bêxwedan (merkezî) (superlative)
tewrî bêxwedan (rojavayî) (superlative)
bêxwedantirîn (soranîzm) (superlative)
bêxudan
bêxwida

bêxwedî, bêxwedî, tişta/ê ku ti xwedî anku xwedan nîne

kesa/ê yan tişta/ê ku ti kes xwe lê nake xwedî

bêxwedî, bêxwedî, bêkes, tenê, sêwî, êtîm, mirova/ê bê kesûkar yan heval


large

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-large.wav


bêber

bêbertir (comparative)
herî bêber (merkezî) (superlative)
tewrî bêber (rojavayî) (superlative)
bêbertirîn (soranîzm) (superlative)
بێبەر (Kurdish-Arabic)

bê berhem, bê zarok, ne berhemdar tişta/ê ku ber nîne yan ber nade; neberdar

Darên me ev sal di bêber bûn.

Xanima birayê min bêber e.


serberjêr

serberjêrtir (comparative)
herî serberjêr (merkezî) (superlative)
tewrî serberjêr (rojavayî) (superlative)
سەربەرژێر (Kurdish-Arabic)

nixim

Serê tiştekî ber bi jêr û binê wî ber bi jor.


klasîk

Ji îngilîzî classic ji fransî classique, ji latînî classicus (“yên ku li ser klasên welatiyên romayê, nexasim yên herî mezin”), ji classis

Di edebiyata klasîk de bi gelemperî evîndar ji sakiyê şerabê dixwaze ku bi evîna xwe serxweş bibe. Lê belê Bateyî hingî evîndar e, bê bade serxweş dibe ango bandora yara wî ya li ser ramanên wî gelekî dijwar e.

Di Helbestên Melayê Bateyî de Evîn û Hezkirin, Reşît Rojdar Yildiz, Bingöl Üniversitesi Yaşayan Diller Enstitüsü Dergisi


antîk

antîktir (comparative)
herî antîk (merkezî) (superlative)
tewrî antîk (rojavayî) (superlative)
antîktirîn (soranîzm) (superlative)
entîke

kevnare, qedîm, dîrokî, mêjûyî, tarîxî,
tiştên zemanê berê


old

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-old.wav


brîtanî

berîtanî
berîtanyayî
birîtanî
birîtanyayî
brîtanyayî

tişta/ê Brîtanyayê yan miletê wê yan yê ku li wir hatiye çêkirin


sterk

xurt, bihêz, qewî, qayîm, biqewet, bizever, bitaqet, bişiyan


schwer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-schwer.wav


stærk

xurt, bihêz, qewî, qayîm, tund, biqewet, bizever, bitaqet, bişiyan


forta

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-forta.wav


wild

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-wild.wav


cruel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-cruel.wav


dilsoz

dilsoztir (comparative)
herî dilsoz (merkezî) (superlative)
tewrî dilsoz (rojavayî) (superlative)
dilsoztirîn (soranîzm) (superlative)
dilsoj

sozdar, wefadar, pabend, pêgir, loyal, sadiq, hevsoz,
kesa/ê ku erk û sozên xwe bi cih tîne,
kesa/ê ku xayîntî yan bêbextiyê nake,
kesa/ê heval û hevrêyên xwe bi tenê yan bê alîkarî nahêle

Hevalên min hemî kesên dilsoz in bo min.


miteber

mitebertir (comparative)
herî miteber (merkezî) (superlative)
tewrî miteber (rojavayî) (superlative)
mitebertirîn (soranîzm) (superlative)
muteber

Profesorê naskirî yê hiqûqa nêvneteweyî James R. Crawford di raporeka 15-rûperî de qanûna petrolê ya Kurdistanê bi destûra Iraqê re miqayese dike û dibêje mafê hikûmeta Kurdistanê heye ko kontrola petrol û gaza ko li Kurdistanê derdikeve bike û dibêje kontraktên hikûmeta Kurdistanê yên ji sala 1992-yê ve jî qanûniyen miteber in.


evzel

evzeltir (comparative)
herî evzel (merkezî) (superlative)
tewrî evzel (rojavayî) (superlative)
evzeltirîn (soranîzm) (superlative)

hêja, nirxdar, maqûl, meqbûl, derbasdar, mer'î, miteber


maqûl

maqûltir (comparative)
herî maqûl (merkezî) (superlative)
tewrî maqûl (rojavayî) (superlative)
maqûltirîn (soranîzm) (superlative)
ماقویل (Kurdish-Arabic)
mahqûl
maqwîl
ma'qûl
mehqûl
me'qûl

hêja, jêhatî, nirxbilind, biserûber, miteber, meqbûl, nirxdar, derbasdar, evzel

(...) ji bo karekî wusan ne maqûl bûn.

Kefa behrê Yûsif xare / Dine pîr e, ne meqûl e / Ew pê xor e ya milxûl e


müde

westiyayî, mandî, betilî, tehibî, kerixî, qerimî, bêtaqet


laca

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-laca.wav


cansada

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-cansada.wav


yorgun

westiyayî, mandî, betilî, tehibî, kerixî, qerimî, bêtaqet, rihat


bejnbost

bejnbosttir (comparative)
herî bejnbost (merkezî) (superlative)
tewrî bejnbost (rojavayî) (superlative)
bejnbihost
bejnbihust
bejinbihist
bejinbihost
bejinbost
bejinbuhist
bejinbuhost
bejinbuhust


viisas

hişmend, biaqil, aqildar, aqilmend, zekî, jîr


miezzem

miezzemtir (comparative)
herî miezzem (merkezî) (superlative)
tewrî miezzem (rojavayî) (superlative)
miezzemtirîn (soranîzm) (superlative)
muezzem


şayan

Hevreha şiyan, soranî شایان (şayan), farisî شایان (şayan) û شايستن (şayisten, “hejî bûn”), avestayî xşay- / xşiy- (şiyan, karîn, hêzdarbûn) ji proto-hindûewropî *ksê- (> şiyan). Maneya hêja ji farisî hatiye wergirtin lê di zazakî de hê maneya "pêkan" dide.

Şayanî gotinê ye ku...

Hejî gotinê ye ku ... Hêjayî gotinê ye ku... Giring e bêt gotin ku...


bêkes

bêkestir (comparative)
herî bêkes (merkezî) (superlative)
tewrî bêkes (rojavayî) (superlative)
bêkestirîn (soranîzm) (superlative)
بێکەس (Kurdish-Arabic)
бекәс (Kurdish-Creole)

kesa/ê ku ti kesûkar yan heval yan alîkar nînin,
bêxwedî, sêwî, êtîm, bêxwedan, bêxudan, bêdost, bêheval

Ah ji dest cewra evînê çi bikirim min bende em
Sebr û taqet min neman lê bêkes û dermande em
Ger bixwanî wer beranî bende em ta zinde em


dilsoj

dilsojtir (comparative)
herî dilsoj (merkezî) (superlative)
tewrî dilsoj (rojavayî) (superlative)
dilsojtirîn (soranîzm) (superlative)
dilsoz

dilpêve, xemgîn, keserkûr, dilşewat,
kesa/ê ku dilê wê / wî bi xelkê dişewite,
kesa/ê ku guneha wê / wî bi xelkê tê

Her tişt di nav bêdengiyeke bi keser û dilsoj de bû.

Mehmed Uzun, Mirina Kalekî Rind, Weşanxana Orfeus, 1987

Dema lêxe xwe ew deng e
Ne dilsoj e, ne xemxwar e


şeng

şengtir (comparative)
herî şeng (merkezî) (superlative)
tewrî şeng (rojavayî) (superlative)
seng

Ji zimanên îranî, hevreha farisî شنگ (şeng) û belûçî شنگ (şing)

neşedar, coşdar, bikêf, bizewq, zewqî, şad, xweş

şox û şeng

Herçi li min kirî Mela cama meya dusale kir
Şengê bi naz-i meşşiha misk û zubad-i weşşiha
Rûy ma dibin piyane hêj zêde li min delale kir


şox

şoxtir (comparative)
herî şox (merkezî) (superlative)
tewrî şox (rojavayî) (superlative)
şax
şêx

neşedar, coşdar, bikêf, bizewq, zewqî, şad, xweş, şeng

Şox û şengê zuhrerengê , dil ji min bir, dil ji min

Belqîssifet mesken Seba
Şox û şepala meyperest
Ew zalima hişyar û mest

Halê niștecihên wê xweş bû, bi qasî ku dixuya, û dîsa jî hemûyan bi rik hewl dida ku xweștir bibe, û kara ku ji wan re dima bi şoxî nimayîş dikirin; lewma camekanên dikanan, weku refek firoşkarên jin ên devliken, bi hewayeke dawetkar li devê wê kolanê rêz bûbûn.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 11, ISBN 978-605-2246-80-1


bixwê

bixwêtir (comparative)
herî bixwê (merkezî) (superlative)
tewrî bixwê (rojavayî) (superlative)
bixwêtirîn (soranîzm) (superlative)

sûr, şor, têrxwê, bixwê,
tişta/ê ku xwê di nav de heye


bi nan û xwê

bi nan û xwêtir (comparative)
herî bi nan û xwê (merkezî) (superlative)
tewrî bi nan û xwê (rojavayî) (superlative)


bi-nan-û-xwê

bi-nan-û-xwêtir (comparative)
herî bi-nan-û-xwê (merkezî) (superlative)
tewrî bi-nan-û-xwê (rojavayî) (superlative)
bi-nan-û-xwêtirîn (soranîzm) (superlative)
bi nan û xwê
binanûxwê

pêbawer, wefadar, sadiq, dilsoz, sozdar, xwedî soza xwe,
kesa/ê ku sozên xwe bi cih tîne


navmalî

tişta/ê ku li malê (lê ne li derve) tê kirin yan heye


antique

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-antique.wav


ancien

L′ancien premier ministre

Cette église est très ancienne. Elle a été construite au XIIe siècle.

Ev dêr pirr kevnar e. Di sedsala dozdemîn da hat saz kirin.


antico

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-antico.wav


antigo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-antigo.wav


velho

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-velho.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-velho.wav


gelac

gelactir (comparative)
herî gelac (merkezî) (superlative)
tewrî gelac (rojavayî) (superlative)
gelactirîn (soranîzm) (superlative)

kone, şatir, hîlebaz, cambaz, lêbker, pespaye

Xeloyê gelac: Xelo yekî kalê fena rovî, hudhudî bû. Kesî jê hez nedikir û merhaba nedidayê. Li her gundiyekî xirabiyek kiribû.

Xurşîd Mîrzengî: Xeloyê gelac, Amidakurd.com, 3/2007

fêlbaz, şeytan, rûvî, lêbok, qurnaz, xapîner, mizewir^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xweşmirov

xweşmirovtir (comparative)
herî xweşmirov (merkezî) (superlative)
tewrî xweşmirov (rojavayî) (superlative)
خوەشمرۆڤ (Kurdish-Arabic)
xoşmirov


egemen

egementir (comparative)
herî egemen (merkezî) (superlative)
tewrî egemen (rojavayî) (superlative)
egementirîn (soranîzm) (superlative)

bi rêya tirkî egemen ji yûnanî ἡγεμών (hēgemṓn) ku wek hegemon jî ketiye kurdî.

serwer, xweser, serdest, serdar, deshilatdar, hukimran, zal, zoran, hakim


mogelijk

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-mogelijk.wav


kurz

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-kurz.wav


mallonga

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-mallonga.wav


longa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-longa.wav

Knabino estas tre longa.


corto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-corto.wav


breve

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-breve.wav


curto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-curto.wav


habis

Habis sıtma.


gescheit

hişmend, biaqil, hişyar, aqildar, aqilmend, zekî, jîr, hêgin


akıllı

hişmend, hişdar, biaqil, hişyar, aqildar, aqilmend, zekî, jîr, hêgin


vettig

hişmend, biaqil, hişyar, aqildar, aqilmend, zekî, jîr, hêgin, fehma, zana


sábio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Adélaïde Calais WMFr-sábio.wav


prudent

jîrmend, hişmend, biaqil, hişyar, aqildar, aqilmend, zekî, jîr, hêgin, fehma, zana


farsighted

dûrbîn, hişmend, biaqil, hişyar, aqildar, aqilmend, zekî, jîr, hêgin, fehma, zana


saĝa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-saĝa.wav


lalûte

lalûtetir (comparative)
herî lalûte (merkezî) (superlative)
tewrî lalûte (rojavayî) (superlative)
lalûtetirîn (soranîzm) (superlative)

Nivîskarekî bi eslê xwe kurd, li Amedê rûdine û di qada edebiyata tirkî de dibeze, van rojan xwe avêtiye nav gola çamûrê û diçelpîne. Romannûs Ilhami Sidar heta niha bi zimanê tirkî sê roman nivîsine, lê nivîskarên tirk wî nedigirtin nav xwe. Îcar ji bo “eferimek” ji wan bigre û hinek pişta wî bê mizdanê dev avêt zimanê kurdî. Ew ji zimanê kurdî re dibêje: “zimanê me yê lalûte.” Gava însanek ji eslê bavê xwe û şîrê dêya xwe fedî neke, dê meriv jê re çi bibêje? Ji xwe hewldana wî bê bersîv nema, nivîskara tirk Necmiye Alpay di rojnameya Radikalê de jê re eferimnameyek şand û pişta wî miz da. (16.03.2007 Radikal Gazetesi) Ez dibêjim, li ser vê eferîmnameyê ew ê ilhami Sidar li hember edebiyat û nivîskarên kurd qelema xwe tûjtir bike.

