-ισμός

: -ισμός
:* σπανιότερα < ουσιαστικά σε -ημός ή ρήματα σε -ῶ + -ισμός κατά τα ουσιαστικά σε -μός από ρήματα σε -ίζω
:* ή λέξεις από την (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -ισμός < αρχαία ελληνική -μός + συνοπτικό θέμα -ισ- ρημάτων σε -ίζω
:* αλλά συνήθως: → δείτε το επίθημα -μός

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ισμός στο Βικιλεξικό

-μός Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -μός στο Βικιλεξικό

παραγωγικό επίθημα για το σχηματισμό ουσιαστικών που εκφράζουν την αντίστοιχη ενέργεια

ἀναψηλαφῶ > ἀναψηλαφισμός

ἀποκαταντῶ > ἀποκαταντισμός

κεντῶ > κεντισμός

διαλαλημός > διαλαλισμός


-λογία

: -λογία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -λογία < -λόγος < λόγος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -λογία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει

την ενέργεια ρημάτων σε -λογῶ

ἀργολογῶ (φλυαρώ)> ἀργολογία (φλυαρία)

την ιδιότητα ουσιαστικών σε -λoγος

εὐμορφόλογος > εὐμορφολογία (αστεϊσμός)

τη μελέτη, την ενασχόληση με αυτό που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

μετρολογία, θεολογία


-ι

: -ι κατάληξη ουδετέρων ουσιαστικών < -ιν, -ιον, (υποκοριστικό), κληρονομημένο από την αρχαία ελληνική -ιον (παράδειγμα: αρχαία ελληνική ἀκάνθιον - μεσαιωνικό ἀκάνθιν, ἀκάνθι χωρίς υποκοριστική σημασία)
: -ι και δείτε -ί

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών

ἀκάνθι (αγκάθι)

κομπολόγι

ἐνοίκιον > ἐνοίκι

διάβα > διάβι


-ις

: ις < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ις (ή -ίς < -ίς)

δείτε τα θηλυκά σε -σις


-ιμος

-ιμος
-σιμος
-ξιμος
-ψιμος

: -ιμος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ιμος

επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων -ιμος

ἐρώτιμος (αξιολάτρευτος)

γελάσιμος


-ίτης

: -ίτης < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ίτης

επίθημα για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών που

δηλώνουν ότι το πρόσωπο έχει τα χαρακτηριστικά ή προέρχεται από την πρωτότυπη λέξη

ἀκρίτης

ἐξωχωρίτης

είναι κατάληξη για πατριδωνυμικά ονόματα

Βαβυλωνίτης

αρσενικά με αλλαγή γένους από θηλυκά

ἀρθρίτης (θηλυκό ἀρθρῖτις)


-αινα

: -αινα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -αινα, θηλυκή κατάληξη αρσενικών σε -ων με επέκταση και για αρσενικά με άλλες καταλήξεις

παραγωγικό επίθημα που σχηματίζει θηλυκά ουσιαστικά ζώων από το αρσενικό

λύκος > λύκαινα

δράκων, δράκος > δράκαινα

που δηλώνει τη σύζυγο κάποιου κυρίως από την ιδιότητά του

δούκας > δούκαινα

:Κατηγορία:Γυναικεία επώνυμα με επίθημα -αινα (μεσαιωνικά ελληνικά) από το όνομα ή το επώνυμο του συζύγου

κατ’ επέκταση

Δούκας > Δούκαινα

Ραούλ > Ραούλαινα (όπως η Ειρήνη Ραούλαινα Παλαιολογίνα)


-εια

: -εια < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -εια

κατάληξη προπαροξύτονων θηλυκών ουσιαστικών

ζηλεύω > ζήλεια


-εία

: -εία < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών - εναλλάσσεται συχνά με το -ειά

ξενητεία & ξενητειά


-ία

: -ία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ία

επίθημα για τη δημιουργία αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που εκφράζουν ό,τι η πρωτότυπη λέξη

ἀβροχία, δροσοφορία

κατάληξη λόγιων θηλυκών επιθέτων από αρσενικά σε -ιος

ἄξιος (αρσενικό), ἀξία (θηλυκό)


-ιά

: -ιά < -έα ή αρχαία ελληνική -ία, -έα με συνίζηση για την αποφυγή της χασμωδίας

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών για το σχηματισμό λέξεων που δηλώνουν

ενέργεια ή αποτέλεσμα της ενέργειας που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη

