blanc

blànc
bleanch
blèanch
blanch
blànch
jancu (dialectal)
jencu (dialectal)


blanc

blanc’
blànc
blànc’
blanchi
blànchi
bleanch’
blèanch’
bleanchi
blèanchi


giallu

giarnu
giarnö
gieun (dialectal)
gièun (dialectal)
gjeun (dialectal)
gjèun (dialectal)
giàunn (dialectal)


nara

Ghj’era
Na carrzzza nàra cui frisc.

Il y avait
Une carrosse noire avec des frises.


nar

nàr
ne̤rgu (dialectal)
ne̤ru (dialectal)

Ghj’era
Na carrazza nara cui frisc.

Giant câ bärba dî trai mas
Pôn lut di famighja,
Chî pezzi nari ê parti.

San Minirittu da San Frareu è nar.

Saint Benoît de San Fratello a la peau foncée.

Si miesu a giughèr ntô cìan e s’assumean tucc nar.

Ils ont joué dans la clairière et sont revenus tout sales.

Ghj’è n zzieu accuscì nar chi si vo chi ara ciuov.

Le ciel est si noir que l’on peut voir qu’il va pleuvoir.

Mi plesgiu chjussei li fieghi nari di quodi vierd.

Je préfère les figues noires aux vertes.

Pirdò ê chierti e ara è nar.

Il a perdu aux cartes et il est maintenant furieux.


verd

vierd (dialectal)
vièrd (dialectal)
vjerd (dialectal)
vjèrd (dialectal)
ve̤rdu (dialectal)


blanch

blànch
blanc
blànc
bleanch
blèanch
jancu (dialectal)
jencu (dialectal)


blanchi

blànchi
bleanch’
blèanch’
bleanchi
blèanchi
blanc’
blànc’
blanc
blànc


arrier

Il y a, indique un moment antérieur au moment de l’énonciation.


marran

Mòttit li chieuzzi marran chi ti stean miegghj.

Mets ton pantalon marron, il te va mieux.


ross

rruoss (dialectal)
rruòss (dialectal)
rro̤ssu (dialectal)


grigia

U chjù vecchj ghji grira ô carusìan chjusei chi pà:
«A tu! Scian! Ghj’è bisagn di ddìrtilu?
N caraus chi si parta n “lacchè” câ bärba grigia.
Ti tuoca a tu di ster apres e ô vecchj d’âner a caveu». «Signarmiei, -ddiess u muliner- absagna chi v’acuntuntuoma».
U carusìan scian da caveu e achjieuna u vecchj,
mantr chi päsu trai carausi.

L’aîné crie au garçon aussi fort qu’il le peut :
« Hé toi ! Descends ! Faut-il que je te le dise ?
Un garçon porte un laquais à la barbe grise.
C’est à ton tour de marcher derrière et au vieillard de monter à cheval. « Mes seigneurs, dit le meunier, il faut que nous vous satisfassions »
Le garçon descend de son cheval et le vieillard y monte,
tandis que trois filles passent.


vierd

vièrd
vjerd
vjèrd
ve̤rdu (dialectal)
verd (dialectal)

La fieu è quoda vierd.


jancu

jencu
bleanch (dialectal)
blèanch (dialectal)
blanch (dialectal)
blànch (dialectal)
blanc (dialectal)
blànc (dialectal)


abagniea

abagnièa
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa
bagniea
bagnièa
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa


bagniea

bagnièa
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa
abagniea
abagnièa
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa


abunea

Conservé au vinaigre, à l’huile ou en saumure.


armea cam San Giargi

Équipé de tout ce qui est nécessaire pour s’attaquer à une entreprise de façon excessive ou exagérée.


abagniei

abagnièi
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi
bagniei
bagnièi
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi


bagniei

bagnièi
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi
abagniei
abagnièi
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi


abilijea

Définition manquante ou à compléter. (Ajouter)


abagnièi

abagniei
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi
bagniei
bagnièi
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi


bagnièi

bagniei
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi
abagniei
abagnièi
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi


abagnièa

abagniea
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa
bagniea
bagnièa
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa


bagnièa

bagniea
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa
abagniea
abagnièa
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa


bäbu malogn

Personne faisant semblant d’être stupide, alors qu’elle est très maline.


