ορισμός

ορισμός (singular nominative)
ορισμοί (nominative plural)
ορισμού (genitive singular)
ορισμών (genitive plural)
ορισμό (accusative singular)
ορισμούς (accusative plural)
ορισμέ (singular vocative)
ορισμοί (vocative plural)
ορισμός (masculine)

ορισμός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ὁρισμός < ὁρίζω < ὅρος. Για τη σημασία «επιθυμία, διαταγή», (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή ὁρισμός (ψήφισμα, θέσπισμα)

η ακριβής περιγραφή έννοιας με βάση προηγούμενες καλά ορισμένες έννοιες


βαθμός

βαθμός (singular nominative)
βαθμοί (nominative plural)
βαθμού (genitive singular)
βαθμών (genitive plural)
βαθμό (accusative singular)
βαθμούς (accusative plural)
βαθμέ (singular vocative)
βαθμοί (vocative plural)
βαθμός (masculine)

βαθμός < ελληνιστική κοινή βαθμός (βήμα) < βαίνω. Για τις σύγχρονες έννοιες, σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική degré

βαθμο-

σύνθετα όπως

βαθμολογώ

σύνθετα όπως

βαθμονομώ

σύνθετα όπως

βαθμούχος

σύνθετα όπως

βαθμοφόρος

σύνθετα όπως

arity

λογική-μαθηματικά-επιστήμη υπολογιστών

degree

βάσεις δεδομένων

arity

βάσεις δεδομένων

επιστήμη υπολογιστών


και

και < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική καί

λογικός τελεστής που συνδέει

※ Παράδειγμα 1. Ο Γιάννης και η Μαρία είναι παντρεμένοι. … Πρώτη ερμηνεία: Ο Γιάννης και η Μαρία είναι παντρεμένοι μεταξύ τους. Δεύτερη ερμηνεία: Ο Γιάννης είναι παντρεμένος και η Μαρία είναι παντρεμένη. …

Οι δύο διαφορετικές αυτές ερμηνείες οφείλονται στον ασαφή συνδετικό ρόλο που διαδραματίζει στη συγκεκριμένη πρόταση ο λογικός τελεστής ΚΑΙ. Δεν είναι σαφές από τη διατύπωση, αν ο τελεστής συνδέει δύο υποκείμενα μιας κύριας πρότασης (πρώτη ερμηνεία) ή αν συνδέει δύο υπονοούμενες κύριες προτάσεις (δεύτερη ερμηνεία).

Διδακτικά βιβλία στο greek‑language.gr


υπόθεση

υπόθεση (singular nominative)
υποθέσεις (nominative plural)
υπόθεσης (genitive singular)
υποθέσεων (genitive plural)
υπόθεση (accusative singular)
υποθέσεις (accusative plural)
υπόθεση (singular vocative)
υποθέσεις (vocative plural)
υπόθεση (feminine)

υπόθεση < αρχαία ελληνική ὑπόθεσις < ὑποτίθημι

case

θέμα που μας απασχολεί

affair

θέμα που μας απασχολεί

affaire

θέμα που μας απασχολεί

conjecture

λογική - εικασία

conjecture

λογική - εικασία

antecedent

λογική για συνεπαγωγή

prémisse

λογική για συνεπαγωγή

βλ. συνώνυμο εικασία

το πρώτο (αριστερό) μέρος της συνεπαγωγής

Αντώνυμο: συμπέρασμα


proposition

proposition
proposition (singular)
propositions (plural)

η λογική πρόταση ή απλά η πρόταση, η αριστοτελική «πρότασις»

δείτε επίσης: proposition στην αγγλική Βικιπαίδεια


αυστηρός

αυστηρός (masculine singular nominative)
αυστηρή (singular feminine nominative)
αυστηρό (singular nominative neuter)
αυστηρού (masculine genitive singular)
αυστηρής (genitive singular feminine)
αυστηρού (genitive singular neuter)
αυστηρό (accusative masculine singular)
αυστηρή (accusative singular feminine)
αυστηρό (accusative singular neuter)
αυστηρέ (masculine singular vocative)
αυστηρή (singular feminine vocative)
αυστηρό (singular vocative neuter)
αυστηροί (masculine nominative plural)
αυστηρές (feminine nominative plural)
αυστηρά (nominative neuter plural)
αυστηρών (masculine genitive plural)
αυστηρών (genitive feminine plural)
αυστηρών (genitive neuter plural)
αυστηρούς (accusative masculine plural)
αυστηρές (accusative feminine plural)
αυστηρά (accusative neuter plural)
αυστηροί (masculine vocative plural)
αυστηρές (feminine vocative plural)
αυστηρά (vocative neuter plural)
αυστηρός

αυστηρός < αρχαία ελληνική αὐστηρός (σκληρός, ηθικά απαιτητικός) < αὕω

τυπικός

λογική, μαθηματικά

ο τυπικός, ακριβής και χωρίς παρερμηνείες στη διατύπωσή του


συμπέρασμα

συμπέρασμα (singular nominative)
συμπεράσματα (nominative plural)
συμπεράσματος (genitive singular)
συμπερασμάτων (genitive plural)
συμπέρασμα (accusative singular)
συμπεράσματα (accusative plural)
συμπέρασμα (singular vocative)
συμπεράσματα (vocative plural)
συμπέρασμα (neuter)