κοντάρ(ιν) > κονταρέα και κονταριά

(ελληνιστική κοινή) κερασέα, κερασία > μεσαιωνική ελληνική κερασιά


-ότητα

: -ότητα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -τητα. αιτιατική θηλυκών σε -της, σε ουσασιστικά με θέμα που έληγε σε ο-

κατάληξη για νεότερο ή και παράλληλο τύπο του -ότης παραγωγικό επίθημα για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών που έχουν την ιδιότητα της πρωτότυποης λέξης

ἀξιότητα (ἀξιότης, ἄξιος)

γλυφότητα (γλυφός)

ἐφηβότητα (ἔφηβος)


-ί

: -ί κατάληξη ουδετέρων ουσιαστικών: (δείτε και -ίν ή -ιν < υποκοριστικό αρχαία ελληνική -ίον
: -ί λόγια επιρρήματα: < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ί

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών → δείτε και -ίν ή -ιν

επίθημα για το σχηματισμό λόγιων επιρρημάτων

ψηλαφητί


-εύω

: -εύω < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -εύω

-εύω, επίθημα ρημάτων

ἄδικος > ἀδικεύω

ἀκαμάτης > ἀκαματεύω


-άκι

: -άκι < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -άκιον (-ακ+-ιον) με αποβολή του [οn] < αρχαία ελληνική ουσιαστικά σε -ξ (όπως ῥύαξ > ελληνιστικό ῥυάκιον)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκι στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκιν στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -άκιν


-φαγία

: -φαγία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φαγία < -φάγ(ος) + -ία

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φαγία στο Βικιλεξικό

λαθροφαγία


-φαγία

: -φαγία < -φάγ(ος) + -ία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φαγία στο Βικιλεξικό

ἀδηφαγία, κρεοφαγία


-λόγος

: -λόγος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -λόγος < λόγος < λέγω

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -λόγος στο Βικιλεξικό

-λογος Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -λογος στο Βικιλεξικό

→ ζητούμενο λήμμα


-φιλος

: -φιλος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -φιλος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φιλος στο Βικιλεξικό

που αγαπάει ή έχει φιλική διάθεση προς ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό

ἀνθρωπόφιλος, καλλόφιλος

που γι' αυτόν αισθάνεται φιλικά ό,τι δηλώνεται στο α' συνθετικό

κοσμόφιλος (που τον αγαπά όλος ο κόσμος)

που είναι φίλος, με τα χαρακτηριστικά του πρώτου συνθετικού

ἀπόφιλος (ανάξιος φίλος)


-ώδης

-ώδης
-ης
-ες

* -ώδης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ώδης

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ώδης στο Βικιλεξικό

ἀγριώδης, γλυκώδης


-κτόνος

: -κτόνος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κτόνος < κτείνω (σκοτώνω)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -κτόνος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό που δηλώνει θανατηφόρα δράση εναντίον αυτού που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

θεοκτόνος


-τρια

: -τρια < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -τρια

κατάληξη για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών από αρσενικά σε -ής

βοηθητής > βοηθήτρια

ὁδηγητής > ὁδηγήτρια


-κρατία

: -κρατία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κρατία < → δείτε τη λέξη κρατέω / κρατῶ

επίθημα που δηλώνει κυριαρχία


-αλγία

: -αλγία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -αλγία (ἄλγος)

επίθημα αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που σημαίνουν πόνο στο σημείο που δηλώνεται από το πρώτο συνθετικό

δονταλγία

κεφαλαλγία


-ικος

: -ικος < (άμεσο δάνειο) λατινική -icus
:: ή αντί του -ικός για την παραγωγή εθνικών και πατριδωνυμικών επιθέτων σε οικείο ύφος
:: Επίσης, για την παραγωγή επιθημάτων σε -ικος.

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ικός στο Βικιλεξικό

κατάληξη για την απόδοση λατινικών ή ξένων λέξεων

δομέστικος (ουσιαστικό) < λατινικά domesticus (επίθετο)

βόρνικος < ρουμανικά vornic (αξιωματούχος παραδουνάβιων περιοχών)

κατάληξη εθνικών ή πατριδωνυμικών επιθέτων, σε αντιδιαστολή με τα πιο επίσημα σε -ικός

ἀθηναίικος

ἀλαμάννικος < ἀλαμαννικός

ἀρμένικος < ἀρμενικός

κατάληξη για το σχημαστισμό επιθέτων από ουσιαστικά

κανακάρης > κανακάρικος

κοινοβιάτης > κοινοβιάτικος

με μετακίνηση τόνου του -ικός σε σύνθετα επιθέτα

νηστικός - ὁλονήστικος


-ιώτης

-ιώτης
-ώτης

-ιώτης < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -ιώτης, επαυξημένη κατάληξη από την αρχαία ελληνική -ώτης από λέξεις που το θέμα τους είχε τον χαρακτήρα ιώτα.

