Aeschylean

Ya/yê ku têkildarî Aeschylus, helbestvanekî yûnaniya kevn.


extracurricular

derveyî mifredatê, yê li derveyî mifredata normal ya saziyeke perwerdehiyê

The students enjoy a number of extracurricular activities at weekends.

Xwendekar di dawiyên heftiyan de bi çendîn aktîvîteyên derveyî mifredatê kêfa xwe dikin.


extra-curricular

Awayekî din yê nivîsîna extracurricular.


Syrian

sûrî, (têkildarî xelkê yan welatê Sûriyeyê)


extramarital

derezewacî, derî zewacê, yê an ji zewaca nerewa

Americans view extramarital affairs as morally wrong, but so many people commit it.

Amerîkî karûbarên derezewacî exlaqen wek xelet dibînin, le belê gelek kes wê dikin jî.

zinayî, kiryarên derî zewacê ên wek zinakirinê


xingêl

xingêltir (comparative)
herî xingêl (merkezî) (superlative)
tewrî xingêl (rojavayî) (superlative)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Ev rûşkê kambaxa koronayê em li malê asê mane,zarok li hindirê malê har dibin,lewma mala me herwext xingêl e.

Birayê min pir sellexaneye, der û dora xwe qe tov nake, hergav mezela xwe xingêl da dihêle û diçe dibistanê.


hobotastic

That Windows 95 computer is so hobotastic.


consummate

pir jêhatî, pir biqabiliyet, xwedî-tecrube


miteheyîr

Ji erebî ﻣﺘﺤﻴّﺮ.


photojournalistic

Ji photo- + journalistic an ji photojournalist + -ic.


nauseating

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-nauseating.wav

yê ku dilê mirov li hev dixe, mehdê mirov li hev dixe


meddlesome

Kesê ku meyldarê tevlîbûn an midaxalekirinê karên kesên din e.

Being often-meddlesome parents not good for child's self-confidence.

Bûna pir-midaxaleker ji bo xwebaweriya zarokan ne baş e.


crippling

crippling depression


patriotisch

welathez, welatperwer, welatparêz, patriyotîk


umherliegend

bi li derdor belav bûn, bi li dorpaş belewela bûn


kooperativ

herewez, hevkar, mehbere, zibare, koperatîf


keilförmig

bi şiklî qame, bi şiklî taqoz, mîna kovikan


aphetic

Yê eleqedarê aphesisê (windabûna dengdêrê nekirpandî ya pêşîn a peyvekê), yê bi aphesisê ava bûye.

"'Pon" is an aphetic form of "upon".

"'Pon" formeke afetîk ya peyva "upon"ê ye.


guj

gujtir (comparative)
herî guj (merkezî) (superlative)
tewrî guj (rojavayî) (superlative)

Hatina coşê, hatina lerzê, xeroş bûyîn, dijwar û bilez bûn (ji bo baran).

Li gundê me merivekê saf bi navê Elîko hebû, hin kesan lê dixapand bi derewîn pesna xurt bûyîn û mêrxastîya wî didan îja Elîko guj dibû diçû wî emrê xwe yê 70 salî bi xorta va gulaş digirt, her wext jî bin diket û cîyekê xwe diêşand

Baranê guje guje baranê baranê, baranê min dikuje baranê baranê


xaxdar

xaxdartir (comparative)
herî xaxdar (merkezî) (superlative)
tewrî xaxdar (rojavayî) (superlative)

Mirovê durû,kesê ku xwezayî nebe û hissiyatê xwe veşêre û xwe bi awayekî din bide xanê,kesê bi dekûdolab,mirovê bi entrîka


distressed

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-distressed.wav


Lovecraftian

Ya/yê têkildarî H. P. Lovecraft, nivîskarekî amerîkî, an pirtûkên wî


Cthulhuesque

Ya/ê ku Cthulhuyî bi bîra mirovî tîne, tişta/ê zêde tirsîner


chthonic

Ji yûnaniya kevn χθών (khthṓn, “erd, jêr”) + -ic.


better-timed

Forma komparatîv ji rengdêra well-timed.


best-timed

Forma sûperlatîv ji rengdêra well-timed.


timely

Ji îngilîziya navîn timely, tymely, timliche, ji îngilîziya kevn *tīmlīc û tīmlīċe (“di demeke guncav de pêk tê; di demeke nêzîk de”), wekheva time + -ly. Hevreha danmarkî timelig, swêdî timlig, îzlendî tímalegur, tímanlegur.


declogging

Tişta/ê ku borî yan tiştekî din yê xitimî vedike.


crastinal

Ji latînî crāstinus (“têkildarî sibê”), ji crās (“sibê”)


hesternal

Ji latînî hesternus (“ya/yê têkildarî duh”) + -al.


hodiern

Deyn ji latînî hodiernus, ji hodie (“îro”).


nudiustertian

Ji latînî nudiustertius, ji frazanunc dies tertius est (“niha roja seyêmîn e”). Ji aliyê Nathaniel Ward ve di The Simple Cobler of Aggawam in America de li sala 1647an de hatiye çêkirin.


wonderfool

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-wonderfool.wav


defecate

Ji rehê partîsîpa latînî dēfaecāre (“pak kirin”), ji de- û faex (“bermayî, pîsayî, mirdarî”).


sicko

yê bi xûy an zewqên bêexlaq ve karakterîze bûye.


groundbreaking

înnovatîv, nû, ciyawaz, kirina tiştekî ku di berê de qet nehatiye kirin.

The latest model includes several groundbreaking features and improvements.

Modela dawîn çendîn taybetmendî û pêşxistinên ciyawaz dihewîne.


ground-breaking

The latest model includes several ground-breaking features and improvements.

Modela dawîn çendîn taybetmendî û pêşxistinên înnovatîv û ciyawaz dihewîne.

Ground-breaking technology.


murderphilic

kuştinhez, kesê ku ji qetilkirinê hez dike.


pre-op

A pre-op consultation.


alfresco

berhewa, yê li derve, tiştê ku li ber hewayî ye

The walking district features many alfresco cafés.

Li devera birêveçûnê gelek kafeyên li derve hene.


ageless

yê ku herdem ciwan tê xuyan, yê ku extiyar nayê xuyan

Her ageless face.


désert

déserte (feminine)
déserts (masculine plural)
désertes (feminine plural)


stout

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-stout.wav


atlantic

Atlantîk (ya ku têkildarî Okyanûsa Atlantîk).


tremendous

Ji latînî tremendus, ji tremō (“ricifîn”), + -ous.


heavenly

Ji îngilîziya navîn heuenly, hevenly, heofonlich, ji îngilîziya kevn heofonlīċ (“beheştî”); wekheva heaven + -ly.


selfish

Ji self + -ish. Bide ber danmarkî selvisk (“xweperest”), swêdî självisk (“xweperest”).


picturesque

Ji picture + -esque, wergerandina yekser ji îngilîzî pittoresco, ji pittura (“wêne, nîgar”).


subsequent

Ji fransiya navîn subséquent, ji latînî subsequentis, formeke subsequēns, partîsîpa niha ya subsequor (“Ez dişopînim, li pey wî/ê diçim”).
; Çavkanî
* Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <subsequent> by Douglas Harper.


unpleasant

Ji îngilîziya navîn unplesaunt, wekheva un- + pleasant.


eldest

Forma sûperlatîv ji rengdêra old.
mezintirîn


lowest

Forma sûperlatîv ji rengdêra low.
herî nizm


naval

Ji îngilîziya navîn naval, ji fransiya navîn naval, ji latînî nāvālis; wekheva navy + -al.


strongest

Forma sûperlatîv ji rengdêra strong.
dijwartirîn


smallest

Forma sûperlatîv ji rengdêra small.
biçûktirîn


virtuous

Ji îngilîziya navîn vertuous, ji anglo-normanî vertuous, vertous, taliye ji latîniya dereng virtuōsus, ji latînî virtūs.


jury

Destpêka salên 1600î, bi eslê xwe ne diyar e. Muhtemelen dawiya dawî ji fransiya kevn ajurie, ji latînî adiūtō.
Wek alternatîv, muhtemelen dawiya dawî ji frankiya kevn *garu (“amade, hazirbûyî”), eleqedarê îngilîziya navîn yore, ȝare, ji îngilîziya kevn ġeoro, ġearu (“hazir, deqîq, hazirbûyî, bilez”).

Ji bo emilandina miweqet; li tertîbeke miweqet tê tetbîqkirin.


petty

Ji îngilîziya navîn pety, ji fransiya kevn peti, petit. Cotrehê petit.


tedious

Ji fransiya kevn tedieus, ji latîniya dereng taediōsus, ji latînî taedium.


provincial

Ji fransiya kevn provincial, ji latînî provincialis.


suspicious

Ji fransiya kevn sospecious, ji latînî suspiciosus, suspitiosus.

questionable

Şikdar, berguman, nebawer. Yê şibhe dide kirin.

His suspicious behaviour brought him to the attention of the police.

I have a suspicious attitude to get-rich-quick schemes.

Helwesteke min a gumanbar heye ji planên zû-zengînbûnê.

She gave me a suspicious look.


massive

Ji îngilîziya navîn massif, ji fransiya navîn massif.


profitable

bi berjewend, bi feyde, feydekar, kardar


ingenious

zîrek, jîr, dahî, helkefto, bilîmet, jêhatî


unnatural

nesirûştî, nexwezayî, netabiî, nexweristî


inhabited

peopled

Meskûn, lêrûniştî, şên, ava, bicihbûyî. Yê xwedî rûniştvan / şênîyan e; yê lê tê jîyîn.


irresistible

yê li ber nayê sekinîn, yê ku mirov mirov nikare di ber de rabe, li dijî rabe


girrêl

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre girêl.


porrsor

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre porsor.


qezencker

Bi vî awayî, FXI dikarin bi qasî Facebook an Googleyê qezencker bin, bi şertê ku ev bernameyên dilsozker-şopîner bala aboneyan bikişînin; lê belê îfadeya anonîmbûna daneyan wê bi temamî rê bide firotina berhemê.

Diplo Kurdî, KONTROLA "HÛR Û KÛR" LI SER ÎNTERNETÊ https://web.archive.org/https://diplo-kurdi.com/ku/kontrola-hur-u-kur-li-ser-internete arşîv, 2012, Antoine Champagne (terciman Simko Destan


stûxwarkirî

stûxwarkirîtir (comparative)
herî stûxwarkirî (merkezî) (superlative)
tewrî stûxwarkirî (rojavayî) (superlative)


virrek

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre virek.


well maintained

Awayekî din yê nivîsîna well-maintained.


zirrezop

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre zirezop.


sirrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre sirandî.


sirrkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre sirkirî.


şorreşane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şoreşane.


şorreşkirî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre şoreşkirî.


tiberrk

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre tiberk.


straight-forward

Awayekî din yê nivîsîna straightforward.


pleased as punch

Awayekî din yê nivîsîna pleased as Punch.


worse-tempered

Forma komparatîv ji rengdêra bad-tempered.


worst-tempered

Forma sûperlatîv ji rengdêra bad-tempered.


ziktêrr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre ziktêr.


laşdar

laşdartir (comparative)
herî laşdar (merkezî) (superlative)
tewrî laşdar (rojavayî) (superlative)


moist

Ji îngilîziya navîn moiste (“şil, terr", her wiha "teze”), ji anglo-normanî moiste û fransiya navîn moiste (“hêm, kufikî, şil”), ji reh û rûdaneke nediyar. Dibe ku ji guhartoyeke derengî ya latînî mūcidus (“biherî, kufikî”) digel berteka latînî mustum (“kufik”).