abaghniea

abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa
abagniea
abagnièa
bagniea
bagnièa
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa


abaghnièa

abaghniea
abanhgiea
abanhgièa
abagniea
abagnièa
bagniea
bagnièa
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa


abanhgièa

abanhgièa
abaghniea
abaghnièa
abagniea
abagnièa
bagniea
bagnièa
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa


abanhgiea

abanhgiea
abaghniea
abaghnièa
abagniea
abagnièa
bagniea
bagnièa
baghniea
baghnièa
banhgiea
banhgièa


baghniea

baghnièa
banhgiea
banhgièa
bagniea
bagnièa
abagniea
abagnièa
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa


baghnièa

baghniea
banhgiea
banhgièa
bagniea
bagnièa
abagniea
abagnièa
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa


banhgièa

banhgièa
baghniea
baghnièa
bagniea
bagnièa
abagniea
abagnièa
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa


banhgiea

banhgiea
baghniea
baghnièa
bagniea
bagnièa
abagnièa
abagnièa
abaghniea
abaghnièa
abanhgiea
abanhgièa


abaghniei

abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi
abagniei
abagnièi
bagniei
bagnièi
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi


abaghnièi

abaghniei
abanhgiei
abanhgièi
abagniei
abagnièi
bagniei
bagnièi
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi


baghnièi

baghniei
banhgiei
banhgièi
bagniei
bagnièi
abagniei
abagnièi
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi


baghniei

baghnièi
banhgiei
banhgièi
bagniei
bagnièi
abagniei
abagnièi
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi


abanhgiei

abanhgièi
abaghniei
abaghnièi
abagniei
abagnièi
bagniei
bagnièi
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi


abanhgièi

abanhgiei
abaghniei
abaghnièi
abagniei
abagnièi
bagniei
bagnièi
baghniei
baghnièi
banhgiei
banhgièi


banhgiei

banhgièi
baghniei
baghnièi
abagniei
abagnièi
abagniei
abagnièi
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi


banhgièi

banhgiei
baghniei
baghnièi
abagniei
abagnièi
abagniei
abagnièi
abaghniei
abaghnièi
abanhgiei
abanhgièi


ùrtim

urtim
urtm
ùrtm
urt’m
ùrt’m
urt’m
ùrt’m
urtm
ùrtm
urt’m
ùrt’m
ürtemu (dialectal)

Ròda vìtt ù campanär dâ Matrìci
chi si smuzuglièva a pàch a pàch,
s’avaräva e s’u ngiuttì la tèrra
prìma di sunèr d’ùrtima campèuna.

Elle a vu le clocher de l’église mère
s’écrouler peu à peu,
il s’est incliné et la terre l’a englouti
avant de faire sonner la dernière cloche.


ürtemu

ùrtim (dialectal)
urtim (dialectal)
urtm (dialectal)
ùrtm (dialectal)
urt’m (dialectal)
urt’m (dialectal)
ùrt’m (dialectal)


urtim

ùrtim
urtm
ùrtm
urt’m
ùrt’m
urt’m
ùrt’m
urtm
ùrtm
urt’m
ùrt’m
ürtemu (dialectal)

Roda vitt u campanär dâ Matrici
chi si smuzuglieva a pach a pach,
s’avaräva e s’u ngiuttì la terra
prima di suner d’urtima campèuna.


urtm

ùrtm
urt’m
ùrt’m
urtim
ùrtim
urt’m
ùrt’m
ürtemu (dialectal)


ùrtm

urtm
urt’m
ùrt’m
urtim
ùrtim
urt’m
ùrt’m
ürtemu (dialectal)


urt’m

ùrtm
urtm
ùrt’m
urtim
ùrtim
ürtemu (dialectal)


ùrt’m

ùrtm
urtm
urt’m
urtim
ùrtim
ürtemu (dialectal)


rruoss

rruòss
rro̤ssu (dialectal)
ross (dialectal)

Na matina a d’ärba di Diea, Cala s’acciantea, accaveu e partì pâ stazzian di maunta dî Mirtatt. La sara prima, avàia apparea la scecca cam na zzita chi si iea purter a d’ôter: ciancianedi ntâ tistiera, nastrì rruosc e scachi ntâ curiera, u bardan nuov.