επίθημα ως κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει

καταγωγή από τόπο (πατριδωνυμικά)

Ἀθήνα - Ἀθηνιώτης

ιδιότητα, χαρακτηριστικό ή προέλευση που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη

κάμπος - καμπιώτης (που ασχολείται επαγγελματικά με τη μονομαχία)

κελίον - κελιώτης (υπασπιστής)


-δόχος

: -δόχος < ελληνιστική κοινή -δόχος < αρχαία ελληνική -δόκος < δέχομαι

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -δόχος στο Βικιλεξικό

-δόχος (όπως στα νέα ελληνικά)

δυναμοπαραδόχος (που παρέχει δύναμη)

ξενοδόχος


-ηδόν

: -ηδόν < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ηδόν

επιρρηματική κατάληξη που εκφράζει τον τρόπο που δηλώνεται στην πρωτότυπη λέξη

κόσκινον > κοσκινηδόν


-ιον

-ιον
-ίον
-ιν

: -ιον < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ιον, συχνά με υποκοριστική σημασία (όπως από την (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -ιον)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ιον στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ιν στο Βικιλεξικό

κατάληξη για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών

γελῶ > γέλιον

ἀγγαρεία > ἀγγάριον

κατάληξη για το σχηματισμό ουδέτερων [επίθημα|επιθημάτων]], συχνά υποκοριστικών

-άριον, -ίδιον

επίθημα, συνήθως στη μορφή -ιν

υποκοριστικό


-ιον

: -ιον: κλιτικός τύπος

ουδέτερο του -ιος


-άρχης

: -άρχης < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -άρχης

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άρχης στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει πρόσωπο με πολιτική ή στρατιωτική εξουσία

στρατοπεδάρχης, γειτονιάρχης


-αρχος

: -αρχος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -αρχος → και δείτε τους όρους ἄρχος και -άρχος
: Ή < -άρχης με κατάληξη -ος. ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -αρχος στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άρχος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει πρόσωπο με εξουσία ή πρόσωπο που προΐσταται

δήμαρχος

ἐκκλησιάρχης > ἐκκλησίαρχος

άλλες μορφές: -αρχός

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που εκφράζουν αρχή, εξουσία όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό


-τήριον

: -τήριον < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -τήριον

-τήρι

όπως και νέα ελληνικά

επίθημα που δηλώνει
τόπο ή χώρο εργασίας, εγκατάσταση

μοναστήριον, βεστιοπρατήριον

επίθημα που δηλώνει
εργαλείο

σκαλιστήριον

επίθημα που δηλώνει
ενέργεια, πράξη


-ποιία

: -ποιία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ποιΐα

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιία στο Βικιλεξικό

πυργοποιία


-ίς

: -ίς κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ίς

-ίς : κατάληξη επιρρημάτων

διχερίς (με τα δύο χέρια)

ἐξωλογίς (παράτολμα)

-ίς κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών

βολίς (αρχαία ελληνικά: βολίς)

δείτε και τα θηλυκά σε -σις


-άδα

: -άδα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ας (από την αιτιατική -άδα)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -άδα στο Βικιλεξικό

επίθημα αφηρημένων μετεπιθετικών θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν

μια ιδιότητα που έχει σχέση με αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

ἀσπρίλα > ἀσπριλάδα

βρόχος > βροχάδα (η παγίδα)

απόλυτα αριθμητικά

δέκα > δεκάς δεκάδα


-σύλλαβος

: -σύλλαβος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -σύλλαβος. Αναλύεται σε συλλαβ(ή) + -ος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -σύλλαβος στο Βικιλεξικό

επίθημα επιθέτων που δηλώνει από πόσες συλλαβές αποτελείται μια λέξη ή ένας στίχος

ὀκτωσύλλαβος

ὀλιγοσύλλαβος


-δρόμος

: -δρόμος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -δρομος < δρόμος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -δρόμος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών ή επιθέτων που χαρακτηρίζει κάποιον που τρέχει σε αγώνα ή με τον τρόπο που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