حقيقية

Forma mê ya yekjimar ji حَقِيقِيّ (ḥaqīqiyy).


hinderlichsten

Forma sûperlatîv ji rengdêra hinderlich.


berbistan

berbistantir (comparative)
herî berbistan (merkezî) (superlative)
tewrî berbistan (rojavayî) (superlative)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


beytû

beytûtir (comparative)
herî beytû (merkezî) (superlative)
tewrî beytû (rojavayî) (superlative)


dîyarker

dîyarkertir (comparative)
herî dîyarker (merkezî) (superlative)
tewrî dîyarker (rojavayî) (superlative)


pelasîpoş

feqîr

Kesê/a ku bi cilên xwe reben û belengaz xuya dike.

Şahîn û bi xef, bi libsî dîbaZahir ji xwe em pelasîpoş în


bixwebawertir

Forma komparatîv ji rengdêra bixwebawer.


qerrimî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre qerimî.


bişkurrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bişkurandî.


prosthetic

protezî, amûra sunî yê ku li şûna parçeyeke wicûdê tê bikaranîn


measly

Ji measle (“yekjimara measles”) + -y; peyva measle jî ji holendiya navîn masel (“a peqokeke tijî xwîn; girmişkek, mîrxiçek”), an almaniya jêrîn a navîn masel (“lekeyeke laşê sor”), ji proto-cermenî *masuraz (“girêk an xêzikeke li ser darê”), ji *mas-, *mēs- (“nuqteyekê; rêça birînekê;”), ji proto-hindûewropî *mos- (“birîneke laşê”).

Xisûsen li ser xinzîr an goştên xinzîran: yê bi şirîtekurm larval an trîşîn (bi îngilîzî: "trichinae" kurmikên gilover ên parazîtîk) enfekte bûye.

Then take five or six apples, pick out the cores and fill up the holes thus made with flour of brimstone; stop up the holes and cast in the apples to the measly hog.

1847, William Youatt, The Pig: A Treatise on the Breeds, Management, Feeding, and Medical Treatment, of Swine; with Directions for Salting Pork, and Curing Bacon and Hams, r. 113

A measly boy, he looked like a tramp, probably one of the street boys from the village, just walked up here and made himself at home, and when I told him to leave, he wouldn't.


boçiksor

Çawa be roja eydiyê cixare jî serbest bû ko mirov (heger mirov zarok jî bûya) rahiştayê. Wê gavê jî li kêm malan cixareyên boçiksor hebûn. Ji xwe ne yên boçiksor bûne, me jî ranedihiştê.

2007, Enwer Karahan, Eydiya we bimbarek be! https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=28&RubricNr=&ArticleNr=2516 arşîv, nefel.com

Evdilqadirê şifêr jî bi vêxistana cixareyeke boçiksor weke filehê nû bibe misilman eşheda xwe nû dikir, û pê re serê kihêla xwe berdida..

2010, Arjen Arî, Bîhoka li pişt sînor, Avesta, r. 57


compensatory

Deyn ji fransî compensatoire. Wek compensate + -ory.


superfluous

Ji latînî superfluus (“superfluous”), ji superfluō (“overflow”), ji super (“above, more than, over”) + fluō (“flow”). Bide ber mellifluous ûfluid, herwiha ji latînî. Herfiyen dişibe "overflow" (bi ser de çûn), ji latîniyê zêdetir germanîk e.

zêde (tiştê ji hewcedariyê pirtir an ji miqdarê kêmmayî pirtir)

With a full rain suit, carrying an umbrella may be superfluous.

Tevî cilê baranê, birina sîwanê dibe ku bibe zêdegaviyekê.


pirrbêj

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirbêj.


earliest

Forma sûperlatîv ji rengdêra erken.
herî zû, zûtirîn


earlier

Forma komparatîv ji rengdêra early.
hêşta zû, zûtir


daha erken

Forma komparatîv ji rengdêra erken.
hêşta zû, zûtir


ungrateful

dinyanedîtî, ne memnûn, ne şikirdar, ne spasdar


foolhardy

Ji îngilîziya navîn folehardy, foolhardi, folherdi, ji fransiya kevn fol hardi (“wêrekiya ehmeqane”), ji fransiya kevn fol (“ehmeqî; dîn û har”) (ji latînî follis (“pişik; zik”), netîceten ji proto-hindûewropî *bʰelǵʰ- (“jê derbas bûn”)) + fransiya kevn hardi (“xurt, qewî, wêrek”) (dema borî ya hardir (“xurt kirin”), ji frankiya kevn *hartjan ya nepeyitandî, ji proto-cermenî *harduz (“xurt; wêrek”)), wekheva fool + hardy. Bide berfool-bold, fool-large, hwd.

sersar, laqeyt, har, bêhnteng;
Yê bi bêxemiya xwe an îhmalkariya xwe ya li hemberî talûkeyan tê zanîn.


sedentary

Ji fransiya navîn sédentaire, ji latînî sedentārius (“sitting”), ji sedeō (“Rûdinim, rûniştî me”).


heretical

Ji îngilîziya navîn, deynkirî ji fransiya navîn eretical û ji latîniya serdema navîn haereticalis, ji haereticus. Binêre heretic.

Yê eleqedarê fikrên şaş ên dînî, fikrên zindiqî, murtedî an xirriyayî.


firsthand

Rasterast, ji desta yekem, bêyî wasiteyan.

firsthand knowledge


plebeian

plebian
plebeyan
plebean
plebeane
plebien

Ji latînî plēbēius (“kesê ji rêzê; xelk”) + -an (“çêkirina rengdêran”), ji latînî plēbēs + -ius (“çêkirina rengdêran”), muhtemelen di bin tesîra fransiya navîn plebeyen, plebein, plebien (“kesê ji rêzê”) û plebeien (“yê eleqedarê xelkê”). Bnr. latîniya serdema navîn plēbēiānus (“kesek ji xelkê”), ji plēbēius + -ānus.

Yê eleqedarê pleban, hemwelatiyên ji rêzê yên Romaya kevnare.

gundî, avam, (bi maneya biçûkker) qebe, hov, nemedenî


şilûpil

şipşil, şilopilo, şilomilo, şilopeyî, şilîpilî, şilpil, şilav, çelepeyî


foolproof

Yê ku li hemberî xeta an bikaranîna şaş hatiye muhafezekirin an bi plan hatiye dîzaynkirin.

Yê ku di hemû îxtîmalan de bi ser dikeve, an neçewtbariya wê hatiye pejirandin.


rush-hour

The rush-hour trains are normally extremely busy.

Trenên saetên qerebalix edeten pir zêde mijûl in.


adorbs

Thanks Nella. Your ballerina butterfly costume is adorbs!

Malî ava Nella. Kostûma te ya pirpirokî yê balerînê pir xweşik in!

Trinket, "The Halloween Hippogriff", Nella the Princess Knight, 2017


delusional

ewhamî, waswasî,
Yê ku ji ber ewham û waswasan êş dikişîne an yê ku bi wan karakterîze bûye.


punch drunk

out on one's feet

Gêj, hayjixwene, sersam.
Kesê ku ji ber kulman gêj bûye an serê wî tevlihev bûye.

The fighter looked harmlessly punch drunk, but he was only faking and suddenly threw a vicious, skillful, blow.

Şervan bêzerarane gêjbûyî xuya dikir, lê ew tenê hîle dikir û ji nişka ve derbeyeke dijwar û jêhatî lê xist.

Hereketkirina bi şiklê gêjbûyî, sersambûyî.


di xwe de

kesê/a ku di xwe de veşartî, rengê xwe nade der


co-dependent

girêdayî hev (xisûsen yê têkiliyeke psîkolojîk yê nedirist ku kesekî tiryakî an halûhereketên yekî din yê zerardêr dide dewamkirin)


talkative

Ji îngilîziya navîn talkatyve, wekheva talk + -ative.

peyivok, bixeberdan, xeberdanhez, axivok
Kesê ku pir xeber dide.


anachronistic

anakronîk, deredemî, dembihurî, li derî çaxê.
Yê ji bo wê zemanê neneminasib an nelicih.

If you know where to look in the movie, you can spot an anachronistic wrist watch on one of the Roman soldiers.

And many experts think the change is both necessary and urgent because the current system is anachronistic, in other words it is still anchored in the last century and is failing to address the needs of the digital age.

Û gelek pispor difikirin ku guherîn him hewcedarî ye him jî acîl e, ji ber ku sîstama vê gavê dembihurî ye, bi gotineke din ew hê jî lengeravêtiyê sedsala borî ye û bi ser nakeve ku xîtab bike hewcehiyên vê serdema dîjîtal.


monochrome

Ji yûnaniya kevn μονόχρωμος (monókhrōmos), ji μόνος (mónos, “yek”) + χρῶμα (khrôma, “reng”); wekheva mono- + -chrome.

Rengan bi nuansên rengê gewr temsîl kirin.


monochrome

Ji mono- + chrome, ji yûnaniya kevn μονόχρωμος (monókhrōmos), ji μόνος (mónos, “yek”) + χρῶμα (khrôma, “reng”).


girly

Yê aîdê an eleqedarê jineke ciwan û cazib.


خێرا

Hevreha xurt û parîkî xîret jî, bibîne xurt. Guherra li ramankê ji ber tevlihev kirina چوست (çust, “çist, çalak”) (ji proto-hindûîranî *čutˢtás, proto-hindûewropî *(s)kud-tó-s) û چوستی (çustî, “têbînî, zanahî”) (ji proto-hindûîranî *čítˢtiš (“bîrok, ponij”), proto-hindûewropî *kʷeyt- (“pê hesîn”)) çê bûye; wek bîr-bilez, hiş-çist > bilez, zû


decorative

Forma pirjimar a femînîn yê "decorativo".


dekoratîv

dekoratîvtir (comparative)
herî dekoratîv (merkezî) (superlative)
tewrî dekoratîv (rojavayî) (superlative)
dekoratîf

Wekî her sal, vê carê jî Şaredariya Moskowê li hemû park û meydanan bazarên kevneşopî yên dekoratîv ava dike

17-12-2016, Kamîz Şeddadî, SERÊ SALÊ - Ji bo xemilandina paytext 10 milyon dolar [arşîv], Rûdaw


transitive

Ji latînî trānsitīvus, ji trānsitus, ji trāns (“ji hemberî”) + itus, ji eō (“derbas bûn”).

intransitive

Yê xwedî taybetiyeke wisa ye: ger element x eleqedarê element yyê û y jî eleqedarê zyê be, wê gavê x divê eleqedarê zyê be.

The English verb "to notice" is a transitive verb, because we say things like "She noticed a problem".

Lêkera îngilîzî "to notice" lêkereke gerguhêz e, ji ber ku em tiştên wek "She noticed a problem [Wê pirsgirêkek ferq kir]" dibêjin.

"Is an ancestor of" is a transitive relation: if Alice is an ancestor of Bob, and Bob is an ancestor of Carol, then Alice is an ancestor of Carol.