Un matin, aux premières lueurs de l’aube, Cola enfourcha son âne et se mit en route pour le centre équestre de Mirtatt. La veille, il avait habillé l’âne comme une fiancée à conduire à l’autel : hochets dans la tête de lit, rubans et nœuds rouges sur le harnais, la nouvelle canne.

Antonino Versaci, Chjièchjari a d’aumbra di Rracafart


rruòss

rruoss
rro̤ssu (dialectal)
ross (dialectal)

Na matìna a d’ärba di Dièa, Càla s’acciantèa, accavèu e partì pâ stazziàn di màunta dî Mirtàtt. La sàra prìma, avàia apparèa la scècca càm na zzìta chi si ièa purtèr a d’ôter: ciancianèdi ntâ tistièra, nastrì rruòsc e scàchi ntâ curièra, ù bardàn nuòv.


rruossa

I carpituoi si mittivu n terra, si mittivu suotta dî mataräzz, si mittivu suotta di n teul, ddavänt dâ cucina, si usävu quosc carpituoi. I “tappit dî pàuvir”, diràiu. Di tucc i culaur! Li strisci, sicam eru tänt causi di rrabi vecchji, si faràiu na striscia rruossa, na striscia blu, na striscia cilestra. Di tänt strisci viniva fätt ss carpitan.

Ils mettaient des tapis sur le sol, sous les matelas, sous la table, devant la cuisine, ils utilisaient ces tapis. Les tapis des pauvres, disait-on. De toutes les couleurs ! Les rayures, parce qu’il y avait beaucoup de choses provenant de vieux vêtements, sont devenues une rayure rouge, une rayure bleue, une rayure bleu clair. C’est à partir de nombreuses rayures que ce tapis a été fabriqué.

C. Rausa, Lessico dei mestieri tradizionali a San Fratello


rruòssa

I carpituòi si mittìvu n tèrra, si mittòvu suòtta dî mataräzz, si mittìvu suòtta di n tèul, ddavänt dâ cucìna, si usävu quòsc carpituòi. I “tappìt dî pàuvir”, diràiu. Di tùcc i culàur! Li strìsci, sicàm èru tänt càusi di rràbi vècchji, si faràiu na strìscia rruòssa, na strìscia blu, na strìscia cilèstra. Di tänt strìsci vinìva fätt ss carpitàn.


gieun

gièun
gjeun
gjèun
giallu (dialectal)
giarnu (dialectal)
giarnö (dialectal)
giàunn (dialectal)

Mi fean arsumighjer a n fust
Di gincu chi nta novambr
Sparpeghja n terra
I suoi miscaruoi gieun.

Ils me font ressembler à une tige
De ginkgo qu’en novembre
Éparpille sur le sol
Ses éventails jaunes.


gieun

gièun
gieun’
gièun’
gieuni
gièuni
gjeuni
gjèuni


gièun

gieun
gjeun
gjèun
giallu (dialectal)
giarnu (dialectal)
giarnö (dialectal)
giàunn (dialectal)

Mi feàn arsumighjèr a n fùst
Di gìncu chi nta novàmbr
Sparpèghja n tèrra
I suòi miscaruòi gièun.


gièun

gieun
gieun’
gièun’
gieuni
gièuni
gjeuni
gjèuni


gjeun

gjèun
gieun
gièun
giàunn
giallu (dialectal)
giarnu (dialectal)
giarnö (dialectal)

Mi fean arsumighjer a n fust
Di gincu chi nta novambr
Sparpeghja n terra
I suoi miscaruoi gjeun.


gjèun

gjeun
gieun
gièun
giàunn
giallu (dialectal)
giarnu (dialectal)
giarnö (dialectal)

Mi feàn arsumighjèr a n fùst
Di gìncu chi nta novàmbr
Sparpèghja n tèrra
I suòi miscaruòi gjèun.


gjeuni

gjèuni
gieuni
gièuni
gieun
gièun
gieun’
gièun’


gjèuni

gjeuni
gieuni
gièuni
gieun
gièun
gieun’
gièun’


gieuni

gièuni
gjeuni
gjèuni
gieun
gièun
gieun’
gièun’


gièuni

gieuni
gjeuni
gjèuni
gieun
gièun
gieun’
gièun’


gieun’

gièun’
gieun
gièun
gieuni
gièuni
gjeuni
gjèuni


gièun’

gieun’
gieun
gièun
gieuni
gièuni
gjeuni
gjèuni


vjerd

vjèrd
vierd
vièrd
ve̤rdu (dialectal)
verd (dialectal)

