spindû

serserî, ebeboz, keleş, rêbir, korsan, cerdevan, çete, sûtal, gangster, sûte, tolaz, tûle, hayta, lumpen, sewtelî


homojen

homojentir (comparative)
herî homojen (merkezî) (superlative)
tewrî homojen (rojavayî) (superlative)
homojentirîn (soranîzm) (superlative)
homogen
homogên
homojên

kesên yan tiştên mîna hev, wek hev, eynî


heterojen

heterogen
heterogên
heterojên
hêtêrojen
hêtêrogen
hêtêrogên
hêtêrojên

têvel, kesên yan tiştên ne mîna hev yan ne ji eynî cûnî,
ne wek hev, ne eynî

Dîroka jikûhatina kurdan niha ne tam zelal e. Ji aliyê jenetîkî de kurd gelekî heterojen in û yeketiyekê pêk naînin.

Husein Muhammed: Em binkî ne?, Kovara Mehname, hj. 21, 9/2001


çors

çorstir (comparative)
herî çors (merkezî) (superlative)
tewrî çors (rojavayî) (superlative)
çorstirîn (soranîzm) (superlative)
çols
çort

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

qure, bênezaket, nelirê, hov, dirinde, bêteşe, nelihev

Gelo ew nizane ku bi van gotinên çors (qor) derbe li nêzîkbûn û yekîtiya gelê kurd û kurdayetiyê dixe û di nav kurdan de cudaxwaziyê dike?

Beytarekî pir çors hebû. Di civat û rûniştina malbatî û fermî de hema çi dihat devê wî bê sînor digot.
Zelixa ji beytar re dibê: "Beytar efendî, gelo çêlek çima wer melûl melûl mêze dikin, çima ne bextîyar in ?"
Beytar bersiva pirsa Zelixayê dide û dibê: "Zelixa xanim, ê wele ku her roj memikên te, çiçikên te mist bidin, bihincirînin û salê carekê jî te bidin nîhandin, tuyê jî melûl melûl mêzekî ne wisa! Ka tuyê çawa bextîyar bî ?"

ew kesê ku bi gotin yan jî kiryarên xwe mirovên din aciz dikin, ew kesê bê qest û bê niyet dibe sedem ku yên dora wî/wê şerm bikin


rojîn

diyar, eşkere, xwiya, berçav, zelal, geş

Eger em hûr û kûr dîna xwe bidin şûnewarên wî (Ehmedê Xanî), dê, ji me re rojîn û eşkere bibe ko mebesta wî li wan şûnewaran tenê vehûnana helbestek evîndariyê, yan çîrokek sade nîne.

Perwîz Cîhanî: Irfan di Mem û Zîna Ehmedê Xanî de


nebewî

peyamberî, pêxemberî, ya peyamberekî yan peyamberan


arif

ariftir (comparative)
herî arif (merkezî) (superlative)
tewrî arif (rojavayî) (superlative)

fehma, têgihiştî, zana, hişmend, şareza, pispor, xwedî-irfan


mexmûr

Saqî mi bigir ko ez bidest im
Mexmûr im û meynexwarî mest im Gava ko vexwar Memê û Zînê
Axift li min cihê birînê Em ‘aşiq eger çi meyperest in
Emma ji meya Elestê mest in Ew mey ne wekî meya te al e
Ew mey ji cemala Zulcelal e Ew hubba ‘hebîba pakzat e
 Qinwanê ‘hedîqeyê sifat e Saqî bide min ji boy Xwedê ra
Camek ji meya te duh digêra


fexir

fexirtir (comparative)
herî fexir (merkezî) (superlative)
tewrî fexir (rojavayî) (superlative)
fexirtirîn (soranîzm) (superlative)
fexr
ferx

"Ey mettle’ê ‘husnê ‘eşqbazî
Me’hbûbê ‘heqîqî û mecazî
Me'şûq tu yî bi fexr û naz î
‘Aşiq tu yî lêykî bê niyaz î

nazdar, qure, pozbilind, fêz, fîşal, xurûr


detone

detonetir (comparative)
herî detone (merkezî) (superlative)
tewrî detone (rojavayî) (superlative)
detonetirîn (soranîzm) (superlative)

(stirangotina) ne li gor awazê, şaş, çewt, xelet


nazî

rastgirên tundrew, faşist, şovenîst, neteweperist

Ew hemû nazî ne.


Uyghur

oygurî, tiştên eleqedarê oyguran an zimanê wan


spontan

spontantir (comparative)
herî spontan (merkezî) (superlative)
tewrî spontan (rojavayî) (superlative)
spontane

Bi rêya fransî spontané ji latînî spontaneus ji sponte (vîn, îrade)

neplankirî, jixweber, jiberxweve, bêyî kontrola ji derve


zarîf

zarîftir (comparative)
herî zarîf (merkezî) (superlative)
tewrî zarîf (rojavayî) (superlative)
zerîf
zerif

narîn, xweşik, şîrîn, spehî, kibar, delal, elegant, qeşeng, keşxe, olfatûn, racol

Patenta li ser cemedê… sporeke kubar û zarîf e. Hez dikim temaşe bikim.

Hesenê Metê di hevpeyivînekê de li gel Enwer Karahan, Nefel.com, 7/2007


kibar

Ji erebî [Peyv?], têkildarî kebîr^([Divê were berfirehtirkirin])

narîn, xweşik, şîrîn, spehî, zarîf, delal, elegant, qeşeng, keşxe, olfatûn, racol


navxweyî

hindirîn, ne derveyî, ne derekî,
tişta/ê ku li hindir e yan ya hindir e, ya ku di nav de

wezîra/ê karûbarên navxweyî,
siyaseta navxweyî û ya derveyî


kevneşopî

tradîsyonal, bastan, kevnar, qedîm, antîk, kevn, ya berê, ya zemanê berê


dilnerm

dilnermtir (comparative)
herî dilnerm (merkezî) (superlative)
tewrî dilnerm (rojavayî) (superlative)
dilnermtirîn (soranîzm) (superlative)

dilovan, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman

Bi navê Xwedayê dilnerm û dilovan
Rehîm û Rehman, letîf û mihriban

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720

piyar, muşfîq, şefîq, rehimdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mihrevan

Min bangkir, slav û mihrevan û bereketa Xwedê li te be biraderê Israfîl. Got: “Slav û mihrevan û bereketa Xwedê li te be jî dilyarê Xwedê”.

2014, IBIN EBBAS (terciman Salih Bozan), Îsra û Mîhrac https://web.archive.org/http://avestakurd.net/blog/2014/12/30/isra-u-mihrac/ arşîv, avestakurd.net

Reberekî dilovan
Şervanekî mihrevan

wek Qezafî
 weke Babayê mihrevan
 bû dozeyar bû lavekar
 bo me kurdan

1999, Abbas ISM'ÎL, Xelata Mandêla, r. 19


piyar

piyartir (comparative)
herî piyar (merkezî) (superlative)
tewrî piyar (rojavayî) (superlative)
piyartirîn (soranîzm) (superlative)

dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq

hor^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bexşende

bexşendetir (comparative)
herî bexşende (merkezî) (superlative)
tewrî bexşende (rojavayî) (superlative)
bexşendetirîn (soranîzm) (superlative)
بهخشهنده (Kurdish-Arabic)
bexşinde

dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq

Şahinşehê mîr û padişahan
Bexşendeyê tuhmeta gunahan
Ê çêkirî neynika cemalê


rehman

Ji erebî رَحْمٰن (raḥmān), têkildarî rehm, rehîm, merhemet. Binêre îbranî רַחְמָן (raḥmān).

dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, piyar, muşfîq, şefîq


rehîm

Ji erebî رَحِيم (raḥīm), têkildarî rehm, rehman, merhemet.

dilovîn, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, piyar, rehman, muşfîq, şefîq

Rehîm û Rehman, letîf û mihribanBi navê Xwedayê dilnerm û dilovan


muşfîq

muşfîqtir (comparative)
herî muşfîq (merkezî) (superlative)
tewrî muşfîq (rojavayî) (superlative)
muşfîqtirîn (soranîzm) (superlative)
mişfîq

dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman, piyar, şefîq, hor


şefîq

dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, piyar, rehman, muşfîq, rehîm

Lewra sekara bêhiş înMeşha seher yarê şefîqDa min bi enguştên 'eqîq


valensî

kesa/ê yan tişta/ê ji Valensiyaya Spanyayê yan jî bi vî ziman/zaravayê.


heyirandî

ecêbgirtî, mat, heyirî, hêbitî, sersur, mendehoş, şaş, metelbûyî, hêbitandî


hêbitandî

ecêbgirtî, mat, heyirî, hêbitî, sersur, mendehoş, şaş, metelbûyî, heyirandî


dînamîk

Bi rêya fransî [Peyv?]dynamique ji yûnanî δυναμικός (dynamikós, “bihêz”) < δύναμις (dýnamis, “hêz”)

guherbar, tişta/ê yan kesa/ê ku dikare biguhere û xwe adapteyî rewşa pêdivî bike


بخشایشگر

dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, bexşende, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq


merhametli

dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, bexşende, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq, reqîq


bêteşe

bêteşetir (comparative)
herî bêteşe (merkezî) (superlative)
tewrî bêteşe (rojavayî) (superlative)
bêteşetirîn (soranîzm) (superlative)
beyteşe
beytişe
bêtişe

eletewş, bêfeyde, bêsûd, bêkelk, bêqezenc, bêkêr, kêrnehatî, bêwec tevlîhev


dadî

edalî, hiqûqî, dadmendî, qanûnî, zagonî, yasayî, ya / yê dadê yan têkildarî wê

dadwerî, adil, meşrû, legal, rewa, lejîtîm, edalet, dadnasî, dadperwerî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pêşber

Mala wan pêşberî ya me ye.

But û 'Uzza û Latê minTu yî pêşber sucûda minSehergahan di xelwê da


herrikbar

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre herikbar.


avangard

avangardtir (comparative)
herî avangard (merkezî) (superlative)
tewrî avangard (rojavayî) (superlative)
avantgard

Kesên ku şêwaz û teknîkên nûjen peyda dikin,
hunermendên yan berhemên herî nûjen û progresîv yên serdema xwe.

Di jiyana hunerî ya civakekê de heger avangardîzm (pêşengtî) tune be, hunera wê civakê ji alî pêşveçûnê ve xesandî û mirarî ye. Hunereke ku ji avangardîzmê mahrûm be, bêşoreş û pêşeroj e. Her weha ji ber ku her berhema hunerî ya avangard, ji bo dema xwe avangard, û ji bo dema pêş klasîk e, hunera bêavangard, bêklasîk e jî. Tiştê ku empresyonîzm an jî sembolîzm kiriye klasîk, di dema wan de avangardiya wan e.

6/2007, Rênas Jiyan, Avangardîzm û dem, Azadiyawelat.com


minafiq

durû, gelac, şatir, hîlebaz, lêbok, sixtekar, şalûz, cembaz, derewîn, virrek, ne rastgo, ne wefadar


berfîn

berfîntir (comparative)
herî berfîn (merkezî) (superlative)
tewrî berfîn (rojavayî) (superlative)


sorry

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sorry.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Sorry about yesterday. - No worries.ogg


zagonî

meşrû, legal, qanûnî, hiqûqî, dadmendî, qanûnî, adil, lejîtîm, edalî, yasayî,
tişta/ê ku li gor zagonê rast û dirist e,
tişta/ê ku zagon qebûl dike,
tişta/ê ku li gor zagonê ne qedexe ye,
tişta/ê ku ne dijî zagonê


legal

legaltir (comparative)
herî legal (merkezî) (superlative)
tewrî legal (rojavayî) (superlative)
legaltirîn (soranîzm) (superlative)
lêgal

Bi rêya fransî légal yan îngilîzî legal, ji latînî legalis, ji lex.

meşrû

Tişta/ê ku li gor zagonê rast û dirist e; tişta/ê ku zagon qebûl dike; tişta/ê ku li gor zagonê ne qedexe ye; tişta/ê ku ne dijî zagonê


yasayî

meşrû, legal, ne qedexe, zagonî, qanûnî, hiqûqî, dadmendî, qanûnî, rewa, adil, lejîtîm, edalî,
tişta/ê ku li gor zagonê rast û dirist e,
tişta/ê ku zagon qebûl dike,
tişta/ê ku li gor zagonê ne qedexe ye,
tişta/ê ku ne dijî zagonê


lejîtîm

lejîtîmtir (comparative)
herî lejîtîm (merkezî) (superlative)
tewrî lejîtîm (rojavayî) (superlative)
lejîtîmtirîn (soranîzm) (superlative)
legitîm
legîtîm
lêgitîm
lêgîtîm
lejitîm
lêjitîm
lêjîtîm

Bi rêya fransî légitime ji latînî legitimus ji legitimare ji lex

rewa, dadmendî, adil, heq, dirist, meşrû

legal, qanûnî, mafdar, rast^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


reqîq

reqîqtir (comparative)
herî reqîq (merkezî) (superlative)
tewrî reqîq (rojavayî) (superlative)
reqîqtirîn (soranîzm) (superlative)
raqîq
reqîb
refîq

dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, piyar, rehman, muşfîq, rehîm, şefîq

Nav dîde'ê bêxwab-i da
Ew tilliyên nazik reqîq
Pir da me fincana 'eqîq


refîq

Min go ji kerîm telbe û daxwaz-i çi hacetMin nale refîq in xem û tehlî ne musahibFiryad-i enîsê min e demsaz-i çi hacet


ciyawaz

ciyawaztir (comparative)
herî ciyawaz (merkezî) (superlative)
tewrî ciyawaz (rojavayî) (superlative)
ciyawaztirîn (soranîzm) (superlative)

Ji soranî جیاواز (cyawaz), ji جیا (cya) + -واز (-waz) (paşgireke bi ramana "awa, şêwe, reng"), bide ber kurmancî cihêreng.


determined

stewîl, rijd, bibiryar, bi-israr, cidî, jidil, xweragir, micid, bi qeys û qerar


light

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/When the studio light is on, I am recording my evening show.ogg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-light.wav


wergerrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre wergerandî.


pêkhatî

Tişta/ê ku hatiye pêkanîn; lihevhatî; tam û bêqusûr.

Difikire ku ji dûr ve siwarekî pêkhatî bi libas û çek têtin.

2010, Mele Mehmûdê Bazîdî, Cami’eya Riseleyan û Hikayetan Bi Zimanê Kurmancî, Lîs, çapa 1ê, r. 119, ISBN 978-605-5683-27-6

Dariştî; lêker û navên ku bi qertafan temam û ava dibin.

Mijara herî berfireh mijara lêkerên pêkhatî ye.

Gelawêj 2015, Samî Tan, Rêzimana Kurmancî, Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolêr, çapa Nûkirîan, r. 257

Daxwazên pêknehatî û dernebirrî dikarin bibin sedema nexweşiyên derûnî.


kitkit

Ev mijar tesbîteke bi denganîyê ve girêdayî ye û kitkit e, hûrgilî ye; ne esasê ekola Mîr C.Bedir Xan a rêziman û rastnivîsê ye.

2013, Baran Rizgar, Pirs û Mijarên Zimanê Kurdî, r. 231

Li çarêka yekê ji sala 2009ê, firoştina kitkit, ne ya bi kom, li Çînê 15 ji sedê rabû.

