yobaz

hur, serhişk, paşverû, kevneperist, fanatîk, fundamentalîst, bêtolerans, bêtehemil, murtecî

Hem ew jî, rastîyekî rast û çep e- bûye şepe- ku, Birêvebirên Sazmana PKK ya îro- ji sedî, nod û nehên wan- `Elewî ne, îdare û dubaretî ya wê, bi destê wane, di destê wan da ye, bi dîrektifa vane; ko `Elewî jî, -Elewî yên Tu (r)kîya yê- ji sedî nod û çend, Kemalîst in, karê wan, pêxwarin û vexwarine, pêra kirin û têra kirine, neyarî ya bîr û bawerîya ne, berbirî ya çareserî ya ne, yobaz û qurnaz in, hoya wana herî mezin jî, mey û ney û saz in; peyvendî yên wan, -bi tu avayî- bi Kurdistan û azadîya Kurdistanê tune, ji Kemalîstan zêdetir Kemalîst in, li pey komara Kemalîsta faşîst in; kelmîst ên bê wîstin, pirrên wan Ataîst in; Her çiqas ku, hinek nekemalîstên wan jî, hene, welat parêz in jî, lê mixabin, hem kêm in, hem jî, dêm in bejî ne bi kêm in!

8/2005, Abdurrahman Durre, Govend û Dîlan, sazbend û lîlan, Kerkuk-kurdistan.com


yumuşak

Pamuk yumuşaktır.

Yaş dallar yumuşak olur.

Yumuşak bir teni var.

Yumuşak kumaş.

Yumuşak taş.

Yumuşak ekmek.

Yumuşak hava.

Yumuşak sözler.

Yumuşak bakışlar.

Yumuşak adımlarla geldi.

Bi gavên nerm hat, bi gavên hindaze hat.


mêvanperwer

mêvanperwertir (comparative)
herî mêvanperwer (merkezî) (superlative)
tewrî mêvanperwer (rojavayî) (superlative)
mêvanperwertirîn (soranîzm) (superlative)
mêhvanperwer
mihvanperwer
mîvanperwer

kesa/ê ku qedrê mêvanan digire,
 kesa/ê ku ji mêvanan hez dike,
kesa/ê ku ji mêvanan re qenc e,
kesa/ê ku mêvanan xwedî dike


têrav

têravtir (comparative)
herî têrav (merkezî) (superlative)
tewrî têrav (rojavayî) (superlative)

Tiştê pirr av di nav de heye, dera ku av lê mişe ye; ne ziwa, ne kêmav, ne dêm.


şeroke

şeroketir (comparative)
herî şeroke (merkezî) (superlative)
tewrî şeroke (rojavayî) (superlative)
şerrok
şerok
şerroke


teqandî

peqandî, teqî, teqiyayî,
ya / yê ku hatiye peqandin

peqiyayî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pirtikandî

pirtikî, pirt-pirtkirî, kirî pirtik-pirtik, peritandî, pijikandî, hûr-hûrkirî, parçe-parçekirî, çirandî, dirandî,
jihevveqetandî, kirî qed-qed, ker-kerkirî, rîçal-rîçalkirî, qed-qedkirî


pejirîner

Ya/yê ku tiştekî dipejirîne anku qebûl dike.


qebûlbar

qebûlbartir (comparative)
herî qebûlbar (merkezî) (superlative)
tewrî qebûlbar (rojavayî) (superlative)
qebûlbartirîn (soranîzm) (superlative)
maqbûl

pejirbar, meqbûl,
tişta/ê ku tê yan dikare bêt qebûlkirin anku pejirandin

Min meseleya hebûna PKK-ê ya li bakurê Iraqê hem digel Barzanî û hem digel Talebanî axivî. Min ji wan re got ko çavlêgirtina hebûna PKK-ê ya li bakurê Iraqê ne qebûlbar e. Ev rê li ber lihevhatina li Iraqê digire.

Zalmay Xelîlzad li gor Nefel.com, 10/2007

pejirandî^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


topçî

topavêj

Eskerên ku di şerî de topan bi kar tînin.

Hêzên topçî yên ordiya tirkan şeva borî bi giranî hinek gundên qezaya Amêdiyê ya ser bi wîlayeta Dihokê ve topbaran kir ko yek ji wan gundan tenê yek kîlometreyê ji merkeza nahîyeya Dêrelûkê dûr e.

gogvan, tepikvan, lîstikvan, yarîker, toplîz

Zilamê ku kiriyarên seksî digel regezê nêr encam dide, zilamê ku di qûna regezê nêr dine.


şefaf

şefaftir (comparative)
herî şefaf (merkezî) (superlative)
tewrî şefaf (rojavayî) (superlative)
şeffaf
şelaf

zelal

Tişta/ê ku mirov dikare tê re tiştek din bibîne.

Birêvebiriya Buş û Kongreyê fişar da ser hukumeta Bexdayê da ew ji bo qanûneka bikêrhatî ya şefaf bilezîne. Me jî welê kir. Lê tu yek ji me biserneket. Ew qanûna ku me di parlamentoya xwe de qebûl kir gelekî wek wê qanûnê ye ku di meha adarê de hemû partiyan li serê li hev kiribû.

Nêçîrvan Barzanî di nameyekê de ku di rojanemeya Wall Street Journal de bi îngilîzî derketiye û Netkurd.com'ê kiriye kurdî, 10/2007


xeyalperist

îdealîst

Kesa/ê ku bawerî bi tiştên ku ne ihtimal e biqewimin heye, kesa/ê ku bawer dike ku dikare tiştek bingehîn biguherîne yan bêt guherandin


feleknaz

bextiyar, bisiûd, xweşbext,
berdiliya/ê felekê,
kesa/ê ku tê felek jê re qenc e.


îdealîst

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Kesa/ê ku bawerî bi tiştên ku ne ihtimal e biqewimin heye,
kesa/ê ku bawer dike ku dikare tiştek bingehîn biguherîne yan bêt guherandin,
kesa/ê ku bawerî bi îdealîzmê heye


helbestkî

şiirî, wek helbestan, tişta/ê ku bi zimanek estetîk hatiye nivîsîn


zîvîn

zîvîntir (comparative)
herî zîvîn (merkezî) (superlative)
tewrî zîvîn (rojavayî) (superlative)
زیڤین (Kurdish-Arabic)
zîvî
zêrrîn
bronzî

Tişta/ê ku ji zîvî hatiye çêkirin yan mîna zîvî ye.

rengê zîvîn:


girêl

girêltir (comparative)
herî girêl (merkezî) (superlative)
tewrî girêl (rojavayî) (superlative)
girrêl
grêl
grrêl

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


xefîf

xefîftir (comparative)
herî xefîf (merkezî) (superlative)
tewrî xefîf (rojavayî) (superlative)

Ey Dîlbera gerdenletîf,
Way nazika qamet-elîf,
Qamet ji reyhana xefîf,
Wêran ez im, malim xirab.


misbet

misbettir (comparative)
herî misbet (merkezî) (superlative)
tewrî misbet (rojavayî) (superlative)
misbettirîn (soranîzm) (superlative)
musbet
nisbet

erênî, pozîtîv, erêyî, qebûlker, pejirîner

Bersiva wan bo pêşniyara me pozîtîv bû.

Pêşketinên pozîtîv


bêqam

bêqamtir (comparative)
herî bêqam (merkezî) (superlative)
tewrî bêqam (rojavayî) (superlative)
bêqamtirîn (soranîzm) (superlative)


polîsiye

Deyn ji fransî policier, têkildarî polîs.

Polîsên ku li delîlan digerin daku tawanekê çareser bikin, (bi taybetî polîsên sivîl).

Enqereyê problem mezin kiriye. Em di destnîşankirina problemê de demekê dirêj xapiyan. Ji ber tabuyan îmkana me ya ko em problemê baş minaqeşe bikin û biçin nêv rayên wê de çênebû. Di destpêkê de me got ev grupeka ko ji 3–4 çeteciyan pêk têt e û me tedbîrên polîsiye wergirtin lê belê di netîceyê de em îro li hemberî rêxistinekê ne ko bi hezaran çekdarên wê hene.

parlemanterê AKPê Ihsan Arslan di televizyona NTV ya tirkî de li gor Nefel.com, 10/2007


sosyolojîk

sosyolojîktir (comparative)
herî sosyolojîk (merkezî) (superlative)
tewrî sosyolojîk (rojavayî) (superlative)

Pîvanên netewebûnê çi ne? Ziman yek ji wan pîvanên netewebûnê ye an na? Bersiv erênî be, civaka kurd çima bi hewldaneke mezin ji zimanê xwe direve? Kîjan rastiyên sosyolojîk sedemên vê encamê ne? Saziyên me yên akademîk çi lêkolînên zanyarî kirine li ser van sedeman? Lêkolînek di nav malbatên kurd de hatiye kirin ku çima di nav mala xwe de bi zarokên xwe re bi zimanê xwe naaxivin? Ji sedî çend ên zarokên kurd bi zimanê xwe dizanin?

Nijad Arda: Pirs, Amidakurd.com, 10/2007


akademîk

akademîktir (comparative)
herî akademîk (merkezî) (superlative)
tewrî akademîk (rojavayî) (superlative)
akademîktirîn (soranîzm) (superlative)
ekademîk

Deyn ji îngilîzî academic ji fransî académique, ji latînî academia, ji yûnaniya kevn ἀκαδημικός (akadēmikós), ji Ἀκαδημία (Akadēmía) an Ἀκαδήμεια (Akadḗmeia), navê cihekî ye ku Platon ders dida.


peyvkî

bi peyvan, bi gotinan, devkî, bi peyivînê, bi axivînê, ne nivîskî


kujende

kujendetir (comparative)
herî kujende (merkezî) (superlative)
tewrî kujende (rojavayî) (superlative)
kujendetirîn (soranîzm) (superlative)
kujinde

kujer, qatil, kesa/ê yan tişta/ê ku kesekî yan tiştekî dikuje

Jehr madeyek kujende ye.


cihêreng

cihêrengtir (comparative)
herî cihêreng (merkezî) (superlative)
tewrî cihêreng (rojavayî) (superlative)
cihêrengtirîn (soranîzm) (superlative)

Ji cihê + reng. Bide ber soranî جیاواز (ciyawaz).

cuda, cihê, têvel, ciyawaz, cudaçeşn, cuda-cuda, ne mîna hev

Me gişan bi kêfxweşî li lîstikê temaşe kir. Lîstik beş bi beş bû. Yek beşek li ser mijareke cuda bû. Gelek tiştên cihêreng hatibûn ceribandin.

Samî Tan: Xewn û xeyal, Amidakurd.com, 10/2007

ferq^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


grotesk

grotesktir (comparative)
herî grotesk (merkezî) (superlative)
tewrî grotesk (rojavayî) (superlative)
grotesktirîn (soranîzm) (superlative)

pêkenok, seyr, xerîb, ecêb, komîk, awawok


diyakronîk

diyakronîktir (comparative)
herî diyakronîk (merkezî) (superlative)
tewrî diyakronîk (rojavayî) (superlative)
diyakronîktirîn (soranîzm) (superlative)
dîakronîk


miherik

Ji erebî [Peyv?], محرّك (muḥarrik, “ya/yê ku dide hereketkirin”) têkildarî tehrîk, hereket.

hander, palder, teşwîqker, livîner, tehrîkker, hereketker,
tişta/ê yan kesa/ê ku tiştekî dilivîne


karîger

karîgertir (comparative)
herî karîger (merkezî) (superlative)
tewrî karîger (rojavayî) (superlative)
karîgertirîn (soranîzm) (superlative)
كاریگهر (Kurdish-Arabic)

çalak, çist, lebatî, aktîv, şipil, çibik, bibandor, bitesîr, efektîv

tesîrker, bandorker^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mexsûs

mexsûstir (comparative)
herî mexsûs (merkezî) (superlative)
tewrî mexsûs (rojavayî) (superlative)
mexsûstirîn (soranîzm) (superlative)
maxsûs

Mehda ji we ra dikim girînê
Mexsûs ji nik Sitî û Zînan
Hatim li we xweş bikim birînan


domînant

domînanttir (comparative)
herî domînant (merkezî) (superlative)
tewrî domînant (rojavayî) (superlative)
domînanttirîn (soranîzm) (superlative)

serwer, serdar, emirdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


baqî

baqîtir (comparative)
herî baqî (merkezî) (superlative)
tewrî baqî (rojavayî) (superlative)

ebedî, bêdawî, berdewam, mayinde, daîmî, xweragir, neguher, nemir

Em ê tev herin. Her kes li benda dora xwe ye. Baqî Xwedê ye helbet. Lê kê çi berhemek li dû xwe hiştibe, ew jî baqî ye. Xwezî bi wan kesan ku li dû xwe berhemên qenc dihêlin; hem xizmeta neteweya xwe dikin û hem jî xizmeta mirovatîyê dikin. Ez bawer im ku Mehmed Uzun bi dilekî rehet çû; hesret pê re nema.

Roşan Lezgîn di deftera peyamên sersaxiyê de, Netkurd.com, 10/2007


weş

Na xebera xirabi, ze vewra Qerejdagî ma ser o varê. Felekê xayinî, azmênê ziwan û edebiyatê kurdî ra estareyê berd. Ez qehrê û kederê xal Aso, xanima to Zozani, keyneka to Zerya, lajekê to Alanî, bira û waran û heme merdimanê to ê bînan û wendoxan û sînayoxanê to zerrî ra bara kena û înan rê serweşey wazena. Wa sereyê kurdan weş bo! Ez wazene dubare bikera ke cayê to do dîroka ziwan û edebiyatê kurdî de tim bibirqo.

Haydar Diljen: Azmênê ziwan û edebiyatê kurdî ra estareyê rijiya, Netkurd.com, 10/2007


şekawe

Kurdistan Alayê te her şekawe be!


serpas

serpastir (comparative)
herî serpas (merkezî) (superlative)
tewrî serpas (rojavayî) (superlative)

Neniximandî, nenixamtî, bê lihêf yan betenî li ser.

Ez îşev serpas raketim. Hemû laşê min qerisiye.


akord

akordtir (comparative)
herî akord (merkezî) (superlative)
tewrî akord (rojavayî) (superlative)


mihteşem

mihteşemtir (comparative)
herî mihteşem (merkezî) (superlative)
tewrî mihteşem (rojavayî) (superlative)
mihteşemtirîn (soranîzm) (superlative)
muhteşem

Ji farisî محتشم, ji erebî مُحْتَشِمْ (muḥtašim).

Yê xwedî-ihtişam, bihişmet, bidebdebe, wurşedar.


miteesir

miteesirtir (comparative)
herî miteesir (merkezî) (superlative)
tewrî miteesir (rojavayî) (superlative)
miteesirtirîn (soranîzm) (superlative)
muteesir

bandorlêbûyî, kesa/ê yan tişta/ê ku bandora anku tesîra kesekî yan tiştekî lê bûye,
kesa/ê yan tişta/ê ku ketiye bin bandora anku tesîra kesekî yan tiştekî


dîplomatîk

dîplomatîktir (comparative)
herî dîplomatîk (merkezî) (superlative)
tewrî dîplomatîk (rojavayî) (superlative)
dîplomatîktirîn (soranîzm) (superlative)

têkildarî dîplomasiyê, bi rêyên dîplomasiyê

bi rêbazên gotûbêjan û ne bi yên çekdarî


kuşpene

kuşpenetir (comparative)
herî kuşpene (merkezî) (superlative)
tewrî kuşpene (rojavayî) (superlative)
kuşpenetirîn (soranîzm) (superlative)
kişpene

qure

Kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne.

