περίπτερος

περίπτερος (masculine singular nominative)
περίπτερη (singular feminine nominative)
περίπτερο (singular nominative neuter)
περίπτερου (masculine genitive singular)
περίπτερης (genitive singular feminine)
περίπτερου (genitive singular neuter)
περίπτερο (accusative masculine singular)
περίπτερη (accusative singular feminine)
περίπτερο (accusative singular neuter)
περίπτερε (masculine singular vocative)
περίπτερη (singular feminine vocative)
περίπτερο (singular vocative neuter)
περίπτεροι (masculine nominative plural)
περίπτερες (feminine nominative plural)
περίπτερα (nominative neuter plural)
περίπτερων (masculine genitive plural)
περίπτερων (genitive feminine plural)
περίπτερων (genitive neuter plural)
περίπτερους (accusative masculine plural)
περίπτερες (accusative feminine plural)
περίπτερα (accusative neuter plural)
περίπτεροι (masculine vocative plural)
περίπτερες (feminine vocative plural)
περίπτερα (vocative neuter plural)
περίπτερος (masculine singular nominative)
περίπτερη (feminine singular nominative)
περίπτερο (neuter singular nominative)

περίπτερος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή περίπτερος < περί- + -πτερος < αρχαία ελληνική πτερόν

πε‐ρί‐πτε‐ρος

που τριγύρω του έχει κίονες

αρχιτεκτονική


αποικιακός

αποικιακός (masculine singular nominative)
αποικιακή (singular feminine nominative)
αποικιακό (singular nominative neuter)
αποικιακού (masculine genitive singular)
αποικιακής (genitive singular feminine)
αποικιακού (genitive singular neuter)
αποικιακό (accusative masculine singular)
αποικιακή (accusative singular feminine)
αποικιακό (accusative singular neuter)
αποικιακέ (masculine singular vocative)
αποικιακή (singular feminine vocative)
αποικιακό (singular vocative neuter)
αποικιακοί (masculine nominative plural)
αποικιακές (feminine nominative plural)
αποικιακά (nominative neuter plural)
αποικιακών (masculine genitive plural)
αποικιακών (genitive feminine plural)
αποικιακών (genitive neuter plural)
αποικιακούς (accusative masculine plural)
αποικιακές (accusative feminine plural)
αποικιακά (accusative neuter plural)
αποικιακοί (masculine vocative plural)
αποικιακές (feminine vocative plural)
αποικιακά (vocative neuter plural)
αποικιακός

αποικιακός < αποικία

κτίσμα με αποικιακή αναφορά

αρχιτεκτονική


σταυρεπίστεγος

σταυρεπίστεγος (masculine singular nominative)
σταυρεπίστεγη (singular feminine nominative)
σταυρεπίστεγο (singular nominative neuter)
σταυρεπίστεγου (masculine genitive singular)
σταυρεπίστεγης (genitive singular feminine)
σταυρεπίστεγου (genitive singular neuter)
σταυρεπίστεγο (accusative masculine singular)
σταυρεπίστεγη (accusative singular feminine)
σταυρεπίστεγο (accusative singular neuter)
σταυρεπίστεγε (masculine singular vocative)
σταυρεπίστεγη (singular feminine vocative)
σταυρεπίστεγο (singular vocative neuter)
σταυρεπίστεγοι (masculine nominative plural)
σταυρεπίστεγες (feminine nominative plural)
σταυρεπίστεγα (nominative neuter plural)
σταυρεπίστεγων (masculine genitive plural)
σταυρεπίστεγων (genitive feminine plural)
σταυρεπίστεγων (genitive neuter plural)
σταυρεπίστεγους (accusative masculine plural)
σταυρεπίστεγες (accusative feminine plural)
σταυρεπίστεγα (accusative neuter plural)
σταυρεπίστεγοι (masculine vocative plural)
σταυρεπίστεγες (feminine vocative plural)
σταυρεπίστεγα (vocative neuter plural)
σταυρεπίστεγος (masculine singular nominative)
σταυρεπίστεγη (feminine singular nominative)
σταυρεπίστεγο (neuter singular nominative)

σταυρεπίστεγος < σταυρός + επί + στέγη

που έχει στέγη σε σχήμα σταυρού

αρχιτεκτονική

σταυρεπίστεγος ναός


προτείχιο

προτείχιο (singular nominative)
προτείχια (nominative plural)
προτείχιου (genitive singular)
προτειχίου (genitive singular)
προτείχιων (genitive plural)
προτειχίων (genitive plural)
προτείχιο (accusative singular)
προτείχια (accusative plural)
προτείχιο (singular vocative)
προτείχια (vocative plural)
προτείχιο (neuter)

προτείχιο < μεσαιωνική ελληνική προτείχιον, ουδέτερο του προτείχιος < αρχαία ελληνική πρό + τεῖχος

οχυρωματικό έργο μπροστά από τον περίβολο των παλιότερων οχυρωμένων πόλεων

αρχιτεκτονική


προστέγασμα

προστέγασμα (singular nominative)
προστεγάσματα (nominative plural)
προστεγάσματος (genitive singular)
προστεγασμάτων (genitive plural)
προστέγασμα (accusative singular)
προστεγάσματα (accusative plural)
προστέγασμα (singular vocative)
προστεγάσματα (vocative plural)
προστέγασμα (neuter)

προστέγασμα < ελληνιστική κοινή προστέγασμα < αρχαία ελληνική πρό + στεγάζω

προεξοχή σε στέγη για την προστασία από βροχή κ.λπ.

αρχιτεκτονική


πρόστεγο

πρόστεγο (singular nominative)
πρόστεγα (nominative plural)
πρόστεγου (genitive singular)
πρόστεγων (genitive plural)
πρόστεγο (accusative singular)
πρόστεγα (accusative plural)
πρόστεγο (singular vocative)
πρόστεγα (vocative plural)
πρόστεγο (neuter)

πρόστεγο < πρό- + στέγ(η) + -ον > -ο (στέγασμα) Διαφορετική η μεσαιωνική ελληνική πρόστεγον (νοίκι). Δείτε και το ελληνιστικό προστέγιον.

το μπροστινό μέρος μεγάλου στεγάσματος

αρχιτεκτονική


ανώφλι

ανώφλι (singular nominative)
ανώφλια (nominative plural)
ανωφλιού (genitive singular)
ανωφλιών (genitive plural)
ανώφλι (accusative singular)
ανώφλια (accusative plural)
ανώφλι (singular vocative)
ανώφλια (vocative plural)
ανώφλι (neuter)

ανώφλι < μεσαιωνική ελληνική ανώφλι < (ελληνιστική κοινή) < αρχαία ελληνική ἄνω + φλιά

οριζόντιο δοκάρι, από ξύλο, πέτρα ή μέταλλο, που αποτελεί το πάνω μέρος ενός ανοίγματος τοίχου και συγκρατεί την τοιχοποιία

αρχιτεκτονική


στέγαστρο

στέγαστρο (singular nominative)
στέγαστρα (nominative plural)
στέγαστρου (genitive singular)
στεγάστρου (genitive singular)
στέγαστρων (genitive plural)
στεγάστρων (genitive plural)
στέγαστρο (accusative singular)
στέγαστρα (accusative plural)
στέγαστρο (singular vocative)
στέγαστρα (vocative plural)
στέγαστρο (neuter)

στέγαστρο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική στέγαστρ(ον) (κάλυμμα) + -ο

μικρή στέγη ή άλλη κατασκευή που σκεπάζει μικρό ελεύθερο χώρο και συνήθως στηρίζεται σε κολόνες

αρχιτεκτονική


μεσαύλιον

μεσαύλιον
-ου (neuter)

μεσαύλιον < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική μεσαύλιον, ως ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου μεσαύλιος < αρχαία ελληνική μέσαυλος, συναρπαγή της φράσης «μέσ(σ)ον αὐλῆς», «ἐν μέσῳ αὐλῆς. Μορφολογικά αναλύεται σε μεσ- + αὔλιος (< αρχαία ελληνική αὐλ(ή) + -ιος)
:* Διαφορετική σημασία για το ελληνιστικό μεσαύλιον.

η εσωτερική αυλή οικοδομικού τετραγώνου οικημάτων όπως οι πολυκατοικίες

αρχιτεκτονική


επίθημα

επίθημα (singular nominative)
επιθήματα (nominative plural)
επιθήματος (genitive singular)
επιθημάτων (genitive plural)
επίθημα (accusative singular)
επιθήματα (accusative plural)
επίθημα (singular vocative)
επιθήματα (vocative plural)
επίθημα (neuter)

επίθημα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἐπίθημα < ἐπί + θῆμα (<τίθημι)
:* στη γλωσσολογία < (σημασιολογικό δάνειο) νεολατινική suffixum

επίθεμα

συνήθης έννοια

στη γλωσσολογία

αρχιτεκτονικό στοιχείο σε σχήμα πυραμίδας το οποίο τοποθετούνταν στο πάνω μέρος ενός κιονόκρανου

αρχιτεκτονική


διακονικό

διακονικό (neuter)

χώρος δεξιά (νότια) του ιερού, που συχνά καταλήγει σε μικρότερη αψίδα, όπως και η πρόθεση στην άλλη πλευρά)

αρχιτεκτονική

στους βυζαντινούς ναούς


βασιλική

βασιλική (singular nominative)
βασιλικές (nominative plural)
βασιλικής (genitive singular)
βασιλικών (genitive plural)
βασιλική (accusative singular)
βασιλικές (accusative plural)
βασιλική (singular vocative)
βασιλικές (vocative plural)
βασιλική (feminine)

βασιλική < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή βασιλική (στη φράση «βασιλικὴ στοά»), ουσιαστικοποιημένο θηλυκό για την αρχαία ελληνική βασιλικός. Περισσότερα στο ελληνιστικό βασιλική.

τύπος χριστιανικού ναού με ορθογώνια κάτοψη που προέρχεται από παρόμοια μεγάλα κτήρια των ρωμαϊκών χρόνων· διαιρείται με δύο (ή σπάνια τέσσερις) σειρές κιόνων, που διατρέχουν τον επιμήκη άξονα, σε τρία (ή πέντε) κλίτη· στη δυτική είσοδό της υπάρχει ξεχωριστός χώρος για τους κατηχούμενους, ο νάρθηκας, ενώ στο ανατολικό άκρο της υπάρχει η αψίδα του ιερού· μετά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες προστέθηκε και τρούλος στη στέγη

αρχιτεκτονική

χριστιανισμός

τρίκλιτη βασιλική, πεντάκλιτη βασιλική, ξυλόστεγη βασιλική, βασιλική μετά τρούλου


ψευδότοιχος

ψευδότοιχος (singular nominative)
ψευδότοιχοι (nominative plural)
ψευδότοιχου (genitive singular)
ψευδοτοίχου (genitive singular)
ψευδότοιχων (genitive plural)
ψευδοτοίχων (genitive plural)
ψευδότοιχο (accusative singular)
ψευδότοιχους (accusative plural)
ψευδοτοίχους (accusative plural)
ψευδότοιχε (singular vocative)
ψευδότοιχοι (vocative plural)
ψευδότοιχος (masculine)

ψευδότοιχος < ψευδο- + τοίχος

κάτι που μοιάζει με τοίχο αλλά είναι κατασκευασμένο από διαφορετικά υλικά, απ’ ό,τι έχει ένας συνηθισμένος τοίχος

αρχιτεκτονική


λαμπάς

λαμπάς (singular nominative)
λαμπάδες (nominative plural)
λαμπά (genitive singular)
λαμπάδων (genitive plural)
λαμπά (accusative singular)
λαμπάδες (accusative plural)
λαμπά (singular vocative)
λαμπάδες (vocative plural)
λαμπάς (masculine)

λαμπάς < → λείπει η ετυμολογία

η παραστάδα / ο παραστάτης μια πόρτας / θύρας

αρχιτεκτονική


σταυροθόλιο

σταυροθόλιο (singular nominative)
σταυροθόλια (nominative plural)
σταυροθολίου (genitive singular)
σταυροθόλιου (genitive singular)
σταυροθολίων (genitive plural)
σταυροθόλιο (accusative singular)
σταυροθόλια (accusative plural)
σταυροθόλιο (singular vocative)
σταυροθόλια (vocative plural)
σταυροθόλιο (neuter)

σταυροθόλιο < μεσαιωνική ελληνική σταυρόθολος + -ιο < αρχαία ελληνική σταυρός + θόλος

είδος τετραμερούς θόλου που προκύπτει από την τομή δύο κυλινδρικών θόλων

αρχιτεκτονική


-κλιτος

-κλιτος (masculine singular nominative)
-κλιτη (singular feminine nominative)
-κλιτο (singular nominative neuter)
-κλιτου (masculine genitive singular)
-κλιτης (genitive singular feminine)
-κλιτου (genitive singular neuter)
-κλιτο (accusative masculine singular)
-κλιτη (accusative singular feminine)
-κλιτο (accusative singular neuter)
-κλιτε (masculine singular vocative)
-κλιτη (singular feminine vocative)
-κλιτο (singular vocative neuter)
-κλιτοι (masculine nominative plural)
-κλιτες (feminine nominative plural)
-κλιτα (nominative neuter plural)
-κλιτων (masculine genitive plural)
-κλιτων (genitive feminine plural)
-κλιτων (genitive neuter plural)
-κλιτους (accusative masculine plural)
-κλιτες (accusative feminine plural)
-κλιτα (accusative neuter plural)
-κλιτοι (masculine vocative plural)
-κλιτες (feminine vocative plural)
-κλιτα (vocative neuter plural)
-κλιτος
-η
-ο

-κλιτος < → λείπει η ετυμολογία

σχετικός με το κλίτος ενός ναού

αρχιτεκτονική

δίκλιτος, τρίκλιτος


τρουλαίος

τρουλαίος (masculine singular nominative)
τρουλαία (singular feminine nominative)
τρουλαίο (singular nominative neuter)
τρουλαίου (masculine genitive singular)
τρουλαίας (genitive singular feminine)
τρουλαίου (genitive singular neuter)
τρουλαίο (accusative masculine singular)
τρουλαία (accusative singular feminine)
τρουλαίο (accusative singular neuter)
τρουλαίε (masculine singular vocative)
τρουλαία (singular feminine vocative)
τρουλαίο (singular vocative neuter)
τρουλαίοι (masculine nominative plural)
τρουλαίες (feminine nominative plural)
τρουλαία (nominative neuter plural)
τρουλαίων (masculine genitive plural)
τρουλαίων (genitive feminine plural)
τρουλαίων (genitive neuter plural)
τρουλαίους (accusative masculine plural)
τρουλαίες (accusative feminine plural)
τρουλαία (accusative neuter plural)
τρουλαίοι (masculine vocative plural)
τρουλαίες (feminine vocative plural)
τρουλαία (vocative neuter plural)
τρουλαίος (masculine singular nominative)
τρουλαία (feminine singular nominative)
τρουλαίο (neuter singular nominative)

τρουλαίος < τρούλος + -αίος

που έχει τρούλο

αρχιτεκτονική


έλικα

έλικα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἕλιξ από την αιτιατική ενικού «τὴν ἕλικα»
:* για τη γεωμτερία < η σημασία, στην ελληνιστική κοινή
:* για τον έλικα σκάφους < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική hélice < λατινική helix < αρχαία ελληνική ἕλιξ → και δείτε το αρσενικό έλικας

helix

η έλικα στη γεωμετρία

απόληξη κιονόκρανου παρόμοιου σχήματος

αρχιτεκτονική


σαχνισί

σαχνισί (singular nominative)
σαχνισιά (nominative plural)
σαχνισιού (genitive singular)
σαχνισιών (genitive plural)
σαχνισί (accusative singular)
σαχνισιά (accusative plural)
σαχνισί (singular vocative)
σαχνισιά (vocative plural)
σαχνισί (neuter)

σαχνισί < τουρκική şahnişin < περσική شاه نشين (shah nishin, κατοικία σάχη)

σκεπαστός εξώστης σε πρόβολο κλεισμένος ολόγυρα με τζάμια, αρχιτεκτονικό στοιχείο σπιτιών της εποχής της Τουρκοκρατίας

αρχιτεκτονική

※ Βρῆκε τὸ δάσκαλο […] στὸ σαχνισὶ τοῦ σπιτιοῦ. (Π.Σ. Δέλτα, Παραμύθι χωρὶς ὄνομα, 1910)


κουμπές

κουμπές (singular nominative)
κουμπέδες (nominative plural)
κουμπέ (genitive singular)
κουμπέδων (genitive plural)
κουμπέ (accusative singular)
κουμπέδες (accusative plural)
κουμπέ (singular vocative)
κουμπέδες (vocative plural)
κουμπές (masculine)