29.10.2010, Ferîdê Zekeriya (terciman Lezgînê Çalî), Demên geşbûnê vegerriyan e, lê ne li Welatên Yekgirtî https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=31&RubricNr=&ArticleNr=5247 arşîv, nefel.com


meşru

meşrû, legal, rewa, heq, mafdar, qanûnî, lejîtîm, qanûnî, yasayî, dadî


legaal

meşrû, legal, rewa, heq, qanûnî, lejîtîm, qanûnî, yasayî, dadî


echt

resen, rast, dirist, eslî, heqîqî, orijînal


shy

şermîn, rûgirtî, rûsar, şermîn, şermende, rûzer, fedok, şermok, fehêtok


belqitî

belqitîtir (comparative)
herî belqitî (merkezî) (superlative)
tewrî belqitî (rojavayî) (superlative)

sekitî, geber, cehimî, mirar, mirî
(peyvek tal û bêrêziyê ye)


şepal

Delal, spehî, bedew, xweşik, şîrîn, rind, ciwan.


sergerdan

sergerdantir (comparative)
herî sergerdan (merkezî) (superlative)
tewrî sergerdan (rojavayî) (superlative)

gêj, mest, serxweş, jihalçûyî, ne li ser hişê xwe, bêhay, bêaga

bêhiş^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


letîf

spehî, delal, xweşik, bedew, ciwan, xwînşîrîn, rind, keşxe, qeşeng, zîba

Şêrîn û çavreşa min, gelek delal e dîlber,
Ya Reb çi şox û şeng e, ciwan û rind û nûber. Narîn û bînxweş û geş, qibla me aşiqan e,
Letîf û zehre-sîma şepal e wek gula zer. Sîng çi gewr û boz e berdane ser du fincan,
Sed heyf û sed mixabin destê çepel herin ser.


steel

Ji îngilîziya navîn stele û stel, ji îngilîziya kevn stīele, ji proto-cermenî *stahliją (“tişta ku ji polayî hatiye çêkirî”), ji *stahlą (“pola”), ji proto-cermenî *stah- an *stag- (“hişk bûn”), ji proto-hindûewropî *stak- (“man, hişk bûn”) (bide ber umbriyî stakaz (“rep”), avestayî 𐬯𐬙𐬀𐬑𐬭𐬀 (staxra, “xurt”), sanskrîtî स्तकति (stákati, “ber xwe dan, li hember rabûn”)), têkildar proto-hindûewropî *steh₂- (“rabûn”).

dilqalind, dilkevir, qelpreş, qeterehm, bêrehm (ji bo kesê nedilşewat, bêrehm, ku li kesî naneyîre)

req, sext, çekûr, peyt, biring (dijraberê nerm)


çenik

çenikek nan, çenik zarok e


mibtela

mibtelatir (comparative)
herî mibtela (merkezî) (superlative)
tewrî mibtela (rojavayî) (superlative)
mibtelatirîn (soranîzm) (superlative)
mubtela

bengîn, dilikî, dildayî, adîkt,
kesa/ê ku miriyê/a tiştekî anku nikare bêyî tiştekî debar bike anku bijî

Ew mibtelayê tilyakê ye.
Ez berê mibtelayê cigareyê bûm.


şermîn

şermok, şermokî, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de

Bêxwendin û yasin kirimJ'yar û biran şermîn kirimWirdek xiyala min netê


wergerriyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre wergeriyayî.


pêt

Îro ji husna dilberê
Dîsa helak û serxweş în
Remzên di wê şîrînsurê
Sohtim bi pêta ateşîn


asinî

asinîtir (comparative)
herî asinî (merkezî) (superlative)
tewrî asinî (rojavayî) (superlative)
hesinî

tişta/ê ku ji asinî anku hesinî hatiye çêkirin


ticarî

Ji erebî تِجَارِيّ (tijāriyy): Ji ticar + -î, têkildarî tacir û ticaret.


azgın

guhnêl, telew, kokiresî, argilikî, bahî, bahwanî,şehwanî,ganawî,hilorî


ferocious

har, hêrs, hêç, qehirî, bikerb, kîndar, req


speciala

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-speciala.wav


special

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-special.wav


especial

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-especial.wav


speciaal

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-speciaal.wav


próprio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-próprio.wav


özel

Kirazın özel bir kokusu var.

Özel mektup.

Özel mülk.

Özel bir durum var.


sinêl

sinêltir (comparative)
herî sinêl (merkezî) (superlative)
tewrî sinêl (rojavayî) (superlative)


dagerrandî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dagerandî.


pirtikî

pirt-pirtbûyî, hûr-hûrbûyî, pirtikandî, pergende, pejmûrde

Perdaq bi erdê ket û pirtikî.

dirandî, peritandî, pijikandî, çirandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pûşî

Tişta/ê ku ji pûşî hatiye çêkirin yan mîna pûşî ye.


kojik

Ev sêv hê kojik in.


kultûrî

çandeyî, torreyî, ferhengî, kelepûrî, têkildarî kultûrê

zargotinî, folkorî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


torreyî

çandeyî, kultûrî, ferhengî, kelepûrî, têkildarî kultûrê


kelepûrî

kultûrî, torreyî, ferhengî, folkorî, zargotinî, nerît, têkildarî kelepûrê

çandeyî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dagerriyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre dageriyayî.


kultuuriline

çandeyî, kultûrî, torreyî, ferhengî, kelepûrî


sivistyksellinen

ronakbîrî, rewşenbîrî, çandeyî, kultûrî, torreyî, ferhengî, kelepûrî


hypocoristic

Ji yûnaniya kevn ὑποκοριστικός (hupokoristikós).


xapiyayî

xapandî, xirriyayî, abal, xirrandî, hîlelêbûyî, lêblêbûyî, qîlelêbûyî,
ya / yê ku hatiye xapandin

xewle, varê^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xapîn

xapîntir (comparative)
herî xapîn (merkezî) (superlative)
tewrî xapîn (rojavayî) (superlative)
خاپین (Kurdish-Arabic)
xapan
xapiyan

hatin xapandin, xirrîn, abal bûn, hîle lê bûn, lêb lê bûn, şaş bûn, qîle lê bûn,
bêhemdî xwe ji derewan bawerkirin

xap, fêl, kafir bûn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bikerb

bikerbtir (comparative)
herî bikerb (merkezî) (superlative)
tewrî bikerb (rojavayî) (superlative)
bikerbtirîn (soranîzm) (superlative)

har, hêrs, hêç, qehirî, qehirandî, enirî, enirandî, kerbdar, kîndar

bikîn, tûre, xinzirî, sil, xinzirandî, esebî, xeyidandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kerbdar

kerbdartir (comparative)
herî kerbdar (merkezî) (superlative)
tewrî kerbdar (rojavayî) (superlative)
kerbdartirîn (soranîzm) (superlative)

har, hêrs, hêç, qehirî, qehirandî, enirî, enirandî, bikerb, kîndar

bikîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kîndar

kîndartir (comparative)
herî kîndar (merkezî) (superlative)
tewrî kîndar (rojavayî) (superlative)
kîndartirîn (soranîzm) (superlative)
كیندار (Kurdish-Arabic)

bikîn, har, hêrs, hêç, qehirî, qehirandî, enirî, enirandî, kerbdar, girrek

bikerb^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şkêbar

şkêbartir (comparative)
herî şkêbar (merkezî) (superlative)
tewrî şkêbar (rojavayî) (superlative)

nazik,
tişta/ê ku dikare bi hêsanî bişkê tan bêt şkandin


zengopiv

zengopivtir (comparative)
herî zengopiv (merkezî) (superlative)
tewrî zengopiv (rojavayî) (superlative)
zingopiv


borr

(giyayê bilind û nequsandî) Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bor.


medenî

şaristanî, bajarî, pêşketî, nûjen, ne gundî, ne nezan, ne paşvemayî


sivîl

Bi rêya fransî civil, ji latînî civilis ji civis (“bajarî, welatî, hevwelatî”).


racist

nijadperist, regezperist, rasîst, insirî


adapte

adaptetir (comparative)
herî adapte (merkezî) (superlative)
tewrî adapte (rojavayî) (superlative)

Ji fransî adapté ji adapter, têkildarî adaptor

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


pêşketî

baştirbûyî, xemilî, kemilandî, pêşxistî, gihandî, baştirkirî, perisandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xirabîxwaz

xirabîxwaztir (comparative)
herî xirabîxwaz (merkezî) (superlative)
tewrî xirabîxwaz (rojavayî) (superlative)
خرابیخواز (Kurdish-Arabic)
xirabxwaz
xerabîxwaz
xerabîxaz
xirabîxaz

bedniyet, niyetxirab, xêrnexwaz, belakir,
kesa/ê ku dixwaze tiştên xirab bike


bedniyet

bedniyettir (comparative)
herî bedniyet (merkezî) (superlative)
tewrî bedniyet (rojavayî) (superlative)
bedniyettirîn (soranîzm) (superlative)
bednêt

xirabîxwaz, niyetxirab, xêrnexwaz, belakir,
kesa/ê ku dixwaze tiştên xirab bike


niyetxirab

niyetxirabtir (comparative)
herî niyetxirab (merkezî) (superlative)
tewrî niyetxirab (rojavayî) (superlative)
niyetxirabtirîn (soranîzm) (superlative)
nêtxerab
nêtxirab
niyetxerab

xirabîxwaz, bedniyet, xêrnexwaz, belakir,
kesa/ê ku dixwaze tiştên xirab bike


xêrnexwaz

xêrnexwaztir (comparative)
herî xêrnexwaz (merkezî) (superlative)
tewrî xêrnexwaz (rojavayî) (superlative)
nexêrxwaz
nexêrxaz
xêrnexaz

xirabîxwaz, bedniyet, niyetxirab, belakir,
kesa/ê ku dixwaze tiştên xirab bike


ceyranî

elektrîkî, karebayî, elektronîkî,
 tişta/ê ku bi ceyranê dixebite yan ji ceyranê hatiye çêkirin yan jî ceyranê bi kar tîne


pest

Herwiha bi metatezê tepes, hevreha soranî پەست (pest), zazakî tepes, partî [skrîpt hewce ye] (pezd) û kurmancî bizdîn. Tenê di zimanên îranî ên bakur rojavayî da tê dîtin.

xemgîn, kovandar, keserkûr, dilbikul, sil, xeyidî, enirî, mirîto, bêmad, aciz, bênteng


kirrîner

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kirîner.


şkestî

شكهستی (Kurdish-Arabic)
şikestî
şikiyayî
şikî
şkiyayî

Tişta/ê ku hatiye şkandin, şkandî,
hûr-hûrbûyî yan parçe-parçebûyî.

Perdaq şkestî ye.

tişta/ê ku nêzî hûr-hûrbûnê yan parçe-parçebûnê bûye.

Destê min şkestî ye.

Dilê wê şkestî ye.

Bi kurmancîyek şkestî diaxivî.


beloved

dilber, hezkirî, evandî, delalî, xweşdivî, xoşewîst, destgirtî, dilda, xwestî, dilketî, dezgîran


bêbingeh

bêbingehtir (comparative)
herî bêbingeh (merkezî) (superlative)
tewrî bêbingeh (rojavayî) (superlative)
bêbingehtirîn (soranîzm) (superlative)
bêbinga
bêbingah
bêbinge
bêbingih

bêesas, bêbinema, tişta/ê ku bingeh nîne

derew, ne dirist, tişta/ê ku (ti) rastî tê de nîne


religioso

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Adélaïde Calais WMFr-religioso.wav


xwedanas

bawermend

Kesa/ê ku ji hebûn û xurtiya xudayan bawer dike û li gor pend û fermanên Wî/wan tev digere.


agirpêxistî

agirpêxistîtir (comparative)
herî agirpêxistî (merkezî) (superlative)
tewrî agirpêxistî (rojavayî) (superlative)
agirpê-êxistî
agirvêxistî
agirvê-êxistî


dûrî aqil

dûrî aqiltir (comparative)
herî dûrî aqil (merkezî) (superlative)
tewrî dûrî aqil (rojavayî) (superlative)
dûrî aqiltirîn (soranîzm) (superlative)
dûrî eqil
dûrî eql

dûraqil, gewc, batil, ne mantiqî, ne lojîk, ne beraqil, ne aqilane,
absûrd, tişta/ê ku dijî eqilî ye,
tişta/ê aqilê selîm nikare bipejirîne

beredayî, berbad, pûç, bêbingeh, şaş, çewt, xelet
 axiftin an jî reftarkirineka bêaqilane


hewayî

hêzên hewayî


bêar

bêşerm, rûqayim, bêfedî, bêfihêt, şermneker, rûmelext, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, nixay,
kesa/ê ku qet ji xwe şerm nake

Goyendeyê aferîn û nefrînEy bêedeba xirabe bê'arGustax û sitemger û siyehkar


simdar

simdartir (comparative)
herî simdar (merkezî) (superlative)
tewrî simdar (rojavayî) (superlative)
sumdar
sîmdar

Hesp û gamêş heywanên simdar in.


miyanmarî

tişta/ê Miyanmarê anku Burmayê yan welatiyên wê


berguman

bergumantir (comparative)
herî berguman (merkezî) (superlative)
tewrî berguman (rojavayî) (superlative)
bergoman

kesa/ê ku mirov bawer dikin ku tawanek kiriye

Polîsan du berguman girtine.


seksî

şehwetî, şehwanî, ganawî, erotîk, pornografîk

Keçikek bi navê Amitjo Kajla ev neh meh bû ku di girtîgehê de karê gardiyanî dikir. Ew ji karê xwe dilgeş bû. Lê bi sedema gelek makyajê dike, li hemberî mehkûman nazik tevdigere û ji bo vê pîşeyê zêde seksî ye ji kar hat avêtin.


sexy

seksî, şehwetî, şehwanî, ganawî, erotîk, pornografîk


kompleks

Bi riya îngilîzî complex yan fransî complexe, ji latînî complexus.

tevlihev, aloz, dijwar, zehmet, zor, ne zelal, ne hêsan


paşvemayî

پاشڤهمایی (Kurdish-Arabic)
paşdamayî
paşdemayî
paşvamayî

ne pêşketî, ne kemilî, ne perisî, ne gihiştî


pîşeyî

meslekî, mihneyî,
têkildarî pîşeyekê yan pîşeyê kesekî

rêkxistinên pîşeyî

karnas, pîşedar, profesyonel, ne amator, kesa/ê ku wî karî dike yê ku pîşeya wê heye


pîşedar

pîşedartir (comparative)
herî pîşedar (merkezî) (superlative)
tewrî pîşedar (rojavayî) (superlative)
pîşedartirîn (soranîzm) (superlative)

meslekdar, mihnedar, pîşeyî, profesyonel, ne amator, kesa/ê ku pîşeyek heye

karnas^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


derûnî

hest û raman tiştên ne materyal an têkildarî derûnê


rewanî

Tiştên Rewanê anku Êrîvanê yan yên ku li wir çêbûne yan hatine çêkirin.


bêhnteng

bêhinteng
bênteng
bihinteng
bihnteng
bîhinteng
bîhnteng
bînteng

bêhnçik

Kesa/ê ku nikare yan jê re dijwar e ku nefesê bikêşe.

tengijî, bêhedan, bêsebr, bêtehemil, bêsebat, bêsemax, aciz, hêrs, ne bênfireh, ne tolerant


berbend

berbendtir (comparative)
herî berbend (merkezî) (superlative)
tewrî berbend (rojavayî) (superlative)

girtî, girêdayî, asêkirî, bestî, bendkirî


kemilî

pêşketî, perisî, pêşveçûyî, gihiştî, xemilî, pêşvebirî, kemilandî,
tiştê/a ku kemiliye

pêşxistî, baştirkirî, baştirbûyî, gihandî, kamil, temam, perisandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêfedî

bêşerm

Kesa/ê ku qet ji xwe şerm anku fedî nake.


pornografîk

pornografîktir (comparative)
herî pornografîk (merkezî) (superlative)
tewrî pornografîk (rojavayî) (superlative)
pornografîktirîn (soranîzm) (superlative)

erotîk, şehwetî, seksî, têkildarî pornografiyê

film û wêneyên pornografîk

ganawî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kurdewar

mîna kurdan, kesa/ê ku li gor çandeya kurdî dijî yan dixebite

Ji Gundê Girêmîra me. Bi ser navçeya Nisêbînê ya Mêrdînê ye. Girêmîra berê gundê sûryaniyan û kurdan bû. Bi awayekî zanebûn nebe jî neteweperwer in. Ji berê de tesîra Barzaniyan li ser wan hebû. Axaftina bi kurdî rûmet bû, axaftina bi tirkî gelekî şerm bû. Heta hinekî dema diçûn bajar, dema dibihîstin hinek ji wan bi dikandaran re bi tirkî axivîne, henekê xwe bi wan dikirin. Tiştên kurdewar gelek li pêş bûn.