Receb Dildar: Îlhamî Sîdar û zimanê lalûte, Amidakurd.com, 3/2007


qebilandî

pejirandî

Tişta/ê yan kesa/ê ku hatiye qebilandin anku qebûlkirin.


bersih

bersihtir (comparative)
herî bersih (merkezî) (superlative)
tewrî bersih (rojavayî) (superlative)
bersî


proper

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-proper.wav


limpo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-limpo.wav


lêkdayî

lihevdayî, lihevxistî, lihevketî, lêkketî


qabil

qabiltir (comparative)
herî qabil (merkezî) (superlative)
tewrî qabil (rojavayî) (superlative)
qabiltirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî [Peyv?]^([Divê were berfirehtirkirin])

Mala wan qabilî ya me ye.

Lew kemmilî mestane reqs
Wer suhbetê ger qabil î
Dê bêt û ret şahane reqs

Qet nabe ku, îlle, bivê-nevê, herhal, çawa be jî, çi be jî.

Qabil e ku ti kes li malê tine be.


debeng

debengtir (comparative)
herî debeng (merkezî) (superlative)
tewrî debeng (rojavayî) (superlative)
debengtirîn (soranîzm) (superlative)
دهبهنگ (Kurdish-Arabic)
debing
dibeng
dibing
bêdeng
dereng

delodîn, peledîn, tiredîn, kerçove, aqilsivik, kêmaqil, netemam, apter, cahil, xeşîm, naşî, nezan,
 kawik, xêvik, evdal, gewc, goc, xirrexav, xêv, fodil, koz, bomik, bûdela

Çend debengît.

Peyveke me kurdan a xweş heye ji bo kesên ehmeq, debeng û ji derdor bêagahî, dibêjin "Kerê bi lingê paş ve girêdayî."

Jîr Dilovan: Newroz û sergadoşên Enqerê, Netkurd.com, 3/2007

ehmeq, xêtik, bûdele, bêaqil, bêhiş, dîn, heşsivik, serhişk, dilsaf, safderûn, kurfût, şêtik, heynik


sergadoş

sergadoştir (comparative)
herî sergadoş (merkezî) (superlative)
tewrî sergadoş (rojavayî) (superlative)

Di CNN Turk de çavên min diçin ser nûçeyekê… Serokwezîr Erdogan û sergadoşên giregir ên Enqerê, agirekî lawaz vêxistine û xwe ser re diavêjin. Li ser sidan bi çakûçan li hesin dixin! Hêkên kelandî li hev dixin!


xirabîkar

tawanbar

Kesa/ê ku xirabiyan dike yan xirabî kirine.


nearam

nearamtir (comparative)
herî nearam (merkezî) (superlative)
tewrî nearam (rojavayî) (superlative)
nearamtirîn (soranîzm) (superlative)

bêzar, bêhal, bêhedan, ne aram, nerehet, ne hêwir, ne hêmin, ji aramiyê bêpar

tengezar, nexweş, nesax, aciz, bêhizûr^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêhedan

bêhedantir (comparative)
herî bêhedan (merkezî) (superlative)
tewrî bêhedan (rojavayî) (superlative)
bêhedantirîn (soranîzm) (superlative)

nearam bêzar, bêhal, ne aram, nerehet, ne hêwir, ne hêmin, bêsebir, ji hedanê bêpar

aciz, bêzar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


miqate

miqatetir (comparative)
herî miqate (merkezî) (superlative)
tewrî miqate (rojavayî) (superlative)
miqatetirîn (soranîzm) (superlative)
مقاتە (Kurdish-Arabic)
meqate
miqayit


tahîtî

Her tişta/ê Tahîtiyê yan miletê wê yan zimanê wê.


reşbîn

reşbîntir (comparative)
herî reşbîn (merkezî) (superlative)
tewrî reşbîn (rojavayî) (superlative)
reşbîntirîn (soranîzm) (superlative)


pesîmîst

pesîmîsttir (comparative)
herî pesîmîst (merkezî) (superlative)
tewrî pesîmîst (rojavayî) (superlative)
pesîmîsttirîn (soranîzm) (superlative)
pessîmîst
pêsîmîst
pêssîmîst

reşbîn, bêhêvî, ne hêvîdar,
kesa/ê ku bawerî bi biserketinê nîne

bedbîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilpak

dilpaktir (comparative)
herî dilpak (merkezî) (superlative)
tewrî dilpak (rojavayî) (superlative)
dilpaktirîn (soranîzm) (superlative)
دلپاك (Kurdish-Arabic)
dilpakij
dilpaqij

dilsaf, ne niyetxirab, ne dexes, ne hesûd

cahil, naşî, xeşîm, ne hîlebaz, ne cembaz, ne gelac, ne kone


hilebaz

hîlebaz, fêlbaz, cambaz, şatir, qurnaz, xapîner, lêbker, hîleker, mizewir, kone, gelac, şeytan


navendî

merkezî, sentral, tişta/ê li navendê, ne rexkî, ne herêmî, ne deverkî


merkezî

navendî, sentral, tişta/ê li navendê, ne rexkî, ne herêmî, ne deverkî

Erşê ezîmê ekber e *Zînet û raza merkezîEw kursiya heq li ser e


nenas

Biyanî, xerîb, kesa/ê ku mirov nizane ka kî ye.


pejmûrde

pejmûrdetir (comparative)
herî pejmûrde (merkezî) (superlative)
tewrî pejmûrde (rojavayî) (superlative)
pejmûrdetirîn (soranîzm) (superlative)
pejmurde
peşmurde
peşmûrde

Ji farisî پژمرده (pejmordê, “çilmisî”) ji پژمردن (pejmorden, “çilmisîn”) belkî ji پژمردن (پژ (pej, “qurmiçî”) + مردن (morden, “mirin”)).

/pɛʒmuːɾˈdɛ/

perîşan, şerpeze, kepaze, rezîl, riswa, belingaz, reben

Dev ji wan teoriyên peşmûrde berde Evdile Beg!


qulipandî

wergerandî, dagerandî, qulipî, wergeriyayî, dageriyayî,
li ser teniştê yan serûbin,
tişta/ê ku hatiye qulipandin


qulipî

wergeriyayî, dageriyayî, qulipandî, wergerandî, dagerandî,
li ser teniştê yan serûbin,
tişta/ê ku hatiye qulipandin


albîno

albînotir (comparative)
herî albîno (merkezî) (superlative)
tewrî albîno (rojavayî) (superlative)
albînotirîn (soranîzm) (superlative)

ajelên ku pîgment li leşê wan nîne û loma rengê wan spî yan zer e tevî ku nijadê wan ji rengên din e

Li gor encamên lêkolînan, Zal dema ji diya xwe çê dibe, "Albîno" ye, ango hemî pûrta canê wî sipî ye: Birû û bijang û pora serî sipî ye, weke hiriya pez e.

Edîb Polat: Di Destana Ristemê Zabilî de rola Teyrê Sîmir, Amidakurd.com, 4/2004


dabetulerd

dabetulerdtir (comparative)
herî dabetulerd (merkezî) (superlative)
tewrî dabetulerd (rojavayî) (superlative)
dabetulerdtirîn (soranîzm) (superlative)


kebîr

kebîrtir (comparative)
herî kebîr (merkezî) (superlative)
tewrî kebîr (rojavayî) (superlative)
kebîrtirîn (soranîzm) (superlative)


ûc

ûctir (comparative)
herî ûc (merkezî) (superlative)
tewrî ûc (rojavayî) (superlative)
iwîc
îc
'îc
'wîc
'ûc
Ûcê Ecemê

xwere

Kesa/ê ku pirr dixwe lê dîsan jî têr nabe.

‘Iwîc, ew mirovê corek û şîyaneka zêde ji xelkê dî hebît ji bo xwarinê û digel hindê jî bihêz û qudret in. Ev nave wekû di serbor û serhatiyên kevin û dêrîn da hatîn ko ‘wîc ew kabra bûye ko alikariya Nuh Pêxemberî kiriye bo komkirina daran daku gemiya xwe pê çê bike.

Ehmed Qerenî: Girew û hevrikî di navbera mîrê Hekariya û paşayê Behdînan da, Transkrîpsiyon (Tîpguhestin): Hallocî Larê, Nefel.com, 2/2009


optîmîst

optîmîsttir (comparative)
herî optîmîst (merkezî) (superlative)
tewrî optîmîst (rojavayî) (superlative)
optîmîsttirîn (soranîzm) (superlative)
optimîst

kesa/ê ku bawerî bi biserketinê heye,
kesa/ê bawer dike ku tiştek yan her tişt dê baş çêbibe

kesa/ê çavên wê / wî baş dinyayê dibînin


herêmî

deverî

Tişta/ê ku li herêmekê yan hin herêman heye lê ne li tevaya welatî yan cîhanê.


deverî

herêmî, minteqî,
tişta/ê ku li herêmekê yan hin herêman heye lê ne li tevaya welatî yan cîhanê


bêhêvî

bêumêd, neçar, kesa/ê ku bawer nake ku dê ti tiştek baş dê biqewime,
kesa/ê ku ti hêvî û umêd nînin


bêumêd

bêumêdtir (comparative)
herî bêumêd (merkezî) (superlative)
tewrî bêumêd (rojavayî) (superlative)
bêumêdtirîn (soranîzm) (superlative)
bêomêd
bêomîd
bêumîd

bêhêvî, neçar, kesa/ê ku bawer nake ku dê ti tiştek baş dê biqewime, kesa/ê ku ti hêvî û umêd nînin

Ti caran bêumêd nebe, çinku Xwedê herdem digel miroviye.


teknokrat

Deyn ji îngilîzî technocrat yan ji fransî technocrate, binêrin tekno- + -krat.

Wezîrê/a ku pispor û zana ye lê ne siyasetvan e.

Tê ragihandin ku vekişiyana 6 wezîrên ser bi Rewta Sadr ji hukumeta Iraqê li ser esasê lihevkirineka berê ya bi dizî ya di navbera Nûrî El Malikî û Muqteda Sar bûye da sadirî rê vekin ku ew her şeş wezaret bi kesên serbixwe û teknokrat bên dagirtin.

Pisporê/a anku şarezayê/a biwarek teknolojiyê.


wefadar

wefadartir (comparative)
herî wefadar (merkezî) (superlative)
tewrî wefadar (rojavayî) (superlative)

dilsoz

Ne derewker, ne durû, ne derewîn, ne virrek, rastgo.