"Pêşîbûn" têkiliyeke derbasbûn-hewîner e: Ger Alice bavkalê Bobê be, û Bob jî bavkalê Carolê be, nexwe Alice bavkalê Carolê ye.


transitive

Forma pirjimar a femînin a "transitivo".


transitive

Rewşa baneşanî mê yekjimar ya trānsitīvus.


𒅴𒂠

Ji 𒅴 (eme, “ziman”) + 𒂠 (gir₁₅, “xwemalî”).


kubîk

Îcar taybetiya Wêneyê Kubîk jî ew e ku bi hesabê geometriyê tê çêkirin û şikl û dirûvên geometrîk tên bikaranîn.

2009-07-01, Hevpeyvîn: Amed Çeko Jiyan, Dilawer Zeraq: Nivîsandina kurdî rûtemek e [arşîv], Diyarname


money-making

a moneymaking idea

He's always working on one money-making project or another.

Ew hergav li ser vê projeyekê pereqezencker an li ser yekî din dixebite.

We're a moneymaking enterprise, not a charity.

Em saziyeke pereqezenckirinê ne, em ne saziyeke xêratan e.


gruesome

Ji grue (“to shudder”) + -some. Bide ber danmarkî û norwecî grusom (“xofdar”), almanî grausam (“zordar”), û holendî gruwzaam (“hêwilnak”).


take-away

yê eleqedarê xwarinên ji bo li derveyî tesîsê bên xwarin


home-style

(ji bo xwarinan) Yê ku bi şiklê kevneşopî hatiye pijandin an hazirkirin, wekî ku li malê hatibe çêkirin.

Vermont Life


homestyle

Vermont Life


navhikûmetî

Ya/yê ku di navbera du an zêdetir hikûmetan de ye.

Jêre 8 sal hevdîtin, rêzik, konferansên navhikûmetî, referandûmên têsîra trawmayê kirin, lihevkirin û civînên bilind ên Ewrûpayê diviyabû ku Peymana Lîzbonê pêkbînin - ji bo vê diviyabû dev jî^([sic]) peymana destûra bingehîn were berdan.

Le monde diplomatique kurdî, Kî siyaseteke derve ya Ewrûpa’yê dixwaze? https://web.archive.org/https://diplo-kurdi.com/sites/default/files/2019-02/lmd-kurdi-hejmar-4.pdf arşîv, 2010, Federico Santopinto (terciman Lokman Turgut), hj. 4, r. 7

Bi çavdêriya Otorîteya Pêşketinê ya Navhikûmetî (IGAD) hevdîtinên aştiyê hatin kirin û di 17ê tebaxa 2015an da di navbera aliyan da lihevkirin çêbûbû, lê di 8ê tîrmeha 2016an da li Cubaya paytext pevçûnan cardin dest pê kiribû.

27.02.2018, İbrahim Atmaca, Li Sûdana Başûr piraniya nifûs li ber xelayê ye https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/dinya/li-s%C3%BBdana-bas%C3%BBr-piraniya-nif%C3%BBs-li-ber-xelay%C3%AA-ye/1074786 arşîv, aa.com.tr/kk

Xebatên koma pisporan a Panêla Guherîna Avûhewayê a Navhikûmetî (IPCC) ya bi ser Neteweyên Yekbûyî (NY) nîşan didin ku germbûna global demeke pir nêz wê derbeke giran li Efrîkayê bide.

24.,03.2021, GERMBÛNA CÎHANÎ WÊ PIR BANDORÊ LI SER EFRÎKAYÊ BIKE https://web.archive.org/http://www.denge-welat.org/2021/03/germbuna-cihani-we-pir-bandore-li-ser-efrikaye-bike/ arşîv, denge-welat.org


long-winded

Yê dûvedirêj; yê ku zêde wext dide xerckirin.

He launched into a long-winded discussion about environmental improvement.

Ew gotûbêjeke dûvedirêj yê di derbarê başkirina dorûberê de da destpêkirin.


glutinous

Ji latînî glūtinōsus; wek gluten + -ous.

Mezeloqî, zeliqok.
Tişt an kesê ku mîna glutenê pê ve digire.


claustrophobic

Klastrofobîk, kesê ku nexweşê klastrofobiyê ye; ji man û asêmayîna li cihên dorgirtî tirsîn.

Bi awayê ku bibe sedema klastrofobiyê teng û dorgirtî.


humanoid

Yê xwediyê xuyang an xisûsiyetên însanê ye; Bi hin krîteran (fizîkî, mental, genetîkî, etolojîk, etîk hwd.) antromorfîk bûn.


temp

Kurtkirina temporary (“miweqqet, demkî”).


iterative

Yê aîdê prosedûreke ku ji bo gihîştina netîceya xwestî tekrarkirina gavan dihewîne.

Vegotina çalakiya ku pir tê tekrarkirin.


ambidextrous

Ji ambi- +. latînî dexter (“rast”) + -ous (wekî her d dest jî destê rastê bin, ku di piraniya însanan de destê rastê xurttir e).

Kesê ku bi her du destên xwe jî xwedî eynî qabiliyetê ye; xisûsen kesê ku dikare bi her du destên xwe yên rastê û çepê baş binivîse.

Yê ku ji aliyê destçepan ve jî, destrastan ve jî karbar e (wek amûr an ensturmanekê).

Xebitîn û alîgiriya bi her du aliyan re.

Kesê pir jêhatî; hostabûna ji yekî zêdetir qad, cure û stîlan hwd. de.


nezok

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


azixro

azixrotir (comparative)
herî azixro (merkezî) (superlative)
tewrî azixro (rojavayî) (superlative)


nerawestiyayî

nerawestiyayîtir (comparative)
herî nerawestiyayî (merkezî) (superlative)
tewrî nerawestiyayî (rojavayî) (superlative)


helkan

helkantir (comparative)
herî helkan (merkezî) (superlative)
tewrî helkan (rojavayî) (superlative)

Heso gelek ê feqîr e, hema yê helkan e.


vanhoillinen

mihafizekar, kevneperest, kevneparêz, adetperest


Aristotelean

Deyn ji latînî Aristoteleanus, ji Aristoteles + -anus.


dorxi

La va çî la! Yaxî vana me dikujine. Va ne îşî misqeran e. Vana dorxi dorxi nîşana me digrine.


commie

Têkilkirin ji communist + -ie (diminutive suffix).


old school

Eslen ji forma attributive ya navdêra jorî.

O.G.

Ji bo destnîşankirina tiştekî an kesekî demode, mode-kevin an tradîsyonel tê bikaranîn, bi piranî wekî tesdîqker.

That teacher's old school methods aren't effective, they're just annoying.

Metodên demode yên wê mamosteyê ne tesîrker in, ew tenê aciz dikin.

Man, I love that jacket; it's so old school.

Birako, min ji vê cakêtê pir hez kir; ev pir mode-kevin e.


leistungsfähig

karîger, bibandor, çalak, bitesîr, efektîv, tesîrker


künstlerisch

hunermendane, bi hunermendî, sinetkarane


laut

Ji almaniya bilind a navîn û almaniya bilind a kevn lūt, nêzîkî saksoniya kevn hlūd, ji proto-cermeniya rojava *hlūd.


lautmalerisch

şewqdar, denga holanê, dengên wek req-teqe-peq-bûm-gum û hwd.


logistisch

lojîstîkî, veguhastinî, têkilî veguhastinê, têkilî lojîstîkê


spitzbogig

qubeya poztûj, qubeya bi goşe, qentirme ya bi goşe


naturbelassen

siriştî, xwezayî, xweristî, tebîî, natûrel, destnekirî


olfaktorisch

aîdî bêhnkirinê, lebata bêhnkirin, seheka bêhnkirinê


störrisch

rikoyî, eksoyî, riko, serhişk, rijd, eynat


zerspült

şûştî, veşûştî


bildungsfähig

elimîn, perwerdebar, perwerdebûnê re hazir


pittoresk

wêneyî, nexşeyî, hêjayî wênegirtinê, ciwan


chiotisch

xîyotî, kesê ji girava xiyosê, xiyosî, kesê ji girava xiyosê(tr. sakiz)


insidious

Bidizî, dizîkî. Yê bi dizî zerar dide, bi piranî derece bi derece.

Yê ku xistina dafikê niyet dike; yê cazib lê zerardêr.

Narcissus Leaves the Pool

The battle was lost due to the actions of insidious defectors.

Şer ji ber kiryarên xayinane yên alî-guheran hate windakirin.


غليظ

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


perennial

perpetual

Yê bêsekn, an bênavber dewam dike. Biberdewamî, ebedî, hetahetayî.

recurring

tekrarker; xuyabûn an bûna cardin û cardin.

Yê ku li seranserê salê, an her daîm aktîv dimîne.

a perennial stream

Yê xwedî çerxa jiyanê yê ji du salan zêdetir e.

His artwork has a perennial beauty.

Xebata wî ya hunerî xwedî delaliyeke daîmî ye.

Change is a perennial theme in politics.

Guherîn, temayeke tekrarker e di siyasetê de

a perennial candidate


massereichsten

Forma sûperlatîv ji rengdêra massereich.


ungebrochener

Forma komparatîv ji rengdêra ungebrochen.


ungebrochensten

Forma sûperlatîv ji rengdêra ungebrochen.


perp

Kurtkirina perpendicular (“stûnkî, rep, zîq”).

a perp window


acquirable

Yê ku tê wergirtin, bidestxistin, peydakirin. Tiştê ku mirov dikare bi dest bixe, peyda bike.

I had to limit my shopping list to items I knew would be acquirable at short notice.

Divê ez lîsta xwe ya kirînê bi wan hêmanan biguherînim ku ez zanim wê di demeke kin de peyda bibin.


actionable

Ji action + -able. Bide ber latîniya dereng actionabilis.


energiegeladensten

Forma sûperlatîv ji rengdêra energiegeladen.


şemûs

hespê şemûs


firidandî

firidandîtir (comparative)
herî firidandî (merkezî) (superlative)
tewrî firidandî (rojavayî) (superlative)

rewşa hûrbûyî a tiştên weke nan, kevir ên din.


posthumous

Ji latînî posthumus, varyanyeke bilêvkirina postumus, forma superlatîv ya posterus (“hatina piştî”), ⟨h⟩ bi yekkirina humus (“erd, dinya”) hatiye tevlîkirin ku binerdkirinê îfade dike.

Artists obscure during their life often receive posthumous recognition, too late for them to enjoy.

Hunermendên ku gava dijîn nenas in, bi piranî nasîneke piştî mirinê werdigirin, pir dereng dibe ji bo zewqgirtina wan.

Xebateke ku piştî mirina nivîskarê tê weşandin.

His memoirs were his posthumous revenge on enemies he dared not take on alive.

Bîranînên wî tola wî ya dijminên wî bû ku gava dijî nediwêrî ku hilde.

Yê piştî mirina bavê yekî ji dayîk bûye.

Posthumous orphans never even knew their fathers.

Sêwiyên ku piştî mirina bavê xwe bûne, bavê qet nizanin.


per se

Deyn ji latînî per sē (“bi xwe”), ji per (“bi, bi ser”) û sē (“bixwe”).