ἀστεροδρόμος

γοργοδρόμος


-φωνος

: -φωνος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -φωνος < φων(ή) + -ος

βροντόφωνος


-όπουλο

-όπουλο
-όπουλον
-όπουλλον

υποκοριστικό -ό- + -πουλο

γουρουνόπουλο


-ούρα

: -ούρα < αναλογικά προς τη λατινική -ura ή την ιταλική -ura

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ούρα στο Βικιλεξικό

όπως και η νεοελληνική -ούρα

βαβούρα

κομματούρα


-ένιος

: -ένιος < αρχαία ελληνική -έϊνος μετουσιαστικό επίθημα, δηλωτικό ύλης, με συνίζηση για την αποφυγή της χασμωδίας

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ένιος στο Βικιλεξικό

παραγωγικό επίθημα σχηματισμού επιθέτων που φανερώνουν ότι το προσδιοριζόμενο είναι κατασκευασμένο από το υλικό του θέματος

καρυδένιος, βελουδοκαμουχένιος


-πρεπής

-πρεπής
-ής
-ές

: -πρεπής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πρεπής < πρέπω

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -πρεπής στο Βικιλεξικό

-πρεπής (όπως στα νέα ελληνικά)

πανευπρεπής, μικροπρεπής


-μός

: -μός < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -μός

επίθημα αφηρημένων αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνουν την ενέργεια κάποιου ρήματος ή τα αποτελέσματά της

εὐτυχίζω, θέμα αορίστου εὐτυχισ- > εὐτυχισμός


-γραφία

: -γραφία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -γραφία< γράφ(ω) + -ία.

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -γραφία στο Βικιλεξικό

-γραφία, δεύτερο συνθετικό που δηλώνει γραφή, καταγραφή όπως προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό

σε μεσαιωνικές λέξεις

εὐμορφογραφία (λογοτεχνική περιγραφή του όμορφου)

ἱστορογραφία (διακόσμηση ζωγραφική)

σε λέξεις από τα αρχαία ελληνικά

καλλιγραφία

κοσμογραφία


-άκης

: -άκης < υποκοριστικό -άκ(ιν) ή -άκ(ι) + -ης

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκης στο Βικιλεξικό

Κατηγορία:Ανδρικά επώνυμα με επίθημα -άκης (μεσαιωνικά ελληνικά)

επίθημα για το σχηματισμό υποκοριστικών και θωπευτικών αρσενικών ουσιαστικών

υποκοριστικό

γεροντάκι > γεροντάκης

επίθημα για το σχηματισμό επωνύμων

Ραβδοκανάκης (επώνυμο - καταγράφεται περίπου το 1250)


-ληψία

: -ληψία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ληψία

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ληψία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών

από επίθετα σε -ληπτος

ἀνυποληψία < (ελληνιστική) ἀνυπόληπτος

που δηλώνουν τη λήψη του πρώτου συνθετικού

δωροληψία

που δηλώνουν νοσηρή εμμονή σε ιδέες και αντιλήψεις που δηλώνει το α' συνθετικό

ἐρωτοληψία


-ίτσιν

: -ίτσιν < → λείπει η ετυμολογία

για σχηματισμό ουδέτερων υποκοριστικών

υποκοριστικό

καλαμάρ(ιν) → καλαμαρίτσιν (καλαμαράκι)

κουλλούρ(ιν) → κουλλουρίτσιν (κουλουράκι)


-φωνία

: -φωνία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -φωνία

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φωνία στο Βικιλεξικό

ματαιοφωνία, μονοφωνία


-ώτης

-ώτης < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -ώτης. Δείτε και την επαυξημένη κατάληξη -ιώτης.