κουμπές < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική κουμπές < τουρκική kubbe + -ς < αραβική قبة (qúbba, τρούλος, θόλος) < περσική کپه (koppe)

ημισφαιρική στέγη, ή σφαιρικό τμήμα στέγης

αρχιτεκτονική

※ Αποφάσισα να γίνω στην Αγια-Σοφιά κουμπές, / να 'ρχονται να προσκυνούνε Τουρκοπούλες και Ρωμιές. (Παραδοσιακό μικρασιατικό τραγούδι)


κάναβος

κάναβος (singular nominative)
κάναβοι (nominative plural)
κανάβου (genitive singular)
κάναβου (genitive singular)
κανάβων (genitive plural)
κάναβο (accusative singular)
κανάβους (accusative plural)
κάναβους (accusative plural)
κάναβε (singular vocative)
κάναβοι (vocative plural)
κάναβος (masculine)
κάνναβος (masculine)

κάναβος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή κάν(ν)αβος (αρχαία σημασία: σχέδιο ανθρώπινου σώματος)

το νοητό πλέγμα από τελείες ή ευθύγραμμα τμήματα το οποίο βρίσκεται σχεδιασμένο πάνω σε υλικό που προορίζεται για σχεδιασμό

αρχιτεκτονική


ανωδομή

ανωδομή (singular nominative)
ανωδομές (nominative plural)
ανωδομής (genitive singular)
ανωδομών (genitive plural)
ανωδομή (accusative singular)
ανωδομές (accusative plural)
ανωδομή (singular vocative)
ανωδομές (vocative plural)
ανωδομή (feminine)

ανωδομή < άνω + δομή ((μεταφραστικό δάνειο) γαλλικά superstructure)

το τμήμα της οικοδομικής κατασκευής που βρίσκεται πάνω από το ισόγειο

αρχιτεκτονική

Ως τότε η ανωδομή και οι διαστάσεις του ναού μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές και κατανοητές μόνον από ειδικούς (εφημερίδα Τα Νέα, 29/1/2013)


τοιχοβάτης

τοιχοβάτης (singular nominative)
τοιχοβάτες (nominative plural)
τοιχοβάτη (genitive singular)
τοιχοβατών (genitive plural)
τοιχοβάτη (accusative singular)
τοιχοβάτες (accusative plural)
τοιχοβάτη (singular vocative)
τοιχοβάτες (vocative plural)
τοιχοβάτης (masculine)

τοιχοβάτης < ελληνιστική τοιχοβάτης < τοῖχος + βαίνω

η βάση στην οποία στηρίζεται ο τοίχος των οικοδομημάτων

αρχιτεκτονική

το τρίτο και μεγαλύτερο σκαλοπάτι της κρηπίδας των αρχαίων ναών, ιδίως αυτών χωρίς περιμετρικές κολόνες

αρχιτεκτονική


κεραμοσκεπής

κεραμοσκεπής (masculine singular nominative)
κεραμοσκεπής (singular feminine nominative)
κεραμοσκεπές (singular nominative neuter)
κεραμοσκεπούς (masculine genitive singular)
κεραμοσκεπούς (genitive singular feminine)
κεραμοσκεπούς (genitive singular neuter)
κεραμοσκεπή (accusative masculine singular)
κεραμοσκεπή (accusative singular feminine)
κεραμοσκεπές (accusative singular neuter)
κεραμοσκεπή (masculine singular vocative)
κεραμοσκεπής (masculine singular vocative)
κεραμοσκεπής (singular feminine vocative)
κεραμοσκεπές (singular vocative neuter)
κεραμοσκεπείς (masculine nominative plural)
κεραμοσκεπείς (feminine nominative plural)
κεραμοσκεπή (nominative neuter plural)
κεραμοσκεπών (masculine genitive plural)
κεραμοσκεπών (genitive feminine plural)
κεραμοσκεπών (genitive neuter plural)
κεραμοσκεπείς (accusative masculine plural)
κεραμοσκεπείς (accusative feminine plural)
κεραμοσκεπή (accusative neuter plural)
κεραμοσκεπείς (masculine vocative plural)
κεραμοσκεπείς (feminine vocative plural)
κεραμοσκεπή (vocative neuter plural)
κεραμοσκεπής (masculine singular nominative)
κεραμοσκεπής (feminine singular nominative)
κεραμοσκεπές (neuter singular nominative)

κεραμοσκεπής < κεραμο- (< αρχαία ελληνική κέραμος) + -σκεπής (< αρχαία ελληνική σκέπω)

που (η στέγη του) σκεπάζεται ή καλύπτεται με κεραμίδια

αρχιτεκτονική

※ Το βορδοναριό της Μονής του Οσίου Λουκά είναι ένα διώροφο κτήριο με ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη. Το ισόγειο προοριζόταν για τα ζώα, ενώ ο όροφος για τους αγωγιάτες και τις ζωοτροφές.(*)


τρίβηλο

τρίβηλο (singular nominative)
τρίβηλα (nominative plural)
τρίβηλου (genitive singular)
τρίβηλων (genitive plural)
τρίβηλο (accusative singular)
τρίβηλα (accusative plural)
τρίβηλο (singular vocative)
τρίβηλα (vocative plural)
τρίβηλο (neuter)

τρίβηλο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου τρίβηλος < τρι- + ελληνιστική κοινή βῆλον < λατινική velum < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *weǵʰ-

τριπλό (τοξωτό) άνοιγμα

αρχιτεκτονική

※ Ένα τριπλό άνοιγμα, το τρίβηλο, ένωνε το νάρθηκα με τον κυρίως ναό. (*)


βιοκλιματικός

βιοκλιματικός (masculine singular nominative)
βιοκλιματική (singular feminine nominative)
βιοκλιματικό (singular nominative neuter)
βιοκλιματικού (masculine genitive singular)
βιοκλιματικής (genitive singular feminine)
βιοκλιματικού (genitive singular neuter)
βιοκλιματικό (accusative masculine singular)
βιοκλιματική (accusative singular feminine)
βιοκλιματικό (accusative singular neuter)
βιοκλιματικέ (masculine singular vocative)
βιοκλιματική (singular feminine vocative)
βιοκλιματικό (singular vocative neuter)
βιοκλιματικοί (masculine nominative plural)
βιοκλιματικές (feminine nominative plural)
βιοκλιματικά (nominative neuter plural)
βιοκλιματικών (masculine genitive plural)
βιοκλιματικών (genitive feminine plural)
βιοκλιματικών (genitive neuter plural)
βιοκλιματικούς (accusative masculine plural)
βιοκλιματικές (accusative feminine plural)
βιοκλιματικά (accusative neuter plural)
βιοκλιματικοί (masculine vocative plural)
βιοκλιματικές (feminine vocative plural)
βιοκλιματικά (vocative neuter plural)
βιοκλιματικός

βιοκλιματικός < → λείπει η ετυμολογία

που αποσκοπεί στο καλύτερο δυνατό μικροκλίμα με τη μικρότερη δυνατή κατανάλωση ενέργειας

αρχιτεκτονική


κιβώριο

κιβώριο (singular nominative)
κιβώρια (nominative plural)
κιβωρίου (genitive singular)
κιβώριου (genitive singular)
κιβωρίων (genitive plural)
κιβώριο (accusative singular)
κιβώρια (accusative plural)
κιβώριο (singular vocative)
κιβώρια (vocative plural)
κιβώριο (neuter)

κιβώριο < (ελληνιστική κοινή) < αρχαία αιγυπτιακά

κατασκευή με θολωτό σχήμα που τίθεται πάνω από την Αγία Τράπεζα ενός ιερού

αρχιτεκτονική


εγκιβωτίζω

εγκιβωτίζω
εγκιβώτισα (aorist)
εγκιβωτίζομαι (passive)
εγκιβωτίστηκα (passive aorist)
εγκιβωτισμένος (passive participle)
εγκιβωτίζω (present first-person singular)
εγκιβώτιζα (imperfect first-person singular)
θα εγκιβωτίζω (future imperfect first-person singular)
να εγκιβωτίζω (subjunctive first-person singular)
εγκιβωτίζοντας (participle)
εγκιβωτίζεις (present second-person singular)
εγκιβώτιζες (imperfect second-person singular)
θα εγκιβωτίζεις (future imperfect second-person singular)
να εγκιβωτίζεις (subjunctive second-person singular)
εγκιβώτιζε (imperative second-person singular)
εγκιβωτίζει (present third-person singular)
εγκιβώτιζε (imperfect third-person singular)
θα εγκιβωτίζει (future imperfect third-person singular)
να εγκιβωτίζει (subjunctive third-person singular)
εγκιβωτίζουμε (present first-person plural)
εγκιβωτίζαμε (imperfect first-person plural)
θα εγκιβωτίζουμε (future imperfect first-person plural)
να εγκιβωτίζουμε (subjunctive first-person plural)
εγκιβωτίζετε (present second-person plural)
εγκιβωτίζατε (imperfect second-person plural)
θα εγκιβωτίζετε (future imperfect second-person plural)
να εγκιβωτίζετε (subjunctive second-person plural)
εγκιβωτίζετε (imperative second-person plural)
εγκιβωτίζουν (present third-person plural)
εγκιβωτίζουνε (present third-person plural)
εγκιβώτιζαν (imperfect third-person plural)
εγκιβωτίζαν (imperfect third-person plural)
εγκιβωτίζανε (imperfect third-person plural)
θα εγκιβωτίζουν (future imperfect third-person plural)
θα εγκιβωτίζουνε (future imperfect third-person plural)
να εγκιβωτίζουν (subjunctive third-person plural)
να εγκιβωτίζουνε (subjunctive third-person plural)
εγκιβώτισα (aorist first-person singular)
θα εγκιβωτίσω (future first-person singular)
να εγκιβωτίσω (subjunctive first-person singular)
εγκιβωτίσει (infinitive)
εγκιβώτισες (aorist second-person singular)
θα εγκιβωτίσεις (future second-person singular)
να εγκιβωτίσεις (subjunctive second-person singular)
εγκιβώτισε (imperative second-person singular)
εγκιβώτισε (aorist third-person singular)
θα εγκιβωτίσει (future third-person singular)
να εγκιβωτίσει (subjunctive third-person singular)
εγκιβωτίσαμε (aorist first-person plural)
θα εγκιβωτίσουμε (future first-person plural)
να εγκιβωτίσουμε (subjunctive first-person plural)
εγκιβωτίσατε (aorist second-person plural)
θα εγκιβωτίσετε (future second-person plural)
να εγκιβωτίσετε (subjunctive second-person plural)
εγκιβωτίστε (imperative second-person plural)
εγκιβώτισαν (aorist third-person plural)
εγκιβωτίσαν (aorist third-person plural)
εγκιβωτίσανε (aorist third-person plural)
θα εγκιβωτίσουν (future third-person plural)
θα εγκιβωτίσουνε (future third-person plural)
να εγκιβωτίσουν (subjunctive third-person plural)
να εγκιβωτίσουνε (subjunctive third-person plural)
έχω εγκιβωτίσει (perfect first-person singular)
είχα εγκιβωτίσει (pluperfect first-person singular)
θα έχω εγκιβωτίσει (future perfect first-person singular)
να έχω εγκιβωτίσει (subjunctive first-person singular)
έχεις εγκιβωτίσει (perfect second-person singular)
είχες εγκιβωτίσει (pluperfect second-person singular)
θα έχεις εγκιβωτίσει (future perfect second-person singular)
να έχεις εγκιβωτίσει (subjunctive second-person singular)
έχει εγκιβωτίσει (perfect third-person singular)
είχε εγκιβωτίσει (pluperfect third-person singular)
θα έχει εγκιβωτίσει (future perfect third-person singular)
να έχει εγκιβωτίσει (subjunctive third-person singular)
έχουμε εγκιβωτίσει (perfect first-person plural)
είχαμε εγκιβωτίσει (pluperfect first-person plural)
θα έχουμε εγκιβωτίσει (future perfect first-person plural)
να έχουμε εγκιβωτίσει (subjunctive first-person plural)
έχετε εγκιβωτίσει (perfect second-person plural)
είχατε εγκιβωτίσει (pluperfect second-person plural)
θα έχετε εγκιβωτίσει (future perfect second-person plural)
να έχετε εγκιβωτίσει (subjunctive second-person plural)
έχουν εγκιβωτίσει (perfect third-person plural)
είχαν εγκιβωτίσει (pluperfect third-person plural)
θα έχουν εγκιβωτίσει (future perfect third-person plural)
να έχουν εγκιβωτίσει (subjunctive third-person plural)

εγκιβωτίζω < (εν-) εγ- + κιβώτιο + -ίζω

περικλείω μια αρχιτεκτονική κατασκευή σε μια άλλη

αρχιτεκτονική

※ Η μικρή κλίση πετυχαίνει δύο βασικούς στόχους της προμελέτης: το τέλος του περιπάτου αποκαλύπτει ένα θεαματικό belvedere προς τη θάλασσα και εγκιβωτίζει σημαντικό μέρος του κτιριακού όγκου κάτω από το πάρκο. (* εφημερίδα Καθημερινή)


επιστήλιο

επιστήλιο (singular nominative)
επιστήλια (nominative plural)
επιστηλίου (genitive singular)
επιστήλιου (genitive singular)
επιστηλίων (genitive plural)
επιστήλιο (accusative singular)
επιστήλια (accusative plural)
επιστήλιο (singular vocative)
επιστήλια (vocative plural)
επιστήλιο (neuter)

επιστήλιο < επί + στήλη + -ιο

αρχιτεκτονικό μέλος, το πάνω μέρος του στύλου

αρχιτεκτονική

※ Δίπλα, συνεχίζονται οι εργασίες αναστήλωσης του Παρθενώνα. Προς στιγμήν ξεχνιέμαι. Με συνεπαίρνει η υψηλή ποιότητα της αναστήλωσης, διακρίνω τα νέα κομμάτια του λευκού μαρμάρου που συμπληρώνουν τόσο περίτεχνα τα σπόλια που χάθηκαν και τώρα ξαναβρίσκουν τη θέση τους πάνω στους κίονες, στα επιστήλια, στα γείσα. (www.efsyn.gr, 12.04.2021)


μονότοξος

μονότοξος (masculine singular nominative)
μονότοξη (singular feminine nominative)
μονότοξο (singular nominative neuter)
μονότοξου (masculine genitive singular)
μονότοξης (genitive singular feminine)
μονότοξου (genitive singular neuter)
μονότοξο (accusative masculine singular)
μονότοξη (accusative singular feminine)
μονότοξο (accusative singular neuter)
μονότοξε (masculine singular vocative)
μονότοξη (singular feminine vocative)
μονότοξο (singular vocative neuter)
μονότοξοι (masculine nominative plural)
μονότοξες (feminine nominative plural)
μονότοξα (nominative neuter plural)
μονότοξων (masculine genitive plural)
μονότοξων (genitive feminine plural)
μονότοξων (genitive neuter plural)
μονότοξους (accusative masculine plural)
μονότοξες (accusative feminine plural)
μονότοξα (accusative neuter plural)
μονότοξοι (masculine vocative plural)
μονότοξες (feminine vocative plural)
μονότοξα (vocative neuter plural)
μονότοξος (masculine singular nominative)
μονότοξη (feminine singular nominative)
μονότοξο (neuter singular nominative)

μονότοξος < μονο- + τόξο + -ος

που έχει ένα τόξο, μία καμάρα, δηλαδή μια κατασκευή με σχήμα καμπύλο, που μοιάζει με του τόξου

αρχιτεκτονική

Κυρίαρχο στοιχείο της αρχιτεκτονικής τους ήταν το τόξο, η καμάρα. Υπάρχουν γεφύρια μονότοξα, δίτοξα ή πολύτοξα. Το πολύτοξο γεφύρι της Άρτας βρίσκεται σε απόσταση ενός –περίπου– χιλιομέτρου νοτίως του ιστορικού κέντρου της σύγχρονης πόλης. (*)