συμπέρασμα < αρχαία ελληνική συμπέρασμα

απόλυτο

δεν υπάρχει κάποιο απόλυτο συμπέρασμα, μόνο γενικές υποθέσεις μπορούν να διατυπωθούν

συμπεραίνω

βγάλεις συμπέρασμα'''

δεν μπορώ να βγάλω συμπέρασμα από τα λεγόμενά του

μπορεί κανείς να βγάλει συμπέρασμα με δαύτον;

ο ένας λέει το ένα κι ο άλλος το αντίθετο κι άντε μετά εσύ να βγάλεις συμπέρασμα εκεί μέσα

κατανοώ

βγάλεις συμπέρασμα'''

καταλαβαίνω

βγάλεις συμπέρασμα'''

''μεταφορικά''

βγάλεις συμπέρασμα'''

συνεννοούμαι

βγάλεις συμπέρασμα'''

συνεννοηθώ

βγάλεις συμπέρασμα'''

δυσνόητη

βγάλεις συμπέρασμα'''

αντιφατική

βγάλεις συμπέρασμα'''

αδιέξοδο

βγάλεις συμπέρασμα'''

δυσνόητη

βγάλεις συμπέρασμα'''

αντιφατική

βγάλεις συμπέρασμα'''

αδιέξοδο

βγάλεις συμπέρασμα'''

το δεύτερο (δεξιό) μέρος της συνεπαγωγής

Αντώνυμο: υπόθεση


πράξη

πράξη (singular nominative)
πράξεις (nominative plural)
πράξης (genitive singular)
πράξεων (genitive plural)
πράξη (accusative singular)
πράξεις (accusative plural)
πράξη (singular vocative)
πράξεις (vocative plural)
πράξη (feminine)

πράξη < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική πρᾶξις
: (εμπορική συναλλαγή) < (σημασιολογικό δάνειο) γαλλική transaction
: (διοικητική ενέργεια και εγγραφή) < (σημασιολογικό δάνειο) γαλλική acte
: (μαθηματικός όρος) < (σημασιολογικό δάνειο) γαλλική opération

διαδικασία που παράγει μια νέα τιμή από μία ή περισσότερες τιμές εισόδου

η διαδικασία που λαμβάνει σαν είσοδο μία ή περισσότερες λογικές προτάσεις και με την χρήση λογικού συνδετικού δίδει αποτέλεσμα του οποίου η τιμή είναι πάντα 'Αληθής' ή 'Ψευδής', δηλαδή αληθοτιμή

υπώνυμα: άρνηση, διάζευξη (∨, ⊻), σύζευξη (∧), συνεπαγωγή, ισοδυναμία


τάξη

τάξη (singular nominative)
τάξεις (nominative plural)
τάξης (genitive singular)
τάξεων (genitive plural)
τάξη (accusative singular)
τάξεις (accusative plural)
τάξη (singular vocative)
τάξεις (vocative plural)
τάξη (feminine)

τάξη < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική τάξις < τάττω
:* για σύγχρονους όρους < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική classe ή από την αγγλική class
:* για την ταξινομική βαθμίδα < σημασιολογικό δάνειο από τη νεολατινική ordo

ιθύνουσα τάξη

κοινωνιολογία

ταξι- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ταξι- στο Βικιλεξικό ταξιθέτης

-τάξιος Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -τάξιος στο Βικιλεξικό

order

γενικά: βαθμίδα

class

γενικά: βαθμίδα

classe

γενικά: βαθμίδα

ordre

γενικά: βαθμίδα

Ordnung

γενικά: βαθμίδα

ordo

γενικά: βαθμίδα

grade

εκπαιδευτική βαθμίδα

classroom

σχολική τάξη

arity

λογική-μαθηματικά-επιστήμη υπολογιστών

το πλήθος των παραμέτρων μιάς συνάρτησης (ή κατηγορήματος) ή το πλήθος των τελεστέων μιάς πράξης

επιστήμη υπολογιστών


διάζευξη

διάζευξη (singular nominative)
διαζεύξεις (nominative plural)
διάζευξης (genitive singular)
διαζεύξεων (genitive plural)
διάζευξη (accusative singular)
διαζεύξεις (accusative plural)
διάζευξη (singular vocative)
διαζεύξεις (vocative plural)
διάζευξη (feminine)

διάζευξη < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική διάζευξις (χώρισμα) < διαζεύγνυμι, διά-ζευγ- + -σις > -ξις > -ξη

, (στον προτασιακό λογισμό) συνήθως αναφέρεται στην μη αποκλειστική διάζευξη

Δείτε επίσης: λογική διάζευξη στην Βικιπαίδεια

η σύνθετη λογική πρόταση (διαζευκτική πρόταση) που προκύπτει από το συνδυασμό δύο προτάσεων με τον λογικό τελεστή ∨


σύζευξη

σύζευξη (singular nominative)
συζεύξεις (nominative plural)
σύζευξης (genitive singular)
συζεύξεων (genitive plural)
σύζευξη (accusative singular)
συζεύξεις (accusative plural)
σύζευξη (singular vocative)
συζεύξεις (vocative plural)
σύζευξη (feminine)

