zirrbehir

zirrbehirtir (comparative)
herî zirrbehir (merkezî) (superlative)
tewrî zirrbehir (rojavayî) (superlative)
zirbehir
zirbehr
zirrbehr


mistehîl

mistehîltir (comparative)
herî mistehîl (merkezî) (superlative)
tewrî mistehîl (rojavayî) (superlative)
mistehîltirîn (soranîzm) (superlative)
mustehîl
mustahîl
مستهحیل (Kurdish-Arabic)

Ji erebî مستحيل (musteḥîl) ku ketiye farisî û tirkî jî: müstahil.

Tiştê ku nabe yan nikare bê kirin; ne mimkin, ne pêkan, ne gengaz.

Em ê bibînin ku avakirina rêzimanekê bo her du zaravayan [= kurmancî û soranî] mistehîl e.

Bavê Nazê: Ber bi zimanekî yekbûyî ve, Gelavej.com, 7/2008


dejenere

dejeneretir (comparative)
herî dejenere (merkezî) (superlative)
tewrî dejenere (rojavayî) (superlative)
dejeneretirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî dégénéré, ji dégénérer ji latînî degenerare ji de- + genus.

Xirabiya şerê qirêj ya herî mezin ew e ko mirovan, komelgehê ji exlaq, ji hestên edalet û wijdanê bi dûr diêxe; exlaq dejenere dibe, wijdan difetise, hestên edaletê çi ye namînin. Di heman demê de, berpisiyarên şerê qirêj jî xwe bi ti awayî di dergehên hiqûqî de nabînin. Her wekî dewleta Ergenekonê ti caran hiqûq û mafê mirovan li bîra xwe neanî. Herwekî Abdullah Ocalanê serokê PKK-yê bi hemî himpayên xwe ve, ji hemî pîvanên hiqûqî bi dûr jiyayîn.

Mihemed Evdila: Şerê qirêj û kuştina 15 hezar kurdan bi destê rêxistina Abdullah Ocalanî, Nefel.com, 7/2008


disiplînîze

disiplînîzetir (comparative)
herî disiplînîze (merkezî) (superlative)
tewrî disiplînîze (rojavayî) (superlative)
disiplînîzetirîn (soranîzm) (superlative)

bidisiplîn kirin, nîzamî kirin, birêk xistin, birêk kirin, durist kirin, saz kirin


krîmînal

krîmînaltir (comparative)
herî krîmînal (merkezî) (superlative)
tewrî krîmînal (rojavayî) (superlative)
krîmînaltirîn (soranîzm) (superlative)
krîmînel


estetîze

estetîzetir (comparative)
herî estetîze (merkezî) (superlative)
tewrî estetîze (rojavayî) (superlative)
estetîzetirîn (soranîzm) (superlative)

delal kirin, şîrîn kirin, xweş kirin, ciwan kirin, bedewandin, bedew kirin


qert

qerttir (comparative)
herî qert (merkezî) (superlative)
tewrî qert (rojavayî) (superlative)
qerttirîn (soranîzm) (superlative)

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


virxûn

kesî bêtawet, bêfedî û nahewe Hey virxûn, tu fedî nakî, gotina Apê Hemze dibirrî? Ji http://www.tirej.net/index379.Sorekli.MAMOSTA.BERENG.htm


çaverêkirî

bûyer yan kiryarek ku mûhtemele yan jî gengaze ku li dahatûyê pêk bê yan jî encam bide


mubhem

mubhemtir (comparative)
herî mubhem (merkezî) (superlative)
tewrî mubhem (rojavayî) (superlative)
mubhemtirîn (soranîzm) (superlative)
mibhem
miphem
muphem

ne zelal, ne eşkere, ne diyar, ne xwiya, şêlî, şêlo, aloz


masûm

masûmtir (comparative)
herî masûm (merkezî) (superlative)
tewrî masûm (rojavayî) (superlative)
masûmtirîn (soranîzm) (superlative)
mesûm
mahsûm
mehsûm

Xuya ye, piştî ku ciwanekî bi navê Yeqîn H. li gorî hîsên xwe yên masum û zanîna xwe çend gotin li ser Dost Çiyayî nivîsîne, ew jî rabûye bi sivikî di nav 10 deqîqeyan de çend gotin rêz kirine û dane weşandin. Ji xwe re mijara nivîsa hefteyê peyda kiriye!

Lezgîn Roşan: Mirîhezê Dost Çîyayî!, Netkurd.com, 7/2008


skarta

tişta/ê yan kesa/ê ne pêdivî yan bêqîmet


komplîke

komplîketir (comparative)
herî komplîke (merkezî) (superlative)
tewrî komplîke (rojavayî) (superlative)

Ji fransî compliqué, dema borî ji compliquer (“aloz kirin, alizandin”).

aloz, tevlihev, şexitî, şexitandî, têkil, têkvedayî, zehmet, dijwar, asê, alizandî

Lêbelê, çi dema ku meriv baş bala xwe bide ser vê meseleyê hingê dê bête dîtin ku bona îspatkirina cihê Eshabê Kehf tenê ev delîl qîm nake. Çunke ev bûyer bûyereka komplîke ye. Divêt bi tevayî mutemîmmat û komplîkasyona xwe bi awayekî tekûz bête ronîkirin.

Roşan Lezgîn: Cihê Rastîn Yê Eshabê Kehf, vekolînek e ku hê nehatiye weşandin, 7/2008


tîk

çik

Hevrazê yan nişîvê ku pirr zû bilind yan nizm dibe.

Herwekî ku me got, şikefta Eshabê Kehf li Çiyayê Reqîm e. Ev çiya li ber gundê Dêrqamê bilind dibe. Berê bi hilkişîna hevrazekî gelek tîk re meriv dikanibû xwe bigihîne ber devê şikeftê lêbelê niha rê hatiye çêkirin û wesaît dikanin biçin ber devê şikeftê. Ew dîwarê ku dibêjin Deqyanûsî li ber devê şikeftê daye lêkirin hîn jî heye.


seraza

Hevreha azate ("esilzade") ya avestayî, azad ("esilzade; azad") ya pehlewî, آزاد (azad, “azad”) ya farisî, ji a- + zate (-za, zarok)

azad: serbest, rizgar, serbixwe, xweser,
ne kole, ne bindest, ne girtî, ne dîl, ne zindanî, ne êsîr


heq ne heq

heq ne heqtir (comparative)
herî heq ne heq (merkezî) (superlative)
tewrî heq ne heq (rojavayî) (superlative)


belloq

belloqtir (comparative)
herî belloq (merkezî) (superlative)
tewrî belloq (rojavayî) (superlative)


reşîd

Ji erebî رَشِيد (rašīd) û رَاشِد (rāšid) (?).

Li müellif vê sohbetêSohbeta Şêxê reşîd têMeclisa pênsed murîd tê


oral

oraltir (comparative)
herî oral (merkezî) (superlative)
tewrî oral (rojavayî) (superlative)
oraltirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî yan îngilîzî oral ji latînî oralis ji os (dev)

seksa oral


anal

analtir (comparative)
herî anal (merkezî) (superlative)
tewrî anal (rojavayî) (superlative)
analtirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî yan îngilîzî anal ji latînî analis ji anus (dev)

seksa anal


vajînal

vajînaltir (comparative)
herî vajînal (merkezî) (superlative)
tewrî vajînal (rojavayî) (superlative)

Bi rêya fransî yan vaginal ji latînî vaginalis ji vagina (quz), têkildarî vajîna

seksa vajînal

Meraq dike bê ez [seksa] oral, anal an jî vajînal dixwazim. Rûyê min sor dibe, tu namîne ji ber bêedebiya wê dest bavêjim kêrê û hê berî ku wê bibim jor, xwe jê xelas bikim û ji wir baz bidim.

Firat Cewerî: Ez ê yekî bikujim, roman, Weşanên Avesta, Stenbol, 2008, r. 68


întensîv

întensîvtir (comparative)
herî întensîv (merkezî) (superlative)
tewrî întensîv (rojavayî) (superlative)
întensîvtirîn (soranîzm) (superlative)
entensîf
entensîv
întensîf

kursek întensîv ya zimanî


mervan

mervantir (comparative)
herî mervan (merkezî) (superlative)
tewrî mervan (rojavayî) (superlative)
mervantirîn (soranîzm) (superlative)
merwan


nakokbar

nakokbartir (comparative)
herî nakokbar (merkezî) (superlative)
tewrî nakokbar (rojavayî) (superlative)
nakokbartirîn (soranîzm) (superlative)
kok
kokbar
nakokbarî

Tişta yan rewşa li ser wê hizrên cûda hene, tişta li ser nehatiye li hev kirin, tişt yan jî rewşa dijayetî li ser heye


xadim

Rexnevanê kurd Alî Fikrî Işik dê di 19/10 2008-ê de li komeleya ÇIRA-yê ya çandî û hunerî li Stenbolê li ser »Xadim«, pirtûka vê dawiyê ya Selahattîn Bulutî biaxive.


hemwar

hemwartir (comparative)
herî hemwar (merkezî) (superlative)
tewrî hemwar (rojavayî) (superlative)
hemwartirîn (soranîzm) (superlative)
hevwar

biaheng, ahengî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kawik

kawiktir (comparative)
herî kawik (merkezî) (superlative)
tewrî kawik (rojavayî) (superlative)
kawiktirîn (soranîzm) (superlative)
kawk

Belkî ji zimanên îranî, bide ber farisî کاوک (kavek, “xulole, xirş, xalî”) ji كاو (kav, “xulole”).

xeşîm, dilsaf, naşî, cahil, nezan, evdal, heynik, safderûn, kurfût, dînik, şêtik, qamik, xêtik, debeng

bomik, bodek, aqilsivik, xêvik, delodîn, peledîn, tirredîn, kerçove, kêmaqil, netemam, gewc, goc, xirrexav, xêv, fodil, koz, bûdela, aqilkêm, bûdele^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zanepeyv

zanepeyvtir (comparative)
herî zanepeyv (merkezî) (superlative)
tewrî zanepeyv (rojavayî) (superlative)
zanepeyiv

zimanxweş, xweşaxiv, biqape,
kesa/ê dizane baş bipeyive


xayiz

xayiztir (comparative)
herî xayiz (merkezî) (superlative)
tewrî xayiz (rojavayî) (superlative)
خایز (Kurdish-Arabic)
xayis

jihalçûyî, mendehoş, bêhiş, ne li ser hişê xwe, gêjbûyî

Ez herdu enîşkên xwe datînim ser masê, serê xwe dixim nava kefên destên xwe û xayizî li Dîanayê dinêrim.

Firat Cewerî: Ez ê yekî bikujim, roman, Weşanên Avesta, Stenbol 2008, r. 101


efektîv

efektîvtir (comparative)
herî efektîv (merkezî) (superlative)
tewrî efektîv (rojavayî) (superlative)
efektîvtirîn (soranîzm) (superlative)
efektîf

bibandor, bitesîr, tesîrdar, tesîrker, bandorker, çalak, çist, lebatî, aktîv, şipil, çibik

karîger^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


vavêr

vavêrtir (comparative)
herî vavêr (merkezî) (superlative)
tewrî vavêr (rojavayî) (superlative)

ji hev cuda, ne li gel hev, ne pêkve, ne bi hev re

Dizanim diyarkirina sînorekê vebirî yê di nevbeyna “çîorka-dirêj/novelê” û romanê de zehmet e, ji ber ku ta radeyekê ya ku romanê jî dike roman gelo ma ne çîroka wê ye? Lê car dî sînorê çîrok û romanê ne ew qes ji ber çavan wenda ye. Ger ez ne şaş bim û xelet neyêt bîra min, di heqê jiyekvavêrkirina roman û çîrokê de, Ernest Hemingway e yê ku kêm zêde wiha dibêje: ...

Mihemed Sanri: “Romaneka giran” ya derbeya 12-yê îlonê: Xadim, Kulturname.com, 11/2008


pirpêkhate

pirpêkhatetir (comparative)
herî pirpêkhate (merkezî) (superlative)
tewrî pirpêkhate (rojavayî) (superlative)

ya ji ji yekî zêdetir pêkhateyan çêbûye yan dirûst bûye

Ji bo helsengandina rewşê li zanîngehê komîteyek pirpêkhate ku nûnerên hemû zankoyan têde hebû hate avakirin.


mişeref

mişereftir (comparative)
herî mişeref (merkezî) (superlative)
tewrî mişeref (rojavayî) (superlative)
mişereftirîn (soranîzm) (superlative)
mişerref
muşeref
muşerref


babetî

babetîtir (comparative)
herî babetî (merkezî) (superlative)
tewrî babetî (rojavayî) (superlative)

Ne di bin bandora hestên şexsî, şîroveyan yan jî pêşdarazîya. Li ser bingeha rastiyan


tîtiz

tîtiztir (comparative)
herî tîtiz (merkezî) (superlative)
tewrî tîtiz (rojavayî) (superlative)

şemûs, şûm, terwende, nişmî, nijdî, muşkulpesend


cindî

keşxe, qeşeng, xweşik, ciwan, genc, bedew, delal, lihevhatî, lihev, libar, law


bûyî

Xelqê ji »yuhibbuhum« digergûnHerçî ji ezel bûyî »yuhibbûn«Da bên û bikin hikayetê gûş


premier

Ji fransiya navîn premier, ji fransiya kevn premier, ji latînî prīmārius. Cotrehê primaire.


beaucoup

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-beaucoup.wav


petit

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-petit.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-petit.wav


droit

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-droit.wav


loin

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-loin.wav


rouge

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-rouge.wav


başqa

başqatir (comparative)
herî başqa (merkezî) (superlative)
tewrî başqa (rojavayî) (superlative)


rapide

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-rapide.wav


rastbêj

rastbêjtir (comparative)
herî rastbêj (merkezî) (superlative)
tewrî rastbêj (rojavayî) (superlative)
rastbêjtirîn (soranîzm) (superlative)
راستبێژ (Kurdish-Arabic)

rastgo

Kesa/ê ku derewan nake; kesa/ê ku rastiyê dibêje.


bêda

bêdayik, bêdê, sêwî, kesa/ê ku dayik nîne,
kesa/ê ku dayika wê/wî miriye


ebter

ebtertir (comparative)
herî ebter (merkezî) (superlative)
tewrî ebter (rojavayî) (superlative)
ebtertirîn (soranîzm) (superlative)
abter
apter
epter

şêt, bêhiş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ahiste

ahistetir (comparative)
herî ahiste (merkezî) (superlative)
tewrî ahiste (rojavayî) (superlative)
ahistetirîn (soranîzm) (superlative)


meftûh

meftûhtir (comparative)
herî meftûh (merkezî) (superlative)
tewrî meftûh (rojavayî) (superlative)
meftûhtirîn (soranîzm) (superlative)

Dikana wan hata demjimêr 10 şev ya meftûhe.


ekber

Ellahu ekber


cinûn

cinûntir (comparative)
herî cinûn (merkezî) (superlative)
tewrî cinûn (rojavayî) (superlative)
cinûntirîn (soranîzm) (superlative)
cunûn
cinîn

Ji erebî [Peyv?], têkildarî: cin, mecnûn

dîn, şêt, ebter, bêaqil, bêhiş, şeyda, mecnûn


mestûr

mestûrtir (comparative)
herî mestûr (merkezî) (superlative)
tewrî mestûr (rojavayî) (superlative)
mestûrtirîn (soranîzm) (superlative)
مهستوور (Kurdish-Arabic)

pêçayî, niximandî, nixamtî, sergirtî, serpoşkirî (bi taybetî jinên dîndar)


mûcib

mûcibtir (comparative)
herî mûcib (merkezî) (superlative)
tewrî mûcib (rojavayî) (superlative)
mûcibtirîn (soranîzm) (superlative)

hewcedar, pêwîst, pêdivî, lazim, gerek, muhtac


fayiq

Ku padişahek zemanê sabiq
rabû di hikûmeta xwe faiq.


mewzûn

mewzûntir (comparative)
herî mewzûn (merkezî) (superlative)
tewrî mewzûn (rojavayî) (superlative)
mewzûntirîn (soranîzm) (superlative)

lihevhatî, lihev, rêk, birêkûpêk, durist

delal, xweşik, keşxe, qeşeng, ciwan, bedew, spehî


meşkûk

meşkûktir (comparative)
herî meşkûk (merkezî) (superlative)
tewrî meşkûk (rojavayî) (superlative)
meşkûktirîn (soranîzm) (superlative)

biguman, şikdar, bişik, ne diyar, ne xwiya, nepenî, ne eşkere


îpela

îpelatir (comparative)
herî îpela (merkezî) (superlative)
tewrî îpela (rojavayî) (superlative)
îpelatirîn (soranîzm) (superlative)
împela

* îpelayane
* îpelahî
* îpelatî
* îpelayî
* îpelayîtî

ripîrût, çîplaq, rûs, tazî, şilfîtazî, bi temamî bêcil


kujernediyar

Wergerandina yekser ji tirkî faili meçhul, ji kujer + nediyar.