Qey ji bo ku van rojan dewleta wî behsa êrîşên ser Kurdistana azad dike, Özkök bi kuşpenetiyeka vala, di meqaleya xwe ye îro de xwedêgiravî şiretan - lê esas tehdîdan - li kurdan dike, dixwaze ku kurd van rojan fîlmên li ser Vietnamê temaşe bikin û bibînin ku dema Amerîka bi hezîmeteka mezin ji Vietnamê vekişiya çawa dev ji wan hevkarên xwe yên vîetnamî berda, çewa ew li cih di nav destê dijminan de hiştin û bi vî awayî vekişiya.

Murad Ciwan: Duh hezîmeta Balkan, îro Kurdistan, Netkurd.com, 10/2007

Kesê/a ku çi dihê ber devê wî dibêje, kesê/a ku bergîya zimanê xwe nizane.


deşîfre

deşîfretir (comparative)
herî deşîfre (merkezî) (superlative)
tewrî deşîfre (rojavayî) (superlative)
deşîfretirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî déchiffré, ji déchiffrer ji dé- + chiffre + -er, têkildarî şîfre.

eşkere, xwiya, diyar, berçav, aşkira, penî,
tişta/ê ku berê dizîkî û nepenî bû lê paşî hatiye vedîtin anku xelk pê hesiye

Mehmed Uzunî, li Sîweregê sempatîzanekî sosyalîzmê û xortekî şoreşger bû. Di sala 1971-an de leşkeran li Tirkiyeyê dîsa desthilatdarî girtibûnn destê xwe. Sosyalîst, şoreşger û kurdperwer hepiskiribûn, rêxistinên wan qedexe kiribûn û li ser gelên Tirkiyeyê zulmek didomandin. Li hemberî ev zulm û zordariya desthilatdariya leşkerî û dewletî, xebateke îllegal dest pê kiribû. Şefaqa Doğu Perînçekî û Îbrahîm Kayayî jî yek ji van rêxistinên îllegal û çepitiya Tirk bû. Şefaqê ji bona xebatê li Kurdistanê zêdetir derfet dîtîbû. Rêxistina Şefaqê li Sîweregê jî xebata xwe didomand. Mehmed Uzunî jî, ji xebata rêxistina Şefaqê re bibû alîkar. Şefaq li Sîweregê deşîfre bû. Ji bo rêxistina Şefaqê bi dehan kes hatin binçavkirin û hepis kirin. Mehmed Uzunî jî yek ji wan kesan bû.

Îbrahîm Güçlü: Mehmed Uzun û rastiyên ku nayên ser zimên, Netkurd.com, 10/2007


mitleq

Ji erebî مُطْلَق (muṭlaq, “teqez, miheqeq”)

teqez, miheqeq, qethî, bêşert, bêmerc, bêguman, bêşik, bivê-nevê, îlle, tekûz, misoger, çawan be jî, qutebir, erhede^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)

Herkes baş dizane ku kovara Rizgariyê, avakirina îdeolojiya kurdîtî bona xwe kiribû armanc. Bi tirkan re bi her awayî cûdayetî pêşniyar dikir û diparast. Ji bona rêxistineke mitlaq ya serbixwe ya Kurdistanî ava bike xebat dikir. Azadiya neteweya kurd û serxwebûna Kurdistanê diparast. Yekîtiya Kurdistanê, yekîtî û tîfaqa di navbeyna hêzên sosyalîst yên Kurdistanê li tevayî Kurdistanê diparast. Li Bakurê Kurdistanê û li tevayî Kurdistanê eniya neteweyî cara yekem ji aliyê Rizgariyê de hat parastin. Ji bona vê jî, Mehmed Uzunî di nav civata nivîskarî ya Rizgariyê de marksîstekî Ortodoks û hişk, azadixwaz û rizgarîxwazekî Kurdistanî yê gelek radîkal bû.


radîkal

Bi rêya fransî yan îngilîzî radical, ji latînî radix (“genîtîv”): radicis (“reh, demar”).

serhişk

Kesa/ê ku ti rê û rêbazên ji bilî yên xwe napejirîne.


hor

hortir (comparative)
herî hor (merkezî) (superlative)
tewrî hor (rojavayî) (superlative)
hortirîn (soranîzm) (superlative)
horî
hur
hûr

dilovan, dilnerm, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman, piyar, şefîq, mişfîq

Taze kişandî xet bi xet
Hor û fireşte kê we dîn
Nazik û xob û sirşirîn


berqerar

berqerartir (comparative)
herî berqerar (merkezî) (superlative)
tewrî berqerar (rojavayî) (superlative)
berqerartirîn (soranîzm) (superlative)
berqirar

aram, hêmin, aşt, tena, bi-istiqrar, ewle


mechûl

nenas, bênav, tişta/ê ku nayê zanîn yan kesa/ê ku nayê nasîn

qetlên faîlê meçhûl


bênav

bênavtir (comparative)
herî bênav (merkezî) (superlative)
tewrî bênav (rojavayî) (superlative)
bênavtirîn (soranîzm) (superlative)
بێناڤ (Kurdish-Arabic)

nenas

Kesa/ê yan tişta/ê ku nayê nasîn yan zanîn.


kasûlî

arode, tembel, tiral, kislan, bêxîret,
kesa/ê nikare yan naxwaze tiştekê/î bike tevî ku ew tişt ne dijwar e jî

gewende, destgiran, leşgiran, qûngiran, zexel, moris^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


miûz

miûztir (comparative)
herî miûz (merkezî) (superlative)
tewrî miûz (rojavayî) (superlative)
miûztirîn (soranîzm) (superlative)
meîz
meûz
miîz

jar, hejar, hewcedar, mihtac, belengaz, feqîr, perîşan


parçenebar

parçenebartir (comparative)
herî parçenebar (merkezî) (superlative)
tewrî parçenebar (rojavayî) (superlative)
parçenebartirîn (soranîzm) (superlative)
perçenebar

ne parçebar, tişta/ê ku parçe nabe û nikare bêt parçekirin


degmen

degmentir (comparative)
herî degmen (merkezî) (superlative)
tewrî degmen (rojavayî) (superlative)
degmentirîn (soranîzm) (superlative)
dekmen

nadir, nayab, kêm, kêmpeyda,
tişta/ê ku kêm heye yan kêm tê dîtin yan bi hêsanî nayê peydakirin


bajêle

bajêletir (comparative)
herî bajêle (merkezî) (superlative)
tewrî bajêle (rojavayî) (superlative)
bacele
bacêle
bajele

aware, derbider, mişextî, koçber, penaber, revok, firar, harib

Paşî gotin tivya mejî zimanekê Sitanderd (Ziman liser wî bihête kêşan û pîvan hebît, eve jî di warê kiryarêda çênabît, çinkî zaravê wan diyalêkteka Farisî ya bajêle û sexletêt Ezmanekî têda nînin, evê çendê serhizr (tîyorî) a wan bo Ezmanê Kurdî diyar diket û herwesa jî Zaravê wan pêvenahêt çi Ziman liser bêne sitanderdkirin, jiber kirêtyêt Ezmanî) ku hemî pê bi axivin û binivîsin.

26.12.2009, Konfiransa Soranîkirnê an jî Dojminiya Sêqolî li ser Kurmancîyê, Ebdulhemîdê Bamerrnî https://web.archive.org/https://diyarname.com/news.php?Idx=2988 arşîv, diyarname.com

Bila kes nebêje bajar di destê Kurdan de ye, na na şaş nebin, bajar di destê guran de ye û xelkê me melûl û bajêle û revok bûne.

18.08.2017, Yaqûb Kurmanc, Makû min xemgîn dike https://web.archive.org/https://krd.riataza.com/2017/08/18/maku-min-xemgin-dike/ arşîv, riataza.com


derbider

der (derî, dergeh) + bi + der anku kesa/ê ku ji ber deriyekî diçe yê din.

aware, bajêle, mişextî, koçber, penaber, revok, firar, harib, belav bûn
 kesê/a ku ji warê xwe bar dike ji ber her sedemekê.


neferî

tirimpêlên neferî


unlawful

qedexe, yasax, memnû, heram, neqanûnî, qaçax, îlegal, derqanûnî, dijî qanûnan, ne meşrû


illegal

İllegal örgüt.


binbir

binbirr (positive)
binbirrtir (comparative)
herî binbirr (merkezî) (superlative)
tewrî binbirr (rojavayî) (superlative)
binbirrtirîn (soranîzm) (superlative)
binbirr
binbir kirin

(Lêker) binbir kirin
(Navdêr) binbirkirin

qirkirin, birandin, qutkirin, nehêlan, wêrankirin, vebirkirin

Ez careka din dibêjim ku em nikarin bêjin ku me îşkence binbir kiriye. Lê ez bi rehetî dikarim ji bo te bêjim ku ew gavên ku me di van du salan de avêtine ew qas mezin in ku cihê dilxweşkirinê ne û wek serokwezîr ez şanaziyê bi van gavên avêtî dikim.


birayane

qenc, çak, baş, wek birayan, mîna birayan


artêşî

artêşîtir (comparative)
herî artêşî (merkezî) (superlative)
tewrî artêşî (rojavayî) (superlative)

leşkerî, eskerî, serbazî, çekdarî, cêşî, milîtarî


tez

teztir (comparative)
herî tez (merkezî) (superlative)
tewrî tez (rojavayî) (superlative)

Guhartoyeke tezî (“sarma, sirr, tezîbûn”).


mezûn

destûrdar

Kesa/ê ku destûra anku izina kirina tiştekî heye.

Wan nîne bi kes çu rufq û rehmetMe'zûn bike terreyê di terrarDa hukim bikin li şah û xundkar


bipele

bipeletir (comparative)
herî bipele (merkezî) (superlative)
tewrî bipele (rojavayî) (superlative)
bipeletirîn (soranîzm) (superlative)

lezgîn, acîl^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


xêrayî

bipele, pelepel^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


alternative

alternatîv, vebijark, pêguher, tiştê din


şikirdar

şikirdartir (comparative)
herî şikirdar (merkezî) (superlative)
tewrî şikirdar (rojavayî) (superlative)
şikurdar
şukurdar

Şukurdar în ji vî halî
Hewayê lewleba salî

qayil^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


navincî

medyûm, ne mezin û ne biçûk, ne zehmet û ne asanî, ne kelandî û ne xav û hwd

»Dastana Fatê û Silu«yî serhatiyek e ji nivîsîna Ehmed Balayî. Nivîskar di vê pirtûka xwe de behsê serhatiyên du evîndaran, Fatê û Siluyî dike. Ev pirtûk ji qebareyê navincî ye û ji 88 rûpelan pêk têt. Mihemedê Mela Hemdî bi karê raxistina rûpelan û dîzaynê rabûye û ew li çapxaneya Hawarê li Dihokê hatiye çap kirin.


şayeste

hejî, hêja, layiqî, babetî, sezaî, şayan, sezawer, şirjav, şan, serwe, liyaq,

Ew şayesteyî pesnan e.

Ey wasiteyê wucûdê kewneynŞayesteyê qurbê »qabi qewseyn«Şahinşehê textigehê Medîne


mehû

mehûtir (comparative)
herî mehû (merkezî) (superlative)
tewrî mehû (rojavayî) (superlative)
mehûtirîn (soranîzm) (superlative)
mehî
mahû
mahv
(di bin tesîra tirkî de)
mehv
(di bin tesîra tirkî de)

Ji erebî محو (meḥû), têkilî إمحاء (imḥai).

betilî, kerixî, mandî, westiyayî, qerimî, şeqî


sermayedar

kapîtalîst, paredar, maldar, zengîn, dewlemend


nexşîn

nexşandî, binexş, nexşkirî, nexşdayî, xemilandî, rengîn


biqisûr

biqisûrtir (comparative)
herî biqisûr (merkezî) (superlative)
tewrî biqisûr (rojavayî) (superlative)
biqisûrtirîn (soranîzm) (superlative)
biqusûr


biêb

biêbtir (comparative)
herî biêb (merkezî) (superlative)
tewrî biêb (rojavayî) (superlative)
biêbtirîn (soranîzm) (superlative)


marjînal

marjînaltir (comparative)
herî marjînal (merkezî) (superlative)
tewrî marjînal (rojavayî) (superlative)
marjînaltirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî marginal, ji latînî marginem ji margo.

varrê, veder, rexkî, li rexekî yan rexan, ne li nîvekê

negiring, ne serekî, biçûk, kêm, hindik, piçek

Partiyek marjînal.


hevşib

hevşibtir (comparative)
herî hevşib (merkezî) (superlative)
tewrî hevşib (rojavayî) (superlative)
hevşibtirîn (soranîzm) (superlative)

şibî hev, mîna hev, wek yekûdu, eynî, heman

hevşêwe, wekhev^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


pejirbar

pejirbartir (comparative)
herî pejirbar (merkezî) (superlative)
tewrî pejirbar (rojavayî) (superlative)
pejirbartirîn (soranîzm) (superlative)

qebûlbar, meqbûl, qebûlkirî, pejirandî,
tişta/ê ku têt yan dikare bêt pejirandin


kurrîn

Ji bo guhertoya rastnivîsî binêre kurîn.

Bi hatina islamiyetê re devên jinan hatin klît û morkirin. Pê re çav jî li jinan hatin morkirin!.. Û jin di nav sedsalan de çavtirsî bûn. Mêran zor û pêkutiyê mîna şûrê Demokles li ser serê jinan girt. Mêr bû “axa” yê “harem”ê. Tu mafekî jinê tune bû ku bikaribe li dijî, an li ber “mêr” biaxive û nêrînên xwe, daxwaz û armancên xwe bêje. Ji xwe nedikarî armanceka “jinê” hebe jî. Ji bo jiyanê yek sedemeke jinê bi tenê hebû ku ew jî koletî û xizmeta “mêr” bû. Erka jinê ew bû ku zarokên kurrîn ji mêran re bînin û xizmeteke baş bidine wan. Ev êş, zor û zilm li ser jinê bi hezaran salan waha berdevam kir û hîn jî bi temamî neşikestiye. Cî bi cî, bi giranî jî didome.

11/2007, Bîrgul Özbariş ARDA, Bersiva [bo] Eskerê Boyîk: Dema Hareman derbas bû!, Amidakurd.com


kurîn

kurîntir (comparative)
herî kurîn (merkezî) (superlative)
tewrî kurîn (rojavayî) (superlative)
kurrîn


otantîk

otantîktir (comparative)
herî otantîk (merkezî) (superlative)
tewrî otantîk (rojavayî) (superlative)
otantîktirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî authentique yan îngilîzî authentic.

resen, orijînal, heqîqî, dirist, rast, ne sexte


bêserûşûn

bêserûşûntir (comparative)
herî bêserûşûn (merkezî) (superlative)
tewrî bêserûşûn (rojavayî) (superlative)
بێسەرووشوون (Kurdish-Arabic)
bêserûşwên
bêserûşîn

hinda, winda, berze, ne diyar, ne xwiya, ne berçav, ne mewcûd


miçandî

neqandî, qepatkirî, girtî (bi taybetî çav)


neqandî

Dû re Faris Efendî bi çavên nîv-neqandî li min nerî...

Xelîl Cibran (terciman: Husein Muhammed), Baskên Şkestî, r. 65

Welê şareza bî li balafira xwe da, dikarî bi çav neqandî jêk bikit û têk bidit!