Yê ku dibe tiştekî ku ew bixwe xwe diyar dike, û tiştê ku xwedî prensîba xwediyarkirinê ye.


unsanitary

Ne tendirist; ziyandar ji bo tendiristiyê; pîs.


insanitary

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-insanitary.wav

Yê netendirist; ziyandar ji bo tendiristiyê, pîs.


Punjabi

Puncabî. Yê aîdî Puncabê, mîrasmayî ji çand an însanên Puncabê, an bi zimanê puncabî.


Piedmontese

Piyemontî. Yê ji Piedmontê, herêmeke li bakur-rojavayê Îtalyayê.


Marathi

Maratî. Yê eleqedarê Maharaştrayê an zimanê wan.


Assamese

Assamî. Yê aîdê an yê eleqedarê wîlayeta Assamê yê li bakur-rojhilatê Hindistanê.

Only three in five Assamese (citizens of Assam) are linguistic Assamese.

Tenê sê ji pêncê zimanê assamiyan (kesên asamî), assamî ye.


assamî

assamîtir (comparative)
herî assamî (merkezî) (superlative)
tewrî assamî (rojavayî) (superlative)

/ɑːssɑːˈmiː/

her tişta/ê Assamê, zimanê wê yan milletê wê


asamî

asamîtir (comparative)
herî asamî (merkezî) (superlative)
tewrî asamî (rojavayî) (superlative)


chivalrous

Ji îngilîziya navîn chivalerous, ji fransiya kevn chevalerous; see chivalry.

Rêzdar, xisûsen li hember jinekê; camêr, mêrxas, egîd, şovalyewî.


weak-kneed

Dudil, kesê karakter-zeîf, kesê rih-zeîf.

The People of the Abyss


şît

Pêçavka xwe ya şît li kêlekê kiribû.


murky

Ji îngilîziya navîn mirky; wekheva murk + -y. Eleqedarê norsiya kevn myrkr, rusî мрак (mrak), sirboxirwatî мра̑к.

Tarî û nezelal, xisûsen ji ber mijeke stûr.


makeshift

Ji sala 1680an. Ji forma lêkerî yê make shift.

Demkî. Yê ji bo bixebite an têr bike hatiye çêkirin.

They used the ledge and a few branches for a makeshift shelter.

Ji bo çêkirina sitargeheke demkî, ew quncikekê û çend şaxilan bi kar anîn.


şindî

Ji tirkmenî şindi (“niha”) hevreha tirkî şimdi (“niha”).

Kirrîn û firotina ku pere têde bi awayekî şindî tê dan.


run-of-the-mill

run of the mill
run-o’-the-mill
run o’ the mill

Ji 1922; ji vê rastiyê tê ku berhemên ji aşekî hatiye berhemanîn divê yekform be û wekî yek kiryarên din ên mîna wî be.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-run-of-the-mill.wav

Edetî, normal, ji rêzê; ne taybet, ne xisûsî.


run of the mill

run-of-the-mill
run-o’-the-mill
run o’ the mill

Awayekî din yê nivîsîna run-of-the-mill.


run-o’-the-mill

run-of-the-mill
run of the mill
run o’ the mill


run o’ the mill

run-of-the-mill
run of the mill
run-o’-the-mill


cînayî

Hukumeta Kurdistanê hê di sala 2002–yê de qanûna jimare 14 derxist ku kuştina jinê bi çi sedemî dibe bila bibe wek curmeka cînayî qebûl kir.

2013, Mûrad Ciwan, Li Kurdistanê li ser rewşa jinan reform dibin [arşîv], muradciwan.com


treatable

Ji îngilîziya navîn tretable, ji treten (“tedawî”) û fransiya kevn traitable, anglo-normanî tretable; wekheva treat + -able.

Yê derman dibe, yê dikare were tedawîkirin.

In the 1980s, AIDS was not a treatable disease, and as a consequence the mortality rate at that time was very high.

Di salên 1980yî de, AIDS nexweşîneke netedawîbar bû, û wekî netîceyê, rêjeya mirinê wê çaxê pir bilind bû.


soon-to-be

Di nêz de bibe (tiştekî).
Yê ku di dahatûya nêz de xwedî pozîsyon an kalîteyeke spesîfîk hatiye plankirin an hedefkirin.

While some Republicans, especially in the country’s reddest precincts, are delighted about the prospect of Mr. Trump running the party from exile at Mar-a-Lago, those who represent voters exhausted by the soon-to-be-former president are eager to move on.

Gava hin Komarparêz, xisûsen cihên sortirîn yê welat, kêfxweş bin jî ji îxtimala ku Birêz Trump partiyê ji sigûnê li Mar-a-Lago-yê îdare bike, yên hilbijêrên ji "di-nêz-de-bibe" serokdewletê berê bêzarbûyî hewesdar in ku dewam bikin.

In Georgia, a Republican Feud With Trump at the Center https://web.archive.org/https://www.nytimes.com/2020/11/17/us/politics/georgia-recount.html arşîv, Richard Fausset, The New York Times

The Woodhead line also had many issues. Yes, it was electrified, but it was done so using a soon-to-be non-standard system.

Gelek problemên xeta Woodheadê hene. Belê, ew hatiye elektrîkkirin, lê ew bi sîstemeke ku di nêz de bibe nestandard hatiye çêkirin.

RAIL, Woodhead 40 years on: time to let go, Pip Dunn, cild 935, r. 38


soon-to-wed

Yê(n) tê hêvîkirin ku di wextekî nêzîk de bizewice.


تنۆک

لە بڕی هەر شەوێکی تنۆکدا، ڕۆژێکی ڕۆنتر بوونی هەیە.

Ji bo her şeva tarî, rojeka ronîtir heye.

Le biřî her şewêkî tinok da, řojêkî řontir bûnî heye.


بەرین

ئەو کەسەی گییانی لە ڕێگای نیشتیمانی بەخت ئەکا، پێی مەڵێن مردووە پاکڕەوانە وا لە بەهەشتی بەرین.

Ew kesê gîyanê xwe li rêya nîştîmana xwe dibexşîne, jê re nebêjin mirîye pakrewan e wa li beheşta berîn.

Ew kesey gîyanî le řêgay nîştîmanî bext eka, pêy mełên mirdûwe pakřewan e wa le beheştî berîn.


تاف

Ava ku bi boşî ji cîyekî berz berev jêr diherike.


نووتەک

zilmat, şevereş (bi gelemperî bi peyva tarîkê re bi kar tê: tarîk û nûtek)


بەردەم

پێش ئەوەی بێمە بەردەمت


monosyllabic

Yê bi peyvên yekheceyî (bi kurtî û zidd) xeber dide.


polysyllabic

Pirheceyî. Yê ji yekî zêdetir heceyan pêk tê.

"Antidisestablishmentarianism" definitely qualifies as a polysyllabic word.

"Antidisestablishmentarianism" bêguman wekî peyveke pirheceyî tê tarîfkirin.

‘Polysyllabic’ is a polysyllabic word.

Yê bi xwedîbûna çendîn heceyan karakterîze dibe an ji çendîn heceyan pêk tê.

I have a particularly off-putting predilection for the utilization of ponderously polysyllabic linguistic constructions.

Xisûsen meyleke min ê acizker yê bikaranîna konstruksiyonên zimanî yên pirheceyî heye.


brachysyllabic

Kinheceyî. Yê tenê ji hin heceyan pêk tê.


hippopotomonstrosesquipedalian

Îlaweya ji sesquipedalian formeke guhertî yê hippopotamus û :Şablon:uder;
using a modified form of hippopotamus and :Şablon:uder; îlawe hema bêje temamen bi niyeta ku binyeya nû ya peyvê bike otolojîk (autological, peyvê ku xwediyê wan taybetiyan e ku îzah dike).

Letters from Dad


تووش

دەتڕسکێنن بۆ ساڵێکی تووش و نەهات

Te dirûsikînin bo saleka sermayî û nehat.


aziv

azivtir (comparative)
herî aziv (merkezî) (superlative)
tewrî aziv (rojavayî) (superlative)


نەگبەت

هۆزی نەگبەت


دەستکرد

ئێوەن سبەی سنووری دەستکرد دەشکێنن

Hûn in sibehê sînorê destkirî dê bişkînin.


قات

مەمکەکانیان شیری سەربەستی تییا قاتە

Memikên wan şîrê serbestîyê tê de nemaye.


unfavourable

favourable

(Ji bo bawerî, halê mejiyê, hwd.): Yê nemaqûl, bi dilnexweşî, bi kêfnexweşî tê dîtin.

favourable

Yê neminasib, neyînî, neguncav, eks, dezavantajî, rêlibergir.

The Filigree Ball

(Yê ba an rewşa hewayê): Yê dibe sedema derengiyê an asteng dibe; Yê nemaqûl ji bo seyahetkirinê an xebitînê; hişk.


out-and-out

He is an out-and-out idiot.

an out-and-out lie


thick-skinned

Ji hestên kesên din re bêhesiyat, guhnedêr, behbûr, guhfire.

Bêhest, serhişk, ji aliyê entelektuel ve kêmmayî an bêhisiyat.


thicker-skinned

Forma komparatîv ji rengdêra thick-skinned.


thickest-skinned

Forma sûperlatîv ji rengdêra thick-skinned.


hotshot

He was a hotshot lawyer, with an astounding win-loss record.

Ew awuqatekî gelek jêhatî bû, bi qeyda xwe ya şaşwazker ya serkeftin-têkçûnan.

Keep up those hotshot baskets, the scouts are sure to take notice.

Wan basketên xwe yên niwaze bidomîne, wê kesên behremendxwazan helbet ferq bikin.


justiciary

Ya ku bi rastdarbûn an xilasbûna li ber Xwedê ve girêdayî ye.

Yê aîd an eleqedarê doktrîna ku dibêje pabendbûna bi qanûnên dînî însaniyetê li ber Xwedê xilas dike.

Adlî: ya ku bi rêvebirina dadwerî, hakim, an dadgehê ve girêdayî ye.


smartass

Yê aîdê an eleqedarê karaktera kesekî pozbilind û zimantal.

I have had quite enough of your smartass remarks.

Ji gotinên te yên pozbilindane bêzar bûm êdî.


smart-aleck

Karakterîstîka kesekî ku xwe zêde zana dihesibîne.

smart-aleck remarks


both-handed

Yê dudestî. Yê ku bi du destên xwe jî dikare xwedî eynî qabiliyetê ye; xisûsen kesê ku dikare bi her du destên xwe yên rastê û çepê baş binivîse.

Yê ku ji aliyê destçepan ve jî, destrastan ve jî karbar e (wek amûr an ensturmanekê).

Bikaranîna (tiştekî) bi her du destan an bikaranîna her du destan.


left-handed

Destçep. Yê ku tercîhen destê xwe yê çepê bi kar tîne, an yê ku destê xwe yê çepê ji yê rastê çêtir bi kar tîne.

Yê ku ji bo li ser destê çepê were lixwekirin an jî ji aliyê destê çepê ve were bikaranîn hatiye dîzaynkirin.

Yê ku ji aliyê rastê ber bi aliyê çepê ve dizivire, di eksê zivirîna saetê de.


کۆڵکە

Nîv, netemam, berî navê kesan tê ku bi wî navî tên zanîn lê ne wa ne.