σύζευξη < αρχαία ελληνική σύζευξις ((σημασιολογικό δάνειο) γαλλική copulation / jonction / liaison)

λογικός δυαδικός τελεστής (πράξη) που δέχεται δύο λογικές προτάσεις και δίνει αποτέλεσμα 'Αληθής' (true) όταν και οι δύο προτάσεις είναι 'Αληθείς', αλλιώς δίνει 'Ψευδής' (false)

Συμβολισμός: ∧, όπως p∧q, όπου p,q λογικές προτάσεις και διαβάζεται «p και q»

Αντίθετο: διάζευξη

Υπερώνυμο: λογικό συνδετικό

η σύνθετη λογική πρόταση (συζευκτική πρόταση) που προκύπτει από το συνδυασμό δύο προτάσεων με τον λογικό τελεστή ∧ (βλ. προηγούμενο)


λήμμα

λήμμα (singular nominative)
λήμματα (nominative plural)
λήμματος (genitive singular)
λημμάτων (genitive plural)
λήμμα (accusative singular)
λήμματα (accusative plural)
λήμμα (singular vocative)
λήμματα (vocative plural)
λήμμα (neuter)

λήμμα < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή λῆμμα (θέμα επιγράμματος), αρχαία σημασία: επιχείρημα, αρχική σημασία: οτιδήποτε λαμβάνεται → δείτε τη λέξη λαμβάνω
: λόγιο ενδογενές δάνειο: σημασιολογικό δάνειο από την αγγλική lemma

entry

λήμμα λεξικού

lemma

λήμμα λεξικού

entrée

λήμμα λεξικού

lemme

λήμμα λεξικού

Eintrag

λήμμα λεξικού

Lemma

λήμμα λεξικού

Stichwort

λήμμα λεξικού

hasło

λήμμα λεξικού

heslo

λήμμα λεξικού

heslo

λήμμα λεξικού

posit

λήμμα (λογική)

Hilfssatz

λήμμα (λογική)

Lemma

λήμμα (λογική)

πρόταση που θεωρείται αληθής και χρησιμοποιείται σε ένα συλλογισμό για να αποδειχθεί η αλήθεια ενός συμπεράσματος


ταυτολογία

ταυτολογία (singular nominative)
ταυτολογίες (nominative plural)
ταυτολογίας (genitive singular)
ταυτολογιών (genitive plural)
ταυτολογία (accusative singular)
ταυτολογίες (accusative plural)
ταυτολογία (singular vocative)
ταυτολογίες (vocative plural)
ταυτολογία (feminine)

ταυτολογία < ελληνιστική ταυτολογία < ταυτολόγος < τά αυτά + λέγω

η σύνθετη λογική πρόταση που είναι πάντα 'Αληθής'

Αντώνυμο: αντίφαση


εικασία

εικασία (singular nominative)
εικασίες (nominative plural)
εικασίας (genitive singular)
εικασιών (genitive plural)
εικασία (accusative singular)
εικασίες (accusative plural)
εικασία (singular vocative)
εικασίες (vocative plural)
εικασία (feminine)

εικασία < αρχαία ελληνική εἰκασία

λογική πρόταση για την οποία όλα τα δεδομένα (στοιχεία) δείχνουν ότι είναι αληθής, αλλά δεν υπάρχει απόδειξη (λογική, μαθηματική) που να το επιβεβαιώνει

Η εικασία του Goldbach: Κάθε άρτιος ακέραιος > 2 είναι το άθροισμα δύο πρώτων (δεν έχει αποδειχθεί).

Υπερώνυμο: λογική πρόταση


ισοδυναμία

ισοδυναμία (singular nominative)
ισοδυναμίες (nominative plural)
ισοδυναμίας (genitive singular)
ισοδυναμιών (genitive plural)
ισοδυναμία (accusative singular)
ισοδυναμίες (accusative plural)
ισοδυναμία (singular vocative)
ισοδυναμίες (vocative plural)
ισοδυναμία (feminine)

ισοδυναμία < αρχαία ελληνική ἰσοδυναμία / ίσος + δύναμη + -ία

λογική σχέση στην οποία το ένα μέλος της σχέσης συνεπάγεται το άλλο

Συμβολισμός: ≡, όπως p≡q, για τις προτάσεις p και q


συνεπαγωγή

συνεπαγωγή (singular nominative)
συνεπαγωγές (nominative plural)
συνεπαγωγής (genitive singular)
συνεπαγωγών (genitive plural)
συνεπαγωγή (accusative singular)
συνεπαγωγές (accusative plural)
συνεπαγωγή (singular vocative)
συνεπαγωγές (vocative plural)
συνεπαγωγή (feminine)

συνεπαγωγή < συνεπάγομαι

λογικός δυαδικός τελεστής (πράξη) που δέχεται δύο λογικές προτάσεις και δίνει αποτέλεσμα 'Ψευδής' (false) μόνο όταν η αριστερή πρόταση είναι 'Αληθής' (true) και η δεξιά 'Ψευδής', αλλιώς δίνει 'Αληθής'.