πολύτοξος

πολύτοξος (masculine singular nominative)
πολύτοξη (singular feminine nominative)
πολύτοξο (singular nominative neuter)
πολύτοξου (masculine genitive singular)
πολύτοξης (genitive singular feminine)
πολύτοξου (genitive singular neuter)
πολύτοξο (accusative masculine singular)
πολύτοξη (accusative singular feminine)
πολύτοξο (accusative singular neuter)
πολύτοξε (masculine singular vocative)
πολύτοξη (singular feminine vocative)
πολύτοξο (singular vocative neuter)
πολύτοξοι (masculine nominative plural)
πολύτοξες (feminine nominative plural)
πολύτοξα (nominative neuter plural)
πολύτοξων (masculine genitive plural)
πολύτοξων (genitive feminine plural)
πολύτοξων (genitive neuter plural)
πολύτοξους (accusative masculine plural)
πολύτοξες (accusative feminine plural)
πολύτοξα (accusative neuter plural)
πολύτοξοι (masculine vocative plural)
πολύτοξες (feminine vocative plural)
πολύτοξα (vocative neuter plural)
πολύτοξος (masculine singular nominative)
πολύτοξη (feminine singular nominative)
πολύτοξο (neuter singular nominative)

πολύτοξος < πολυ- + τόξο + -ος

που έχει πολλά τόξα, πολλές καμάρες, δηλαδή κατασκευές με σχήμα καμπύλο, που μοιάζουν με του τόξου

αρχιτεκτονική


δίτοξος

δίτοξος (masculine singular nominative)
δίτοξη (singular feminine nominative)
δίτοξο (singular nominative neuter)
δίτοξου (masculine genitive singular)
δίτοξης (genitive singular feminine)
δίτοξου (genitive singular neuter)
δίτοξο (accusative masculine singular)
δίτοξη (accusative singular feminine)
δίτοξο (accusative singular neuter)
δίτοξε (masculine singular vocative)
δίτοξη (singular feminine vocative)
δίτοξο (singular vocative neuter)
δίτοξοι (masculine nominative plural)
δίτοξες (feminine nominative plural)
δίτοξα (nominative neuter plural)
δίτοξων (masculine genitive plural)
δίτοξων (genitive feminine plural)
δίτοξων (genitive neuter plural)
δίτοξους (accusative masculine plural)
δίτοξες (accusative feminine plural)
δίτοξα (accusative neuter plural)
δίτοξοι (masculine vocative plural)
δίτοξες (feminine vocative plural)
δίτοξα (vocative neuter plural)
δίτοξος (masculine singular nominative)
δίτοξη (feminine singular nominative)
δίτοξο (neuter singular nominative)

δίτοξος < (δις) δί- + τόξ(ο) + -ος

που έχει δύο τόξα, δύο καμάρες, δηλαδή κατασκευές με σχήμα καμπύλο, που μοιάζουν με του τόξου

αρχιτεκτονική

※ Κυρίαρχο στοιχείο της αρχιτεκτονικής τους ήταν το τόξο, η καμάρα. Υπάρχουν γεφύρια μονότοξα, δίτοξα ή πολύτοξα. Το πολύτοξο γεφύρι της Άρτας βρίσκεται σε απόσταση ενός –περίπου– χιλιομέτρου νοτίως του ιστορικού κέντρου της σύγχρονης πόλης. (* www.archaiologia.gr)


τσατμάς

τσατμάς (singular nominative)
τσατμάδες (nominative plural)
τσατμά (genitive singular)
τσατμάδων (genitive plural)
τσατμά (accusative singular)
τσατμάδες (accusative plural)
τσατμά (singular vocative)
τσατμάδες (vocative plural)
τσατμάς (masculine)

τσατμάς < (άμεσο δάνειο) τουρκική çatma + -ς

δομική κατασκευή (είδος τοιχοποιίας), στην οποία πρώτα κατασκευάζεται ένας ξύλινος σκελετός και στη συνέχεια τα κενά γεμίζονται με λιθαράκια, κλαδιά, καλάμια κ.ά. και καλύπτονταν με σοβά

αρχιτεκτονική


διαδοκίδα

διαδοκίδα (singular nominative)
διαδοκίδες (nominative plural)
διαδοκίδας (genitive singular)
διαδοκίδων (genitive plural)
διαδοκίδα (accusative singular)
διαδοκίδες (accusative plural)
διαδοκίδα (singular vocative)
διαδοκίδες (vocative plural)
διαδοκίδα (feminine)

διαδοκίδα < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή διαδοκίς < δια- + αρχαία ελληνική δοκός < δέχομαι < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *deḱ- (δέχομαι, παίρνω)

δι‐α‐δο‐κί‐δα

αρχιτεκτονική


αναβάθρα

αναβάθρα (singular nominative)
αναβάθρες (nominative plural)
αναβάθρας (genitive singular)
αναβαθρών (genitive plural)
αναβάθρα (accusative singular)
αναβάθρες (accusative plural)
αναβάθρα (singular vocative)
αναβάθρες (vocative plural)
αναβάθρα (feminine)

αναβάθρα < (ελληνιστική κοινή) < ἀνά + βάθρα < βαίνω

κεκλιμένο επίπεδο που οδηγούσε ψηλότερα, μέσα σε αρχαίο ναό

αρχιτεκτονική


μονόλοβος

μονόλοβος (masculine singular nominative)
μονόλοβη (singular feminine nominative)
μονόλοβο (singular nominative neuter)
μονόλοβου (masculine genitive singular)
μονόλοβης (genitive singular feminine)
μονόλοβου (genitive singular neuter)
μονόλοβο (accusative masculine singular)
μονόλοβη (accusative singular feminine)
μονόλοβο (accusative singular neuter)
μονόλοβε (masculine singular vocative)
μονόλοβη (singular feminine vocative)
μονόλοβο (singular vocative neuter)
μονόλοβοι (masculine nominative plural)
μονόλοβες (feminine nominative plural)
μονόλοβα (nominative neuter plural)
μονόλοβων (masculine genitive plural)
μονόλοβων (genitive feminine plural)
μονόλοβων (genitive neuter plural)
μονόλοβους (accusative masculine plural)
μονόλοβες (accusative feminine plural)
μονόλοβα (accusative neuter plural)
μονόλοβοι (masculine vocative plural)
μονόλοβες (feminine vocative plural)
μονόλοβα (vocative neuter plural)
μονόλοβος (masculine singular nominative)
μονόλοβη (feminine singular nominative)
μονόλοβο (neuter singular nominative)

μονόλοβος < μονο- + λοβός

αρχιτεκτονική

μονόλοβο: άνοιγμα ή παράθυρο που έχει αψιδωτό υπέρθυρο με ένα μικρό τόξο

ουσιαστικοποιημένο

αρχιτεκτονική


δίλοβος

δίλοβος (masculine singular nominative)
δίλοβη (singular feminine nominative)
δίλοβο (singular nominative neuter)
δίλοβου (masculine genitive singular)
δίλοβης (genitive singular feminine)
δίλοβου (genitive singular neuter)
δίλοβο (accusative masculine singular)
δίλοβη (accusative singular feminine)
δίλοβο (accusative singular neuter)
δίλοβε (masculine singular vocative)
δίλοβη (singular feminine vocative)
δίλοβο (singular vocative neuter)
δίλοβοι (masculine nominative plural)
δίλοβες (feminine nominative plural)
δίλοβα (nominative neuter plural)
δίλοβων (masculine genitive plural)
δίλοβων (genitive feminine plural)
δίλοβων (genitive neuter plural)
δίλοβους (accusative masculine plural)
δίλοβες (accusative feminine plural)
δίλοβα (accusative neuter plural)
δίλοβοι (masculine vocative plural)
δίλοβες (feminine vocative plural)
δίλοβα (vocative neuter plural)
δίλοβος (masculine singular nominative)
δίλοβη (feminine singular nominative)
δίλοβο (neuter singular nominative)

δίλοβος < δι- + λοβός

αρχιτεκτονική

δίλοβο: άνοιγμα ή παράθυρο που έχει αψιδωτό υπέρθυρο με δύο μικρά τόξα

ουσιαστικοποιημένο

αρχιτεκτονική


τρίριχτος

τρίριχτος (masculine singular nominative)
τρίριχτη (singular feminine nominative)
τρίριχτο (singular nominative neuter)
τρίριχτου (masculine genitive singular)
τρίριχτης (genitive singular feminine)
τρίριχτου (genitive singular neuter)
τρίριχτο (accusative masculine singular)
τρίριχτη (accusative singular feminine)
τρίριχτο (accusative singular neuter)
τρίριχτε (masculine singular vocative)
τρίριχτη (singular feminine vocative)
τρίριχτο (singular vocative neuter)
τρίριχτοι (masculine nominative plural)
τρίριχτες (feminine nominative plural)
τρίριχτα (nominative neuter plural)
τρίριχτων (masculine genitive plural)
τρίριχτων (genitive feminine plural)
τρίριχτων (genitive neuter plural)
τρίριχτους (accusative masculine plural)
τρίριχτες (accusative feminine plural)
τρίριχτα (accusative neuter plural)
τρίριχτοι (masculine vocative plural)
τρίριχτες (feminine vocative plural)
τρίριχτα (vocative neuter plural)
τρίριχτος (masculine singular nominative)
τρίριχτη (feminine singular nominative)
τρίριχτο (neuter singular nominative)

τρίριχτος < τρι- + ρίχνω + -τος

που είναι φτιαγμένος με τρία κεκλιμένα επίπεδα

αρχιτεκτονική

※ Οἱ στέγες εἶναι συνήθως δίριχτες ἤ ἀκόμα τρίριχτες ή τετράριχτες ἀνάλογα μέ τή θέση τῆς κατασκευῆς (εἰκ.188) καί ἀποτελοῦνται ἀπό τριγωνικά ζευκτά, πού γεφυρώνουν ἄνοιγμα 6-3 μ ., τεγίδες (τράβα, φιλάνια), σανίδωμα καί κεραμίδια (Α.Αγοροπούλου-Μπιρμπίλη, Η αρχιτεκτονική της πόλεως της Κέρκυρας κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας, 1977)


δίριχτος

δίριχτος (masculine singular nominative)
δίριχτη (singular feminine nominative)
δίριχτο (singular nominative neuter)
δίριχτου (masculine genitive singular)
δίριχτης (genitive singular feminine)
δίριχτου (genitive singular neuter)
δίριχτο (accusative masculine singular)
δίριχτη (accusative singular feminine)
δίριχτο (accusative singular neuter)
δίριχτε (masculine singular vocative)
δίριχτη (singular feminine vocative)
δίριχτο (singular vocative neuter)
δίριχτοι (masculine nominative plural)
δίριχτες (feminine nominative plural)
δίριχτα (nominative neuter plural)
δίριχτων (masculine genitive plural)
δίριχτων (genitive feminine plural)
δίριχτων (genitive neuter plural)
δίριχτους (accusative masculine plural)
δίριχτες (accusative feminine plural)
δίριχτα (accusative neuter plural)
δίριχτοι (masculine vocative plural)
δίριχτες (feminine vocative plural)
δίριχτα (vocative neuter plural)
δίριχτος (masculine singular nominative)
δίριχτη (feminine singular nominative)
δίριχτο (neuter singular nominative)

δίριχτος < δι- + ρίχνω + -τος

που είναι φτιαγμένος με δύο κεκλιμένα επίπεδα

αρχιτεκτονική

※ Οἱ στέγες εἶναι συνήθως δίριχτες ἤ ἀκόμα τρίριχτες ή τετράριχτες ἀνάλογα μέ τή θέση τῆς κατασκευῆς (εἰκ.188) καί ἀποτελοῦνται ἀπό τριγωνικά ζευκτά, πού γεφυρώνουν ἄνοιγμα 6-3 μ ., τεγίδες (τράβα, φιλάνια) , σανίδωμα καί κεραμίδια (Α.Αγοροπούλου-Μπιρμπίλη, Η αρχιτεκτονική της πόλεως της Κέρκυρας κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας, 1977)


μονόριχτος

μονόριχτος (masculine singular nominative)
μονόριχτη (singular feminine nominative)
μονόριχτο (singular nominative neuter)
μονόριχτου (masculine genitive singular)
μονόριχτης (genitive singular feminine)
μονόριχτου (genitive singular neuter)
μονόριχτο (accusative masculine singular)
μονόριχτη (accusative singular feminine)
μονόριχτο (accusative singular neuter)
μονόριχτε (masculine singular vocative)
μονόριχτη (singular feminine vocative)
μονόριχτο (singular vocative neuter)
μονόριχτοι (masculine nominative plural)
μονόριχτες (feminine nominative plural)
μονόριχτα (nominative neuter plural)
μονόριχτων (masculine genitive plural)
μονόριχτων (genitive feminine plural)
μονόριχτων (genitive neuter plural)
μονόριχτους (accusative masculine plural)
μονόριχτες (accusative feminine plural)
μονόριχτα (accusative neuter plural)
μονόριχτοι (masculine vocative plural)
μονόριχτες (feminine vocative plural)
μονόριχτα (vocative neuter plural)
μονόριχτος (masculine singular nominative)
μονόριχτη (feminine singular nominative)
μονόριχτο (neuter singular nominative)

μονόριχτος < μονο- + ρίχνω + -τος

που είναι φτιαγμένος με ένα κεκλιμένο επίπεδο

αρχιτεκτονική


μονόλοβο

μονόλοβο (singular nominative)
μονόλοβα (nominative plural)
μονόλοβου (genitive singular)
μονόλοβων (genitive plural)
μονόλοβο (accusative singular)
μονόλοβα (accusative plural)
μονόλοβο (singular vocative)
μονόλοβα (vocative plural)
μονόλοβο (neuter)

μονόλοβο < ουδέτερο του μονόλοβος

άνοιγμα ή παράθυρο που έχει αψιδωτό υπέρθυρο με ένα μικρό τόξο

αρχιτεκτονική


τρίκλιτος

τρίκλιτος (masculine singular nominative)
τρίκλιτη (singular feminine nominative)
τρίκλιτο (singular nominative neuter)
τρίκλιτου (masculine genitive singular)
τρίκλιτης (genitive singular feminine)
τρίκλιτου (genitive singular neuter)
τρίκλιτο (accusative masculine singular)
τρίκλιτη (accusative singular feminine)
τρίκλιτο (accusative singular neuter)
τρίκλιτε (masculine singular vocative)
τρίκλιτη (singular feminine vocative)
τρίκλιτο (singular vocative neuter)
τρίκλιτοι (masculine nominative plural)
τρίκλιτες (feminine nominative plural)
τρίκλιτα (nominative neuter plural)
τρίκλιτων (masculine genitive plural)
τρίκλιτων (genitive feminine plural)
τρίκλιτων (genitive neuter plural)
τρίκλιτους (accusative masculine plural)
τρίκλιτες (accusative feminine plural)
τρίκλιτα (accusative neuter plural)
τρίκλιτοι (masculine vocative plural)
τρίκλιτες (feminine vocative plural)
τρίκλιτα (vocative neuter plural)
τρίκλιτος (masculine singular nominative)
τρίκλιτη (feminine singular nominative)
τρίκλιτο (neuter singular nominative)

τρίκλιτος < τρί- + κλίτος

που έχει τρία κλίτη

αρχιτεκτονική

συνήθως για ναό


πεντάκλιτος

πεντάκλιτος (masculine singular nominative)
πεντάκλιτη (singular feminine nominative)
πεντάκλιτο (singular nominative neuter)
πεντάκλιτου (masculine genitive singular)
πεντάκλιτης (genitive singular feminine)
πεντάκλιτου (genitive singular neuter)
πεντάκλιτο (accusative masculine singular)
πεντάκλιτη (accusative singular feminine)
πεντάκλιτο (accusative singular neuter)
πεντάκλιτε (masculine singular vocative)
πεντάκλιτη (singular feminine vocative)
πεντάκλιτο (singular vocative neuter)
πεντάκλιτοι (masculine nominative plural)
πεντάκλιτες (feminine nominative plural)
πεντάκλιτα (nominative neuter plural)
πεντάκλιτων (masculine genitive plural)
πεντάκλιτων (genitive feminine plural)
πεντάκλιτων (genitive neuter plural)
πεντάκλιτους (accusative masculine plural)
πεντάκλιτες (accusative feminine plural)
πεντάκλιτα (accusative neuter plural)
πεντάκλιτοι (masculine vocative plural)
πεντάκλιτες (feminine vocative plural)
πεντάκλιτα (vocative neuter plural)
πεντάκλιτος (masculine singular nominative)
πεντάκλιτη (feminine singular nominative)
πεντάκλιτο (neuter singular nominative)

πεντάκλιτος < πεντά- + κλίτ(ος) + -ος • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

που έχει πέντε κλίτη

αρχιτεκτονική

συνήθως για ναό


επίκρανο

επίκρανο (singular nominative)
επίκρανα (nominative plural)
επίκρανου (genitive singular)
επίκρανων (genitive plural)
επίκρανο (accusative singular)
επίκρανα (accusative plural)
επίκρανο (singular vocative)
επίκρανα (vocative plural)
επίκρανο (neuter)