Kuştina ku ne diyar e ka ji bal kê ve hatiye kirin.

Behsa îtîrafkarên PKK-ê tê kirin ku çawa li gel JITEM-ê bi hezaran kuştinên kujernediyar kirin. Behsa operasyonên gerîllayên PKK-ê tê kirin ku bi dehan gundîyên sivîl, jin û zarok kuştin.


lanse

lansetir (comparative)
herî lanse (merkezî) (superlative)
tewrî lanse (rojavayî) (superlative)
lansetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî [Peyv?]lancé ji lancer ji latînî lanceare ji lancea

li qelem dan, diyar kirin, eşkere kirin, berçav kirin, ragihandin


sirt

Ji tirkî sert (“req”)ye ku wek "sert" bi xwe jî di kurdî de cih girtiye. Lê "sert" ya tirkî bi xwe jî ji "serd" ya farisî ye ku hevreha "sard" ya soranî û "sar" ya kurmancî ye.

Li dev me kurteserhatîyek heye dibêjit: yekî êzdî ji melayekî re got:
me hebû seyekî sorî sirt

Koma Zimanê Kurdî: Îsmaîl Şahîn: bi zimanê êzidiyan wek kurteserhatiyekê tê gotin

tûj^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


desteser

destesertir (comparative)
herî desteser (merkezî) (superlative)
tewrî desteser (rojavayî) (superlative)
destesertirîn (soranîzm) (superlative)

girtî, dîl, êsîr, zindanî,
kesa/ê yan tiştê ku dest anku kontrol li ser e,
tiştê yan kesê ku dest li ser hatiye danîn

Desteser kirin.

girtin, zindanî kirin, kirin hefsê yan nezaretê

Polîsan rojnamevanek desteser kir.


arogan

arogantir (comparative)
herî arogan (merkezî) (superlative)
tewrî arogan (rojavayî) (superlative)
arogantirîn (soranîzm) (superlative)
arogant

Bi rêya fransî arrogant ji latînî arrogans ji arrogo ji arrogare

qure, nefsmezin, pozbilind, difinbilind, kuşpene, xurr, xwirr, ne nefsbiçûk,
kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne

qebe, mexrûr, bixurûr, kepîbilind^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


serhevde

Ermenîtiya dapîra Abdullah Gul lê dibe serhevde.


xurr

qure

Kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne, kesa/ê ku li xelkê dixurre.


riyakar

riyakartir (comparative)
herî riyakar (merkezî) (superlative)
tewrî riyakar (rojavayî) (superlative)
riyakartirîn (soranîzm) (superlative)

durû, melaq, bêexlaq, dudev, bincam, çîvok, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


melaq

melaqtir (comparative)
herî melaq (merkezî) (superlative)
tewrî melaq (rojavayî) (superlative)
melaqtirîn (soranîzm) (superlative)
meraq

durû, riyakar, bêexlaq, dudev, bincam, çîvok, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


çîvok

çîvoktir (comparative)
herî çîvok (merkezî) (superlative)
tewrî çîvok (rojavayî) (superlative)
çîvoktirîn (soranîzm) (superlative)
çîrok

durû, riyakar, bêexlaq, dudev, bincam, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


dudev

dudevtir (comparative)
herî dudev (merkezî) (superlative)
tewrî dudev (rojavayî) (superlative)
dudevtirîn (soranîzm) (superlative)
çîrok

amûra ku du dev heye (bi taybetî kêr an şîr)

durû, riyakar, bêexlaq, bincam, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


bincam

/bɪnˈd͡ʒɑːm/

durû, riyakar, bêexlaq, melaq, derewîn,
kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike,
kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e


hevnas

hevnastir (comparative)
herî hevnas (merkezî) (superlative)
tewrî hevnas (rojavayî) (superlative)
hevnastirîn (soranîzm) (superlative)
hemnas
hemniyas
hevniyas

hevalên hev, dostên hev, kesên ku hev dinasin,
mirovên ku niyasên hev in,
kesên ku yekûdu nas dikin


astronomîk

astronomîktir (comparative)
herî astronomîk (merkezî) (superlative)
tewrî astronomîk (rojavayî) (superlative)
astronomîktirîn (soranîzm) (superlative)

stêrnasî, têkildarî astronomiyê, li gor astronomiyê

pirr mezin, bêqam gelek,
wisan mezin yan gelek ku mirov nikare bawer bike,
li derî hesaba normal


revîze

revîzetir (comparative)
herî revîze (merkezî) (superlative)
tewrî revîze (rojavayî) (superlative)
revîzetirîn (soranîzm) (superlative)

Revîze kirin.


hetikber

tiştê ku mirov dide şermê,
tiştê ku mirov jê şerm dike


rehmetî

merhûm, biheştî, rehmetkirî, mirî, wefatkirî


çapik

çapiktir (comparative)
herî çapik (merkezî) (superlative)
tewrî çapik (rojavayî) (superlative)
çapiktirîn (soranîzm) (superlative)

lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, bi lez

Destbeste vewest, bike selamê
Paşê hereket ke pêş ve çapik
Siqlet negirî li teb'ê nazik

te got evene herdu jî 'eynê ecnî ne, wisane fars û rimbaz û çapik siwar.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 106, ISBN 978-605-5683-27-6


fînanse

fînansetir (comparative)
herî fînanse (merkezî) (superlative)
tewrî fînanse (rojavayî) (superlative)
fînansetirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî financé ji financer ji finance ji latînî financius ji finer (bi rê ve birin)

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


dobra

deqerû, gotinlirû, rikerast,
kesê ku gotina xwe li rûyê xelkê dibêje bêyî ku bitirse


deqerû

deqerûtir (comparative)
herî deqerû (merkezî) (superlative)
tewrî deqerû (rojavayî) (superlative)
deqerûtirîn (soranîzm) (superlative)

dobra

Kesê ku gotina xwe li rûyê xelkê dibêje bêyî ku bitirse.


hişik

lezgîn, zû, xêra, ne hêdîka, acîl, bi ecele, bi pele, bêhtir li Cizîra Botan tê bikaranîn.

bipele, xêrayî, pelepel, bi lez^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


maksîmal

maksîmaltir (comparative)
herî maksîmal (merkezî) (superlative)
tewrî maksîmal (rojavayî) (superlative)
maksîmaltirîn (soranîzm) (superlative)

gelektirîn yan baştirîn,
herî zêde, herî baş


serberjor

serberjortir (comparative)
herî serberjor (merkezî) (superlative)
tewrî serberjor (rojavayî) (superlative)

Serê tiştekî ber bi jor û binê wî ber bi jêr.


tepeser

tepesertir (comparative)
herî tepeser (merkezî) (superlative)
tewrî tepeser (rojavayî) (superlative)

Bindest kirin, temisandin, perçiqandin, zirviçandin, meriçandin, fetisandin.

Lê belê rêkên zêdetir yên tepeser kirina ragehandinek serbixwe hene, li gor babetekê ku vê dawiyê rojnama Internetî ya Rooz ya rojane belav kiriye. Nivîskarê babetê Hassen Yousefî Eşkevarî, dinivîsit çi caran berî niha rojnamevan heya vê qasê ji aliyê rêjîmê ve berev rûyê givaşê nebûne. Ew dibêjit deselatdarên Îranê çendîn awayên deselatê bikar tînin ji bo alîkarî kirina alîgir û karbidestên xwe û sînordar kirina xelkên din, heta eger pêdivî bû wan berv rûyê têkşikana darayî û derwey berêkanê pal didin.


muzir

muzirtir (comparative)
herî muzir (merkezî) (superlative)
tewrî muzir (rojavayî) (superlative)
muzirtirîn (soranîzm) (superlative)
mizur
mizurr


fingirdek

fingirdektir (comparative)
herî fingirdek (merkezî) (superlative)
tewrî fingirdek (rojavayî) (superlative)
fingirdektirîn (soranîzm) (superlative)

nazdar, binaz, hîlebaz, yarîker, cîlwedar


konkret

konkrettir (comparative)
herî konkret (merkezî) (superlative)
tewrî konkret (rojavayî) (superlative)
konkrêt
konkrît

Gava ez dixwazim îro konkret Nûdemê binirxînim, ji bo min pîvana nirxandinê ev e: gelo kovara Nûdem û xwediyê wê çiqasî milet û welêt didin ber çavan û çiqasî li gora wê rewşê karê xwe dimeşînin. Di vê rewşa kambax de weşandina kovareke xwerû bi kurdî ne hêsan e. Ne ku bi tenê ne hêsan e, lê gava em dibînin ku ev kar bi tenê ji aliyê Firat Cewerî ve tê meşandin, ev karekî pir giran e û nimûneyeke nedîtî ye. Firat Cewerî bêî redaksiyon û cîgir ev deh sal in ev kar bi rêk û pêk meşandiye û ev kar ji wî re bûye rûmetek, ji me re jî bûye cihê kêfxweşî û serbilindahiyê. Bêguman ji bo meşandina karekî wisa girîng hewcedarî ne bi tenê bi pisporî, zanebûn, zîrektî û welatevîniyê heye lê hewcedarî bi îradeyeke xurt û karkirineke bi heyecan jî heye. Ev jî li ba Firat Cewerî heye û xurt e.


rabor

rabortir (comparative)
herî rabor (merkezî) (superlative)
tewrî rabor (rojavayî) (superlative)
rabortirîn (soranîzm) (superlative)
robar

Ev dinya rabor e.

Di cama zelal de meya yaqûtî bîne!
Bîne cem min yara delal!
Nê tu dizanî ku ev dinya
tenê bayek rabor e. Meyê bîne!

Omer Xeyam: Perdeya şermê rake, bijartin û wergerandin: Husein Muhammed, Kulturname.com, 9/2008


dilnexweş

dilnexweştir (comparative)
herî dilnexweş (merkezî) (superlative)
tewrî dilnexweş (rojavayî) (superlative)
dilnexweştirîn (soranîzm) (superlative)

xemgîn, kovandar, derdgiran,
ne dilxweş, ne bextiyar, ne dilşad


bitik

halimiz bitiktir


tebrîk

Tebrîk kirin.


hevşîp

hevşîptir (comparative)
herî hevşîp (merkezî) (superlative)
tewrî hevşîp (rojavayî) (superlative)
hevşîptirîn (soranîzm) (superlative)


diljan

diljantir (comparative)
herî diljan (merkezî) (superlative)
tewrî diljan (rojavayî) (superlative)
diljantirîn (soranîzm) (superlative)

dilbijan, dilêş, dilbikul, keserkûr, pirr xemgîn, gelek melûl


xirve

xirvetir (comparative)
herî xirve (merkezî) (superlative)
tewrî xirve (rojavayî) (superlative)
xirrve


desthil

desthiltir (comparative)
herî desthil (merkezî) (superlative)
tewrî desthil (rojavayî) (superlative)
desthiltirîn (soranîzm) (superlative)
deshel
desthel
deshil
desthilat

bibandor, tesîrker, xwedîhêz, bihêz, binifûz, xwedîgotin, xwedangotin

Heme Seîd Hesen rexnegirekê edebî yê desthil û şehreza ye û bi kurdiya soranî dinivîse. Ev bêtir ji bîst salan e ew mijûlî vê çendê ye. Wî kitêbxane û nivîskariya kurdî bi berhemên xwe yên di vî warî de dewlemend kirine û heta niha jî li ser hindê berdewam e.


deklare

deklaretir (comparative)
herî deklare (merkezî) (superlative)
tewrî deklare (rojavayî) (superlative)
deklaretirîn (soranîzm) (superlative)
deklere

eşkere, xwiya, diyar, ragihandî, beyankirî

deklare kirin

TEVKURDê, nameyek sîyasî/fikrî (*"Bang li Kurdîstanîyan/Ji Bo Hilbijartinên Herêmî Dest Bidin Hev") ku têde mafê desthilatdarîya netewa kurd diparêze û di Îdareyên Herêmî de daxwaza statuyeke de factoyî dike û neqşa rê ("Ji raya giştî re"**)ya ji bo vê xebatê pêşnîyarî terefan kiribû û ji raya giştî re jî, dabû deklare kirin.

ji daxwiyaniyek TEVKURDê, Netkurd.com, 2/2009


onûre

onûretir (comparative)
herî onûre (merkezî) (superlative)
tewrî onûre (rojavayî) (superlative)
onûretirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî [Peyv?]honoré ji honorer ji latînî honorāre

rêz lê girtin, giramî danê, qedir danê, qîmet danê, hurmet nîşan dan


mubah

helal, serbest, qebûlkirî, durist, ne qedexe, ne guneh, ne heram, ne qaçax

Ma ew ne Erdogan e? Ku kuştina zarok û jinên kurdan li Amedê mubah dibîne.

Serkeft Botan: Xenca çavsoran û gewîbûna wan, Welat.com, 2/2009


seqel

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


metîn

metîntir (comparative)
herî metîn (merkezî) (superlative)
tewrî metîn (rojavayî) (superlative)
metîntirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî متين (metîn: saxlem, xurt, qayim, xweragir) ku herwiha serekaniya navê Metîn û peyva metanet e jî.


kewaşe

kewaşetir (comparative)
herî kewaşe (merkezî) (superlative)
tewrî kewaşe (rojavayî) (superlative)
kewaşetirîn (soranîzm) (superlative)
kawaş
kawaş
kewaşe

qeşmer, sûtik, tolaz, tûle, betal,
kesê kêrî tiştek nayê

sûte^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sûtik

sûtiktir (comparative)
herî sûtik (merkezî) (superlative)
tewrî sûtik (rojavayî) (superlative)
sûtk

qeşmer, tolaz, tûle, kewaşe, sûte, sûtî,
kesê kêrî tiştek nayê

betal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ciliz

ciliztir (comparative)
herî ciliz (merkezî) (superlative)
tewrî ciliz (rojavayî) (superlative)
ciliztirîn (soranîzm) (superlative)
cilz

lawaz, qels, bêxêr, zeîf, jar, hejar, sîsele, zenûn, zelûl, zincafî


sîsele

sîseletir (comparative)
herî sîsele (merkezî) (superlative)
tewrî sîsele (rojavayî) (superlative)
sîsel

Zeîf, lawaz, qels, bêxêr, jar, hejar, çermoke.


çermoke

çermoketir (comparative)
herî çermoke (merkezî) (superlative)
tewrî çermoke (rojavayî) (superlative)
çermoketirîn (soranîzm) (superlative)
çermok
çermokî
çerimok
çerimoke
çerimokî

zeîf, sîsele, lawaz, qels, bêxêr,
ne qelew, ne têrgoşt

jar, hejar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hecer

hecertir (comparative)
herî hecer (merkezî) (superlative)
tewrî hecer (rojavayî) (superlative)
hecertirîn (soranîzm) (superlative)
acer
ecer

Ji erebî اعجر (e'cer: gir, zexm, qelew, qerase) belkî bi rêya tirkiya devokî acar.