کۆڵکە مەلا

ئەم بەشە کۆڵکەیە.


itinerary

Ji latîniya dereng itinerarius (“eleqedarê rêwîtiyekê”), nêtar itinerārium (“behsa seyahetekê, rêbereke rêyê”), ji iter (“rêyek, rêwîtî”); binêre itinerate, itinerant.

Gerok; rêwîtiya ji cihekî ber bi cihekî din ve.


sanest

Forma sûperlatîvê ji rengdêr sane. Yê maqûltirîn, yê biaqiltirîn, yê aqilmendtirîn.


hippie

Ji 1953, bi piranî varyanteke biçûkker yê "hipster".

That dress looks very hippie.

Yê riayeta standardên bi giştî qebûlbûyî nakin.

They used a bunch of hippie compression formats instead of the usual RAR and ZIP.

Ew li şûna RAR û ZIPên normal, komeke formatên şidandinê yên nestandard bi kar anîne.


strenuous

ardent

Yê xwedî xurtî, taqet an şiyaneke mezin.

strenuous exercise

strenuous activity

Yê eforeke mezin hewce dike; pir bizehmet, westîner.


piggyback

give someone a piggyback ride

Eleqedarê neqlkirina tiştan e ku yekîneyek neqlkirinê li ser pişta tiştek din tê hilgirtin, barkirin. Wekî nimûne, kamyonek li pişt trênê.


comfy

Bi qusandina comfortable tevî paşgira -y.

The robe and slippers were so warm and comfy she just fell asleep in her chair.

Bornoz û şimik pir germ û bikonfor bûn ku ew derhal li ser sendeliya xwe raza.


comfyish

Yê pir bikonfor, yê pir rehet, konfordar.

We all squeezed onto the battered but comfyish sofa.

Me tev xwe li ser qenepeya kevinbûyî lê konfordar şidand û bi cih bû.


flabbergasted

He was flabbergasted at how much weight he had gained.

Tirsiyayî, veciniqî, hêrsbûyî, bêhalketî an acizbûyî.


misunderstood

A misunderstood message.

Yê di encama pêşdarazî, îftira, an texmînên ecele de bi neheqî nayê hezkirin.

A misunderstood loner who turned to a life of crime.

Bêkesekî şaşfamkirî yê ku ziviriye heyateke sûcî.


hell-bent

dead set

Bêyî tirs biqerarna ji bo kirin an bidestxistina (tiştekî).

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-hell-bent.wav

He was hell-bent on coming first, no matter what.

Ew pir biisrar bû ku bibe yekem, her çi bibe jî.


binge-watchable

Yê ji bo li peyî hev seyrkirinê, bi yek rûniştinê seyrkirinê misaîd e.


intercity

Yê li navbera bajaran; yê bajaran bi hev ve girê dide.


خوڕ

Li dû peyva خوێن (xwên)ê tê bi wateya xwînawiyê.

خوێن و خوڕ


خوڕێن

چۆمی خوڕێنی بەهارانم پشوودانم نییە.

Ez çemê boş ê biharan im vehesîna min nîn e.


clueless

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-clueless.wav

Cahil, nezan. Nebûn/kêmasiya zanîn an famkirinê; bêhay, bêxeber, neagahdarkirî.

Faux Finish


erroneous

Ji îngilîziya navîn erroneous, ji fransiya navîn erroneux, ji latînî erroneus.

His answer to the sum was erroneous.

His conclusion was erroneous, since it was based on a false assumption.

Netîceya wî yê ku gihîştibû xelet bû, ji ber ku ew ferzkirineke xelet esas girtibû.

Veqetîna ji hewcehiyên hiqûqê, lê belê bêyî nebûna otorîteya qanûnî (yanî gava xwedî destûra kirina tiştekî ye), lewma ne îllegal e.

If, while having the power to act, one commits error in the exercise of that power, he acts erroneously.

Ger yekî ku xwedî destûra hereketkirinê ye, gava wê destûra xwe bi tîne ger xetayeke bike, ew çewt hereket kiriye.


antiquarian

antiquarian literature


horrim

horrimtir (comparative)
herî horrim (merkezî) (superlative)
tewrî horrim (rojavayî) (superlative)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


شێ

ئەسپی شێ


ئاوێتە

ئاویتە
ئامێتە


ئەنگوستەچاو

لە بەندیخانەی ئەنگوستەچاوا ڕۆژانی ژینم بێدەنگ تێ پەڕین.

Li bendîxaneya pir tarî rojên jîyana min bêdeng borîn.

Le bendîxaney engusteçaw a řojanî jînim bêdeng tê peřîn.


incipient

Deyn ji latînî incipiēns, partîsîpa niha ya incipiō (“dest pê kirin”).


antagonistic

Dijberane, mixalifane, reqîbane, rikberane, dijminane. Yê reqîbî dike an dij derdikeve.


adust

Ji fransiya navîn aduste, û çakaniya wê, latînî adustus (“şewitî, kizirî”), partîsîpa borî ya adūrere.


workaholic

Yê bi awayê xebatkolîkek, bi fitratê xebatkolîkekî.


ئەحمەق

گەوج

aqilsivik, peledîn, tirredîn, delodîn, ehmeq, gêjok, bêaqil


qunêtî

qunêtîtir (comparative)
herî qunêtî (merkezî) (superlative)
tewrî qunêtî (rojavayî) (superlative)


buddy-buddy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-buddy-buddy.wav

Yê pir dostane, samîmî an pir nêzîktiya bi kesekî re îfade dike.

They're over there being all buddy-buddy with one another.

Ew li wir in û tev bi hev re bûne dost û heval.


peopleless

I had been up since before dawn, sweating and smoking cigarettes, roaming the large empty house with the peopleless rooms.

Ez ji ber serê sibê radibûm, min xwêdan dida û cixare dikişand, li mala vala ya mezin a bi odeyên "bêmirov" re digeriyam.

1998, Dan Fante, 'Chump Change', Qismê Sêyem


سرک

Kesê/a ku ji tiştan zû ditirse û direve.


dilevîn

Rehîm û Rehman, letîf û mihriban
Bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


électrogène

Ji électro- + -gène (“ya/ê ku hildiberîne”).


ganteng

seorang laki-laki yg ganteng


hardball

Bûn an nîşandana reftarên dijwar an bêrehm, xisûsen di şer, siyaset an karsaziyê de.


nocturnal

Nocturnal birds

Yê êvaran / her êvar dibe an dikeve dewreyê.

A suspicious nocturnal outing


sîsmîk

Ji fransî sismique ji yûnaniya kevn σεισμός (seismós) (erdhej, hej) + -ique (-îk). Formên seîsmîk û seîzmîk ji yan bi riya îngilîzî ne.

erdhejî, zelzeleyî, bumelerzî, hejok, hejîner:

li qada ku dikeve navbera taxên Bîldîm û Kuçukxanê daxuyanî da û diyar kir, li ser 1400 dekarî û 32 parsêlan 1000 avahî wê werin avakirin û di bingeha avahiyan da îzolatorên sîsmîk wê werin bikaranîn.


well off

Zengîn, dewlemend, halxweş. Yê xwedî ewlehiya fînansî.

He is very well off as a result of his illegal money-making activities.

Ew pir halxweş e bi netîceya çalakiyên xwe yên pere-qezenckirinê yê îllegal.

Her hêmaneke di pozîsyon an şertûmercên baş de.


transitîv

Deyn ji fransî transitif an ji îngilîzî transitive.


heznî

xemgîn, xembar, dilbikul, kovandar, dilbikovan, dilbiêş:

Ji ber îşxala Kerkûkê û çend bajarên din ji alî Heşdî Şîe û leşkerên Îraqê ve ev du hefte ne hemû kurd heznî ne, xewa şevan li her kurdî heram bûye.

Zinarê Xamo: Hindik - Rindik, zinarexamo.blogspot.com 10/2017


dûravî

dûravîtir (comparative)
herî dûravî (merkezî) (superlative)
tewrî dûravî (rojavayî) (superlative)

bejî

Giya û jîndarên ku li bejahiyên bê av dijîn.


a priori

Li ser esasa hîpotez û teoriyê ye ji ceribandin an delîlên çavdêriyê zêdetir.

In his opening argument, the student mentioned nothing beyond his a priori knowledge.

Di nîqaşa xwe ya destpêkê de, xwendekar ji zanîna xwe ya pêşîn pê ve ti tiştekî negot.


qurp

kurk

Balindeya li ser hêkan rûniştî yan jî xwedî çêçik.


ocaxkor

ocaxkortir (comparative)
herî ocaxkor (merkezî) (superlative)
tewrî ocaxkor (rojavayî) (superlative)
korocax
korûcax
korîcax

kordunde

Jin-û-mêrên ti zarok nînin, malbata bêzarok.

/oːd͡ʒɑːxˈkoːɾ/

Filo, keys ya te ye. Ew jina te ya qorode ji çi re dibe? Tu dikî nakî ber nagire. Zeviyê hîtik e. Çaq dane hev, tu ocaxkorî hiştî. Kî di şuna te de bûya, niha zû de ew firotibû bazirganê bizinan.

2015, Xurşîd Mîrzengî, Belqitî, Nûbihar, çapa 1ê, r. 36, ISBN 9786055053734


bossy

Meyldar e ku emr bide kesên din, nemaze dema ku nerewa ye; otorîter, serdest.


bossy

Halê biçûkkirî ya peyva îngilîzî "boss"ê, wekî di terma "boss-calf"ê de jî hatiye kirin (yê ku dişibe buss-calf, ew jî varyanteke "boose-calf" e, golikek ku li nav boose (“axûr”)ek tê girtin).

Yê bi rolyefan xemilandî; bi bizmaran neqişandî.


adîl

adîltir (comparative)
herî adîl (merkezî) (superlative)
tewrî adîl (rojavayî) (superlative)


gaudy

zeq, zîq, pompoz, zêde xemilandî, xemilandî, zêde mezinkirî, bêhed, bêqam


fivesome

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-fivesome.wav


dialectic

Ji latînî dialecticus, ji yûnaniya kevn δῐᾰλεκτῐκός (dĭălektĭkós).


dialectic

Ji fransî dialectique, ji latînî dialecticus.


at Death's door

Awayekî din yê nivîsîna at death's door.


inner-city

Yê eleqedarê, an yê li qismê merkezî ya bajarekî cih digire, xisûsen yê kevintir, qada nifûs-zêde ya dahat-kêman an malbatên koçber.


sectarian

Ji latîniya serdema navîn sectarius + -an. Wekheva sect + -arian.

We were discussing solutions to the sectarian violence between Sunnis and Shias.

Em çareseriyên li ser şideta mezhebî di neqaba sûnî û şîa de digeriyan.


compromised

(Ji ber têketineke derdestûrî, bikarînan an jî xwegihandineke nedestûrdayî) Lawazxistî, bêparastinhîştî, tûşî xetereyekê mayî.

Xeterekirî; di xetereyê de; ewlehiya xwe ji dest dayî; xesardîtî.


muharref

Deyn ji erebî مُحَرَّف (muḥarraf) ji lêkera حَرَّفَ (ḥarrafa).

muxerref, Nivîs an pirtûkên ku hatine guherandin.


muxerref

Deyn ji erebî مُحَرَّف (muḥarraf) ji lêkera حَرَّفَ (ḥarrafa). Ji heman rehî: texrîf.

sexte, guherandî, xirabkirî
(bi taybetî nivîsên pîroz yên bêyî ruxset guherandî)

Pey ku mîsyoneran fûarên kitaban ji xwe re kirin mesken û dest bi belavkirina Incîla muxerref kirin, li Edeneyê jî Dostên Quranê di fuara kitêban a Tuyapê de bê pere dest bi belavkirina Quran kirin.