Συμβολισμός: →, όπως p→q, όπου η p ονομάζεται υπόθεση (ή υποτιθέμενο), η q συμπέρασμα (ή συνεπαγόμενο) και διαβάζεται «αν p, τότε q». Ισοδυναμεί με την σύνθετη πρόταση: ¬p∨q

Συνώνυμο: υποθετική πρόταση

Υπερώνυμα: λογικό συνδετικό

Υπώνυμα: συμπέρασμα, υπόθεση


υπάλληλος

υπάλληλος (masculine singular nominative)
υπάλληλη (feminine singular nominative)
υπάλληλο (neuter singular nominative)
υπάλληλος (masculine singular nominative)
υπάλληλη (singular feminine nominative)
υπάλληλο (singular nominative neuter)
υπάλληλου (masculine genitive singular)
υπάλληλης (genitive singular feminine)
υπάλληλου (genitive singular neuter)
υπάλληλο (accusative masculine singular)
υπάλληλη (accusative singular feminine)
υπάλληλο (accusative singular neuter)
υπάλληλε (masculine singular vocative)
υπάλληλη (singular feminine vocative)
υπάλληλο (singular vocative neuter)
υπάλληλοι (masculine nominative plural)
υπάλληλες (feminine nominative plural)
υπάλληλα (nominative neuter plural)
υπάλληλων (masculine genitive plural)
υπάλληλων (genitive feminine plural)
υπάλληλων (genitive neuter plural)
υπάλληλους (accusative masculine plural)
υπάλληλες (accusative feminine plural)
υπάλληλα (accusative neuter plural)
υπάλληλοι (masculine vocative plural)
υπάλληλες (feminine vocative plural)
υπάλληλα (vocative neuter plural)

για το επίθετο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ὑπάλληλος (επίθετο: υπαγόμενος) από συγχώνευση της φράσης ὑπ' ἀλλήλους.
# για το ουσιαστικό < ουσιαστικοποιημένο αρσενικό του επιθέτου υπάλληλος, (σημασιολογικό δάνειο) γαλλική employé

που διαφέρουν ως προς το πλάτος· η μία είναι ευρύτερη ενώ η άλλη στενότερη, υπάγεται στην πρώτη

υπάλληλες έννοιες, υπάλληλες κρίσεις


αντίθεση

αντίθεση (singular nominative)
αντιθέσεις (nominative plural)
αντίθεσης (genitive singular)
αντιθέσεων (genitive plural)
αντίθεση (accusative singular)
αντιθέσεις (accusative plural)
αντίθεση (singular vocative)
αντιθέσεις (vocative plural)
αντίθεση (feminine)

αντίθεση < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἀντίθε(σις) + -ση < → δείτε τη λέξη τίθημη. Μορφολογικά αναλύεται σε αντί- + θέση.
:* για τον φιλοσοφικό όρο < σημασιολογικό δάνειο από τη γερμανική Antithese

θέση που είναι αντίθετη / αντιτίθεται σε μια άλλη θέση


αξίωμα

αξίωμα (singular nominative)
αξιώματα (nominative plural)
αξιώματος (genitive singular)
αξιωμάτων (genitive plural)
αξίωμα (accusative singular)
αξιώματα (accusative plural)
αξίωμα (singular vocative)
αξιώματα (vocative plural)
αξίωμα (neuter)

αξίωμα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἀξίωμα

axiom

λογική, μαθηματικά, φιλοσοφία

postulate

λογική, μαθηματικά, φιλοσοφία

tenet

λογική, μαθηματικά, φιλοσοφία

axioma

λογική, μαθηματικά, φιλοσοφία

axiome

λογική, μαθηματικά, φιλοσοφία

càrrec

λογική, μαθηματικά, φιλοσοφία

aksiyom

λογική, μαθηματικά, φιλοσοφία

office

θέση σε ιεραρχία

charge

θέση σε ιεραρχία

πρόταση η οποία δεν αποδεικνύεται αλλά τη δεχόμαστε σαν αληθινή (έχει αληθοτιμή 'Αληθές')

υπερώνυμο: λογική πρόταση


πρόταση

πρόταση (singular nominative)
προτάσεις (nominative plural)
πρότασης (genitive singular)
προτάσεων (genitive plural)
πρόταση (accusative singular)
προτάσεις (accusative plural)
πρόταση (singular vocative)
προτάσεις (vocative plural)
πρόταση (feminine)

πρόταση < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική πρότα(σις) + -ση < προτείνω (σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική proposition) → δείτε και πρό- & τάση < τείνω. Διαφορετικό το προτάσσω.