Mestîne ji destê min nigînê
Gava tu diçî ve ey wefadar
Evrenge ji min bibêje dildar

sozdar, pabend, pêgir, loyal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hilbijartî

tişta/ê yan kesa/ê ku hatiye hilbijartin, jêgirtî, bijartî


ekser

piranî, zorîne, para pirr, gelek, zêdetir

Wekî dinê ekserêd eqradan heta heft bavan navêd ecdadêd xwe dizanin û xizm û eqrabayetî winda nakin.

Adetên Kurdîstan, M. Mahmut Beyazîdî, werger: Delîlo Îzolî

Dawûdî û sibtî û nesara
Tewrat ewan ji bîr kir ekser
incîl û Zebûr çûn ji ezber


sadiq

wefadar

Ne derewker, ne durû, ne derewîn, ne virrek.

Dergehê fethê vebû îro li mehcûran 'ecebBendeyê sadiq seher amancê reştûzên xwe kirMin bi qewlê dijminan dit ber xedengan bêsebeb


beste

bestetir (comparative)
herî beste (merkezî) (superlative)
tewrî beste (rojavayî) (superlative)


asil

torin, zadegan, hîlaw, resen, nişav, tovrind, esîl


miqabil

hember, hevber, beraber, pêşber, li ber hev

Xurşîd e mah û müşteriPêrû di muqabil danînsan e b'şiklê peri


kêmbiha

kêmbihatir (comparative)
herî kêmbiha (merkezî) (superlative)
tewrî kêmbiha (rojavayî) (superlative)
kêmbihatirîn (soranîzm) (superlative)
kêmbeha
kêmbuha

erzan, ne giran, ne bihadar, teqrîben bêbiha

bênirx^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilniya

dilniyatir (comparative)
herî dilniya (merkezî) (superlative)
tewrî dilniya (rojavayî) (superlative)
dilniyatirîn (soranîzm) (superlative)

piştrast, eseh, bêguman, misoger, ekîd, musir

Divê hûn dilniya bin ku çarseriyeka eskerî ji bo vê meselê tu feyde nade.

4/2007], Nêçîrvan Barzanî di hevpeyivînekê de li gel CNNTurk, Netkurd.com

Tevî ku ez dilniya me ku tu ê xwe ji vê daxwazê re sersar nekî jî

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 67, ISBN 978-605-2246-80-1


piştrast

piştrasttir (comparative)
herî piştrast (merkezî) (superlative)
tewrî piştrast (rojavayî) (superlative)
piştrasttirîn (soranîzm) (superlative)
پشتڕاست (Kurdish-Arabic)
pişrast

bêguman, bêşik, amin, emîn, ne dudil, bidelîl, bipalpişt, bibelge

Ez piştrast im ku em ê bi ser bikevin.

Ew ne piştrast e ka dê were yan na.

Ne piştqoz, ne piştxwehr, ya/ê ku pişta wî/ê rast e.


rastgo

rastgotir (comparative)
herî rastgo (merkezî) (superlative)
tewrî rastgo (rojavayî) (superlative)
rastgotirîn (soranîzm) (superlative)
راستگۆ (Kurdish-Arabic)
rastbêj

pêbawer

Kesa/ê ku rastiyê dibêje; kesa/ê ku derewan nake.


enirrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre enirandî.


deverkî

herêmî, navçeyî, mehelî, ya deverekê yan hin deveran


ultimate

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-ultimate.wav


strange

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-strange.wav


bijzonder

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-bijzonder.wav


unit

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-unit.wav


clear

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-clear.wav


guherrok

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guherok.


guherrbar

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guherbar.


mayinde

mayindetir (comparative)
herî mayinde (merkezî) (superlative)
tewrî mayinde (rojavayî) (superlative)
mayindetirîn (soranîzm) (superlative)
mayende
mayînde

xweragir, ne guherbar, ne guherok, tişta/ê ku naguhere, tişta/ê ku wek xwe dimîne, domdirêj, dirêjxayen

xurt, qayîm^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


coşdar

coşdartir (comparative)
herî coşdar (merkezî) (superlative)
tewrî coşdar (rojavayî) (superlative)
coşdartirîn (soranîzm) (superlative)

dilxweş, kêfxweş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


durû

durûtir (comparative)
herî durû (merkezî) (superlative)
tewrî durû (rojavayî) (superlative)
durûtirîn (soranîzm) (superlative)
دوروو (Kurdish-Arabic)
durwî
dûrû

minafiq

Ne rastgo, ne wefadar, kesa/ê ku wek gotinên xwe nake, kesa/ê ku dijî gotinên xwe dike.

Hemî gava dumahîka mirovên durû ya xirab e.


pelişxe

pelişxetir (comparative)
herî pelişxe (merkezî) (superlative)
tewrî pelişxe (rojavayî) (superlative)
pelişxetirîn (soranîzm) (superlative)


verûtandî

rûtandî
rûçikandî
rûtikandî
verûçandî
verûçikandî

rûtkirî, pûrtikandî, verûçikandî, mû jê vekirî,
tişta/ê ku hatiye verûtandin


verûçikandî

rûtandî
rûçikandî
rûtikandî
verûçandî
verûtikandî

rûtkirî, pûrtikandî, verûtandî, mû jê vekirî,
tişta/ê ku hatiye verûçikandin


med

I'm in med school.


ebes

ebestir (comparative)
herî ebes (merkezî) (superlative)
tewrî ebes (rojavayî) (superlative)
ebestirîn (soranîzm) (superlative)
abes

tewş, eletewş, bêmifa, bêwec, bêsûd, bêkêr, bêfêde, bêkelk, bêfeyde
 tişta/ê mifa jê nîne yan nabe

Da di seyra işqê bê dilber neçî,
Lê dibit seyra te bê dilber ebes.


nerehet

nerehettir (comparative)
herî nerehet (merkezî) (superlative)
tewrî nerehet (rojavayî) (superlative)
nerehettirîn (soranîzm) (superlative)
nerihet

ne rehet, ne aram, bêhizûr, ne hêwir, bêistiqrar, ne hêmin


bêhizûr

bêhizûrtir (comparative)
herî bêhizûr (merkezî) (superlative)
tewrî bêhizûr (rojavayî) (superlative)
bêhizûrtirîn (soranîzm) (superlative)
bêhuzûr

Ne rehet, ne aram, nerehet, ne hêwir, bêistiqrar, ne hêmin.


bêistiqrar

bêistiqrartir (comparative)
herî bêistiqrar (merkezî) (superlative)
tewrî bêistiqrar (rojavayî) (superlative)
bêistiqrartirîn (soranîzm) (superlative)
bêistîqrar
bêîstiqrar
bêîstîqrar

ne rehet, ne aram, nerehet, ne hêwir, bêhizûr, ne hêmin


bêreng

bêrengtir (comparative)
herî bêreng (merkezî) (superlative)
tewrî bêreng (rojavayî) (superlative)
bêrengtirîn (soranîzm) (superlative)

ne rengîn, ne bireng, ne rengdar, ne rengdayî, tişta/ê ku ti reng lê nînin,
tişta/ê ku ji hemû rengan bêpar e


lêbok

lêboktir (comparative)
herî lêbok (merkezî) (superlative)
tewrî lêbok (rojavayî) (superlative)
lêboktirîn (soranîzm) (superlative)
lêhbok
lihbok

hîlebaz, xapîner, xapînok, sixtekar, cembaz, durû, şalûz, şatir, şeytan, derewîn, virrek, ne rastgo, ne wefadar

kone, fêlbaz, cambaz, minafiq, qurnaz, mizewir, derewker^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tarûmar

tarûmartir (comparative)
herî tarûmar (merkezî) (superlative)
tewrî tarûmar (rojavayî) (superlative)
تارومار (Kurdish-Arabic)
taromar

xirabe

Tiştê ku pûçbûyî an jî bûye parçe parçe û jinavçûyîye.


virek

derewker, derewîn, hîlebaz, lêbok, sixtekar, şalûz, cembaz, derewîn, durû, ne rastgo, ne wefadar, minafiq


rûmetdar

rûmetdartir (comparative)
herî rûmetdar (merkezî) (superlative)
tewrî rûmetdar (rojavayî) (superlative)
rûmetdartirîn (soranîzm) (superlative)
روومەتدار (Kurdish-Arabic)
rîmetdar
rwîmetdar

birûmet, bihadar, giranbiha, nirxdar, nirxgiran, binirx, birêz, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, biqedir, bihagiran, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî, binamûs


dilsaf

dilsaftir (comparative)
herî dilsaf (merkezî) (superlative)
tewrî dilsaf (rojavayî) (superlative)
dilsaftirîn (soranîzm) (superlative)
دلساف (Kurdish-Arabic)
dilsafî

dilpak, dilpaqij, ne niyetxirab, ne dexes, ne hesûd

cahil, naşî, xeşîm, ne hîlebaz, ne cembaz, ne gelac, ne kone


sixtekar

derewîn

Kesa/ê ku tiştan sixte dike, ne rastgo, ne wefadar.


dexes

dexestir (comparative)
herî dexes (merkezî) (superlative)
tewrî dexes (rojavayî) (superlative)
dexestirîn (soranîzm) (superlative)


tehlikeli

ziyandar, xeternak, talûke, xeter, tehlîke


milîter

milîtertir (comparative)
herî milîter (merkezî) (superlative)
tewrî milîter (rojavayî) (superlative)
milîtertirîn (soranîzm) (superlative)
mîlîter


sekinî

rawestî, neliv, bêlebat, sekinandî, tişta/ê ku sekiniye

147. Bûn eqiran herdû nezer148. Sekinî palda şibakêSahibşeml û siwakê

rawestandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rawestî

sekinî, neliv, bêlebat, sekinandî, rawestandî, tişta/ê ku rawestiye


pêbawer

pêbawertir (comparative)
herî pêbawer (merkezî) (superlative)
tewrî pêbawer (rojavayî) (superlative)
pêbawertirîn (soranîzm) (superlative)
pêbahwer
pêbehwer
bêbawer

sadiq

Kesa/ê yan tişta/ê ku baweriya mirovî pê tê.

/peːbɑːˈwɛɾ/


bireng

birengtir (comparative)
herî bireng (merkezî) (superlative)
tewrî bireng (rojavayî) (superlative)
birengtirîn (soranîzm) (superlative)


rengdar

rengdartir (comparative)
herî rengdar (merkezî) (superlative)
tewrî rengdar (rojavayî) (superlative)
rengdartirîn (soranîzm) (superlative)


biheştî

beheştî
behiştî
behuştî
behûştî
bihiştî
behuştî
bihuştî
bihûştî
buhuştî
buhûştî
beḧeştî
beḧiştî
beḧuştî
beḧûştî
biḧeştî
biḧiştî
biḧuştî
biḧûştî
buḧeştî
buḧiştî
buḧuştî
buḧûştî

cenetî, tişta/ê biheştê yan têkildarî wê

Biheştiyê bavê min çîrok bo me digotin.'.


xêrxwaz

kesa/ê ku dixwaze ku kesên din xêran bidinê


free

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-free.wav

belaş, herwe, herwa, muft, mift, bêpare, bêpûl


bêheq

belaş

Bi xorayî, tişta/ê ne hewce ye bo bidestxistina wê / wî pare ango dirav ango pere bêt dan.


bedewa

bedewatir (comparative)
herî bedewa (merkezî) (superlative)
tewrî bedewa (rojavayî) (superlative)
bedewatirîn (soranîzm) (superlative)
bêdawa


frei

azad, serbest, berdayî, rizgar, xweser, serbixwe


azadîxwaz

azadîxwaztir (comparative)
herî azadîxwaz (merkezî) (superlative)
tewrî azadîxwaz (rojavayî) (superlative)
azadîxwaztirîn (soranîzm) (superlative)
azadîxwez

kesa/ê ku doza azadiyê dike, kesa/ê ku azadiyê dixwaze


herrifî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herifî.


hilweşiyayî

kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, ruxiyayî, ruxandî, herifî, hilweşandî, herifandî, heraftî,
tişta/ê ku hatiye hilweşandin yan bi xwe hilweşiye

avahî, xirabkirî, xirabbûyî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ruxiyayî

kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, hilweşiyayî, ruxandî, herifî, hilweşandî, herifandî, heraftî,
tişta/ê ku hatiye ruxandin yan bi xwe ruxiye

avahî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


herrifandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herifandî.


goştxwer

Mirova/ê yan ajelê/a ku goştî (ne tenê riwekan) dixwe.

sewalên ku debara jiyana wan tenê goşt e û nikarin biçêrin


xweristî

خوەرستی (Kurdish-Arabic)
xoristî
xuristî

siriştî, xwezayî, tebîî, natûrel,
têkildarî xweristê


xwezayî

siriştî, xweristî, tebîî, natûrel,
têkildarî xweristê


tebîî

Ji erebî طَبِيعِيّ (ṭabīʿiyy), têkildarî tebîet.