επίκρανο < αρχαία ελληνική ἐπίκρανον < ἐπί + κράνος < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *ḱr̥h₂-(e)s-n- < *ḱerh₂- (κεφάλι, κέρας, κορυφή)

μαρμάρινη (ή από άλλο υλικό) κατασκευή τοποθετημένη στην κορυφή πεσσού ή παραστάδας

αρχιτεκτονική


θολίτης

θολίτης (singular nominative)
θολίτες (nominative plural)
θολίτη (genitive singular)
θολιτών (genitive plural)
θολίτη (accusative singular)
θολίτες (accusative plural)
θολίτη (singular vocative)
θολίτες (vocative plural)
θολίτης (masculine)

θολίτης < θόλος + -ίτης (μεταφραστικό δάνειο από τη γερμανική Gewölbstein ή μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική voussoir ή μεταφραστικό δάνειο από την αγγλική arch stone)

σφηνοειδής λίθος που μαζί με άλλους χρησιμοποιούνται στην κατασκευή μιας θόλου ή μιας αψίδας

αρχιτεκτονική

※ Η θόλος του θαλάμου δείχνει να βρίσκεται σε κατάσταση οριακής ισορροπίας, με τους θολίτες στην περιοχή της στέψης να παρουσιάζουν άνοιγμα αρμών, σε ικανό βάθος, από την εσωτερική επιφάνειά της. Στο σύνολο σχεδόν των θολιτών παρατηρούνται ρηγματώσεις και επιπλέον σε εκτεταμένες περιοχές, εκατέρωθεν της στέψης, διαπιστώθηκε σημαντική απώλεια μάζας του υλικού. (www.kathimerini.gr, 19.04.2014)


αψιδόλιθος

αψιδόλιθος (singular nominative)
αψιδόλιθοι (nominative plural)
αψιδόλιθου (genitive singular)
αψιδόλιθων (genitive plural)
αψιδόλιθο (accusative singular)
αψιδόλιθους (accusative plural)
αψιδόλιθε (singular vocative)
αψιδόλιθοι (vocative plural)
αψιδόλιθος (masculine)

αψιδόλιθος < αψίδα + -ο- + λίθος ((μεταφραστικό δάνειο) αγγλική voussoir ή arch-stone)

αρχιτεκτονική


θολόλιθος

θολόλιθος (singular nominative)
θολόλιθοι (nominative plural)
θολόλιθου (genitive singular)
θολόλιθων (genitive plural)
θολόλιθο (accusative singular)
θολόλιθους (accusative plural)
θολόλιθε (singular vocative)
θολόλιθοι (vocative plural)
θολόλιθος (masculine)

θολόλιθος < θόλος + -ο- + λίθος

αρχιτεκτονική


σφηνόλιθος

σφηνόλιθος (singular nominative)
σφηνόλιθοι (nominative plural)
σφηνόλιθου (genitive singular)
σφηνόλιθων (genitive plural)
σφηνόλιθο (accusative singular)
σφηνόλιθους (accusative plural)
σφηνόλιθε (singular vocative)
σφηνόλιθοι (vocative plural)
σφηνόλιθος (masculine)

σφηνόλιθος < σφήνα + -ο- + λίθος

αρχιτεκτονική


αχηβάδα

αχηβάδα (singular nominative)
αχηβάδες (nominative plural)
αχηβάδας (genitive singular)
αχηβάδων (genitive plural)
αχηβάδα (accusative singular)
αχηβάδες (accusative plural)
αχηβάδα (singular vocative)
αχηβάδες (vocative plural)
αχηβάδα (feminine)
αχιβάδα (transliteration)
χιβάδα (transliteration)

αχηβάδα (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ἀχηβάδα με ανάπτυξη προτακτικού ἀ- + μεσαιωνική ελληνική χηβάδα ή *χημάδα < αρχαία ελληνική χήμη, λέξη που ο Ησύχιος συνδέει με το χάσμα. Στο Λεξικό Σούδα: Χήμη, εἶδος ὀστρέου, τὸ κοινῶς χηβάδιον
: για την σημασία «κόγχη»: σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική conque

εσοχή, κόγχη

αρχιτεκτονική


αντηρίδα

αντηρίδα (singular nominative)
αντηρίδες (nominative plural)
αντηρίδας (genitive singular)
αντηρίδων (genitive plural)
αντηρίδα (accusative singular)
αντηρίδες (accusative plural)
αντηρίδα (singular vocative)
αντηρίδες (vocative plural)
αντηρίδα (feminine)

αντηρίδα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἀντηρίς από την αιτιατική «τήν ἀντηρίδα» < ἀντερείδω < ἀντί + ἐρείδω
:* για τους όρους γεωλογίας, βοτανικής < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική contrefort

buttress

αρχιτεκτονική

prop

αρχιτεκτονική

support

αρχιτεκτονική

τοίχος που κτίζεται κάθετα προς κάποιον άλλο τοίχο, τον οποίο και στηρίζει

αρχιτεκτονική

τοιχάκι που συγκρατεί το χώμα σε κατωφέρεια

αρχιτεκτονική

δοκάρι ή άλλη κατασκευή που μπαίνει ως υποστήριγμα σε κάποιο οικοδόμημα

αρχιτεκτονική

※ Ολοκληρώθηκαν, ακόμη, οι εργασίες αντιστήριξης με την προσθήκη υποστυλωμάτων στον πρώτο χώρο και ταυτόχρονα τοποθετήθηκαν οριζόντιες αντηρίδες στον δεύτερο, προκειμένου να προχωρήσει η αποχωμάτωση. (Αμφίπολη: Αποκαλύφθηκαν τα μαρμάρινα βάθρα πάνω στα οποία πατούν οι Καρυάτιδες εφημερίδα Το Βήμα 30 Σεπτεμβρίου 2014)


λιθόπλινθος

λιθόπλινθος (singular nominative)
λιθόπλινθοι (nominative plural)
λιθόπλινθου (genitive singular)
λιθοπλίνθου (genitive singular)
λιθόπλινθων (genitive plural)
λιθοπλίνθων (genitive plural)
λιθόπλινθο (accusative singular)
λιθόπλινθους (accusative plural)
λιθοπλίνθους (accusative plural)
λιθόπλινθε (singular vocative)
λιθόπλινθοι (vocative plural)
λιθόπλινθος (masculine)

λιθόπλινθος < λίθος + -ο- + πλίνθος

λίθινο παραλληλεπίπεδο δομικό στοιχείο, που χρησιμοποιείται σε δομικές κατασκευές αντί της πλίνθου

αρχιτεκτονική

※ Κτιστή ορθογώνια ιχθυοδεξαμενή, ρωμαϊκών χρόνων, εξωτερικών διαστάσεων 6,60 Χ 5,50 μ. και σωζόμενου ύψους 2,18 μ. Οι υδατοστεγείς τοίχοι της, πάχους 0,65 μ., είναι κατασκευασμένοι κατά το ψευδοϊσόδομο σύστημα δόμησης με ορθογώνιους λιθόπλινθους ηφαιστειακού πετρώματος. (Ρωμαϊκή Ιχθυοδεξαμενή στο Μακρύ Γιαλό Μυτιλήνης, Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, odysseus.culture.gr, ανακτήθηκε στις 26/11/2022 https://web.archive.org/web/20200922124013/http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=19982)

※ Από την πλευρά του ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ κ. Μιχάλης Τιβέριος επισημαίνει ότι τα αρχιτεκτονικά σημάδια πράγματι χρησιμοποιούνταν για να βοηθούν τους τεχνίτες σχετικά με το «πού θα τοποθετηθούν οι λιθόπλινθοι του αναλημματικού τοίχου». (Αμφίπολη: Εγχάρακτα γράμματα ελληνικού αλφαβήτου στα μάρμαρα του περιβόλου, Το Βήμα, 29/10/2014 http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=645400)


λιθολογώ

λιθολογώ
λιθολογώ (present first-person singular)
λιθολογούσα (imperfect first-person singular)
θα λιθολογώ (future imperfect first-person singular)
να λιθολογώ (subjunctive first-person singular)
λιθολογώντας (participle)
λιθολογείς (present second-person singular)
λιθολογούσες (imperfect second-person singular)
θα λιθολογείς (future imperfect second-person singular)
να λιθολογείς (subjunctive second-person singular)
λιθολόγει (imperative second-person singular rare)
λιθολογεί (present third-person singular)
λιθολογούσε (imperfect third-person singular)
θα λιθολογεί (future imperfect third-person singular)
να λιθολογεί (subjunctive third-person singular)
λιθολογούμε (present first-person plural)
λιθολογούσαμε (imperfect first-person plural)
θα λιθολογούμε (future imperfect first-person plural)
να λιθολογούμε (subjunctive first-person plural)
λιθολογείτε (present second-person plural)
λιθολογούσατε (imperfect second-person plural)
θα λιθολογείτε (future imperfect second-person plural)
να λιθολογείτε (subjunctive second-person plural)
λιθολογείτε (imperative second-person plural)
λιθολογούν (present third-person plural)
λιθολογούνε (present third-person plural)
λιθολογούσαν (imperfect third-person plural)
λιθολογούσανε (imperfect third-person plural)
θα λιθολογούν (future imperfect third-person plural)
θα λιθολογούνε (future imperfect third-person plural)
να λιθολογούν (subjunctive third-person plural)
να λιθολογούνε (subjunctive third-person plural)
λιθολόγησα (aorist first-person singular)
θα λιθολογήσω (future first-person singular)
να λιθολογήσω (subjunctive first-person singular)
λιθολογήσει (infinitive)
λιθολόγησες (aorist second-person singular)
θα λιθολογήσεις (future second-person singular)
να λιθολογήσεις (subjunctive second-person singular)
λιθολόγησε (imperative second-person singular)
λιθολόγησε (aorist third-person singular)
θα λιθολογήσει (future third-person singular)
να λιθολογήσει (subjunctive third-person singular)
λιθολογήσαμε (aorist first-person plural)
θα λιθολογήσουμε (future first-person plural)
να λιθολογήσουμε (subjunctive first-person plural)
λιθολογήσατε (aorist second-person plural)
θα λιθολογήσετε (future second-person plural)
να λιθολογήσετε (subjunctive second-person plural)
λιθολογήστε (imperative second-person plural)
λιθολόγησαν (aorist third-person plural)
λιθολογήσαν (aorist third-person plural)
λιθολογήσανε (aorist third-person plural)
θα λιθολογήσουν (future third-person plural)
θα λιθολογήσουνε (future third-person plural)
να λιθολογήσουν (subjunctive third-person plural)
να λιθολογήσουνε (subjunctive third-person plural)
έχω λιθολογήσει (perfect first-person singular)
είχα λιθολογήσει (pluperfect first-person singular)
θα έχω λιθολογήσει (future perfect first-person singular)
να έχω λιθολογήσει (subjunctive first-person singular)
έχεις λιθολογήσει (perfect second-person singular)
είχες λιθολογήσει (pluperfect second-person singular)
θα έχεις λιθολογήσει (future perfect second-person singular)
να έχεις λιθολογήσει (subjunctive second-person singular)
έχει λιθολογήσει (perfect third-person singular)
είχε λιθολογήσει (pluperfect third-person singular)
θα έχει λιθολογήσει (future perfect third-person singular)
να έχει λιθολογήσει (subjunctive third-person singular)
έχουμε λιθολογήσει (perfect first-person plural)
είχαμε λιθολογήσει (pluperfect first-person plural)
θα έχουμε λιθολογήσει (future perfect first-person plural)
να έχουμε λιθολογήσει (subjunctive first-person plural)
έχετε λιθολογήσει (perfect second-person plural)
είχατε λιθολογήσει (pluperfect second-person plural)
θα έχετε λιθολογήσει (future perfect second-person plural)
να έχετε λιθολογήσει (subjunctive second-person plural)
έχουν λιθολογήσει (perfect third-person plural)
είχαν λιθολογήσει (pluperfect third-person plural)
θα έχουν λιθολογήσει (future perfect third-person plural)
να έχουν λιθολογήσει (subjunctive third-person plural)

λιθολογώ < (ελληνιστική κοινή) / λιθολογῶ < αρχαία ελληνική λίθος + λέγω

κτίζω με μη κατεργασμένους λίθους

αρχιτεκτονική


λιθολόγημα

λιθολόγημα (singular nominative)
λιθολογήματα (nominative plural)
λιθολογήματος (genitive singular)
λιθολογημάτων (genitive plural)
λιθολόγημα (accusative singular)
λιθολογήματα (accusative plural)
λιθολόγημα (singular vocative)
λιθολογήματα (vocative plural)
λιθολόγημα (neuter)

λιθολόγημα < αρχαία ελληνική λιθολόγημα < λίθος + λέγω

κατασκευή από μη κατεργασμένους λίθους

αρχιτεκτονική


εφέδρανο

εφέδρανο (singular nominative)
εφέδρανα (nominative plural)
εφέδρανου (genitive singular)
εφέδρανων (genitive plural)
εφέδρανο (accusative singular)
εφέδρανα (accusative plural)
εφέδρανο (singular vocative)
εφέδρανα (vocative plural)
εφέδρανο (neuter)

εφέδρανο < αρχαία ελληνική ἐφέδρανον < ἐπί + ἕδρανον < ἕδρα < ἕδος / ἕζομαι < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *sedio- < *sed-

ειδική κατασκευή που τοποθετείται συνήθως στα θεμέλια μιας οικοδομής ή στη βάση ενός κατασκευάσματος και παρέχει αντισεισμική και αντικραδασμική προστασία

αρχιτεκτονική


άστυλος

άστυλος (masculine singular nominative)
άστυλη (singular feminine nominative)
άστυλο (singular nominative neuter)
άστυλου (masculine genitive singular)
άστυλης (genitive singular feminine)
άστυλου (genitive singular neuter)
άστυλο (accusative masculine singular)
άστυλη (accusative singular feminine)
άστυλο (accusative singular neuter)
άστυλε (masculine singular vocative)
άστυλη (singular feminine vocative)
άστυλο (singular vocative neuter)
άστυλοι (masculine nominative plural)
άστυλες (feminine nominative plural)
άστυλα (nominative neuter plural)
άστυλων (masculine genitive plural)
άστυλων (genitive feminine plural)
άστυλων (genitive neuter plural)
άστυλους (accusative masculine plural)
άστυλες (accusative feminine plural)
άστυλα (accusative neuter plural)
άστυλοι (masculine vocative plural)
άστυλες (feminine vocative plural)
άστυλα (vocative neuter plural)
άστυλος (masculine singular nominative)
άστυλη (feminine singular nominative)
άστυλο (neuter singular nominative)

άστυλος < (ελληνιστική κοινή) < αρχαία ελληνική στῦλος

που δεν έχει στύλους, δεν έχει κολόνες

αρχιτεκτονική


στατικότητα

στατικότητα (singular nominative)
στατικότητες (nominative plural)
στατικότητας (genitive singular)
στατικοτήτων (genitive plural)
στατικότητα (accusative singular)
στατικότητες (accusative plural)
στατικότητα (singular vocative)
στατικότητες (vocative plural)
στατικότητα (feminine)

στατικότητα < στατικός + -ότητα

το να είναι κάποιος στατικός, η ιδιότητα του στατικού

αρχιτεκτονική


βημόθυρο

βημόθυρο (singular nominative)
βημόθυρα (nominative plural)
βημόθυρου (genitive singular)
βημόθυρων (genitive plural)
βημόθυρο (accusative singular)
βημόθυρα (accusative plural)
βημόθυρο (singular vocative)
βημόθυρα (vocative plural)
βημόθυρο (neuter)

βημόθυρο < μεσαιωνική ελληνική βημόθυρον

το ένα από τα δυο φύλλα της Ωραία Πύλης του Αγίου Βήματος, συνήθως χρησιμοποιούμενο στον πληθυντικό (βημόθυρα)

χριστιανισμός

αρχιτεκτονική


ανακεράμωση

ανακεράμωση (singular nominative)
ανακεραμώσεις (nominative plural)
ανακεράμωσης (genitive singular)
ανακεραμώσεων (genitive plural)
ανακεράμωση (accusative singular)
ανακεραμώσεις (accusative plural)
ανακεράμωση (singular vocative)
ανακεραμώσεις (vocative plural)
ανακεράμωση (feminine)