υποπρόταση

προγραμματισμός

προτασούλα

υποκοριστικό

sentence

νοηματικά ολοκληρωμένη σειρά λέξεων

phrase

νοηματικά ολοκληρωμένη σειρά λέξεων

Satz

νοηματικά ολοκληρωμένη σειρά λέξεων

zdanie

νοηματικά ολοκληρωμένη σειρά λέξεων

реченица

νοηματικά ολοκληρωμένη σειρά λέξεων

virke

νοηματικά ολοκληρωμένη σειρά λέξεων

proposal

κάτι που προτείνω

brief

κάτι που προτείνω

proposition

κάτι που προτείνω

Vorschlag

κάτι που προτείνω

Antrag

κάτι που προτείνω


θεώρημα

θεώρημα (singular nominative)
θεωρήματα (nominative plural)
θεωρήματος (genitive singular)
θεωρημάτων (genitive plural)
θεώρημα (accusative singular)
θεωρήματα (accusative plural)
θεώρημα (singular vocative)
θεωρήματα (vocative plural)
θεώρημα (neuter)

θεώρημα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική θεώρημα < θεωρέω, -ῶ

πρόταση που αποδεικνύεται αληθής με βάση αξιώματα, άλλες αποδεδειγμένες προτάσεις και κανόνες μαθηματικής λογικής

Το θεώρημα τεσσάρων χρωμάτων αποδείχτηκε το 1976, με τη βοήθεια υπολογιστή


τελεστής

τελεστής (singular nominative)
τελεστές (nominative plural)
τελεστή (genitive singular)
τελεστών (genitive plural)
τελεστή (accusative singular)
τελεστές (accusative plural)
τελεστή (singular vocative)
τελεστές (vocative plural)
τελεστής (masculine)

τελεστής < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή τελεστής < τελέω / τελῶ μεταφραστικό δάνειο από την αγγλική operator

κάποιο σύμβολο που δείχνει ότι (πρέπει να) σχηματίζονται καινούργιες προτάσεις, σχετικές αλλά και διαφορετικές απ' αυτές που έχουν δοθεί


τυπικός

τυπικός (masculine singular nominative)
τυπική (singular feminine nominative)
τυπικό (singular nominative neuter)
τυπικού (masculine genitive singular)
τυπικής (genitive singular feminine)
τυπικού (genitive singular neuter)
τυπικό (accusative masculine singular)
τυπική (accusative singular feminine)
τυπικό (accusative singular neuter)
τυπικέ (masculine singular vocative)
τυπική (singular feminine vocative)
τυπικό (singular vocative neuter)
τυπικοί (masculine nominative plural)
τυπικές (feminine nominative plural)
τυπικά (nominative neuter plural)
τυπικών (masculine genitive plural)
τυπικών (genitive feminine plural)
τυπικών (genitive neuter plural)
τυπικούς (accusative masculine plural)
τυπικές (accusative feminine plural)
τυπικά (accusative neuter plural)
τυπικοί (masculine vocative plural)
τυπικές (feminine vocative plural)
τυπικά (vocative neuter plural)
τυπικός

τυπικός < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή τυπικός < αρχαία ελληνική τύπ(ος) + -ικός

ο αυστηρός (ακριβής) και χωρίς παρερμηνείες στη διατύπωσή του


επαγωγικός

επαγωγικός (masculine singular nominative)
επαγωγική (singular feminine nominative)
επαγωγικό (singular nominative neuter)
επαγωγικού (masculine genitive singular)
επαγωγικής (genitive singular feminine)
επαγωγικού (genitive singular neuter)
επαγωγικό (accusative masculine singular)
επαγωγική (accusative singular feminine)
επαγωγικό (accusative singular neuter)
επαγωγικέ (masculine singular vocative)
επαγωγική (singular feminine vocative)
επαγωγικό (singular vocative neuter)
επαγωγικοί (masculine nominative plural)
επαγωγικές (feminine nominative plural)
επαγωγικά (nominative neuter plural)
επαγωγικών (masculine genitive plural)
επαγωγικών (genitive feminine plural)
επαγωγικών (genitive neuter plural)
επαγωγικούς (accusative masculine plural)
επαγωγικές (accusative feminine plural)
επαγωγικά (accusative neuter plural)
επαγωγικοί (masculine vocative plural)
επαγωγικές (feminine vocative plural)
επαγωγικά (vocative neuter plural)
επαγωγικός (masculine singular nominative)
επαγωγική (feminine singular nominative)
επαγωγικό (neuter singular nominative)

επαγωγικός <
:* για τη σημασία στη λογική < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή ἐπαγωγικός < αρχαία ελληνική ἐπαγωγ(ή) + -ικός
:* για τη σημασία στη φυσική < επαγωγ(ή) + -ικός

ε‐πα‐γω‐γι‐κός

συλλογισμός που ξεκινάει από το ειδικό, το μερικό και οδηγείται σε κάτι γενικό


συλλογισμός

συλλογισμός (singular nominative)
συλλογισμοί (nominative plural)
συλλογισμού (genitive singular)
συλλογισμών (genitive plural)
συλλογισμό (accusative singular)
συλλογισμούς (accusative plural)
συλλογισμέ (singular vocative)
συλλογισμοί (vocative plural)
συλλογισμός (masculine)

συλλογισμός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική συλλογισμός < συλλογίζομαι < σύν (συλ-) + λογίζομαι < λόγος

συλ‐λο‐γι‐σμός

η νοητική διαδικασία με την οποία ένα συμπέρασμα εξάγεται από μία ή περισσοτερες προκείμενες προτάσεις


επαγωγή

επαγωγή (singular nominative)
επαγωγές (nominative plural)
επαγωγής (genitive singular)
επαγωγών (genitive plural)
επαγωγή (accusative singular)
επαγωγές (accusative plural)
επαγωγή (singular vocative)
επαγωγές (vocative plural)
επαγωγή (feminine)