Hin padişeh in hinek wezîr inHindek ji teherruka tebî'îEw têne bi nuqteya rebî'î


natûrel

natûreltir (comparative)
herî natûrel (merkezî) (superlative)
tewrî natûrel (rojavayî) (superlative)
natûreltirîn (soranîzm) (superlative)
natûral

siriştî, xwezayî, xweristî, tebîî,
têkildarî xweristê


natuurlik

siriştî, xwezayî, xweristî, tebîî, natûrel


angeboren

zikmakî, siriştî, xwezayî, xweristî, tebîî, natûrel


natural

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-natural.wav


natuurlijk

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-natuurlijk.wav


zikmakî

binyatî, fitrî, bingehî, tişta/ê ku mirovî ji zanê ve heye,
tişta/ê ku dema mirov têt dinyayê li gel mirovî heye,
tişta/ê ku ne mirov piştî welidînê hîn bûye yan mirovî wergirtiye

Pismamê min di zikmakî de yê kore bû.


true

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-true.wav


guherrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre guherandî.


serfiraz

serfiraztir (comparative)
herî serfiraz (merkezî) (superlative)
tewrî serfiraz (rojavayî) (superlative)
serferaz
serfîraz
serfraz

Ji farisî سرفراز (sarfarâz),^([çavkanî hewce ye]) ji سرـ (sar-, “ser”) + فراز (farâz, “bilind”).

serbilind

Kesa/ê ku bi kar û kiryarên xwe yan yên kesek din razî ye û ne hewce ye ji ber wan şerm bike.

ilmê me bibînitin rewacê
Ger dê hebûya me serfirazek
Sahibkeremek suxennewazek


serbilind

serbilindtir (comparative)
herî serbilind (merkezî) (superlative)
tewrî serbilind (rojavayî) (superlative)
serblind
pozbilind


serberz

serberztir (comparative)
herî serberz (merkezî) (superlative)
tewrî serberz (rojavayî) (superlative)
serberiz

serbilind, serfiraz, şanaz,
kesa/ê ku bi kar û kiryarên xwe yan yên kesek din razî ye û ne hewce ye ji ber wan şerm bike

serfiraz, şanaz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


destekder

alîkar

Kesa/ê ku destekê dide kesek din; tişta/ê ku alîkarî jê heye.

terefdar, parêzvan, palpişt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


evandî

xweşdivî, hezkirî, bijandî, dilber, berdilî, xoşewîst, hebîb

delalî, yar, dost^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rojhilatî

Asyayî yan efrîqî, ne ewropî yan emerîkî.


malî

tişta/ê maliyetê yan malî yan têkildarî wan


nîwî

nîvî, ne tijî û ne jî vala, ne hemû lê ne tine jî


bêaga

bêagatir (comparative)
herî bêaga (merkezî) (superlative)
tewrî bêaga (rojavayî) (superlative)
bêagatirîn (soranîzm) (superlative)
bêagah
bêage
bêageh
bêagih

bêhay, bêxeber,
kesa/ê ku hay ji xwe yan ji tiştekî nîne

Pê agehe j' terbiyyetê
Şeyx aşiq e bêageh e
Qet hay ji halê me neh e


afgelopen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-afgelopen.wav


último

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-último.wav


ewilîn

yekem, nixurîn,nixust,pêşîn, berî hemûyên din

Nûn qelem jê afirandDarêhte lewha ewelîRizq û nesîb pê qediran

destpêkî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


cold

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-cold.wav


hot

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-hot.wav


galip

biserketî, xalib, mizafer, miwafiq, serfiraz


çûyî

borî, derbasbûyî, nemayî,
ya / yê ku çûye


bêbiha

bêbihatir (comparative)
herî bêbiha (merkezî) (superlative)
tewrî bêbiha (rojavayî) (superlative)
bêbihatirîn (soranîzm) (superlative)
بێبها (Kurdish-Arabic)
bêbeha
bêbuha

ne bi biha, ne giran, erzan, bênirx, bêqîmet, ne bihadar, ne bihagiran, ne giranbiha

Da bibit ew zinde vê re
Yarê sadiq bêbiha ye
'Aşiqên sadiq di kêm in


bêqîmet

bêqîmettir (comparative)
herî bêqîmet (merkezî) (superlative)
tewrî bêqîmet (rojavayî) (superlative)
bêqîmettirîn (soranîzm) (superlative)
bêqiymet

bêbiha, ne bi biha, ne giran, erzan, bênirx, ne bihadar, ne bihagiran, ne giranbiha


lawsî

her tişta/ê Lawsê, zimanê wê yan gelê wê


xirriyayî

abal

Kesa/ê li ser rêya rast nemaye, kesa/ê ji dînê xwe yan doza xwe cuda bûye.


sûrî

tişta/ê ku li Sûriyeyê çêbûye yan li wir hatiye çêkirin


payî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

nivistî

şiyar, ne di xew, ne nivistî, ne raketî, ne razayî

qasî solixekê min li mangê serkir xewa min revîya. ez payî bûm

Bîrnebûn hj. 40 → here lînkê https://web.archive.org/http://netewe.com/PDF/kovar/Birnebun/40.pdf arşîv


dilşkestî

دلشکەستی (Kurdish-Arabic)
dilşikestî
dilşikiyayî
dilşkiyayî

azarde, rencîde, dilmayî, xeyidî, dilsar, xeyalşkestî, sil

bêcoş, bêzewq, bêkêf, bêhêvî, bêhal, bêzar, tengezar, aciz, kerixî, tûre, westiyayî, betilî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


başarılı

biserketî, miwafiq, serbilind, serfiraz, şanaz, serberz


şikodar

şikodartir (comparative)
herî şikodar (merkezî) (superlative)
tewrî şikodar (rojavayî) (superlative)


miwafiq

mewafeq
mewafuq
miwafeq
miwafuq
muwafeq
muwafuq

biserketî, mizafer, serfiraz, serbilind, şanaz, serberz

kêfxweş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


глобален

cîhanî, dinyayî, gerdûnî, alemî, global, unîversal, cîhanşumûl, alemşumûl, navneteweyî


profesyonel

profesyoneltir (comparative)
herî profesyonel (merkezî) (superlative)
tewrî profesyonel (rojavayî) (superlative)
profesyoneltirîn (soranîzm) (superlative)

pîşedar

Kesa/ê ku wî karî dike yê ku pîşeya wê heye.


peledîn

peledîntir (comparative)
herî peledîn (merkezî) (superlative)
tewrî peledîn (rojavayî) (superlative)
peledîntirîn (soranîzm) (superlative)
beledîn
behledîn
pehledîn

aqilsivik, tirredîn, delodîn, hol, cahil, nezan, nefam, bêhiş, bêaqil

heşsivik, xişîm, naşî, şêt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tirredîn

teredîn
terredîn
tiredîn
tirrodîn
tirodîn

Ji tirr + -e + dîn. Guhartoyeke din heye wek terredîn ku ji terr + dîn çêbûye anku tercan, xortênûciwan û terr û teze, tazexort... Bo bikaranîna "dîn" a bi maneya xort binêre delikanlı (“xwîndîn”) a tirkî, "dîno" jî wek bangkirineke ji aliyê keçan ve bo lawikan tê bikaranîn. Ji "TERRedîn" an "TIRRedîn" kîjan pêşî hatiye nayê zanîn, lê yekî yekî şaş kiriye û a ku tirr tê de ye bûye hevwateya "peledîn, delodîn, dînik", a din jî wek "tercan" çêbûye lê bi heman maneyê li kar nîne. "tirr" ji bo çêrkirin an diyarkirinabêhişî û gêjî gelek tê bikaranîn; wek ho(l)tirr/hontirrk, şotirr, tirrek...

aqilsivik, peledîn, delodîn, hol, cahil, nezan, nefam, bêhiş, bêaqil

heşsivik, xişîm, naşî, dîn, şêt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


delodîn

delodîntir (comparative)
herî delodîn (merkezî) (superlative)
tewrî delodîn (rojavayî) (superlative)
delodîntirîn (soranîzm) (superlative)
dilodîn
deledîn
diledîn

aqilsivik, peledîn, tirredîn, hol, cahil, nezan, nefam, bêhiş, bêaqil

xişîm, naşî, dîn, şêt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nefam

nefamtir (comparative)
herî nefam (merkezî) (superlative)
tewrî nefam (rojavayî) (superlative)
nefamtirîn (soranîzm) (superlative)
nefahm
nefahim
nefehim
befehm
nefêm
nefêhim
nefêhm

ne fama, bêfam, cahil, nezan, naşî, xişîm, aqilsivik, peledîn, delodîn, hol, cahil, nezan, bêhiş, bêaqil, ne fehma, ne fehîm

tirredîn, negihiştî, netêgihiştî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêmêr

Jina ku mêr nekiriye yan ji mêrê xwe cuda bûye yan jî mêrê wê miriye.


bimêr

jina ku mêrê xwe heye,
jina ku zewiciye û ji mêrê xwe cuda nebûye û mêrê wê nemiriye


zîq

zîqtir (comparative)
herî zîq (merkezî) (superlative)
tewrî zîq (rojavayî) (superlative)
zoq
zûq
zwîq
zîç
zîl
zîn
zîp
zîv
zîw
zîx
zîz

Du çavên zîq.


kîmyayî

Têkildarî kîmyayê; tişta/ê ku bi alîkariya kîmyayê hatiye çêkirin.


întîm

întîmtir (comparative)
herî întîm (merkezî) (superlative)
tewrî întîm (rojavayî) (superlative)
întîmtirîn (soranîzm) (superlative)

prîvat, personal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


demokratîk

demokratîktir (comparative)
herî demokratîk (merkezî) (superlative)
tewrî demokratîk (rojavayî) (superlative)
demokratîktirîn (soranîzm) (superlative)
demoqratîk
dîmokratîk
dîmoqratîk

gelperwer, tişta/ê li gor rêbazên demokrasiyê


zîz

zîztir (comparative)
herî zîz (merkezî) (superlative)
tewrî zîz (rojavayî) (superlative)
zîq

Rewşa ku em tê de pirr zîz e.

Danîn çi xeyal e ey dilefkar
Kanî li me aş e ya ne zîz e
Baxê wî bihar e ya peyîz e

Ew stiranên zîz dibêje.

Heta stêrkên şeva reş ku ji me re dibişirîn jî - meriv digot qey - strana xerîbiyê bi awakî zîz û kezebxur digotin.

Jina wî zîz bû û çû mala bavê xwe.


dabîn

dabîntir (comparative)
herî dabîn (merkezî) (superlative)
tewrî dabîn (rojavayî) (superlative)
dabîntirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî تأمين (teimîn) ku wek "temîn, teimîn" jî ketiye kurdî. Guherîna b/m hev û d/t bi hev diyardeyeke/fenomeneke berbelav e. Herwiha "ei" gelek caran dibe "a". Ji heman rehî: amîn, emanet, emîn, emn, emniyet...

terxan, misoger, temîn, tekîd, ekîd, eseh

Pare bo projeyekê dabîn kirin.