1/2013, Li Hember Misyonertiyê Quran Pîroz Hat Belav Kirin https://web.archive.org/https://www.cinarinsesi.com/li-hember-misyonertiye-quran-piroz-hat-belav-kirin-24803h.htm arşîv, Cinarinsesi.com

"Gilîdax" ji "Agirî Dağı" ya tirkî muxerref e

2016, Nevzat EMİNOĞLU, Nêrînek gelemperî li Mîrektiya Hîzanê: îlm û edebiyat https://web.archive.org/https://acikbilim.yok.gov.tr/bitstream/handle/20.500.12812/101613/yokAcikBilim_10129790.pdf?sequence=-1 arşîv, acikbilim.yok.gov.tr


feigned

sexte, guherandî, ne resen, ne eslî, ne orijînal


fictitious

sexte, xeyalî, guherandî, ne resen, ne eslî, ne orijînal


factitious

çêkirî, destkirî, nexwezayî, nesiriştî, netebîî


nîvkurdî

Bê şik, divê mirov vê jî bibêje ku ev kovar nîvkurdî û nîvtirkî bûn û di ber siyasetê re cîh didan nivîs û lêkolînên wêjeyî jî ku vê taybetmendiyê dê tovên wêjeya kurmanciyê ya nuh jî biavêtana.

5/2019, Îbrahîm Seydo Aydogan, Celadet bedirxan, çavkaniyên Hawarê û kurdayetiya nû https://web.archive.org/https://candname.com/celadet-bedirxan-cavkaniyen-haware-u-kurdayetiya-nu/ arşîv, Candname.com

Axaftin an nivîsa ku tê de hinek peyv bi kurdî û hinek jî bi zimanekî din in.

Dûra jinekê ji Diyarbekrê telefon kir, wê jî nîvtirkî û nîvkurdî derdê xwe ji tuxtor re got.

25/1/2009, Dîyaloga kerr û lalan https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2009/01/dyaloga-kerr-lalan.html?m=1 arşîv, Zinarexamo.blogspot.com


kevn û kol

Pirtî pirtî bûyî, kevn, ji ber kevnbûnê bêkêr bûyî, gincirgincirî, firfat

Êdî tiştên kevn û kol neyîne. Ez nikarim wan hildim û daynim.


xeyrin

Wa edebîyatê ma rê xeyrin bê...

Roşan Lezgîn, Weşanxaneyê Roşna ra hîrê kitabî, 6/2023


outpatient

Yê bêyî ku hewce bike nexweş bi şev bimîne tê pêşkêşkirin.


Sophistic

Forma alternatîv a keysa herfê ya sophistic (“eleqedarê sofîstan”)


podunk

Ji Podunk, çolterekî biçûk ê mîtîk yê nemuhîm, ji zimanên algonquwiyiya rojavayî.


berpirsiyarane

berpirsiyaranetir (comparative)
herî berpirsiyarane (merkezî) (superlative)
tewrî berpirsiyarane (rojavayî) (superlative)
berpirsane
berpirsyarane

awayê berpirsiyaran, li gor berpirsiyariyê, mesûliyetane


epicene

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-epicene.wav


মিঠা

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-মিঠা.wav


sanu

sax, saxlem, tendirist (ne nexweş, ne nesax, ne êşewî)


millennial

Hezarsalî. Yê salvegera 1,000em yê çalakiyek an waqiayekê îşaret dike.

millennial fair

Yê her hezar salan carekê çêdibe / rû dide.

Yê di dawî an destpêka mîlenyum / hezarsalê de diqewime, an jî pê re eleqedar e.

Yê aîdê an eleqedarê kesên di du deh salên dawîn ên sedsala 20em de ji dayik bûne.

the millennial generation

He was suffering from a typical millennial problem: Which is the correct emoji to use?

Ew ji problemeke tîpîk yê mîlenyal diêşiya: Kîjanê emojiya rast e ji bo emilandinê?

Yê îşaret dike Mîlenyumê, dewra hezarsalî yê ku wê Mesîh vegere ser dinyayê.


analtu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q29316 (rup)-Marija Pendevska (HristinaNastevska)-analtu.wav


ভিজা

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-ভিজা.wav


leggero

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-leggero.wav


bon marché

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-bon marché.wav


সস্তা

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-সস্তা.wav


barek

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q13324 (min)-Mery Nurfa Dilla-barek.wav


baseuh

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q34002 (sun)-A. D. Prakasa-baseuh.wav


sáng

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-sáng.wav


飢える

うえた, ueta, かつえた, katsueta (romanization)


舊

PFS: khiu; Guangdong: kiu4 (romanization)


heubeul

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q34002 (sun)-A. D. Prakasa-heubeul.wav


anyar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q34002 (sun)-A. D. Prakasa-anyar.wav


xewsivik

xewsiviktir (comparative)
herî xewsivik (merkezî) (superlative)
tewrî xewsivik (rojavayî) (superlative)


সাফ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-সাফ.wav


grosso

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-grosso.wav


ketek

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q13324 (min)-Mery Nurfa Dilla-ketek.wav


lớn

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-lớn.wav


avoir une araignée au plafond

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-avoir une araignée au plafond.wav


cuồng

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cuồng.wav


aperto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-aperto.wav


口の利けない

くちのきけない, kuchi no kikenai (romanization)


a causa di

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-XANA000-a causa di.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-LangPao-a causa di.wav


impolite

Deynkirî ji latînî impolītus. Wekheva im- + polite.


sâu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-sâu.wav


bonu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q33973 (scn)-Crunchy Cloaky Crackdown-bonu.wav


مليح

keşxe, şayîk, qeşeng, delal, spehî, bedew, ciwan, rind, xweşik


betera

Ji proto-cermeniya rojava *batiʀō.
Hevreha frîsiya kevn betera (frîsî better), saksoniya kevn betiro (nedersaksî beter), nedersaksî beter, almaniya bilind a kevn bezziro (almanî besser), norsiya kevn betri (danmarkî bedre, swêdî bättre), gotî 𐌱𐌰𐍄𐌹𐌶𐌰 (batiza).


tuyệt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tuyệt.wav


তিতা

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-তিতা.wav


খাট্টা

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-খাট্টা.wav


se taire

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-se taire.wav


Alemannic

Ji latînî Alemannicus, ji latînî Alemannī (“konfederasyona eşîrên alman ên girêdayî Suebi yên ku li nêzikî deştên jor ên Dunayê jiyane”), ji proto-cermenî *Alamanniz, miqabilê *allaz + *mann-.

Elmanîşî. Yê aîd an eleqedarê ziman an koma diyalektê yê elmanîşî.

Yê aîd an eleqedarê konfederasyona eşîrên elman ên suebiyan e.


Danubian

Yê eleqedarê wê, an li ser hidûdên Danûbê, çemekî li Ewropayê.


thức

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thức.wav


studious

Ji latînî studiōsus. Di îngilîzî de cara pêşîn di dehsala 1350em de hatiye qeydkirin.

Ji bo xwendinê, xebitînê terxankirî; yê xwe ji bo bidestxistina agahiyên ji kitêban terxan kiriye.

a studious scholar

akademîsyenekî xîretdar, alimekî hewesdar

Di hewlên xwe de cidî; baldar, dêhndar; xîretdar.

be studious to please

She is studious to find new friends and allies.

Ew xîretdar e ji bo peydakirina heval û mittefîqên nû.

Bi xebatê plankirî; plankirî; yê li serê hatiye xebitandin.

Yê ji bo xebitînê misaîd e; li fikir û tefekkirê tê.


ບໍ່ຕ້ອງເສັຽຫຍັງເລີຽ

ku-ບໍ່ຕ້ອງເສັຽຫຍັງເລີຽ-lo-adj-grxYZBlY


behartsu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8752 (eus)-Eneko Arruabarrena Sanchez-behartsu.wav


segregate

Yê ji yên eynî çeşîdê dûrxistî, cudakirî.

Yê ji girseyek veqetî û li ser xetên perçeyê bi hev re hatiye berhevkirin.


দুঃখিত

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-দুঃখিত.wav


nonradioactive

Neradyoaktîv; yê radyoaktîvîte îmal nake.


forfeit

îngilîziya navîn forfait teqrîben ji salên 1300î, ji fransiya kevn forfait (“sûc”), eslen partîsîpa borî ya forfaire (“îxlal kirin”), û latîniya Serdema Navîn foris factum. Di sedsala 15em de, mane ji sûcê ber bi cezayê sûcê ve veguherî.

Yê ji ber hicûm an sûcekî winda bûye an hatiye xerîbkirin; yê tabîyê cezayê destdanînê.


dicey

Yê tesîr, çavkaniya wî hwd. nediyar e; mibhem.


katrilyonem

di rêzê de ya hezar trilyon, 1 000 000 000 000 000, 10¹⁵


veritable

Ji fransiya navîn veritable, ji fransiya kevn veritable, ji latînî veritabilis.

He is a veritable genius.

A fair is a veritable smorgasbord.


lowbrow

Cahilane, ne ji bo kesên rewşenbîr, perwerdedîtî an bikultur e.


jibîrokî

jibîrokîtir (comparative)
herî jibîrokî (merkezî) (superlative)
tewrî jibîrokî (rojavayî) (superlative)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


îbrahîmî

dînên îbrahîmî


parsûxwar

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Lewre Gulê êdî ne jineke bêhêz e, ne yeke parsûxwar e, ne yeke qehbik e...

Kovara Peyv, Nuredîn Zaza Avangardekî Çîroknûsiya Kurdî ya Nûjen https://web.archive.org/https://www.calameo.com/read/000344576c45b84e71dbc arşîv, Dilawer Zeraq, hj. 45, r. 7


brotherly

Ji îngilîziya navîn brotherly, ji îngilîziya kevn brōþorlīċ, ji proto-cermenî *brōþurlīkaz, wekheva brother + -ly. Hevreha holendî broederlijk (“birayane”), almanî brüderlich (“birayane”), swêdî broderlig (“birayane”).


bosanski

bosnî, boşnaq (her tişta/ê Bosna û Hersegovînayê, gelê wê yan zimanê wê)


еўрапейскі

ewropî (her tişta/ê Ewropayê, gelê wê yan çandeya wê)


τσιγγούνης, φιλάργυρος

ku-τσιγγούνης,_φιλάργυρος-el-adj-EJOe7K4n


sans scrupules

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-sans scrupules.wav


জিন্দা

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-জিন্দা.wav


en vie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Jérémy-Günther-Heinz Jähnick-en vie.wav


згәы бзиоу

sax, saxlem, tendirist (ne nexweş, ne nesax, ne êşewî)


communist

Ji fransî communiste, ji commun + -iste (“-îst”).


continu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-continu.wav


gfölgig

guhdar, îtaetkar (guhdara/ê şîret an fermanan)


thân ái

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thân ái.wav


rûnixumandî

Tiştê yan kesê/a ku rûyê wî/ê nixumandî yan girtî ye.