επαγωγή < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἐπαγωγή < ἐπάγω (επάγω)
:* για τη νομική σημασία < κατά την αρχαία φράση ἐπάγομαι μαρτύρια (φέρνω μαρτυρία)
:* για τη σημασία στη φυσική < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική induction

νοητική λειτουργία που ξεκινάει από το μερικό, το ειδικό και καταλήγει στο γενικός


αντίφαση

αντίφαση (singular nominative)
αντιφάσεις (nominative plural)
αντίφασης (genitive singular)
αντιφάσεων (genitive plural)
αντίφαση (accusative singular)
αντιφάσεις (accusative plural)
αντίφαση (singular vocative)
αντιφάσεις (vocative plural)
αντίφαση (feminine)

αντίφαση < αρχαία ελληνική ἀντίφασις < ἀντίφημι < ἀντί + φημί

η ύπαρξη έγκυρων συνεπαγωγών που ξεκινούν από μία θέση (ή θέσεις) και καταλήγουν σε μία πρόταση που είναι ψευδής ή ισοδύναμα, σε μια πρόταση και την άρνησή της, κάτι που αποδεικνύει ότι η θέση δεν μπορεί να είναι αληθής

※ Έτσι τα κακώς κείμενα, οι αντιφάσεις, οι δυσλειτουργίες, οι ανεπιείκειες και οι αδικίες του κόσμου δεν θα αίρονταν ως δια μαγείας και από μόνες του (Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, Η γυμνή βασίλισσα, Έργα και ημέρες του οικονομικού λόγου, 2014)

σύνθετη λογική πρόταση που είναι πάντα 'Ψευδής'


παραγωγή

παραγωγή (singular nominative)
παραγωγές (nominative plural)
παραγωγής (genitive singular)
παραγωγών (genitive plural)
παραγωγή (accusative singular)
παραγωγές (accusative plural)
παραγωγή (singular vocative)
παραγωγές (vocative plural)
παραγωγή (feminine)

παραγωγή < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή παραγωγή (δημιουργία, αρχαία σημασία: το να άγεις προς το πλάι) < αρχαία ελληνική παράγω < παρά + ἄγω (σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική production)

η διαδικασία ή το αποτέλεσμα του παράγω

η εξαγωγή συμπεράσματος σε κάποιον συλλογισμό με συλλογιστική πορεία από το γενικό στο μερικό / ειδικό

※ Σε ένα τέτοιο σύστημα, με αφετηρία κάποιες προτάσεις παράγονται άλλες, με βάση συγκεκριμένους κανόνες παραγωγής τους.

pdf#10 - Λογική. Τόμος Α. Γ΄τάξη Ενιαίου Λυκείου. 1.Σύντομη Ιστορία της Λογικής Πρόσβαση 2020-02-26


αιτιότητα

αιτιότητα (singular nominative)
αιτιότητες (nominative plural)
αιτιότητας (genitive singular)
αιτιοτήτων (genitive plural)
αιτιότητα (accusative singular)
αιτιότητες (accusative plural)
αιτιότητα (singular vocative)
αιτιότητες (vocative plural)
αιτιότητα (feminine)

αιτιότητα < (διαχρονικό δάνειο) καθαρεύουσα αἰτι(ότης) (μαρτυρείται από το 1834) + -ότητα, μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική causalité. Δείτε και το μεσαιωνικό αἰτιότης. ή ελληνιστικό

αι‐τι‐ό‐τη‐τα

το αξίωμα ότι είναι αδύνατο να έχουμε αποτέλεσμα χωρίς να υπάρχει αίτιο


παραγωγικός

παραγωγικός (masculine singular nominative)
παραγωγική (singular feminine nominative)
παραγωγικό (singular nominative neuter)
παραγωγικού (masculine genitive singular)
παραγωγικής (genitive singular feminine)
παραγωγικού (genitive singular neuter)
παραγωγικό (accusative masculine singular)
παραγωγική (accusative singular feminine)
παραγωγικό (accusative singular neuter)
παραγωγικέ (masculine singular vocative)
παραγωγική (singular feminine vocative)
παραγωγικό (singular vocative neuter)
παραγωγικοί (masculine nominative plural)
παραγωγικές (feminine nominative plural)
παραγωγικά (nominative neuter plural)
παραγωγικών (masculine genitive plural)
παραγωγικών (genitive feminine plural)
παραγωγικών (genitive neuter plural)
παραγωγικούς (accusative masculine plural)
παραγωγικές (accusative feminine plural)
παραγωγικά (accusative neuter plural)
παραγωγικοί (masculine vocative plural)
παραγωγικές (feminine vocative plural)
παραγωγικά (vocative neuter plural)
παραγωγικός (masculine singular nominative)
παραγωγική (feminine singular nominative)
παραγωγικό (neuter singular nominative)

παραγωγικός (μαρτυρείται από το 1836) < παραγωγ(ή) + -ικός, μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική productif
:* για τη σημασία στη λογική < μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική déductif
:* για τη σημασία στη γραμματική) < μεταφραστικό δάνειο από την αγγλική derivational

πα‐ρα‐γω‐γι‐κός

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -παραγωγικός στο Βικιλεξικό

ως δεύτερο συνθετικό:

συλλογισμός που ξεκινάει από το γενικό και καταλήγει στο μερικό, σε λεπτομέρειες.