1989, Mele Mehmûd Dêrşewî, MIŞTAXA ÇIYA JI GOTINÊN PÊŞIYA, Stockholm, r. 147


menzûm

menzûmtir (comparative)
herî menzûm (merkezî) (superlative)
tewrî menzûm (rojavayî) (superlative)
menzûmtirîn (soranîzm) (superlative)
mensûr

Di vê navê de her çend weke vê şêwazê helbestên ku xîtabî dildara xwe Xeyda kirine, di dîwana ‘Agir û Pirûsk’ beşa ‘name û reşbelekan’ de cih negirtibin jî, di hemû dîwanên mayî de -Zend Avista, Salar û Mîdya, Şerefnameya Menzûm ne tê de -helbesten qest- Xeyda cihekî girîng digirin.

Arjen Arî: Di Helbesta Cegerxwîn De şêweyek: HELBESTNAME, Kovaraw.com, 11/2007


xob

xobtir (comparative)
herî xob (merkezî) (superlative)
tewrî xob (rojavayî) (superlative)
xub


melaxwer

melaxwertir (comparative)
herî melaxwer (merkezî) (superlative)
tewrî melaxwer (rojavayî) (superlative)
melaxwertirîn (soranîzm) (superlative)
melaxor
melaxwir
melexor
melexwer
melexwir
melexur

mela + -xwer (anku tiştên ku mela dixwe yan dikirre, ji ber ku mela ne dewlemend bûn)


miesir

miesirtir (comparative)
herî miesir (merkezî) (superlative)
tewrî miesir (rojavayî) (superlative)
miesirtirîn (soranîzm) (superlative)
miessir
muesir
muessir

karîger, bibandor, rayda, bandorker, bitesîr, tesîrker, bandorker, kartêker, hîkarîdar, efektîv


fêdebexş

fêdebexştir (comparative)
herî fêdebexş (merkezî) (superlative)
tewrî fêdebexş (rojavayî) (superlative)
fêdebexştirîn (soranîzm) (superlative)
faydebexş
feydebexş

fêdeder, kêrhatî, bikêr, mifadar, sûdmend, fêdedar, bimifa, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, bikar, sûdbexş, mifabexş

Tê ferman kirin ku Dezgeha Ziman li gel Dezgeha Dîrokê di vî warî de hevkariyê bike û lêkolînên hîstorîk (dîrokî) û linguistîk (zimanevanî) bike. Ê fêdebexş be eger hûn parlamenterê Balikesîrê Ismail Haqqî jî beşdarî vê xebatê e bikin. Ez rica dikim ku lêkolîn bi tekûzî bên kirin û eger mimkin e encamên wê bo me bên hinartin.”


mitabiq

mitabiqtir (comparative)
herî mitabiq (merkezî) (superlative)
tewrî mitabiq (rojavayî) (superlative)
mitabiqtirîn (soranîzm) (superlative)
mutabiq

libar, guncav, lihevkirî, lihevhatî, pêkhatî, miwafiq

Li gorî pêkhatina xalên li jor pêvajoya çekdanînê di demeke ku herdu alî mutabiq bin de pêk bê.


patetîk

patetîktir (comparative)
herî patetîk (merkezî) (superlative)
tewrî patetîk (rojavayî) (superlative)
patetîktirîn (soranîzm) (superlative)

dilsoj, rezîl, riswa, xemgîr, xemder, emosyonal,
kesa/ê yan tiştê ku dilê mirovî pê dişewite


waqiî

realîstîk, gengaz, mimkin, pêkan, pratîk,
tişta/ê ku ne dûrî realîteyên jiyanê ye,
tişta/ê ku di rastiyê de heye,
tişta/ê ku di jiyanê de dikare peyda bibe


wesselam

wesselamtir (comparative)
herî wesselam (merkezî) (superlative)
tewrî wesselam (rojavayî) (superlative)
we sellam
we selam
weselam

(li dawiya gotinekê yan nivîsekê) û silav ü rêz

Ya Reb, îmanê dixwazin em mudam
Jêrê alaya Muhemmed wesselam

Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720


billaw

Bi alfabeya latînî nivîsina بڵاو (bllaw).

bilaw bûn

bilaw kirdin


nehez

neheztir (comparative)
herî nehez (merkezî) (superlative)
tewrî nehez (rojavayî) (superlative)
neheztirîn (soranîzm) (superlative)
نهحهز (Kurdish-Arabic)
nahez

neyar, dijmin, kesê/a ku hez ji mirovî neke, kesê/a ku kerbên wan ji mirovî vedibin

Berhem Salihî di hevdîtineke bi TV-ya Gelê Kurdistanê re dilgiraniya xwe li hemberî bûyera terorîstî ya duhî ya bajarê Kerkûkê nîşan da û got: — Bûyerên bi vî awayî karê nehez û dijminên gelê kurd e û ew dixwazin îradeya miletê me kêm bikin.


necis

necistir (comparative)
herî necis (merkezî) (superlative)
tewrî necis (rojavayî) (superlative)
necistirîn (soranîzm) (superlative)

Hevreha farisî ناچیز (naçîz) ji نا (na, “ne, na”) + چيز (çîz, “tişt, ti tişt”), ji zimanên îranî.

Gerçî ne meşrû dabûye
Derman necis bit mefu ye
Di merteba şerîetê

kirh^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


qelemdar

qelemdartir (comparative)
herî qelemdar (merkezî) (superlative)
tewrî qelemdar (rojavayî) (superlative)
qelemdartirîn (soranîzm) (superlative)


îrrasyonel

îrrasyoneltir (comparative)
herî îrrasyonel (merkezî) (superlative)
tewrî îrrasyonel (rojavayî) (superlative)
îrrasyoneltirîn (soranîzm) (superlative)
îrasyonel
îrasyonal
îrrasyonal

dûrî aqil, ne rasyonel, ne beraqil, ne lojîk, ne mantiqî, ne li gor aqilî, bêhiş, bêaqil

Em behsa daxwazên îrrasyonel yên tirkan û dewleta wan bikin.

11/2007, Arif Zêrevan, Tirk tiştên jixwezêdetir dixwazin, Nefel.com


rasyonel

rasyoneltir (comparative)
herî rasyonel (merkezî) (superlative)
tewrî rasyonel (rojavayî) (superlative)
rasyoneltirîn (soranîzm) (superlative)
rasyonal

Ji fransî rationnel ji latînî ratiōnālis ji ratiō + -ālis

Beraqil, lojîk, mantiqî, li gor aqilî, aqilane, eqlane.


mantiqî

vacî, berhiş, hişane, beraqil, lojîk, rasyonel, li gor aqilî, aqilane, eqlane

Bi rastî nayê fêhmkirin, ku Kurdên Başûr-Rojava bi çi mantiqî bi dewleta El-Mixebarat re dan û standinan çê dikin. Dewleta Sûriyê jî wek dewleta Tirk û Faris dijminê Kurdan e. Pêwendiyên bê bingeh û vala ji bilî zerarê ji tevgera Kurd re nîne. Loma divêt siyaseta Kurdên Sûriyê bi taybetê di pirsa pêwendiya rejimê de zelal bibe.

Fuad Sîpan: Dewleta el-Mixaberat dest pê kiriye gorra xwe dikole, Rojan.net, 6/2005


gotlak

...gotlak, qehp û qûnde ne!

Lotikxane.com, 11/2007 → here lînkê https://web.archive.org/http://www.lotikxane.com/arsiv/arsiv%2077.html arşîv


elmode

elmodetir (comparative)
herî elmode (merkezî) (superlative)
tewrî elmode (rojavayî) (superlative)
elmodetirîn (soranîzm) (superlative)

jinên ku cilên ewropî (ne yên kurdî yan erebî) li xwe dikin
(bi taybetî yên ku pirça xwe naniximînin)


komîk

komîktir (comparative)
herî komîk (merkezî) (superlative)
tewrî komîk (rojavayî) (superlative)
komîktirîn (soranîzm) (superlative)


lezîz

lezîztir (comparative)
herî lezîz (merkezî) (superlative)
tewrî lezîz (rojavayî) (superlative)
lezîztirîn (soranîzm) (superlative)

Ji erebî لَذِيذ (laḏīḏ), têkildarî lezet

çêjdar, bitam, bilezet, tamxweş, biçêj, çêjxweş

Kuro ez bi serê te û Mehmûd Ehmedînejad kim, [alfabeya] latînî ji me Kurmancan re wek goştê berxan xweş û lezîz e. Tu jî goştê şeytanokan bixwe kaka...

Miradê Torî bo Ferhad Şekalî di Lotikxane.com de, 11/2007


çêjdar

çêjdartir (comparative)
herî çêjdar (merkezî) (superlative)
tewrî çêjdar (rojavayî) (superlative)
çêjdartirîn (soranîzm) (superlative)

bitam, bilezet, tamxweş, biçêj, çêjxweş, lezîz

lezetdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bitam

bitamtir (comparative)
herî bitam (merkezî) (superlative)
tewrî bitam (rojavayî) (superlative)
bitamtirîn (soranîzm) (superlative)
bitahm
bitehm

çêjdar, bilezet, tamxweş, biçêj, çêjxweş, lezîz

bitalî, bitûjî, bisûrî, lezetdar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


bilezet

bilezettir (comparative)
herî bilezet (merkezî) (superlative)
tewrî bilezet (rojavayî) (superlative)
bilezettirîn (soranîzm) (superlative)
bilazet

çêjdar, tamxweş, biçêj, çêjxweş, lezîz, lezetdar

bitam^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


tamxweş

tamxweştir (comparative)
herî tamxweş (merkezî) (superlative)
tewrî tamxweş (rojavayî) (superlative)
tamxweştirîn (soranîzm) (superlative)
tamxoş

çêjdar, bitam, biçêj, çêjxweş, lezîz, lezetdar, tamdar

bilezet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mihterem

mihteremtir (comparative)
herî mihterem (merkezî) (superlative)
tewrî mihterem (rojavayî) (superlative)
mihteremtirîn (soranîzm) (superlative)
muhterem

rêzdar, birêz, hêja, qedirgiran, bi qedir û qîmet

birûmet^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


ketbî

nivîskî, kîtabî, tişta/ê ku hatiye nivîsîn


behayî

behayîtir (comparative)
herî behayî (merkezî) (superlative)
tewrî behayî (rojavayî) (superlative)


polîtîk

Ji fransî politique, ji latînî politicus, ji yûnaniya kevn πολιτικός (politikós).

Julia Roberts dîsa polîtîk e.


hêrayî

Ar genimê hêrayî ye.
 Tehîn ji kunciyên hêrayî tê çêkirin


kihêl

kihêltir (comparative)
herî kihêl (merkezî) (superlative)
tewrî kihêl (rojavayî) (superlative)
kihêltirîn (soranîzm) (superlative)
kehêl

(hespên) rengê wan sorî qehweyî ve
(ku wek hespên pirr hêja tên hesibandin)

Kî hespê ji paşê re bibe, paşa dê ji wî re pênç hespên kihêl û pêncî zêran bide.

Çiyayê Agirî, Yaşar Kemal, Weşanxana Çanda Kurdî


hîlak

hîlaktir (comparative)
herî hîlak (merkezî) (superlative)
tewrî hîlak (rojavayî) (superlative)
hîlaktirîn (soranîzm) (superlative)
هیلاک (Kurdish-Arabic)
helak
hilak
helake

Ji erebî هلك (helak), hevreha aramî הלכ (h-l-k-: çûn, meşîn), akadî elaku (h-l-k-: çûn, meşîn).

(gelek) betilîn, westîn, xirabbûn, mirineka xerab, çûn cehnemê

Heq e ku li Melê kin
Hilak in j'derba tîrê
Derman divê ku lê kin


faşil

faşiltir (comparative)
herî faşil (merkezî) (superlative)
tewrî faşil (rojavayî) (superlative)
faşiltirîn (soranîzm) (superlative)
paşil

Berî hemû tiştekî Kurdistan ne yekgirtî ye ta navendeke siyasî hebe û biryareke weha bide, ger yekgirtî jî be, serdemê îro yê dinyayê ew serdem e ko destê xelkê di biryarên desthilatê de heye, ji bo wê yekê bi hîç rengekî rê nadin zaravayekî bi tenê bê sepandin (ferz kirin) bi ser neteweyekî pirzarava de. Serkirdeyek yan navendeke siyasî jî nîne di dema demokrasîyê de çarenivîsa xwe bixe greweke weha metirsîdar û bi berevajiyê daxwaza gelê xwe biryareke weha radîkal bide. Xwekujî ye bo serkirdeyekî siyasî ger bêt û serkêşîya kareke weha çewt bike. Di dawî de biryarên bi vî rengî, serkeftin bi dest naînin, nabin beşek ji çareserîyê û encam jî her faşil e.

Bedran Ehmed: Yeknetewebûn ne bi zimanê yekgirtî ye, wergerra kurmancî: Kasyan, Nefel.com, 11/2007


ehmeq

ehmeqtir (comparative)
herî ehmeq (merkezî) (superlative)
tewrî ehmeq (rojavayî) (superlative)
ehmeqtirîn (soranîzm) (superlative)
ئەحمەق (Kurdish-Arabic)
ahmeq
ehmaq

Ji erebî أحمق (eḥmeq) ku wek ahmak ketiye tirkî jî.

bêaqil, bêhiş, aqilsivik, nezan, sergerde, sergerdan, ne sexbêr,
 bale, serserî, cahil, şilatî, beredayî, dîn


sexbêr

sexbêrtir (comparative)
herî sexbêr (merkezî) (superlative)
tewrî sexbêr (rojavayî) (superlative)
biseqbêr
bisexbêr
seqbêr

Miqate, bidîqet, (li xwe yan li tiştekî) hişyar, baldar, xemxwer.


îbne

qûnde, qûnder, qûnek, hîz, ulan, homo, qûnfiroş,
 zelamê yan kurrê evîndarî mêran û yê seksê bi wan re dike. Tora heqaret seba hevzayendîyen tê gotin


pêbend

pêbendtir (comparative)
herî pêbend (merkezî) (superlative)
tewrî pêbend (rojavayî) (superlative)
pêbendtirîn (soranîzm) (superlative)

pabend, dilsoz, wefadar, pêgir, loyal, sadiq

pîbend, pêgirêdayî, kesa/ê ku piyên wî girêdayî ne


mişext

Ji peyva mişeqtî, meşeqet ya erebî [Peyv?].

aware, derbider, koçber, penaber, xerîb, sirgûnkirî, biyanî

Kurdistanek heye ji min wê de, her bihosta axa wê ji bo min pîroz, lê ez li ser sînga wê mişext, ez li ser dilê wê derbider, navê min tê de kirine ‘terorîst’, kirine ‘şaqî’, kirine ‘eşqiya’...

11/2007, Omer Dilsoz, Kurdistanek heye ji min wê de!, Amidakurd.com

revok, firar^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şaqî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

rêbir, keleş, eşqiya, isat, korsan, rêgir, şelîner, talanker

Omer Dilsoz: Kurdistanek heye ji min wê de!, Amidakurd.com, 11/2007


serhildêr

Kesa/ê yan koma ku dijî hikûmetê şer dike.


manewî

arişî, ruhî, canî, giyanî, exlaqî, moralî, psîkolojî, sincî,
ne madî yan bedenî

alîkariya madî û manewî

zarrokên manewî

Gelek kes Mistefa Barzanî wek babê manewî yê neteweya kurd dipejirînin.


madî

eşyayî yan diravî, aborî, iqtisadî, ekonomî,
manewî, ne ruhî, ne canî, ne giyanî, girêdayî para

Wan alîkariya madî dame.