Helbestvan Fatma Savcî di hevpeyivînekê de li gel rojnamevan Maşallah Dekak / AKnews.com, 5/2011


nîvco

nîvcotir (comparative)
herî nîvco (merkezî) (superlative)
tewrî nîvco (rojavayî) (superlative)
nîvcotirîn (soranîzm) (superlative)
نیڤجۆ (Kurdish-Arabic)
nêvco
nîvçe

nîvûnor

Ne temam, neqedandî, ne xilasbûyî, ne xilaskirî, bikêmasî, biqisûr, binuqsan.

Helbestek nîvco


gogirr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre gogir.


meio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-meio.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-meio.wav


utanmaz

bêşerm, rûqayim, bêfedî, şermneker, rûmelext, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay


shameless

bêşerm, rûqayim, bêfedî, bêfihêt, şermneker, rûmelext, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay


brazen-faced

bêşerm, rûqayim, bêfedî, şermneker, rûmelext, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay* {{#tag:phonos|{{#if:||Deng}}{{#if:Awistralya| (Awistralya)}}|lang=en|text=|wikibase=|file=en-au-brazen-faced.ogg}}


meeting

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/In a meeting with government officials, Moon noted that China was “much more advanced” than South Korea in rain-making technologies, his spokesman said.ogg

kesên yan tiştên ku digihin hev yan hev dibînin


xefûr

De heta barîna berfeke din, Xweda hem xefûr e hem rehîm e!

Arjen Arî: Hewldan û nivîs, Diyarname.com, 7/2007


bêfihêt

bêfihêttir (comparative)
herî bêfihêt (merkezî) (superlative)
tewrî bêfihêt (rojavayî) (superlative)
bêfihêttirîn (soranîzm) (superlative)
bêfehêt
bêfêt

bêşerm, rûqayim, bêfedî, şermneker, rûmelext, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay,
kesa/ê ku qet ji xwe şerm nake


şermneker

şermnekertir (comparative)
herî şermneker (merkezî) (superlative)
tewrî şermneker (rojavayî) (superlative)
şerimneker


rûmelext

rûmelexttir (comparative)
herî rûmelext (merkezî) (superlative)
tewrî rûmelext (rojavayî) (superlative)
rûmelexttirîn (soranîzm) (superlative)
şerimneker

bêşerm, rûqayim, bêfedî, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay,
kesa/ê ku qet ji xwe şerm nake

bêfihêt, şermneker^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rûhişk

rûhişktir (comparative)
herî rûhişk (merkezî) (superlative)
tewrî rûhişk (rojavayî) (superlative)
rûhişktirîn (soranîzm) (superlative)

bêşerm, rûqayim, bêfedî, zirrşerm, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay,
kesa/ê ku qet ji xwe şerm nake

bêfihêt, şermneker, rûmelext^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


rûçelaq

rûçelaqtir (comparative)
herî rûçelaq (merkezî) (superlative)
tewrî rûçelaq (rojavayî) (superlative)
rûçelaqtirîn (soranîzm) (superlative)

bêşerm, rûqayim, bêfedî, zirrşerm, rûhişk, bêar, nixay,
kesa/ê ku qet ji xwe şerm nake

bêfihêt, şermneker, rûmelext, rûşûştî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nixay

nixaytir (comparative)
herî nixay (merkezî) (superlative)
tewrî nixay (rojavayî) (superlative)
nixaytirîn (soranîzm) (superlative)
nixayî

bêşerm, rûqayim, bêfedî, zirrşerm, rûhişk, bêar,
kesa/ê ku qet ji xwe şerm nake

bêfihêt, şermneker, rûmelext, rûşûştî, rûçelaq^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bestî

bestîtir (comparative)
herî bestî (merkezî) (superlative)
tewrî bestî (rojavayî) (superlative)

Bi wateya "girtî" ji bestin, bi maneya "wek bestê" ji best

Eswed bû da'im secde berMin bestî 'eqda niyyetêXeflet bi sir da min nezer

qeşa, cemed, qerrise, sehol, bûz, ava yan berfa ji ber sarmayê req bûye.


micrim

tawanbar, gunehkar, tawankar, tometbar, xirabîkar

kesê/a ku bi axiftinê zîrek e, dikare keniya xelkî bîne

Smêk micrim e.


zirrşerm

zirrşermtir (comparative)
herî zirrşerm (merkezî) (superlative)
tewrî zirrşerm (rojavayî) (superlative)
zirrşerim
zirşerim
zirşerm


linger

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

kulek, seqet, kûd, qorim, qop, qot,
kesa/ê ku dest yan lingên wî baş naxebitin


kör

Kör adam.

Kör bıçak.

Kör kandil.

Sabahın köründe.

Kör yer.

Kör talih.


zozanî

Tişta/ê ku li zozanan şên dibe yan dijî.


dilwas

dilwastir (comparative)
herî dilwas (merkezî) (superlative)
tewrî dilwas (rojavayî) (superlative)
dilwastirîn (soranîzm) (superlative)

dudil, bêbiryar, biguman, bişik, ne bibiryar, ne piştrast, gumanber, şikber, dilwaswas,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî bike yan ne,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî yan yek din

bêqerar, bêisrar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dirriyayî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre diriyayî.


perritî

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre peritî.


peritî

diriyayî, çirî, peritandî, dirandî, kincir, pirtikî, pirt-pirt, rîçal, şaltûpalt, şeletan, şelax-pelax, pergende, pejmûrde


pêgir

pêgirtir (comparative)
herî pêgir (merkezî) (superlative)
tewrî pêgir (rojavayî) (superlative)
pêgirtirîn (soranîzm) (superlative)

dilsoz

Kesa/ê ku erk û sozên xwe bi cih tîne; kesa/ê ku xayîntî yan bêbextiyê nake; kesa/ê heval û hevrêyên xwe bi tenê yan bê alîkarî nahêle.

(...)Duran Kalkan û hinek berpirsên dî yên pêgirên Abdullah Ocalanî(...)

sozdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pabend

pabendtir (comparative)
herî pabend (merkezî) (superlative)
tewrî pabend (rojavayî) (superlative)
pabendtirîn (soranîzm) (superlative)
pêbend


loyal

loyaltir (comparative)
herî loyal (merkezî) (superlative)
tewrî loyal (rojavayî) (superlative)
loyaltirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî loyal yan îngilîzî loyal ji fransiya kevn loial, ji latînî lēgālis, têkildarî legal.

dilsoz, wefadar, pêgir, pabend, sadiq,
kesa/ê ku erk û sozên xwe bi cih tîne,
kesa/ê ku xayîntî yan bêbextiyê nake,
kesa/ê heval û hevrêyên xwe bi tenê yan bê alîkarî nahêle


loyal

Deyn ji fransiya navîn loyal, ji fransiya kevn loial, leial, leal, ji latînî lēgālis.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-loyal.wav


emekdar

kedkar, xebatkar, kesa/ê ku pirr dixebite yan xebitiye

karbes, karkenar, malnişîn, xanenişîn, teqawid


bikeser

bikesertir (comparative)
herî bikeser (merkezî) (superlative)
tewrî bikeser (rojavayî) (superlative)
bikesertirîn (soranîzm) (superlative)
bikeder

mirova/ê bixem, xembar, xemnak, derdgiran, bikul, keserdar,
kesa/ê xeman dixwe yan xemên giran hene


sad

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sad.wav


ponpeyî

kesa/ê yan tişta/ê wê giravî yan ji wî giravî


balînî

balînîtir (comparative)
herî balînî (merkezî) (superlative)
tewrî balînî (rojavayî) (superlative)

kesa/ê yan tişta/ê ji wî giravî yan ya/yê wî giravî


ne-erênî

ne-erêyî
ne-herêyî
neherêyî
neherênî
ne-herênî
nerênî

negatîv, menfî, red, neyînî, nerênî, ne erênî, ne pozîtîv


better

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-better.wav


nepak

nepaktir (comparative)
herî nepak (merkezî) (superlative)
tewrî nepak (rojavayî) (superlative)
nepaktirîn (soranîzm) (superlative)

genî, qilêr, gemar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kanzayî

madenî, metalî,
tişta/ê ku ji kanzayekî hatiye çêkirin yan kanza di nav de heye


metalî

kanzayî, madenî,
tişta/ê ku ji kanzayekî hatiye çêkirin yan kanza di nav de heye


厚かましい

bêşerm, rûqayim, bêfedî, şermneker, rûmelext, rûhişk, rûşûştî, rûçelaq, bêar, nixay


tengijî

Bênteng, bêhedan, bêsebr, bêtehemil, bêsebat, bêsemax, aciz, hêrs, ne bênfireh, tengijandî.

nearam, nerehet, întolerant, bêsebax^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şovenîst

nijadperist

neteweperistê/a fanatîk,
kesa/ê ku bawer dike ku gelên din ne hêja û jêhatî ne,
kesa/ê li dijî gelên din

Kesa/ê ku bawer dike ku jin ne temetî zelaman hêja yan jêhatî ne,
kesa/ê ku zilmê li jinan dike


şehwetî

erotîk, şehwanî, seksî, pornografîk,
tişta/ê ku hestên seksî zêde dike,
hestkirina bi yan hezkirina ji seksê

ganawî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gerdenaza

gerdenazatir (comparative)
herî gerdenaza (merkezî) (superlative)
tewrî gerdenaza (rojavayî) (superlative)
gerdenazatirîn (soranîzm) (superlative)
gerdenazad


rico

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-rico.wav


rikollinen

tawankar, tometbar, micrim, xirabîkar, gunehkar


xapînok

xapînoktir (comparative)
herî xapînok (merkezî) (superlative)
tewrî xapînok (rojavayî) (superlative)
خاپینۆك (Kurdish-Arabic)

cembaz, hîlebaz, fêlbaz, hîleker, tişta/ê yan kesa/ê ku mirovî dixapîne,
tişta/ê ku mirov pê dixape

Baweriya xwe bi hemî kesa ne îne xapînok yêt zêde bûyin.


erilainen

cuda, cihê, têvel, ciyawaz, ferq, ne mîna hev


eri

cuda, cihê, têvel, ciyawaz, ferq, ne eynî


gläubig

dilsoz, wefadar, pabend, pêgir, loyal, sadiq


leal

Ji îngilîziya navîn leel, lel, deyn ji anglo-normanî leal û fransiya kevn leial, ji latînî lēgālis.


xemnak

xemnaktir (comparative)
herî xemnak (merkezî) (superlative)
tewrî xemnak (rojavayî) (superlative)

Îrohe di misrê dil 'ezîz î
Sedcar hero li qelbê xemnak
Pîrahen-i sebir min te kir çak

derdgiran, bikul, bikeser, xemxur, daxbar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


têrxem

têrxemtir (comparative)
herî têrxem (merkezî) (superlative)
tewrî têrxem (rojavayî) (superlative)

derdgiran^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şkandî

tişta/ê ku hatiye şkandin, şkestî,
hûr-hûrkirî yan parçe-parçekirî

Perdaq şkandî ye.


bêsebr

bêsebrtir (comparative)
herî bêsebr (merkezî) (superlative)
tewrî bêsebr (rojavayî) (superlative)
bêsebrtirîn (soranîzm) (superlative)
bêsebir

bênteng, tengijî, bêhedan, nearam, nerehet, ne hêmin, ne hêwir, bêsebax, bêsemax, întolerant,
kesa/ê ku sebra wê/wî nayê

Perdê tu ji ber gulan hilîne
Bêsebrê bilbilan bibîne
Xendan bike xunçeya dehanî

bêtehemil, aciz, hêrs, tengijandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sozdar

sozdartir (comparative)
herî sozdar (merkezî) (superlative)
tewrî sozdar (rojavayî) (superlative)

dilsoz

kesa/ê ku erk û sozên xwe bi cih tîne,
kesa/ê ku xayîntî yan bêbextiyê nake,
kesa/ê heval û hevrêyên xwe bi tenê yan bê alîkarî nahêle

pêbawer^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şelax-pelax

şelax-pelaxtir (comparative)
herî şelax-pelax (merkezî) (superlative)
tewrî şelax-pelax (rojavayî) (superlative)
şelax û pelax

kincir, peritî, pirtikî, rîçal, şaltûpalt, şeletan, pejmûrde, pergende,
cil û cawên kevn û diriyayî

perîşan, şerpeze, kepaze, rezîl, riswa, belingaz, reben


şaltûpalt

şaltûpalttir (comparative)
herî şaltûpalt (merkezî) (superlative)
tewrî şaltûpalt (rojavayî) (superlative)
şalt û palt
şalt-û-palt
şelt û pelt
şelt-û-pelt
şeltûpelt

kincir, peritî, pirtikî, rîçal, şelax-pelax, şeletan, pejmûrde, pergende,
cil û cawên kevn û diriyayî


şeletan

şeletantir (comparative)
herî şeletan (merkezî) (superlative)
tewrî şeletan (rojavayî) (superlative)
seletan

kincir, peritî, pirtikî, rîçal, şelax-pelax, şaltûpalt, pejmûrde, pergende,
cil û cawên kevn û diriyayî


kesînî

kesîn, şexsî, ferdî, arizî, prîvat, personal, întîm,
ne gelemperî, ne giştî, ne amî,
tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê


biguman

bigumantir (comparative)
herî biguman (merkezî) (superlative)
tewrî biguman (rojavayî) (superlative)
bigumantirîn (soranîzm) (superlative)

dudil, bişik, ne bibiryar, ne piştrast, gumanber, şikber, dilwas, dilwaswas,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî bike yan ne,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî yan yek din

bêbiryar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bişik

bişiktir (comparative)
herî bişik (merkezî) (superlative)
tewrî bişik (rojavayî) (superlative)
bişiktirîn (soranîzm) (superlative)
berşik

dudil, biguman, ne bibiryar, ne piştrast, gumanber, şikber, dilwas, dilwaswas,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî bike yan ne,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî yan yek din


gumanber

gumanbertir (comparative)
herî gumanber (merkezî) (superlative)
tewrî gumanber (rojavayî) (superlative)
gumanbertirîn (soranîzm) (superlative)
gomanber
berguman

dudil, biguman, ne bibiryar, ne piştrast, şikber, dilwas, dilwaswas,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî bike yan ne,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî yan yek din

bişik, bêbiryar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şikber

şikbertir (comparative)
herî şikber (merkezî) (superlative)
tewrî şikber (rojavayî) (superlative)
berşik

dudil, biguman, ne bibiryar, ne piştrast, biguman, gumanber, dilwas, dilwaswas,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî bike yan ne,
kesa/ê ku nizane ya nikare biryarê bide ka tiştekî yan yek din


daire

çember, sînî, sênî, bazine, xirxal, daîre


textîn

textîntir (comparative)
herî textîn (merkezî) (superlative)
tewrî textîn (rojavayî) (superlative)
textî

darîn, depîn, tişta/ê ku ji darî hatiye çêkirin

depî, darî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


handicapped

pekkeftî, li ser kursîkê, seqet, linger, kulek, şil, kêmendam


sakat

kûd, qorim, qop, qot, seqet, linger, kulek, şil, kêmendam


false

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-false.wav


teqwa

teqwatir (comparative)
herî teqwa (merkezî) (superlative)
tewrî teqwa (rojavayî) (superlative)
تەقوا (Kurdish-Arabic)
teqwe

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.