κατηγόρημα

κατηγόρημα (singular nominative)
κατηγορήματα (nominative plural)
κατηγορήματος (genitive singular)
κατηγορημάτων (genitive plural)
κατηγόρημα (accusative singular)
κατηγορήματα (accusative plural)
κατηγόρημα (singular vocative)
κατηγορήματα (vocative plural)
κατηγόρημα (neuter)

κατηγόρημα < αρχαία ελληνική κατηγόρημα, μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική prédicat

κα‐τη‐γό‐ρη‐μα

predicate

λογική-πληροφορική

prédicat

λογική-πληροφορική

μία συνάρτηση ή έκφραση που επιστρέφει την τιμή "αληθές" ή "ψευδές"


σημασιολογία

σημασιολογία (singular nominative)
σημασιολογίες (nominative plural)
σημασιολογίας (genitive singular)
σημασιολογιών (genitive plural)
σημασιολογία (accusative singular)
σημασιολογίες (accusative plural)
σημασιολογία (singular vocative)
σημασιολογίες (vocative plural)
σημασιολογία (feminine)

σημασιολογία < λόγιο ενδογενές δάνειο: γερμανική Semasiologie (δείτε και νεότερη γερμανική λέξη Bedeutungslehre). Ο όρος «σημαντική» (όπως στη γαλλική sémantique ή την αγγλική semantics) δεν επικράτησε στα ελληνικά. Μορφολογικά αναλύεται σε σημασ(ία) + -ο- + -λογία.

ση‐μα‐σι‐ο‐λο‐γί‐α

semantics

επιστήμη υπολογιστών

ο καθορισμός σχέσεων μεταξύ συμβόλων


στοιχειολογία

στοιχειολογία (singular nominative)
στοιχειολογίες (nominative plural)
στοιχειολογίας (genitive singular)
στοιχειολογιών (genitive plural)
στοιχειολογία (accusative singular)
στοιχειολογίες (accusative plural)
στοιχειολογία (singular vocative)
στοιχειολογίες (vocative plural)
στοιχειολογία (feminine)

στοιχειολογία < στοιχεί(ο) + -ο- + -λογία • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

το κομμάτι της μελέτης της λογικής που ασχολείται με τα στοιχεία, τις αρχές και τις ιδέες που τη συνθέτουν

※ η πληρέστατη και χρησιμότατη ακόμα και σήμερα Λογική του Βιζυηνού , περιλαμβάνει δύο μέρη : Τη Στοιχειολογία και τη Μεθοδολογία . Στη στοιχειολογία παρουσιάζονται « τα διανοήματα » ( οι έννοιες και οι κατηγορίες , οι κρίσεις και οι συλλογισμοί ) . (Περιοδικό Διαβάζω, τεύχη 278-290, 1991, σελ. 55)


προσυλλογισμός

προσυλλογισμός (singular nominative)
προσυλλογισμοί (nominative plural)
προσυλλογισμού (genitive singular)
προσυλλογισμών (genitive plural)
προσυλλογισμό (accusative singular)
προσυλλογισμούς (accusative plural)
προσυλλογισμέ (singular vocative)
προσυλλογισμοί (vocative plural)
προσυλλογισμός (masculine)

προσυλλογισμός < αρχαία ελληνική προσυλλογίζομαι < συλλογίζομαι < λογίζομαι < λόγος

προ‐συλ‐λο‐γι‐σμός

συλλογισμός, το συμπέρασμα του οποίου αποτελεί προκείμενη άλλου συλλογισμού


συνθήκη

συνθήκη (singular nominative)
συνθήκες (nominative plural)
συνθήκης (genitive singular)
συνθηκών (genitive plural)
συνθήκη (accusative singular)
συνθήκες (accusative plural)
συνθήκη (singular vocative)
συνθήκες (vocative plural)
συνθήκη (feminine)

συνθήκη < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική συνθήκη < συντίθημι (< σύν + τίθημι). Αναλύεται σε συν- + -θήκη
: για τα δεδομένα κατάστασης < σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική condition

condition

προγραμματισμός

λογική έκφραση, που μπορεί να είναι αληθής (true) ή ψευδής (false)

προγραμματισμός

Η έκφραση: a > b, είναι αληθής όταν η τιμή του a είναι μεγαλύτερη του b, αλλιώς είναι ψευδής


άρνηση

άρνηση (singular nominative)
αρνήσεις (nominative plural)
άρνησης (genitive singular)
αρνήσεων (genitive plural)
άρνηση (accusative singular)
αρνήσεις (accusative plural)
άρνηση (singular vocative)
αρνήσεις (vocative plural)
άρνηση (feminine)

άρνηση < αρνούμαι

μοναδιαίος τελεστής που μεταβάλει την αληθοτιμή μιάς λογικής πρότασης από 'Αληθής' σε 'Ψευδής' ή από 'Ψευδής' σε 'Αληθής'