Rewşa wan ya madî xirab e.

Çi newa tête bi sed nexme ji ewtarê hudûsHal û musteqbel û madî di xwe da têk-i yek inSubhê mewcûd e bi 'eynê xwe di êvarê hudûs

materyalîst, malhebîn, malperist, pareperist


krîmînalîze

Ji fransî [Peyv?]criminalisé ji criminaliser ji criminel ji crime (tawan, sûc) ji latînî crimen ji cernere

Zimanê kurdî li Tirkiyeyê hatiye krîmînalîzekirin.


nûxwirî

Zarokê nûxwirî.

Pirtûka nûxwirî.


soft

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-soft.wav


dogmatîk

dogmatîktir (comparative)
herî dogmatîk (merkezî) (superlative)
tewrî dogmatîk (rojavayî) (superlative)
dogmatîktirîn (soranîzm) (superlative)

serhişk, înato, rijd
(bi taybetî hemberî baweriyek ku têr nehatiye peyitandin)


navsale

navsaletir (comparative)
herî navsale (merkezî) (superlative)
tewrî navsale (rojavayî) (superlative)
navsaletirîn (soranîzm) (superlative)
nêvsale
navsalî

navsere,
kesa/ê ku êdî ne genc e lê hê pîr jî nebûye,
teqrîben kesên 30- ta 50/60-salî


sakar

Pirsa azadî û xwederbirînê û pêdiviyên mirovî yên sade û sakar, mafê mirovî heye rahînana hez û arezûyên xwe bike, belê kengî û li kû?


xwemalî

tişta/ê wî welatî yan wê deverê bi xwe,
ne biyanî, ne xerîb, ne ecnebî, ne xaricî, ne derekî, ne derveyî


ekstra

Rast e, lê yê me, nehezkirina kitêban ekstra ye...

Enwer Karahan di hevpeyivînekê de li gel Newzad Hirorî, Nefel.com, 12/2007


online

Ji îngilîzî online ji on (“li ser”) + line (“hêl, xet”).

offline

serhêl, serxet, liserxetê, elektronîkî, li ser Internetê

Gelek kovarên kurdî yên online hene.

anku li ser Internetê derdikevin, ne li ser kaxezê

Malpera Kitêbxaneyê têt nû kirin. Gelek pirtûkên dijîtalîzekirî dê di malpera nû de bên bi cih kirin. Hinek agahiyên nû û babetên nû dê lê bên zêde kirin û madeyên kevin dê bên serast kirin. Herweha, îmkana lêgerînê di kataloga onlineyê ya Kitêbxaneyê de hêsantir dibe. Ez ji vê zêdetir behs nakim ta ko malper temam dibe û dikeve karî.

Newzad Hirorî di hevpeyivînekê de li gel Enwer Karahan, Nefel.com, 12/2007


pozber

dijber, dijmin, rikeber, hevrik, neyar, reqîb, oponent, mixalif


mithîş

mithîştir (comparative)
herî mithîş (merkezî) (superlative)
tewrî mithîş (rojavayî) (superlative)
mithîştirîn (soranîzm) (superlative)
muthîş

tirsnak, erjeng, giyansûz, ecêb, seyr, ecayîb, girtole, hêwilnak


kîp

kîptir (comparative)
herî kîp (merkezî) (superlative)
tewrî kîp (rojavayî) (superlative)
kîptirîn (soranîzm) (superlative)
kip


miaf

miaftir (comparative)
herî miaf (merkezî) (superlative)
tewrî miaf (rojavayî) (superlative)
miaftirîn (soranîzm) (superlative)
muaf

bexşandî

Kesê ku ji erkekî hatiye azadkirin,
kesê destûr heye ku erkek giştî bi cih neyîne.

Ew ji eskeriyê hatiye miafkirin.

Destûr jê re hatiye dan ku eskeriyê neke.

Nurettin Demirtaş piştî wek serokê DTPê hate hilbijartin bo Konferansa li YEyê û hin hevdîtinan derket dervayî welat. Piştî çûna wî ya dervayî welat, di derbarê DTPê doza girtinê hat vekirin û derbarê wî bi xwe jî ji sebebê ku xwedê giravî bi raporek sexte xwe ji leşkerîyê muaf kiriye, biryara girtinê derket.


asgarî

asgarîtir (comparative)
herî asgarî (merkezî) (superlative)
tewrî asgarî (rojavayî) (superlative)
esxerî
asxerî

Ji tirkî asgari, ji erebî أَصْغَر (esx¨er).

mînîmûm, kêmtirîn, herî kêm, hindiktirîn, jêrtirîn

Wezîrê Dewletê Mehmet Şîmşek li ser nîqaşên mehaneya asgarî ya karkeran duh axaftineke ecêb kir û got ku li Tirkiyeyê asta mehane "bilind" e.


mînîmûm

mînîmûmtir (comparative)
herî mînîmûm (merkezî) (superlative)
tewrî mînîmûm (rojavayî) (superlative)
mînîmûmtirîn (soranîzm) (superlative)

maksîmûm

asgarî, kêmtirîn, herî kêm, hindiktirîn, jêrtirîn


qeleş

PKK qelleş be, bêbext be, ew ne karê me ye, lê em wek Lotikxane tenê û tenê tiştekî zanin ku ew jî ev e: Kurd û Tirk tucarî nikarin bibin brayên hev. Ew ji qewmê Dêlegura Asenayê, Tatar, hov û dagîrkeran e. Ew nevîyên Hûlagû, Cengizxan, Tîmûrling û nevîyên Kor Mistoyê Kerxana Selanîkê ne. Lê em Kurd Arî ne, Zerdûştî ne, nevîyên Keyxusrew, Şêx Evdilqadirê Geylanî, Selaheddînê Eyyûbî, Ristemê Zal, Şêx Hadî, Şêx Seîd, Seyid Rizo, Simko û Barzanîyê nemir in.


qebzî

قهبزی (Kurdish-Arabic)
qebs
qefs
qefz
qevs
qevz
hefs
hefz
hevz

çikî, miçiqî, girtî, gîre, qepat, hişk, ziwa

Rojek ji rojan jinek navsere ji Amûda rengî navê wê Fermanê, temenê wê derdora 70 sali bû. Wextê dewleta Tirko ya Osmanî fermana filehan anîbû, bavê wê jî ev nav lê kiribû. Icar pîra Fermanê nava wê dêşiya. Geh qebzî dibû û geh nava wê diçû. Zarokê zarokên wê carcara heshesûk hişk dikirin û didanê ji bo nava wê baş biba.

Dr M. Hesen Şêxo, Lotikxane.com, 12/2007


puxt

puxttir (comparative)
herî puxt (merkezî) (superlative)
tewrî puxt (rojavayî) (superlative)
puxttirîn (soranîzm) (superlative)
puxte

pak, paqij, xwerû, saf, sade, petî, pêtû, tisî, tursî, tusî, tirsî

Bi kurtî û puxtî, weko em dibînin wext bi ser ve çû û Kerkûk venegeriya.

Bedran Hebîb: Ji bo Kerkûkê çi maye ko em bikin!, Nefel.com, 12/2007


qirmiz

Di vî gundî de berê gelek roris «giyayê rengên sor û qirmiz» şîn dibû.

Hawar, GUNDÊN LODÊ, Herekol Azîzan, Amadekar: Firat Cewerî, Weşanên Nûdem, cild 2, hj. 24-57, 1934-1943, sala weşandinê: 1998, r. 833

Lakîn ew merovêd ko hiznîne /huzin,keder / ew libasên sor û qirmiz û cilêd faxre ber nakin û destêd xwe hune nakin û çavêd xwe kil nadin û naçine dawatan û kêfxwaşan.

1963, M. MAHMUT BEYAZÎDÎ, Amadekar: Qanadê Kurdo, ADETÊN KURDÎSTAN, Moskowa, r. 36


cihêwaz

cihêwaztir (comparative)
herî cihêwaz (merkezî) (superlative)
tewrî cihêwaz (rojavayî) (superlative)
cihêwaztirîn (soranîzm) (superlative)

Çarem pirtûka helbestan a Arjen Arî, rojên borî bi navê "Eroûtîka" ji Weşanên Lîsê derket.Pirtûka ku ji 96 rûpelan pêk tê, bi gelek aliyên xwe, ji pirtûkên kurdî yên heyî cihêwaztir e.

Davut Özalp: Baba Tahirê Duyem: Arjen Arî, Diyarname.com, 5/2007


destliwa

zengîn, dewlemend, maldar, paredar, dara


zille

Ez îro zille bûme.


dowlemen

zengîn, dewlemend, dara, maldar, paredar


gim

gim kerdey


sere

Bi wateya "ser" ji ser + -e# Bi maneya pîr ji proto-îranî *serde(sal) (anku pirr-salî), hevreha sal, salî, salmend

dusere


nêweş

Gilberte Favra Zaza: Gama ke babîyê ey nêweş kewt, o duwês serr û nêm bi.

Gava ku babê wî nexweş ket, ew diwanzdeh sal û nîv bû?

Di hevpeyivînekê de li gel Hülya Yetişen, wergerandina li zazakî: Roşan Lezgîn bo Zazaki.net, wergerandina li kurmancî bo Wîkîferhengê: Husein Muhammed


verên

Ji ver, têkildarî berê û berî yên kurmancî

Welat de zî, reya verêne metno ke nusîyayo, Mewlûdê Nebî yê Ehmedê Xasî yo (1867-1951). No kitab 1899 de, şaristanê Dîyarbekirî de, çapxaneyê Lîtografya de çape ro ginayo. Mewlûdê Nebî, 16 qismî û 756 rêzî yo, her rêze zî 11 hece ya. No metn seba edebîyatê nuştekî yê kirmanckî sey metno tewr verên qebul beno.

Roşan Lezgîn: Kirmanckî, Kirdkî, Dimilkî, Zazakî, Zazaki.net, 9/2009


legalîze

Ji fransî [Peyv?]légalisé ji légaliser ji legal

legalkirî, serbestkirî, azadkirî,
tişta/ê ku li gor qanûnê serbest e anku ne qedexe ye

legalîze kirin


destbestî

destgirêdayî, kesa/ê ku destên wî hatine girêdan

bêçare, bêmecal, bêkeys, bêîmkan,
kesa/ê ku nikare ti tiştî bike,
kesa/ê ku nikare xwe ji pirsgirêkekê rizgar bike


polîtîze

polîtîzetir (comparative)
herî polîtîze (merkezî) (superlative)
tewrî polîtîze (rojavayî) (superlative)
polîtîzetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî politisé, ji politiser, têkildarî polîtîk, polîtîka.

kirî siyasî, bûyî siyasî, bûyî polîtîk, kirî polîtîk

serfermandarê tirkan Yaşar Buyukanitî jî di civînekê de DTPyî destnîşan kirin û got ko PKK polîtîze bûye û niha jî di parlamentoyê de legalîze dibe. Li ser pirsa rojnamevanan ko qesda wî DTPyî nin? Wî bi awayekî eşkere got ko PKK di Parlamentoya Tirkiyeyê de ye.

Hin kesên bêxîret hebin jî, piranî ne wisa ye, li Ewrûpa gurûba herî aktîf, herî polîtîze kurd in.

2020, Zinarê Xamo, Ji bo Hindik-Rindik daxwazeke biçûk https://web.archive.org/https://zinarexamo.blogspot.com/2020/08/ji-bo-hindik-rindik-daxwazeke-bicuk.html arşîv, zinarexamo.blogspot.com


vila

Vila kerdene.

Wazenî ez to rê sere ra qisey bika. Ez newe ra bîyara vîrê to. To dî ti hema vîst û çar serre yî. Serre hezar û new sey û heştay û heşt a. A serra ke parçeyê welatê to yê cêrî de asmên ra jehr vara. Herinda tovî de erdanê welatê to de bi sehezaran cesedî amey karitiş. Bi sehezaran merdimê welatê to ca û warê xo ra derbeder bîy. Welatan ra vila bîy. Vernîya înan ameye resaye bi Dîyarbekir. Ti a serre newe cîya bîyê. To xo rê ban viraşto, ti deyndar î. Ti pêhesînî ke tayê welatîyê to ha şaristanê Eskîşehîrî de karê înşaatî de gureyenî.

Lezgîn Roşan: Nêweşîya Leblebîyan, Netkurd.com, 7/2009


hetîw

Bi alfabeya latînî nivîsina ههتیو (hetîw).


borek

tişta/ê ku (zû) dibore,
tişta/ê ku demek dirêj venakêşe,
tişta/ê ku zû diçe yan derbas dibe

Divê em tê bigihin ku kêlîkên jîna me
wisan kurt û borek in ku me dem nîne
em paşve bihêlin wan tiştan
yên ku dikarin niha tiştekî biguherrînin.

Salvatore Quasimodo: Û tavilê êvar e, wergerrandin: Husein Muhammed, xwejen.blogspot.com, 12/2007


lîmonî

tiştên ji lîmonê çêbûne yan hatine çêkirin


zimnî

Ji erebî ذمّى (“yê di bin hîmayeya kesekî de”).

veşarî

Bi bêdengî pejirandin, ji kerî qebûl kirin. Li dijî derneketin lê bi gotin jî negotin ku qebûl dike.

Bombebarankirina gundên weke Suredê, Qeletukan, Lêwjê û gundên binara Qendîlê û gundên din yên kûrahiya Kurdistana Iraqê bi aşkereyî têkdana serweriya Iraqê ye. Ev bombebaran bi rizamendiya zimnî ya hêzên Emerîkayê hate kirin, ji ber ko parastina asmanê Iraqê di berpirsiyariya vê hêzê de ye.

Ji daxwiyaniyek Serokatiya Herêma Kurdistanê, krg.org, 12/2007


binav

binavtir (comparative)
herî binav (merkezî) (superlative)
tewrî binav (rojavayî) (superlative)
binavtirîn (soranîzm) (superlative)

kesa/ê yan tişta/ê ku nav heye,
navdar, binavûdeng, meşhûr, namdar


binav

bi-nav, navdar, yê ku nav heye, ne bênav, ne nenas


xurde

Ji farisî
Li Rojava û gelek deverên bakur "xuurde" bikar tînin bi wateya pereyên xurde .


nezîf

kesa/ê ku ji ber rijîna xwîna xwe bêtaqet bûye


neutral

bêalî, bêlayen, alînegir, bêteref, ne alîgir, ne terefdar


notir

Ji fransî neutre yan ji îngilîzî neuter ji latînî neuter (ne ti ji herduyan, ne yek û ne jî ya dî) ji ne- (ne) + uter

bêalî, bêlayen, bêteref, ne alîgir, ne terefdar

ne erênî yan neyînî, ne pozîtîv yan negatîv


nara

hevalno we peyva ' nara ' bihîstîye? Hûn çi dibêjin? "Ew lawikekî pir 'nara' ye, qet ti karî nake. bi ingilîzî: lazy

Mehdi Jafarzadeh di koma "Zimanê Kurdî" de li ser Rûnameyê


qerpeçe

qerpeçetir (comparative)
herî qerpeçe (merkezî) (superlative)
tewrî qerpeçe (rojavayî) (superlative)
qerpeçetirîn (soranîzm) (superlative)

zeft, şidandî, girtî, girêdayî, bestî, berbend

Rejîma Kemalîst a Îttîhad û Teraqiyê ya Menderes û Bayar, gencên Kurdan tenê nehiştibûn û ew raçav kiribûn. Tam jî di nîvê xirindoşa govendê de polîsên bi cilên resmî û sivîl çaqindor dor li wan girtin û nehiştin yek ji wan bilebite û ew qerpeçe kapistû kirin, bê ayde û bê fayde avêtin zindana leşkerî.