La fjeu è quoda vjerd.


vjèrd

vjerd
vierd
vièrd
ve̤rdu (dialectal)
verd (dialectal)

La fjèu è quòda vjèrd.


vièrd

vierd
vjerd
vjèrd
ve̤rdu (dialectal)
verd (dialectal)

La fièu è quòda vièrd.


marràn

Mòttit li chièuzzi marràn chi ti steàn miègghj.


grìg

Ù chjù vècchj ghji grìra ô carusìan chjusèi chi pà:
«A tu! Sciàn! Ghj’è bisàgn di ddìrtilu?
N caràus chi si pàrta n “lacchè” câ bärba grìgia.
Ti tuòca a tu di stèr après e ô vècchj d’âner a caveu». «Signarmièi, -ddièss ù mulinèr- absàgna chi v’acuntuntuòma».
Ù carusìan sciàn da cavèu e achjièuna ù vècchj,
màntr chi päsu trài caràusi.


nàr

nar
ne̤rgu (dialectal)
ne̤ru (dialectal)

Ghj’èra
Na carràzza nàra cùi frìsc.

Il y avait
Un carrosse noir avec des frises.

Giànt câ bärba dî trài màs
Pôn lùt di famìghja,
Chî pèzzi nàri ê pàrti.

Sàn Minirìttu da Sàn Frarèu è nàr.

Si mièsu a giughèr ntô cìan e s’assumeàn tùcc nàr.

Ghj’è n zzièu accuscì nàr chi si vo chi àra ciuòv.

Mi plèsgiu chjussèi li fìeghi nàri di quòdi vièrd.

Pirdò ê chièrti e àra è nàr.


nàra

Ghj’èra
Nà carràzzza nàra cùi frìsc.


nàri

Mi plèsgiu chjussèi li fièghi nàri di quòdi vièrd.


bleanch

blèanch
blanch
blànch
blanc
blànc
jancu (dialectal)
jencu (dialectal)


blèanch

bleanch
blanch
blànch
blanc
blànc
jancu (dialectal)
jencu (dialectal)


blànc

blanc
bleanch
blèanch
blanch
blànch
jancu (dialectal)
jencu (dialectal)


blànc

blanc’
blanc
blànc’
blanchi
blànchi
bleanch’
blèanch’
bleanchi
blèanchi


blànch

blanch
blanc
blànc
bleanch
blèanch
jancu (dialectal)
jencu (dialectal)


bleanchi

blèanchi
bleanch’
blèanch’
blanc’
blànc’
blanc
blànc
blanchi
blànchi


blèanchi

bleanchi
bleanch’
blèanch’
blanc’
blànc’
blanc
blànc
blanchi
blànchi


bleanch’

blèanch’
bleanchi
blèanchi
blanc’
blànc’
blanc
blànc
blanchi
blànchi


blèanch’

bleanch’
bleanchi
blèanchi
blanc’
blànc’
blanc
blànc
blanchi
blànchi


blànchi

blanchi
bleanch’
blèanch’
bleanchi
blèanchi
blanc’
blànc’
blanc
blànc


blanc’

blànc’
blanc
blànc
blanchi
blànchi
bleanch’
blèanch’
bleanchi
blèanchi


blànc’

blanc’
blanc
blànc
blanchi
blànchi
bleanch’
blèanch’
bleanchi
blèanchi


culaur di rruosa

culàur di rruòsa
culaur di rruossa
culàur di rruòssa
culaur d’ rruosa
culàur d’ rruòsa
culaur d rruosa
culàur d rruòsa

Ê fighjini si mottu li rrabi culaur di rruosa.