Malbata te taybetmendiyên “teqwa” di hindûrê xwe de dihewîne. Meletiya bapîrê te, faktoreka girîng e. Nêrîna malbata te ku xwediyê taybetmendiyên bi vî rengî ye; bo muzîk û hunerê çawa bû? Bo nimûne reaksiyon ango bertek nîşanî te didan an na?

Salihê Kevirbirî di hevpeyivînekê de ji hunermend Rojdayê dipirse, Netkurd.com, 7/2007


cedîd

cedîdtir (comparative)
herî cedîd (merkezî) (superlative)
tewrî cedîd (rojavayî) (superlative)
cedîdtirîn (soranîzm) (superlative)
cidîd


dangerous

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-dangerous.wav

ziyandar, xeternak, bixeter talûke, bitehlîke


berşik

berşiktir (comparative)
herî berşik (merkezî) (superlative)
tewrî berşik (rojavayî) (superlative)

kesa/ê ku mirov bawer dikin ku tawanek kiriye

Polîsan du berşik girtine.


pozbilind

pozbilindtir (comparative)
herî pozbilind (merkezî) (superlative)
tewrî pozbilind (rojavayî) (superlative)
pozbilindtirîn (soranîzm) (superlative)
pozblind

qure

Kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne; zêde bi xwe serbilind.

kuşpene, xurr^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hezker

evîndar, dildar, dilketî, aşiq, bengîn, mecnûn, heyran,
kesa/ê ku ti tiştekî yan ji kesek din hez dike

Îro ne tenê di nav kurdan de, di nav wan kesan de, yên ku ji netewe û gelên cihê ne jî hezker û girseyeke wî [Şivan Perwerî]heye.

Zana Farqînî: Ew dengbêjê min ê nûjen e, Amidakurd.com, 7/2007


mecnûn

Hikmetê lew çûye burhanê xeletSetweta Leylê yeqîn Mecnûn tepandWer ne qeys naket beyabanê xelet

evîndar, dildar, dilketî, aşiq, bengîn, hezker, heyran,
kesa/ê ku ti tiştekî yan ji kesek din hez dike


elektronisch

elektronîkî, karebayî, ceyranî, elektrîkî


qube

Ji erebî قبة (qubbeᵗ) ji aramî ܩܘܒܬܐ / קבתא (qubiṡa) ku serekaniya peyva kurdî gumbet e jî.

minare, gumbet, birc, gûmez,
avahiyê yan pişka avahî ya zirav û dirêj


komelî

komî, girseyî, kozî, tomerî, kolektîv,
 bi kom, kom bi kom, ne yek yan kitkit


svet

Ji proto-slavî *svętъ, ji proto-balto-slavî *śwentas, ji proto-hindûewropî *ḱwentos, ji rehê *ḱwen-.


edalî

Ji erebî [Peyv?], têkildarî adil, edalet

dadmendî, qanûnî, zagonî, yasayî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


biderd

biderdtir (comparative)
herî biderd (merkezî) (superlative)
tewrî biderd (rojavayî) (superlative)
biderdtirîn (soranîzm) (superlative)

xemgîn, xemnak, keserkûr, melûl, xembar, derddar, derdgiran

bikul, bikeser, têrxem^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


derddar

derddartir (comparative)
herî derddar (merkezî) (superlative)
tewrî derddar (rojavayî) (superlative)
derddartirîn (soranîzm) (superlative)

xemgîn, xemnak, keserkûr, melûl, xembar, biderd, derdgiran


jêmayî

jibermayî, bermayî, zêde,
tiştê ku ji tiştekî maye


nehs

nehstir (comparative)
herî nehs (merkezî) (superlative)
tewrî nehs (rojavayî) (superlative)
nehstirîn (soranîzm) (superlative)
nehis
necis

şûm

Ne vehewiyayî, ne tebitî, ne aram, ne rehet, ne hêmin; kesa/ê karên xirab dike yan li cihê xwe nasekine (bi taybetî zarok).

Ez di zaroktiya xwe de yekî pir nehs bûme

Zana Farqînî, Ferhenga Kurdî - Tirkî, Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, Avrêl, 2005, r. 1277.

...carinan zarokên nehs yên cîranan xwe li ber deriyê me dikirin teht ku bila porê wan jî kur bike...

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, ISBN 9786052246474

Di vê rêzikê de karektereke bi navê Maya heye ku ew şûm û nehs e û li dijberê wê karakterekî bi navê Willy heye ku ew jî tirsonek û bi fikar e.

e-şarkiyat ilmi araştırmalar dergisi JOSR, Kurtedîroka Çapemenî û Medyaya Zarokan a Kurdî https://web.archive.org/http://acikerisim.artuklu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12514/2129/KURTED%c3%8eROKA%20%c3%87APEMEN%c3%8e%20%c3%9b%20MEDYAYA%20ZAROKAN%20A%20KURD%c3%8e.pdf?sequence=1&isAllowed=y arşîv, 2017, Kenan Subaşı, cild 9, hj. 1, r. 113

Spêde kifş-i bû dîsa
Merîxa nehsê ava bû
Xwiya bû roj di şerqê da


netebitî

şûm, neqet, nejîqurt, nehs, har, hêç, destmatî, ne vehewiyayî, ne tebitî, ne aram, ne rehet, ne hêmin,
kesa/ê karên xirab dike yan li cihê xwe nasekine (bi taybetî zarok)


venehewiyayî

şûm, neqet, nejîqurt, nehs, har, hêç, destmatî, ne vehewiyayî, ne tebitî, ne aram, ne rehet, ne hêmin,
kesa/ê karên xirab dike yan li cihê xwe nasekine


peldar

bipel

Riwekên ku pel anku belg hene yan dibin.


naîv

naîvtir (comparative)
herî naîv (merkezî) (superlative)
tewrî naîv (rojavayî) (superlative)
naîvtirîn (soranîzm) (superlative)
naîf
nayîf
nayîv

Bi rêya fransî naïf yan îngilîzî naive ji latînî naivus

xişîm

Ne kone, ne gelac, ne şatir, ne fehma, ne gihiştî.

saf, dilpak^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


netêgihiştî

xişîm, naşî, cahil, torî, naîv, ecemî, saf, sade,
ne kone, ne gelac, ne şatir, ne fehma, ne gihiştî

nezan, nefama, negihiştî, xav, dilsaf, dilpak, nefam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ruhî

canî, giyanî, derûnî, rewanî,
tiştê têkildarî ruhê

psîkolojîk, psîkî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dilsar

dilsartir (comparative)
herî dilsar (merkezî) (superlative)
tewrî dilsar (rojavayî) (superlative)
dilsartirîn (soranîzm) (superlative)
xemsar

bêcoş, bêzewq, şermînok, bêkêf, dilşkestî, xeyalşkestî, bêhêvî,
bêhal, bêzar, tengezar, aciz, kerixî, sil, tûre, westiyayî, dilmayî, betilî, xeyidî

Kesê ku xwasteka kirina karekî pê ra tuneye, nexwaz

Kesê ji aliyê hestiyarî an baldariyê dûrî kar, xebat an tiştekî disekine, bêcoş


simple

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-simple.wav


naiv

xişîm, naşî, cahil, torî, ecemî, naîv, saf, sade, dilpak


naive

xişîm, naşî, sawêlke, cahil, torî, ecemî, naîv, saf, sade, dilpak


childish

Ji îngilîziya navîn childisch, ji îngilîziya kevn ċildisċ. Wekheva child + -ish.

Zarokane, dilpakî, safikî. Yê aîdê zarokek an yê minasîbê zarokan.

Yê di fikriyat an halûhereketên xwe de negihîştî.

Your childish temper tantrums are not going to change my decision on this matter.

Krîza te ya hêrsê wê qerara min a li ser vê mijarê neguherîne.


zarrokane

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre zarokane.


child

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-child.wav


càndid

zarokane, xişîm, naşî, cahil, torî, ecemî, naîv, saf, sade, dilpak


candide

xişîm, naşî, cahil, torî, ecemî, naîv, saf, sade, dilpak, zarokane


dilketî

evîndar, dildar, dilbijî, aşiq, mecnûn, bengîn, hezker, heyran,
kesa/ê ku ti tiştekî yan ji kesek din hez dike

dilikî, dildayî, hez^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şeyda

şeydatir (comparative)
herî şeyda (merkezî) (superlative)
tewrî şeyda (rojavayî) (superlative)
şêda
şêt
şêda
seyda

Bi rêya farisî شیدا (şeyda) ji aramî שידא (şêda) yan ji siryaniya klasîk ܫܐܕܐ (şêda) ji akadî 𒀭𒆘 (şêdûm, “yezdanek parêzer”). Ji eynî rehî: şêt.

mecnûn, mendehoş, beng, şêt, dîn, bêaqil, bêhiş,
 kesa/ê ku ji ber evîna kesekê/î yan tiştekî ne li ser hişên xwe ye

Evîna Leylê Mecnûn şeyda kir.

Muzîka Rojdayê min şeyda dike.

Hatifê xeyb e esti în ya tercumanê rûhê quds
Bulbulê şeyda 'sti der gulzar-i ya Mella esti în

Ez şêydayê dîdara te me.


left

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-left.wav


êşandî

azirandî, kesa/ê yan tişta/ê ku hatiye êşandin, êşiyayî


jênegerr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre jêneger.


jêneger

jênegertir (comparative)
herî jêneger (merkezî) (superlative)
tewrî jêneger (rojavayî) (superlative)
jênegerr

pir giring, bingehîn, esasî, bivê-nevê, lazim, pêwîst, pêdivî,
tişta/ê ku tiştek qet bêyî wê nabe

Bêguman em ji nirxên xwe hez dikin, em ji nasname û zimanê xwe hez dikin, ev sedemên me yên jêneger ên jiyanî ne, ger em ji van nirxan hez nekin, em nikarin jiyanê watedar bikin, ma qey li gor we jiyan bi çi nirxan xwedî nirx e?

7/2007, Nusret Kurt, Ma zimanhezî nijadperestî ye, Pen-kurd.org

hewce, gerek^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bendî

bendîtir (comparative)
herî bendî (merkezî) (superlative)
tewrî bendî (rojavayî) (superlative)
benî

girtî, girêdayî, bestî, zindanî, girtî, hefsî, dîl, êsîr, zeft

Gulzar-i beden we mayî bêabWan pirs kirin ji xelqê bendîHalê wî feqîr û mustemendî


demkî

miweqet

Tiştê ji bo demeke diyar, tiştê ji bo wextekî berçav berdewam be, ne berdewam, ne daîmî.

Min karek demkî heye.


pêşvebirî

pêşxistî, kemilandî, gihandî, kemilî, baştirkirî,
ya / yê ku hatiye pêşvebirin

pêşveçûyî, kamil, temam, pêşketî, perisî, gihiştî, xemilî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pêşxistî

pêşvebirî, kemilandî, gihandî, kemilî, baştirkirî,
ya / yê ku hatiye pêşxistin

kamil, temam, perisî, pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gihandî

Ez baxçe me û tu baxiban îBaxê te gihandî bêxwidan eBê riwê te ew ji bo çi ra ne

pêşvebirî, kemilandî, pêşxistî, kemilî, baştirkirî,
ya / yê ku hatiye pêşxistin


bê-nan-û-xwê

bêsoz, bêwefa, ne dilsoz, ne pêbawer, ne sadiq, ne sozdar, ne xwedî soza xwe, ne bi-nan-û-xwê,
kesa/ê ku sozên xwe bi cih naîne


bêsemax

bêsemaxtir (comparative)
herî bêsemax (merkezî) (superlative)
tewrî bêsemax (rojavayî) (superlative)
bêsemaxtirîn (soranîzm) (superlative)

bênteng, tengijî, bêhedan, nearam, nerehet, ne hêmin, ne hêwir, bêsebr, întolerant,
kesa/ê ku semax nîne

bêtehemil, aciz, hêrs, bêsebax, tengijandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêhed

Ey şefî'ê sahibê alayê hemdMin hene bêhed guneh, nisyan û 'emd


bedenî

bedenîtir (comparative)
herî bedenî (merkezî) (superlative)
tewrî bedenî (rojavayî) (superlative)
bedenîtirîn (soranîzm) (superlative)

leşî, gewdeyî, cismî, cesedî, fîzîkî, fîzyolojîk,
ya /yê bedenê yan têkildarî bedenê

Êşên wî yên bedenî jê re pirr dijwar bûn.


leşî

bedenî, gewdeyî, cismî, cesedî, fîzîkî, fîzyolojîk,
ya /yê bedenê yan têkildarî bedenê

Êşên wî yên leşî jê re pirr dijwar bûn.


gewdeyî

Êşên wî yên gewdeyî jê re pirr dijwar bûn.


cismî

cismîtir (comparative)
herî cismî (merkezî) (superlative)
tewrî cismî (rojavayî) (superlative)
cesmî

bedenî, leşî, gewdeyî, cesedî, fîzîkî, fîzyolojîk,
ya /yê bedenê yan têkildarî bedenê

Êşên wî yên cismî jê re pirr dijwar bûn.