Seîdê Sîsî: Senîha Xanim û 49an, Amidakurd.com, 12/2007


anîzaz

anîzaztir (comparative)
herî anîzaz (merkezî) (superlative)
tewrî anîzaz (rojavayî) (superlative)
anîzaztirîn (soranîzm) (superlative)


otokton

xwecih, resen,
mirovên yan ajelên yan riwekên ku ji berê de li deverekê dijîn

Welatek di ronkaya rojê de ji gelên wî yên otokton hat dizîn

sernavê nivîsek Fuat Onen, Nefel.com, 12/007


totalîter

Bi rêya fransî totalitaire, ji latînî totalis ji totus (hemû, tev, giş) anku hemû desthilat di destê hikûmetê de ye.

zordest

Hikûmeta ku zilmê li miletê xwe dike û miletê wê bêmaf e.

Hikûmeta Sûriyeyê rejîmek totalîter e.

Meriv dikane bibêje ko çavkanîyeke pirsgirêkê ev tarifa giştî ya totalîter a Tirkbûnê ye. Bêyî gengeşîya Tirkayetî û pirsgirêka Tirk, tenê wek pirsgirêka Kurd gengeşîkirina pirsgirêkê, hem neheqî ye, hem jî helwesteke wisa ye ko li ber têgîhaştina pirsgirêkê dibe asteng...

Fuat Onen: Welatek di ronkaya rojê de ji gelên wî yên otokton hat dizîn, Nefel.com, 12/2007


domdar

domdartir (comparative)
herî domdar (merkezî) (superlative)
tewrî domdar (rojavayî) (superlative)
domdartirîn (soranîzm) (superlative)
dewamdar

berdewam, daîmî, hemîşeyî, herdemî, hertimî, mayinde, ebedî, herherî, herheyî, hetahetayî
tişta/ê ku her didome, tişta/ê ku nasekine

A rastî, îro di nav tevgera Kurd de partî an derdoreke sîyasî ko têkoşîna çekdar biparêze, çareserîyê di lûla sîlehê de bibîne tuneye. PKKya ko tê gotin xwedîyê li dor 5 hezar çekdaran e, ji 1999an û vir de têkoşîna çekdar naparêze û her wisa bi domdarî dibêje ko dixwaze xwe ji çek bixe jî.

Fuat Onen: Welatek di ronkaya rojê de ji gelên wî yên otokton hat dizîn, 12/2007

Lê divê xortên Kurdan jî bizanibin ku evîn ne tiştekî domdar e.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 108, ISBN 9786054497010


berhiş

berhiştir (comparative)
herî berhiş (merkezî) (superlative)
tewrî berhiş (rojavayî) (superlative)
berhiştirîn (soranîzm) (superlative)
berheş

beraqil, mantiqî, lojîk,
tişta/ê li gor aqilî, tişta/ê ne dijî hişmendiyê

rasyonel, aqilane, hişane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


dej

jibermayî, bermayî, mayî, xercnekirî, serfnekirî


topyekûn

topyekûntir (comparative)
herî topyekûn (merkezî) (superlative)
tewrî topyekûn (rojavayî) (superlative)

tibal, hemiyane, hemûyane, tevayî, temamî, giştî, yekûn

Partîya Hêzên Çekdar ên Tirk ko bi konsepta amadekarîya şerê topyekûn ê li dijî Kurdan tev digere, hewl dide ko vê qaydeya şer û leşkerîyê bicîh bike: “Hêza xwe raber bike ko pêwîstî bi bikaranîna wê nemîne”.


mikemel

mikemeltir (comparative)
herî mikemel (merkezî) (superlative)
tewrî mikemel (rojavayî) (superlative)
mikemeltirîn (soranîzm) (superlative)
mikemmel
mukemel
mekemmel

Ji erebî [Peyv?], têkildarî kamil, kemal, keml, kemilandin, kemilîn

tekûz, kamil, temam, bêkêmasî, bêqisûr, bê-êb, bêeyb


tekûz

tekûztir (comparative)
herî tekûz (merkezî) (superlative)
tewrî tekûz (rojavayî) (superlative)
تەکووز (Kurdish-Arabic)
tekwîz
tekez


paramilîter

Ji fransî paramilitaire ji para- + milîter

nîv-eskerî, nîvleşkerî,
sivîlên ku hatine biçekkirin,
sivîlên çekdar, çekdarên sivîl

Dîyar e ko ev gişt ne çalakîyên ji xwe ber in, ji navendekê tên birêvebirin. Di nav van çalakîyan de rêxistinên mîlîter, paramîlîter hene, ev yek dike ko her çiqas ev çalakî sîvîl xuya bikin jî, divê meriv bihesibîne ko bi rastî encamên manîpulasyonên leşkerî ne.


negro

Deyn ji spanî û portugalî negro (“reş”), ji latînî nigrum, forma akûsatîva nêr ya niger (“reş”). Cotrehê noir.


şîzofrenîk

şîzofrenîktir (comparative)
herî şîzofrenîk (merkezî) (superlative)
tewrî şîzofrenîk (rojavayî) (superlative)

Êdî bes e! Bi wê siyaseta xwe ya bê ser û ber û şîzofrenîk ve, xewn û xeyalên vê civaka nebalixbûyî neke ber devê dêleguran û kenê gurên boz bi me neyne.

Evdile Koçer: Êdî bes e!, Azadiyawelat.com, 12/2007


aqilkemal

aqilkemaltir (comparative)
herî aqilkemal (merkezî) (superlative)
tewrî aqilkemal (rojavayî) (superlative)
aqilkemaltirîn (soranîzm) (superlative)


murtecî

paşverû, kevneperist, konservatîv, yobaz,
kesa/ê ku dixwaze edetên berê bimînin û reform çênebin

fanatîk, fundamentalîst, bêtolerans, bêtehemil^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


this

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-this.wav

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


very

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-very.wav


every

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-every.wav


big

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-big.wav


back

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-back.wav


hour

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-hour.wav


enough

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-enough.wav


any

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-any.wav


close

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-close.wav


necessary

gerek, lazim, hewce, pêdivî, pêwîst, bi fer dîtin


still

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-still.wav


even

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-even.wav


alone

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-alone.wav


sweet

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sweet.wav


foreign

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-foreign.wav


worst

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-worst.wav


likely

ihtimal e ku..., dibe ku, wisa dixuye ku


single

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-single.wav


heavy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-heavy.wav


third

first
second
third
fourth
fifth
sixth
seventh
eighth
ninth
tenth
eleventh
twelfth
thirteenth
fourteenth
fifteenth
sixteenth
seventeenth
eighteenth
ninteenth
twentieth
twenty-first
twenty-second
twenty-third

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-third.wav


difficult

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-difficult.wav


equal

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-equal.wav

wekhev, yeksan, hevta, hempa, hevber, beramber


real

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-real.wav

bûnmend, rast, dirist, reel, heyî, heqîqet


given

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-given.wav


few

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-few.wav


glad

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-glad.wav


dilgeş

dilgeştir (comparative)
herî dilgeş (merkezî) (superlative)
tewrî dilgeş (rojavayî) (superlative)
dilgeştirîn (soranîzm) (superlative)

şad, dilşad, dilxweş, kêfxweş, bicoş, neşedar, coşdar, bikêf, bextiyar


usual

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-usual.wav


former

(ya/yê/yên) pêştir, berê, kevne-, pêşîn, pêşane

çûyî, bihurî, din, dîtir, par (sala çûyî), do, duh


important

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-important.wav


middle

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-middle.wav


main

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-main.wav


great

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-great.wav


lost

We lost everything


hevxem

hevxemtir (comparative)
herî hevxem (merkezî) (superlative)
tewrî hevxem (rojavayî) (superlative)
hevxemtirîn (soranîzm) (superlative)
hemxem

xemgîn li gel kesek din,
hevpar li gel xemên kesa/ê ku belayek hatiye serî,
kesên ku ji ber heman sedemê xemgîn in

Serokê Kurdistanê êrîşa terorîstî ya ko duhî li Mexmûrê li himberî baregehê PDK-ê hatî kirin û di encamê de 32 kes hatîn kuştin û 115 kes birîndar bûyîn şermezar kir û hevxemiya xwe bo kesûkarên kuştî û birîndaran diyar kir, sersaxî ji bo kesûkarên kuştiyan xwest û hêvî kir ko birîndar bi rojekê zûtir sax û selamet bin.


silver

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-silver.wav


complete

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-complete.wav


ij

ijtir (comparative)
herî ij (merkezî) (superlative)
tewrî ij (rojavayî) (superlative)
ijtirîn (soranîzm) (superlative)
ji

ij bûn


estetîk

hunerî, delal, spehî, bedew, ciwan, rind, xweş, xweşik
(bi taybetî berhemek wêjeyî yan hunerî)


rûspî

serfiraz, serbilind, şanaz, ne rûreş, bê guneh, ne şermezar,
kesa/ê ku karên qenc kirine û loma di nav xelkê de tên hezkirin

Law ji xatûnê dibêje
Tu mexaz ya dil divête
Da ji Heq nebin fîhête
Rûspî bin qiyametê


hutim

hutimtir (comparative)
herî hutim (merkezî) (superlative)
tewrî hutim (rojavayî) (superlative)
hutimtirîn (soranîzm) (superlative)


tekane

tekanetir (comparative)
herî tekane (merkezî) (superlative)
tewrî tekane (rojavayî) (superlative)

bi tenê, tenêka, yek-yek, kit-kite, tek-tek

Jixwe tekane odeya vê malê bû ev ode û delaliya Remezan bû.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 66, ISBN 9786054497010


zûmeş

zûmeştir (comparative)
herî zûmeş (merkezî) (superlative)
tewrî zûmeş (rojavayî) (superlative)
zwîmeş
zîmeş

kesa/ê yan tişta/ê ku zû dimeşe anku bi rê ve diçe


necîb

zadegan, malmezin, arîstokrat, torin, esilzade


zahid

Ji erebî زاهد (zahid) ji rehê ز ه د (z-h-d-, “terk kirin, dest jê berdan, ji xwe re nekirin xem”), hevrehaزهد (zuhd, “zahidî”).

Kesa/ê ku dest ji karûbarên yan zewqa dinyewî berdaye û xwe gorî peristinê kiriye.

Wan dest û zend û sa'idanMey dane şeyx û zahidanMestî be çeşmê şahidan


zaîl

zaîltir (comparative)
herî zaîl (merkezî) (superlative)
tewrî zaîl (rojavayî) (superlative)
zayil

tişta/ê ku dê nemîne, ne ebedî, ne herheyî, ne berdewam


second

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-second.wav


minute

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-minute.wav


spent

jikarkevtî, bêkêr, dembiserveçûyî, saqitbûyî


grand

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-grand.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-grand.wav


common

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-common.wav


another

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-another.wav


well

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/This day is not going well.ogg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Well, I am sorry. - It’s okay, Anna.ogg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-well.wav


perfect

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-perfect.wav

kamil, temam, bêkêmasî, bêqisûr, bênuqsan


speaking

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


basko

baskotir (comparative)
herî basko (merkezî) (superlative)
tewrî basko (rojavayî) (superlative)
baskotirîn (soranîzm) (superlative)
baskuh
baskko
baskkuh

bêçeng, bêbask,
firindeya ku çeng û baskên wê jê hatine qusandin anku kokirin

Arjîn kewê ku ji hevalekî xwe sendibû anî malê û ji bo nefire, nere ciyê jê hatiye, wê basko kir.


besît

besîttir (comparative)
herî besît (merkezî) (superlative)
tewrî besît (rojavayî) (superlative)
besîttirîn (soranîzm) (superlative)
basît


basît

basîttir (comparative)
herî basît (merkezî) (superlative)
tewrî basît (rojavayî) (superlative)


entegre

entegretir (comparative)
herî entegre (merkezî) (superlative)
tewrî entegre (rojavayî) (superlative)
entegretirîn (soranîzm) (superlative)
integre
întegre
adapte
asîmîle

Bi rêya fransî intégré ji intégrer ji latînî integrare.

asîmîle, bişaftî, helandî,
tiştê ku têkilî nav tiştek bûye ta ku ew tiştê pêşî êdî xweser û wek xwe nemaye

kesê yan miletê ku fêrî ziman û çandeyek din bûye

Gelek kurd baş entegreyî jiyana Ewropayê nebûne.


otorîter

otorîtertir (comparative)
herî otorîter (merkezî) (superlative)
tewrî otorîter (rojavayî) (superlative)
otorîtertirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî authoritaire, têkildarî otorîte

totalîter, diktatorane, zalim, zordar, stemkar

Piştî salên 1989-an dawiya şerê sar hat. Dinya, partî, dewlet ji nû ve ava bûn: Ev pêvajoya hîn dom dike. PKK bi taybetiya xwe ya dema şerê sar û bi xusûsiyetên xwe yên nedemokrat, otorîter û totalîter hem li Bakurê Kurdistanê, hem jî li beşên din yên Kurdistanê zerarê dide tevgera Kurdistanê. Ji bona vê divê PKK xwe biguherîne.

Ibrahîm Güçlü: Terora bêesalet/kor – PKK û Erdogan - Buyukanit..., Nefel.com, 1/2008


angry

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-angry.wav


narrow

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-narrow.wav


dry

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-dry.wav


quiet

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-quiet.wav


opposite

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-opposite.wav


double

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-double.wav


mean

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-mean.wav


afraid

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-afraid.wav

I am afraid that...


various

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-various.wav

têvel, muxtelîf, corawcor, cuda-cuda, ji gelek cûnan


grave

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-grave.wav


fanatîk

fanatîktir (comparative)
herî fanatîk (merkezî) (superlative)
tewrî fanatîk (rojavayî) (superlative)
fanatîktirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî fanatique ji latînî fanum (“peristgeh”).

serhişk, tundrew, rêhişk, ekstremîst, fundamentalîst

19.01.2009, Zinar Ala, Ji bo kurdên fanatîk: Bila agirê kînê we kor neke https://web.archive.org/https://zinarala.wordpress.com/2009/01/19/ji-bo-kurden-fanatik-bila-agire-kine-we-kor-neke/ arşîv, zinarala.wordpress.com


sû

Ji proto-hindûewropî *seh₂l-, hevrehên kurmancî sil, sûr, şor (2) û xwê, soranî swêr, zazakî sol (xwê) û solin (sûr / şor 1), rusî соль (soli: xwê), latînî sal (xwê), fransî sel (xwê), îngilîzî salt (xwê)...

(xwarina bi binê beroşê ve) sotî / şewitî.


sabit

Ger li kaba me nehin metqeb û bizmarê hudûsDil di deryayê qidem qaf e bi sabit qedem îGerçi da'im li serê ferqe me minşarê hudûs


westar

westartir (comparative)
herî westar (merkezî) (superlative)
tewrî westar (rojavayî) (superlative)
rawestar
rawistar
wistar

Ji westîn -în + -ar. Bide ber farisî استوار (ostuvar), farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (ewistewar).

sabit, sekinî, rawestar, neliv yan neguher


sazgar

sazgartir (comparative)
herî sazgar (merkezî) (superlative)
tewrî sazgar (rojavayî) (superlative)

Wek çawa çanda kurdî ko hejar e, xwarin û dab û nerîtên xwarinê jî berjêr in. Lê belê Kurdistan ji destpêka dîrokê ve welatekî avedan bûye, welatek e em dikarin bêjin keş û hewa wê sazgar e, ava wê heye, kiştûkal baş e û çêregehên berfireh hene bo pez û dewaran, li wê gorê diviya bû civaka kurdewarî xwediyê nerîteke pêşketîtir ya xwarinê bûya ji ya ko heye. Xwarin ji berhemên şînahî yan ajelan tên çêkirin û ev jî li Kurdistanê pir in.