Albistan/ nû..ji bo amûran ecer jî heye...ev televîzyoneke ecer e.

Kesekî bi bernavê Gundê Qaşan di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê, 4/2012


nîvçe

nîvçetir (comparative)
herî nîvçe (merkezî) (superlative)
tewrî nîvçe (rojavayî) (superlative)
nîvçetirîn (soranîzm) (superlative)
nêvçe
nêvcî
nîvcî

nîvco, nîvûnor, nîv û nor, ne temam, neqedandî, ne xilasbûyî, ne xilaskirî, bikêmasî, biqisûr, binuqsan

helbestek nîvco

Wê dibistana xwe nîvco hêla.

Lê mîna her daxwaz û xwesteka wî, daxwaza nivisîna romanê jî qurmiçî û nîvçe ma…

Mehmed Uzun: Bîra Qederê, Nefel, 2002, r.10

Bûyerên ku derxistin holê û provakosyon dem e ku em li hûrgulîyên van lîstikan mêze dikin, dema ku em analîz bikin, "Em dibînin ku, ev lîstik çawa bê serkeftî nîvçe man.


maço

Ji spanî macho (nêr, mêr), latînî masculus

Efserek maço bû transseksuel.


aqiltîj

aqiltîjtir (comparative)
herî aqiltîj (merkezî) (superlative)
tewrî aqiltîj (rojavayî) (superlative)
aqiltîjtirîn (soranîzm) (superlative)


ane

anetir (comparative)
herî ane (merkezî) (superlative)
tewrî ane (rojavayî) (superlative)
anetirîn (soranîzm) (superlative)
aneh


stêrane

stêranetir (comparative)
herî stêrane (merkezî) (superlative)
tewrî stêrane (rojavayî) (superlative)
sitêrane
sitêrkane
stêrkane


ateşî

ateşîtir (comparative)
herî ateşî (merkezî) (superlative)
tewrî ateşî (rojavayî) (superlative)

agirîn, agirî, agirane, wek agirî, mîna êgir


aco

acotir (comparative)
herî aco (merkezî) (superlative)
tewrî aco (rojavayî) (superlative)
acotirîn (soranîzm) (superlative)


acar

acartir (comparative)
herî acar (merkezî) (superlative)
tewrî acar (rojavayî) (superlative)


aceg

acegtir (comparative)
herî aceg (merkezî) (superlative)
tewrî aceg (rojavayî) (superlative)
acegtirîn (soranîzm) (superlative)


axî

axîtir (comparative)
herî axî (merkezî) (superlative)
tewrî axî (rojavayî) (superlative)


arone

aronetir (comparative)
herî arone (merkezî) (superlative)
tewrî arone (rojavayî) (superlative)
aronetirîn (soranîzm) (superlative)


arambexş

arambexştir (comparative)
herî arambexş (merkezî) (superlative)
tewrî arambexş (rojavayî) (superlative)
arambexştirîn (soranîzm) (superlative)


arad

aradtir (comparative)
herî arad (merkezî) (superlative)
tewrî arad (rojavayî) (superlative)
aradtirîn (soranîzm) (superlative)

telew, kesa/ê ku pirr seksê dixwaze,
rewşa car-carî ya ku mirov pirr dixwaze seksê bike


azerme

azermetir (comparative)
herî azerme (merkezî) (superlative)
tewrî azerme (rojavayî) (superlative)
azermetirîn (soranîzm) (superlative)
azirme


azpîşe

azpîşetir (comparative)
herî azpîşe (merkezî) (superlative)
tewrî azpîşe (rojavayî) (superlative)
azpîşetirîn (soranîzm) (superlative)

temah, çepel, çikûd, ne merd, ne destvekirî


azurde

azurdetir (comparative)
herî azurde (merkezî) (superlative)
tewrî azurde (rojavayî) (superlative)


azoît

azoîttir (comparative)
herî azoît (merkezî) (superlative)
tewrî azoît (rojavayî) (superlative)
azoîttirîn (soranîzm) (superlative)


azmend

azmendtir (comparative)
herî azmend (merkezî) (superlative)
tewrî azmend (rojavayî) (superlative)
azmendtirîn (soranîzm) (superlative)

temah, çepel, nemerd, ne merd, ne destvekirî


sehil

sehiltir (comparative)
herî sehil (merkezî) (superlative)
tewrî sehil (rojavayî) (superlative)
sehl
sihil
sihl


astem

astemtir (comparative)
herî astem (merkezî) (superlative)
tewrî astem (rojavayî) (superlative)
astemtirîn (soranîzm) (superlative)
estem


berîn

Li bajarê Zonguldakê karkerên komir qanûna nû protesto kir. Li gor pêşniyarnameya guhertina qanûnan a ku Lijneya Plan û Bûtçeyê ji bo Meclisê rêkirîye Saziya Komira Berîn a Tirkiyeyê dê ji bo şirketên taybet bê firotin.

11/2017, Ji malpera nûçeyan a Bianet.org https://web.archive.org/http://bianet.org/bianet/ked/191278-karkeren-komire-cun-di-circirriken-komire-de-u-deri-girtin arşîv


aswêr

aswêrtir (comparative)
herî aswêr (merkezî) (superlative)
tewrî aswêr (rojavayî) (superlative)
aswêrtirîn (soranîzm) (superlative)


aşû

aşûtir (comparative)
herî aşû (merkezî) (superlative)
tewrî aşû (rojavayî) (superlative)
aşûtirîn (soranîzm) (superlative)


pelîd

pelîdtir (comparative)
herî pelîd (merkezî) (superlative)
tewrî pelîd (rojavayî) (superlative)
pelîdtirîn (soranîzm) (superlative)
pelît
felîte

* pelîdane
* pelîdî
* pelîdîtî
* pelîdtî

Hetta bigihite Xaniyê jar
Napak û pelîd û wacibu n-nar
Ew jî bi xirabî û seyînî


alûde

alûdetir (comparative)
herî alûde (merkezî) (superlative)
tewrî alûde (rojavayî) (superlative)
alûdetirîn (soranîzm) (superlative)

Qet meyl-i dinê nebû ji wan raAlûde nebûn bi xak û xaşakEv bû esera mehebbeta pak


aşmal

aşmaltir (comparative)
herî aşmal (merkezî) (superlative)
tewrî aşmal (rojavayî) (superlative)
aşmaltirîn (soranîzm) (superlative)

* aşmalane
* aşmalî
* aşmalîtî
* aşmaltî


aloke

aloketir (comparative)
herî aloke (merkezî) (superlative)
tewrî aloke (rojavayî) (superlative)


alok

aloktir (comparative)
herî alok (merkezî) (superlative)
tewrî alok (rojavayî) (superlative)
aloktirîn (soranîzm) (superlative)
aloke
muxtar

zeliqok, nûsok,
tiştên ku bi tiştan ve dialin,
tiştên ku xwe bi tiştan ve dialînin

Xiyar hêşînhatek ji malbata kulindan (kundir) e. Dikakek kaloriya wê kêm e, lewre ne dikakek xwedîker e lê ji bo kesên dixwazin jar bibin gelek baş e. Rehên wê 20 - 40 cm di erdê de diçin. Makereha wê 5-10 cm dirêj e, navtenga wê stûr û bi girêk e. Gelek çiq û rêşî ji wê rehê derdikevin û aloke ne [anku] dikarin bi daran bialin.


girûz

girûztir (comparative)
herî girûz (merkezî) (superlative)
tewrî girûz (rojavayî) (superlative)
girûztirîn (soranîzm) (superlative)
gurûz


aşna û roşna

aşna û roşnatir (comparative)
herî aşna û roşna (merkezî) (superlative)
tewrî aşna û roşna (rojavayî) (superlative)
aşna-û-roşna
aşnaûroşna

hevnas, heval, hogir, nasên hev, dostên hev


aşifte

aşiftetir (comparative)
herî aşifte (merkezî) (superlative)
tewrî aşifte (rojavayî) (superlative)
aşiftetirîn (soranîzm) (superlative)

perîşan, belingaz, bêserûber, şerpeze, kepaze, jar, hejar

Lê jar û de'îf û bêmecal e
Aşifteyê rûyê werdê al e
Rojan dikitin fixan û zarî

feqîr, rezîl, riswa, nedar, belengaz, reben, goyîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


destkurt

destkurttir (comparative)
herî destkurt (merkezî) (superlative)
tewrî destkurt (rojavayî) (superlative)
destkurttirîn (soranîzm) (superlative)
دهستكورت (Kurdish-Arabic)
deskurt
destkin

xizan, feqîr, jar, nedar, muhtac, hewcedar, belengaz, hejar, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber,
kesa/ê ku rewşa wê / wî ya aborî xirab e,
 kesa/ê ku têra hewcehiya xwe dirav yan saman nîne


akaw

akawtir (comparative)
herî akaw (merkezî) (superlative)
tewrî akaw (rojavayî) (superlative)
akawtirîn (soranîzm) (superlative)


agirgir

agirgirtir (comparative)
herî agirgir (merkezî) (superlative)
tewrî agirgir (rojavayî) (superlative)
agirgirtirîn (soranîzm) (superlative)


alî-palî

alî-palîtir (comparative)
herî alî-palî (merkezî) (superlative)
tewrî alî-palî (rojavayî) (superlative)
alîpalî


alor

alortir (comparative)
herî alor (merkezî) (superlative)
tewrî alor (rojavayî) (superlative)
alortirîn (soranîzm) (superlative)


amate

amatetir (comparative)
herî amate (merkezî) (superlative)
tewrî amate (rojavayî) (superlative)


awis

avis, girane, ducan, dugiyan, bihemle, hamîle


konevanî

Ev polîsê ko hîç îşê wî bi velokirina wêneyan nîn e, çimkî tenê ew li çekên agirîn an çekên spî digere. Lê ji şofîniya xwe yekser telefonê ji hêzên ewlekariya konevanî re vedike. Ew jî mijarê mezintir dikin û xort dişînin bal Parêzerê Giştî û ji wir dişînin bal Dadgerê Take yê leşkerî.


bardar

bardartir (comparative)
herî bardar (merkezî) (superlative)
tewrî bardar (rojavayî) (superlative)
bardartirîn (soranîzm) (superlative)


ahîst

ahîsttir (comparative)
herî ahîst (merkezî) (superlative)
tewrî ahîst (rojavayî) (superlative)
ahîsttirîn (soranîzm) (superlative)


haşt

haşttir (comparative)
herî haşt (merkezî) (superlative)
tewrî haşt (rojavayî) (superlative)
haşttirîn (soranîzm) (superlative)


ayînperist

ayînperisttir (comparative)
herî ayînperist (merkezî) (superlative)
tewrî ayînperist (rojavayî) (superlative)

Bawermend, dîndar, oldar, dînperist, xwedaperist, mûmin, ayîndar, ayînî, teqwa.


mûmin

bawermend, dîndar, oldar, dînperist, xwedaperist, ayînperist, ayîndar, ayînî, teqwa, xwedanas, îbadetker


xesandî

dewarê an ji zilamê ku hatiye xesandin,
heywanê an jî zilamê ku gunên wî jê hatine birîn

kesa/ê ku hatiye çavtirsîkirin, kesa/ê ku bûye newêrok


eramend

eramendtir (comparative)
herî eramend (merkezî) (superlative)
tewrî eramend (rojavayî) (superlative)
eramendtirîn (soranîzm) (superlative)


mesûn

mesûntir (comparative)
herî mesûn (merkezî) (superlative)
tewrî mesûn (rojavayî) (superlative)
mesûntirîn (soranîzm) (superlative)
masûn

parastî, serbest, azad, hêvişandî, mehfûz, salim, saxlem,
kesa/ê ku nikare bêt darizandin,
kesa/ê ku nabe bêt mehkemekirin

Serokkomar û dîplomat li hember qanûnê masûn in.


malxirab

(...) heta ku birçîbûna wan nekeve bîra malxirabekî malê nizanin nan bidin ber dîn û kêmaqilên xwe (...)

Hesenê Metê, Labîrenta Cinan, Weşanên Welat, 1994


malkembax

Wexta malkambax ê her tiştî bide jibîrkirin?

Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, 2002 r.9

Ev berhem, mîna piraniya şanoyên Moliere, dikaribû bibûya trajedî û dawiyên pir malkembax bi xwe re bianîna.

Fawaz Husên: Moliere Nûdem, hj. 22, 1997, r.21


xwelîser

xwelîsertir (comparative)
herî xwelîser (merkezî) (superlative)
tewrî xwelîser (rojavayî) (superlative)
xweliser
xwelîbiser
xwelîliser
xolîser
xolîbiser
xolîliser
xulîser
xulîbiser
xulîliser

person upon whose family calamity has fallen

Ez serê we neêşînim, ez dibêjim heger em Kurdên xwelîliser rê li ber van lotikên bêîman negirin, dê [piştî] çend salên din Mêrdîn ji destê me derkeve û bibe bajarê "qiltû miltû" û dê Ereb qûnê li me biqetînin, elawekîl.

malwêran, malxirab, malkembax, malikwêran, malikxirab, malikkembax

reben, ew kesê ji destê wî tiştek nayê û her tim tê binpêkirin


miadil

Ji erebî معادِل (muˁādil), têkildarî adil, edil, edalet.


laîk

laîktir (comparative)
herî laîk (merkezî) (superlative)
tewrî laîk (rojavayî) (superlative)
layîk
laîq
layiq

Bi rêya fransî laïque ji latînî laicus (mirovên sade, mirovên bê erkên dînî) ji yewnaniya kevn laîkos (gelêrî) ji laos (gel, mirov, xelk)

sekuler, elmanî, ne dînî,
birêvebirina li gor qanûnên mirovan, ne li gor şerîetê

Divê welatê me laîk be, ne dînî be.


sekuler

sekulertir (comparative)
herî sekuler (merkezî) (superlative)
tewrî sekuler (rojavayî) (superlative)
sekular
sekûlar
sekûler

Bi rêya fransî seculaire yan îngilîzî secular ji latînî saecularis (demkî, heyamî) ji saeculum (serdem, heyam)

laîk, elmanî, ne dînî,
birêvebirina li gor qanûnên mirovan, ne li gor şerîetê

Divê welatê me sekuler be, ne dînî be.


şirjav

hejî, hêja, şayeste, babet, seza, şayan, layiq, layiq, şan, serwe, liyaq, sezawer, babetî, sezaî, layiqî


bêruh

Wan bi awê xwe wilo bêdeng li me dinerîn weke ku em li ber çavên wan ne kêm ne zêde kevirên bêrûh an darên mirî bûn.


bêcan

Bê hîsab werbûn di findanSotiyê bêcan im ez


racih

racihtir (comparative)
herî racih (merkezî) (superlative)
tewrî racih (rojavayî) (superlative)
racihtirîn (soranîzm) (superlative)

zal, serdest, biserketî, zoran, hukimran, hakim, serwer

hêja, hejî, bijare, tercihkirî, bijartî, faîq


bedîh

bedîhtir (comparative)
herî bedîh (merkezî) (superlative)
tewrî bedîh (rojavayî) (superlative)
bedîhtirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî بَدِيهِيّ (badīhiyy, “berçav, diyar”)

berçav, diyar, xwiya, eşkere, ron, zelal, belî

Tişta ko di rabirdûyê de nezerî/teorîk (hêjan nehatibe îsbatkirin) be dibe ko di pêşerojê de bedîhî (aşîkar, li ber çavan) be.