Pare bo projeyekê dan yan destnîşan kirin

misogerî, ekîdkirin, esehî, piştrastî, bicihanîn, pêbawerî, peydakirin, destnîşankirî, eseh, diyar, pêşkêş, raber, araste^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


çilek

Ji çil + -ek, cotrreha silek. Bide ber soranî چڵێس (çllês).

xwazok, parsek, çil
(bi taybetî zarok, çilpîs, nefspîs),

ji bo kesên cavbirçî û têrnexwer tê gotin


provoke

Ji fransî [Peyv?], têkildarî provokasyon

(provoke kirin): tirane pê kirin, esebî kirin, arandin, aciz kirin, enirandin


qusandî

kurtkirî, kinkirî
(bi taybetî rî yan simêl)


bênaverok

bênaveroktir (comparative)
herî bênaverok (merkezî) (superlative)
tewrî bênaverok (rojavayî) (superlative)
bênaveroktirîn (soranîzm) (superlative)
bênaverok

vala, xalî,
tişta/ê ku ti naverok nîne yan jî naveroka wê bêwate ye yan jî ne giring e


bênaverrok

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bênaverok.


neliv

nelivtir (comparative)
herî neliv (merkezî) (superlative)
tewrî neliv (rojavayî) (superlative)
nelivtirîn (soranîzm) (superlative)
نهلڤ (Kurdish-Arabic)
bêliv

rawestî, sekinî, bêlebat, sekinandî, tişta/ê ku na live


bêliv

bêlivtir (comparative)
herî bêliv (merkezî) (superlative)
tewrî bêliv (rojavayî) (superlative)
bêlivtirîn (soranîzm) (superlative)
neliv


sekinandî

rawestandî, neliv, bêlebat, bêliv, tişta/ê ku hatiye sekinandin

rawestî, sekinî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rawestandî

sekinandî, neliv, bêlebat, bêliv, tişta/ê ku hatiye rawestandin

sekinî, rawestî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sana

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sana.wav

sax, saxlem, ne nexweş, ne nesax, ne xeste


malade

Je suis malade.


ziek

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-ziek.wav


doente

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-doente.wav


safî

Çengekî axê ji wê qebra şerîfGirt û ba tesnîmê safî kir hevîr

sade, saf, bijûn, temîz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xilasbûyî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


nemayî

Nc\wc$<? perîşan im ezNexwcî reng lê nemayîDest li ser falê nihayî

Yan jî porê xwe sor dikin, hinneyê tê didin, (...) tiştê nemayî bi serê porê xwe de tînin.

Mahmûd Lewendî, Compûtera ber dilê min, Weşanxaneya Nefel, 2002


mayî

Weslê kirin ew ji hecrê azadMem mayî di kuncê wehdetê ferdNe yar û ne hemnişîn, ne hemderd


rastgir

rastrew, kapîtalîst yan lîberal yan konservatîv yan nasyonalîst
(lê ne sosyal-demorat yan sosyalîst yan komunîst)

Rapirsîn pêşbîniya wê yekê dikin ku partiya serokwezîrê berê Silvio Berlusconi û hevalbendên wî yên rastgir dê bi kutleyeka mezin derbasî parlemanê bin lê dê nikaribin piraniya dengan wergirin.

2018, 2018 https://web.archive.org/https://www.dengeamerika.com/a/italy-election/4279759.html arşîv, dengeamerika.com


rastrew

rastgir, kapîtalîst yan lîberal yan konservatîv yan nasyonalîst
(lê ne sosyal-demorat yan sosyalîst yan komunîst)


ferhengî

leksîkal, qamûsî, peyvên sade yên netewandî yên ku di ferhengê de cih digirin


ramûsandî

maçandî, maçkirî, paçandî, paçkirî, ya / yê ku hatiye ramûsandin


xemilî

xemildar, bixemil, şên, geş, xemilandî, rengîn


sentral

sentraltir (comparative)
herî sentral (merkezî) (superlative)
tewrî sentral (rojavayî) (superlative)


straight

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-straight.wav


esebî

asabî
asebî
esabî
'asabî
'asebî
'esabî
'esebî
enirandî
xinzirandî
xeyidandî
qehirandî

tûre, qehirî, enirî, har, hêç, xeyidî, xinzirî, sil, bikerb, bikîn


xinzirî

qehirî, enirî, esebî, har, hêç, tûre, xeyidî, sil, bikerb, bikîn, xinzirandî

qehirandî, enirandî, pingirî, xeyidandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xinzirandî

qehirandî, enirandî, esebî, har, hêç, tûre, xeyidandî, sil, bikerb, bikîn, xinzirî,
ya / yê ku hatiye xinzirandin

enirî, xeyidî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qehirandî

enirandî, xinzirandî, esebî, har, hêç, tûre, xeyidandî, sil, bikerb, bikîn, qehirî,
ya / yê ku hatiye qehirandin


trusty

rastgo, sadiq, wefadar, dilsoz, pêbawer, biwefa


bêserûber

bêserûbertir (comparative)
herî bêserûber (merkezî) (superlative)
tewrî bêserûber (rojavayî) (superlative)
bêserûbertirîn (soranîzm) (superlative)

bêpergal, bikêmasî, biqisûr, bêteşe, ne birêkûpêk, ne rêzkirî, ne dûz, ne dirist, ne sax, ne kamil, ne temam

Di çarçoweya dîmeneke dî de, hilma çoleke bêserûber, di bin rewq û şewqa tavê de diqemitî.

Nûdem Hezex: Bîr, Weşanên Dara, 2018, r.7

Wext, eve bû; mekanekî bêserûber ko bi tenê ji dengan dihate pê.

Mehmed Uzun, Hawara Dîcleyê 1, Weşanên Nefel, 2003, r. 101

ژنوی بیرا وێ ھات کو بویکا خۆ ژبیر کر بوو، ھەلگرت و بەرێ خۆ دایێ دیت گەلەك یا بێسەروبەرە(..)

Ji nwî bîra wê hat ku bwîka xo jibîr kir bû, helgirt û berê xo dayê dît gelek ya bêseruber e(..)

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 15


çemiyayî

چەمیایی (Kurdish-Arabic)
çemî
çemyayî
veçemiyayî
veçemî
veçemyayî

tewiyayî, xwehr, qoz, xûz, veçemiyayî, çemandî, tewandî,
 veçemandî, xwar, kov, berve


serhişk

serhişktir (comparative)
herî serhişk (merkezî) (superlative)
tewrî serhişk (rojavayî) (superlative)
serhişktirîn (soranîzm) (superlative)

biînad

Kesa/ê ku ji ya xwe nayê xwarê; kesa/ê ku tenezilê nake; kesa/ê ku serê xwe natewîne

Çi pêkola neke ew nehat miroveke serhişk e.


sernerm

sernermtir (comparative)
herî sernerm (merkezî) (superlative)
tewrî sernerm (rojavayî) (superlative)
سهرنهرم (Kurdish-Arabic)
sernerim

kesa/ê ku tenezilê dike,
kesa/ê ku bi hêsanî otorîteyê dipejirîne
kesa/ê ku bi sanahî axiftin digel tê kirin


jihalçûyî

mendehoş, mest, serxweş, sermest, gêj, bêhay, bêaga

mitrî, bêhiş, bicoş, coşdar, bikêf^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nedirist

nediristtir (comparative)
herî nedirist (merkezî) (superlative)
tewrî nedirist (rojavayî) (superlative)
nediristtirîn (soranîzm) (superlative)
nedirust
nedrist
nedrust
nedurist
nedurust

nerast^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nihayî

niheyî
nihoyî
nokeyî
nuhayî
nikayî
nukayî

Bide ber rendeşê 'işqê ew e qessarê hudûsCan li ser destê nihayî di riya canan-i daRûhê sef sef ko vewestane di bazarê hudûs


nihayî

dawîn, talîn, ya dawiyê, yê taliyê, axirîn


central

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-central.wav


kuta

kutatir (comparative)
herî kuta (merkezî) (superlative)
tewrî kuta (rojavayî) (superlative)
kutatirîn (soranîzm) (superlative)
kota

Ji azerî qurtar- (“qedandin, xilas kirin; rizgar kirin”)yan ji zimanekî din yê tirkîkî. Bo zêdetir agahiyan binêre: qurtal.


tewiyayî

çemiyayî, xwehr, qoz, xûz, veçemiyayî, çemandî, tewandî, veçemandî

xwar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tirkîaxiv

Kesa/ê yan bernameya ku dizane bi tirkî bipeyive.


bozewî

buxwirîn, debixî, (cilên spî yên ji ber qirêjiyê) zerbûyî


kir

mit, bêdeng, bêpêjn, kesa/ê yan tişta/ê ti deng anku pêjn jê nayê


kemilandî

gihandî, kemilî, pêşvebirî, pêşxistî, baştirkirî, kamil, temam,
ya / yê ku hatiye kemilandin

pêşketî, perisî, pêşveçûyî, gihiştî, xemilî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


wit

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-wit.wav


hunkuf

hunkuftir (comparative)
herî hunkuf (merkezî) (superlative)
tewrî hunkuf (rojavayî) (superlative)
hunkuftirîn (soranîzm) (superlative)
hinkif
hinkuf
hunkif

guncav, minasib, kêrhatî, bikêr, hêja, hejî


pespaye

pespayetir (comparative)
herî pespaye (merkezî) (superlative)
tewrî pespaye (rojavayî) (superlative)
pespayetirîn (soranîzm) (superlative)
pispaye

kone, gelac, şatir, hîlebaz, cambaz, lêbker


konsantre

Ji fransî concentré ji concentrer i con- + center.

Civandî yan civiyayî, berhevkirî yan berhevbûyî.

Xwe li ser tiştekî konsantre kirin.

hemû hêz û şiyan û dema xwe dan kirina tiştekî

Ev bûyerên ku ji bo karakter û xwendevanan tesaduf in, ji bo nivîskar ne welê ye. Ez bi xwe gelekî li ser van tesadufan rawestiyam, min xwest ez kêliyên jiyanê û bûyerên ne li bende, an ji nişkê ve bi tesadufan bi hev ve girê bidim, çîroka xwe bi ser hev de bînim û bikim serpêhatiyeke konsantrekirî.

Firat Cewerî di hevpeyivînekê de li gel Murad Ciwan li ser romana xwe "Ez ê yekî bikujim", Netkurd.com, 11/2008


mexmî

nepenî, surrî, veşartî, dizîkî, sergirtî, niximandî, nixamtî,
ne eşkere, ne xwiya, ne penî, ne diyar, ne berçav


bonkor

bonkortir (comparative)
herî bonkor (merkezî) (superlative)
tewrî bonkor (rojavayî) (superlative)
bonkortirîn (soranîzm) (superlative)
bonkorî
bonkorîtî
bonkortî

Hevreha tirkî bonkör, ji fransî bon (“baş”) + cœur (“dil”).

Heger mirov bi xwe tiştek nebe û yê li hemberî mirovî jî gelekê bonkorê (dewlemendê) wê tiştê be wiha dibe.

Xecê Yaşar di hevpeyivînekê de li gel Nefel.com, 5/2007


xemilandî

خهملاندی (Kurdish-Arabic)
xemlandî
kemilandî

rengîn, geş, xweşik,
ya / yê ku hatiye xemilandin


karbes

teqawid, karkenar, emekdar, malnişîn, xanenişîn, gandanket,
kesa/ê ku bi dehan salan kar kiriye û paşî ji ber pîriyê yan nesaxiyek demdirêj dest ji karê xwe berdaye lê dîsan jî dewlet meaşî didiyê

karmendek karbes

Ew di 60-saliya xwe de bû karbes.

Karbes muçeyek kêm werdigirin.

Li welatê Tony Blairê ku xûta wî heye bibe karbes, dêlikeke dusalî ku navê wê Poppy ye, teliqiye û tam 13 kudik anîne dinyayê.


niximandî

nixaftî
nixamtî
nixavtî
nixifandî
nixufandî
nixumandî
nixivandî
nixuvandî
nuxaftî
nuxamtî
nuxavtî
nuxifandî
nuximandî
nuxufandî
nuxumandî
nuxivandî
nuxuvandî

seyandî, (di bin tiştekî ve) veşartî, tiştek pê dadayî


seyandî

niximandî, nixamtî, nuxaftî, di bin tiştekê/î de bicihkirî yan veşartî


معا

hevdem, hemdem, hevçax, hevwext, hevkat, sîmultane


giyaxwer

Kes yan ajelên ku giyayan dixwe (lê goşt naxwe)
 giyandar yan mirovên tenê xwarina giyayî dixwin


cimhûrî

komar, repûblîkan, repûblîkî, pergala komarê, li gor pergala cimhûriyetê


kovandar

kovandartir (comparative)
herî kovandar (merkezî) (superlative)
tewrî kovandar (rojavayî) (superlative)
kovandartirîn (soranîzm) (superlative)

xemgîn, melûl, xemxur, derdgiran
 kesê/a ku dilê wî/ê bi kule.