Şem'a te wekî te intizar eŞewqa te li can û cismî nar eSohtin te bes e misalê şem'an


cesedî

bedenî, leşî, gewdeyî, cismî, fîzîkî, fîzyolojîk,
ya /yê bedenê yan têkildarî bedenê

Êşên wî yên cesedî jê re pirr dijwar bûn.


corporal

corporal punishment

corporal suffering


partido

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-partido.wav


xalîxeres

xalîxerestir (comparative)
herî xalîxeres (merkezî) (superlative)
tewrî xalîxeres (rojavayî) (superlative)
xalî xeres
xalîxerez
xalîxerez

bêguneh, bêtawan, bêsûc,
kesa/ê ku ti guneh yan xirabî nekirine

Eskeran jin û zarrokên xalîxeres kuştin.


hasil

Ji erebî حاصل (ḥaṡil) ji rehê حصل (ḥeṡele: bi dest ve hatin, ketin destî, gihiştinê, bi dest ketin)

bicihbûyî, bicihkirî, pêkhatî, pêkînayî, bûyî rastî, rûdayî, qewimî

Mirad hasil bûn.

daxwaz bi cih hatin, li gor daxwaza mirovî qewimîn

Dîrhemek bêt serfê Mewlûda Nebî
Xêrekî mezin ji bo hasil dibî


fîzyolojîk

bedenî, leşî, gewdeyî, cismî, cesedî, fîzîkî


kehittynyt

perisî, pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî, kemilî


developed

perisandî, pêşxistî, pêşvebirî, kemilandî, gihandî


advanced

perisî, pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî, kemilî, borî


improved

perisî, pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî, kemilî, baştirbûyî

perisandî, pêşxistî, pêşvebirî, kemilandî, gihandî, baştirkirî


perisî

pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî, kemilî, baştirbûyî, perisandî, pêşxistî, pêşvebirî, kemilandî, gihandî, baştirkirî

xemilî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


perisandî

pêşxistî, pêşvebirî, kemilandî, gihandî, baştirkirî, perisî, pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî, kemilî, baştirbûyî


pêşveçûyî

pêşdeçûyî
pêşdaçûyî
pêşvaçûyî

perisî, pêşketî, gihiştî, kemilî, baştirbûyî, pêşxistî, pêşvebirî, kemilandî, gihandî, baştirkirî

xemilî, perisandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


unîter

unîtertir (comparative)
herî unîter (merkezî) (superlative)
tewrî unîter (rojavayî) (superlative)

(welatê) hevgirtî, yekgirtî, yekbûyî, ne federal,
pergala siyasî ya ku tê de (teqrîben) hemû desthilat di destên hikûmeta navendî de ye û herêm ne xweser yan otonom in


umêdewar

umêdewartir (comparative)
herî umêdewar (merkezî) (superlative)
tewrî umêdewar (rojavayî) (superlative)
umêdwar
umîdewar
umîdwar
umêdder

hêvîdar, bihêvî, xweşbîn, optîmîst, geşbîn,
kesa/ê hêvî heye

Em herdem ji azadbûnê umêdewar in.

Ez umêdewar im ku tu alîkariya me bikî.


bihêvî

hêvîdar, umêdewar, biumêd, geşbîn, xweşbîn, optîmîst, bawer,
kesa/ê hêvî heye

Em herdem ji azadbûnê bihêvî ne.

Ez bihêvî me ku tu alîkariya me bikî.


yedek

Ji osmanî یدك (“yedek”), ji tirkiya kevn yetgek (“kîsik”) ji tirkiya kevn yet- (“bi xwe re birin”) + (g)Ak (“paşgireke partîsîb”).
;Çavkanî
* Sevan NİŞANYAN, yedek https://web.archive.org/https://www.nisanyansozluk.com/?k=yedek&lnk=1 arşîv, nisanyansozluk.com

suxme, cîgir, ihtiyad, heciz, rezerv, zêde, hilgirtî

Endamên yedek.

Endamên ku mafê dengdanê heye ger endamên bingehîn ne amade bin.

Tiştên yedek.

Tiştên hilgirtî, tiştên ku di wê gavê de nayên bikaranîn.

Hêzên yedek.

Eskerên ku di wê gavê de xizmetê nakin lê ger pêwîst be dê bên bangkirin.

Dilbera min seherê hat-i bi tûx û bi yedek
Dilbera min seherê hat-i bi tûx û bi yedek


êşiyayî

êşayî
êşî
êşyayî

aziriyayî, êşandî, kesa/ê yan tişta/ê ku êşiyaye yan hatiye êşandin


realîze

/rɛɑːliːˈzɛ/

Bicihînayî, pêkînayî, bicihbûyî, pêkhatî.


berşîr

berşîrtir (comparative)
herî berşîr (merkezî) (superlative)
tewrî berşîr (rojavayî) (superlative)
berşîrtirîn (soranîzm) (superlative)
بەرشیر (Kurdish-Arabic)

şîrvexewer, zarokê/a ku hê jî şîrê dayika xwe vedixwe,
têjikê/a ku hê ji şîrê maka xwe venebûye

Bilûra min, dengê xwe berde!
Dinya, mîna zarokekî berşîr, ketdergûşa xwe; Dengê xwe berde, bilûra min, û jê re bilorîne, xema wê birevîne!
Bilûra min tu î.


beter

merivekî beter e, bi tu kesî re nikare derbas bike


beter

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-beter.wav


tốt hơn

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tốt hơn.wav


melhor

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-melhor.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-melhor.wav


goed

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-goed.wav


different

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-different.wav


similar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-similar.wav


diverse

piralî, cihêreng, pir-reng, pircûn, têvel, cuda, cihê, ferq, ciyawaz


diferente

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-diferente.wav


fark

têvelî, cudahî, cihêtî, ferq, ciyawazî, ferqî


değişik

guhrede, têvel, cuda, cihê, ferq, ciyawaz, cihêreng


kehitetty

perisandî, kemilandî, pêşvebirî, pêşxistî, gihandî, baştirkirî


parannettu

baştirkirî, perisandî, kemilandî, pêşvebirî, pêşxistî, gihandî


parantua

perisîn, kemilîn, pêşve çûn, pêş ketin, gihan, gihiştin


parantaa

perisandin, kemilandin, pêşve birin, pêş xistin, gihandin, gihiştin


çepûçûrr

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre çepûçûr.


enstrûmental

enstrûment + -al^([Divê were berfirehtirkirin])

di hin zimanan de forma navdêran ya ku diyar dike ku tiştek bi wê navdêrê tê kirin.
Di kurdî de li şûna wan forman du daçek hene


toiveikas

hêvîdar, umêdewar, bihêvî, xweşbîn, optîmîst, geşbîn


suora

rast, rastûr, yekser, rêk, rasterê, rastewxo, rikerast


simila

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-simila.wav


çetîn

çetîntir (comparative)
herî çetîn (merkezî) (superlative)
tewrî çetîn (rojavayî) (superlative)
çetîntirîn (soranîzm) (superlative)
çetin

dijwar, zehmet, ne asan, ne sanahî, ne hêsan

asê, sext^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


aşirî

aşirîtir (comparative)
herî aşirî (merkezî) (superlative)
tewrî aşirî (rojavayî) (superlative)

Ji tirkî aşırı, tirkiya kevn [Peyv?][skrîpt hewce ye] (aşru, “wêde, pir, zêde”).

dijwar, tund, ekstrem, bêqam, bêhed^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pirrole

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre pirole.


kevirîn

kevirîntir (comparative)
herî kevirîn (merkezî) (superlative)
tewrî kevirîn (rojavayî) (superlative)
kevirîntirîn (soranîzm) (superlative)
kevrîn
kevirî

berî, tişta/ê ku ji kevirî yan keviran hatiye çêkirin yan çêbûye

Xaniyên kevirîn bihagiran in.


bêwijdan

bêbext, bêrehm, dilreq, dilkevirîn, bêzemîr


cangiran

cangirantir (comparative)
herî cangiran (merkezî) (superlative)
tewrî cangiran (rojavayî) (superlative)
cangirantirîn (soranîzm) (superlative)
cangran

bêxîret, leşgiran, axgiran, gangox, betî, himbil, barûte, laxerî, tembel, arode, kislan, dexes, goc, kasilî, tiral, destgiran


foolish

bêhiş, bêaqil, dûrî aqil, gewc, batil, dûraqil


nonsense

bêwate, bêmane, gotina bêwate, gotina vala, dûrî aqil, gewc, batil, dûraqil


silly

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-silly.wav

bêhiş, çivêl, bêaqil, dûrî aqil, gewc, batil, dûraqil, tamsar, eyîşnexweş


zinneloos

dûrî aqil, gewc, batil, dûraqil, beredayî, berbad


absürd

dûrî aqil, gewc, batil, dûraqil, beredayî, berbad, absûrd


zoncin

zoncintir (comparative)
herî zoncin (merkezî) (superlative)
tewrî zoncin (rojavayî) (superlative)


şiloq

şiloqtir (comparative)
herî şiloq (merkezî) (superlative)
tewrî şiloq (rojavayî) (superlative)
şilûq
şuloq

şûm, şehmoz, destmatî, neqet, nejîqurt, nearam

qerebalix, zingivor, dengûdor, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl,
elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qerepere, xepse, heleloş


neqanûnî

dijî qanûnan, îlegal, qedexe, memnûh, yasax, qaçax, derqanûn, ne meşrû, ne qanûnî

heram, derqanûnî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


îlegal

îlegaltir (comparative)
herî îlegal (merkezî) (superlative)
tewrî îlegal (rojavayî) (superlative)
îlegaltirîn (soranîzm) (superlative)
îlêgal
îllegal
îllêgal

dijî qanûnan, neqanûnî, qedexe, memnûh, yasax, qaçax, derqanûn, ne meşrû, ne qanûnî


bêxîret

bêxîrettir (comparative)
herî bêxîret (merkezî) (superlative)
tewrî bêxîret (rojavayî) (superlative)
bêxîrettirîn (soranîzm) (superlative)

arode, tirral, osnebir, zexel, tembel, kislan, kesa/ê ku xîret nîne,
kesa/ê ku di xwe re nabîne karekî bike


betlan

betlantir (comparative)
herî betlan (merkezî) (superlative)
tewrî betlan (rojavayî) (superlative)
betlantirîn (soranîzm) (superlative)
betal
betel
betl
betlane

tirral, tembel, bêxîret, kislan, ne zîrek, ne xebatkar, ne têkoşer

Kê dî xezal şêran bigrin
Betlan ji nav mêran bigrin
Şeyxan di nav dêran bigrin


darayî

darayîtir (comparative)
herî darayî (merkezî) (superlative)
tewrî darayî (rojavayî) (superlative)

/dɑːɾɑːˈjiː/


ziyanker

xirabker, wêranker, zererker, xopanker, sabotor, têkber, vandal, pûçker


xopanker

xirabker, wêranker, zererker, ziyanker, sabotor, têkber, vandal, pûçker


wêranker

xirabker, ziyanker, zererker, xopanker, sabotor, têkber, vandal, pûçker

Di diwana xwe de Ehmedê Xanî lewman ji emirên ûsa dike bu hefsarên xwe dane destê peyayên gelac û wêranker


xirabker

pûçker, wêranker, zererker, xopanker, sabotor, têkber, vandal


pûçker

xirabker, wêranker, zererker, xopanker, sabotor, têkber, vandal

hilweşîner, ziyanker, zerarder, vandalîst, hov, wehşî, dirinde^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zererker

ziyanker, pûçker, wêranker, xirabker, xopanker, sabotor, têkber, vandal


têkber

ziyanker, pûçker, wêranker, xirabker, xopanker, sabotor, vandal


vandal

hov, wehşî, dirinde, ziyanker, pûçker, wêranker, xirabker, xopanker, sabotor, têkber, zererker


bêwefa

bêwefatir (comparative)
herî bêwefa (merkezî) (superlative)
tewrî bêwefa (rojavayî) (superlative)
bêwefatirîn (soranîzm) (superlative)

bêsoz, bê-nan-û-xwê, ne dilsoz, ne pêbawer, ne sadiq, ne sozdar, ne xwedî soza xwe, ne bi-nan-û-xwê,
kesa/ê ku sozên xwe bi cih naîne

'Aşiq û mubtelayê zulf
Zulfê siyahê bêwefa
Qet me nedî ji wê sefa


bêsoz

bêsoztir (comparative)
herî bêsoz (merkezî) (superlative)
tewrî bêsoz (rojavayî) (superlative)
bêsoztirîn (soranîzm) (superlative)

bêwefa, bê-nan-û-xwê, ne dilsoz, ne pêbawer, ne sadiq, ne sozdar, ne xwedî soza xwe, ne bi-nan-û-xwê,
kesa/ê ku sozên xwe bi cih naîne


xwedî soza xwe

dilsoz, sozdar, wefadar, bi-nan-û-xwê, pêbawer, sadiq, ne bêsoz, ne bêwefa, ne bê-nan-û-xwê,
kesa/ê ku sozên xwe bi cih tîne


jixweber

jixwebertir (comparative)
herî jixweber (merkezî) (superlative)
tewrî jixweber (rojavayî) (superlative)
jixwebertirîn (soranîzm) (superlative)

Gava yabo çab bi min ket wek dîkê qoqoyê ku çav bi hevtayê xwe bikeve lê hat, ferşa eniya wî bihust û nîvekê hil bû, binçengê wî jixweber bilind bûn û destên wî bêyî hemdê xwe şîmaqeke Xwedêdayî li bin guhê cênika min xist ku hemû hêz û hêla xwe bi ser min de rî.

Înan Eroglu, Têbîniyek, Weşanên Avesta, 2019, r. 38, ISBN 9786052246474


veşelandî

tazî(kirî), rûs(kirî), şilf(kirî), rût(kirî)


mezhebî

olî, ayînî, dînî, terîqî,
têkildarî mezhebekê yan mezheban

pevçûnên sinî û şîiyan li Iraqê cengek mezhebî ye.

diyanetî, peristgarî, Incîl, Tewrat, rojî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


civiyayî

vehewiyayî, kombûyî, berhev, amade, hatî cem hev


jovan

jovantir (comparative)
herî jovan (merkezî) (superlative)
tewrî jovan (rojavayî) (superlative)
jovantirîn (soranîzm) (superlative)
jêvan
jîvan
jûvan
jivan


hovane

hovanetir (comparative)
herî hovane (merkezî) (superlative)
tewrî hovane (rojavayî) (superlative)
hovanetirîn (soranîzm) (superlative)

...Londra bi kuştineke hovane behitî û ji ber pileya bilind a qurbanîyê wê bala xelkê pirr kişand.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 15, ISBN 978-605-2246-80-1


rûdayî

qewimî, pêkhatî, bûyera ku rû daye anku qewimiye

Hê niha jî ne yekdil im ka kîjan beş ji bîranînên min bi rastî yên rûdayî û kîjan jê tenê xeyalên vala, yên ko tu bedelên xwe di wê dewrana dîrokî, ya ko wek rastiya objektîvî tê navandin, tine ye, pêk tê.

Pasi Jääskeläinen: Li ciyê zivirîna trênan, wergerrandin: Husein Muhammed, weşandin: Kovara Mehname 1999, Nefel.com, 8/2009

rû dan^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qewimî

rûdayî, pêkhatî, bûyera ku qewimiye, rû daye


bênivêj

bênivêjtir (comparative)
herî bênivêj (merkezî) (superlative)
tewrî bênivêj (rojavayî) (superlative)
bênimêj

kesa/ê ku pîs e û loma nabe nivêjan bike berî ku xwe bişo

Eger Şeytan hat mirovî, mirov bênivêj dibe.

tişta/ê ku pîs e û loma nabe nivêj li ser bên kirin berî ku bêt şûştin

Sicatka me bênivêj bûye ji ber ku kurrikî mîstiye ser.


polatî

Keça kurd dil ketibû mêrekî polatî (qereçî) û pê re revyabû. Ev yek bûbû sedema kujtina wê.


diravî

pareyî, pereyî, darayî, têkildarî diravan

aborî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêtawan

bêtawantir (comparative)
herî bêtawan (merkezî) (superlative)
tewrî bêtawan (rojavayî) (superlative)
bêtawantirîn (soranîzm) (superlative)
بێتاوان (Kurdish-Arabic)
bêtewan

/beːtʰɑːˈwɑːn/

bêguneh, bêsûc, xalîxeres,
kesa/ê ku ti guneh yan xirabî nekirine


bêsûc

bêsûctir (comparative)
herî bêsûc (merkezî) (superlative)
tewrî bêsûc (rojavayî) (superlative)
bêsûctirîn (soranîzm) (superlative)

bêguneh, bêguneh, bêtawan, xalîxeres,
 kesa/ê ku ti guneh yan xirabî nekirine

Evrenge di xak û xwîn tu rakî
Bêsûc ji can beden cuda kî«
Mîr go »mekirin xeyalê batil


varma

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-varma.wav

Estis varma aŭtuna posttagmezo.


varma

eseh, misoger, ekîd, tekîd, bêşik, bêguman, piştrast


certain

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-certain.wav


tolerant

toleranttir (comparative)
herî tolerant (merkezî) (superlative)
tewrî tolerant (rojavayî) (superlative)
tolêrant

tehemilker, pejirîner, qebûlker,
bênfire, bisebr, baldirêj, sabir, sebrdar, ne bênteng,
kesa/ê sebr heye, kesa/ê zû-zû bênteng nabe


bisebr

bisebrtir (comparative)
herî bisebr (merkezî) (superlative)
tewrî bisebr (rojavayî) (superlative)
bisebrtirîn (soranîzm) (superlative)
bisebir

Bênfire, baldirêj, tolerant, sabir, sebrdar, ne bênteng,
kesa/ê sebr heye, kesa/ê zû-zû bênteng nabe.