Bedîûzzeman Mele Seîdê Kurdî, wergerandin: Abdulkadir Bîngol, Nefel.com, 7/2009


dinyanedî

kesî tişt nedînî. kesên nezan, lê ji nezaniya xwe bêxeber

Kî dibê Batmanî gundî û dinyanedî ne qerdeşim


caîz

caîztir (comparative)
herî caîz (merkezî) (superlative)
tewrî caîz (rojavayî) (superlative)
caîztirîn (soranîzm) (superlative)

durist, rast, maqûl, meqbûl, baş, qenc, çê, çak, pêkan, gengaz

Gotin/axaftin mîna malî ye. Îsrafa wê ne caîz e.


inside

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-inside.wav

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


parzemînî

parzemînîtir (comparative)
herî parzemînî (merkezî) (superlative)
tewrî parzemînî (rojavayî) (superlative)

bejayî, erdî, kontînental,
ne giravî, ne deryayî, ne beravî,
têkildarî parzemînekê


kontînental

kontînentaltir (comparative)
herî kontînental (merkezî) (superlative)
tewrî kontînental (rojavayî) (superlative)
kontînentaltirîn (soranîzm) (superlative)


inventor

keşaf, kaşif, peydaker, vebîner, şkaftmend, derander, rêçgerîn, derîner, derhêner, mucîd, îcadkar, îcadker


neresmî

nefermî, ne fermî, ne resmî, enformel, înformal


vela

Vela kerdene.


prehistoric

pêşdîrokî, pêşmêjûyî, pêştarîxî, prehîstoryayî


rebît

rebîttir (comparative)
herî rebît (merkezî) (superlative)
tewrî rebît (rojavayî) (superlative)
rebîttirîn (soranîzm) (superlative)

rebît bûn
rebît kirin
rebîtbûn
rebîtkirin
rebîtbûyî
rebîtkirî


liberal

lîberal, pêşvero, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar


lîberal

Bi rêya fransî libéral yan îngilîzî liberal ji latînî liberalis ji liber (“azad, serbest”).

pêşvero, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar


pêşvero

lîberal, azad, azadîxwaz, serbest, serbestîxwaz, misahemekar

Li oda Mehemmedê Abês, Axayê rewşenperest, her tim Mamosta Cegerxwîn lê dibû mihvan û çalekiya xwe ya şoreşgerî, bi ramanên pêşvero ku dij kedxwar û necadperestan bû, di nav helbestan de dida diyarkirin!….

Abbas-Abbas, Teriya Ker https://web.archive.org/https://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=1202 arşîv, welateme.net


nivar

nivartir (comparative)
herî nivar (merkezî) (superlative)
tewrî nivar (rojavayî) (superlative)
nivartirîn (soranîzm) (superlative)

nûjen, modern, hevçerx, hevdem, nû, teze

Lewre hemû rûpelên rojameya jîn a ku hem kurd û hem jî cîhana derve raçav dikirin, ji xwendevanan doza ku bi serbilindî dîrok, ziman, çand û wêjeya xwe ji cîhanê re destnîşan bikin û li gorî mercên nivar tevle xwendin û zanîna serdemê bibin, dikir.

Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009


perist

pîroz, peristî, tişta/ê ku tê peristin yan hejî peristinê ye


pirbêj

Zana kesekê pirbêj e.

Anku mirov çênabe basî xelkê ne li cem xwe bike, herwisa nabe mirov î pirbêj be çinku (ji ber ku) mirovê pirbêj tiştê baş û xerab dê bêje û xelkê li civatê ji xwe dilgiran dike.


meqtûl

meqtûltir (comparative)
herî meqtûl (merkezî) (superlative)
tewrî meqtûl (rojavayî) (superlative)
meqtûltirîn (soranîzm) (superlative)

kuştî, qetilkirî,
kesa/ê ku hatiye kuştin anku qetilkirin

Ji ber ku hatiye kuştin jî peyva maqtûl ango yê ku hatiye kuştin li navê wî zêde kirine. Lê ew herî zêde bi navê Suhrewerdî hatiye naskirin.

Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 5: Suhrewerdî, Serhed.org, 7/2009


sembolîze

Bi rêya fransî symbolisé ji symboliser ji latînî symbolus / symbolum ji yewnaniya kevn σύμβολον ji συμβάλλω ji σύν (sún) + βάλλω (bállō) ("lê didim", "diavêjim")


pirralî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre piralî.

Dînawerî zanyarekî pirralî ye. Ne tênê li ser qadekê du qadan di gelek qadan de çixir kolaye û rê daye pêş zanyarên dû xwe. Di warê riweknasiyê (botanîk) de, di warê zoojojiyê de, di warê zimanzaniyê (fîlolojî) de, di warê tibê de, di warê mantiqê de, di warê dîrokê de, di warê erdnîgariyê de, di warê astronomiyê de, di warê meteorolojiyê de, di warê matematîk û mekanîkê de berhem nivîsîne û van berhemên wî ji alî zanyarên mezin ên dû wî weka çavkaniyên herî bi bawerî hatine bikarhanîn. Di heman demê de avakarê îlmê qethiyetê ye.

Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 4: Dînawerî, Serhed.org, 7/2009


kitjimar

yekjimar, tek, ne pirjimar, ne komî, ne cem'


gellek

gellektir (comparative)
herî gellek (merkezî) (superlative)
tewrî gellek (rojavayî) (superlative)
gellektirîn (soranîzm) (superlative)
gellik
tijjî


pratîkal

pratîkaltir (comparative)
herî pratîkal (merkezî) (superlative)
tewrî pratîkal (rojavayî) (superlative)
pratîkaltirîn (soranîzm) (superlative)
praktîkal
tijjî

Ji îngilîzî practical yan fransî pratique + -al

çespanî, kiryarkî, emelî, pratîkî, konkret, reel,
ne teorîk,
li gor pratîkê


sersiriştî

dersiriştî, ne siriştî, mucîz, ecêb, nedîtî, nebînayî, nadîde


fraksiyonel

fraksiyoneltir (comparative)
herî fraksiyonel (merkezî) (superlative)
tewrî fraksiyonel (rojavayî) (superlative)

parçeyî, fraksiyonî, li gor fraksiyonan, fraksiyon-fraksiyon]], parçe-parçe]]


hendek

Kêm, piçek, ne bes, ya / yê ku têra pêwîstiyê nake.


bêve

bêvejin
jinebî

bêvemêr
mêrebî

bêveje
 bîjî


erjan

Ji farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (erzân). Hevreha avestayî erec-, bi partî erjân, kurdî erzan.

erzan, kêmbiha, tişta/ê dikare bi kêm pare bêt kirîn


trajîkomîk

trajîkomîktir (comparative)
herî trajîkomîk (merkezî) (superlative)
tewrî trajîkomîk (rojavayî) (superlative)
trajî-komîk

Ji fransî [Peyv?]tragicomique, têkildarî trajîk + komîk

tiştê ku dikare mirovî hem bikenîne û hem jî bigirîner


gorrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gorîn.


sard

Bi hind û ewropî *gel-t, bi avestayî serête, bi pehlewî sert, bi zazakî û farisî serd, bi inglizî cold. Kurmancî dengê d'ye dike winda.


hêvîbexş

hêvîbexştir (comparative)
herî hêvîbexş (merkezî) (superlative)
tewrî hêvîbexş (rojavayî) (superlative)
hêvîbexştirîn (soranîzm) (superlative)
hîvîbexş

hêvîder, umêdbexş, umêdder,
kesa/ê yan tiştê ku hêviyê dide mirovî,
kesa/ê yan tiştê ku baweriya mirovî bi tiştekî xurt dike


lezok

lezoktir (comparative)
herî lezok (merkezî) (superlative)
tewrî lezok (rojavayî) (superlative)
lezoktirîn (soranîzm) (superlative)

Ji hêla din de, ew Lêgervanê, ku biryarên lezok distîne, dê hem mafxwerê mafên hevpîşeyên xwe bête xuyakirin, û hem jî dê ziyanên giran, bê hemdî xwe, bigihîne dîrok û gelê xwe.

Heyder Omer: Çima li ba xelkê rûmet e û li ba me robet e?!, Diyarname.com, 7/2009

xêra^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rehmelê

rehmelêtir (comparative)
herî rehmelê (merkezî) (superlative)
tewrî rehmelê (rojavayî) (superlative)
rehmelêtirîn (soranîzm) (superlative)
rehmetlê
rahmelê
rahmetlê

rehmetî, biheştî, Xwedê-jê-razî,
bo qedirgirtinê bo kesên mirî tê gotin

Her kesê ku rêzimana C. Bedirxan û alfabeya tikûz ya Osman Sebrî bixwîne, dê bibîne ku gelek cudahî di navbera nêrîn û biryarên her du rêzdarên rehmelê de hene. Min ev cudahî di gotara (Dibistan, têrm û têgeh) de diyar kiribûn. Gava S. Birahîm di gotara xwe de vê xalê gengeşe nake, dide xuyakirin, ku haya wî ji gotara min tune ye.


çort

çorttir (comparative)
herî çort (merkezî) (superlative)
tewrî çort (rojavayî) (superlative)
çorttirîn (soranîzm) (superlative)
çols
çors

qure, bênezaket, nelirê, hov, dirinde, bêteşe, nelihev

ew kesê ku bi gotin yan jî kiryarên xwe mirovên din aciz dikin, ew kesê bê qest û bê niyet dibe sedem ku yên dora wî/wê şerm bikin


dûrûdirêj

dûrûdirêjtir (comparative)
herî dûrûdirêj (merkezî) (superlative)
tewrî dûrûdirêj (rojavayî) (superlative)
dûrûdirêjtirîn (soranîzm) (superlative)
dûr û dirêj
dûr-û-dirêj

Beg di navbera xwe da dîsa civîyan û li ser rewşê dûr û dirêj axaftin

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


aktûel

aktûeltir (comparative)
herî aktûel (merkezî) (superlative)
tewrî aktûel (rojavayî) (superlative)
aktûeltirîn (soranîzm) (superlative)
aktuel

berdest, berbehs, rojîn, rojane, rojanî,
tişta/ê ku ketiye rojevê,
tişta/ê ku suhbet yan kar li ser tê kirin

Yek ji wan rastiyan jî ew e ku pirsa xurtkirina têkiliyên navbera perçeyan, wexta tevgerên çar perçeyan zeîf ketine ”aktueltir” bûye, yan jî rêxistinan xwestine tesîrên vê zeîfbûnê bi piştgiriya hin tevgerên din kêmtir bikin.

Osman Aytar: Perçebûna Kurdistanê, vîzyon û hin karên pêwist (*), Kurdinfo.com, 8/2009

nû, taze^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


aktuel

aktueltir (comparative)
herî aktuel (merkezî) (superlative)
tewrî aktuel (rojavayî) (superlative)


tesk

tesktir (comparative)
herî tesk (merkezî) (superlative)
tewrî tesk (rojavayî) (superlative)
teşk

Lê, niha li derazînka sedsaleka nû, sedsaleka miştî hîvî û umêdên nû, miştî îmkanên bêbevl û bêhempa yên mîna înternêt û teknolojiyaya hatinûçûnê, kurd dikin ko roj li pey rojê zêdetir ji hev parçebûyî û perkende bimînin. Niha kurdên ko piçekê xwe li Başûr desthilatdar dibînin dixwazin bi navê yekîtiya neteweyî û berjewendiyên paşeroja kurdan bi awayekê pawanxwazane (totalîterî) devokeka bertesk (bertesk li goreyê îmakanên kurdan li her çar parçeyan) bi ser hemî herêma Kurdistanê da bisepînin. Aliyên siyasî yên berçavtesk û nêzîkbîn jî şerrê bajaran û lîstika bajarkanê dest pê kiriye û naxwazin jibo berjewendiyên dûr yên kurdan statû û pêgehê bajarê xwe têkçûyî bibînin.

Lezgîn Çalî: Sedsala 21-ê sedsala kurdan e, Nefel.com, 5/2011


qîr

Mirîşkek qîreş li naviya gund peyda bû.


sereder

seredertir (comparative)
herî sereder (merkezî) (superlative)
tewrî sereder (rojavayî) (superlative)
سهرهدهر (Kurdish-Arabic)

tê re borîn, tê re derbas bûn, filitîn, jê rizgar bûn, jê xilas bûn, jê kurtal bûn, jê qewirîn, lê asê neman

tê re borandin, tê re derbas kirin, filitandin, jê rizgar kirin, jê xilas kirinn, jê kurtal kirin, jê qewirandin, lê asê nehêlan


pêveder

Heywanên ku dikarin bi mirovan vedin anku jehra xwe biavêjin mirovî.

Mar pêveder e.


berdûş

berdûştir (comparative)
herî berdûş (merkezî) (superlative)
tewrî berdûş (rojavayî) (superlative)


monolîtîk

monolîtîktir (comparative)
herî monolîtîk (merkezî) (superlative)
tewrî monolîtîk (rojavayî) (superlative)
monolîtîktirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî monolithique ji yûnaniya kevn μόνος (mónos) (mono- = tek-, yek-) + -lîtîk ji yûnaniya kevn λίθος (líthos, “kevir”)

hevgirtî, yekgirtî, yekşiklî, tekşiklî,
ne pir-reng, ne piralî, ne cihêreng, ne rengîn

Ocalan ji bo kurdan statûyekê daxwaz nake. Di Zagona Dayîk de daxwaz nake ku kurd jî bibe unsureke neteweyî ya damezrênêrî ya dewleta nû ya federal. Ew “hemvelatiya desturî” û “hemvelatiya wekhevî” dipejirîne û ji bona kurdan taybetiyekê jî naxwaze. Mafên kurdan di çarçeweya demokrasiya monolîtîk û dewleta unîter de daxwaz dike û dewleta unîter diparêze. Di sîstema kolonyalîst ya tirk de guhertinek daxwaz nake.

Îbrahîm Guçlu: Divê kurd kêmtirîn Kurdistaneka federe bixwazin, 8/2009


kêmtirîn

piçektirîn, hindiktirîn, ji hemûyên din kêmtir, herî kêm

Kêmtirîn deh kes mirin.

Divê kurd kêmtirîn Kurdistaneka federe bixwazin

sernavê nivîsarek Îbrahîm Guçlu, Netkurd.com, 8/2009


kutleyî

girseyî, komî, komelî, kom bi kom, cemawerî, gumlatî,
gelek kes yan tişt bi hev re


pankurdistanî

tiştên hevbeş yên hemû kurdan û Kurdistanê

tevgereke pankurdistanî


kelogirî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Li ber girînê, mirovê nagrî lê bi hêsir yan firmêskan çavê wê/wî şil bûne bê ku hêsir ji çav bibarin. Bi taybetî dema mirov bi bûyerekê pir hestiyar dibe kelogirî dibe.

Wê nedizanî ku ew Ganeme; lê guneyê wê bi wî xerîbî hat û kelogirî got:(...)

Çîroka Hezar û Şevekê, werger: Serdar Roşan, Weşanên Nûdem

Şahriyarî kelogirî weha got: "Huş be, bêdeng be keçê!"


yekdil

yekdiltir (comparative)
herî yekdil (merkezî) (superlative)
tewrî yekdil (rojavayî) (superlative)
êkdil

piştrast, eseh, ekîd, tekîd, emîn, misoger, bêguman, bêşik,
ne dudil, ne biguman, ne gumandar, ne bişik, ne şikdar


holîstîk

holîstîktir (comparative)
herî holîstîk (merkezî) (superlative)
tewrî holîstîk (rojavayî) (superlative)
holîstîktirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî holistique yan îngilîzî holistic ji yûnaniya kevn ὅλος (hólos, “hemû, tev, giş”) + -tîk.

gişgir, tevgir, hemûgir, têkildarî holîzmê

Hêdî hêdî wî îrrasyonaliya holîstîk kir genreya xwe.