Bedran Ehmed: Çanda xwarinê di kavilgeha Kurdistanê de, Nefel.com, 1/2008


avedan

avedantir (comparative)
herî avedan (merkezî) (superlative)
tewrî avedan (rojavayî) (superlative)
avedantirîn (soranîzm) (superlative)
awedan


duqolî

Dualî, duhêlî, durexî, duterefî,
tiştê ku du kes yan du alî tê de beşdar in.

Peywendiyên duqolî.

Iraq û Tirkiyeyê balê dikişînin ser girîngiya têkiliyên duqolî.

Berhem Salih li gor Pukmedia.com, 1/2008


sêqolî

sêalî, sêhêlî, sêrexî, sêterefî,
tiştê ku sê kes yan sê alî tê de beşdar in

peywendiyên sêqolî


sosyal

Bi riya fransî social, ji latînî socialis, têkildarî societās (“yekîtî, civak”), ji socĭus (“heval, hevbend”).

mirovhez

Kesa/ê ku ji mirovan û suhbetên wan hez dike, mirova/ê ku dixwaze dema xwe li gel mirovên din derbas bike.


gendel

bertîlwergir, bertîlxwer, bertîlstîn, rişwetgir, rişwetwergir, rişwetxwer, korupt,
rişwetstîn, bertîlgir, bertîlxor, bertîlxwir, bertîlxur, rişwetxwer, rişwetstîn, bertîlstîn,
kesa/ê bertîlan werdigire anku distîne

genî, gemar, fistewî, lewitî, pîs, heram

Heke ji tirsan nebe dê hemî diz, eşqîya, virek û gendel jî berê xwe bidin ser gora Ataturk û sonda pêgirîya xwe ya ji bo înqîlabên Kemal bixwînin!


bot

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-bot.wav


mexlûb

mexlûbtir (comparative)
herî mexlûb (merkezî) (superlative)
tewrî mexlûb (rojavayî) (superlative)
mexlûbtirîn (soranîzm) (superlative)
maxlûb

sexer, têkçûyî, binketî, zorbirî, xusirî, xusaretbûyî

Benjamin dibêje mafên yên ko di dîrokê de mexlûp bûne li ser me heye.

1/2008, Mihemed Evdila, Sal duhezar û x https://web.archive.org/http://www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr=3&RubricNr=&ArticleNr=2896 arşîv, Nefel.com


boon

boon voyage


fit

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-fit.wav


safe

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-safe.wav


serve

servetir (comparative)
herî serve (merkezî) (superlative)
tewrî serve (rojavayî) (superlative)

Kesê ji dîtina serve dad neke.


famous

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-famous.wav


jêrav

jêravtir (comparative)
herî jêrav (merkezî) (superlative)
tewrî jêrav (rojavayî) (superlative)
jêravtirîn (soranîzm) (superlative)


kemalîst

Ji tirkî Kemalist (ji navê Mustafa Kemal Ataturk); wekheva Kemal + -îst.

Kesê ku kemalîzmê diparêze yan ji kemalîzmê hez dike. Dilsozê kemalîzmê, piştevanê kemalîzmê.

(...) dive kurd xwe ji şaşî û çewtiyên ku nivîskaren kemalîst kirine, biparezin.

Mehmed Uzun, Hêz û Bedewiya Pênûsê, Weşanên Nûdem, 1993


melûm

melûmtir (comparative)
herî melûm (merkezî) (superlative)
tewrî melûm (rojavayî) (superlative)
melûmtirîn (soranîzm) (superlative)
malûm
me'lûm
mahlûm
mehlûm
me'lîm

diyar, xwiya, aşkere, berçav, belî,
tişta/ê ku gelek baş tê zanîn

aşkira, xuya, zelal^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


mestir

Têkilî mezin + -tir, hevreha farisî مهتر (mehter), pehlewî mih/mêh (mezin), ji proto-hindûewropî, binere mezin.

Elmasxan yek ji kurdên bakurê Kurdistanê, ji binecîhên bajarê Cizîra Botanê ye. Ew keça Mihemed û Asya xanimê ye ko di sala 1894an de li gundê Xargulê hatiye dinyayê. Elmasxan dotmama dengbêja navdar Meryemxanê ye û ew deh salan ji Meryemxanê mestir bûye.

2/2008, Enwer Karahan, Elmasxan, Nefel.com


seferber

seferbertir (comparative)
herî seferber (merkezî) (superlative)
tewrî seferber (rojavayî) (superlative)

Cimandî, mobîlîze, birêkxistî, amadekirî.

Elmasxanê wê demê îmkanek pêde kiriye û ev îmkan ji bona xizmeta huner û hunermandên kurd seferber kiriye.

Enwer Karahan: Elmasxan, Nefel.com, 2/2008


mihîb

mihîbtir (comparative)
herî mihîb (merkezî) (superlative)
tewrî mihîb (rojavayî) (superlative)
mihîbtirîn (soranîzm) (superlative)
mihûb
muhîb


xulole

xuloletir (comparative)
herî xulole (merkezî) (superlative)
tewrî xulole (rojavayî) (superlative)
xilole

Ji aramî ܚܠܠܐ (xilala, “xulole, kun, çal”), hevreha îbrî חלל (xalal: xulole, kun, qul, çal, navber...), erebî خلال (xilal: navber, navbir, navbeyn). Ji eynî rehî: qul.

dara xulole

ne peyt, ne mukim, ne qayim, ne xurt, bêserûber


apatîk

apatîktir (comparative)
herî apatîk (merkezî) (superlative)
tewrî apatîk (rojavayî) (superlative)
apatîktirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî apathique ji apatî ji yewnaniya kevn ἀπάθεια (bêhestî) ji ἀ- (bê-; ne-) + πάθος (hest)

bêhest, terkexem, bêmereq,
kesa/ê mereqê ji ti tiştî nake


kartû

kartûtir (comparative)
herî kartû (merkezî) (superlative)
tewrî kartû (rojavayî) (superlative)
kartûtirîn (soranîzm) (superlative)
kartî
karto
wêdetir
wêvetir

Nanê kartû, şîrê kartû...

Cîhan Roj: Peyvên herêmî, Diyarname.com, 3/2008


fehş

fehştir (comparative)
herî fehş (merkezî) (superlative)
tewrî fehş (rojavayî) (superlative)
fehştirîn (soranîzm) (superlative)
faş
fahş
fahîşe
fihûş

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


sansasyonel

sansasyonî, provokatîv, sosret, seyr, ecêb


gij

gijtir (comparative)
herî gij (merkezî) (superlative)
tewrî gij (rojavayî) (superlative)
gijtirîn (soranîzm) (superlative)
gêj
giş

Porê gij.


krîstalîze

Ji îngilîzî crystallize herwiha wek krîstal + -îze.


centilmen

Deyn ji îngilîzî gentleman ji gentle + man.


centilmen

xweşmêr, ciwamêr, ciwanmêr, mêrê çê, kibar, ciwanmerd, camir


sekran

Saqî şewişîn bi abî hengûr
Mitrib herişîn bi hîtî sentûr
Qewal û muxenî û xezelxwan
Mexmûr û siyah û mest û sekran


empoze

empozetir (comparative)
herî empoze (merkezî) (superlative)
tewrî empoze (rojavayî) (superlative)
empozetirîn (soranîzm) (superlative)

sepandî, ferzkirî, zerûrîkirî, mecbûrkirî, neçarkirî,
 bi zorê dayî pejirandin, bi kotekî dayî qebûlkirin

Amanca bingehîn a van çalakîyan ev e ku di kurdan de, di jin û zarokan de nasnameya kurd bipelêxe, tune bike. Ji bilî tunekirina zimanê kurdî û kultura kurdî, di şûna wan de empozekirina zimanê tirkî û kultura tirkî, wekî din tu wateyeka din têde nîn e.

İsmail Beşikçi: Komeleya Piştgiriya Jiyana Nûjen Çi Dide Kurdan?, wergerrandin: Roşan Lezgîn, Peyamaazadi.com, 3/2008


qîzîn

qîzîntir (comparative)
herî qîzîn (merkezî) (superlative)
tewrî qîzîn (rojavayî) (superlative)
qîzîntirîn (soranîzm) (superlative)
qîzî
qîjîn

keçîn, yê keçan, yên qîzan,
têkildarî keçan anku qîzan

Ev polîtîkaya ku li hemberî kurdan tê şuxulandin, helbet polîtîkayeka paşverû ye. Polîtîkayeka wisa ye ku nasnameya meriv a bingehîn, nirxên kesayetîya meriv dipelêxe, tune dike. Lê yek ji yên ku herî zêde piştgirî didin vê polîtîkayê, yên ku vê tawana li hemberî merivayetîyê pêk tîne Komeleya Piştgirîya Jiyana Nûjen e. Komele û sereka komeleyê Profesor Türkan Saylan di warê asîmîlekirina zarokên kurdan de, bi taybet asîmîlekirina zarokên qîzîn yên kurdan, yên herî li pêş, yên herî çalak in. Divê ev kampanyayên “Bavo min bişîne xwendegehê”, “Haydê keçno xwendegehê” di vê çarçoveyê de bêne dîtin. Xwendegeh, xwendin bona herkesî girîng in. Bona kurdan jî. Lê amanca bingehîn a xwendegehên bona kurdan ew e ku kesayetîya kurd û nasnameya kurdî bipelêxin, amanc ew e ku wan bikin tirk. Ji vê çendê ne nûjen e.


berhewa

berhewatir (comparative)
herî berhewa (merkezî) (superlative)
tewrî berhewa (rojavayî) (superlative)
berhewatirîn (soranîzm) (superlative)
بەرهەوا (Kurdish-Arabic)
berhawa

tişta/ê ku li derve ye anku li ber hewayî ye,
tişta/ê ku ne li hindir anku têde ye

Kepir û pavyon avaniyên berhewa ne.

Ji sedsalan vir de wan (tirkan) kurd ji xwe re ewqas piçûk û nizm dîtine ku qasî zerêqeder mafek kurdan yê neteweyî û mirovî nenasîne û bi dilê xwe nedane. Ji bo vê jî, ji tirkan tiştek, an jî aştî hêvîkirin her berhewa ye. Bêjeya "aştî" gotinek hêja ye. Aşî navbeyna du hêzan de pêk tê. Hêzek bi serê xwe ti caran nikare aştiyê çêbike. Ji bo vê sedemê jî bi xwesteka yekalî aştî nabe!

A. Balî: Rewşa tirk û kurdan li Tirkiyê, Gelawej.org, 12/2006


dehşet

saw, sehm, hêb, hêw, toqîn, qurf, erjeng, sersûrhêner


off

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-off.wav


berdad

berdad kirin

Biryara qebûlkirina doza ji bo girtina AKP-ê bi yekdengî hat qebûl kirin. Çar endamên Dadgeha Destûrê mixalif bûn ku serokkomar Abdullah Gul bê dadgehkirin. Lê bi pirraniyê biryar hat girtin ku serokkomar jî bê berdadkirin.


mehcûb

mehcûbtir (comparative)
herî mehcûb (merkezî) (superlative)
tewrî mehcûb (rojavayî) (superlative)
mehcûbtirîn (soranîzm) (superlative)


serşor

serşortir (comparative)
herî serşor (merkezî) (superlative)
tewrî serşor (rojavayî) (superlative)
serşorr
serşûr
serşûrr

şermezar, rûreş, mehcûb,
ne serfiraz, ne serbilind

Têkiliyên David Petraeus û desthilata Kurdistanê pir xweş in û di dema wî de eskerên emerîkî û kurdan li Silêmaniyê operasyonek li hemberî ”tîmên taybet yên eskerî yên tirkan” kir û telîs kir serê zelamên tirkan û ew serşor kirin.


round

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-round.wav


obez

obeztir (comparative)
herî obez (merkezî) (superlative)
tewrî obez (rojavayî) (superlative)
obeztirîn (soranîzm) (superlative)

Bi rêya fransî obèse yan îngilîzî obese ji latînî obesus ji obedere (zêde xwarin) ji edere (xwarin)


micerid

Ji erebî مُجَرَّد (mujarrad, “ya/yê ku tenê ye”).


xilêl

xilêltir (comparative)
herî xilêl (merkezî) (superlative)
tewrî xilêl (rojavayî) (superlative)


biyanîperist

kesa/ê ku dijî miletê xwe alîkariya biyaniyan dike


vindî

No darqeweno bêtoşe û har Omer Ulusoy ke bi eslê xo yew dewa Qeyserî ra yo, mîyanê teşkîlatê MHP de bîyo. Nê mîlîtanê darqewanî Unîversîteya Akdenizî de bi demançe êrîşî wendekaran kerd la nika mîyan ra bîyo vindî, nêaseno. Heme teşkîlatê polîsê Tirkîye kewtê ey dima la o nêaseno.


used

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-used (used to).wav

miste'mil, bikarhatî, tiştê ku berî niha hat be bikaranîn


sure

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sure.wav


çaplûs

çaplûstir (comparative)
herî çaplûs (merkezî) (superlative)
tewrî çaplûs (rojavayî) (superlative)
çaplûstirîn (soranîzm) (superlative)

şelaf, şalûs, seypesan, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz

şalûz^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


şelaf

şelaftir (comparative)
herî şelaf (merkezî) (superlative)
tewrî şelaf (rojavayî) (superlative)

çaplûs, şalûs, seypesan, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz


şalûs

şalûstir (comparative)
herî şalûs (merkezî) (superlative)
tewrî şalûs (rojavayî) (superlative)
şaloz
şalwîz
şalîz
şalûz

hîlebaz, lêbok, sixtekar, cembaz, durû, derewîn, virrek, ne rastgo, ne wefadar

çaplûs, şelaf, seypesan, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz


seypesan

seypesantir (comparative)
herî seypesan (merkezî) (superlative)
tewrî seypesan (rojavayî) (superlative)
sêpesan

çaplûs, şelaf, şalûs, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz


thick

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-thick.wav


nice

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-nice.wav

delal, rind, xweş, hestîsivik, taze, xwînşîrîn, girnoş, law, keleş, nazenîn, nazik, melahîm, nerm, razirav


active

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-active.wav


cross

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-cross.wav


lower

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-lower.wav

Forma komparatîv ji rengdêra low.
nizmtir


sudden

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-sudden.wav

nişka, nişkê, nişkav, nepayî, çaverênekirî, nişkegav

One day, sudden winds took our ship onto some rocks.

Rojek, bayên yekcar keştîya me li ser hin keviran bir.


separate

veqetî, cuda, cihê (ne pê re, ne li gel)


veqetî

Maneya vê peyvê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, kerem bikin binivîsin.


rid

Get rid of


brave

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-brave.wav


grey

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-grey.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-grey.wav


opere

operetir (comparative)
herî opere (merkezî) (superlative)
tewrî opere (rojavayî) (superlative)
operetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji fransî opéré ji opérer ji latînî operari (“kirin, encam dan”).