Pejirîner, qebûlker, tehemilker.^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sebrdar

sebrdartir (comparative)
herî sebrdar (merkezî) (superlative)
tewrî sebrdar (rojavayî) (superlative)
sebirdar

bisebr, bênfire, baldirêj, tolerant, sabir, ne bênteng,
kesa/ê sebr heye, kesa/ê zû-zû bênteng nabe

pejirîner, qebûlker, tehemilker^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


baldirêj

baldirêjtir (comparative)
herî baldirêj (merkezî) (superlative)
tewrî baldirêj (rojavayî) (superlative)
baldirêjtirîn (soranîzm) (superlative)
baldrêj

bisebr

Kesa/ê sebr heye, kesa/ê zû-zû bênteng nabe.


bideng

bidengtir (comparative)
herî bideng (merkezî) (superlative)
tewrî bideng (rojavayî) (superlative)
bidengtirîn (soranîzm) (superlative)

vokal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bênamûs

bênamûstir (comparative)
herî bênamûs (merkezî) (superlative)
tewrî bênamûs (rojavayî) (superlative)
bênamûstirîn (soranîzm) (superlative)
bênamîs
bênamwîs

bêşeref, şermezar, rûreş, bêar, bêşerm,
kesa/ê ku namûsa xwe naparêze


bêşeref

bêşereftir (comparative)
herî bêşeref (merkezî) (superlative)
tewrî bêşeref (rojavayî) (superlative)
bêşereftirîn (soranîzm) (superlative)

bênamûs, şermezar, rûreş, bêar, bêşerm,
kesa/ê ku namûsa xwe naparêze

"Bêşeref, lawê bêşerefan, tinazê xwe bi min dike

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


zahir

zahirtir (comparative)
herî zahir (merkezî) (superlative)
tewrî zahir (rojavayî) (superlative)


bênfireh

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêhnfireh.


befrîn

befrîntir (comparative)
herî befrîn (merkezî) (superlative)
tewrî befrîn (rojavayî) (superlative)


favori

Favori şarkınız hangisi?


binaxkirî

definkirî, di bin axê de veşartî, gorandî


kärsivällinen

kärsivä + -llinen ji kärsiä + -vä + -llinen


interessante

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-interessante.wav


bêdêbav

sêwî, êtîm, kesa/ê ku dêbavên wê / wî mirine yan xwe lê nakin xwedî


binamûs

binamûstir (comparative)
herî binamûs (merkezî) (superlative)
tewrî binamûs (rojavayî) (superlative)
binamûstirîn (soranîzm) (superlative)
binamîs
binamwîs

bihagiran, nirxdar, qedirgiran, qedirbilind^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bişeref

bişereftir (comparative)
herî bişeref (merkezî) (superlative)
tewrî bişeref (rojavayî) (superlative)
bişereftirîn (soranîzm) (superlative)


bilîmet

bilîmettir (comparative)
herî bilîmet (merkezî) (superlative)
tewrî bilîmet (rojavayî) (superlative)
bilîmettirîn (soranîzm) (superlative)

behremend, behredar, zekî, dahî, hêgin, pirr jîr, gelek zîrek

jîr, biaqil, zîrek, çeleng, fêris, egîd, gernas^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dahî

bilîmet, behremend, behredar, zekî, hêgin, pirr jîr, gelek zîrek


bêderd

bêderdtir (comparative)
herî bêderd (merkezî) (superlative)
tewrî bêderd (rojavayî) (superlative)
bêderdtirîn (soranîzm) (superlative)

bêxem, terkexem, bêkul, bêkovan, bêelem, bê-êş, bêproblem, bêpirsgirêk, bêteşqele, bêmişkîle

Hemderd bikin bi wan sefayê
Bêderd bikevne hilûlayê
Xelqê ko sîne û ji dil saf


kêmxwê

kêmxwêtir (comparative)
herî kêmxwê (merkezî) (superlative)
tewrî kêmxwê (rojavayî) (superlative)
kêmxwêtirîn (soranîzm) (superlative)


kêmnirx

kêmnirxtir (comparative)
herî kêmnirx (merkezî) (superlative)
tewrî kêmnirx (rojavayî) (superlative)
kêmnirxtirîn (soranîzm) (superlative)
kêmnerx

bênirx, bêqîmet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


binerdî

binaxî, binzevî, jêrzemînî, di bin axê de


bêcoş

bêcoştir (comparative)
herî bêcoş (merkezî) (superlative)
tewrî bêcoş (rojavayî) (superlative)
bêcoştirîn (soranîzm) (superlative)

bêzewq, bêkêf, bêneşe, ne xweş, ji coşê bêpar, coş tê de tine

bêşadî, bêmendehoşî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bêbirryar

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre bêbiryar.


bênavber

bênavbertir (comparative)
herî bênavber (merkezî) (superlative)
tewrî bênavber (rojavayî) (superlative)
bênavbertirîn (soranîzm) (superlative)


avaker

gotûbêja yan rexneya yan pêşniyara bi armanca baştirkirina tiştekî:

Rexneyên avaker li ser çavên min!


emîn

pêbawer, sadiq, kesa/ê ku hêjayî baweriyê ye,
kesa/ê ku mirov dikare jê bawer bike

Ahmed kesekê emîn e.

Hemzad û heval û hemnişînanHemraz û emîn û nazenînanHerlehze digotinê bi riqqet

Ev bajare, bajarekê emîn e.


plein

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-plein.wav


cheio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-cheio.wav


cheia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-cheia.wav


completo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-completo.wav


justo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-justo.wav


rapêş

rapêştir (comparative)
herî rapêş (merkezî) (superlative)
tewrî rapêş (rojavayî) (superlative)
rapêştirîn (soranîzm) (superlative)

Rapêş kirin.

berçav, diyar, xuya, zelal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nemirov

nemirovtir (comparative)
herî nemirov (merkezî) (superlative)
tewrî nemirov (rojavayî) (superlative)
nemirovtirîn (soranîzm) (superlative)

hov, barbar, xirab,
ne mirovperwer, ne mirovdost, ne qenc, ne camêr

wehşî, dirinde^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


welidî

jidayikbûyî, zayî, hatî dinyayê, Xwedê dayî


behredar

behredartir (comparative)
herî behredar (merkezî) (superlative)
tewrî behredar (rojavayî) (superlative)
behredartirîn (soranîzm) (superlative)

bibehre

Kesa/ê ku ji siriştê xwe ve bo kirina tiştekî jêhatî û zîrek e.

Hê ji zarrokiya wî ve diyar bû ku hunermendek behredar e.

behrdar, pardar, pişikdar, beşdar, mişterik, şirîk


evdal

Ji erebî ابدال (ebdal), pirhejmara بدل (bedel, “bedel”), têkilî bedil, budela. Dengê "eyn" di eslê peyvê yê erebî de nîne. Bo zêdebûna "eyn"ê li peyvên esil-erebî di kurdî de, binêre: erd, Qur'an... Hevreha tirkî abdal / aptal.

jar, hejar, belingaz, perîşan, şerpeze, kepaze

Pêçam di Şamê werkirimEbdal di sûka xurbetêJi çeşmê reş dîn bûn gelek


bêrûmet

bêrûmettir (comparative)
herî bêrûmet (merkezî) (superlative)
tewrî bêrûmet (rojavayî) (superlative)
bêrûmettirîn (soranîzm) (superlative)
bêrîmet
bêrwîmet


voittokas

serkeft, mizafer, zafer, serfiraz, biserkev


génie

bilîmet, dahî, zekî, behremend, behredar, bibehre, jîr, zîrek


nîvûnor

nîvûnortir (comparative)
herî nîvûnor (merkezî) (superlative)
tewrî nîvûnor (rojavayî) (superlative)
nîvûnortirîn (soranîzm) (superlative)
nîv û nor
nîv-û-nor
nîv û nûr
nîv-û-nûr
nîvûnûr

nîvco, nîv û nor, netemam, neqedandî, ne xilasbûyî, ne xilaskirî, bikêmasî, biqisûr, binuqsan, xilas nekirî

helbestek nîvûnor.

Wê dibistana xwe nîvûnor hêla.


evînî

çîrrokek evînî

Bi ismê bilbil im ezEvînî qaf û lam inMuqîm ku dilkul im ez


pilox

piloxtir (comparative)
herî pilox (merkezî) (superlative)
tewrî pilox (rojavayî) (superlative)
piloxtirîn (soranîzm) (superlative)
pelox
plox

pexox

Tişta/ê bi hêsanî ji hev pirt-pirt dibe; tişta/ê ku bi hêsanî dikare bê cûtin.

Muhbet û 'işqa di Leylê
Ez kirim yekser pilox
Dest nehêlim ez ji dînê


believable

bawerbar, tişta/ê ku tê bawerkirin yan dikare bêt bawerkirin


bawerbar

bawerbartir (comparative)
herî bawerbar (merkezî) (superlative)
tewrî bawerbar (rojavayî) (superlative)
bawerbartirîn (soranîzm) (superlative)

berbawer, tişta/ê ku tê bawerkirin yan dikare bêt bawerkirin


berbawer

berbawertir (comparative)
herî berbawer (merkezî) (superlative)
tewrî berbawer (rojavayî) (superlative)
berbawertirîn (soranîzm) (superlative)


rijî

Girara rijî, birinca rijî

Adeta wî ya yekşemîyan bû,dama şîv diqedand, cildekî rijî a ayînî li ser maseya wî ya xwendinê, nezikî agir rûdinişt


mereqdar

mereqdartir (comparative)
herî mereqdar (merkezî) (superlative)
tewrî mereqdar (rojavayî) (superlative)
mereqdartirîn (soranîzm) (superlative)
مەرەقدار (Kurdish-Arabic)
meraqdar

Kesa/ê ku dixwaze tiştan bizane, kesa/ê ku bala xwe dide tiştan.

Rojekê ji hevalên Qasidê Xwedê yekî mîna me mereqdar jê pirsiye em ê li cenetê çi xwe bikin.

Siyer Dergisi, Cihê ku xeyala wê jî xweş e https://web.archive.org/http://books.google.com.tr/books?id=H_-jDwAAQBAJ&pg=PA33&dq=%22mereqdar%22&hl=&cd=4&source=gbs_api arşîv, SIYER BASIM YAYIN DAGITIM SAN. VE TIC. LTD. STI., hj. 6, 2018, r. 33

Kesa/ê ku dixwaze tiştek hebe yan tiştekî bibîne.

Kesê ku dixwaze derbarê hin tiştan de xwedan agahî be herçend ku ew tişt ne têkidarî wî/wê ye.


deterjan

/dɛtɛɾˈʒɑːn/


genius

bilîmet, dahî, behredar, behremend, zekî, hêgin


bêsexbêr

bêsexbêrtir (comparative)
herî bêsexbêr (merkezî) (superlative)
tewrî bêsexbêr (rojavayî) (superlative)
bêsexbêrtirîn (soranîzm) (superlative)
bêseqbêr

bêdîqet, xemsar, terkexem, balnedar, dênnedar, zêhakar, ne hişyar,
kesa/ê ku zêde guh nade tiştekî,
kesa/ê ku li tiştekî ne miqate ye


luvallinen

qanûnî, yasayî, meşrû, zagonî, ne qedexe, ne qaçax


-inen

Paşgirek e ku pê rengdêr ji navdêran tên çêkirin

kulta (zêrr) > kultainen (zêrrîn),
talvi (zivistan) > talvinen (zivistanî)


baldar

baldartir (comparative)
herî baldar (merkezî) (superlative)
tewrî baldar (rojavayî) (superlative)
baldartirîn (soranîzm) (superlative)

biper, canewerê ku çeng/per heyin bo firînê


apaçî

apaçîtir (comparative)
herî apaçî (merkezî) (superlative)
tewrî apaçî (rojavayî) (superlative)

/ɑːpɑːˈt͡ʃiː/


laqeyt

laqeyttir (comparative)
herî laqeyt (merkezî) (superlative)
tewrî laqeyt (rojavayî) (superlative)
laqeyttirîn (soranîzm) (superlative)
laqayt
leqeyd
laqeyd
leqeyt

sersar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


terkexem

terkexemtir (comparative)
herî terkexem (merkezî) (superlative)
tewrî terkexem (rojavayî) (superlative)
تهركهخهم (Kurdish-Arabic)


rêzî

rêzkirî, rêzbûyî, li gor rêzê, di rêzê de


bexşinde

bexşindetir (comparative)
herî bexşinde (merkezî) (superlative)
tewrî bexşinde (rojavayî) (superlative)


quick

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-quick.wav


kultûrel

kultûreltir (comparative)
herî kultûrel (merkezî) (superlative)
tewrî kultûrel (rojavayî) (superlative)
kultûreltirîn (soranîzm) (superlative)


bêçek

bêçektir (comparative)
herî bêçek (merkezî) (superlative)
tewrî bêçek (rojavayî) (superlative)
bêçektirîn (soranîzm) (superlative)

bêsîleh, sivîl, medenî, ne çekdar, ne bisîleh, kesa/ê ku çek anku sîleh nîne


bêsîleh

bêsîlehtir (comparative)
herî bêsîleh (merkezî) (superlative)
tewrî bêsîleh (rojavayî) (superlative)
bêsîlehtirîn (soranîzm) (superlative)
bêsîlah

bêçek, sivîl, medenî, ne çekdar, ne bisîleh, kesa/ê ku çek anku sîleh nîne


romantîk

romantîktir (comparative)
herî romantîk (merkezî) (superlative)
tewrî romantîk (rojavayî) (superlative)
romantîktirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî [Peyv?]romantique yan îngilîzî romantic


di guhan re

di guhan retir (comparative)
herî di guhan re (merkezî) (superlative)
tewrî di guhan re (rojavayî) (superlative)
di guhan retirîn (soranîzm) (superlative)
di guha ra
di guhan ra
di guha re


mîkro

Ji îngilîzî micro ji yûnaniya kevn μικρός (mikrós, “hûr, biçûk”).


zayî

welidî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


nemerd

nemerdtir (comparative)
herî nemerd (merkezî) (superlative)
tewrî nemerd (rojavayî) (superlative)
nemerdtirîn (soranîzm) (superlative)


bêlibas

bêlibastir (comparative)
herî bêlibas (merkezî) (superlative)
tewrî bêlibas (rojavayî) (superlative)
bêlibastirîn (soranîzm) (superlative)

Sorgul geriyane ze'feranî
Zanî ko perî di bêlibas in
Mehbûbê mehebbetê 'unas in

rût^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


sinifî

tebeqî, kozî, girseyî, refî, grûbî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


fasid

Bawer kir û gote merdê qasid»Ey pîr, meke tu fikrê fasidGer fewt bikim cemî'ê ferdan


conscious

hişyar, haydar, agadar, hayjixwehe, biaga, bihay, li ser hişê xwe


bêqisûr

bêqisûrtir (comparative)
herî bêqisûr (merkezî) (superlative)
tewrî bêqisûr (rojavayî) (superlative)
bêqisûrtirîn (soranîzm) (superlative)
بێقسوور (Kurdish-Arabic)
bêqusûr
bêqusîrî

bêkêmasî, bêeyb, kamil, temam, perfekt, bêxeletî

Ev xwaringehe, xwarina wan bêqisûr bû.