Pasi Jääskeläinen: Li ciyê zivirîna trênan, wergerrandin: Husein Muhammed, weşandin: Kovara Mehname 1999, Nefel.com, 8/2009


îrrasyonal

îrrasyonaltir (comparative)
herî îrrasyonal (merkezî) (superlative)
tewrî îrrasyonal (rojavayî) (superlative)
îrrasyonaltirîn (soranîzm) (superlative)
îrrasyonel

Bi rêya fransî irrationel yan îngilîzî irrational ji îr- + latînî rationalis ji ratio (hiş, aqil)

deraqil, bêaqilane, bêhişane, îllojîk, nemantiqî,
ne rasyonal, ne beraqil, ne mantiqî, ne lojîk


fermanrewa

serwer, serdest, serdar, deshilatdar, zal, zoran, hakim, hukimdar, hukimran, birêveber, serok


dîskrîmîne

dîskrîmînetir (comparative)
herî dîskrîmîne (merkezî) (superlative)
tewrî dîskrîmîne (rojavayî) (superlative)
dîskrîmînetirîn (soranîzm) (superlative)
diskrimîne

Bi rêya fransî discriminé ji discriminer ji latînî discriminatus ji discriminare ji discrimen (cudahî)

ferq û cudahî xistin navbera mirovan,
hemû mirov wek hev nehesibandin,
miameleya wekhev li gel hemû kesan nekirin

Li Tirkiyê dîskrîmînekirina dijî kurdan serdest e.

Li gelek welatan jin tên dîskrîmînekirin.


transnasyonal

transnasyonaltir (comparative)
herî transnasyonal (merkezî) (superlative)
tewrî transnasyonal (rojavayî) (superlative)
transnasyonel

Deyn ji îngilîzî transnational transnasyonal li gor bilêvkirina fransî.

navdewletî, navneteweyî, pirneteweyî, sinornenas,
ne di nav tixûbên welatekî bi tenê de asêbûyî

Di vê demê de taybetiyên ku rû didin; bizav û herikîna sermiyan, kar, mal, xizmet û kulturê di qada navnetewî de, rabûna mesafeya navbera cihan, darbeyekê li zirx û makîna burokratûk a dewleta civaka îndustriyê dixin. Ilim, zanebûn û teknîka pêşkeftî bingehekî welê ava kiriye ku jiyana civakê ji çarçeva yeko yeko dewletan derketiye; hebûn û jiyaneka transnasyonel ji bo pêwandiyên berhemhênanê û ji bo avayiyên civakê rû daye.

Mûrad Ciwan: Veqetiyana kurdan ji Tirkiyeyê (III), Netkurd.com, 8/2009


calm

aram, tena, asûde, hêmin, hêwir, leserxwe, ehon


xaîb

ne mewcûd, ne hazir, ne amade, ne beşdar, hinda, nediyar


neasayî

/nɛɑːsɑːˈjiː/


farther

wêvetir, wêdetir, ji ... pêve, êdî, zêdetir


kirmî

rizî, kûfîkî, genî,
tiştên ku kirm yan bakterî ketiniyê,
tiştên ku kirm yan bakterî di nav de hene û loma êdî nayên xwarin yan bêhnek nexweş jê tê


rizî

kirmî

Tiştên ku kirm yan bakterî ketiniyê; tiştên ku kirm yan bakterî di nav de hene û loma êdî nayên xwarin yan bêhnek nexweş jê tê.

Wendabûna saxlembûnê bi taybetî Ji ber kevnbûnê yan jî şert û zirûfên hewayê.

Qamyona me di gumrikê ji ber ku malê qaçax tê de hat girtin wê kişandin sehaya gumrikê. Ev 5 sale li bin baranê riziya. Heyfa wê welehî.


teorîk

teorîktir (comparative)
herî teorîk (merkezî) (superlative)
tewrî teorîk (rojavayî) (superlative)

li gor teoriyê lê ne di pratîkê de,
ne pratîkî, ne ihtimal


birqok

zelal, gur^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


cool

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-cool.wav

hênik, hîn, fênik, ne zêde germ û ne jî zêde sar

Be cool!


attached

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-attached.wav


necamêr

/nɛd͡ʒɑːˈmeːɾ/


kêmpeyda

kêmpeydatir (comparative)
herî kêmpeyda (merkezî) (superlative)
tewrî kêmpeyda (rojavayî) (superlative)
kêmpeydatirîn (soranîzm) (superlative)
kêmpeyde

kêm, nadir, tiştên ku pirr kêm peyda dibin yan tên dîtin yan bihîstin

bêzin^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


scarce

(ji bo xwarin û pare û çavkaniyan) kêm, nadir, kêmyab


kêmyab

kêmyabtir (comparative)
herî kêmyab (merkezî) (superlative)
tewrî kêmyab (rojavayî) (superlative)
kêmyabtirîn (soranîzm) (superlative)

kêm, nadir, pelate, kêmpeyda, nedîtî, nebînayî, nadîde


easy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-easy.wav


kovel

koveltir (comparative)
herî kovel (merkezî) (superlative)
tewrî kovel (rojavayî) (superlative)
koveltirîn (soranîzm) (superlative)
koval

pêçokeyî, helezonî, tiştê li hev werdayî, li hev pêçayî

Marê ku xwe li xwe pêçayî, xwe li xwe werdayî.

marê kovel


piçîskek

piçîskektir (comparative)
herî piçîskek (merkezî) (superlative)
tewrî piçîskek (rojavayî) (superlative)
piçîskektirîn (soranîzm) (superlative)

ji piçekî jî hendiktir, gelekî gir hendik, gelekî pir kêm, zahf kêm


careful

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-careful.wav

sexbêr, xemxwer, baldar, hişyar, bidîqet


faint

bêhal, herîşî, bêtaqet, bêmecal, sist, bizdok, tirsok


successful

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-successful.wav


evident

diyar, berçav, xwiya, eşkere, ron, zelal, eyan, melûm


bin-ax

bin-axtir (comparative)
herî bin-ax (merkezî) (superlative)
tewrî bin-ax (rojavayî) (superlative)
bin-axtirîn (soranîzm) (superlative)
binax

binerd, tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re

nepenî, veşartî, temartî, naştî, definkirî, definandî, nehînî, razber


temartî

Bin-ax, binerd, tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye temartin.

Nepenî, veşartî, naştî, definkirî, definandî, nehînî, razber.


naştî

bin-ax, binerd, temartî, tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye naştin

nepenî, veşartî, temartî, definkirî, definandî, nehînî, razber


definandî

bin-ax, binerd, temartî, definkirî, bingorrkirî,
tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye definandin

nepenî, veşartî, temartî, definkirî, naştî, nehînî, razber


bingorr

bingorrtir (comparative)
herî bingorr (merkezî) (superlative)
tewrî bingorr (rojavayî) (superlative)
bingorrtirîn (soranîzm) (superlative)
bingor
bingorn
bingorrn

bin-ax, binerd, temartî, definkirî, di gorê de,
tiştên di bin axê ve, tiştên di nav axê re, tiştê ku hatiye definandin

definandî, naştî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


underground

Ji îngilîziya navîn undergrounde (hoker), wekheva under + ground. Bide ber holendî ondergrond, ondergronds, almanî Untergrund, danmarkî undergrunds.

bin-ax, binerd, temartî, definkirî, bingorrkirî


limited

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre limitet. (lîmîted, tixûbdar)


sinorkirî

bisinor, sinordar, mehdûd, sinornas, bihed, ne bêhed,
tişta/ê ku hatiye sinorkirin, tiştê ku sinorek bo hatiye danîn


bisinor

bisinortir (comparative)
herî bisinor (merkezî) (superlative)
tewrî bisinor (rojavayî) (superlative)
bisinortirîn (soranîzm) (superlative)
bisinûr
bisînor
bisînûr

sinorkirî, sinordar, mehdûd, sinornas, bihed, ne bêhed,
tişta/ê ku hatiye sinorkirin, tiştê ku sinorek bo hatiye danîn


sinordar

sinordartir (comparative)
herî sinordar (merkezî) (superlative)
tewrî sinordar (rojavayî) (superlative)
sinûrdar
sînordar
sînûrdar

bisinor

Tişta/ê ku hatiye sinorkirin, tiştê ku sinorek bo hatiye danîn.


restricted

bisinor, sinordar, mehdûd, bihed, girtî, sinorkirî


qedirbilind

qedirbilindtir (comparative)
herî qedirbilind (merkezî) (superlative)
tewrî qedirbilind (rojavayî) (superlative)
qedirbilindtirîn (soranîzm) (superlative)
قهدربلند (Kurdish-Arabic)

bihagiran, hêja, biqedir, binirx, nirxgiran

nirxdar, giran^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


expensive

Ji latînî expēnsīvus, ji expendō; herwiha wek expense + -ive.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-expensive.wav

biha, bihagiran, giran, biqîmet, qedirbilind, binirx, nirxgiran


bextreş

bextreştir (comparative)
herî bextreş (merkezî) (superlative)
tewrî bextreş (rojavayî) (superlative)
bextreştirîn (soranîzm) (superlative)

bêsiûd, bedbext, bênesîb, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet, xêrnedî

Datînite merqedê serencam
Ew bextreşê leqeb li wî Mem
Bê hemnefes û heval û hemdem

xemgîn, keserkûr,
ne bextiyar, ne dilxweş, ne bextewer,
kesa/ê ku ji rewşa xwe nerazî ye û loma bi berdewamî xemgîn e


bedbext

bedbexttir (comparative)
herî bedbext (merkezî) (superlative)
tewrî bedbext (rojavayî) (superlative)
bedbexttirîn (soranîzm) (superlative)

bêsiûd, bextreş, bênesîb, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet

Bêguman, eger Celadet Beg weha ji nişka ve neçûya û bikaribûya romana xwe Bîra Qederê binivisiya, wî dê li van resimên ko nîşana dewreke dirêj û jiyaneke bedbext in, binihêrta.

Mehmed Uzun: Bîra Qederê, Nefel, 2002, r.10


bênesîb

bênesîbtir (comparative)
herî bênesîb (merkezî) (superlative)
tewrî bênesîb (rojavayî) (superlative)
bênesîbtirîn (soranîzm) (superlative)

bêsiûd, bextreş, bedbext, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet

Lê tinê bo min xela ye
Bênesîb min dî ji camê
Dûridûr mehrûm ji ramê

bisiûd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêşens

bêşenstir (comparative)
herî bêşens (merkezî) (superlative)
tewrî bêşens (rojavayî) (superlative)
bêşenstirîn (soranîzm) (superlative)
bêşans

Bêsiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet.

Xemgîn, keserkûr,
ne bextiyar, ne dilxweş, ne bextewer,
kesa/ê ku ji rewşa xwe nerazî ye û loma bi berdewamî xemgîn e.


bêtalih

bêtalihtir (comparative)
herî bêtalih (merkezî) (superlative)
tewrî bêtalih (rojavayî) (superlative)
bêtalihtirîn (soranîzm) (superlative)
bêtali'

bêsiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet


bêqismet

bêqismettir (comparative)
herî bêqismet (merkezî) (superlative)
tewrî bêqismet (rojavayî) (superlative)
bêqismettirîn (soranîzm) (superlative)

bisiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêtalih

bêsiûd^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tâlihsiz

bêsiûd, bextreş, bedbext, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêtalih


şanssız

bextreş, bedbext, bêsiûd, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêtalih


bêsiûd

bêsiûdtir (comparative)
herî bêsiûd (merkezî) (superlative)
tewrî bêsiûd (rojavayî) (superlative)
bêsiûdtirîn (soranîzm) (superlative)

bênesîb, bextreş, bedbext, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet


biçare

bêçare, bextreş, bedbext, bêsiûd, bênesîb, bêşens, bêkes, bêxwedî, miesif, bêtalih


xiş

belewela, virt û vala, xirab, hûr hûr bûn, ji hev de ketina tiştekî


virt û vala

virt û valatir (comparative)
herî virt û vala (merkezî) (superlative)
tewrî virt û vala (rojavayî) (superlative)


belewela

belewelatir (comparative)
herî belewela (merkezî) (superlative)
tewrî belewela (rojavayî) (superlative)
belewelatirîn (soranîzm) (superlative)

ne li cem hev, ne civandî, jihevdeketî, jihevbelabûyî


fifth

first
second
third
fourth
fifth
sixth
seventh
eighth
ninth
tenth
eleventh
twelfth
thirteenth
fourteenth
fifteenth
sixteenth
seventeenth
eighteenth
ninteenth
twentieth
twenty-first
twenty-second
twenty-third


solemn

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-solemn.wav


nenormal

nenormaltir (comparative)
herî nenormal (merkezî) (superlative)
tewrî nenormal (rojavayî) (superlative)
nenormaltirîn (soranîzm) (superlative)

neasayî, awarte, seyr, ecêb, xerîb, abnormal, ne normal


abnormal

abnormaltir (comparative)
herî abnormal (merkezî) (superlative)
tewrî abnormal (rojavayî) (superlative)

nenormal, neasayî, awarte, nesiruştî, seyr, ecêb, xerîb, ne normal


esxerî

mînîmûm, kêmtirîn, herî kêm, hindiktirîn, jêrtirîn


koviyane

koviyanetir (comparative)
herî koviyane (merkezî) (superlative)
tewrî koviyane (rojavayî) (superlative)
koviyanetirîn (soranîzm) (superlative)
kûviyane


wehşiyane

wehşiyanetir (comparative)
herî wehşiyane (merkezî) (superlative)
tewrî wehşiyane (rojavayî) (superlative)
wahşiyane


peyên

Nêmeyo peyên ê serranê 1970an de, Tirkîya de hetê rewşa sîyasî ra bineyke serbestî virazîya. Na rewşe de, nara wendekaranê wendegeyan dest bi nuştişî kerd.

Roşan Lezgîn: Kirmanckî, Kirdkî, Dimilkî, Zazakî, Zazaki.net, 9/2009


nîzdî

Na koma xebate hetanî nika 16 rey seba standardîzekerdişê kirmanckî kom bîya û nîzdîyî 6.000 çekuyê bingeyî (esasî) yew formo standard de tesbît kerdê. Na xebate vernî ro nuştişê na lehçe akerdo.


nêzdî

Eke ewro Kurdistanê Bakûrî de statuyêk seba kurdkî, yanî seba lehçeya kurmanckî û kirmanckî bidîyo, do her di lehçeyî zî mîyanê şertanê sey yebînî de aver şêrî. Cayo ke kurdê kurmancî tede zaf ê, mavajî, Cûlemêrg de, Cizîre de, do kurmanckî serdest bo, cayo ke kurdê zazay tede zaf ê, mavajî, Pîran de, Dêrsim de do kirmanckî serdest bo, cayê ke qiseykerdoxê her di lehçeyan zî tede zafî bê, cayanê sey Licê yan Dîyarbekir de, do her di lehçeyî pîya serdest bî û bîyerî şuxulnayîş. Feqet baştir o ke qiseykerdoxê her di lehçeyan bala xo bidê her di lehçeyan ser, qet nêbo, tayê qaydeyê serekeyî yê kilîtî estê ke ganî bizanê, a game do her di lehçeyî roje bi roje vêşêr ver bi yewbînî nêzdî bibî.


nasyonalsosyalîst

nazî, nazîst, çepgirên nijadperist,
kesên yan partiyên ku hem nasyonalîst û hem jî sosyalîst in,
kesên yan partiyên ku hem çepgir in û hem jî neteweperistên tund in

Mîr û pîrê kurd Dengîr Mîr Mehmet Firatî di hevpeyvîneka eksklusîv de ji Nefelê re behsa guhortin û reformên ko îro li Tirkiyeyê dibin kir û got divêt kurd bibin xudanê heman mafên ko tirkan hene û di nêv wan mafan de perwerdeya bi zimanê kurdî jî heye. Ji bo partiya CHP-ê jî wî got ew partiyeka »nasyonalsosyalîst« e û rê li ber demokratîzekirina Tirkiyeyê digire.


mani'

mani'tir (comparative)
herî mani' (merkezî) (superlative)
tewrî mani' (rojavayî) (superlative)
mani
manih


berteng

bertengtir (comparative)
herî berteng (merkezî) (superlative)
tewrî berteng (rojavayî) (superlative)
bertengtirîn (soranîzm) (superlative)
بهرتهنگ (Kurdish-Arabic)

Ev bertengkirin tenê ji bo dersxaneyên kurdî heye.