Les nouvelles-nées portent des vêtements roses.


culàur di rruòsa

culaur di rruosa
culaur di rruossa
culàur di rruòssa
culaur d’ rruosa
culàur d’ rruòsa
culaur d rruosa
culàur d rruòsa

Ê fighjìni si mòttu li rràbi culàur di rruòsa.


culàur di rruòssa

culaur di rruossa
culaur di rruosa
culàur di rruòsa
culaur d’ rruosa
culàur d’ rruòsa
culaur d rruosa
culàur d rruòsa


culaur di rruossa

culàur di rruòssa
culaur di rruosa
culàur di rruòsa
culaur d’ rruosa
culàur d’ rruòsa
culaur d rruosa
culàur d rruòsa


culaur d’ rruosa

culàur d’ rruòsa
culaur di rruossa
culàur di rruòssa
culaur di rruosa
culàur di rruòsa
culaur d rruosa
culàur d rruòsa


culàur d’ rruòsa

culaur d’ rruosa
culaur di rruossa
culàur di rruòssa
culaur di rruosa
culàur di rruòsa
culaur d rruosa
culàur d rruòsa


culaur d rruosa

culàur d rruòsa
culàur d’ rruòsa
culàur d’ rruòsa
culaur di rruossa
culàur di rruòssa
culaur di rruosa
culàur di rruòsa


culàur d rruòsa

culaur d rruosa
culàur d’ rruòsa
culàur d’ rruòsa
culaur di rruossa
culàur di rruòssa
culaur di rruosa
culàur di rruòsa


rro̤ssu

rruoss (dialectal)
rruòss (dialectal)
ross (dialectal)


giarnu

giallu
giarnö
gieun (dialectal)
gièun (dialectal)
gjeun (dialectal)
gjèun (dialectal)
giàunn (dialectal)


giarnö

giallu
giarnu
gieun (dialectal)
gièun (dialectal)
gjeun (dialectal)
gjèun (dialectal)
giàunn (dialectal)


ve̤rdu

vierd (dialectal)
vièrd (dialectal)
vjerd (dialectal)
vjèrd (dialectal)
verd (dialectal)


jencu

jancu
bleanch (dialectal)
blèanch (dialectal)
blanch (dialectal)
blànch (dialectal)
blanc (dialectal)
blànc (dialectal)


giàunn

gieun (dialectal)
gièun (dialectal)
gjeun (dialectal)
gjèun (dialectal)
giallu (dialectal)
giarnu (dialectal)
giarnö (dialectal)


marröngh

marran (dialectal)
marràn (dialectal)
marrang (dialectal)
marràng (dialectal)
marren (dialectal)
marrèn (dialectal)


aueart

Quänn vicc u seu aueart e i cai taghjei, sùbit m’u pinsei: i cai si futtìan!

Quand j’ai vu le portail s’ouvrir et les choux coupés, j’ai tout de suite compris : ils avaient arraché les choux !


auèart

Quänn vìcc ù sèu auèart e i cài taghjèi, sùbit m’ù pinsèi: i cài si futtìan!


auearta

Tìan a cura! Iei la grantiera auearta!

Attention ! Votre fermeture éclair est ouverte !


auèarta

Tìan a cùra! Ièi la grantièra auèarta!


zzuriuner

Muta, Rrisuglina, ni fussi zzuriunera.
Mari chi chiengiu son:
prima era scanalausa na cavigia;
ara ni fea chjù mprissian meanch na nguneghja.

Tais-toi Rrisuglina, ne fais pas de commérages
Les modes changent :
Autrefois, une sandale était une cheville ;
aujourd’hui, même l’aine ne fait pas d’effet.


zzuriunèr

Mùta, Rrisuglìna, ni fùssi zzuriunèra.
Màri chi chièngiu sòn:
prìma èra scanalàusa na cavìgia;
àra ni fèa chjù mprissiàn mèanch na ngunèghja.

Antonino Versaci, Chjièchjari a d’àumbra di Rracafàrt


zzurjuner

Muta, Rrisuglina, ni fussi zzurjunera.
Mari chi chiengiu son:
prima era scanalausa na cavigia;
ara ni fea chjù mprissian meanch na nguneghja.


zzurjunèra

Mùta, Rrisuglìna, ni fùssi zzurjunèra.
Màri chi chièngiu sòn:
prìma èra scanalàusa na cavìgia;
àra ni fèa chjù mprissiàn mèanch na ngunèghja.


zzuriuneri

zzuriunèri
zzurjuneri
zzurjunèri
zzurjuner
zzurjunèr
zzurjuner’
zzurjunèr’
zzuriuner’
zzuriunèr’
zzuriuner
zzuriunèr