Pertew ji husnê heq lê
Da eksê bêqisûr bit
74. Baxê ji nû wereq lê-ş. (H. T. M.)


tenekeyî

tişta/ê ku ji tenekeyê hatiye çêkirin yan mîna tenekeyê ye


nelirê

nelirêtir (comparative)
herî nelirê (merkezî) (superlative)
tewrî nelirê (rojavayî) (superlative)
nelirêtirîn (soranîzm) (superlative)

Baş e, li Kurdistanê serbestiya keç û xortan tune ye; bar, pavyon, dîskotek û kerxane tune ne; wek berê rêyên li çol û çepelan jî nema ne ko xort îhtiyacên xwe temîn bikin; gava destdirêjiyeke nelirê jî dikin, ew ji meseleya namûsê tên kuştin (çi kur û çi jî keç be), êêêêê? bila ev xort çi bikin? Bila li kîjan dîwarî qerase bikin?

Enwer Karahan: Fihûşa resmî ji ya bi dizî çêtir e, Nefel.com, 3/2008


lirê

lirêtir (comparative)
herî lirê (merkezî) (superlative)
tewrî lirê (rojavayî) (superlative)
lirêtirîn (soranîzm) (superlative)


zelûl

zelûltir (comparative)
herî zelûl (merkezî) (superlative)
tewrî zelûl (rojavayî) (superlative)
zelû

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

melûl, jar, belingaz, perîşan, şerpeze, kepaze, hejar, reben

xemgîn^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


low

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-low.wav


sefî

komî, sinifî, çînî, tîreyî, tebeq, polî, sef-sef


polî

sefî, sinifî, çînî, tebeq, tîreyî, komî, pol-pol


bêexlaq

bêexlaqtir (comparative)
herî bêexlaq (merkezî) (superlative)
tewrî bêexlaq (rojavayî) (superlative)
bêexlaqtirîn (soranîzm) (superlative)
بێئەخلاق (Kurdish-Arabic)
bêbext
bêwijdan

bêsinc

Kesa/ê ku li gor exlaqê qenc tev nagere; kesa/ê ku ne dilsozî exlaqî ye; kesa/ê ku karên ku li gor exlaqî qedexe ne dike.


bêxem

bêxemtir (comparative)
herî bêxem (merkezî) (superlative)
tewrî bêxem (rojavayî) (superlative)
bêxemtirîn (soranîzm) (superlative)

terkexem, ne xemgîn, ne xembar, ne bixem, bêderd, bêkovan

xemsar, bêkul, bêelem, bê-êş, bêproblem, bêpirsgirêk, bêteşqele, bêmişkîle, bêkeser, bêazar, bêezyet, bêkeder, bêjan, sersar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şewitîner

şewitînertir (comparative)
herî şewitîner (merkezî) (superlative)
tewrî şewitîner (rojavayî) (superlative)

/ʃɛwɪtiːˈnɛɾ/

Kovara Tıme a navdar ji bo pîrozbahiya Newrozê ya roja yekşemê li Amedê pêk hat pênaseya “Pîrozbahiyeke şewitîner” bi kar anî.

23.03.2012, Kurdan bersiv da Tirkiyeyê https://web.archive.org/https://web.archive.org/web/20200418154118/https://yeniozgurpolitika.net/kurdan-bersiv-da-tirkiyeye/ arşîv, yeniozgurpolitika.net


zewqî

keyfî, coşî, li gor zewqê yan têkildarî wê


zivirrok

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre zivirok.


zout

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-zout.wav


mental

Ji fransiya navîn mental, ji latîniya dereng mentālis (“ya hişî, têkildarî hişî”), ji latînî mēns (“hiş”).


çeqelane

çeqelanetir (comparative)
herî çeqelane (merkezî) (superlative)
tewrî çeqelane (rojavayî) (superlative)
çeqelanetirîn (soranîzm) (superlative)

/t͡ʃɛqɛlɑːˈnɛ/

hîlebaz, fêlbaz, cambaz, pespaye, kone, rûvî, gelac


neyînî

(...) bi neyînî serê xwe hejandibû û pirsa wî bê bersiv hiştibû.

Firat Cewerî, Kevoka Spî, Nûdem, 1996, ISBN 978-9188592156

Wî her, bi neyînî, behsa gera me, me, bavê me û Major Noel dikir (...)

Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel, 2002

Ev tesîreke neyînî li wergera kurmancî jî dike.

Mustafa Aydogan, Berê gotin hebû, Weşanxaneya Nefel, 2002


deklere

dekleretir (comparative)
herî deklere (merkezî) (superlative)
tewrî deklere (rojavayî) (superlative)
dekleretirîn (soranîzm) (superlative)
deklare

diyar, xwiya, eşkere, beyan, berçav, ragihandî


biraz

biraztir (comparative)
herî biraz (merkezî) (superlative)
tewrî biraz (rojavayî) (superlative)
biraztirîn (soranîzm) (superlative)


surrî

nepenî, mexmî, veşartî, dizîkî, sergirtî, niximandî, nixamtî,
ne eşkere, ne xwiya, ne penî, ne diyar, ne berçav

Sofi ji kêfa qudretêKeyfa surrî bê şubhe yeEw ne wekî benka me ye

raz, razber^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qefilî

qerisî, qeşayî, qeriseyî, seholî, cemidî, tezî, sar, qefilandî,
tişta/ê qefiliye

Rêwiya qefilî bi tirs li wê dinhêrî, bêsebir li hîviya bersivê bû

Peşmergeyan sê leşkerên tirk qefilî dîtin û ew li devera Çelê teslîmî tirkan kirin. Agahî ev e ku sê leşker di pêvçûnekê de birîndar bûne û hevalên wan ew li cihê pêvçûnê hiştine û paşce vekişiyane.

cemedî, bûzî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qeşayî

qerisî, qefilî, qeriseyî, seholî, cemidî, tezî, sar, qefilandî,
tişta/ê qefiliye


seholî

cemedî, qeşayî, qerisî, qefilî, qeriseyî, bûzî, cemidî, tezî, sar

qefilandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


cemedî

seholî, qeşayî, qerisî, qefilî, qeriseyî, bûzî, cemidî, tezî, sar


bûzî

cemedî, qeşayî, qerisî, qefilî, qeriseyî, seholî, cemidî, tezî, sar


lexer

lexertir (comparative)
herî lexer (merkezî) (superlative)
tewrî lexer (rojavayî) (superlative)
lexertirîn (soranîzm) (superlative)
لهغــهر (Kurdish-Arabic)
lêxer

Ji farisî لاغر (“lawaz”). Cotrehê lawaz.


zikreş

zikreştir (comparative)
herî zikreş (merkezî) (superlative)
tewrî zikreş (rojavayî) (superlative)
zikreştirîn (soranîzm) (superlative)
زکرەش (Kurdish-Arabic)

çavnebar, berçîn, kumreş, dexes, bexîl, qarok, dilreş, hesûd

ziştkar, xebîs, xesîs, qesîs^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zimandirêj

zimandirêjtir (comparative)
herî zimandirêj (merkezî) (superlative)
tewrî zimandirêj (rojavayî) (superlative)
ezmandirêj
ezmandrêj
zimandrêj

Dara etîmolojiyê
Proto-îranî
*hižwáH
Kurmancî
ziman (“organê xeberdanê”)
Proto-îranî
*dr̥Hgáh
Kurmancî
dirêj (“bi mesafeya xwe mezin”)
Kurmancî
zimandirêj
Ji ziman + dirêj.

lewçe, zêdebêj, zêdeaxiv, kesa/ê ku zêde yan bêwate diaxive


muqtedîr

muqtedîrtir (comparative)
herî muqtedîr (merkezî) (superlative)
tewrî muqtedîr (rojavayî) (superlative)
muqtedîrtirîn (soranîzm) (superlative)
miqtedîr

Ji erebî [Peyv?], têkildarî qudret^([Divê were berfirehtirkirin])

tiwana, hêzdar, bişiyan, bizever, bitaqet,
kesa/ê ku dikare tiştekî bike

Bêguman, hema di serê serî de, dema ku meriv bala xwe dide vî karê hanê, tavilê ev qenaet li meriv hasil dibe ku tu ciddîyetek di vê xebatê de nîne! Lêbelê, ev metnên wisa, ji ber ku hem ji alîyê bawermendî û manewîyatê ve û hem jî ji alîyê dîroka wêjeya neteweyî ve, her wiha, ji alîyê manewîyata mîllî ve qedr û rûmeteke wan a bilind heye û danerê wan jî êdî ne li vê cîhanê ye, ango ne muqtedîrê parastina berhema xwe ye, lewma jî divêt ew berhem bi vî awayî nehatana çapkirin.

Roşan Lezgîn: Îxtîraseke Bêfesal, Amidakurd.com, 9/2007


rasteqîn

rasteqîntir (comparative)
herî rasteqîn (merkezî) (superlative)
tewrî rasteqîn (rojavayî) (superlative)
rasteqîntirîn (soranîzm) (superlative)

Hevreha soranî ڕاستەقینە (rasteqîne) (-e- ên dawîn di Badînanî da dikevin nê ne bi Soranî), ji ڕاستەقانی (rasteqanî) a devokî (-anî- > -îna-, -îne-, wek di kêmanî > kêmîne); ji rast + heq + -anî.

resen, rast, dirist, eseh, bêguman, sehîh, heqîqî, orijînal, resen

Azad korê min yê rasteqîne ye.

xwerû, xweser^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


arê

arêtir (comparative)
herî arê (merkezî) (superlative)
tewrî arê (rojavayî) (superlative)

Herçendî di beşa “Osman Esad Efendî Kam o?” de kovara Hawar, hejmar 23 û hindek kitêbên tirkî ku navê wan bo dimilkî hatîye wergerandin, wek referans didine nîşan ... jî lêbelê tu agahîyek nadin ku gelo wan ev berhema hanê ji ber nusxeya ku Celadet Bedirxanî çap kirîye hildane yan ji dereke din arê kirine (berhev kirine).


arê

arêtir (comparative)
herî arê (merkezî) (superlative)
tewrî arê (rojavayî) (superlative)
are
ayre


ziravqetî

behecî, bizdayî, tirsiyayî, behecandî, bizdandî, tirsandî, veciniqandî


badayî

badayîtir (comparative)
herî badayî (merkezî) (superlative)
tewrî badayî (rojavayî) (superlative)
بادایی (Kurdish-Arabic)

/bɑːdɑːˈjiː/

tişta/ê ku hatiye badan, pêçayî, zivirandî, çemandî, tewandî, lûlekî

Piştî bêdengiyekê, piştî awirên ku li hev badayî bûn û bûbûn girêk di gewriya demê de, profesorê herî kinik ranêzîkî Cécileê bûbû û qolyeya di kefa destê xwe de nîşanî wê dabû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 93, ISBN 9786054497010


cayiz

cayiztir (comparative)
herî cayiz (merkezî) (superlative)
tewrî cayiz (rojavayî) (superlative)
cayiztirîn (soranîzm) (superlative)
cayîz

Dema ku li her derê dinyayê navê kûçikan hebe û li bakurê Kurdistanê kurd hîn li ser navên xwe mehkeme bibin, cayiz e ku mirov berê xwe bide dereke din?

Laleş Qaso: Ka pêşî Diyarbekirê bi şîr bikin û dû re berê xwe bidin Kerkûkê!, Rizgari.com, 2/2007


cayîz

cayîztir (comparative)
herî cayîz (merkezî) (superlative)
tewrî cayîz (rojavayî) (superlative)

Ez ê nizanim jê re çi pêşkêş, çi layîqî, çi cayîz e (...)

Rohat Alakom, Folklor û jinên kurd, Weşanxaneya Nefel, 2002

- Qe ne cayîz bû, te wî lawikka usa xeber da (...)

Frîda Hecî Cewarî, Bîranînên Min, Weşanên Lîmûş, 2010


axretî

axretîtir (comparative)
herî axretî (merkezî) (superlative)
tewrî axretî (rojavayî) (superlative)

ya/yê axretê, têkildarî axretê, ne dinyawî


sewdaser

Herkes dibe rêwiyê şevbihêrkek
Radixin keç û bûk ser textan bi dilê sewdaser
Nesîbê hinan bû babaxenûç yê hinan şamborek.

Occo Mahabad, ANTOLOJIYA HELBESTVANÊN NÛJEN: Helbestvanên Bakur, Na Yayınları, r. 188

Ez bêyî te tije kul û keser im
Ez bêyî te sewdaser im
Ez bêyî te terkeser im
Ez bêyî te dişewitim

Yucel Aslan, Qemerê, Na Yayınları, r. 62


rencûr

rencûrtir (comparative)
herî rencûr (merkezî) (superlative)
tewrî rencûr (rojavayî) (superlative)
rencûrtirîn (soranîzm) (superlative)

bijan, biezyet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bexîl

bexîltir (comparative)
herî bexîl (merkezî) (superlative)
tewrî bexîl (rojavayî) (superlative)
bexîltirîn (soranîzm) (superlative)
pexîl

zikreş, kumreş, çavnebar, hesûd, ziştkar, xebîs, xesîs, qesîs, dexes

Xasma ko hebin xebîs û xennas
Bedxwah-i bexîl bin mine n-nas
Tehqîq-i xirabtir in ji şeytan


dirêjxayen

dirêjxayentir (comparative)
herî dirêjxayen (merkezî) (superlative)
tewrî dirêjxayen (rojavayî) (superlative)
dirêjxayentirîn (soranîzm) (superlative)
drêjxayen

domdirêj, dirêjvekêş,
tişta/ê ku demek dirêj didome

Ji ber ku ev piroje [yekkirina zimanê kurdî yan bijartina zaravayekî bo hemû kurdan] proseseka netewî ya dirêjxayen e û divê bi nifşên tên re bête lêkolîn û çareserkirin, ew jî piştî ku baş di hev bigehin. Eger em bixwazin rewşa çarparçebûna Kurdistanê di warê zimên de nêzîkî hev bikin, gereke bêyî lez ê bez û bi awayekî siruştî zimanekî fermî û perwredeyê di netewê xwe de ava bikin û biçespînîn, ne bi pilaneka lezgîn ji layê grûpeka biçûk ve biryar li ser bête dan.