Dengîr Mîr Mehmet Firat di hevpeyivînekê de li gel Arif Zêrevan, Nefel.com, 9/2009


xwedansebir

xwedansebirtir (comparative)
herî xwedansebir (merkezî) (superlative)
tewrî xwedansebir (rojavayî) (superlative)
xudansebir
xudansebr
xudîsebir
xudîsebr
xwedansebr
xwedîsebir
xwedîsebr
xwidansebir
xwidansebr
xwudansebir
xwudîsebr
xwidîsebir
xwidîsebr
xwudîsebir
xwudîsebr

bênfire, bisebir, sebirdar, sabir, ne bênteng


felsefîk

felsefîktir (comparative)
herî felsefîk (merkezî) (superlative)
tewrî felsefîk (rojavayî) (superlative)
felsefîktirîn (soranîzm) (superlative)

felsefî, fîlosofîk, fîlozofîk, têkildarî felsefeyê, li gor felsefeyê

Dengîr Mîr Mehmet Firat: Ji aliyekî ve MHP diqêre û ji aliyê dî ve jî DTP diqêre lê belê ez fêm nakim çima herdu alî jî dikin qêrûvêr. Di eslê xwe de herdu alî jî pir ne xerîbên hev in. Herdu jî ji heman serkaniya felsefîk xwe xwedî dikin.


ekonomîk

ekonomîktir (comparative)
herî ekonomîk (merkezî) (superlative)
tewrî ekonomîk (rojavayî) (superlative)
ekonomîktirîn (soranîzm) (superlative)

aborî, iqtisadî, têkildarî ekonomiyê, li gor ekonomiyê


iqtisadî

aborî, ekonomîk, têkildarî ekonomiyê, li gor ekonomiyê


tay

Rojhelat de zî kesê ke bi zanistîyanê pozîtîfan reyde eleqedar bîyê, eke zaf tay bê zî, estê..

Îsmaîl Beşîkçî: Rojhelat de Îlm-Rojawan de Zanist, wergerandin: Roşan Lezgîn, Zazaki.net, 8/2009


netêde

netêdetir (comparative)
herî netêde (merkezî) (superlative)
tewrî netêde (rojavayî) (superlative)
netêdetirîn (soranîzm) (superlative)


aqilkêm

aqilkêmtir (comparative)
herî aqilkêm (merkezî) (superlative)
tewrî aqilkêm (rojavayî) (superlative)
aqilkêmtirîn (soranîzm) (superlative)
hişsivik

naşî, bêhiş, aqilsivik, şaş, serhişk, gundî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hişsivik

hişsiviktir (comparative)
herî hişsivik (merkezî) (superlative)
tewrî hişsivik (rojavayî) (superlative)
heşsivik


qaşxûn

qaşxûntir (comparative)
herî qaşxûn (merkezî) (superlative)
tewrî qaşxûn (rojavayî) (superlative)
qaşxûntirîn (soranîzm) (superlative)
qûşxan


porselen

Xanima min jî di vê navê de ew texlît xwarinên ku min navên wan li jor hejmartin di firaxên porselen yên xweşik de li ser masê bi awayekî spehî bi cih kiribûn û mîna xanim û bermaliyeke bi xwe bawer li benda mêvanan bû.

Firat Cewerî, Payiza Dereng, Avesta, 2014, r. 16


vêşêr

Heş beno aşiqê însanan. Êdî her roje yeno corê dewe de peyê yew zinarî de xo nimneno û temaşe keno ke hela însanî se kenê, senî qisey kenê. Roje bi roje hîna vêşêr însanan şinasneno.

Roşan Lezgîn: 'Sanikanê Dîyarbekirî ra Guldesteyêk, Enstîtuya Kelepûrê Kurdî, Hewlêr 2009, r. 68-71


yabanî

Hevreha soranî بيابان (biyaban), farisî بيابان (biyaban), pehlewî viyapan, hemû ji zimanên îranî, têkilî biyanî, beyar û biyaban.


pankurdîzm

pankurdîzmtir (comparative)
herî pankurdîzm (merkezî) (superlative)
tewrî pankurdîzm (rojavayî) (superlative)
pankurdîzmtirîn (soranîzm) (superlative)

tevkurdîtî, tevkurdistanîtî, pankurdistanîzm,
baweriya bi yekîtiya hemû kurdan û yekparçetiya Kurdistana Mezin


lazî

tiştên bi zimanê lazî yan têkildarî lazan

muzîk û govendên lazî


henûn

henûntir (comparative)
herî henûn (merkezî) (superlative)
tewrî henûn (rojavayî) (superlative)

Ji erebî حنون (ḥenûn), hevreha aramî ܚܢܢܐ (xinana: dilnermî, dilovanî, îbrî חנינה (xenîne)

Bizina me ne hêç e henûn e, heyta ez şîrê xwe giş didoşim qet xwe nalebitîne.

Ew bavê min ê ku nêzî salekê bû weke milyaketekî baş û henûn bûbû.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 76, ISBN 978-605-5585-41-9

Bi aşkereyî kerba xwe li dijî serbijîşkê henûntir û li hemberî nexweş û xebatkaran nermtir vedirşiya û digot, ez ê di demeke kurt de teskera wî dagirim.

2014, Sirri Ayhan (terciman: Yaqob Tilermenî), Dansa Berber, Na Yayınları, r. 46, ISBN 9786059017008

Çawa ku yê me yê ateîst jî di dawiya dawî de dest bi sondan dike yê me yê herî henûn jî hew te dît da bin guhê zarok û qirpînî jê anî.

11.06.2008, Ronî War/ Avzêm, Zarok https://web.archive.org/http://diyarname.com/article.php?Idx=280 arşîv, diyarname.com


bêhawe

bêhawetir (comparative)
herî bêhawe (merkezî) (superlative)
tewrî bêhawe (rojavayî) (superlative)
bêhawetirîn (soranîzm) (superlative)

Berî ko ewrekî reş ê şînê bi ser vî bajarî de bigire, ji pişt çiyan rojeke bêhawe xweş bilind dibe.

2006, W. M. Thackston, Kurmanji Kurdish: -A Reference Grammar with Selected Readings-, Renas Media


rewtele

rewteletir (comparative)
herî rewtele (merkezî) (superlative)
tewrî rewtele (rojavayî) (superlative)
rewteletirîn (soranîzm) (superlative)


çavtirsandî

Kesê ku bi tehdîdan hatiye tirsandin û melisandin.


çavkor

/t͡ʃɑːvˈkoːɾ/

Kesê ne kor be jî tiştekî li ber çavê xwe ji balnedanê nabîne.


çavsar

/t͡ʃɑːvˈsɑːɾ/

Kesê ku ji ber dexesiyê bi çavekî neyînî li tiştekî dinêre.


berbihev

berbihevtir (comparative)
herî berbihev (merkezî) (superlative)
tewrî berbihev (rojavayî) (superlative)

Berbihev ve çûn lê şerr nekirin.


serrût

Kesê bêpor, an por lê weşiyayî, serkundir


çandinî

/t͡ʃɑːndɪˈniː/


firk

degmen, nadir, kêmpeyda, kêmyab, nayab, kêm û ji hev dûr,
ne himbiz, ne bor, ne boş, ne mişe, gur, ne pir

Ev daristan pir firk e.

Darên vê dairstanê ne gelek û ne nêzîkî hev in.

Xanî firk bûn, yek li vir, yê din taa li dera hanê bû.

Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986


nelê

di leyistikê de bê maf betal bûn carek nebûnê. mafê dubare kirinê netê
vê carê gola me nelê ye.


zo

Ji erebî زوج (zewc: cot; mêr, hevser), têkilî zewac, zewc, zewce, izdiwac, ji aramî זוגא (zewga: cot; hevser, jin yan mêr) ji yûnanî ζυγός (zygós) (zugos: cot, du tiştên li gel hev) ji proto-hindûewropîyeug- (bi hev ve girê dan) ku herwiha serekaniya cot ya kurdî ye jî. Bo guherîna "-ew-" bi "-o-" bide ber "xox" ji erebî "xewx". Bo ketina "c" ji dawiya peyvê bide ber "gazin" ji "gazinc / gazind".

Kevirên di destê min yê çepê de veşartî bêje: fer yan zo?

Em ji piştî şeş an deh rojên meha Remezanê re şeşek an dehek dibêjin. Bi wateya cêwî em "zo" bi kar tînin.

Abdurrahman Önen di koma "Zimanê Kurdî" ya Rûnameyê de, 12/2011


xilmet

xilmettir (comparative)
herî xilmet (merkezî) (superlative)
tewrî xilmet (rojavayî) (superlative)

Tejên xilmet li ber derî dihên raxistin.

Li ser dîwarê xilmet yê mezel ometek çûkên min hebûn, ez li ser dîwêr dinihêrim, na, qetê, tiştek tune.

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, ISBN 978605224647437


raygir

Kesê/a ku di derheqê tiştên ku ne di nav de ye, eleqa wî pê tune ye jî axaftinê dike yan jî daxil dibe, ango pozê dixiyê..xwe ecibandiyê ku derheqa her tiştî de diaxife.


qurifî

qurifandî,
tewandî û şikandî (bo nimûne têlên asinî)


cilqetîn

cilqetîntir (comparative)
herî cilqetîn (merkezî) (superlative)
tewrî cilqetîn (rojavayî) (superlative)
cilqetîntirîn (soranîzm) (superlative)
cilqetên

dînê cilqetîn

Nanxwerê cilqetîn e. Ekmekyiyen ve elbiseyırtandır. Ev biwêj bi giştî wateyekê îfade nake, bes di pirsîna navan de tê bikaranîn.

Abdulkadir Bingöl, Gotinên Pêşiyan û Biwêj, weşanên na, r. 450


hêlî

bi dengekî hêlî bang li zarokan dikir; dengê xwe hinekî kêm bike ev çi hêl hêla te ye!...


qerase

qerasetir (comparative)
herî qerase (merkezî) (superlative)
tewrî qerase (rojavayî) (superlative)
qerasetirîn (soranîzm) (superlative)

Zilamekî qerase

Avahiyeke qerase

Feleknaz li ser vê gotinê zêde aciz bû û ji vê jina qerase jî ditirsiya.

2016, Mihemed Şarman, Pirça Winda, Avesta, çapa 2an, r. 48, ISBN 978-605-5585-41-9

Lê dema Gorbaçov bi dêmokrasîya xwe û bi biratîya gelan va hat û got biryara jîyana me gerekê milet bi xwe bide, wê demê milet dest ji van aqilmend û zaneyan kişand û da dû “aqilmend û zaneyên” çêkirî, ku dengê wan bilindtir, bejina wan dirêjtir, sozên wan qerasetir bûn û… welat hilweşîya…

20.11.2019, Nerîn, TÊMÛRÊ XELÎL DİNİVİSÎNE: “EZ Lİ DİJÎ DÊMOKRASÎYÊ Û Lİ DİJÎ YEKÎTÎYA MİLET İM” https://web.archive.org/https://darkamazi.net/kurdi/archives/1010096 arşîv, darkamazi.net

Cotkara jin kundirekî qerase çand.

29.09.2014, Cotkara jin kundirekî qerase çand https://web.archive.org/https://www.aa.com.tr/kk/jiyan/cotkara-jin-kundirek%C3%AE-qerase-cand/115670 arşîv, aa.com.tr/kk


serkundir

serkundirtir (comparative)
herî serkundir (merkezî) (superlative)
tewrî serkundir (rojavayî) (superlative)


axilbe

axilbetir (comparative)
herî axilbe (merkezî) (superlative)
tewrî axilbe (rojavayî) (superlative)
axleb

Li Emrûd, her çi qasî axilbe karê titûnê dihat kirin jî, gundîyan di nava bexçeyên xwe de îsot û bacan jî diçandin

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 31, ISBN 9786054497010


axilep

axileptir (comparative)
herî axilep (merkezî) (superlative)
tewrî axilep (rojavayî) (superlative)


belawela

belawelatir (comparative)
herî belawela (merkezî) (superlative)
tewrî belawela (rojavayî) (superlative)

/bɛlɑːwɛˈlɑː/

Mala wî belawela bû.

Jixwe wî rûyê Husên ê şermoke ew xemgîniya ku qasekê berê dikira canê wî bida ber derziyan belawela kiribû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 37, ISBN 9786054497010

Bayê ku bi kelecahdeke şaşwaz, qetqetî û belawela ku nizane ber bi kuderê ve bisûre, bi toz û tirabêlka deştê, şevê distirê.

Îrfan Amîda, Şevek Şîzofren, Weşanên Lîs, 2018, ISBN 9786058152175


jakaw

dirinde, hov, goştxwer, lawir,
ajelên ku goştê ajelên din dixwin,
ajelên ku nêçîra ajelên dî dikin, wan digirin û û dixwin


sifrî

tişta/ê ku ji madenê sifirî hatiye çêkirin

amanên sifrî


sahil

Derve sahil e, hûn dikarin biçin.

Kurikekî pir sahil e.

Serê min bila hinekî sahil be, ez ê werim ba te.

Sehra Memê bûye sehnê bistanSahil bûye gulşen û gulistanWî bêdilî her li wê mekan girt


hijdîn

hijdîntir (comparative)
herî hijdîn (merkezî) (superlative)
tewrî hijdîn (rojavayî) (superlative)
hijdîntirîn (soranîzm) (superlative)
hijgîn

pirr hijdîn difre


bodle

bodletir (comparative)
herî bodle (merkezî) (superlative)
tewrî bodle (rojavayî) (superlative)
bodletirîn (soranîzm) (superlative)

aqilsivik, dînik, kêmaqil, xirrexav, geve, lur, hişsivik, bodek, peledîn, tirredîn, bûdele, xêvik, xêtik, balûle

Ew di devê gundiyan de bibû benişt, çêroka wî ji ser zar û zimanan ne diket, hinan dilên xwe pê dişewtin hinan terq û tenazî pê dikirin, hinan digot dîn û bodle bûye, hinan jî digot loman ji evêndaran mekin..


balûle

balûletir (comparative)
herî balûle (merkezî) (superlative)
tewrî balûle (rojavayî) (superlative)


binzor

binzortir (comparative)
herî binzor (merkezî) (superlative)
tewrî binzor (rojavayî) (superlative)
binzortirîn (soranîzm) (superlative)


rippîrast

rippîrasttir (comparative)
herî rippîrast (merkezî) (superlative)
tewrî rippîrast (rojavayî) (superlative)
rippîrasttirîn (soranîzm) (superlative)


kelemkotî

tişt yan jî cîyê bi kelem, ne rast
 çi rêyek kelemkotî
 darikên kelemkotî nabin şiv


nepixandî

tiştê ku bi pifê yan jî bi hewayê tije ye


hantal

betî, zexel, cangran, dixwernedîtî, qels


hantal

Hantal bir vücudu var.

laşgiran, axgiran, cangiran, gangox, beti, himbil, barûte, laxerî

Çok hantal biri, elinden iş çıkmıyor.