Opere kirin.


patriotic

welathez, welatperwer, welatparêz, patriyotîk


patriyotîk

patriyotîktir (comparative)
herî patriyotîk (merkezî) (superlative)
tewrî patriyotîk (rojavayî) (superlative)
patriyotîktirîn (soranîzm) (superlative)


stormy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-stormy.wav


exact

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-exact.wav


Egyptian

misrî (têkildarî gelê Misrê yan zimanê wan)


dull

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-dull.wav


mehelî

deverî

Kesa/ê yan tişta/ê mehelekê yan li wê derê.


taxî

mehelî

Kesa/ê yan tişta/ê taxekê yan li wê derê


autumn

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-autumn.wav


national

Ji fransiya navîn national, wekheva nation + -al.

National Oceanic and Atmospheric Administration


humble

derûnbiçûk, nefsbiçûk, sernerm, mitewazi


dilxwaz

dilxwaztir (comparative)
herî dilxwaz (merkezî) (superlative)
tewrî dilxwaz (rojavayî) (superlative)
dilxwaztirîn (soranîzm) (superlative)
دلخواز (Kurdish-Arabic)

xwazyar

Kesê ku dixwaze tiştekî bike; kesê ku ne ji bêdilî yan neçarî tiştekî dike.

Vê ra bileyîze tu bi setrenc
Şertê xwe ji wî bixwaze dilxwaz
Dê keşif bibit heqîqeta raz

Diyar e ku dilxwaz şertekî bi nav û deng bû, ji ber ku di Mem û Zîna seydayê Xanî de jî heye. Ji bo ku Mîr rastiya evîna Memê ji Zînê re zanibe doza listika şetrencê lê dike. Kî zora kê bibe jî çu pere û diravan qezenc nake lê divê şerte wan bi dilxwaz be. Ango ya dilê xwe û xwesteka xwe eşkera bike.

Mele Mehmûdê Bayezîdî, Amadekar: Jan Dost Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, 2010, r. 92, ISBN 9789944360678


terrible

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-terrible.wav


extreme

ekstrem, aşirî, mifrîd, zêde, pirole, dijwar, tund


ekstrem

ekstremtir (comparative)
herî ekstrem (merkezî) (superlative)
tewrî ekstrem (rojavayî) (superlative)
ekstremtirîn (soranîzm) (superlative)

Deyn ji îngilîzî extreme, ji latînî extremus ji exterus (derve, der)

aşirî, mifrîd, zêde, pirole, dijwar, tund

Wahabîzm terîqeteke pir ekstrem e, kesên ne ji xwe, hemû misilmanên din wek kafir dibîne, qetla wan helal û talankirina malên wan jî rast dibîne.

Zinarê Xamo: Qiralê Suûdî li vê dinyayê pere û li wê dinyayê jî Cinnetê li milet belav dike, zinarexamo.blogspot.com, 4/2008


mifrîd

mifrîdtir (comparative)
herî mifrîd (merkezî) (superlative)
tewrî mifrîd (rojavayî) (superlative)
mifrîdtirîn (soranîzm) (superlative)
mifrît
mufrîd
mufrît

Ji erebî مُفْرِط (mufriṭ) ji rehê ف ر ط (f-r-ṭ)

aşirî, ekstrem, zêde, pirole, dijwar, tund

Li Rûsyayê heta niha 17 rêxistinên terorîst û rêxistinên mufrît hatine qedexekirin

pir, lape, bêqam, bêhed^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


popular

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-popular.wav


cheap

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-cheap.wav


biçûçik

biçûçiktir (comparative)
herî biçûçik (merkezî) (superlative)
tewrî biçûçik (rojavayî) (superlative)
biçûçiktirîn (soranîzm) (superlative)
biçûçk
piçûçik
piçûçk


biçkok

biçkoktir (comparative)
herî biçkok (merkezî) (superlative)
tewrî biçkok (rojavayî) (superlative)
biçkoktirîn (soranîzm) (superlative)
biçkûk
piçkûk
piçkok


fediyok

fediyoktir (comparative)
herî fediyok (merkezî) (superlative)
tewrî fediyok (rojavayî) (superlative)
fediyoktirîn (soranîzm) (superlative)

Min di vê êvara 21 nîsanê de, di pencereya oda xwe re berê xwe da ezmanê vê xerîbî û mihaciriya kambax û min çavên xwe li stêrkên qamûflekirî, li heyva li çardeyê û li şopa lingên kadizê gerand; min çavên xwe di pişt wê reşayiya nedirûtî re li asoyên bêrîkirinê û çirûskên hisretê gerand; min di nav xeriqandina bêûcaxiyê re xwe li bin darên gûz û mişmişên baxçeyên evînê bezikand; min xwe li dawên kenêr û qizwanên ko xapên evîndarên fediyok bûn rakişand û min hewil da ko li ser kursiyeke rûqayişî, li ber bedena Diyarbekirê, li qiraxa Çemê Dîcleyê, li parqa qahwexaneya Evdî ya li Deriyê Mêrdînê bi du dostên kevnare re bibim mêvan û çayekê vexwim...

Enwer Karahan: Li min bibûre, Berken Bereh, Nefel.com, 4/2008


tevane

tevanetir (comparative)
herî tevane (merkezî) (superlative)
tewrî tevane (rojavayî) (superlative)

Ka çima hindikan zimanê nivîsînê bi kar dianî û nebûbû tiştekê tevane jî sedemên xwe hebûn. Ji wan sedeman jî mimkin e yek ew bûbe ko ziman alavekê zordestan bû. Bi navê dêrê û bi navê dînî hukim li xelkê dihat kirin. Yên ko ji texa desthilatdar bûn nedixwest xwendin û zanîn ewqas berbelav û tevane bibit. Lewma eger zanayekê felsefeyê li Londonê jî felsefeya xwe bi latînî binivîsîba ne xem bû. Kêm kes hebûn ko ji felsefeyê fehm bikin û yên ko fehm dikir jî nedixwest xwe biînin rêza xelkê nexwenda yê kolanan. Wan dixwest bi latînî binivîsin da xelkê xizan û nexwenda zêdetir hêbetî û ecêbmayî yên zimanê wan bibin. Wan nedixwest bi zimanê xelkê binivîsin da xelk jî tênegehin.

4/2008, Lezgîn Çalî, Kurdên soran û kemalîst dikarin li hemberî kurmanciyê bibin hevalbend, Nefel.com


fourth

first
second
third
fourth
fifth
sixth
seventh
eighth
ninth
tenth
eleventh
twelfth
thirteenth
fourteenth
fifteenth
sixteenth
seventeenth
eighteenth
ninteenth
twentieth
twenty-first
twenty-second
twenty-third


dilgiran

dilgirantir (comparative)
herî dilgiran (merkezî) (superlative)
tewrî dilgiran (rojavayî) (superlative)
dilgirantirîn (soranîzm) (superlative)
دلگران (Kurdish-Arabic)
dilgran

nîgeran, dilwas, xemgîr, xemxwer, gumandar, bifikar, bitirs

Ez gelek dilgiran dibim dema ew cigara di jora me ya nivstinê ve dikêşît.

xeyidîn, sil, dilmayî, tûre, xeydan, suhketî, muxber

Babê min gelek dilgiran bû dema zanî es bisernekeftim.


supreme

raser, bilind (tirîn), berz (tirîn), bala (tirîn)


total

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-total.wav


kaşer

kaşertir (comparative)
herî kaşer (merkezî) (superlative)
tewrî kaşer (rojavayî) (superlative)
kaşertirîn (soranîzm) (superlative)
koşer


tirkîst

tirkhez

Dostê/a tirkan, hevalê/a yan hevbendê/a tirkan.

Rêberê PKK-ê yê kemalîst û tirkîst Abdullah Ocalan çiqasê ji PDK û YNK-ê û dewleta li başûrê Kurdistanê aciz be hewqasê jî ji dewlemend û sermayedarên bakurê Kurdistanê jî aciz e û îdia dike ko cihû piştgiriya wan dikin.


tirkdost

tirkhez

Dostê/a tirkan, hevalê/a yan hevbendê/a tirkan


fool

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-fool.wav

bêhiş, bêaqil, nezan, cahil, ehmeq, debeng , xweşmirov


bury

gor kirin, binax kirin, defin kirin, (di bin avê de) veşartin


beloq

beloqtir (comparative)
herî beloq (merkezî) (superlative)
tewrî beloq (rojavayî) (superlative)
beloqtirîn (soranîzm) (superlative)
biloq
bilot

çavên beloq

Bi van pirsan guh û çavên wê bêtir beloq bûbûn.

Mîran Janbar, Qolyeya Cécileê, Weşanxaneya Lîs, 2012, çapa 1ê, r. 28, ISBN 9786054497010

Qirînek pê ket: perpitî, şewişî, bi masayê girt û pê ve ma, çevên wî beloq bûbûn, devê wî vekirî dikir helkehelk

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, r. 72, ISBN 978-605-2246-80-1

zêde zelal, pirr eşkere, baş berçav, balkişîner

Erê, lê di wê hevpeyivînê de tesbîteke te hebû ko ji nav tevahîya hevpeyivînê bêtir derketibû pêş. Ji qewla hinan pir ”beloq” bû.


nexwendewar

bêsewad, ne xwendewar, cahil, ummî,
kesa/ê ku nizane bixwîne û binivîse


derneqot

derneqottir (comparative)
herî derneqot (merkezî) (superlative)
tewrî derneqot (rojavayî) (superlative)
derneqottirîn (soranîzm) (superlative)
dernexûn
serqot

Tiştekî wek beroşê ku devê wê ne li jor be lê li jêr be. Danîna beroşê an sîtil an tiştekî wekî wan ku devê wan li erdê be ne li hewa

Dibêjin wê beroşê derneqot ke, ango bi ser devê wê de deyne.


berbelav

berbelavtir (comparative)
herî berbelav (merkezî) (superlative)
tewrî berbelav (rojavayî) (superlative)
berbelavtirîn (soranîzm) (superlative)
بەربەلاڤ (Kurdish-Arabic)
berbelave
berbilav

Ji ber- + belav. Ber modela tirkî yaygın hatiye dariştin, derî mediyaya Kurdistana Bakurî peyda nabe.

êşek berbelav

Îngilîzî zimanek berbelav e.


dilme

Hêka bi qalikê xwe ve nîvco hatiye kelandin. Bi vî hawî spîk û zerika hêkê ne tam hişk dibe nejî wek avê ruhn dimîne


reşokî

Rengê ber bi reş, rengê nêzî reş û reşbûn têde heye


reşole

reşoletir (comparative)
herî reşole (merkezî) (superlative)
tewrî reşole (rojavayî) (superlative)
reşoletirîn (soranîzm) (superlative)
reşole


reşûşîn

reşûşîntir (comparative)
herî reşûşîn (merkezî) (superlative)
tewrî reşûşîn (rojavayî) (superlative)
reşûşîntirîn (soranîzm) (superlative)
reşpatî

Ew rengê li ser çermê mirova çêdibe dema ku ziyan bi lêxistin, lêdan an bi pestoyê tê gihandin çerm bê ku çerm biçire an birîn bive


zivir

zivirtir (comparative)
herî zivir (merkezî) (superlative)
tewrî zivir (rojavayî) (superlative)
زڤر (Kurdish-Arabic)
şayîk

Hevreha farisî زبر (zebr) ji zimanên îranî.

xurîner

Tiştê ku dibe sebeba xurînê eger leşê mirovî jê bigire.

Beteniyekî zivir.

Lûfikê zivir.

Hebûna rûyekî ne rast û ne şayîk ji ber ciyên bi kortik û niçik an pozikan.

Betona ku me rijandiye zemîna hewşê ne şayîk e lê zivir e ji bo ku dema şil dibe kesek neşemite û nekeve.


tirsî

Ji berê *turs-n-î, hevreha tî, têhnî, birsî, farisî تشنه, farisiya navîn [skrîpt hewce ye] (tyšnk' /tišnag/), avestayî 𐬙𐬀𐬭𐬱𐬥𐬀 (taršna), sanskrîtî तृष्णा (tṛṣṇā), yûnaniya kevn τέρσομαι (térsomai), latînî terra, ermeniya kevn թառամիմ (tʻaṙamim), îngilîzî thirst; dawîkê ji proto-hindûewropî *ters- (“zuha, hişk”).

Nanê tirsî xwarin.


çift

Hevreha çeft, çewt, çep. Bo werara ramanê bide ber latînî sinister (“çep; çift”).

bêxêr, bêşens, bêyom, bêoxir, bextreş, mûdî, pûç, pûşil, şemet

Na birako, tu li ba min pir biha yî, lê tu dibînî rewşa me pirr xerab e. Ku em cuda bibin, hebe şensê te rabe û jiyan bi te re bikene. Tu dizanî, ez bi xwe bêşens im, eniya min çift e. Bawer ke bêoxiriya min bandorê li te dike û şensê te xerab dike. De here dûrî min bikeve belkî şensê te rabe kerooo!

Zagros Osman: Welatê Xirpo û Zirpo, Lotikxane.com, 6/2008


çift

Bir çift çorap.

Çorabımın tekî nerede.


beyhude

beyhudetir (comparative)
herî beyhude (merkezî) (superlative)
tewrî beyhude (rojavayî) (superlative)


bêhûde

bêhûdetir (comparative)
herî bêhûde (merkezî) (superlative)
tewrî bêhûde (rojavayî) (superlative)
bêhûdetirîn (soranîzm) (superlative)

Erzan mefiroşe 'umrî dayi'
Bêhûde mebe li canî bayi


badîhewa

badîhewatir (comparative)
herî badîhewa (merkezî) (superlative)
tewrî badîhewa (rojavayî) (superlative)
badîhewatirîn (soranîzm) (superlative)
بادیهەوا (Kurdish-Arabic)
badilhewa

bêfeyde

Tiştê ku ti feyde nebe, tiştê ku mifa tê de nebe.

- Dayê, gere te jê ra bigota, bila badîhewa neyên, bila xwe sivik nekin û bila li wî kurê xwe Qaçax e çi kureder e jî şîretekê bikin"


badilhewa

badilhewatir (comparative)
herî badilhewa (merkezî) (superlative)
tewrî badilhewa (rojavayî) (superlative)


belapêjgar

belapêjgartir (comparative)
herî belapêjgar (merkezî) (superlative)
tewrî belapêjgar (rojavayî) (superlative)
belapêjgartirîn (soranîzm) (superlative)


betave

betavetir (comparative)
herî betave (merkezî) (superlative)
tewrî betave (rojavayî) (superlative)
betavetirîn (soranîzm) (superlative)

winda, hinda, berze, ne diyar, ne berçav
(bi taybetî tişta/ê ku ji nişkê ve ji ber çavan winda dibe)


berbihêr

berbihêrtir (comparative)
herî berbihêr (merkezî) (superlative)
tewrî berbihêr (rojavayî) (superlative)
berbihêrtirîn (soranîzm) (superlative)

...hevaltîya wî bi xelkê re jî xwe dispart vî exlaqê wî ê xweş û berbihêr.

