-a

Paşgiregeke ingilîzî ye ku bi peyvên esil-latînî re tê bikaranîn û bi giştî pirjimariya van herdû paşgiran çêdike.

Paşgireke ingilîzî ye ku ji latînî hatiye û made an jî bûjenan dike.


-er

tişt an kesê ku emelê rehê fiîlê pêk tîne


-xor

paşgirek e ku carinan li cihê paşgirên -cker / -ker tê bikaranîn:


-ness

-î (paşgirek e ku pê navdêr ji rengdêran tên çêkirin)

bright > brightness, happy > sick > sickness


-s

book (pirtûk) > books (gelek pirtûk/pirtûkan),
cat (pisîk) > cats (pisîkan),
pen (pênûs) > pens (pênûsan)


's

John's book

dog's tail


-ed

Paşgirek e ku pê forma demên borî ji lêkerê rêzî tê çêkirin

develop > developed,
cheat > cheated,
kill > killed


-ly

quick (lezgîn) > quickly (zû, bi lez), careful (sexbêr) > carefully (bi sexbêrî)

pê rengdêr û hoker ji navdêran tên çêkirin

day (roj) > daily > (rojane)


-dom

free

freedom

wise

wisdom

king

kingdom


-log

paşgir e ko berhevdan e, suhbet e, axiftin e


-ment

Paşgirek e ku pê navdêr ji lêkeran tên çêkirin

engage > engagement


-tion

communication

opeation

reaction

international


-ance

Paşgirek e ku pê navdêr ji rengdêran tên çêkirin


-th

fourth (< four + -th)

fifth (< five + -th)

sixth (six + -th)

Paşgirek e ku pê hin navdêr ji lêkeran tên çêkirin

growth, spilth, death

Paşgirek e ku pê hin rengdêr ji navdêran tên çêkirin

strength (strong + -th), truth (true + -th)


-ful

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame--ful.wav

careful, cheerful, painful, fruitful, grateful û hwd.


-less

careless, childless, fruitless, loveless û hwd.


-able

paşgirka ku rengdêran çêdike û wateya şiyan an karînê dide peyvê


-ability

paşgirk e ku navdêran ji lêkeran çêdike û wateya şiyan an karînê dide peyvê


-ably

paşgirk e ku hokeran çêdike ji rengdêrên ku bi -able bi dawî dibe çêdike


-ia

pêşgireke bo navdêrên têkilîdarî navê welat, nexweşî û gulan çêdike


-ward

paşgirek e ku wateya "... ve / ber bi ... ve / berev" dide


-ization

-îzasyon, paşpirtikek e ku kar û kiryaran çêdike: organ (organ) > organization (organîzasyon)


-um

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame--um.wav


-on

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame--on.wav

paşgirek e ku pirtikên nava atomê saz dike "proton"


-wise

paşgirek e ku wateya "wek / mîna / bi awayê" dide


-ancy

Ji latînî -antia, -entia, bi tesîra fransî -ance, fransî -ancie, spanî -ancia, etc.

Li lêker û rengdêran tê zêdekirin ji bo çêkirina navdêrên ku halek an jî wesfa eleqedarê lêkerê radigihînin.


-derma

paşgir e ku çerm e yan nesaxiya çermî ye


-gerous

Ji latînî gerō (“Ez bar dikim”) + îngilîzî -ous.

Yê tiştekî hidigire (..-dar) an hildiberîne.


-graph

paşgir e ku nivîsî ye yan wênekirî ye, alava tomarkirinê


-logy

paşgir e ku derbirrîna lêvikî yan nivîskî ye


-phobe

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame--phobe.wav


-vorous

-xwer,
paşgirek e ku wateya "yê ku tiştekî dixwe" dide


-zoon

paşgirek e ku canewer e yan wek canewerî ye


-manship

* Ji tevlîhevkirina -man + -ship peyda bûye.

Paşgirek e ku navdêran çêdike û maneya hostetî, qabiliyet an jî hunerê dide peyvê.


-aster

-ok, -ik,
paşgireke biçûkker yan tehlker:
poet (helbestvan, şair) > poetaster (şairok, helbestvanok, ne-ti-şair)


-y

paşgirek e ku pê navdêr ji rengdêran tê çêkirin:

modest (nefsbiçûk) > modesty (nefsbiçûkî), honest(rastgo) > honesty (rastgoyî)

paşgirek e ku pê rengdêr ji navdêran tên:

winter (zivistan) > wintry (zivistanî), fire (agir) > fiery (agirîn)

paşgirek e ku navê gelek welat û deveran ji navê xelkê wê pê tê çêkirin (di kurdî de adeten li cihê -ya):

German (alman, almanî) > Germany (Almanya)


-zza

paşgirek e ku pê bernav ji navên kesan tên çêkirin:

Boris > Bozza, Charlotte > Chazza


-z

paşgira pirhejmariyê (bi zimanê giştî -s)


-ylidene

Radîkala (atomek an komeke atoman yê xwedî elektronên lihevnehatî) dunirxî yê xisûsen ji hîdrokarboneke têrbûyî bi rakirina du atomên hîdrojenî ji eynî atoma karbon an bi rakirina atoma oksîjenê ji aldehîtê peyda dibe.