Grûpeke çekdar a rûnixumandî roja 27ê Hezîrana 2019an di vîdeoyekê de gefê li hêzên Tirkiyê yên li nav axa Herêma Kurdistanê xwar, lê Serokê Lijneya Ewlehiyê ya Encûmena Parêzgeha Duhokê di wê baweriyê de ye ku karê vê grûpê tenê tiştekî medyayî ye û êriş nakin ser Artêşa Tirkiyê.

2019, Nasir Elî, Li Amêdiyê hejmara hêzên Pêşmerge tê zêdekirin https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/010720193 arşîv, rudaw.net

Heyeta Parlemena Ewropayê (PE) jî li Amedê para xwe ji zordariya polîsan girt. Li Sûra Amedê polîsên rûnixumandî pêşwazî li heyetaê kirin.

2015, Heyeta PE'yê: Li dinyayê dîmenek wisa nîn e https://web.archive.org/https://diyarname.com/news.php?Idx=17899 arşîv, diyarname.com

Kûçikên li hewşa pêş û paşî, ji hîva rûnixumandî tirsnaktir û ji ecacokê hartir, gez dikin bê.

Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, r. 6, ISBN 9786058152175


attivo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-attivo.wav


probative

Îsbatker. Meyla îsbatkirina beyaneke xisûsî an qanîkirina kesek ji rastiya îdîayekê.


disprobative

Ne-îsbatker. Ji bo pûçkirina beyaneke xisûsî an jî qanîkirina kesekî li ser nerastbûna îdîayekê.


足の不自由

あしのふじゆうな, ashi-no fujiyū-na (romanization)


შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირი

ku-შეზღუდული_შესაძლებლობების_მქონე_პირი-ka-adj-JIWI828d


xêlezer

xêlezertir (comparative)
herî xêlezer (merkezî) (superlative)
tewrî xêlezer (rojavayî) (superlative)

Ew cihe ku hertişt lê heye, mirov çi bixwaze lê heye.

Xaltîka min ji Cizîra Botan vegeriya bû. Min jê pirsî çi hebû çi ne bû. Wê wiha li min vegerand: "Bawer bike Cizîr xêlezer e, xêr û xweşiya dinyayê hemî li wir e.


hewşer

Kesên ku kêfa wan herdem li cî ye, her ciyê ku lê ne şên û geş dikin û moralê bilind dikin.

Mirovên hewşer gula civatê ne.

Ne ji hewşeran be kêfa dawetan tune ye.


coextensive

Yê ku eynî cihî parve dikin; yê ku di eynî cihî de ne.

The city and county of San Francisco are coextensive

Bajar û navçeya San Francisco di eynî cihî de ne.


welatparêztir

Forma komparatîv ji rengdêra welatparêz.


used to

Ji used, halê dema borî ya use (“(maneya kevinbûyî) hînbûyî, di wê edetê de bûn ku ...”) + to.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Robust Footman-used to.wav

Hînbûyî, elimî, ji xwe re kirî edet û tolere, qebûlkirî.

I am used to cleaning up other people’s mess.  I became used to his ways.

Ez hînî paqijkirina tevlihevkirinên însanên din bûme.  Ez dest bi elimîna rêya wî dibim.


head-over-heels

Ji sedsala 14ᵉᵐ pê ve pejirandî, eslen wek heels over head e, ku fikrê serobinîbûnê baştir îfade dike (head over heels halê standard yê mewcûd e).


eblû

eblûtir (comparative)
herî eblû (merkezî) (superlative)
tewrî eblû (rojavayî) (superlative)
عبلوو (Kurdish-Arabic)
ә'блу (Kurdish-Creole)
eyiblû

Ji peyva eybê derbasî zimanê azerî-teterî bûye, û ji wir jî wek ayıplı, eyiplû, eyiblû, , wek halê dawî bûye eyblû, eblû ketiye ser zar û zimanê kurmancên Kavkazê.

qilêr, kirêt, kirh, ne bedew, ne ciwan, ne delal, ne rind, ne spehî, ne xweşik, kesa/ê yan tişta/ê dêmê wê / wî anku xuyanga wê / wî ne bi dilê mirovî.

Derdê wê hindik bû,
Yeke eblû jî anîye.

Heciyê Cindî, MESELOK Û XEBEROKÊD CMAETA KURDA, Yêrêvan, 1985.

Cîkî wаnа vir sаxlem nehêlin
Û kurdêd egît eblû kirin.

Qaçaxê Mirad, Bihara Teze, Yêrêvan, 1965

Li ser sîngê te
Hatin, hev ketin.
Xeml û rewşa te,
Birc û hewşê te,
Tev eblû kirin
Û ser raketin.

Rizalîyê Reşît, Xem û Xiyal, Yêrêvan, 1982


qurûtî

qurûtîtir (comparative)
herî qurûtî (merkezî) (superlative)
tewrî qurûtî (rojavayî) (superlative)
قورووتی (Kurdish-Arabic)
ԛӧрути (Kurdish-Creole)

Xwe rahiştin bi awayekî xwe dirêjkirî bona av vexwarinê, bi pozîyona razanê xwe dirêjî ava delav û çavkavaniyan kirin.

Her sibeh kareke xezala dihate ser delavê, û nazik-nazik qurûtî delavê dibû. Kûsîk jî li rex wê delavê bû, wexta çev kara xezalê ket, hêdî-hêdî, xwe erdêr a kîşand, ji delavê dûr ket.

Çem dikişe,
Pez li sere,
Qurût-qurût çi xeber e.

Hecîyê Cindî, Mesele û Meslokêd Cimeta Kurd, Yêrêvan, 1985.


goddamn

Where's the goddamn cartridge?

Ka ew kaseta lanet? / Ka ew kaseta melûn?

You were in the background; you were a goddamn extra! That's good enough!

Te li piştzemînê bû; Te ekstrayeke lanetî bû! Ev têra xwe baş e!


wildcat

Li ser an eleqedarê karsaziyên ku li derveyî standard an pratîka mantiqî dixebitin, xisûsen:

Li ser an eleqedarê banka an bankavaniya bêmesûliyet, (xisûsen) operasyonên biçûk, serbixwe.

Li ser an eleqedarê gerîna li petrolê ya li deverên nû, (xisûsen) operasyonên biçûk û serbixwe.

Eleqedarê kiryarên ku ji aliyê karkeran ve bêyî pejirandin an li dijî serokatiya fermî ya sendîkayên wan têne kirin.

Yê eleqedarê fîşekên bidest-çêkirî an xisûsîkirî.


conclusive

fransî conclusif, ji latîniya dereng conclusivus, ji latînî conclūsīvē (“conclusively”), ji partîsîpa borî ya concludere.

Nîhaî, dîyarker. Yê dawî li tiştekî tîne.

The set of premises of a valid argument is conclusive in the sense that no further evidence could possibly be added to the set of premises which would make the argument invalid.

Seta teoriyên argumenteke muteber nîhaî ye bi maneya ku êdî delîlên zêdetir ne mimkin e ku li teoriyên ku argumentê bike nemuteber, were zêdekirin.

conclusive evidence


derewçîn

Ji pêş-îranîkî*dréwgeh-ceneh (“derewçîn”), hevrehaevistayî𐬛𐬭𐬀𐬊𐬘𐬌𐬥𐬀 (drewcine, “derewçîn”), pehlewanî[skrîpt hewce ye] (drû(ẍ)jen) (> ermeniyakevnդրուժան (družan)) farisiya kevn𐎭𐎼𐎢𐎩𐎴 (d-r-u-j-n /drewcene/), farisiya navîn𐫅𐫡𐫇𐫉𐫗 (drôzen), farisiyaklasîkدروزن (durûzen)... Diyar e ku ji derew + jenîn lê guherînadengînelirê ye. Dişiya ku bi hîkariyapaşgiratirkî-çî bibûya lê forma evistayînîşan dide ku bi îranîkiyakevn jî /e/ bûye /î/ anku ew ne gengaz e. Bide ber soranîدرۆزن (dirozin), deyneke ji farisî.

/dɛɾɛwˈt͡ʃiːn/

Kesê/a ku derewan dike, virrek, derewîn, derewbêj.


нәтижелі

Bi alfabeya erebî:
ناتيجەلى
Bi alfabeya latînî:
nätijelı
Bi alfabeya yañalif:
nətiçelj


ব্রিটিশ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9610 (ben)-Symoum Syfullah Priyo-ব্রিটিশ.wav


long haul

a long-haul flight


mexmer

Yê ji mexmer / qedîfeyê çêkirî an pê qabkirî.


heşkem

pihêt, bi hişkî, hişkehişk, bi tundî, başebaş, bi dijwarî (bi pirranî bo girtina derî û devikên tiştan)

Derî pişt xwe eşkem girt.

Min devê wî heşkem girtiye, nikare derê.


hygienic

Ji fransî hygiénique. Li şûna hygienal berbelav bûye.

Hîjyenîk. Yê eleqedarê hîjyenê; paqij, tendirist, sihî.


reşotankî

/rɛʃoːtɑːŋˈkiː/

bi reng û rûçkê xwe ve reş (tişt, kes), mêyla ber bi rengê reşbûnê çûn.


sarotankî

/sɑːɾoːtɑːŋˈkiː/


sorotankî

/soːɾoːtɑːŋˈkiː/

Sor, ber bi rengê sor, mêyla ber bi rengê sor diçe, sorsorkî.


zerotankî

/zɛɾoːtɑːŋˈkiː/

Zer, ber bi rengê zer, mêyla ber rengê zerîn diçe.


xarotankî

/xɑːɾoːtɑːŋˈkiː/


kevzotankî

kevzî, ber bi rengê keskê çûn, mêyla ber bi rengê algan.


pîrotankî

/piːɾoːtɑːŋˈkiː/


zolzolî

Peritî, çirçirî, rizyayî, maşyayî, rihiyayî, qetiyayî (exlebî bona kincan).

Wextê meriv li kincê kalê dinihêrî, tayekî jê bikişînî sed pîneyê bikeve. Dewsa qayîşê bendekî mûyê reş daye pişta xwe, dezmalê dora kolozê wî zolzolî bûbûn, teyê qey bigota, belçikêd darê payîzê ne, dadiweşin.

Kurê Kurd, Hişyarbûn (roman), Yêrêvan, 1959, Tercimekar: Eliyê Evdilrehman


am û tam

Hela zêdaya ser, li jêrê xûna merivên am û tam dikeve nava çêm, tê bêjî leza xwe dide kêmkirinê, av digirî û bi kefa xwe ya qerqaş va çavên xwe temiz dike, dîsa hêrs dibe, dike ceng, pêberjêr dikişe, wextê ku digihîje diya xwe – Erez, gazinê wê zulmê bi dê dike û paşê dîsa dest bi rêwîtîya xwe ya hertimî dike, dikişe û dikişe…

Eliyê Evdilrehman, Gundê Mêrxasan (roman), Yêrêvan, 1968


sloppy

Pir şil; bi herîyê pêçayî an ji herîyê çêbûyî.

The dog tracked sloppy mud through the kitchen!

Kûçik di mitbaxê re heriyê şêlû taqîb kir!

Tevlihev, belawela; ne birêkûpêk, elegant, zerîf an bidîqet.

The carpenter did a sloppy job of building the staircase.