ανακεράμωση < (ελληνιστική κοινή) / ἀνακεραμῶ + -ση

η αντικατάσταση των κεραμιδιών μιας στέγης

αρχιτεκτονική

Συνοπτικά πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι ακόλουθες εργασίες : Αφαίρεση των επιχώσεων στον περιβάλλοντα χώρο του ναού, εξομάλυνση και διαμόρφωσή του, καθώς και κατασκευή αναλημματικού τοίχου στα ανατολικά πρανή. Εξυγίανση & υγρομόνωση των θεμελίων του ναού. Αντικατάσταση των τσιμεντένιων αρμολογημάτων με νέα πατητά στις εξωτερικές επιφάνειες. Αποκατάσταση των εξωτερικών περιμετρικών γείσων. Ανακεράμωση. Αντικατάσταση του εσωτερικού τσιμεντένιου δαπέδου από νέο με ορθογωνικές πλάκες πωρολίθου. Αντικατάσταση των κουφωμάτων με νέα ξύλινα παραδοσιακού τύπου… (*)


αστρέχα

αστρέχα (singular nominative)
αστρέχες (nominative plural)
αστρέχας (genitive singular)
αστρέχα (accusative singular)
αστρέχες (accusative plural)
αστρέχα (singular vocative)
αστρέχες (vocative plural)
αστρέχα (feminine)

αστρέχα < α- προτακτικό. Kατά τον γερμανό γλωσσολόγο Gustav Meyer (άμεσο δάνειο) σλαβικής προέλευσης стреха < πρωτοσλαβική *strěxa
:* Κατ' άλλη άποψη, συνδέεται με το αρχαία ελληνική ὄστρακον (δείτε τη μορφή αστρακιά)

το γείσο μιας στέγης

αρχιτεκτονική

το κενό διάστημα ανάμεσα στη στέγη και το πάνω μέρος ενός τοίχου

αρχιτεκτονική

η υδρορρόη της στέγης

αρχιτεκτονική

αρχιτεκτονική

για περισσότερες σημασίες

αρχιτεκτονική


μπλόκι

μπλόκι (singular nominative)
μπλόκια (nominative plural)
μπλόκι (accusative singular)
μπλόκια (accusative plural)
μπλόκι (singular vocative)
μπλόκια (vocative plural)
μπλόκι (neuter)

μπλόκι < αγγλική block < μέση αγγλική blok < παλαιά γαλλικά bloc < μέση ολλανδική blok < παλαιά ολλανδικά *blok πρωτογερμανική *blukką < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *bʰulǵ- < *bʰelǵ- (δοκός, σανίδα)

συμπαγές κομμάτι οικοδομικού υλικού (με ποικίλη σύσταση)

αρχιτεκτονική


υαλότουβλο

υαλότουβλο (singular nominative)
υαλότουβλα (nominative plural)
υαλότουβλου (genitive singular)
υαλότουβλων (genitive plural)
υαλότουβλο (accusative singular)
υαλότουβλα (accusative plural)
υαλότουβλο (singular vocative)
υαλότουβλα (vocative plural)
υαλότουβλο (neuter)

υαλότουβλο < υαλο- + τούβλο

υ‐α‐λό‐του‐βλο

τούβλο από γυαλί ή παρόμοιο ημιδιαφανές υλικό, που χρησιμοποιείται ως δομικό ή διακοσμητικό στοιχείο

αρχιτεκτονική


αψίδωση

αψίδωση (singular nominative)
αψιδώσεις (nominative plural)
αψίδωσης (genitive singular)
αψιδώσεων (genitive plural)
αψίδωση (accusative singular)
αψιδώσεις (accusative plural)
αψίδωση (singular vocative)
αψιδώσεις (vocative plural)
αψίδωση (neuter)

αψίδωση < αψιδώνω + -ση

αρχιτεκτονική


αψιδώνω

αψιδώνω
αψιδώνω (present first-person singular)
αψίδωνα (imperfect first-person singular)
θα αψιδώνω (future imperfect first-person singular)
να αψιδώνω (subjunctive first-person singular)
αψιδώνοντας (participle)
αψιδώνεις (present second-person singular)
αψίδωνες (imperfect second-person singular)
θα αψιδώνεις (future imperfect second-person singular)
να αψιδώνεις (subjunctive second-person singular)
αψίδωνε (imperative second-person singular)
αψιδώνει (present third-person singular)
αψίδωνε (imperfect third-person singular)
θα αψιδώνει (future imperfect third-person singular)
να αψιδώνει (subjunctive third-person singular)
αψιδώνουμε (present first-person plural)
αψιδώναμε (imperfect first-person plural)
θα αψιδώνουμε (future imperfect first-person plural)
να αψιδώνουμε (subjunctive first-person plural)
αψιδώνετε (present second-person plural)
αψιδώνατε (imperfect second-person plural)
θα αψιδώνετε (future imperfect second-person plural)
να αψιδώνετε (subjunctive second-person plural)
αψιδώνετε (imperative second-person plural)
αψιδώνουν (present third-person plural)
αψιδώνουνε (present third-person plural)
αψίδωναν (imperfect third-person plural)
αψιδώναν (imperfect third-person plural)
αψιδώνανε (imperfect third-person plural)
θα αψιδώνουν (future imperfect third-person plural)
θα αψιδώνουνε (future imperfect third-person plural)
να αψιδώνουν (subjunctive third-person plural)
να αψιδώνουνε (subjunctive third-person plural)
αψίδωσα (aorist first-person singular)
θα αψιδώσω (future first-person singular)
να αψιδώσω (subjunctive first-person singular)
αψιδώσει (infinitive)
αψίδωσες (aorist second-person singular)
θα αψιδώσεις (future second-person singular)
να αψιδώσεις (subjunctive second-person singular)
αψίδωσε (imperative second-person singular)
αψίδωσε (aorist third-person singular)
θα αψιδώσει (future third-person singular)
να αψιδώσει (subjunctive third-person singular)
αψιδώσαμε (aorist first-person plural)
θα αψιδώσουμε (future first-person plural)
να αψιδώσουμε (subjunctive first-person plural)
αψιδώσατε (aorist second-person plural)
θα αψιδώσετε (future second-person plural)
να αψιδώσετε (subjunctive second-person plural)
αψιδώστε (imperative second-person plural)
αψίδωσαν (aorist third-person plural)
αψιδώσαν (aorist third-person plural)
αψιδώσανε (aorist third-person plural)
θα αψιδώσουν (future third-person plural)
θα αψιδώσουνε (future third-person plural)
να αψιδώσουν (subjunctive third-person plural)
να αψιδώσουνε (subjunctive third-person plural)
έχω αψιδώσει (perfect first-person singular)
είχα αψιδώσει (pluperfect first-person singular)
θα έχω αψιδώσει (future perfect first-person singular)
να έχω αψιδώσει (subjunctive first-person singular)
έχεις αψιδώσει (perfect second-person singular)
είχες αψιδώσει (pluperfect second-person singular)
θα έχεις αψιδώσει (future perfect second-person singular)
να έχεις αψιδώσει (subjunctive second-person singular)
έχει αψιδώσει (perfect third-person singular)
είχε αψιδώσει (pluperfect third-person singular)
θα έχει αψιδώσει (future perfect third-person singular)
να έχει αψιδώσει (subjunctive third-person singular)
έχουμε αψιδώσει (perfect first-person plural)
είχαμε αψιδώσει (pluperfect first-person plural)
θα έχουμε αψιδώσει (future perfect first-person plural)
να έχουμε αψιδώσει (subjunctive first-person plural)
έχετε αψιδώσει (perfect second-person plural)
είχατε αψιδώσει (pluperfect second-person plural)
θα έχετε αψιδώσει (future perfect second-person plural)
να έχετε αψιδώσει (subjunctive second-person plural)
έχουν αψιδώσει (perfect third-person plural)
είχαν αψιδώσει (pluperfect third-person plural)
θα έχουν αψιδώσει (future perfect third-person plural)
να έχουν αψιδώσει (subjunctive third-person plural)

αψιδώνω < (ελληνιστική κοινή)

σχηματίζω αψίδα

αρχιτεκτονική


συρματοκιβώτιο

συρματοκιβώτιο (singular nominative)
συρματοκιβώτια (nominative plural)
συρματοκιβωτίου (genitive singular)
συρματοκιβώτιου (genitive singular)
συρματοκιβωτίων (genitive plural)
συρματοκιβώτιο (accusative singular)
συρματοκιβώτια (accusative plural)
συρματοκιβώτιο (singular vocative)
συρματοκιβώτια (vocative plural)
συρματοκιβώτιο (neuter)

συρματοκιβώτιο < σύρματ(ος) + -ο- + κιβώτιο

κατασκευή με συρματόπλεγμα που συγκρατεί πέτρες και σχηματίζει σταθερά δομικά στοιχεία, με τα οποία δημιουργούνται τοίχοι συγκράτησης πρανών

αρχιτεκτονική


τεγίδα

τεγίδα (singular nominative)
τεγίδες (nominative plural)
τεγίδας (genitive singular)
τεγίδων (genitive plural)
τεγίδα (accusative singular)
τεγίδες (accusative plural)
τεγίδα (singular vocative)
τεγίδες (vocative plural)
τεγίδα (feminine)

τεγίδα < τέγ(ος) + -ίδα

δευτερεύοντα στοιχεία κατασκευής στέγης, μικρής διατομής ξύλινοι δοκοί (ή αντίστοιχα μεταλλικά στοιχεία) που διατρέχουν παράλληλα με τον άξονα της στέγης και συνδέουν τα ζευκτά μεταξύ τους

αρχιτεκτονική

※ Αἱ τεγίδες ἐκαλοῦντο διατόνια ἢ πατερά, ἡ δὲ πεταύρωσις πέταυρα. Οἱ τοῖχοι ἐκαλοῦντο τοιχία, ἐνίοτε δὲ τὰ διάφορα διαμερίσματα τῆς οἰκίας ἐχωρίζοντο διὰ ξυλίνων ψευδοτοίχων, τῶν φαρσωμάτων, (Ζήσιμος Α. Τζάρτζανος, Περί των λαϊκών τεχνικών όρων της οικοδομικής (των μεγάλων αστικών κέντρων) μετά λεξικού αυτών, Τυπογραφείον Φ. Κωνσταντινίδη και Κ. Μιχάλα, Αθήνα, 1961)


αργολιθοδομή

αργολιθοδομή (singular nominative)
αργολιθοδομές (nominative plural)
αργολιθοδομής (genitive singular)
αργολιθοδομών (genitive plural)
αργολιθοδομή (accusative singular)
αργολιθοδομές (accusative plural)
αργολιθοδομή (singular vocative)
αργολιθοδομές (vocative plural)
αργολιθοδομή (feminine)

αργολιθοδομή < αργός (=ανεπεξέργαστος) + -ο- + λιθοδομή

τοιχοποιία κατασκευασμένη με ακατέργαστες ή ημιεπεξεργασμένες πέτρες, συνδεμένες με κονίαμα

αρχιτεκτονική


δίκογχος

δίκογχος (masculine singular nominative)
δίκογχη (singular feminine nominative)
δίκογχο (singular nominative neuter)
δίκογχου (masculine genitive singular)
δίκογχης (genitive singular feminine)
δίκογχου (genitive singular neuter)
δίκογχο (accusative masculine singular)
δίκογχη (accusative singular feminine)
δίκογχο (accusative singular neuter)
δίκογχε (masculine singular vocative)
δίκογχη (singular feminine vocative)
δίκογχο (singular vocative neuter)
δίκογχοι (masculine nominative plural)
δίκογχες (feminine nominative plural)
δίκογχα (nominative neuter plural)
δίκογχων (masculine genitive plural)
δίκογχων (genitive feminine plural)
δίκογχων (genitive neuter plural)
δίκογχους (accusative masculine plural)
δίκογχες (accusative feminine plural)
δίκογχα (accusative neuter plural)
δίκογχοι (masculine vocative plural)
δίκογχες (feminine vocative plural)
δίκογχα (vocative neuter plural)
δίκογχος

δίκογχος < δι- + κόγχη + -ος

που έχει δύο κόγχες

αρχιτεκτονική

χριστιανισμός


πτερό

πτερό (singular nominative)
πτερά (nominative plural)
πτερού (genitive singular)
πτερών (genitive plural)
πτερό (accusative singular)
πτερά (accusative plural)
πτερό (singular vocative)
πτερά (vocative plural)
πτερό (neuter)

πτερό < → δείτε τις λέξεις φτερό και πτερόν

η σειρά κιόνων γύρω από αρχαίους ναούς

αρχιτεκτονική

οι κίονες του πτερού κλίνουν προς το εσωτερικό


δίβηλο

δίβηλο (singular nominative)
δίβηλα (nominative plural)
δίβηλου (genitive singular)
δίβηλων (genitive plural)
δίβηλο (accusative singular)
δίβηλα (accusative plural)
δίβηλο (singular vocative)
δίβηλα (vocative plural)
δίβηλο (neuter)

δίβηλο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου δίβηλος < δ- + ελληνιστική κοινή βῆλον < λατινική velum < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *weǵʰ-

διπλό (τοξωτό) άνοιγμα

αρχιτεκτονική


κογχάριο

κογχάριο (singular nominative)
κογχάρια (nominative plural)
κογχάριου (genitive singular)
κογχαρίου (genitive singular)
κογχάριων (genitive plural)
κογχαρίων (genitive plural)
κογχάριο (accusative singular)
κογχάρια (accusative plural)
κογχάριο (singular vocative)
κογχάρια (vocative plural)
κογχάριο (neuter)

κογχάριο < ελληνιστική κοινή κογχάριον < αρχαία ελληνική κόγχη

υποκοριστικό του κόγχη

αρχιτεκτονική


παγκάρπιο

παγκάρπιο (singular nominative)
παγκάρπια (nominative plural)
παγκάρπιου (genitive singular)
παγκάρπιων (genitive plural)
παγκάρπιο (accusative singular)
παγκάρπια (accusative plural)
παγκάρπιο (singular vocative)
παγκάρπια (vocative plural)
παγκάρπιο (masculine)

παγκάρπιο < παγ- + καρπός

αρχαιολογικός συμβατικός όρος αρχιτεκτονικού και γλυπτικού κοσμήματος που παριστά στέφανο ή ημιστέφανο από άνθη και καρπούς

αρχιτεκτονική


μπρουταλισμός

μπρουταλισμός (singular nominative)
μπρουταλισμοί (nominative plural)
μπρουταλισμού (genitive singular)
μπρουταλισμών (genitive plural)
μπρουταλισμό (accusative singular)
μπρουταλισμούς (accusative plural)
μπρουταλισμέ (singular vocative)
μπρουταλισμοί (vocative plural)
μπρουταλισμός (neuter)

μπρουταλισμός < αγγλική Brutalism

αρχιτεκτονικό κίνημα που δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1950 έως τα μέσα του 1970 με κέντρο την Αγγλία στο οποίο η μορφή των κτιρίων χαρακτηρίζεται από έντονη γραμμικότητα, ξεκάθαρα σχήματα, εμφανή υλικά και εκτεταμένη χρήση του σκυροδέματος.