επίθημα ως κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει

καταγωγή από τόπο (πατριδωνυμικά)

Ἀττάλεια - Ἀτταλειώτης

ιδιότητα, χαρακτηριστικό ή προέλευση που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη

κελίον - κελιώτης (υπασπιστής)


-άκιν

: -άκιν < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -άκιον (-ακ+-ιον) με αποβολή του [ο] < αρχαία ελληνική ουσιαστικά σε -ξ (όπως ῥύαξ > ελληνιστικό ῥυάκιον)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκιν στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκι στο Βικιλεξικό

υποκοριστικό επίθημα για το σχηματισμό ουδετέρων

ἄλογον > ἀλογάκιν

κατόρθωμα(ν) > κατορθωμάκιν


-μαν

: -μαν < Δείτε και το τελικό -ν → λείπει η ετυμολογία

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -μαν στο Βικιλεξικό

επίθημα κατάληξης ουδέτερων ουσιαστικών
από ουδέτερα ουσιαστικά σε -μα

κατόρθωμα - κατόρθωμαν

επίθημα κατάληξης ουδέτερων ουσιαστικών
ή και από άλλα ουσιαστικά

δύσις - δύσεμαν

επίθημα κατάληξης ουδέτερων ουσιαστικών

από ρήματα, για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών που δηλώνουν ό,τι εκφράζει το ρήμα

λαβώνω - λάβωμαν

ἀργῶ - ἄργημαν


-ια

: -ια < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ία

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών

δουλεύτρια

αρχαία ελληνική ἄρρωστος > ἀρρωστία > μεσαιωνική ελληνική ἀρρώστια

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών ή επιθέτων στον πληθυντικό

κατάληξη επιρρημάτων

ἄγριος > ἄγρια


-πορία

: -πορία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -πορία. Δείτε πόρος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -πορία στο Βικιλεξικό

όπως το νεοελληνικό -πορία, τρόπος πορείας

ἀργοπορία


-ποίησις

: -ποίησις < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποίησις

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ποίησις στο Βικιλεξικό

εἰρηνοποίησις


-ητα

: -ητα < -ότητα < αρχαία ελληνική -ότης από την αιτιατική -ότητα.

επίθημα για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών, παράλληλων μορφών σε -ότητα

ἔχθρητα < ἔχθρα < αρχαία ελληνική ἔχθρα

ἄγρητα < ἀγριότητα < αρχαία ελληνική ἀγριότης

ἄθλητα < αρχαία ελληνική ἀθλιότης


-κάρδιος

: -κάρδιος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κάρδιος ή καρδ(ία) + -ιος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -κάρδιος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει σχέση ή αναφορά στην καρδιά όπως προσδιορίζει το πρώτο συνθετικό

γυναικοκάρδιος, θελξικάρδιος


-πόδαρος

: -πόδαρος < ποδάρ(ιον) ή ποδάρ(ιν) + -ος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -πόδαρος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνουν ότι ένα πρόσωπο έχει πόδια (ποδάρια) με τα χαρακτηριστικά που εκφράζει το πρώτο συνθετικό

γοργοπόδαρος, λεπροπόδαρος


-στάσι

: -στάσι < -στάσιον με αποφυγή της χασμωδίας < αρχαία ελληνική -στάσιον


-άγρα

: -άγρα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -άγρα < ἄγρα (κυνήγι ζώων)

δεύτερο συνθετικό θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει

πνευματικό ή ψυχικό πάθος που έχει καταλάβει τον προσδιοριζόμενο, όπως δηλώνει το πρώτο συνθετικό

λυσσάγρα (παράφορο πάθος)

λωλάγρα (ανοησία, τρέλα, λωλαμάρα)

κάποιο εργαλείο που πιάνει αντικείμενο όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

δοντάγρα (είδος τανάλιας)


-ούλι

: -ούλι < θηλυκό -ούλ(λ)α (χωρίς να είναι υποκοριστικά) + -ι(ν) < λατινική -ullla

υποκοριστικό επίθημα, άλλη μορφή του -ούλιν

κατσί > κατσούλι

κῆπος > κηπούλι


-λογιά

: -λογιά < -λογία με συνίζηση για αποφυγή της χασμωδίας

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -λογιά στο Βικιλεξικό

νεότερη προφορά του συνθετικού -λογία

ἐξομολογία > 'ξεμολογιά

εὐλογία > εὐλογιά (με επιπλέον σημασία για την ασθένεια)


-δοξος

: -δοξος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -δοξος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -δοξος στο Βικιλεξικό

-δοξος (όπως στα νέα ελληνικά)

ὁλόδοξος


-έμπορος

: -έμπορος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική έμπορος < αρχαία ελληνική ἔμπορος

ο ἔμπορος ως δεύτερο συνθετικό: όπως νέα ελληνικά -έμπορος

χοιρέμπορος

μεγαλέμπορος


-ήγορος

-ήγορος
-ηγόρος

: -ήγορος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ήγορος < αρχαία ελληνική ἀγορ(ά)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ήγορος στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ηγόρος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό λέξεων που δηλώνει ομιλία κατά τον τρόπο ή τη γλώσσα που ορίζει το πρώτο συνθετικό