Piştî çûna te dayê, es kovandar mame.


guilty

Ji îngilîziya navîn gilty, gulty, ji îngilîziya kevn gyltiġ (“sûcdar”); herwiha wek guilt + -y.


culpable

Ji îngilîziya navîn culpable, ji fransiya kevn culpable, ji latînî culpabilis (“tawanbar”), ji culpare (“tawan kirin”), ji culpa (“tawan, sûc”).


culpable

Ji latînî culpabilis, herwiha wek culpar + -able.


kulpa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kulpa.wav


rural

gundewar, şiryar, çolter, ladê, çol, çolistan, pesar, çolwar, qir


possible

(yê ku kare were temamkirin an bidestxistin):

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-possible.wav


ebla

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ebla.wav


possível

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-possível.wav


civandî

berhevkirî, komkirî, berhev, civiyayî,
tiştên yan kesên ku hatine civandin


multa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-multa.wav


kwaai

xirab, bed, nebaş, neçê, neçak, nerind, neqenc


malbona

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malbona.wav


slecht

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-slecht.wav


verkeerd

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-verkeerd.wav


şût û rût

şût û rûttir (comparative)
herî şût û rût (merkezî) (superlative)
tewrî şût û rût (rojavayî) (superlative)


berdîberedayî

berdîberedayîtir (comparative)
herî berdîberedayî (merkezî) (superlative)
tewrî berdîberedayî (rojavayî) (superlative)
berdîberdayî

beredayî, bêkêr, bêwec, berbad, tiştê ku bi kêrî tiştî nayê, qet ne hêja

We go Lindsay Lohan? Ewa berdîberdayî? Wîîîî, keçê porkurê ma ne bi kêrî pîvazekê nayê wey! Ê qey xelk kor û hitim bûne bavo, hayhooo!


berdîberdayî

berdîberdayîtir (comparative)
herî berdîberdayî (merkezî) (superlative)
tewrî berdîberdayî (rojavayî) (superlative)


beredayî

beredayîtir (comparative)
herî beredayî (merkezî) (superlative)
tewrî beredayî (rojavayî) (superlative)
beredayîtirîn (soranîzm) (superlative)
berdayî

bêkêr, bêwec, berbad, berdîberedayî,
tişta ku bi kêrî tiştî nayê, qet ne hêja

betal, pûç, xirab, nebaş, bêmifa, xirabe, terabe, tarûmar, wêran, kembax, xopan, dêris, perîşan, şerpeze, belingaz, reben, rezîl, riswa, herimî, heram, pîs, kirêt, bêxêr, bêfêde, kêrnehatî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


jehrawî

jarawî
jahrawî
jehirawî
jehirî
jehrî
jarewî
jahrewî
jehirewî
jehrewî

bijehr, jehrdar, tişta/ê ku jehr tê de heye


mehsûb

mehsûbtir (comparative)
herî mehsûb (merkezî) (superlative)
tewrî mehsûb (rojavayî) (superlative)
mehsûbtirîn (soranîzm) (superlative)

hesêbkirî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hesibandî

jimartî, hejmartî, hesabkirî, mehsûb, hesêbkirî,
ya / yê ku hatiye hesibandin


jimartî

hejmartî, hijmartî, hesabkirî, mehsûb, hesêbkirî,
ya / yê ku hatiye jimartin

hesibandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


miweqet

demkî, berdem, demdiyar, rabor, ne berdewam, ne daîmî, ne herdemî, ne hertimî,
tişta/ê bo demek diyar

Min karek miweqet heye.

demî, fanî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tesel

teseltir (comparative)
herî tesel (merkezî) (superlative)
tewrî tesel (rojavayî) (superlative)
tesele
teselî

têr û tesel


hewcedar

hewcedartir (comparative)
herî hewcedar (merkezî) (superlative)
tewrî hewcedar (rojavayî) (superlative)
hewcedartirîn (soranîzm) (superlative)
هەوجەدار (Kurdish-Arabic)

muhtac, lazim, pêwîst,
 kesa/ê ku hewceyî tiştekî ye,
kesa/ê ku tiştek nîne lê divê hebe

Tu hewcedariya min bi paleyên welê nîn e.


xusûsî

taybet, awarte, radî, xas, arizî, şexsî, ferdî, cuda, ferq


herdemî

daîmî, hertimî, hergavî, berdewam, herwextî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî, sermedî
ya / yê ku herdem heye yan dibe yan têt kirin

bêdawî, nemir, miebed^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hertimî

daîmî, herdemî, hergavî, berdewam, herwextî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî,
ya / yê ku hertim heye yan dibe yan têt kirin

bêdawî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


daîmî

Ya / yê ku daîmen heye yan dibe yan tê kirin.


herwextî

herdemî, herdemî, hergavî, berdewam, daîmî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî,
ya / yê ku daîmen heye yan dibe yan têt kirin

hertimî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hergavî

herdemî, herdemî, herwextî, berdewam, daîmî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî,
ya / yê ku daîmen heye yan dibe yan têt kirin


heyirî

mat, hêbitî, ecêbgirtî, sersur, mendehoş, şaş, metelbûyî, heyirandî

Ez heyirî mam ku fêkiyên bazarê giran bûn.

17. Dayîn heyirî ji macerayêDayîn heyirî ji macerayê

hêbitandî, hêbetî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ecêbgirtî

mat, heyirî, hêbitî, sersur, mendehoş, şaş, metelbûyî, heyirandî, hêbitandî

hêbetî, mest^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sersur

sersurtir (comparative)
herî sersur (merkezî) (superlative)
tewrî sersur (rojavayî) (superlative)
sersurr

mat, heyirî, ecêbgirtî, hêbitî, mendehoş, şaş, metelbûyî, heyirandî, hêbitandî


hevgir

hevgirtir (comparative)
herî hevgir (merkezî) (superlative)
tewrî hevgir (rojavayî) (superlative)
hevgirtirîn (soranîzm) (superlative)

hevgirtî, yekbûyî, hevbend, tiştên ku hev digirin

tiştên ku li hev dikin anku ne dijî hev in

heval, hogir, hevrê, hevbend, dost, kirîv


yekbûyî

hevgirtî, hevgir, yekgir, yekgirtî, hevbend, tiştên ku hev digirin


hevgirtî

yekbûyî, hevgir, yekgir, yekgirtî, hevbend, pêkve, tiştên ku hev digirin


yekgir

yekgirtir (comparative)
herî yekgir (merkezî) (superlative)
tewrî yekgir (rojavayî) (superlative)
êkgir
yêkgir

yekbûyî, hevgir, hevgirtî, yekgirtî, hevbend, pêkve, bitifaq,
tiştên ku hev digirin


yekgirtî

yekbûyî, hevgir, hevgirtî, yek, hevbend, pêkve, bitifaq,
tiştên ku hev digirin


raberî

Destê xwe raberî Xwedê kir.

Bi raberî mal ve çû.


koçî

koç, mişextî, awaretî, koçberî, penaberî, mihacirî, hicrî

salnameya koçî: salnameya îslamî ya ku niha nêzî sala 1400ê ye


hicrî

koçî, mişextî, awaretî, koçberî, penaberî, mihacirî

salnameya hicrî: salnameya îslamî ya ku niha nêzî sala 1400ê ye


mistehsîl

berîner, berhemder, berhemdar, produktîv


metel

Ji erebî مثل (meṯel), hevreha aramî ܡܬܠܐ (meṯla), îbrî משל (maşal).

mat, hêbitî, ecêbgirtî, sersur, mendehoş, şaş, heyirî, heyirandî
 man bêdeng û hêbetî ji ber ecêbiya tiştekî an kiriyarekê


darîn

darî

Tişta/ê ku ji darî çêbûye yan hatiye çêkirin.

Me ji le'lê lebê yarê xwe vexwar ava heyatExyar-i bila têk-i biçin darînêLazim bi xwe ayîneyê Rûhi l-qudus î tu


kirh

kirhtir (comparative)
herî kirh (merkezî) (superlative)
tewrî kirh (rojavayî) (superlative)
kirhtirîn (soranîzm) (superlative)
kirih
kirr
kirrih
kirrh

Ji erebî كَرِهَ (kariha) (dilxelîn, nefretkirin).

kirêt, eblû, ne bedew, ne spehî, ne delal, ne xweşik, ne ciwan, ne rind, ne can, ne şîrîn

Aferîdên heyî û hêçî dijî besî min in. Xweşik bin kirh bin, ne xem e. Bes tenê bila mirov bin

Kovara Mehname, Rê bi maweyê riyan, 1/2004, Ferit Edgü (terciman Brahîm Ronîzêr), hj. 48

kesê/a ku gotinên wî/ê ne xweş in, çors
 xweşik meşik e lê mirovekî pir kirh e


hêbetî

mat, ecêb, awarte, sur, seyr, heyirî, ecêbgirtî

Ez hêbetî mam demê min ew biçavên xwe dîtîn.

دیت پشیکا راوەستیای و یا مایە حێبەتی و شێرزاد ژی ل نێزیك پشیکێ راوەستیای و ما حێبەتی...

Dît pişîka rawestiyay û ya maye ḧêbetî û Şêrzad jî li nêzîk pişîkê rawestyay û ma ḧêbetî...

2012, Leylan Îsmeîl, Bêrîvan û Hîvî (Çîrokêt Zarokan), Çapxana Xanî, Dihok, r. 30


heybet

sawr, saw, sewh, sehm, hêw, hêwl, hêbet, heybet


mahir

şareza, pispor, jêhatî, hoste, behremend, behredar

Wan gotine Heyzebûnê sahir»Derdê li me ey tebîbê mahirBêşubhe dewa ji dest te têtin


mahir

hunerwer, destbikar, cerbez, destbiker, pîşebaz, mahir


pozîtîv

pozîtîvtir (comparative)
herî pozîtîv (merkezî) (superlative)
tewrî pozîtîv (rojavayî) (superlative)
pozîtîvtirîn (soranîzm) (superlative)
pozetîf
pozetîv
pozîtîf

erênî, misbet, erêyî, qebûlker, pejirîner

Bersiva wan bo pêşniyara me pozîtîv bû.

Pêşketinên pozîtîv

forma sade ya rengdêran (ne komparatîv yan sûperlatîv)

atoma ku ji elektronan pirrtir proton hene


girseyî

komî, kozî, tomerî, komelî, kolektîv,
 bi kom, kom bi kom, ne yek yan kitkit

Ji eşîra hindî ya Dongria Kondh ku li dijî şîrketeke kanê şerrê manê dike, heta bi Filistîniyên li ser axa vegirtî, gellek milîtanan nasnameya Naviyan li xwe bar kiriye. Navî lehengên fîlma Avatarê ne berhemek hollywoodî ye. Ev fenomen nîşan dide bê çawa referansên çanda girseyî roj bi roj zêdetir bi armancên siyasî tên bikaranîn.

Le Monde diplomatique kurdî, , Henry Jenkins, hj. 10, Îlon, 2010, r. 23

tebeqî, sinifî, sefî, çînî, refî, grûbî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kolektîv

kolektîvtir (comparative)
herî kolektîv (merkezî) (superlative)
tewrî kolektîv (rojavayî) (superlative)
kolektîvtirîn (soranîzm) (superlative)
kolektîf
kolêktîf
kolêktîv
kooperatîv

Ji fransî collectif (mê: collective) yan îngilîzî collective.

girseyî, komî, kozî, tomerî, komelî,
 bi kom, kom bi kom, ne yek yan kitkit

Dema şertên heyî bên nirxandin, terefa tirk dixwaze ji bona dewleta unîter makezagonek “demokratîk” gorî pîvanên Yekîtiya Ewrupayê bipejirîne. Di vê makezagonê de mafên kollektîf yên neteweya kurd, wekheviya neteweya tirk û tirk tune ye. Bes tê xwestin ku terîfa hevwelatiyê bê guhertin, mafên kesayetî ji bona kurdan bên naskirin.