Xerat di çêkirina derenceyan de karekî sist kir.

a sloppy measurement; a sloppy fit


imaginative

Ji îngilîziya navîn ymagynatif, ji fransiya navîn imaginatif, ji latîniya serdema navîn imāginātīvus.

Yê xwedî xeyalkirineke zînde an kreatîv e.

an imaginative boy

Yê meyla fantastîkbûn an xuliqînerîyê pê re heyî.

an imaginative story


xalxalî

Niqteniqteyî, pitpitî, pitik pitikî, deqdeqî.

Hila binhêr, mêrg û zozan xalxalî ne gerden morî,
Çiyayê hanî xêlî ser da, ew jî yar e ez lê gorî.

Egîtê Şemsî, Şemdan (helbest), Yêrêvan, 1964


niqteniqteyî

xalxalî, pitpitî, pitik pitikî, deqdeqî.


berxudar

/bɛɾxʊˈdɑːɾ/

...mirovê xayîn berxudar nabî.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 157


bêyekûdu

Bêyî hev, bêyî hebûn an cihgirtina kesekî din.

Lehzeyekê me bêyekûdu sebr û aram nedibû.

1857, Mela Mûsayê Hekarî, Amadekar: Hêmin Omer, Durrû’l Mecalîs, sala weşandinê: 2022, r. 195


yaraşıq

keşxe, şayîk, qeşeng, delal, spehî, bedew, ciwan, rind, xweşik


paternal

bavî, babî, bavanî, babanî, bavkî, babkî

paternal uncle


maternal

maternal uncle


sisterly

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-sisterly.wav


immune

Ji îngilîziya navîn, ji fransiya navîn immun, ji latînî immūnis (“ji xizmeta kamûyê serbest e”), ji in- (“ne”) + mūnus (“xizmet”).


side-by-side

Nivîsîna bi xêzikê yê bi vî şiklî, bi piranî berî navdêreke ku ew diguherîne tê emilandin, lêbelê nivîsîna bêyî xêzikê piştî navdêreke ku ew diguherîne tê emilandin.


one-off

Li derveyî Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê berbelavtir e. Frekansa emilandina relatîv %5 e (COCA li hember BNC).

Yekcarî. Tiştê tenê yek car diqewime, li derveyî model an qalibekê.

The government insisted that the embarrassing loss of the tax records was a one-off event.

Hikûmet li serê israr kir ku windakirina qeydên bacê waqiayeke yekcarî bû.

Seeing Halley's Comet is a one-off, once-in-a-lifetime opportunity.

Dîtina Dûvstêrka Halleyê şanseke yekcarî, tenê-carekê-li-temamê-heyatê ye.


zaxzaxî

زاغزاغی (Kurdish-Arabic)
зах'зах'и (Kurdish-Creole)
zax-zaxî

xetxetî, xêzxêzî, şivşivî, çixîzçixîzî, zîtolzîtolî.

Peyayo qurba, rênga Paxir Madanê darê bî ye,
Şe’ra serê gedê lawikê min şe'reke sipî ye, zaxzaxî ye,
Xwezila xêra Xudê mîrê miraza ra bigotana,
Gedê lawikê te ji hevsa Paxir Madanê dest zorê jê reviya.

Heciyê Cindî, Kilamên Cimaeta Kurda, Yêrêvan, 2008

Peyao, rênga P'axirmadanê ha bi bî ye,
 Sûra Dîyarbek'ire ha bi bî ye,
Li serê k'eleş lawkê min cote şe'rê romê zaxzaxî ye,
De xazila ji xêra xudê, mîrê miraza ra cabeke ji min bihata, bigotana:
Îşev pêra k’eleş lawkê te ji hebsa k’ambaxa P’axirmadanê revîye.

Ordîxanê Celîl & Celîlê Celîl, Zargotina Kurda (P’ara 1), Moskva, 1978


xetxetî

xêzxêzî, şivşivî, çixîzçixîzî, zaxzaxî, zîtolzîtolî.

Van rojan ez çûme maleke kalmîkan ku weke holikan bû (ew ji qumaşê xetxetî ye, bi benê sipî va dorgirtî ye).

Alêksandr Pûşkîn, Rêwîtiya Erzurumê ya sala 1829an, Tercimeya ji rûsî: Têmûrê Xelîl.


zîtolzîtolî

çirçîrî, qetiyayî, qelişokî, qelaştî, çiryayî, zîvalzîvalî, qetqetî, parçeparçeyî.

Rojekê jî merivek bi girî û lûbandin ji gelîyê pêşber berbi Dîtakê da hat. Hat xwe avîte ser şêmîka mala Nado. Eskerekî tirk bû, bi kincê zîtol-zîtolî, kuta bûn, xûn berî ser dabûn.

Hraçya Koçar, Hisret (serhatî), Yêrêvan, 1972, ji ermenî: Emerîkê Serdar

Zembîl, sela davêje mil,
Li nav şeher dide fitil,
Kincê wî jî zîtol-zîtol,
Li ber bayê dibine hol.

Xelîlê Çaçan, Zembîlfiroş (dastan), Yêrêvan, 1965

Kelbên Teyar begê gişke belek û mîna hirçan mezin bûn. Wan tu wextan hev ne digevizandin, lê eger kelbekî cînaran li wan biqesidîya, ew bi diranên xwe yên şûrkî zîtol-zîtolî dikirin, heta nexeniqandana, jê dûr nediketin.

Elîyê Evdilrehman, Gundê Mêrxasa (roman), Yêrêvan, 1968


hupizî

حوپزی (Kurdish-Arabic)
һ'ӧпьзи' (Kurdish-Creole)

zikberdayî, zikwerimî, zikmezin, terikî, laşgir, laşmezin, obez.

Ji bin gîhê min dîna xwe dayê merîkî hupizî bejineke dirêj lê, qasî ejdahakî, qafekî terikî lê, simêleke bijoqî qaline lê, birû hatibûn ketibûn ser çeva, meriv nizanibû çevêd wî hene, yan na, dirganeke hesinî dêst da derê merekê vekir, hate hundurê merekê.

Erebê Şemo, Şivanê Kurmanca (roman), Yêrêvan, 1935

(Mala Elî Axa). Kulavê xuristanî raxistî ne, ser wana balgîyên quştukî ne. Elî axa, ku merîkî hupizî ye, birûyên wî tên dikevine ser çevên wî, çûx-çerkezî lê ne, kolozê xwe danîye ser çoka xwe, şe’r-temezî daye dorê.

Xelîlê Çaçan, Memê û Eyşê (piyes), Yêrêvan, 1965


hêvişkar

/heːvɪʃˈkɑːɾ/


dirbetin

Mihtemelen ji erebî ضَرْبَة (derbeᵗ / zerbeᵗ) + -in (“-în”).


dırbetın

Bi alfabeya Jacobsonê (en) nivîsina dirbetin.


leiblich

seine leibliche Mutter


hevhatî

Ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statu û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye.


qestîka

Ew ne edetê te ye, Bîlbo hevalan li ber derî gîro dikî, û derî mîna tifinga qestîka vedikî.

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 18, ISBN 9786257724838


death-defying

Pir xeternak; yê pir talûkeyan dihewîne. Wek herfî "li mirinê meydanxwaz" / "li mirinê meydanxwîn".


vêmerg

Pakəž xodé, pakəž záhm, pakəž vémark, kóy hat'ì xač'é, əškə́rma. Rahmát'ē ma.

Pakê Xweda, Pakê Qadir, Pakê Nemir, mirina di xaçê de ku hat, Xweda bi me bê rehmê

Pakij xudê, pakij zehm, pakij vêmerg, koy hatî xaçê, ijkir me rehmetê me

~1430-1446, Matenadaran MS 7117, Amadekar: D.N. Mackenzie, The Language of the Medians, sala weşandinê: 1959


dinêeyan

дьнеә'йан (Kurdish-Creole)
دنێئعیان (Kurdish-Arabic)

/dɪneːʕɛˈjɑːn/

Ew sala 1934-a, 1-ê Martê, 70 saliya xwe da mir, lê şuxulê wî yî kirî nemir, bi şuxul ra tevayî navî ma û wê hê-hê bimîne, çiqas hebe cimaeta ermeniya ye qedîm xweya arxîtêktûra dinêeyan..

Heciyê Cindî , Rya Teze, Hejmar: 26-ê Martê Sala 1964-a.

Ez û xûşka min Firîce bêsebir hêviya wê rojê bûn. Ne axir emê rastî lawê gelê ermeniya yî mezin bihatana, helbestvanê dinêeyan...

Frîda Hecî Cewarî , Bîranînên Min, Yêrêvan, 2010

Hêjayî gotinê ye ku ev kabînêt sala 1959-an bi pêsdanîn û însiyatîva rojhilatzanê dinêeyan Î.A Orbêlî hatiye demezirandin.

Eskerê Boyik, Bi Kurtayî Dîroka Êzdiyên Ermenistanê, Amed, 2016


navmilpan

navmilpantir (comparative)
herî navmilpan (merkezî) (superlative)
tewrî navmilpan (rojavayî) (superlative)


hirhomî

hirhomîtir (comparative)
herî hirhomî (merkezî) (superlative)
tewrî hirhomî (rojavayî) (superlative)
һ'ьрһ'oми (Kurdish-Creole)
حرحۆمی (Kurdish-Arabic)

Li çiyayê bilind, gaz û gedûka ber sama sar radiqete mije,
Çemê hirhomî çiqas xwe verû, çiqas bidire lê dihênije.

1964, Egîtê Şemsî, Şemdan (helbest), Yêrêvan

Bomba hirhomî kire ximîn,
Û ‘ezmên tû kir...
‘Ewr kimkimîn,
Bagerê hû kir.

1967, Egîtê Şemsî, Hîveron (helbest), Yêrêvan


çilûz

Perperok li derûdor difirîyan, û ronahî pir çilûz bû,

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 55, ISBN 9786257724838


bêhiçik

Gumlekekî bêhiçik.


firstborn

Ji îngilîziya navîn first borne, wekheva first + born.

Nexrî. Yê pêşî bûyî (di malbetek an eşîrekî de).


dilxelînok

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

...gava pêşî ket hundir dilxelînokî di min de firand.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 69, ISBN 978-605-2246-80-1


saxesax

/sɑːxɛˈsɑːx/

...saxesax bihatana sotandin.

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 72, ISBN 9786257724838


tendirist

tendirust (positive)
tendirusttir (comparative)
herî tendirust (merkezî) (superlative)
tewrî tendirust (rojavayî) (superlative)


تازە

عەون، سەرۆکی تازە هەڵبژێردراوی لوبنان لەدوای خواردنی سوێندی دەستووری، لەبارەی پەیوەندی و گرژییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ئیسرائیل رایگەیاند، پابەند دەبن بە ئاگربەستی لەگەڵ ئیسرائیل و "کار بۆ نەهێشتنی داگیرکاریی ئیسرائیل دەکەین".

2025, رەگەز جومعە, جۆزێف عەون بە سەرۆکی نوێی لوبنان هەڵبژێردرا https://web.archive.org/https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/09012025 arşîv, Rûdaw


ἐγκύκλιος

Ji ἐν- (en-, “li”) + κύκλος (kúklos, “çember”) + -ῐος (-ĭos).