Nîşan Bamernî: Zaravê wezîr yan jî di perwerdê de zimanê kurdî, Amidakurd.com, 9/2007


zîba

spehî, delal, xweşik, bedew, ciwan, xwînşîrîn, rind, keşxe, qeşeng, letîf

Ji roja ko me dil dayê me can da destê zîbayê
Cegerxwîn daye nav dafan di benda zilf û qeyda ye.


temirî

tefiyayî

(Ronahî yan agirê) ne geş, ne gur, ne xweş.


dilbij

dilbijtir (comparative)
herî dilbij (merkezî) (superlative)
tewrî dilbij (rojavayî) (superlative)

Bayê dilistana min î dilbij şa dike gul û çîçekên gulîstana dilistana min...

M. Tunçyuzlu: Dibistana dîlgirtî, Azadiya Welat, Hj. 1586, 16.09.2011, r. 10

Çiqas meyê hêvî daba nifşê nûhatî , nifşê dilbij û dilşewat ji çand , tore û zimanê kurdî re!

22/9/2011, Ciwan Dêrikî, Zarokên kurd û pişaftin https://web.archive.org/http://www.welateme.net/kurdi/modules.php?name=News&file=article&sid=2667 arşîv, welateme.net

Dil diguve, dil diguve... kurmekî bêdev e; mîrato çi jî dilbij e, dimije xwînê!

20.05.2009, yeqîn h., Êvareke reş û spî https://web.archive.org/http://diyarname.com/article.php?Idx=582 arşîv, diyarname.com


xerabat

Ji erebî [Peyv?], pirjimara xerabe.
Yan jî bide ber xeram ya farisî ya kevn anku meşa binaz

Xerabat im li meyxanê
Me mey da Ehmedê Xanê
Cizîrî firke fincanê
Ji kûp û kûzikên Batî.


hêrûgî

/heːɾuːˈɡiː/

ji hêrûgan anku mişmişan çêkirî yan mîna wan


şeht

şehttir (comparative)
herî şeht (merkezî) (superlative)
tewrî şeht (rojavayî) (superlative)
şehit

Bi kurtasî heta ku bê milê wan bi korezanî agirê vejîn û modernîzasyona kurdî ji bo du nivîsên xwe ên şeht û lal –an jî ji bo du nivîsên xweşik û rindik, ferq nake heval!- ditefînin.

Evdile Koçer: Çîroka Welatparêzên Piştqerimî, DIyarname.com, 9/2007

felc, şel, şelalî, seqet, kulek, şehitî, şehitandî, şehitok, meflûc, muelel, nizûlî

lawaz, qels, zeîf, bêhêz, bêzever, bêşiyan


berlînî

berlînîtir (comparative)
herî berlînî (merkezî) (superlative)
tewrî berlînî (rojavayî) (superlative)

tişta/ê ku li Berlînê çêbûye yan li wê derê hatiye çêkirin


awîte

awîtetir (comparative)
herî awîte (merkezî) (superlative)
tewrî awîte (rojavayî) (superlative)
awîtetirîn (soranîzm) (superlative)

Bi veguhestina zankoya Silêmaniyê bo Hewlêr, û perwerdeya Kurdî bi zimanê soranî, mecbûrkirina xelkê navçeya Behdînan li parêzgeha Dihok û Mûsilê bûye ku zimanê erebî wekî zimanê fermî û perwerdê helbijêrin. Lê mixabin gelek rewşenbîrên Kurd, dixwazin xwe ji rastiya siyasetek weha veşêrîn, û bi çewaşegerî rêk li ber hindek bîrûkeyên nedirust vekin, ji bo meramên xwe yên taybetî. Faktera siyasî, û civakî di peyrew kirin ji siyasetek weha ji alî rejîma bees ve, siyaseta terîbê ye. Mebesta vê jî avakirina kevan yan jî dîwarek dirêjxayen ji ser sînorên pêş Xabûr heta sînorên Hacî Umran bûye. Navçeya mezin, ku hemî bi Kurmancî diaxivin. Rejîma bees di vî warî da ev mebest hebûye, ku bi zorî koçberkirina Kurdan ji vê navçeyê, û bi cîh û war kirina ereban, taybetî li deşta Silêvaneyan, guherrînê bi ser demografiya navçê de bînît. Vate bi dirêjahiya sînorî di navbera Sûriye û Turkiye da rêjeya Kurdan kêm bikit. Û bi sûdwergirtin ji faktora têkelkirina ereban di nav Kurdan da bibîte hoyê awîtebûna (Integraton) Kurdan di nav kultur û zimanê ereban. Û li dawî da jî piçrana peywendiyên kulturî û civakî di navbera Kurdên beşên dî, û weşandina gurzek dî li bizava rizgarîxwaza başur!!!

Serdar Şerîf: Kurdistan ne tenê Silêmanî ye, Hemdem.com, 9/2007


sert

serttir (comparative)
herî sert (merkezî) (superlative)
tewrî sert (rojavayî) (superlative)
Sêrt
şert

Ji tirkî sert ji farisî سرد (serd) (di tirkî de bûye sert ji ber ku tirkî "d" li dawiya peyvê qebûl nake); hevreha sar ya kurdî, binêre sar.

"Ger tu rast cih nedî min, tu tenê ji aliyê xwe ve li meseleyê binêrî, ez ji bo te xeber nadim." Ev bersive pir sert e, lê bi ya min di cih de ye.

Cemîl Oguz, Hasîp Kaplan û Neşe Duzel, Diyarname.com, 9/2007


sert

Sert tahta.

Sert kösele.

Sert hava.

Sert saç.

Sert bir sesle.

Sert bir yönetim.

Sert adımlarla yürüdü.

Sert şarab.

Sert tütün.

Sert bir şekilde cevabını verdi.


mukum

mukumtir (comparative)
herî mukum (merkezî) (superlative)
tewrî mukum (rojavayî) (superlative)
mukumtirîn (soranîzm) (superlative)
mikim
mikum
mukim

Min ew mukum girê da, pişt rast be venabe ve.


minewer

minewertir (comparative)
herî minewer (merkezî) (superlative)
tewrî minewer (rojavayî) (superlative)
minewertirîn (soranîzm) (superlative)
minewwer
munewer
munewwer

Ji erebî منور (munewwer) ji mi- + nûr. Ji eynî rehî: Enwer, minare, Nûrî.


vêl

vêltir (comparative)
herî vêl (merkezî) (superlative)
tewrî vêl (rojavayî) (superlative)
vel

Firebûna wê ji kûrbûna wê pirtir û zêdetire, ciyê ne pir kûr


lar

Hevreha farisî لاغر (laẍer) ji zimanên îranî


dilsax

dilsaxtir (comparative)
herî dilsax (merkezî) (superlative)
tewrî dilsax (rojavayî) (superlative)
dilsaxtirîn (soranîzm) (superlative)

dilpak, dilsaf, qenc, ne hîleker, ne xapîner, ne niyetxirab, ne bedniyet


berêz

Bi alfabeya latînî nivîsina بەرێز (berêz).


qelibî

wergeriyayî, dageriyayî, qulipî, ketî ser kêleka xwe


ketî

Ser ta bi qedem libasê telbîsDîsan ketî sûretê tebîbanHadir xwe gihande nik hebîban

di taqîkirinekê/imtîhanekê de bi ser ne keftin


ketî

Nanê şewitî; nanê ku ketiye tendûrê û şewitîye.


qeliqî

livlivî, qelizî, livî, lebitî,
tişta/ê yan kesa/ê ku ketiye


qelizî

livlivî, qeliqî, livî, lebitî,
tişta/ê yan kesa/ê ku ketiye


qelibandî

pejirandî, qebûlkirî, qebilî, pejirî,
kesa/ê yan tişta/ê ku hatiye pejirandin anku qebûlkirin anku qebilandin


qebilî

pejirî, qebûlbûyî, pejirandî, qebilandî,
kesa/ê yan tişta/ê ku hatiye pejirandin anku qebûlkirin anku qebilandin


pejirî

pejirandî, qebûlbûyî, qebilî, qebilandî,
kesa/ê yan tişta/ê ku hatiye pejirandin anku qebûlkirin anku qebilandin


spasdar

spasdartir (comparative)
herî spasdar (merkezî) (superlative)
tewrî spasdar (rojavayî) (superlative)
spasdartirîn (soranîzm) (superlative)
sipasdar
supasdar

memnûn

Kesa/ê ku bi qenciya ku lê hatiye kirin pirr razî ye (û dixwaze bibêje spas û wê qenciyê ji bîr nake).

razî, qayil^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


zendîq

gawir, kafir, bêîman, xwedanenas, bêdîn, nebawer,
ne misilman yan cihû yan file


relaks

relakstir (comparative)
herî relaks (merkezî) (superlative)
tewrî relaks (rojavayî) (superlative)
relakstirîn (soranîzm) (superlative)

aram, asûde, rehet, miferih, hêmin, hêwir, aşt, tena


informatîv

informatîvtir (comparative)
herî informatîv (merkezî) (superlative)
tewrî informatîv (rojavayî) (superlative)
informatîvtirîn (soranîzm) (superlative)
enformatîf
enformatîv
informatîf

tişta/ê ku gelek agahiyên bikêr yan balkêş dide

Ev nivîs pirr enformatîv e.

Min dixwest kurdek yan jî rojnamevanekê kurd zimanê rojnamevaniyê bi kurdî ji min baştir, serwexttir, enformatîvtir û konkrettir bi kar bîne da ez bihesidimê. Dema ko ez behsa zimanê kurdî dikim ez behsa kirmancî û soraniyê dikim û di nêv soranîaxêvan de bikarhênerên zimanî yên ji kirmancîaxêvan baştir nînin û bila soranîaxêv xwe gelekê payedar nekin ji ber ez ji hîç benderihekê wan nahesidim.

Arif Zêrevan: Ez li kurdekî digerim ko bihesidimê, Nefel.com, 9/2007


medah

medahtir (comparative)
herî medah (merkezî) (superlative)
tewrî medah (rojavayî) (superlative)
medahtirîn (soranîzm) (superlative)
meddah

medheker, senaker, çalûs, pesinder, pesnok


îre

hesûd, çavnebar, zikreş, dexes, viyan, dil çûn


gewende

gewendetir (comparative)
herî gewende (merkezî) (superlative)
tewrî gewende (rojavayî) (superlative)
gewendetirîn (soranîzm) (superlative)
gevend
gevende
gewend

tembel, tirral, arode, keslan, ternal, zexel, bêkare, moris, terral, leşgiran, destgiran, qûngiran, xewar, bêxîret


bodele

bodeletir (comparative)
herî bodele (merkezî) (superlative)
tewrî bodele (rojavayî) (superlative)
bodeletirîn (soranîzm) (superlative)
budale

Xirrexav, fafik, ebleh, bomik, aqilsivik, bêmejî, ehmeq.

Şêr ê hov ê were xwarê ji serê gazê, ew ê li jor bibe ba û perwane, bi ser hev de biqulipe mîna çerxê; ew ê li erdê bibe mîna terxê û bibêje, “Hey heywanên hovî! Kê ez kirim nav vê pirrikê, ey qeşmerên bêmejî, zû min bibin li ser textê min deynin, hîna ez jî nola we nebûme tebayekî bodele.”

Enwer Karahan: Kevjalê bêserî, Nefel.com, 9/2007


mensûr

Em, Mansûr û Lejyoner

sernavê nivîsek Sever Işık di kovara Nûbihar de, hj. 102, 9/2007


mensûr

pexşan, pexşanî, çîrokî, ne helbestkî, ne menzûm

Çar kitêbên Mele Xalitê Licî (Xalit Remo – Ayçiçek) ku bi awayekî manzûm û mensûr hatine nivîsandin, di nav berhevokekê de kom bûn û bi navê “Serpêhatiyên Zana” di nav weşanên Avesta de çap bûn.


hişîn

hişîntir (comparative)
herî hişîn (merkezî) (superlative)
tewrî hişîn (rojavayî) (superlative)
هشین (Kurdish-Arabic)

şîn; rengê wek rengê esmanî yan wek yê deryayê. #0000FF

بحرا رجز بو چه خوش مرفلاخضر چه کسکه احمر خو صورهازرق هشینه جورب چه گورهBeḥra recez bo çi xweş mureffel?Exḍer çi? Kesk e; eḥmer xwe ṣor eEzreq hişîn e. Cewreb çi? Gore

rengê kesk (ji bo tiştên xwezayî wek: belg, pîvaz û sêv)


virnî

Hevreha farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (eburnay) û farisî [skrîpt hewce ye] (burnay).

Ajalên ku dereng zane û loma lawaz û qels in, ne hilî.

Berxikên virnî.

Xebatên li ser dîroka wêjeya kurdî kêm in û yên heyî jî hê virnî ne.

Murat Çelik, 'Adat û Rusûmatnameê Tewayîfè Ekradìye, Mela Mehmûdê Bazîdî (Metn û Lêkolîn), Teza Mastirê ya Neçapbûyî, Zanîngeha Mardin Artukluyê Enstîtuya Zimanên Zindî yên li Tirkîyeyê, Mêrdîn, 2015

Genim, ceh, nîsk ...yên dereng hatine çandin jê re tê gotin çandiniya virnî.


mimtaz

mimtaztir (comparative)
herî mimtaz (merkezî) (superlative)
tewrî mimtaz (rojavayî) (superlative)
mimtaztirîn (soranîzm) (superlative)
mumtaz

bijare, imtiyazdar, xas, taybet,
pirr baş, herî baş


mumtaz

mumtaztir (comparative)
herî mumtaz (merkezî) (superlative)
tewrî mumtaz (rojavayî) (superlative)
mumtaztirîn (soranîzm) (superlative)
mimtaz

Ev bîmededê di ummeta xwe
Mumtaz kirîn bi himmeta xwe
Wer'a wî we reng dîn qewî kir


rengtarî

tişta/ê ku rengek yan hin rengên tarî hene lê rengên geş anku vebûyî nînin


sererast

sererasttir (comparative)
herî sererast (merkezî) (superlative)
tewrî sererast (rojavayî) (superlative)
serast
serrast

Dirist, rastkirî, bêkêmasî, bêşaşî, bêçewtî, bêxeletî.

Sererast kirin.


ammatillinen

pîşedar, meslekdar, mihnedar, profesyonel


sexik

Guhartoyeke sexî (“xizmetxweş, aqilsivik”).

Guhartoyeke saxik (“evdal, gêj, dilsaf, aqilsivik”).


gewz

gewztir (comparative)
herî gewz (merkezî) (superlative)
tewrî gewz (rojavayî) (superlative)
gewztirîn (soranîzm) (superlative)
gewiz

dilxweş, kêfxweş, neşedar, bikeyf, coşdar, bicoş

Ji ava Elbatê vexwarî
Û bi birincê Qerejdaxê gewz biye.

1995, Rojen Barnas, Milkê Evînê, Nûdem, r. 16, ISBN 91 88592-146


hişaza

hişazatir (comparative)
herî hişaza (merkezî) (superlative)
tewrî hişaza (rojavayî) (superlative)
hişazatirîn (soranîzm) (superlative)
hişazad


xêrindar

xêrindartir (comparative)
herî xêrindar (merkezî) (superlative)
tewrî xêrindar (rojavayî) (superlative)

bixêr, xêrdar, qenc (bi taybetî wek bersiva "Bi xêr hatî" têt bikaranîn)


kotî

Ji tirkî kötü (“xirab”) ji tirkiya kevn köti, hevreha gagawzî kötü.

gurî

Ji wî kesî/ê re tê gotin yê/a ku tûşî nexweşiya gurriyatiyê bûyî.