αρχιτεκτονική


ψευδοϊσόδομος

ψευδοϊσόδομος (masculine singular nominative)
ψευδοϊσόδομη (singular feminine nominative)
ψευδοϊσόδομο (singular nominative neuter)
ψευδοϊσόδομου (masculine genitive singular)
ψευδοϊσόδομης (genitive singular feminine)
ψευδοϊσόδομου (genitive singular neuter)
ψευδοϊσόδομο (accusative masculine singular)
ψευδοϊσόδομη (accusative singular feminine)
ψευδοϊσόδομο (accusative singular neuter)
ψευδοϊσόδομε (masculine singular vocative)
ψευδοϊσόδομη (singular feminine vocative)
ψευδοϊσόδομο (singular vocative neuter)
ψευδοϊσόδομοι (masculine nominative plural)
ψευδοϊσόδομες (feminine nominative plural)
ψευδοϊσόδομα (nominative neuter plural)
ψευδοϊσόδομων (masculine genitive plural)
ψευδοϊσόδομων (genitive feminine plural)
ψευδοϊσόδομων (genitive neuter plural)
ψευδοϊσόδομους (accusative masculine plural)
ψευδοϊσόδομες (accusative feminine plural)
ψευδοϊσόδομα (accusative neuter plural)
ψευδοϊσόδομοι (masculine vocative plural)
ψευδοϊσόδομες (feminine vocative plural)
ψευδοϊσόδομα (vocative neuter plural)
ψευδοϊσόδομος

ψευδοϊσόδομος < ψευδο- + ισόδομος < ελληνιστική κοινή ἰσόδομος

που μεταξύ ίσων λίθων σε μια τοιχοποιία παρεμβάλλονται κι άλλοι μικρότεροι / χαμηλότεροι

αρχιτεκτονική


ισόδομος

ισόδομος (masculine singular nominative)
ισόδομη (singular feminine nominative)
ισόδομο (singular nominative neuter)
ισόδομου (masculine genitive singular)
ισόδομης (genitive singular feminine)
ισόδομου (genitive singular neuter)
ισόδομο (accusative masculine singular)
ισόδομη (accusative singular feminine)
ισόδομο (accusative singular neuter)
ισόδομε (masculine singular vocative)
ισόδομη (singular feminine vocative)
ισόδομο (singular vocative neuter)
ισόδομοι (masculine nominative plural)
ισόδομες (feminine nominative plural)
ισόδομα (nominative neuter plural)
ισόδομων (masculine genitive plural)
ισόδομων (genitive feminine plural)
ισόδομων (genitive neuter plural)
ισόδομους (accusative masculine plural)
ισόδομες (accusative feminine plural)
ισόδομα (accusative neuter plural)
ισόδομοι (masculine vocative plural)
ισόδομες (feminine vocative plural)
ισόδομα (vocative neuter plural)
ισόδομος

ισόδομος < ελληνιστική κοινή ἰσόδομος

για τοιχοποιία που έχει φτιαχτεί με λίθους ίσων διαστάσεων

αρχιτεκτονική


ανισόδομος

ανισόδομος (masculine singular nominative)
ανισόδομη (singular feminine nominative)
ανισόδομο (singular nominative neuter)
ανισόδομου (masculine genitive singular)
ανισόδομης (genitive singular feminine)
ανισόδομου (genitive singular neuter)
ανισόδομο (accusative masculine singular)
ανισόδομη (accusative singular feminine)
ανισόδομο (accusative singular neuter)
ανισόδομε (masculine singular vocative)
ανισόδομη (singular feminine vocative)
ανισόδομο (singular vocative neuter)
ανισόδομοι (masculine nominative plural)
ανισόδομες (feminine nominative plural)
ανισόδομα (nominative neuter plural)
ανισόδομων (masculine genitive plural)
ανισόδομων (genitive feminine plural)
ανισόδομων (genitive neuter plural)
ανισόδομους (accusative masculine plural)
ανισόδομες (accusative feminine plural)
ανισόδομα (accusative neuter plural)
ανισόδομοι (masculine vocative plural)
ανισόδομες (feminine vocative plural)
ανισόδομα (vocative neuter plural)
ανισόδομος

ανισόδομος < αν- (στερητικό α-) + ισόδομος < ελληνιστική κοινή ἰσόδομος

για τοιχοποιία που έχει φτιαχτεί με λίθους άνισων διαστάσεων

αρχιτεκτονική


πρόμοχθος

πρόμοχθος (singular nominative)
πρόμοχθοι (nominative plural)
πρόμοχθου (genitive singular)
προμόχθου (genitive singular)
πρόμοχθων (genitive plural)
προμόχθων (genitive plural)
πρόμοχθο (accusative singular)
πρόμοχθους (accusative plural)
προμόχθους (accusative plural)
πρόμοχθε (singular vocative)
πρόμοχθοι (vocative plural)
πρόμοχθος (neuter)

πρόμοχθος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική πρόμοχθοι (στον πληθυντικό), πρό- + μόχθος

προεξοχή σε δωρικό γείσο που βρίσκεται πάνω από το τρίγλυφο και στο μέσον της μετόπης

αρχιτεκτονική

η διακόσμηση του πρόμοχθου γινόταν με 18 σταγόνες, μικρά κοσμήματα κωνικού σχήματος


ανώγειος

ανώγειος (masculine singular nominative)
ανώγεια (singular feminine nominative)
ανώγειο (singular nominative neuter)
ανώγειου (masculine genitive singular)
ανώγειας (genitive singular feminine)
ανώγειου (genitive singular neuter)
ανώγειο (accusative masculine singular)
ανώγεια (accusative singular feminine)
ανώγειο (accusative singular neuter)
ανώγειε (masculine singular vocative)
ανώγεια (singular feminine vocative)
ανώγειο (singular vocative neuter)
ανώγειοι (masculine nominative plural)
ανώγειες (feminine nominative plural)
ανώγεια (nominative neuter plural)
ανώγειων (masculine genitive plural)
ανώγειων (genitive feminine plural)
ανώγειων (genitive neuter plural)
ανώγειους (accusative masculine plural)
ανώγειες (accusative feminine plural)
ανώγεια (accusative neuter plural)
ανώγειοι (masculine vocative plural)
ανώγειες (feminine vocative plural)
ανώγεια (vocative neuter plural)
ανώγειος

ανώγειος < μεσαιωνική ελληνική ἀνώγειον < αρχαία ελληνική ἀνώγαιον / ἀνώγεον < ἄνω + γαῖα

που βρίσκεται πάνω από το ισόγειο

αρχιτεκτονική


ημιισόγειος

ημιισόγειος (masculine singular nominative)
ημιισόγεια (singular feminine nominative)
ημιισόγειο (singular nominative neuter)
ημιισόγειου (masculine genitive singular)
ημιισόγειας (genitive singular feminine)
ημιισόγειου (genitive singular neuter)
ημιισόγειο (accusative masculine singular)
ημιισόγεια (accusative singular feminine)
ημιισόγειο (accusative singular neuter)
ημιισόγειε (masculine singular vocative)
ημιισόγεια (singular feminine vocative)
ημιισόγειο (singular vocative neuter)
ημιισόγειοι (masculine nominative plural)
ημιισόγειες (feminine nominative plural)
ημιισόγεια (nominative neuter plural)
ημιισόγειων (masculine genitive plural)
ημιισόγειων (genitive feminine plural)
ημιισόγειων (genitive neuter plural)
ημιισόγειους (accusative masculine plural)
ημιισόγειες (accusative feminine plural)
ημιισόγεια (accusative neuter plural)
ημιισόγειοι (masculine vocative plural)
ημιισόγειες (feminine vocative plural)
ημιισόγεια (vocative neuter plural)
ημιισόγειος

ημιισόγειος < ημι- + ισόγειος

που είναι κατά ένα τμήμα του πάνω από το έδαφος και κατά το ένα τμήμα του κάτω απ’ αυτό

αρχιτεκτονική


ημιισόγειο

ημιισόγειο (singular nominative)
ημιισόγεια (nominative plural)
ημιισόγειου (genitive singular)
ημιισογείου (genitive singular)
ημιισόγειων (genitive plural)
ημιισογείων (genitive plural)
ημιισόγειο (accusative singular)
ημιισόγεια (accusative plural)
ημιισόγειο (singular vocative)
ημιισόγεια (vocative plural)
ημιισόγειο (neuter)

ημιισόγειο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου ημιισόγειος

κατασκευή που είναι κατά ένα τμήμα της πάνω από το έδαφος και κατά το ένα τμήμα της κάτω απ’ αυτό

αρχιτεκτονική


διατηρητέο

διατηρητέο (singular nominative)
διατηρητέα (nominative plural)
διατηρητέου (genitive singular)
διατηρητέων (genitive plural)
διατηρητέο (accusative singular)
διατηρητέα (accusative plural)
διατηρητέο (singular vocative)
διατηρητέα (vocative plural)
διατηρητέο (neuter)

διατηρητέο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου διατηρητέος

δι‐α‐τη‐ρη‐τέ‐ο ή δια‐τη‐ρη‐τέ‐ο

οικοδόμημα που πρέπει να διατηρηθεί, να μην καταστραφεί ούτε να αλλάξει ριζικά μορφή

αρχιτεκτονική


φουρούσι

φουρούσι (singular nominative)
φουρούσια (nominative plural)
φουρουσιού (genitive singular)
φουρουσιών (genitive plural)
φουρούσι (accusative singular)
φουρούσια (accusative plural)
φουρούσι (singular vocative)
φουρούσια (vocative plural)
φουρούσι (neuter)

φουρούσι < άγνωστης ετυμολογίας

οριζόντια προεξοχή σε τοίχωμα κτιρίου, συνήθως από ξύλο, πέτρα ή μάρμαρο, το οποίο χρησιμεύει ως στήριγμα σε εξώστη ή μπαλκόνι ή για αισθητικούς λόγους

αρχιτεκτονική


λουλουδιέρα

λουλουδιέρα (singular nominative)
λουλουδιέρες (nominative plural)
λουλουδιέρας (genitive singular)
λουλουδιέρα (accusative singular)
λουλουδιέρες (accusative plural)
λουλουδιέρα (singular vocative)
λουλουδιέρες (vocative plural)
λουλουδιέρα (feminine)

λουλουδιέρα < λουλούδ(ι) + -ιέρα

λου‐λου‐διέ‐ρα

τμήμα εξώστη ή μπαλκονιού με υποδοχή για λουλούδια

αρχιτεκτονική

※ Στους φουρκάδες κρέμουνται χοντρά μπουκέτα από σπάρτα με χρυσαφιά λουλούδια. Η θάλασσα γεμίζει τσακισμένα κλωνιά και ίσκιους από φύλλα, σα γαλάζια λουλουδιέρα. (Στρατής Μυριβήλης, Η Παναγιά η Γοργόνα, 1949)

※ Ένα από τα ωραιότερα στολίδια στην εξωτερική όψη πολλών σπιτιών στα Κύθηρα είναι οι χτιστές λουλουδιέρες που στηρίζονται σε πέτρινα φουρούσια. (Ελένη Χάρου, Η λουλουδιέρα στην Κυθηραϊκή Αρχιτεκτονική, 18 Ιουλίου 2017)


φουρνόσπιτο

φουρνόσπιτο (singular nominative)
φουρνόσπιτα (nominative plural)
φουρνόσπιτου (genitive singular)
φουρνόσπιτων (genitive plural)
φουρνόσπιτο (accusative singular)
φουρνόσπιτα (accusative plural)
φουρνόσπιτο (singular vocative)
φουρνόσπιτα (vocative plural)
φουρνόσπιτο (neuter)

φουρνόσπιτο < φούρν(ος) + -ό- + -σπιτο

φουρ‐νό‐σπι‐το

βοηθητικό κτίσμα σε αυλή σπιτιού στο εσωτερικό του οποίου υπάρχει κτιστός φούρνος

αρχιτεκτονική

※ Και σαν ξημέρωσε η Λαμπρή, έκαμα βόλτα τα χωράφια και μάζεψα ξεράδια, κληματόβεργες και κάθε λογής κλαδιά, τα παράχωσα στον φούρνο μαζί με δυο τρία κουτσουράκια κι έβαλα φωτιά, συντροφευμένος με έμπειρους φουρνάρηδες για ορμήνιες. Ζωντάνεψε αμέσως το φουρνόσπιτο, γέμισε η γειτονιά με άσπρη κάπνα και θυμίαμα καμένου ξύλου, μαζεύτηκαν τριγύρω κοπέλια και μεγάλοι με τα κεράσματά τους να κάμουνε χάζι το σπουδαίο γεγονός. (Λευτέρης Κουγιουμουτζής, Το φουρνόσπιτο, Εφημερίδα των Συντακτών, 10 Μαΐου 2016)


ζεματίστρα

ζεματίστρα (singular nominative)
ζεματίστρες (nominative plural)
ζεματίστρας (genitive singular)
ζεματιστρών (genitive plural)
ζεματίστρα (accusative singular)
ζεματίστρες (accusative plural)
ζεματίστρα (singular vocative)
ζεματίστρες (vocative plural)
ζεματίστρα (feminine)

ζεματίστρα < ζεματίζω + -τρα

ζε‐μα‐τί‐στρα

η καταχύστρα

αρχιτεκτονική


καταχύστρα

καταχύστρα (singular nominative)
καταχύστρες (nominative plural)
καταχύστρας (genitive singular)
καταχυστρών (genitive plural)
καταχύστρα (accusative singular)
καταχύστρες (accusative plural)
καταχύστρα (singular vocative)
καταχύστρες (vocative plural)
καταχύστρα (feminine)

καταχύστρα < καταχύνω + -τρα

κα‐τα‐χύ‐στρα

περίκλειστο τμήμα πύργος ή τείχους το οποίο προεξέχει, και το οποίο χρησιμοποιούνταν για την άμυνα του χώρου

αρχιτεκτονική


ακρόβαθρο

ακρόβαθρο (singular nominative)
ακρόβαθρα (nominative plural)
ακρόβαθρου (genitive singular)
ακροβάθρου (genitive singular)
ακρόβαθρων (genitive plural)
ακροβάθρων (genitive plural)
ακρόβαθρο (accusative singular)
ακρόβαθρα (accusative plural)
ακρόβαθρο (singular vocative)
ακρόβαθρα (vocative plural)
ακρόβαθρο (neuter)

ακρόβαθρο < ακρό- + βάθρο

το ακριανό βάθρο στήριξης μιας γέφυρας

αρχιτεκτονική

※ Τόσο η εξωτερική παρειά της λιθοδομής των ακροβάθρων όσο και οι θολίτες του κεντρικού τόξου είναι κατασκευασμένα από καλά λαξευμένους πώρινους δομόλιθους. (* enet.gr)


δομόλιθος

δομόλιθος (singular nominative)
δομόλιθοι (nominative plural)
δομόλιθου (genitive singular)
δομολίθου (genitive singular)
δομόλιθων (genitive plural)
δομολίθων (genitive plural)
δομόλιθο (accusative singular)
δομόλιθους (accusative plural)
δομολίθους (accusative plural)
δομόλιθε (singular vocative)
δομόλιθοι (vocative plural)
δομόλιθος (masculine)

δομόλιθος < δόμος + -ο- + λίθος

λίθος που χρησιμοποιείται ως δομικό υλικό

αρχιτεκτονική

※ Τόσο η εξωτερική παρειά της λιθοδομής των ακροβάθρων όσο και οι θολίτες του κεντρικού τόξου είναι κατασκευασμένα από καλά λαξευμένους πώρινους δομόλιθους. (*)


κτιριολογία

κτιριολογία (singular nominative)
κτιριολογίες (nominative plural)
κτιριολογίας (genitive singular)
κτιριολογιών (genitive plural)
κτιριολογία (accusative singular)
κτιριολογίες (accusative plural)
κτιριολογία (singular vocative)
κτιριολογίες (vocative plural)
κτιριολογία (feminine)
κτηριολογία (transliteration)

κτιριολογία < κτίρι(ο) + -ο- + -λογία

κτι‐ρι‐ο‐λο‐γί‐α

κλάδος της οικοδομικής ή αρχιτεκτονικής

αρχιτεκτονική


αρτιφισιέλ

αρτιφισιέλ < (λόγιο δάνειο) γαλλική artificiel (τεχνητός)

αρ‐τι‐φι‐σιέλ

επίχρισμα σοβά με τσιμέντο το οποίο τοποθετείται σε τοίχους ώστε να σχηματίσει ανώμαλη επιφάνεια που μοιάζει με πέτρα

αρχιτεκτονική

※ Στην Αθήνα όμως εκτός από τα νεοκλασικά υπήρχαν και τα κτίρια του Μεσοπολέμου, που ήταν φτιαγμένα εξωτερικά με αρτιφισιέλ. Δηλαδή η πρόσοψη ήταν με τσιμεντένιο σοβά, χτυπημένο υπομονετικά με το κοπανάκι και το χτένι. (Αλέκος Φασιανός, Ζήτημα διάθεσης... χρωματισμού, Τα Νέα, 10 Ιουνίου 2004)


ημιθόλιο

ημιθόλιο (singular nominative)
ημιθόλια (nominative plural)
ημιθολίου (genitive singular)
ημιθόλιου (genitive singular)
ημιθολίων (genitive plural)
ημιθόλιο (accusative singular)
ημιθόλια (accusative plural)
ημιθόλιο (singular vocative)
ημιθόλια (vocative plural)
ημιθόλιο (neuter)

ημιθόλιο < ημι- + θόλ(ος) + -ιο

η‐μι‐θό‐λι‐ο

μορφή στέγασης αψίδας ή κόγχης του ιερού στην οποία καλύπτεται το ένα τέταρτο της σφαίρας

αρχιτεκτονική

※ Γι’ αὐτὸ ἂν θεώρηση κανεὶς τὸ ἐσωτερικὸ θολοσκεποῦς Βυζαντινοῦ ναοῦ, ὅπου ὁ τροῦλλος ὑψώνεται σύμβολο τ’ οὐρανοῦ ἐδραζόμενος σὲ τόξα καὶ λοφία καὶ ἀντιστηριζόμενος μὲ κόγχες, ἡμιθόλια καὶ σταυροθόλια, θὰ σχηματίση τὴν ἐντύπωση ὅτι ἕνα χειροποίητο στερέωμα ἀκουμπᾶ ἀπάνω σὲ λεπτόκορμους κίονες καὶ τόσο κυριαρχεῖ ἐπὶ τῶν στηριγμάτων του ὥστε νὰ φαίνεται ὁ ναὸς σὰν ν’ ἀπορρέη ἐκ τῶν ἄνω. (Παναγιώτης Α. Μιχελής, Η χάρις του Βυζαντινού κίονος, Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, 4 (1964-1965), Περίοδος Δ', σσ. 103-115)