Yekî pir axgiran e, kar ji destê wî dernakeve.


dixwernedîtî

Gêrîkan bi awayekî situkişiyayî, dixwernedîtî, xwe li ber tavê dirêj kiribû, nedipeyivîn, bi tenê difikirîn.


spîloşkî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Erebeyek spîloşkî li devê deriyê sekiniye.


zeroşkî

berzere, şibitîna zer, bi ser zer ve çûn


tahloşkî

ber bi tahl ve, nêzîkî tahliyê
 omdiyên we giş tahloşkî bûn


berzere

berzeretir (comparative)
herî berzere (merkezî) (superlative)
tewrî berzere (rojavayî) (superlative)
berzeretirîn (soranîzm) (superlative)

nêzîkî zer, bi ser zer ve
ji sûkê solek berzere kirî


kihal

kihaltir (comparative)
herî kihal (merkezî) (superlative)
tewrî kihal (rojavayî) (superlative)
kihaltirîn (soranîzm) (superlative)

bi granî ji bo şebeş û petêxan fêkîya ne stewiyayî
 şebeş û petêxên ku ji me re şandibûn giş kihal derketin


kihal

zerê kihal, sorê kihal

mahdê wî îro pirr kihal bû


stewiyayî

stewiyayîtir (comparative)
herî stewiyayî (merkezî) (superlative)
tewrî stewiyayî (rojavayî) (superlative)

Triyên me zêde stewiyayî ne

Ev dar stewîyayî ye û li ber bayê hew ditewe

Giya stewîya ye, em karin biçinin.

Bi hostetî guliyeke darê ber bi xwe be kişandibû hêjîreke stewiyayî ji serê guliyê jê kiribû, dirêjî xalê xwe, Remezan kiribû.

ji bo aqil, giya an jî daran tê bikaranîn û bi wateya gihabûn.

hê aqlê wî ne stewîyayî ye


gihaştî

Sêvên dahlê wa giş gihaştî ne.


pintî

mala wan pirr pintî bû

mirovekî werê pintî ye bi salan serê xwe naşo


nişmî

Mala wê pir nişmî bû.


hîjyenîk

Kes an tiştê eleqedarê hîjyenê; paqij, tendirist.


pek

Pek yoruldum.

Bu kitapları pek okumam.

Pek gittiği için yoruldu.


lihevneker

lihevnekertir (comparative)
herî lihevneker (merkezî) (superlative)
tewrî lihevneker (rojavayî) (superlative)
lihevnekertirîn (soranîzm) (superlative)

Li saloxdanekê pûnijî, zarokek li nav kolanên varê û veder ket xeyalan, bi evrazî û nişîviyan ve hildiket û dadiket. Ne bi dilê wî bû. Bîskekê berê xwe da aliyekî. Ko dîsan li xwe zivirî, qirmiçokên eniya wî nemabûn. Bi lez qelema xwe deranî, xetek bi ser mirinê de anî û kir jiyan. Mîna ko vêca ji karê xwe piştrast bûbe, milê xwe hejand û ji xwe re got: Ferqa wan çi ye? Herdu jî meseleyên dijwar ên dîrokê ne, du serên cuda û lihevneker û nakok tevî ko bêyî hev jî nabin, him? Diviyabû yek hebe û ya din na.

Reûf Bêgerd: Mirina helbestvanekî, wergerrandin ji soranî: Husein Muhammed, Nefel.com, 10/2009


pitpitok

Filankes çiqeys pitpitok e, yaw!


bêpergal

/beːpɛɾˈɡɑːl/

Mirovekî baş e lê hinekî bêpergal e.


şelaq

şelaf

Kesê/a ku ji bo berjewendiyên xwe ji yekî/ê re gotinên xweş dike.

Ez dizanim ew çi şelaq e.


dilreş

dilreştir (comparative)
herî dilreş (merkezî) (superlative)
tewrî dilreş (rojavayî) (superlative)
dilreştirîn (soranîzm) (superlative)
دلڕهش (Kurdish-Arabic)

xêrnexwaz, çavnebar
 mirovên dilreş di her civakê de he ne


ewtere

ewteretir (comparative)
herî ewtere (merkezî) (superlative)
tewrî ewtere (rojavayî) (superlative)
ewteretirîn (soranîzm) (superlative)

ji ser xwe çûyî
 dînê ewtere
zengînê ewtere


hêlwêl

hêlwêltir (comparative)
herî hêlwêl (merkezî) (superlative)
tewrî hêlwêl (rojavayî) (superlative)
hêlwêltirîn (soranîzm) (superlative)

dengê qelebalixê.
 ev çi hêlwêla we ye
 dengê hêlwêlekê dihê


xwînmij

xwînmijtir (comparative)
herî xwînmij (merkezî) (superlative)
tewrî xwînmij (rojavayî) (superlative)
خوینمێژ (Kurdish-Arabic)

pîrhevî, kermêş,
 kes yan jî tiştê/a ku xwînê dimije
 qijnik û zîro ajalên xwînmij in


bêrû

bêrûtir (comparative)
herî bêrû (merkezî) (superlative)
tewrî bêrû (rojavayî) (superlative)
bêrûtirîn (soranîzm) (superlative)


devliken

devlikentir (comparative)
herî devliken (merkezî) (superlative)
tewrî devliken (rojavayî) (superlative)
devlikentirîn (soranîzm) (superlative)

kesê/a ku ji ber ku bikêf e madê wî/ê xweş e.
 mirovekî tim devliken e


dêran

jar, hejar, perîşan, reben, goyîn, belingaz, şepirze, kepaze

dayê dêranê


şewişî

kesê/a ku ji ber bêxewî yan jî ji serxweşîyê nikare li ser lingan raweste


buhurî

(ji bo fêkîyan) zêde stewiyayî
 sêvên me kirî giş buhurî bûn


buhurî

kes yan jî tiştê/a ku ji tiştekî derbas bû ye.

di nîvê rê de ji me buhurî


çilvir

çilvirtir (comparative)
herî çilvir (merkezî) (superlative)
tewrî çilvir (rojavayî) (superlative)
çilvirtirîn (soranîzm) (superlative)

Ji civatê re ketiye çilviran.


xitimî

Qula ku tiştek jê diherike bi potik, bi herîyê yan jî bi tiştekî din hatiye dagirtin û girtin.

Çavikek pirê bi heriyê xitimî ye.


dilfireh

dilfirehtir (comparative)
herî dilfireh (merkezî) (superlative)
tewrî dilfireh (rojavayî) (superlative)
dilfirehtirîn (soranîzm) (superlative)

Kesekî pirr dilfireh e.


fitiq

fitiqtir (comparative)
herî fitiq (merkezî) (superlative)
tewrî fitiq (rojavayî) (superlative)
fitiqtirîn (soranîzm) (superlative)


afîşe

afîşetir (comparative)
herî afîşe (merkezî) (superlative)
tewrî afîşe (rojavayî) (superlative)
afîşetirîn (soranîzm) (superlative)
arîşe

Kesê ko hatiye kuştin naskirî ye û welatparêzekê kurd e. Bûyer bi îhtimaleka pir mezin meseleyeka nêvxweyî ya familyeyê ye û hêj em nizanin ka rastiya mesleyê çi ye. Em bihesibînin ko mirov dizane ka mesele çi ye û belge jî di destê mirovî de hene, cardî jî çênabe ko mirov berî mehkemeyê ti kesî wekî »bikuj« yanî »qatil« bi nav bike û di medyayê de afîşe bike.

Arif Zêrevan: Xwedê sitara mirovî ji hinek kurdên bêperwa û bêheqaniyet bike, Nefel.com, 11/2009


aîlewî

aîlewîtir (comparative)
herî aîlewî (merkezî) (superlative)
tewrî aîlewî (rojavayî) (superlative)
aîleyî
aîlî
aylewî
ayleyî
aylî

malbatî, malî, binemalî, famîlyayî,
têkildarî aîleyan yan aîleyekê


vikîvala

vikîvalatir (comparative)
herî vikîvala (merkezî) (superlative)
tewrî vikîvala (rojavayî) (superlative)

misîn vikîvala ye

Îstegeh herdem vikîvala bû.

Fawaz Husên, Siwarên Êşê, Weşanên Welat, 1994, ISBN 91-97 21 97-0-3


bêbav

Çi bêbav e vîya bi daran li kerê dixe.

...di her gava wî de xwîna ku bêbavî hatiye rêjtin heye!

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 59, ISBN 978-605-2246-80-1


bêol

bêoltir (comparative)
herî bêol (merkezî) (superlative)
tewrî bêol (rojavayî) (superlative)
bêoltirîn (soranîzm) (superlative)


bêderman

bêdermantir (comparative)
herî bêderman (merkezî) (superlative)
tewrî bêderman (rojavayî) (superlative)
bêdermantirîn (soranîzm) (superlative)
بێدهرمان (Kurdish-Arabic)

Kes yan jî tişta/ê ku dermanê wê/î tune ye.

Derdê bêderman.

Ko bi kêra te seher qurban im
Xweşbirîndarekê bêderman im
Carekê şefqe ke rûhim canim


bêbin

bêbintir (comparative)
herî bêbin (merkezî) (superlative)
tewrî bêbin (rojavayî) (superlative)
bêbintirîn (soranîzm) (superlative)
بێبن (Kurdish-Arabic)
bê bin

virrek bêbin

bîrek bêbin


kedxwar

Kesê/a dest datîne ser keda kesên din, keda kesên din dixwe.

Axa kedxwar in.

Abdurrahman Aydoğdu, Gotinên Pêşiyan, Na Yayınları, r. 12

Yanî timî xwediyekî te heye, dê hebe, lê ez, ez azad im. Te yekî zirbiyan ji xwe re kiriye bav û xwedî. Te xwe înkar kiriye. Tu bûyî malê yekî biyan û ne ji cinsê xwe. Yekî sitemdar, zalim, kedxwar.

Mehmed Tekçe., Azadîstan, Na Yayınları, r. 92


çavtêr

çavtêrtir (comparative)
herî çavtêr (merkezî) (superlative)
tewrî çavtêr (rojavayî) (superlative)
çavtêrtirîn (soranîzm) (superlative)

çavbirçî

Kesê/a ne dilbijok, ne çilek, ne xwestok.


dilbijok

dilbijoktir (comparative)
herî dilbijok (merkezî) (superlative)
tewrî dilbijok (rojavayî) (superlative)
dilbijoktirîn (soranîzm) (superlative)

kes yan jî tiştê/a dilê wî dibije hertiştî, çilek
 mirovekî pirr dilbijok e


terikî

Bi destên terikî hevîr dikir.


lêketî

kes yan jî tiştê/a ku derb, gule yan jî tiştekî din lê hatiye xistin


liberketî

kesê/a ku xemgîn e, dilê wî êşiya ye.
 pirr liberketî bû

kesê/a ku zeîf bû ye.
 tu çima wiha liberketî yî


fetisandî

kes yan jî tiştê/a ku ji alîyê yekî ve bi destan yan jî bi xazê bêbêhn hatiye hiştin.
 mirîşk giş fetisandî bûn


fetisî

kes yan jî tiştê/a ku ji ber xazê bêbêhn ma ye.
 mirîşk giş fetisî bûn


fetisok

dûman fetisok e.

...hawirdor pir fetisokî bû.

2023, J.R.R. Tolkien (terciman: Samî Hêzil), Hobbit, Cervantes, çapa 1ê, r. 68, ISBN 9786257724838


kimêd

hespên ku inî a wan spî û rengên wan sor e, hin cûn hespên beza ne

»Kimêdê Gewre« navê romana Sidîq Hamid Nizarkî ye. Pirtûk ji qebareyê navincî ye û ji 101 rûpelan pêk têt. Ev pirtûk ya 174-ê ye ku ji nav weşanên şaxê Dihokê yê Yekîtiya Nivîskarên Kurd derdikeve û ew li çapxaneya Hawarê li Dihokê hatiye çap kirin.

Kawar Hemîd Bavî, Kulturname.com, 11/2009


beza

bezatir (comparative)
herî beza (merkezî) (superlative)
tewrî beza (rojavayî) (superlative)

kesên yan ajelên yan jî tiştên ku dikarin bi lez bibezin

Ew ji min bezatir e.


xeritandî

Ji keleman qeşartî û rippîrast bûyî.
me xurnûfên xeritandî dixwar

rez, bîstan ji fêkîyan xalîbûyî
 bîstanê xeritandî;rezê xeritandî


hevdîn

hevdîntir (comparative)
herî hevdîn (merkezî) (superlative)
tewrî hevdîn (rojavayî) (superlative)
hevdîntirîn (soranîzm) (superlative)

hevayin, hevol,
kesên ku dînê wan anku ola wan eynî ye


çîl

çîltir (comparative)
herî çîl (merkezî) (superlative)
tewrî çîl (rojavayî) (superlative)
çîltirîn (soranîzm) (superlative)

Hevreha çûr, soranî چەرمگ (çermig), kurdiya başûrî çermeg, farisî چرمە (çermê, “hespê çîl”), ji çerm. Bide ber ermeniya kevn ճերմակ (čermak, “çîl (a hespekî)”), gurcî ჭარმაკი (č̣armaḳi), ჭარმაგი (č̣armagi), ჭარმაღი (č̣armaɣi); deynên îranî.

sîs, çûr, spî, kever (nexasim bo candaran)

Qelp î, dexel î, bi dil neyar î
Pir çîl û çep î, xerab û xwar î
Ey tûtiyê perweriş şirîn î


qerqaş

qerqaştir (comparative)
herî qerqaş (merkezî) (superlative)
tewrî qerqaş (rojavayî) (superlative)
qerqaştirîn (soranîzm) (superlative)


bêhndar

bêhndartir (comparative)
herî bêhndar (merkezî) (superlative)
tewrî bêhndar (rojavayî) (superlative)
bêhndartirîn (soranîzm) (superlative)

Gola Nemrûdê gelek bêhndar e.


xenê

xenêtir (comparative)
herî xenê (merkezî) (superlative)
tewrî xenê (rojavayî) (superlative)
خەنێ (Kurdish-Arabic)
xinê

Ji erebî [Peyv?]ẍenî (zengîn, dewlemend).

Em bi germê xenê bûn.


libende

libendetir (comparative)
herî libende (merkezî) (superlative)
tewrî libende (rojavayî) (superlative)
libendetirîn (soranîzm) (superlative)

kesê/a ku li bendî kesek yan jî tiştekî ye, hêvîdar, bendewar, çavlirê


xinê

Ew bi ticaretê xinê bûye.


qerez

qereztir (comparative)
herî qerez (merkezî) (superlative)
tewrî qerez (rojavayî) (superlative)
qereztirîn (soranîzm) (superlative)
xerez

Leş qefesê sundoqek e
Qelban xerez meşûqek e
Hemyan divê wehdanetê


reforme

reformetir (comparative)
herî reforme (merkezî) (superlative)
tewrî reforme (rojavayî) (superlative)

Ji fransî [Peyv?]reformé ji reformer, têkildarî reform ji latînî re- + form (> reformare = formek / dirûvek / şikleknû danê)


tirşolekî

tiştên ekla wan weke tirş yan jî nêzî tirş e


germolekî

ber bi germ ve, weke germ, nêzî germê
 bayek germolekî diherike


şilorekî

weke şil, nêzî şil,
 cilên şilorekî li xwe kir û çû


yekber

yekbertir (comparative)
herî yekber (merkezî) (superlative)
tewrî yekber (rojavayî) (superlative)

yek parçe, yek alî, yek rû
 capûnek yekber kirî


bêxew

bêxewtir (comparative)
herî bêxew (merkezî) (superlative)
tewrî bêxew (rojavayî) (superlative)
bêxewtirîn (soranîzm) (superlative)
بێخهو (Kurdish-Arabic)

kesê/a ku ranezaye yan jî xewa xwe neşikandiye

Şevan û rojan xew netê
Şevan û rojan bêxew î
Ji muhbeta kê ditewî?


kemçikî

tiştê/a ku kemçik girtiye, kufnikî
cilên şil kemçikî bûne


kufnikî

tiştê/a kufnik girtiye, kemçikî
 çêleka xwe bi nanê kufnîkî xwedî dike


bezoke

bezoketir (comparative)
herî bezoke (merkezî) (superlative)
tewrî bezoke (rojavayî) (superlative)
bezoketirîn (soranîzm) (superlative)

kes yan jî tiştê/a ku baş dibeze.
piling ajalekî bezoke ye


revoke

revoketir (comparative)
herî revoke (merkezî) (superlative)
tewrî revoke (rojavayî) (superlative)
revoketirîn (soranîzm) (superlative)

tişt yan jî kesê/a zû ditirse û direve, bizdonek, tirsonek,
 çûkê beytik çûkekî revoke ye


pelixî

Tişt yan jî kesê/a ku di bin tiştekî gran de pahn bû ye.