Robert Louis Stevenson, (terciman: Ciwanmerd Kulek), Meseleya Seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde, Avesta, 2020, ISBN 978-605-2246-80-1

Pir li peyva 'xweşbîn' rast têm û ger min bi tirkî nizanibûya ê yekser maneya 'geşbîn/optîmîst' bihata aqlê min. Peyva 'berbihêr' ku da û dapîrên me bi kar tînin maneya têbihurîna tiştan/lênegirtinê (hoşgörü) dide û xweştir e. Yanî berbihêr were pêş, xweşbîn here defansê çêtir e.


berxweş

berxweştir (comparative)
herî berxweş (merkezî) (superlative)
tewrî berxweş (rojavayî) (superlative)
berxweştirîn (soranîzm) (superlative)


bertijî

bertijîtir (comparative)
herî bertijî (merkezî) (superlative)
tewrî bertijî (rojavayî) (superlative)


bertije

bertijetir (comparative)
herî bertije (merkezî) (superlative)
tewrî bertije (rojavayî) (superlative)


betreng

betrengtir (comparative)
herî betreng (merkezî) (superlative)
tewrî betreng (rojavayî) (superlative)


bedreng

bedrengtir (comparative)
herî bedreng (merkezî) (superlative)
tewrî bedreng (rojavayî) (superlative)
bedrengtirîn (soranîzm) (superlative)
betreng

spîçolkî, zerik, zerhimî,
kesa/ê yan tişta/ê ku rengê wî guheriye yan xirab bûye

Wey xawiyê de'weya kemalê
Ey xameyê serteraş-i bedreng
Bes nameyê xweşqumaş-i xweşreng


oxirme

oxirmetir (comparative)
herî oxirme (merkezî) (superlative)
tewrî oxirme (rojavayî) (superlative)
oxirmetirîn (soranîzm) (superlative)


balete

baletetir (comparative)
herî balete (merkezî) (superlative)
tewrî balete (rojavayî) (superlative)
baletetirîn (soranîzm) (superlative)


berdoş

berdoştir (comparative)
herî berdoş (merkezî) (superlative)
tewrî berdoş (rojavayî) (superlative)
berdoştirîn (soranîzm) (superlative)
berdûş

ehmeq, serserî, sût, balete, tûle, tolaz

qeşmer^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


kesib

kesibtir (comparative)
herî kesib (merkezî) (superlative)
tewrî kesib (rojavayî) (superlative)
kesibtirîn (soranîzm) (superlative)
kesb

xizan, hejar, feqîr, belingaz, perîşan, şerpeze

Yek soxt û her wisa bimînit
Yek kesib bikit heyat-i sermed
Ê dî diçite memat-i mumted


trawmatîk

trawmatîktir (comparative)
herî trawmatîk (merkezî) (superlative)
tewrî trawmatîk (rojavayî) (superlative)

Rewşa kurdan gelekî trawmatîk e.

Kawa Nemir di hevpeyivînekê de li gel Maşallah Dekak, Peyamner.com, 7/2008


tabi

Têkildar, pêwendîdar, girêdayî, pabend, pêbend, aîd.

Mixabin li Kurdistana Bakur ji min û pê ve kes kes (wergêrr) tune. Ji min û pê ve kesekî ko bi tenê karê edebiyatê dike tune. Her kes karmend e. Her kes tabiyê qanûna 657-an e. Ji sedî 99 kesên ko bi edebiyatê re eleqedar dibin, ji bêgaviyê, mamoste ne. Ji hêla nivîskariyê ve bi vî awayî ye. Ji hêla wergerê ve, bi tenê ez im bi temamî vî karî dike. Ê ko tenê vî karî dike, bawer im ji min û pê ve kes tune. Keda Firat Cewerî gelek e. Lê ez bawer im wî jî di ber re mamostetî kiriye, an jî karekî din. Serdar Roşan û kesên din; ji bilî wergerê karine dîtir jî dikin ji bêgaviyê.


tabî

Bêguman, eseh, rast, helbet, bêşik, ekîd.


şaqiz

şaqiztir (comparative)
herî şaqiz (merkezî) (superlative)
tewrî şaqiz (rojavayî) (superlative)

şaqiz bûn
kirmancî ne
soranîziman birîn
kirmancî ne
zazakîkirmancî ne ne ne ne


nazenîn

nazenîntir (comparative)
herî nazenîn (merkezî) (superlative)
tewrî nazenîn (rojavayî) (superlative)
nazenîntirîn (soranîzm) (superlative)
نازهنین (Kurdish-Arabic)

Ji zimanên îranî, soranî نازهنین (nazenîn), farisî نازنین (nazenîn), têkilî naz, nazdar, nazik.

Gulên roja pêşîn xamekên Flanderê
şirîniya hîlebaziyê ya mirin rûyê xwe pê reng dide
û hûn sorgulên nazenîn kulîlkên şopa vekişînê
rengê agirê dûr sorgulên Anjou.

Louis Aragon: Sorgul û Xamekgul, wergerandin: Husein Muhammed, Kovara MEHNAME, jêgirtin: 7/2008


royal

mîrane, paşayî, şahane, qralî, melikî, keyane


deya

deyatir (comparative)
herî deya (merkezî) (superlative)
tewrî deya (rojavayî) (superlative)
deyatirîn (soranîzm) (superlative)
badilhewa

bêfeyde, bêkêr, bêmifa, bêwec, hewante, badîhewa, pûç, vala

bêçine^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


gurgîn

gurgîntir (comparative)
herî gurgîn (merkezî) (superlative)
tewrî gurgîn (rojavayî) (superlative)
gurgîntirîn (soranîzm) (superlative)
girgîn

zîrek, egîd, xurt^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hêle

hêletir (comparative)
herî hêle (merkezî) (superlative)
tewrî hêle (rojavayî) (superlative)
hêletirîn (soranîzm) (superlative)
hele


mêşindar

mêşindartir (comparative)
herî mêşindar (merkezî) (superlative)
tewrî mêşindar (rojavayî) (superlative)
mêşindartirîn (soranîzm) (superlative)


navno

navnotir (comparative)
herî navno (merkezî) (superlative)
tewrî navno (rojavayî) (superlative)
navnotirîn (soranîzm) (superlative)


bêçine

bêçinetir (comparative)
herî bêçine (merkezî) (superlative)
tewrî bêçine (rojavayî) (superlative)
bêçinetirîn (soranîzm) (superlative)

Caran ev wekî stratejiyeke bêçine tê bo min, diwestim.

2024, Yehya Omerî, Xwendin û Nivîsandinên Guhertî, Instahelbest û Kurd https://web.archive.org/https://botantimes.com/xwendin-u-nivisandinen-guherti-instahelbest-u-kurdi/ arşîv, Botan Times

xwe diedilînim navika pirsine bêçine, alazine bêdestpêk û bêdawî...

2007, Kawa Nemir, Katjimêrên Banû B’yê https://web.archive.org/https://www.helbestakurdi.com/berhem/kawa-nemir--katjimeren-banu-bye arşîv, helbestakurdi.com

tîrojk û biriqtav bêçine ji bo her du tovan

Antolojîya Wêjeya Kurdî ê Nûjen, Tekamûla Rojê https://web.archive.org/https://www.calameo.com/read/0060784096272c2e48db6 arşîv, 2023, Yaqob Tilermenî, hj. 56, r. 192


ketûm

ketûmtir (comparative)
herî ketûm (merkezî) (superlative)
tewrî ketûm (rojavayî) (superlative)
ketûmtirîn (soranîzm) (superlative)
ketim
ketum

mit

Kesa/ê ku nehêniyan dizane lê eşkere nake.


bakir

bakirtir (comparative)
herî bakir (merkezî) (superlative)
tewrî bakir (rojavayî) (superlative)
bakîr

Ji erebî بكر (bikr), hevreha akadî bukru, îbranî bikûr, aramî bekara.

Xasma 'ezeb û keçê di bakirElqisse cewahirê di nadir


bakîr

bakîrtir (comparative)
herî bakîr (merkezî) (superlative)
tewrî bakîr (rojavayî) (superlative)


şîrheram

kesa/ê bêesl, bêcibilyet, bênamûs, xwînheram

Rûreşîya ku bi navê “eşq”ê tê şîfrekirin û nasîn, eşq bêmecal hiştîye; loma ji ber van sewdayên şîrheram, eşqê di merzelê hundirê xwe de jibîrbûnan re gor vedaye, sûretên bêhesab binax kirine. Li ser kevirê tirbê, îmla pirsê danîye û reşa xwe girêdaye, şîn daniye.

Nûbihar, Em, Mansûr û lejyoner, 2008, Sever Işık, hj. 102


sport

Ew Musilmanekê sport e.


pakîze

pakîzetir (comparative)
herî pakîze (merkezî) (superlative)
tewrî pakîze (rojavayî) (superlative)
pakîzetirîn (soranîzm) (superlative)

Ji farisî پاکیزه (pakîze, “pakîzê”), hevreha kurmancî paqij.

pak, paqij, bijûn, temîz, kiça ku kiriyarên sêksî encam ne dayin

Çira êdî kilamên pak û pakîze xenzîrê xiniz dinehwirînin?

Sever Işık: Em, Mansûr û lejyoner di kovara Nûbihar de, hj. 102, 9/2007


xiniz

xiniztir (comparative)
herî xiniz (merkezî) (superlative)
tewrî xiniz (rojavayî) (superlative)


rût û repal

rût û repaltir (comparative)
herî rût û repal (merkezî) (superlative)
tewrî rût û repal (rojavayî) (superlative)


biwêr

biwêrtir (comparative)
herî biwêr (merkezî) (superlative)
tewrî biwêr (rojavayî) (superlative)
biwêrtirîn (soranîzm) (superlative)

wêrek, bêtirs, netirs, biste, cesûr, bicesaret

Di vê bareyê de Ahmed Mîre yê sernivîserê kovarê ragihand ku dih nîvro li ber mala Soran Mame Heme ji otomobîleka BMW teqîn lê hatiye kirin û wî li cih jiyana xwe ji dest daye. Qatil hê nehatiye girtin û diyar nebûye, ew niha agahiyeka zêde nikare bide, lê bal kişand serê ku ”Soran rojnamevanekî çalak û wêrek (biwêr) bû.”


şehla

Helqe pê da best û hatin 'eqreb û îlan û mar
Nêrgiza şehla şepalî, asimîna murx î zar
 Lebxemûşê meyfiroşê dêmpeyala kê yî tu?


merhûm

merhûmtir (comparative)
herî merhûm (merkezî) (superlative)
tewrî merhûm (rojavayî) (superlative)
merhûmtirîn (soranîzm) (superlative)

rehmetî, biheştî, rehmetkirî, mirî, wefatkirî

Şahirê siyê jî Melayê Batê ye. Navê wî jî Mela Ehmed e. Eslê wî ji Batê ye. Bate gundek e, ji gundê di hekariyan. Di tarîxa heşt sed û bîstî da peyda bûye, û zehf şihir û ebyat gotine. Dîwaneke mexsûs heye, qewî qenc e, û mewlûdeke kurmancî gotiye. Di Kurdistanê de ew meqbûl e; û heştê salî emir kiriye û neh sedê hicrî merhûm bûye. Di nêv gundê Batê de jî medfûn e.


medfûn

medfûntir (comparative)
herî medfûn (merkezî) (superlative)
tewrî medfûn (rojavayî) (superlative)
medfûntirîn (soranîzm) (superlative)

(miriyê) definkirî, bin-axkirî, gorkirî, di gorê de


mubîn

mubîntir (comparative)
herî mubîn (merkezî) (superlative)
tewrî mubîn (rojavayî) (superlative)
mubîntirîn (soranîzm) (superlative)
mibîn


tekalî

biryara ku tenê ji bal aliyekî ve hatiye dan

agirbesta tekalî

Arîf Teyfûr weha dom kir: ”Ev biryar dê astengê ji bo prosesa siyasî û prosesa hilbijartinan çê bike ji ber wek kutleyeke sereke ya nav parlamentoya Iraqê em vê qanûnê red dikin û emê bibin ber dadgeha federal ya Iraqê. Jixwe me îtîraznameyek da serokatiya parlamentoyê li dijî pesendkirina vê qanûnê. Lewra ev qanûn ne meşrû ye û destûr hatiye binpêkirin. Me li desteya serokatiya parlamentoyê pêştir li hev kiribû, hemû biryar û qanûnan bi tewafuq derxin û serokê parlamentoyê nikare bi tenê biryar bide. Ev biryar biryareke tekaliyane ye û li dijî destûr û peyrewa navxwe ya parlamentoyê ye.


aqilane

aqilanetir (comparative)
herî aqilane (merkezî) (superlative)
tewrî aqilane (rojavayî) (superlative)
aqilanetirîn (soranîzm) (superlative)
aqlane
eqilane
eqlane
'aqilane
'aqlane
'eqilane
'eqlane
aqlûne

hişmendane, biaqil, mantiqî,
li gor aqilî, dirist, rast, rasyonel

biryarek aqilane

berhiş, beraqil, lojîk, rasyonel, hişane^([Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].)


hişmendane

hişmendanetir (comparative)
herî hişmendane (merkezî) (superlative)
tewrî hişmendane (rojavayî) (superlative)
hişmendanetirîn (soranîzm) (superlative)

aqilane, biaqil, mantiqî,
li gor aqilî, dirist, rast, rasyonel

biryarek aqilane


qebe

qebetir (comparative)
herî qebe (merkezî) (superlative)
tewrî qebe (rojavayî) (superlative)
qebetirîn (soranîzm) (superlative)
qeba
qebe-qeb

qure

Zêde bi xwe serbilind; kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne lê ne rast e.

Kî ye siwarê vê şeva tarî, vî bayê qebe?
Peyak e li rêya mal, kurê xwe li pêş;
Qewîn girtiye di hembêza xwe de,
Ji pûk û sermayê ew parastiye.

Johann Wolfgang von Goethe: Qiralê Periyan, wergerandin: Şahînê Bekirê Soreklî, Peyam.eu, jêwergirtin: 7/2009


qure

quretir (comparative)
herî qure (merkezî) (superlative)
tewrî qure (rojavayî) (superlative)
quretirîn (soranîzm) (superlative)
qurre
qor
qorî

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.
ziman dirêj,peyvên mezin dike ,gotinên qelew dibêje.

kuşpene, nefsmezin, pozbilind, difinbilind, arogan, arogant, ne nefsbiçûk,
kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne


dîr

: Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.


nazdar

binaz

Kesa/ê ku bi şîrînî hatiye xwedankirin û nehatiye tirsandin yan xeyidandin lê her tiştê ku xwestiye, jê re hatiye dan.

keça yan jina hîlebaz ya ku bala mêran dikêşe ser xwe lê xwe zû-zû nade dest wan


şermok

şermoktir (comparative)
herî şermok (merkezî) (superlative)
tewrî şermok (rojavayî) (superlative)

şermîn, şermokî, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de


şermokî

şermîn, şermok, şermoke,
kesa/ê ku şerm dike,
ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de


şermoke

şermoketir (comparative)
herî şermoke (merkezî) (superlative)
tewrî şermoke (rojavayî) (superlative)
şermoketirîn (soranîzm) (superlative)

şermîn

Kesa/ê ku şerm dike; ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de.


nazif

naziftir (comparative)
herî nazif (merkezî) (superlative)
tewrî nazif (rojavayî) (superlative)
naziftirîn (soranîzm) (superlative)
nazîf


sîngfireh

sîngfirehtir (comparative)
herî sîngfireh (merkezî) (superlative)
tewrî sîngfireh (rojavayî) (superlative)
سینگفرههـ (Kurdish-Arabic)
bêhnfireh
qûnfireh

Kesê xwediyê tevger û reftarên objektîf, dirûst û xweşbîn li hemberî kesên xwediyê raman, reng, regez, kiryar, netew yan jî olên cihê ji ya xwe be


deranî

Ji derve, bi derve yan perçê derve têkildar, derveyî.

Ev nîmçe azadiya niho li herêma Kurdistana başûr, bitir bi bandora fakterên deranî peydabûyî, rêjeyeka geleka kêm e; hember zirbehrbûna pitir ji çil milyon kurdan ji azadiyê û bilindkirina alayê xewna hemûyan di dîroka kevin û nû de.