αψιδοστάτης

αψιδοστάτης (singular nominative)
αψιδοστάτες (nominative plural)
αψιδοστάτη (genitive singular)
αψιδοστατών (genitive plural)
αψιδοστάτη (accusative singular)
αψιδοστάτες (accusative plural)
αψιδοστάτη (singular vocative)
αψιδοστάτες (vocative plural)
αψιδοστάτης (masculine)

αψιδοστάτης < αψίδ(α) + -ο- + -στάτης

α‐ψι‐δο‐στά‐της

το στήριγμα μιας αψίδας, κυρίως σε ναούς

αρχιτεκτονική


τρίλοβος

τρίλοβος (masculine singular nominative)
τρίλοβη (singular feminine nominative)
τρίλοβο (singular nominative neuter)
τρίλοβου (masculine genitive singular)
τρίλοβης (genitive singular feminine)
τρίλοβου (genitive singular neuter)
τρίλοβο (accusative masculine singular)
τρίλοβη (accusative singular feminine)
τρίλοβο (accusative singular neuter)
τρίλοβε (masculine singular vocative)
τρίλοβη (singular feminine vocative)
τρίλοβο (singular vocative neuter)
τρίλοβοι (masculine nominative plural)
τρίλοβες (feminine nominative plural)
τρίλοβα (nominative neuter plural)
τρίλοβων (masculine genitive plural)
τρίλοβων (genitive feminine plural)
τρίλοβων (genitive neuter plural)
τρίλοβους (accusative masculine plural)
τρίλοβες (accusative feminine plural)
τρίλοβα (accusative neuter plural)
τρίλοβοι (masculine vocative plural)
τρίλοβες (feminine vocative plural)
τρίλοβα (vocative neuter plural)
τρίλοβος (masculine singular nominative)
τρίλοβή (feminine singular nominative)
τρίλοβό (neuter singular nominative)

τρίλοβος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική τρίλοβος
: (αρχιτεκτονικός όρος) < λόγιο ενδογενές δάνειο: (σημασιολογικό δάνειο) γαλλική trilobé

κατασκευή με υπέρθυρο σε μορφή αψίδας που διαθέτει τρεις λοβούς

αρχιτεκτονική

※ Εἰς τὴν πρόσοψιν τοῦ προπύλου διαμορφώνεται τρίλοβος εἴσοδος, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ πλαγίου ἐπικοινωνεῖ τὸ πρόσκτισμα μετὰ τοῦ ἀνακτορικοῦ συμπλέγματος διὰ κλίμακος, τῆς ὁποίας ἡ κατασκευὴ εἶναι πιθανῶς σύγχρονος μὲ τὸ πρόπυλον.

Φώτης Πέτσας, Αρχαιότητες και μνημεία Κεντρικής Μακεδονίας: Ανασκαφαί (Α. Ανακτορικόν σύμπλεγμα Γαλερίου, Β. Ανασκαφή Πανεπιστημιουπόλεως Θεσσαλονίκης, Ανασκαφαί οικοπέδων) (Πίν. 339-359, 362˙ Σχέδ. 1-7), Αρχαιολογικόν Δελτίον, 1966, τόμος 21, Χρονικά/Μέρος Β'2, 331-340.


εξωνάρθηκας

εξωνάρθηκας (singular nominative)
εξωνάρθηκες (nominative plural)
εξωνάρθηκα (genitive singular)
εξωναρθήκων (genitive plural)
εξωνάρθηκα (accusative singular)
εξωνάρθηκες (accusative plural)
εξωνάρθηκα (singular vocative)
εξωνάρθηκες (vocative plural)
εξωνάρθηκας (masculine)

εξωνάρθηκας < (διαχρονικό δάνειο) μεσαιωνική ελληνική ἐξωνάρθηξ. Συγχρονικά αναλύεται σε εξω- + νάρθηκας

ε‐ξω‐νάρ‐θη‐κας

χώρος με στέγαστρο στη δυτική πλευρά χριστιανικών ναών πριν τον εσωνάρθηκα

αρχιτεκτονική

※ Ὁ ἐξωνάρθηκας τοῦ καθολικοῦ τοῦ Ὁσίου Λουκᾶ κατεδαφίστηκε ἀπὸ τοὺς μοναχούς, στὰ τέλη τοῦ 19^(ου) αἰῶνα μὲ τὴν πεποίθηση ὅτι ἀποτελοῦσε κτίσμα τῆς Τουρκοκρατίας.

Λασκαρίνα Φιλιππίδου-Μπούρα, Ο εξωνάρθηκας του καθολικού του Οσίου Λουκά Φωκίδος (πίν. 3-14), Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, 6 (1970-1972), περίοδος Δ΄, σελ. 13-28

※ Ο Έλγιν επισκέφθηκε το μοναστήρι στα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα. Τότε άρπαξε τρεις από τους τέσσερις ιωνικούς κίονες, οι οποίοι στήριζαν τα τοξωτά ανοίγματα της πρόσοψης του εξωνάρθηκα του Καθολικού της Μονής.

Γιώτα Συκκά, Αποκατάσταση ενός παγκόσμιου μνημείου, Η Καθημερινή, 8 Αυγούστου 2015


γιαλί

γιαλί (singular nominative)
γιαλιά (nominative plural)
γιαλιού (genitive singular)
γιαλιών (genitive plural)
γιαλί (accusative singular)
γιαλιά (accusative plural)
γιαλί (singular vocative)
γιαλιά (vocative plural)
γιαλί (neuter)

γιαλί < (άμεσο δάνειο) τουρκική yalı < μεσαιωνική ελληνική γιαλός

ξύλινη έπαυλη στις ακτές του Βοσπόρου, η οποία χτιζόταν ακριβώς δίπλα στη θάλασσα

αρχιτεκτονική

※ Στο κατάστιχο του 1813, για παράδειγμα, εγγράφονται ποσά 8.795 γροσιών, που αφορούν την αγορά επίπλωσης και οικιακών σκευών για το νέο κονάκι· επίσης, 1.300 γρόσια για ενοίκιο, κατά τους έξι καλοκαιρινούς μήνες, ενός γιαλιού, δηλαδή εξοχικής παραθαλάσσιας κατοικίας, του καπουτζοχαντάρη του Αλή, Χουσεΐν μπέη, και 1.137 γρόσια που δαπανήθηκαν προκειμένου να μεταφερθεί εκεί η οικοσκευή του.

Δημήτρης Δημητρόπουλος, Ο σαράφης του Αλή πασά στην Κωνσταντινούπολη 1813-1814: οικονομικές δοσοληψίες και συναλλαγές, στο: Σωκράτης Πετμεζάς, Τζελίνα Χαρλαύτη, Ανδρέας Λυμπεράτος, Κατερίνα Παπακωνσταντίνου (επιμ.), Θεωρητικές αναζητήσεις και εμπειρικές έρευνες: Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας, Ρέθυμνο, 10-13.12.2008. Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης, 2012.


οπισθόναος

οπισθόναος (singular nominative)
οπισθόναοι (nominative plural)
οπισθόναου (genitive singular)
οπισθόναων (genitive plural)
οπισθόναο (accusative singular)
οπισθόναους (accusative plural)
οπισθόναε (singular vocative)
οπισθόναοι (vocative plural)
οπισθόναος (masculine)

οπισθόναος < οπισθό- + ναός

ο‐πι‐σθό‐να‐ος

χώρος / δωμάτιο στο πίσω τμήμα ενός αρχαίου ναού

αρχιτεκτονική

※ Είχε πρόναο και οπισθόναο ιδίων διαστάσεων, που ο καθένας τους διέθετε δύο κίονες ανάμεσα σε παραστάδες. (Ηραίο Άργους @ odysseus.culture.gr)


δωρικός ρυθμός

δωρικός ρυθμός (singular nominative)
δωρικοί ρυθμοί (nominative plural)
δωρικού ρυθμού (genitive singular)
δωρικών ρυθμών (genitive plural)
δωρικό ρυθμό (accusative singular)
δωρικούς ρυθμούς (accusative plural)
δωρικέ ρυθμέ (singular vocative)
δωρικοί ρυθμοί (vocative plural)
δωρικός ρυθμός (masculine)

δωρικός ρυθμός < → δείτε τις λέξεις δωρικός και ρυθμός, σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική ordre dorique & γερμανική dorischer Stil

ο παλαιότερος από τους ρυθμούς της αρχαιοελληνικής αρχιτεκτονικής, χαρακτηριστικό του οποίου είναι η λιτότητα στις γραμμές του που του αποδίδει αυστηρότητα

αρχιτεκτονική

※ Χρονολογούμενος στα μέσα του 6ου π.Χ. αιώνα, ο Ναός του Απόλλωνα αποτελεί ένα από τα παλαιότερα δείγματα αρχιτεκτονικής δωρικού ρυθμού και μαρτυρεί την οικονομική και πολιτική ισχύ της Κορίνθου κατά τους αρχαϊκούς χρόνους, όταν η πόλη πρωτοστάτησε στην ίδρυση αποικιών στη δυτική Μεσόγειο.

Φως στον Ναό του Απόλλωνα στην Κόρινθο, Η Καθημερινή, 22 Ιανουαρίου 2013


ιωνικός ρυθμός

ιωνικός ρυθμός (singular nominative)
ιωνικοί ρυθμοί (nominative plural)
ιωνικού ρυθμού (genitive singular)
ιωνικών ρυθμών (genitive plural)
ιωνικό ρυθμό (accusative singular)
ιωνικούς ρυθμούς (accusative plural)
ιωνικέ ρυθμέ (singular vocative)
ιωνικοί ρυθμοί (vocative plural)
ιωνικός ρυθμός (masculine)

ιωνικός ρυθμός < → δείτε τις λέξεις ιωνικός και ρυθμός

Ένας από τους ρυθμούς της αρχαιοελληνικής αρχιτεκτονικής ο οποίος εμφανίστηκε κατά την αρχαϊκή περίοδο στα παράλια της Ιωνίας, με κύριο χαρακτηριστικό το περίτεχνο κιονόκρανό του.

αρχιτεκτονική

※ Ο δεύτερος αρχιτεκτονικός ρυθμός, ο ιωνικός, εμφανίζει περισσότερες παραλλαγές και τοπικές ιδιομορφίες από τον δωρικό. Σύμφωνα με τον Βιτρούβιο (De architectura 4.1.6), οι Ίωνες δημιούργησαν τον ιωνικό ρυθμό όταν αποφάσισαν να χτίσουν έναν ναό για την Άρτεμη, στους κίονες του οποίου θέλησαν να δώσουν τις αναλογίες του γυναικείου σώματος. Έτσι ο ιωνικός κίονας είναι πιο λεπτός από τον δωρικό, ο οποίος απηχεί τις αναλογίες του ανδρικού σώματος.

Μανόλης Βουτυράς, Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, Η εξέλιξη της αρχιτεκτονικής και τα πρώτα μνημειακά κτήρια με πλαστικό και γραπτό διάκοσμο στο Η Αρχαία Ελληνική Τέχνη και η Ακτινοβολία της, Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας & Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών


κορινθιακός ρυθμός

κορινθιακός ρυθμός (singular nominative)
κορινθιακοί ρυθμοί (nominative plural)
κορινθιακού ρυθμού (genitive singular)
κορινθιακών ρυθμών (genitive plural)
κορινθιακό ρυθμό (accusative singular)
κορινθιακούς ρυθμούς (accusative plural)
κορινθιακέ ρυθμέ (singular vocative)
κορινθιακοί ρυθμοί (vocative plural)
κορινθιακός ρυθμός (masculine)

κορινθιακός ρυθμός < → δείτε τις λέξεις κορινθιακός και ρυθμός

ο νεότερος από τους αρχαιοελληνικούς αρχιτεκτονικούς ρυθμούς, παρόμοιος με τον ιωνικό με διαφορά στο κιονόκρανο το οποίο αποτελείται από υψηλό έχινο και άβακα

αρχιτεκτονική

※ Η αγορά των αυτοκρατορικών χρόνων έχει δύο κύριες οικοδομικές φάσεις, στα μέσα του 2ου και στα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ. Πρόκειται για ένα συγκρότημα σε σχήμα "Π", αποτελούμενο από δύο συνεχόμενες πλατείες, με είσοδο από τη βόρεια πλευρά (σημερινή οδό Ολύμπου). Αποτελείται από τρεις κιονοστήριχτες πτέρυγες, με κίονες κορινθιακού ρυθμού στο ισόγειο και ιωνικού στον όροφο, ενώ στο βάθος υπήρχε μια ζώνη με διάφορα δωμάτια.

Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης, Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού


σίμη

σίμη (singular nominative)
σίμες (nominative plural)
σίμης (genitive singular)
σιμών (genitive plural)
σίμη (accusative singular)
σίμες (accusative plural)
σίμη (singular vocative)
σίμες (vocative plural)
σίμη (feminine)

σίμη < ελληνιστική κοινή σίμαι < αρχαία ελληνική σιμός

διακοσμητική ταινία με φυτικά μοτίβα σε ανάγλυφη ή γραπτή μορφή στη στέψη ενός τοίχου ή την οροφή ενός ναού

αρχιτεκτονική


πλινθοπερίκλειστος

πλινθοπερίκλειστος (masculine singular nominative)
πλινθοπερίκλειστη (singular feminine nominative)
πλινθοπερίκλειστο (singular nominative neuter)
πλινθοπερίκλειστου (masculine genitive singular)
πλινθοπερίκλειστης (genitive singular feminine)
πλινθοπερίκλειστου (genitive singular neuter)
πλινθοπερίκλειστο (accusative masculine singular)
πλινθοπερίκλειστη (accusative singular feminine)
πλινθοπερίκλειστο (accusative singular neuter)
πλινθοπερίκλειστε (masculine singular vocative)
πλινθοπερίκλειστη (singular feminine vocative)
πλινθοπερίκλειστο (singular vocative neuter)
πλινθοπερίκλειστοι (masculine nominative plural)
πλινθοπερίκλειστες (feminine nominative plural)
πλινθοπερίκλειστα (nominative neuter plural)
πλινθοπερίκλειστων (masculine genitive plural)
πλινθοπερίκλειστων (genitive feminine plural)
πλινθοπερίκλειστων (genitive neuter plural)
πλινθοπερίκλειστους (accusative masculine plural)
πλινθοπερίκλειστες (accusative feminine plural)
πλινθοπερίκλειστα (accusative neuter plural)
πλινθοπερίκλειστοι (masculine vocative plural)
πλινθοπερίκλειστες (feminine vocative plural)
πλινθοπερίκλειστα (vocative neuter plural)
πλινθοπερίκλειστος (masculine singular nominative)
πλινθοπερίκλειστη (feminine singular nominative)
πλινθοπερίκλειστο (neuter singular nominative)

πλινθοπερίκλειστος < πλίνθ(ος) + -ο- + περίκλειστος

που έχει δομηθεί με το (βυζαντινό ή μεταβυζαντινό) πλινθοπερίκλειστο σύστημα δόμησης

αρχιτεκτονική


τοξύλιο

τοξύλιο (singular nominative)
τοξύλια (nominative plural)
τοξύλιου (genitive singular)
τοξυλίου (genitive singular)
τοξύλιων (genitive plural)
τοξυλίων (genitive plural)
τοξύλιο (accusative singular)
τοξύλια (accusative plural)
τοξύλιο (singular vocative)
τοξύλια (vocative plural)
τοξύλιο (neuter)

τοξύλιο < τόξο + -ύλιο

μικρό τόξο (τοξοειδής καμπύλη κατασκευή) κάτω από γείσο

αρχιτεκτονική

※ Ο φάρος του Ματαπά κατασκευάστηκε από Γάλλους το 1882 σε ύψος 25 μέτρων από τη θάλασσα και ξεκίνησε να λειτουργεί το 1887 από την Υπηρεσία Φάρων. Στην όψη του ξεχωρίζουν οι καλοπελεκημένοι γωνιόλιθοι και το χαρακτηριστικό γείσο που στηρίζεται σε τοξύλια.