Solên pelixî

Petêxên pelixî


xwêjing

xwêjingtir (comparative)
herî xwêjing (merkezî) (superlative)
tewrî xwêjing (rojavayî) (superlative)

yê pirr perçe, yê ne yeker, xurde, yê hûrkirî


behirî

behirîtir (comparative)
herî behirî (merkezî) (superlative)
tewrî behirî (rojavayî) (superlative)


betilandî

betilandîtir (comparative)
herî betilandî (merkezî) (superlative)
tewrî betilandî (rojavayî) (superlative)

betilî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rêzgund

rêzgundtir (comparative)
herî rêzgund (merkezî) (superlative)
tewrî rêzgund (rojavayî) (superlative)
rêzgundtirîn (soranîzm) (superlative)

gundên ku di rêzekê de ne
Dêrîş, Qunzêrîb, Cirzê û Çilstûn rêzgund in


berberîhev

berberîhevtir (comparative)
herî berberîhev (merkezî) (superlative)
tewrî berberîhev (rojavayî) (superlative)
berberîhevtirîn (soranîzm) (superlative)

mêzinê berberîhev bike

xaniyê me û yê wan berberîhev in


berbahî

berbahîtir (comparative)
herî berbahî (merkezî) (superlative)
tewrî berbahî (rojavayî) (superlative)

tiştê/a ku bi ber bayê ve ketiye
pelên berbahî cihika avê xitimandine


berbayî

berbayîtir (comparative)
herî berbayî (merkezî) (superlative)
tewrî berbayî (rojavayî) (superlative)
berbahî

muhatap girtin, li gorî yekî lebitîn
 xwe berbayî wî zarokî neke;
 xwe berbayî wî dînî neke


beravî

beravîtir (comparative)
herî beravî (merkezî) (superlative)
tewrî beravî (rojavayî) (superlative)

tiştên li nêzî avê dijîn yan jî avabûn e, baravî
 çûkên beravî;
gundên beravî


bitir

Heta do pars dikir, îro zengîn bûye bitir bûye.

Mirovê xodbîn û qure, bitaybetî ko ne li hember vê xodîtinê ye.

Lawikê me bitire jî.


serm

sermtir (comparative)
herî serm (merkezî) (superlative)
tewrî serm (rojavayî) (superlative)


qaçikî

kesê/a ku êşa qaçikê dikşîne û nikare birêve biçe


xirbo

xirbotir (comparative)
herî xirbo (merkezî) (superlative)
tewrî xirbo (rojavayî) (superlative)
xirpo

Di qeşmerî kirinê de wek peyvek neyênî dihê bikaranîn.

Weke min derket te dît xirbo!


araqxwur

araqxwurtir (comparative)
herî araqxwur (merkezî) (superlative)
tewrî araqxwur (rojavayî) (superlative)


glücklich

bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş,
kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî


vemirandî

Ya/yê hatiye vemirandin, tefandî, temirandî


tefandî

Ya/yê hatiye tefandin, vemirandî, temirandî.


kevne

kevnetir (comparative)
herî kevne (merkezî) (superlative)
tewrî kevne (rojavayî) (superlative)
kevnetirîn (soranîzm) (superlative)


kevnok

kevnoktir (comparative)
herî kevnok (merkezî) (superlative)
tewrî kevnok (rojavayî) (superlative)
kevnoktirîn (soranîzm) (superlative)


rewal

rewaltir (comparative)
herî rewal (merkezî) (superlative)
tewrî rewal (rojavayî) (superlative)
rewaltirîn (soranîzm) (superlative)
riwal
rewa
rewan

ciwan, genc, xort, tolaz, law,
kesa/ê ku êdî ne zarok e lê hê nebûye jin yan zelam jî


bêpencere

Mala min bêpencere ye.


malperist

Maddî, destgirtî, kesê/a ku hez ji paran dike û kêm serif dike.


groß

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-groß.wav


plural

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-plural.wav


cego

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-cego.wav


peza

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-peza.wav


laat

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-laat.wav


xwefiroş

xwefiroştir (comparative)
herî xwefiroş (merkezî) (superlative)
tewrî xwefiroş (rojavayî) (superlative)
xofiroş
xofroş
xufiroş
xufroş
xwefroş

xayin

Kesa/ê ku bo berjewendiyên xwe yên şexsî dijî gelê xwe yan dostên xwe alikariya dijminên wan dike.


namûwer

namûwertir (comparative)
herî namûwer (merkezî) (superlative)
tewrî namûwer (rojavayî) (superlative)
namûwertirîn (soranîzm) (superlative)


rîspî

rîspîtir (comparative)
herî rîspî (merkezî) (superlative)
tewrî rîspî (rojavayî) (superlative)


daxbar

daxbartir (comparative)
herî daxbar (merkezî) (superlative)
tewrî daxbar (rojavayî) (superlative)
daxbartirîn (soranîzm) (superlative)

xemgîn, xembar, xemnak, derdgiran, bikeser, bikul,
kesa/ê xeman dixwe yan xemên giran hene, xemxur


zîx

zîxtir (comparative)
herî zîx (merkezî) (superlative)
tewrî zîx (rojavayî) (superlative)
zîq
zoq
xîz


xetabar

xetabartir (comparative)
herî xetabar (merkezî) (superlative)
tewrî xetabar (rojavayî) (superlative)

tawanbar, gunehbar, tometbar, xirabîkar, sûcdar,
 kesê/a ku tiştek an jî xirabiyek binasê wî/ê ye


demî

demkî, miweqet, berdem, demdiyar, rabor, ne berdewam, ne daîmî, ne herdemî, ne hertimî, ne mayinde,
tişta/ê bo demek diyar

Min karek demkî heye.


alçax

alçaxtir (comparative)
herî alçax (merkezî) (superlative)
tewrî alçax (rojavayî) (superlative)
alçaxtirîn (soranîzm) (superlative)

necamêr, nemerd, nemirov, bêrûmet, bêşeref, bênamûs, ne maqûl, pîs

Osman Baydemirî di parastina xwe ya mehkemeyê de got “rêkirina zarokan bo serê çiyayan alçaxî” ye.


edebî

berhemên edebî, zimanê edebî


wêjeyî

berhemên wêjeyî, zimanê wêjeyî


namuwer

namuwertir (comparative)
herî namuwer (merkezî) (superlative)
tewrî namuwer (rojavayî) (superlative)
namuwertirîn (soranîzm) (superlative)


raziq

raziqtir (comparative)
herî raziq (merkezî) (superlative)
tewrî raziq (rojavayî) (superlative)
raziqtirîn (soranîzm) (superlative)

çavdêr, mezinker^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


têrker

têrkertir (comparative)
herî têrker (merkezî) (superlative)
tewrî têrker (rojavayî) (superlative)

kesa/ê yan tiştê ku kesekî yan tiştekî têr dike,
xwedîker, rizqder, raziq


nexwenda

nexwendewar, cahil, bêsewad, ummî,
kesên ku nizanin bixwînin (û binivîsin)


ummî

Ji erebî امي (ummî), têkilî umet, umûmî, am.

Tê bawerkirin ku Mihemed pêxember ummî bû.

Ya zahid û sofî û feqîh inEw cahil û ummî û sefîl inBêmurşid û rehber û delîl in


mudam

mudamtir (comparative)
herî mudam (merkezî) (superlative)
tewrî mudam (rojavayî) (superlative)
mudamtirîn (soranîzm) (superlative)


tahir

tahirtir (comparative)
herî tahir (merkezî) (superlative)
tewrî tahir (rojavayî) (superlative)

Hate eslabê butunî tahir eQet nebû yek jî, xerab û facir eJêrî Ednan ta ji 'Ebdullah guhestBîst û yek bab in, hemî rast û durust


meknûn

meknûntir (comparative)
herî meknûn (merkezî) (superlative)
tewrî meknûn (rojavayî) (superlative)
meknûntirîn (soranîzm) (superlative)

Ew dilê erdê û hem husn û biha
Zîneta meknûn="" û durra bê biha

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


hevkok

tiştên ku ji heman kokê peyda bûne,
tiştên ku ji eynî bingehî çêbûne

Peyva kurdî "pirs" û ya elmanî Frage hevkok in û herdu ji peyva * preḱ- ya proto-hindûewropî peyda bûne


niwaze

niwazetir (comparative)
herî niwaze (merkezî) (superlative)
tewrî niwaze (rojavayî) (superlative)
niwazetirîn (soranîzm) (superlative)
nuwaze

Hevreha farisî نهاز (nihaz) (>osmanî nühaz) bi ramana "sawnak, hêwilnak". Guherrîna ramanê ji neyînî bi erênî diyardeyeke berbelav e, bide ber îngilîzî awesome, tirkî müthiş û gelek zimanên din.


eccentric

xwedîbûna merkezekî cuda, yê ne hevnavend


bêmerêz

bêmerêztir (comparative)
herî bêmerêz (merkezî) (superlative)
tewrî bêmerêz (rojavayî) (superlative)
bêmerêztirîn (soranîzm) (superlative)

qirêjî, pîs, rêvin, neşûştî, nebalavkirî


hevseng

hevsengtir (comparative)
herî hevseng (merkezî) (superlative)
tewrî hevseng (rojavayî) (superlative)
hevsengtirîn (soranîzm) (superlative)
هەڤسەنگ (Kurdish-Arabic)

hevcem, wekhev, bihevsengî, bibalans, beraber,
herdu alî bi qasî hev giran / qurs


sermedî

sermedîtir (comparative)
herî sermedî (merkezî) (superlative)
tewrî sermedî (rojavayî) (superlative)

cezayê girtigehê yê sermedî danê

Ya xwedanê sermedî, te min ji bo qûtê îmanê peyda kiriye...

Zeynelabidîn Zinar: 'Xwençe CILD 1 Gotinên Pêşiyan, Kilam-Dîlok û Çîrok, Weşanxana Çanda Kurdî, 1989, r.190

Ehmed ko dî nûra semedEllah ji nûra sermedîYek qetreyek da Ehmedî

...ji nişka ve êşên sermedî xwe li min girtin...

Înan Eroglu: Têbîniyek, Avesta, 2019, r.34


mêwedar

mêwedartir (comparative)
herî mêwedar (merkezî) (superlative)
tewrî mêwedar (rojavayî) (superlative)
mêwedartirîn (soranîzm) (superlative)

biber, fêkîdar, darên yan erdê ku baş mêwe yan berhemên din dide

biberhem, berdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


exhausted

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-exhausted.wav


fruchtbar

mêwedar, berdar, biber, hilberdar, berhemdar,


exhaustion

xilaskirin, qedandin, nehêlan; xilasbûn, qedîn, neman

betilandin, pirr westandin; betilîn, gelek westîn


bisexbêr

bisexbêrtir (comparative)
herî bisexbêr (merkezî) (superlative)
tewrî bisexbêr (rojavayî) (superlative)
bisexbêrtirîn (soranîzm) (superlative)
biseqbêr

hişyar, haydar, agadar, hayjixwehe^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


flat

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-flat.wav


charming

dilbijîn, dilhebîn, balkêş, cazib, xweşdivî, xoşewîst


dilhebîn

dilhebîntir (comparative)
herî dilhebîn (merkezî) (superlative)
tewrî dilhebîn (rojavayî) (superlative)
dilhebîntirîn (soranîzm) (superlative)

dilbijîn, dilvîn, balkêş, cazib, xweşdivî, xoşewîst

dilkêş, dilniwaz, ezîz, berdilî, delal, hêja^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilvîn

dilvîntir (comparative)
herî dilvîn (merkezî) (superlative)
tewrî dilvîn (rojavayî) (superlative)
dilvîntirîn (soranîzm) (superlative)

dilbijîn, dilhebîn, balkêş, cazib, xweşdivî, xoşewîst, ezîz, berdilî, delal, hêja


ruxîner

ruxînertir (comparative)
herî ruxîner (merkezî) (superlative)
tewrî ruxîner (rojavayî) (superlative)

wêranker, xirabker, xopanker, hilweşîner,
kesa/ê yan tişta/ê ku tiştan diruxîne


merbût

merbûttir (comparative)
herî merbût (merkezî) (superlative)
tewrî merbût (rojavayî) (superlative)
merbûttirîn (soranîzm) (superlative)
mezbût

Ji erebî [Peyv?], têkildarî rebt, irtibat


mezbût

mezbûttir (comparative)
herî mezbût (merkezî) (superlative)
tewrî mezbût (rojavayî) (superlative)
mezbûttirîn (soranîzm) (superlative)
merbût

Ji erebî مضبوط (meżbûț), têkilî ضبط (żebț, “zeft”) ji lêkera ضبط (żebețe, “girtin, zeft kirin”) û ضابط (żabiț, “zabit”)...


lerizok

lerizoktir (comparative)
herî lerizok (merkezî) (superlative)
tewrî lerizok (rojavayî) (superlative)
lerizoktirîn (soranîzm) (superlative)
lerzok
lerzik

recifok, hejhejok, velerizok,
tişta/ê ku dilerize

Vê carê bihîstibû ku li paş dêrî dengekî lerizok bersiv dide wî...

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 97, ISBN 9786054497010

Bîranînên ku pîrê vedigerîne wan rojên ku bavê wê ji ber çavên wê winda dibe, dikin ku destê xwe biavêje keviya hûçkê xwe, û bi lêvine lerizok bibêje, 'kurê min ... mîn dît tu nebînî!

2010, Arjen Arî, Bîhoka li pişt sînor, Avesta, r. 93, ISBN 978-605-5585-12-9

Peyvikek hûr di deve muxter de dibe du perçe û bi dengekî lerizok re je derdikeve...

2000, Hesenê Metê, Epîlog, Avesta, r. 123, ISBN 975-7112-82-8


recifok

recifoktir (comparative)
herî recifok (merkezî) (superlative)
tewrî recifok (rojavayî) (superlative)
recifoktirîn (soranîzm) (superlative)
ricifok

lerizok, hejhejok, velerizok,
tişta/ê ku dilerize


related

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/WIPO reported that China had 17 of the top 20 academic organizations filing for AI-related patents.ogg


weakness

lawazî, sistÎ, qelsî, zeîfî, jarî, hejarî


clever

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-clever.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-clever.wav


artificial

destkirî, çêkirok, çêkirî, ne siriştî, tişta/ê ku mirov bi şarezahiya xwe çê dike


binçav

/bɪnˈt͡ʃɑːv/

kesa/ê yan tişta/ê di bin çavdêriyê de,
girtî, zindanî, hefsî


correct

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-correct.wav


lonely

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-lonely.wav


bin-av

bin-avtir (comparative)
herî bin-av (merkezî) (superlative)
tewrî bin-av (rojavayî) (superlative)
bin-avtirîn (soranîzm) (superlative)
binav

Bin-av bûn.

bin-av kirin.


noqî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

noqî bûn: noqîn, xeriqîn, bin-av bûn, ketin binê avê

noqî kirin: noqandin, xeriqandin, bin-av kirin, dan noqîn, xistin binê avê, avêtin binê avê