μακρήγορος, ξανθήγορος

δυσφημηγόρος


-ξανθος

: -ξανθος < ξανθός

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ξανθος στο Βικιλεξικό

-ξανθος (όπως στα νέα ελληνικά)

ὁλόξανθος


-σχιδής

-σχιδής
-ής
-ές

: -σχιδής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σχιδής

όπως -σχιδής

μυριοσχιδής

ὀλιγοσχιδής


-ειος

: -ειος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ειος < -ιος

κατάληξη για το σχηματισμό επιθέτων που δηλώνουν σχέση με την πρωτότυπη λέξη

από κύρια ονόματα

Κωνσταντῖνος Κωνσταντίνειος

από προσηγορικά ουσιαστικά

γυναίκα > γυναίκειος (τύπος του γυναικεῖος)

καλλιγένειος (από καλή γενιά)


-ουλός

: -ουλός < -ούλ(α) (υποκοριστικό θηλυκό επίθημα) + -ός

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ουλός στο Βικιλεξικό

επίθημα με υποκοριστική σημασία για το σχηματισμό επιθέτων από επίθετα ή από ουσιαστικά, όπως -ουλός

υποκοριστικό

βαθύς > βαθουλός

νερουλός


-ούδης

: -ούδης < ουδέτερο υποκοριστικό επίθημα -ούδ(ιν) + κατάληξη αρσενικού -ης

επίθημα για το σχηματισμό
επιθέτων σε -ούδης

λειχούδης, μαυρογενούδης

επίθημα για το σχηματισμό
ανδρικών επωνύμων


-ση

: -ση < -σις < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -σις → και δείτε τη νεοελληνική κατάληξη -ση

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ση στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ξη στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ψη στο Βικιλεξικό

κατάληξη για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών


-κλόπος

: -κλόπος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κλόπος < κλέπτω

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -κλόπος στο Βικιλεξικό

όπως και -κλόπος για το σχηματισμό σύνθετων αρσενικών ουσιαστικών

ἐριφοκλόπος, μηλοκλόπος


-όπουλλον

-όπουλλον
-πουλο
-όπουλον

υποκοριστικό -ό- + -όπουλον κατά τη γραφή του ποῦλλ(ος) (όψιμη ελληνιστική κοινή) +-ον

γουρουνόπουλλον


-τερός

: -τερός < επέκταση του -ερός για θέματα σε -τ-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -τερός στο Βικιλεξικό

όπως -τερός στα νέα ελληνικά

λυπῶ, λυπη- (όπως στον αόριστο ἐ-λύπη-σα) > λυπητερός

βυζάνω, βυζασ- > βυζαστερός


-ουλας

: -ουλας < -ούλ(ι) + μεγεθυντικό επίθημα -ας

μεγεθυντικό επίθημα για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών

ζητῶ > ζήτη (> ζητούλιν) > ζήτουλας

ἄτυχος > ἀτύχουλας


-φυΐα

: -φυΐα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φυΐα < -φυής < φύω

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φυΐα στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό θηλυκών επιθέτων που δηλώνει τη φύση που προσδιορίζει το πρώτο συνθετικό, ή την προέλευση

γιγαντοφυΐα

ἀκανθοφυΐα

Δουκοφυΐα


-φυής

: -φυής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φυής < φύω

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φυής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που σημαίνει ότι το προσδιοριζόμενο

φύεται με τον τρόπο ή στον τόπο ή προέρχεται απ' όπου δηλώνει το πρώτο συνθετικό

μεγαφυής, βροντοφυής

προέρχεται, κατάγεται από τον τόπο ή την οικογένεια δηλώνει το πρώτο συνθετικό

Ἰταλοφυής

Δουκοφυής


-σία

-σία
-ξία
-ψία

: -σία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -σία < -τία < θέματα που έληγαν σε -τ- + -ία.
:* Οι μορφές, ανάλογα με το θέμα της λέξης που προηγείται:
:*: -κ/γ/χ + -σία > -ξία, π/β/φ + -σία > -ψία
: Δείτε και τις μορφές -σιά, -ξιά, -ψιά.