Îbrahîm Güçlü: Platforma Makezagona Dewleta Federal Pêwîst e, di Netkurd.com de, 5/2011


kozî

kolektîf
kolêktîf
kolêktîv
girsî
girsîtî

girseyî, komî, kolektîv, tomerî, komelî,
 bi kom, kom bi kom, ne yek yan kitkit


nouveau

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-nouveau.wav


meqbûl

meqbûltir (comparative)
herî meqbûl (merkezî) (superlative)
tewrî meqbûl (rojavayî) (superlative)
meqbûltirîn (soranîzm) (superlative)
maqbûl

Di têkiliyên siyasî de ti tişt ne xerîb e lê belê nimûneya demokrasiyê ya ko li Kurdistanê hatiye bi cih kirin ne modern e, ne meqbûl e û ne biserketî ye jî.

Selahedîn Behaedîn Mihemed di hevpeyivînekê de li gel Arif Zêrevan, Nefel.com, 5/2007


stabîl

stabîltir (comparative)
herî stabîl (merkezî) (superlative)
tewrî stabîl (rojavayî) (superlative)

Bi rêya fransî yan îngilîzî stable ji latînî stabilis

sakin, xweragir, saxlem, dûz, dirist, ne guherbar, ne guherok, neliv

mayinde^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sakin

Stabîl, xweragir, saxlem, dûz, dirist, ne guherbar, ne guherok.

Hetta sibeh xew nehate çavanSakin nedibû ji rengê avanRojê ko ji meşriqê nema nûr


mexrûr

mexrûrtir (comparative)
herî mexrûr (merkezî) (superlative)
tewrî mexrûr (rojavayî) (superlative)
mexrûrtirîn (soranîzm) (superlative)
maxrûr

bixurûr, pozbilind, arogant, ne nefsbiçûk,
zêde bi xwe serbilind, kesa/ê ku xwe zêde mezin dihesibîne

Em wekî Yekgirtû ji desthilata Kurdistanê ya îro re dibêjin divêt em kurd îro mexrûr (bêpakî) nebin.

qure, qebe, nefsmezin, difinbilind, arogan, kepîbilind^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


minafis

hevrik, dijber, rikeber, dijmin, reqîb, pêşbaz, pêşbir, raqib, riberiz, oponent

Di hilbijartinên bêtn de partiya we dê çawa bike ko bibe rikebereka (minafis) xurttir li hemberî Partî (PDK) û Yekîtiyê (YNK)?


nor

nîvûnor, nîv û nor


şirr

Ji erebî شرة (şirreᵗ), hevrehaşer. Heman peyv ji erebî ketiye tirkî (şirret) û ji tirkî derbazî romanî jî bûye: șiret


taksî

qehbe, gander, fahîşe
 ew kiç/jina ku karên sêksî dike

Tu ew kiça cilên sor li ber dibînî? ew taksî ye.


kiz

Hevreha soranî kiz, pehlewî kes (kêm, biçûk) ji zimanên îranî.

qels, lawaz, zeîf, bêhêz, ne xurt, ne bihêz

ava qend û rûnan ku bi destên mirov ve diçespe

Ew xwarine gelek kiz e.


bright

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-bright.wav

jîr, hişmend, biaqil, bilîmet, zekî, dahî


mirovdost

mirovperwer, mirovhez, fîlantrop,
kesa/ê ku ji mirovan hez dike yan qenciyê

xêrxwaz, merd, camêr, mirovane, mirovşirîn


mirovperwer

مرۆڤپەروەر (Kurdish-Arabic)
merîdost
merivdost
merovdost

mirovdost, mirovhez, fîlantrop, xêrxwaz, mirovane, merd, camêr,
kesa/ê ku ji mirovan hez dike yan qenciyê


mirovhez

merîhez
merivhez
merovhez
mirovhiz
merîhiz
merivhiz
merovhiz

mirovperwer

Kesa/ê ku ji mirovan hez dike yan qenciyê.


friendly

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-friendly.wav


bende

bendetir (comparative)
herî bende (merkezî) (superlative)
tewrî bende (rojavayî) (superlative)


waar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-waar.wav


termal

kamerayên termal

Li gor biryara ku di zîrveya hukumetê û leşkeran de hatîye sitandin, wê li seranserê hidûdê Kurdistana azad kamerayên termal bên bicîhkirin.


renove

Ji fransî rénové (“nûkirî”) ji rénover (“nû kirin”) ji latînî renovāre ji re- (“dîsa, dubare, ve-”) û novare (“nû kirin”) ji novus (“nû”). Bo wêdetir, binêrin nû ya kurdî.

(lêker) renove kirin
(navdêr) renovekirin
(rengdêr) renovekirî

(avahiyek) tamîr kirin, ji nû ve ava kirin, nû kirin, restore kirin,
mîna berê lê kirin, xistin rewşa berê:

Ji roja ewil heta roja dawî em ji bîst kîlometreyan kêmtir nameşin. Hawana wekî Diyarbekir bajarekî dûz e, lewma mirov ji meşê têr nabe. Avahiyên bajêr bi mîmariya Spanyolî hatine lêkirin, problema avahiyan bes ew e ku bi demê re kevn bûne û nehatine nûkirin ango renovekirin.

POPKURD, jimar 3, 2018 Mijdar, r. 7 https://popkurd.files.wordpress.com/2018/05/popkurd-jimar-3.pdf


derbend

memnû, heram, neqanûnî, qaçax, ne meşrû,
tişta/ê ku nabe bêt kirin (bi taybetî li gor qanûnê)

Leşker girt ser gund û ketina malan derbend kir.

Abdullah Kiran, Ne ‘qedexe' ye, ya rast ‘derbend’ e


nebîn

nebîntir (comparative)
herî nebîn (merkezî) (superlative)
tewrî nebîn (rojavayî) (superlative)
nebîntirîn (soranîzm) (superlative)

Da qenc-i bibînî ko çi imla yim ez
Zahir tu perîşaniya halê mi nebîn
Mecmu'ê di zatê xwe we tuxra yim ez


bêhemd

Bêyî daxwaza xwe, bêyî vîna xwe, bêyî destê xwe, bêyî îradeya xwe.


şûşeyî

camî, belûrî,
tişta/ê ku ji şûşeyê hatiye çêkirin yan şûşe di nav de heye


camî

şûşeyî, belûrî,
tişta/ê ku ji camê hatiye çêkirin yan cam di nav de heye


pêwend

pêwendtir (comparative)
herî pêwend (merkezî) (superlative)
tewrî pêwend (rojavayî) (superlative)
pêwendtirîn (soranîzm) (superlative)

Jibo ku li ser ziman û dîrok û cografya û abûrî û sosyolojîya Kurd lêgerîn bên kirin, pirtûk bên weşandin, û ji bo ku di nava Kurdan da zanînên hevdem bên belavkirin, dê komeleyek bi navê "Komela Kurd jibo belavkirina Zanînê û Wêşanan" bê sazkirin. Ji bo vê yekê, daxwaz ev e ku kesên pêwend, roja 10ê Kanuna Paşîn roja înê piştê nîvroyê saet di 2an da, werin Komela Kurdistanê(Kurdistan Cemiyeti) ya ku li kuça pey Dîwana Hesaban(Divan-ı Muhasebat) di koşka Behçet Paşa da ye


dehbe

Herwiha teba ji aramî ܕܸܒܵܐ (debba, “hirç”), hevreha akadî debû, ge'ezî dib, erebî دُبّ (dubb), îbrî דֹּב (dob / dov), ugarîtî d-b

hov, wehşî, dirinde, barbar, yamyam, merxûr, serxûr, mirovxwer, kanîbal, kûvî

Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewm û ehlên herî rezîl û riswa, li milet û qebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ku hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ku hûn li naxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dehbe û yamyamên weha ecêb, rast werin.

Enwer Karahan: Çavsoriya dewleta ceberût û helwêsta Abdulah Demîrbaşî, Nefel.com, 6/2007


dehbe

hov, wehşî, dirinde, barbar, yamyam, merxûr, serxûr, mirovxwer, kanîbal, ademxwer, kûvî


yamyam

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


ceberût

Ji erebî جبروت (ceberût: ezamet, mezinahî) ji aramî גברותא (gebrûta: hêz, taqet, qewet) ji גבר (g-b-r-: hêz nîşan dan), hevrehacebar, cebir, mecbûr, îcbar, mucbîr

zordar, zordest, zorba, despot, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilkevir, dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz

Dewleta tirk û mahkemeyên wê cesaretî ji bêhelwêstiya kurdan ya di warê bikaranîn û lêbixwedîderketina kurdî werdigirin, loma dikare biryarên weha rezîl û riswa bidin. Heger hemû belediyeyên Kurdistanê yên ko di destê DTPyiyan de nin, mîna Abdûlah Demîrbaşî û encumena wî biryarên weha bi rûmet wergirtibûna, wan di kar û barên xwe de kurdî bi kar anîbûna; rojname, kovar, belavok û ewraqên xwe yên rismî bi kurdî nivîsîbûna, vê gavê Abdûlah beg ê ne bi tenê bûya û gava dezgehên vê dewleta ceberût ev yeka hanê dîtibûya dê weha bi rehetî nikarîbûya biryareke keyfî werbigirtaya, wê yê nikarîbûya ev ciwanmêr û encumena wî ji karî werbigirtaya.

Enwer Karahan: Çavsoriya dewleta ceberût û helwêsta Abdûlah Demîrbaşî, Nefel.com, 6/2007,


çavnexel

çavnexeltir (comparative)
herî çavnexel (merkezî) (superlative)
tewrî çavnexel (rojavayî) (superlative)
çavnexeltirîn (soranîzm) (superlative)

serşor, bêxîret, bênamûs,
kesa/ê ku newêre li dijî heqaretan serê xwe hilde

kesê/a ku daxwaza xwe bi nêrîna di bin çavan re eşkere dike..


zirezop

zirrezop
zire-zop
zirre-zop
zirzop
zir-zop
zirrzop
zirr-zop

Ev çi mantiq e, ev çi çavsorî ye ko zimanê zir miletekî ko nifûsa wî 40 milyon e, xwedî kultureke bê ser û ber e ko tu di kirçika dilê wî de, di mala wî de, li ser sifreya wî, tu tahma devê wî, lezeta ezamanê wî, kaniya jiyana wî dimiçiqînî û bi ser de jî dixwazî bi devê wî de jahrê deynî? Ev çi qeşmerî û bêbavî ye? Ev çi çavsorî û zirezopî ye? Bawer bikin ko ez ferhengoka xwe ya gotinan tev didim ko gotinên herî maqûl û nermtir ji bona van qeşmeran bi kar bînim, lê ew qas tên ser zimanê min.