Αντώνης Ιορδάνογλου, Στο ακρωτήριο Ταίναρο, Η Καθημερινή, 8 Οκτωβρίου 2021


ένεμα

ένεμα (singular nominative)
ενέματα (nominative plural)
ενέματος (genitive singular)
ενεμάτων (genitive plural)
ένεμα (accusative singular)
ενέματα (accusative plural)
ένεμα (singular vocative)
ενέματα (vocative plural)
ένεμα (neuter)

ένεμα < ελληνιστική κοινή ἔνεμα < αρχαία ελληνική ἐνίημι

wtrysk

αρχιτεκτονική

zastrzyk

αρχιτεκτονική

μείγμα ουσιών που σε ρευστή μορφή εισάγεται σε προβληματική τοιχοποιία για ενίσχυση

αρχιτεκτονική

※ Η τοιχοποιία του κελύφους του ασκηταριού παρουσιάζει μειωμένη συνοχή και αντοχή και χρήζει άμεσης επέμβασης. Για την αντιμετώπιση των όποιων δομικών και οικοδομικών προβλημάτων της φέρουσας τοιχοποιίας του μνημείου προτείνεται η διατήρηση, στερέωση και ενίσχυσή της με καθαρισμούς, αρμολογήματα και ενέματα. (Δήμητρα Βλαχάβα, Σοφία Φαραζούμη, «Ασκηταριό Αγίου Νικολάου στον Γάβρο Χασίων. Πρόταση αποκατάστασης», Τρικαλινά, 38 (2018) 244)


αλληλοτομία

αλληλοτομία (singular nominative)
αλληλοτομίες (nominative plural)
αλληλοτομίας (genitive singular)
αλληλοτομιών (genitive plural)
αλληλοτομία (accusative singular)
αλληλοτομίες (accusative plural)
αλληλοτομία (singular vocative)
αλληλοτομίες (vocative plural)
αλληλοτομία (feminine)

αλληλοτομία < αλληλο- + τομή + -ία

το αποτέλεσμα που δημιουργείται όταν δύο ή περισσότερες κατασκευές τέμνουν η μία την άλλη

αρχιτεκτονική

※ σταυροθόλιο: είδος θόλου που δημιουργείται από την αλληλοτομία δύο κυλινδρικών θόλων. Το σταυροθόλιο μπορεί να καλύπτει χώρους τετράγωνους ή ορθογώνιους σε κάτοψη. (*)


αντισεισμικότητα

αντισεισμικότητα (singular nominative)
αντισεισμικότητες (nominative plural)
αντισεισμικότητας (genitive singular)
αντισεισμικοτήτων (genitive plural)
αντισεισμικότητα (accusative singular)
αντισεισμικότητες (accusative plural)
αντισεισμικότητα (singular vocative)
αντισεισμικότητες (vocative plural)
αντισεισμικότητα (feminine)

αντισεισμικότητα < αντισεισμικός + -ότητα

το να είναι κάποιος ή κάτι αντισεισμικό(ς), η ιδιότητα του αντισεισμικού

αρχιτεκτονική


εικονομετρία

εικονομετρία (singular nominative)
εικονομετρίες (nominative plural)
εικονομετρίας (genitive singular)
εικονομετριών (genitive plural)
εικονομετρία (accusative singular)
εικονομετρίες (accusative plural)
εικονομετρία (singular vocative)
εικονομετρίες (vocative plural)
εικονομετρία (feminine)

εικονομετρία < λόγιο ενδογενές δάνειο: γαλλική iconométrie < icone / icône (< ρωσική икона < αρχαία ελληνική εἰκών) + -métrie (< μέτρον) ή (μεταφραστικό δάνειο) γερμανική Bildmessung (Bild + Messung) • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

συνώνυμο του φωτογραμμετρία

αρχιτεκτονική


μασταμπάς

μασταμπάς (singular nominative)
μασταμπάδες (nominative plural)
μασταμπά (genitive singular)
μασταμπάδων (genitive plural)
μασταμπά (accusative singular)
μασταμπάδες (accusative plural)
μασταμπά (singular vocative)
μασταμπάδες (vocative plural)
μασταμπάς (masculine)

μασταμπάς < αγγλική mastaba < αραβική مصطبة (miṣṭaba, πρόσχωση) < αραμαϊκή מצטבתא (maṣṭaḇṯā) < מצב (meṣb) < מצב (məṣab) < נצב (nəṣab, φυτεύω, στήνω)

πυραμιδοειδής ή βαθμιδωτός / κλιμακωτός τάφος της αρχαίας Αιγύπτου

αρχιτεκτονική


Κολοσσαίο

Κολοσσαίο (singular nominative)
Κολοσσαία (nominative plural)
Κολοσσαίου (genitive singular)
Κολοσσαίων (genitive plural)
Κολοσσαίο (accusative singular)
Κολοσσαία (accusative plural)
Κολοσσαίο (singular vocative)
Κολοσσαία (vocative plural)
Κολοσσαίο (neuter)

Κολοσσαίο < υστερολατινική Colosseum < λατινική colosseum < colosseus < colossus < αρχαία ελληνική κολοσσός (αντιδάνειο)

Κο‐λοσ‐σαί‐ο

αμφιθέατρο της Αρχαίας Ρώμης στη Ρωμαϊκή Αγορά (Forum Romanum), το οποίο έλαβε την ονομασία του από κολοσσιαίο άγαλμα του Νέρωνα

αρχιτεκτονική


αρκοσόλιο

αρκοσόλιο (singular nominative)
αρκοσόλια (nominative plural)
αρκοσόλιου (genitive singular)
αρκοσολίου (genitive singular)
αρκοσόλιων (genitive plural)
αρκοσολίων (genitive plural)
αρκοσόλιο (accusative singular)
αρκοσόλια (accusative plural)
αρκοσόλιο (singular vocative)
αρκοσόλια (vocative plural)
αρκοσόλιο (neuter)

αρκοσόλιο < αγγλική arcosolium < λατινική arcus + solium

αβαθής τοξωτή κόγχη που χρησιμοποιόταν ως τάφος

αρχιτεκτονική


υαλόπλινθος

υαλόπλινθος (singular nominative)
υαλόπλινθοι (nominative plural)
υαλόπλινθου (genitive singular)
υαλόπλινθων (genitive plural)
υαλόπλινθο (accusative singular)
υαλόπλινθους (accusative plural)
υαλόπλινθε (singular vocative)
υαλόπλινθοι (vocative plural)
υαλόπλινθος (masculine)

υαλόπλινθος < υαλο- + πλίνθος

πλίνθος φτιαγμένη από γυαλί, το υαλότουβλο

αρχιτεκτονική

※ Τα οργανικά κατασκευαστικά στοιχεία του έργου (υποστυλώματα, brise-soleils, υαλόπλινθοι) αποτελούν ταυτόχρονα την πλαστική του διαμόρφωση . (Χαράλαμπος Α. Σφαέλλος, Αρχιτεκτονική. Η μορφή της σκέψης στο φυσικό χώρο, 1991)

※ με τη χρήση ενός φτηνού συγκριτικά υλικού , της υαλόμαζας, εισαγμένης και από την Ανατολή σε έτοιμη μορφή υαλόπλινθων ( glassingots ) τυποποιημένου σχήματος και βάρους (Αρχαιολογία, τεύχ. 94-96, 2005, σελ. 88)


παράβημα

παράβημα (singular nominative)
παραβήματα (nominative plural)
παραβήματος (genitive singular)
παραβημάτων (genitive plural)
παράβημα (accusative singular)
παραβήματα (accusative plural)
παράβημα (singular vocative)
παραβήματα (vocative plural)
παράβημα (neuter)

παράβημα < μεσαιωνική ελληνική παράβημα < αρχαία ελληνική παρά + βῆμα < βαίνω

χώρος εκατέρωθεν του Αγίου Βήματος σε (ορθόδοξο) χριστιανικό ναό

αρχιτεκτονική


παστοφόριο

παστοφόριο (singular nominative)
παστοφόρια (nominative plural)
παστοφόριου (genitive singular)
παστοφορίου (genitive singular)
παστοφόριων (genitive plural)
παστοφορίων (genitive plural)
παστοφόριο (accusative singular)
παστοφόρια (accusative plural)
παστοφόριο (singular vocative)
παστοφόρια (vocative plural)
παστοφόριο (neuter)

παστοφόριο < ελληνιστική κοινή παστοφόριον / παστοφορεῖον < παστοφόρος < παστός + αρχαία ελληνική φέρω

αρχιτεκτονική

※ Στὰ πλαϊνά του Ἱεροῦ Βήματος δημιουργοῦνται δυὸ διαμερίσματα, τὰ παστοφόρια. Στὸ βόρειο παστοφόριο τοποθετοῦνταν σὲ μαρμάρινα συνήθως τραπέζια οἱ προσφορὲς τῶν πιστῶν, ἄρτος καὶ οἶνος γιὰ τὴν Θεία Εὐχαριστία, γιὰ νὰ μεταφερθοῦν ἀργότερα στὴν Ἁγία Τράπεζα. Γι᾿ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸ λόγο, ὁ χῶρος ὀνομάσθηκε πρόθεσις καὶ τὰ τραπέζια, Τράπεζαι προθέσεων ἢ προσφόρων. Τὸ νότιο παστοφόριο, τὸ διακονικό, χρησίμευε σὰν σκευοφυλάκιο καὶ δὲν εἶχε πάντα σταθερὴ θέση. (*)


στούπα

στούπα (singular nominative)
στούπες (nominative plural)
στούπας (genitive singular)
στούπα (accusative singular)
στούπες (accusative plural)
στούπα (singular vocative)
στούπες (vocative plural)
στούπα
Στούπα (feminine)

στούπα < προέλευσης από τη σανσκριτική स्तूप (stūpa, τούφα από τα μαλλιά της κεφαλής· το πάνω μέρος του κεφαλιού), ενδεχομένως μέσω μιας δυτικοευρωπαϊκής γλώσσας • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

ανάχωμα ή κατασκευή σε ημισφαιρικό που περιέχει λείψανα βουδιστών μοναχών και είναι ταυτόχρονα χώρος για διαλογισμό

αρχιτεκτονική

※ Η στούπα, το χαρακτηριστικότερο βουδιστικό αρχιτεκτονικό μνημείο, περιγράφεται ως «ναός» ή «ιερό» […], αλλά και ως «στην ουσία ιερό ταφικό μνημείο. Η στούπα [όμως] δεν είναι ναός ή ιερό […]».

Στέλιος Λ. Παπαλεξανδρόπουλος, «Έκθεση κινεζικής τέχνης στην Εθνική Πινακοθήκη», Νέα Εστία, τχ. 1769 (Ιούλιος-Αύγουστος 2004), σ. 165.


ξυλόστεγος

ξυλόστεγος (masculine singular nominative)
ξυλόστεγη (singular feminine nominative)
ξυλόστεγο (singular nominative neuter)
ξυλόστεγου (masculine genitive singular)
ξυλόστεγης (genitive singular feminine)
ξυλόστεγου (genitive singular neuter)
ξυλόστεγο (accusative masculine singular)
ξυλόστεγη (accusative singular feminine)
ξυλόστεγο (accusative singular neuter)
ξυλόστεγε (masculine singular vocative)
ξυλόστεγη (singular feminine vocative)
ξυλόστεγο (singular vocative neuter)
ξυλόστεγοι (masculine nominative plural)
ξυλόστεγες (feminine nominative plural)
ξυλόστεγα (nominative neuter plural)
ξυλόστεγων (masculine genitive plural)
ξυλόστεγων (genitive feminine plural)
ξυλόστεγων (genitive neuter plural)
ξυλόστεγους (accusative masculine plural)
ξυλόστεγες (accusative feminine plural)
ξυλόστεγα (accusative neuter plural)
ξυλόστεγοι (masculine vocative plural)
ξυλόστεγες (feminine vocative plural)
ξυλόστεγα (vocative neuter plural)
ξυλόστεγος (masculine singular nominative)
ξυλόστεγη (feminine singular nominative)
ξυλόστεγος (feminine singular nominative)
ξυλόστεγο (neuter singular nominative)

ξυλόστεγος < (διαχρονικό δάνειο) μεσαιωνική ελληνική ξυλόστεγος, ως όρος αρχιτεκτονικής για ναούς. Μορφολογικά αναλύεται σε ξυλό- + στέγ(η) + -ος

ξυ‐λό‐στε‐γος

που έχει ξύλινη στέγη (ξυλοσκεπή) ή ταβάνι από ξύλο

αρχιτεκτονική

※ […] έξω από τις βόρειες παρυφές [του χωριού Κλοκοτός], στη ΝΔ πλαγιά του υψώματος Βίγλα, […], βρίσκεται ο μονόχωρος. δρομικός, ξυλόστεγος, βυζαντινός ναός των Αγίων Πέτρου και Παύλου (του τέλους του 13ου ή των αρχών του 14ου αι.).

Θεσσαλικά Χρονικά 15 (1984), σ. 203.

※ […] ξυλόστεγο ναΰδριο με μια προέχουσα αψίδα στα ανατολικά, εξωτερικά τρίπλευρη. Ο ναός είναι εσωτερικά και εξωτερικά επιχρισμένος με τσιμεντοκονία. Το ανώφλι της νότιας θύρας είναι μονολιθικό.

Αρχαιολογικόν Δελτίον 66 [B'] (2011), Αθήνα: Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, 2016, σ. 290.


ξυλοστεγής

ξυλοστεγής (masculine singular nominative)
ξυλοστεγής (singular feminine nominative)
ξυλοστεγές (singular nominative neuter)
ξυλοστεγούς (masculine genitive singular)
ξυλοστεγούς (genitive singular feminine)
ξυλοστεγούς (genitive singular neuter)
ξυλοστεγή (accusative masculine singular)
ξυλοστεγή (accusative singular feminine)
ξυλοστεγές (accusative singular neuter)
ξυλοστεγή (masculine singular vocative)
ξυλοστεγής (masculine singular vocative)
ξυλοστεγής (singular feminine vocative)
ξυλοστεγές (singular vocative neuter)
ξυλοστεγείς (masculine nominative plural)
ξυλοστεγείς (feminine nominative plural)
ξυλοστεγή (nominative neuter plural)
ξυλοστεγών (masculine genitive plural)
ξυλοστεγών (genitive feminine plural)
ξυλοστεγών (genitive neuter plural)
ξυλοστεγείς (accusative masculine plural)
ξυλοστεγείς (accusative feminine plural)
ξυλοστεγή (accusative neuter plural)
ξυλοστεγείς (masculine vocative plural)
ξυλοστεγείς (feminine vocative plural)
ξυλοστεγή (vocative neuter plural)
ξυλοστεγής (masculine singular nominative)
ξυλοστεγής (feminine singular nominative)
ξυλοστεγές (neuter singular nominative)

ξυλοστεγής < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή ξυλοστεγής. Μορφολογικά αναλύεται σε ξυλο- + -στεγής.

ξυ‐λο‐στε‐γής

αρχιτεκτονική


αστεγής

αστεγής (masculine singular nominative)
αστεγής (singular feminine nominative)
αστεγές (singular nominative neuter)
αστεγούς (masculine genitive singular)
αστεγούς (genitive singular feminine)
αστεγούς (genitive singular neuter)
αστεγή (accusative masculine singular)
αστεγή (accusative singular feminine)
αστεγές (accusative singular neuter)
αστεγή (masculine singular vocative)
αστεγής (masculine singular vocative)
αστεγής (singular feminine vocative)
αστεγές (singular vocative neuter)
αστεγείς (masculine nominative plural)
αστεγείς (feminine nominative plural)
αστεγή (nominative neuter plural)
αστεγών (masculine genitive plural)
αστεγών (genitive feminine plural)
αστεγών (genitive neuter plural)
αστεγείς (accusative masculine plural)
αστεγείς (accusative feminine plural)
αστεγή (accusative neuter plural)
αστεγείς (masculine vocative plural)
αστεγείς (feminine vocative plural)
αστεγή (vocative neuter plural)
αστεγής (masculine singular nominative)
αστεγής (feminine singular nominative)
αστεγές (neuter singular nominative)

αστεγής < μεσαιωνική ελληνική ἀστεγής < αρχαία ελληνική στέγη

που δεν έχει στέγη

αρχιτεκτονική

※ Το δεύτερο βασικό χαρακτηριστικό μίας αγροικίας, η αυλή, στην περίπτωση που έχουμε να κάνουμε με αγροικία του Α ή του Β τύπου, είναι βασικό συστατικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής της αγροικίας. Είναι εσωτερική, περιβαλλόμενη από δωμάτια που σχηματίζουν κλειστά σύνολα. Το δάπεδό της συνήθως διαμορφώνεται από πατημένο χώμα και μπορεί να είναι εντελώς αστεγής ή εν μέρει στεγασμένη. (Σταύρος Δημακόπουλος, Αγροικίες κλασικής και ελληνιστικής εποχής στην Αττική (διδακτoρική διατριβή), σελ. 230)