επίθημα για τη δημιουργία αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που εκφράζουν ό,τι η πρωτότυπη λέξη

ἀνυπόληπ(τος) > ἀνυπόληcία


-έσα

: -έσα (αντιδάνειο): τύπος του -έσσα < ιταλική -essa < λατινική -issa αρχαία ελληνική -ισσα

άλλη γραφή του -έσσα: κατάληξη ή επίθημα για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών από αρσενικά, που δηλώνουν τίτλο ευγενείας ή ευγενική καταγωγή, για αρχόντισσα γυναίκα

κουρτέσης > κουρτέσα με κατάληξη -έσα

δούξ, δούκας > δουκέσσα


-τωρ

: -τωρ < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -τωρ ή (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τωρ < προέλευσης από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή
:* Σε λέξεις με κατάληξη -τωρ από την αρχαία ελληνική
:* Για αποδόσεις λατινικών όρων < (άμεσο δάνειο) λατινική -tor

επίθημα για το σχηματισμό δραστικών ουσιαστικών (νέα ελληνικά: -τορας)

δομῶ, δομη- > δομήτωρ

για δάνειες λέξεις από τα λατινικά σε -tor

mandator > μανδάτωρ / μαντάτωρ


-ωρ

: -ωρ < ελληνιστική κοινή -ωρ ή την αρχαία ελληνική
:* για την απόδοση λατινικών όρων < (άμεσο δάνειο) λατινική -tor

κατάληξη σε λέξεις
με επίθημα -τωρ

μανδάτωρ < λατινική mandator

με επίθημα -άτωρ

ὀψίκιον > ὀψικάτωρ

κατάληξη σε λέξεις

με δεύτερο συνθετικό όπως -κράτωρ, -μήτωρ, -πάτωρ

παντοκράτωρ, σεβαστοκράτωρ

θεομήτωρ

θεοπάτωρ


-γος

: -γος → δείτε -γος

επίθημα κατάληξης για το σχηματισμό επιθέτων με στερητική σημασία

ἀβάσταγος (ἀβάστακτος) (δείτε και -γός όπως βασταγός)

ἀχόρταγος < χορταίνω, χορτα-

θέματα που λήγουν σε -γ- ἄκαγ-ος < καίγω


-ίας

: -ίας < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ίας

επίθημα κατάληξης για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει χαρακτηριστικό γνώριμα όπως ορίζεται στην πρωτότυπη λέξη

βρυχητίας


-ουλάκι

: -ουλάκι < υποκοριστικό επίθημα ούλ(ιν) ή -ούλης + υποκοριστικό επίθημα -άκι (κατά δεύτερο υποκορισμό) ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

υποκοριστικό για το σχηματισμό ουδέτερων υποκοριστικών ουσιαστικών ή επιρρημάτων

δενδρούλιν > δενδρουλάκι / δεντρουλάκι

κάμπος > καμπουλάκι

μοναχούλης > μοναχουλάκι

λιγούλι > λιγουλάκι


-βαρής

: -βαρής < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -βαρής < βάρ(ος) + -ής

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -βαρής στο Βικιλεξικό

το δεύτερο συνθετικό -βαρής

καταβαρής (πολύ βαρύς)


-οικος

: -οικος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -οικος → δείτε τη λέξη οἶκος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -οικος στο Βικιλεξικό

ἄοικος (ακατοίκητος)


-καρδος

: -καρδος < καρδ(ιά) + -ος ή (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κάρδ(ιος) + -ος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -καρδος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό όπως -καρδος

κακόκαρδος, ὀλιγόκαρδος

βαρύκαρδος < (ελληνιστική κοινή) βαρυκάρδιος


-εύγω

: -εύγω < -εύω με ανάπτυξη μεσοφωνηεντικού [ɣ]

άλλη μορφή του -εύω

δοξεύω > δοξεύγω

παραδειγμα: παράθεμα της όψιμης μεσαιωνικής ή πρώιμης νεοελληνικής με τρία ρήματα σε -εύγω

※ 17ος αιώνας, ⌘ Η Θυσία του Αβραάμ, ανωνύμου, θρησκευτικό δράμα, στίχοι 737-738 @georgakas.lit.auth.gr

Πὰ νὰ ξυπνήσω τὸ παιδί, θωρῶ το καὶ σαλεύγει
καὶ πασπατεύγει νὰ μὲ βρεῖ, καμμυῶντας μὲ γυρεύγει.
*:::Wim F. Bakker & Arnold F. van Gemert (επιμ.), Η Θυσία του Αβραάμ, κριτική έκδοση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1996.