-year-old

-salî,
paşgirek e salên temenî diyar dike


-worth

paşgirek e ku wateya "hêjayî / hejî / beramberî" dide


-wide

paşgirek e ku wateya "bi berfirehiya" dide


-ways

paşgirek e ku wateya "ber bi ... ve / berev" dide


-xeny

paşgirek e ku wateya "biyanî, xerîb, mêvan" dide


-ware

paşgirek e ku wateya "tişt / kelûpel" dide


-wards

paşgirek e ku wateya "... ve / ber bi ... ve / berev" dide


-wad

paşgirek e ku wateya "pîs / necis / heram" dide


-vore

-xwer,
paşgirek e ku wateya "yê ku tiştekî dixwe" dide


-ville

-ava, -abad,
paşgirek e ku wateya "bajar, gund" dide


-verse

paşgirek e ku wateya "dinya, cîhan, gerdûn" yan "tevahî, gişt, hemû" dide


-uria

-urya, -ûrya,
paşgirek e ku wateya "mîz, destava zirav" dide


-urgy

-ûrjî, -karî,
paşgirek e ku wateya "kar, teknîk" dide


-uretic

-ûretîk,
paşgirek e ku wateya "mîz" dide


-ure

-ûr,
paşgirek e ku hinek navdêr ji lêkeran hatine çêkirin


-uide

-ûyd,
paşgirek e hinek peyvên kîmyayî ye


-ous

Ji îngilîziya navîn -ous deynkirî ji fransiya kevn -ous û -eux ji latînî -ōsus (“tijî”)

Paşgireke ku ji bo çêkirina rengdêran ji navdêran tê bikaranîn.

courage + -ous → courageous


-proof

-negir, dij-, bergirê ...,
paşgirekî ye ku ji bo avakirina rengdêrên rêgirî / bergiriya tiştekî dikin an li hember tiştekî xweragir in tê bikaranîn.


-holism

Bi nimûnegirtina peyva "alcololism"ê hatiye peydakirin. Divê ev yek were bibîrxistin ku peyva alcoholism ji rehê ve were veqetandin dibe "alcohol", û paşgira "-ism"ê, lê belê ne wek "alco" û "-holism". Lewma paşgira "-holism" netîceyeke xeletjihevveqetandinê ye.

pirhezkirina ji tiştekî an tiryakîbûna ji tiştekî re îfade dike


-ic

-î, paşgira ji navdêran rengdêrê çêdike.


-phile

di formasyona navdêr û rêngdêran de tê bikaranîn daku maneya "hez" û "perwer" bide


-ster

Ji bo îsmûfail agent nouns, nisbeten neberbelav e, gava bi yên berbelav ên wek -er û -or muqayese bike; esasen ji bo peyvên yekheceyî hatiye emilandin. Herwiha wek nefermî, xisûsen di bikaranîna modern a produktîv de – bide ber hipster, scenester, bankster; herçî termên kevintir yên wek barrister ne xwedî vê maneya din a edetî ye.

Carinan di serenavan de hatiye bikaranîn, wekî nimûne Napster (nivîsbariya dosye-parvekirinê), Blockster (Brandon Block, disc jockey)

Di peyvên kevintir de, wekî paşgireke ku ji bo karên ji aliyê jinan ve tên kirin, hatiye bikaranîn, wekî nimûne webster (“cûmkera jin, tevnkera jin”), baxter (“nanpêja jin, firinvana jin”), spinster (“rîsyara jin”), brewster (“îmalkara bîrayê ya jin”).

-er, -ker, -kar. Kesê ku tiştekî diyarkirî dike an kesê eleqedarê wê.

Peyveke biçûkker yê ku bi bi navê kesekî ve tê danîn.


-ize

Ji îngilîziya navîn -isen, ji fransiya navîn -iser, ji latîniya serdema navîn -izō, ji yûnaniya kevn -ίζω (-ízō), ji proto-hindûewropî *-idyé-(paşgira lêkerî). Bide ber gotî -𐌹𐍄𐌾𐌰𐌽 (-itjan)(paşgira lêkerî), almaniya bilind a kevn -izzen(paşgira lêkerî), îngilîziya kevn -ettan(paşgira lêkerî). Herwiha binêre notan.

kirina tiştê ji aliyê navdêr/rengdêrê ve îşaretkirî


-ize

paşgira ku ji bo avakirina navdêran li kar e