Enwer Karahan: Çavsoriya dewleta ceberût û helwêsta Abdûlah Demîrbaşî, Nefel.com, 6/2007

bêhiş, wehş, tirredîn, peledîn, bêaqil, şêt


despot

despottir (comparative)
herî despot (merkezî) (superlative)
tewrî despot (rojavayî) (superlative)
dezpot

Ji yewnanî δεσπότης

zordar, zordest, zorba, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilkevir,
 dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran


zorba

zordest, zorbaz, zorbaş, zorker, zordar, zorbe, çavsor


dilreq

bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, bêwijdan, bêbext

zordar, zorba, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, dîktator, tîran, despot


mistebit

bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 dilreq, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran, despot, zorba


mistexalib

bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm,
 dilreq, zorbaş, mistebit, zorbaz, diktator, tîran, despot

zorba^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tîran

Ji fransî tyran ji latînî tyrannus ji yûnanî τύραννος (týrannos) ji zimanek samî .

zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilreq, zorbaş,
 mistebit, mistexalib, diktator, zorbaz, despot, bêrehm, bêmerhemet, dilkevir


bênefs

bênefstir (comparative)
herî bênefs (merkezî) (superlative)
tewrî bênefs (rojavayî) (superlative)
bênefstirîn (soranîzm) (superlative)
bênefis

kesa/ê ku nikare nefsa xwe,
kesa/ê ku zêde xwarinê û lezetên din bi kar tîne


micid

micidtir (comparative)
herî micid (merkezî) (superlative)
tewrî micid (rojavayî) (superlative)
micidtirîn (soranîzm) (superlative)

rijd, bibiryar, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, stewîl, bi qeys û qerar,
kesa/ê ku ji biryara xwe nayê xwarê,
kesa/ê ku texsîr yan tenezilê nake

Nûrî Malikî di wê civîna xwe de digel ambasadorê Tirkiyeyê got ko ew micid in li ser qedexekirina kar û xebatên PKK-ê li Îraqê.


stewîl

Hevreha westîn, ji proto-hindûewropî *steh₂- (“rawestîn”).

rijd

Kesa/ê ku ji biryara xwe nayê xwarê, kesa/ê ku texsîr yan tenezilê nake.


gişgir

gişgirtir (comparative)
herî gişgir (merkezî) (superlative)
tewrî gişgir (rojavayî) (superlative)
gişgirtirîn (soranîzm) (superlative)
giştgir
gişgîr
giştgîr

şimûlî, hemûgir, tevgir,
tişta/ê ku hemû tiştên têkildar tê de hene yan basa hemû tiştên têkildar dike


hevpişk

hevpar, hevbeş, mişterek, wek hev, mîna hev, eynî, heman


mişterek

mişterektir (comparative)
herî mişterek (merkezî) (superlative)
tewrî mişterek (rojavayî) (superlative)
mişterektirîn (soranîzm) (superlative)
muşterek


nander

nandertir (comparative)
herî nander (merkezî) (superlative)
tewrî nander (rojavayî) (superlative)
nandertirîn (soranîzm) (superlative)


kesad

kesadtir (comparative)
herî kesad (merkezî) (superlative)
tewrî kesad (rojavayî) (superlative)
kesadtirîn (soranîzm) (superlative)

bêxêr, bêber, bêwec, bêmifa, kêm, hindik

Ku li xwe û wan û we mikur bêm- piştî xwendina van ristan mafê wan ê dijnivîsekê heye - di navbera salên 96 û 2000'î de hersê navên ku min lêvandin ketibûn nava kelecana nivîsîna bi kurdî. Lê piştî ku wan jî dît "bazar qewî kesad e" û "ji qumaşî re xerîdar" nîn e; di dilê wan de ewrên tirsê belav bûn, rêwitiya xwe ya ligel tirkî domandin!

Arjen Arî: Te bişeniqîni jî, Diyarname.com, 6/2007


interesting

What do you think of my song?
 Hmm...it was interesting (it was bad, but I'm too polite to say so).

Strana min çawa bû?
 Hmm... ew balkêş û.


peywend

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pêwend.


kararlı

rijd, bibirryar, stewîl, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, micid, bi qeys û qerar


tarmokas

rijd, bibirryar, stewîl, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, micid, bi qeys û qerar, bizever


mîrat

Mala dijminan mîrat bibe!


ewig

herherî, ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed


ewig

herherî, herûher, ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed


never-ending

bêdawî, bêtalî, herherî, ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed


eterna

herherî, ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed, bêdawî, bêtalî, bêdem


permanent

berdewam, herherî, ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed, bêdawî, bêtalî, bêdem


eterno

herherî, ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed, bêdawî, bêtalî, bêdem, berdewam


empty

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-empty.wav

vala, xalî* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:QY| (QY)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=En-uk-empty.ogg}}


bibiryar

bibiryartir (comparative)
herî bibiryar (merkezî) (superlative)
tewrî bibiryar (rojavayî) (superlative)
bibirryar
biryardar
biryardar

stewîl, rijd, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, micid, bi qeys û qerar,
kesa/ê ku ji biryara xwe nayê xwarê,
kesa/ê ku texsîr yan tenezilê nake


bi-israr

bi-isrartir (comparative)
herî bi-israr (merkezî) (superlative)
tewrî bi-israr (rojavayî) (superlative)
bi-isrartirîn (soranîzm) (superlative)
biisrar
biîsrar

stewîl, rijd, bibiryar, cidî, jidil, xweragir, micid, bi qeys û qerar,
kesa/ê ku ji biryara xwe nayê xwarê,
kesa/ê ku texsîr yan tenezilê nake


bi qeys û qerar

bi qeys û qerartir (comparative)
herî bi qeys û qerar (merkezî) (superlative)
tewrî bi qeys û qerar (rojavayî) (superlative)
bi qeys û qerartirîn (soranîzm) (superlative)
bi qeys û qirar
biqeysûqerar
biqeysûqirar

bibiryar, stewîl, rijd, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, micid,
kesa/ê ku ji biryara xwe nayê xwarê,
kesa/ê ku texsîr yan tenezilê nake


stûwane

stûwanetir (comparative)
herî stûwane (merkezî) (superlative)
tewrî stûwane (rojavayî) (superlative)


samîmî

jidil, rastgo, dilsax, dilpak, bi dil û can

* Bi dehan nivîskar, siyasetmedar û rewşenbîr hene ko ew hezar peyv û gotinan di derbarê bikar(ne)anîna zimanê kurdî de ji xelkê re dikin, agirî bi derûdorê dixin û mirov dibêje qey ew zimanparêzên herî mezin in, lê ew di mala xwe de bi zarokên xwe re, bi zimanekî biyanî dipeyivin. Ew di gotin û kirinên xwe de ne samîmî nin. — (Enwer Karahan: Li ber pêlên dengê Şivan Perwerî îsyana pîrejinekê û helwêsta hin rewşenbîran, Nefel.com, 6/2007)


mewcûd

mewcûdtir (comparative)
herî mewcûd (merkezî) (superlative)
tewrî mewcûd (rojavayî) (superlative)
mewcûdtirîn (soranîzm) (superlative)

Çunke Celadet Bedirxan... ev berhema hanê bi navê Bîyîşa Bêxember di sala 1933 de li Şamê bi hejmar 4. ji Kitêbxana Hawarê weşandîye ku 46 rûpel e. Ev berhema hanê niha mewcûd e.

Roşan Lezgîn: Îxtîraseke Bêfesal, Amidakurd.com, 9/2007


çut

çuttir (comparative)
herî çut (merkezî) (superlative)
tewrî çut (rojavayî) (superlative)
çuttirîn (soranîzm) (superlative)


xalis

xalistir (comparative)
herî xalis (merkezî) (superlative)
tewrî xalis (rojavayî) (superlative)

resen, rast, dirist,
xwerû, saf, net, pak, paqij,
bi tenê ji tiştekê/î pêkhatî

Xalis muxlis Tirk e!


xalis muxlis

bi dil û can, ji dil û can, jidil, samîmî, cidî, resen, dirist

Xalis muxlis Tirk e!


muxlis

muxlistir (comparative)
herî muxlis (merkezî) (superlative)
tewrî muxlis (rojavayî) (superlative)
muxlistirîn (soranîzm) (superlative)

bi dil û can, ji dil û can, jidil, samîmî, cidî, resen, dirist, xalis muxlis, xalis

ji dil^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêdem

bêdemtir (comparative)
herî bêdem (merkezî) (superlative)
tewrî bêdem (rojavayî) (superlative)
bêdemtirîn (soranîzm) (superlative)

herherî, ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed, bêdawî, bêtalî, berdewam


batil

batiltir (comparative)
herî batil (merkezî) (superlative)
tewrî batil (rojavayî) (superlative)
batiltirîn (soranîzm) (superlative)
betal

gewc, dûrî aqil, beredayî, berbad, pûç, bêbingeh, absûrd, şaş, çewt, xelet,
ne rast, ne dirist

Da 'işq bikit kemal-i hasil
Hubba we nekit wisal-i batil


şût

şûttir (comparative)
herî şût (merkezî) (superlative)
tewrî şût (rojavayî) (superlative)
şot
şûtî

bêşeref, şermezar, rûreş, bêar, bêşerm,
kesa/ê ku namûsa xwe naparêze

Li bajarê Antalyê otelek bi navê Bera Otel heye. Ev otel tenê jibo jinên sergirtî ye. Yanî, jinên şût û rût nikarin bên vê otelê û lotikan bidin xwe. Îcar li kêleka wê otelê otelek din bi navê Oasîs jî heye ku otela tûrîstên berdîberdayî ye. Jin û mêr wek garanê dikevin nav hev û dikin qarewar.


xemildar

xemildartir (comparative)
herî xemildar (merkezî) (superlative)
tewrî xemildar (rojavayî) (superlative)
xemldar

xemilî, bixemil, şên, geş, xemilandî, rengîn


bixemil

bixemiltir (comparative)
herî bixemil (merkezî) (superlative)
tewrî bixemil (rojavayî) (superlative)
bixemiltirîn (soranîzm) (superlative)
bixeml

xemilî, xemildar, şên, geş, xemilandî, rengîn


mirovxwer

/mɪɾoːvxˈʷɛɾ/


xilmaş

teqrîben nivistî, hewceyî nivistinê, teqrîben di xew de, xewto, xewar, xewokî, xewarî, nûh ji xewê hişyar bûyî lê hîn sersem û tam nehatiye ser hişê xwe

Car-carna, wextê ez xilmaş dibim,/ Çavê min tên girtin bi teriya gevez-

Fêrîkê Ûsiv, Pampa Min, Lîmûş, YÊRÊVAN, 2009, ISBN 978-9939-805-98-6

Hema ku ew xilmaş bû, wî xewn dît. Lê çi xewn?

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986

(...) gelo çi tê bîra van ewran heta ku razên xwe tev de di guhên vî şarê xilmaş de dibêjin ?


pihêt

pihêttir (comparative)
herî pihêt (merkezî) (superlative)
tewrî pihêt (rojavayî) (superlative)
pihêttirîn (soranîzm) (superlative)
pehêt
pêt
pît
fihêt

Eve zelamekê pihêt e.


cawîdan

cawîdantir (comparative)
herî cawîdan (merkezî) (superlative)
tewrî cawîdan (rojavayî) (superlative)
cawîdantirîn (soranîzm) (superlative)

Herherî, hetahetayî, ebedî, nemir, bêna.

Parzinandin di parzûna şîranî
Xweşikiyê bi ahengek cawîdan

Rojen Barnas: Gula cawîdan, Netkurd.com, 6/2007

...ma ne ez ê careke din wê cawîdanê bibînim...

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.35


dilêr

dilêrtir (comparative)
herî dilêr (merkezî) (superlative)
tewrî dilêr (rojavayî) (superlative)
dilêrtirîn (soranîzm) (superlative)
دلێر (Kurdish-Arabic)

dilawer, mêrxas, camêr, wêrek, bisteh, netirs, bêtirs


dilawer

dilawertir (comparative)
herî dilawer (merkezî) (superlative)
tewrî dilawer (rojavayî) (superlative)
dilawertirîn (soranîzm) (superlative)
dilawêr
dîlawer
dîlawêr

Ji farisî دلاور (dilaver), binêre dil + -awer

dilêr, mêrxas, egîd, gernas, qehreman, wêrek, bisteh, netirs, bêtirs, ebeboz

Ferdek ji sehabeyê di kubbar
Pansed ji dilawerê di kuffar

camêr, aza^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gangster

serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, sûte, hayta, tolaz, tûle


sûte

serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, hayta, tolaz, tûle


hayta

serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, lumpen, sewtelî, spindû


lumpen

Ji kurtkirina peyva almanî Lumpenproletariat, ji Lump (“mirovekî/ê nizm, adî, edetî, normal”) + Proletariat.

serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, hayta, sewtelî, spindû


sewtelî

serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, hayta, lumpen, spindû