Συμβολισμός: ¬, που σημαίνει ότι, αν η λογική πρόταση p είναι 'Αληθής', τότε η ¬p είναι 'Ψευδής' ή αν η p είναι 'Ψευδής', τότε η ¬p είναι 'Αληθής' και διαβάζεται «δεν ισχύει ότι p»

Υπερώνυμο: λογικό συνδετικό


σύνταξη

σύνταξη (singular nominative)
συντάξεις (nominative plural)
σύνταξης (genitive singular)
συντάξεων (genitive plural)
σύνταξη (accusative singular)
συντάξεις (accusative plural)
σύνταξη (singular vocative)
συντάξεις (vocative plural)
σύνταξη (feminine)

σύνταξη < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή σύνταξις • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

syntax

γλωσσολογική έννοια

syntaxe

γλωσσολογική έννοια

sintakso

γλωσσολογική έννοια

setningafræði

γλωσσολογική έννοια

syntaxis

γλωσσολογική έννοια

składnia

γλωσσολογική έννοια

rédaction

το γράψιμο ενός κειμένου

newsroom

κλάδος της δημοσιογραφίας

redakcja

κλάδος της δημοσιογραφίας

tactical formation

σύνταξη μιας στρατιωτικής μονάδας

retirement

αποχώρηση από την εργασία

Rente

αποχώρηση από την εργασία

retraite

αποχώρηση από την εργασία

emerytura

αποχώρηση από την εργασία

pension

το ποσό που λαμβάνει ένας συνταξιούχος

Rente

το ποσό που λαμβάνει ένας συνταξιούχος

syntax

μαθηματικά, λογική

Syntax

μαθηματικά, λογική

καθορισμός των επιτρεπτών ακολουθιών συμβόλων


προσυλλογίζομαι

προσυλλογίζομαι
προσυλλογίζομαι (present first-person singular)
προσυλλογιζόμουν (imperfect first-person singular)
προσυλλογιζόμουνα (imperfect first-person singular)
θα προσυλλογίζομαι (future imperfect first-person singular)
να προσυλλογίζομαι (subjunctive first-person singular)
προσυλλογίζεσαι (present second-person singular)
προσυλλογιζόσουν (imperfect second-person singular)
προσυλλογιζόσουνα (imperfect second-person singular)
θα προσυλλογίζεσαι (future imperfect second-person singular)
να προσυλλογίζεσαι (subjunctive second-person singular)
προσυλλογίζου (imperative second-person singular rare)
προσυλλογίζεται (present third-person singular)
προσυλλογιζόταν (imperfect third-person singular)
προσυλλογιζότανε (imperfect third-person singular)
θα προσυλλογίζεται (future imperfect third-person singular)
να προσυλλογίζεται (subjunctive third-person singular)
προσυλλογιζόμαστε (present first-person plural)
προσυλλογιζόμαστε (imperfect first-person plural)
προσυλλογιζόμασταν (imperfect first-person plural)
θα προσυλλογιζόμαστε (future imperfect first-person plural)
να προσυλλογιζόμαστε (subjunctive first-person plural)
προσυλλογίζεστε (present second-person plural)
προσυλλογιζόσαστε (imperfect second-person plural)
προσυλλογιζόσασταν (imperfect second-person plural)
θα προσυλλογίζεστε (future imperfect second-person plural)
να προσυλλογίζεστε (subjunctive second-person plural)
προσυλλογίζεστε (imperative second-person plural rare)
προσυλλογίζονται (present third-person plural)
προσυλλογίζονταν (imperfect third-person plural)
προσυλλογιζόντουσαν (imperfect third-person plural)
θα προσυλλογίζονται (future imperfect third-person plural)
να προσυλλογίζονται (subjunctive third-person plural)
προσυλλογίστηκα (aorist first-person singular)
θα προσυλλογιστώ (future first-person singular)
να προσυλλογιστώ (subjunctive first-person singular)
προσυλλογιστεί (infinitive)
προσυλλογίστηκες (aorist second-person singular)
θα προσυλλογιστείς (future second-person singular)
να προσυλλογιστείς (subjunctive second-person singular)
προσυλλογίσου (imperative second-person singular)
προσυλλογίστηκε (aorist third-person singular)
θα προσυλλογιστεί (future third-person singular)
να προσυλλογιστεί (subjunctive third-person singular)
προσυλλογιστήκαμε (aorist first-person plural)
θα προσυλλογιστούμε (future first-person plural)
να προσυλλογιστούμε (subjunctive first-person plural)
προσυλλογιστήκατε (aorist second-person plural)
θα προσυλλογιστείτε (future second-person plural)
να προσυλλογιστείτε (subjunctive second-person plural)
προσυλλογιστείτε (imperative second-person plural)
προσυλλογίστηκαν (aorist third-person plural)
προσυλλογιστήκαν (aorist third-person plural)
προσυλλογιστήκανε (aorist third-person plural)
θα προσυλλογιστούν (future third-person plural)
θα προσυλλογιστούνε (future third-person plural)
να προσυλλογιστούν (subjunctive third-person plural)
να προσυλλογιστούνε (subjunctive third-person plural)
έχω προσυλλογιστεί (perfect first-person singular)
είχα προσυλλογιστεί (pluperfect first-person singular)
θα έχω προσυλλογιστεί (future perfect first-person singular)
να έχω προσυλλογιστεί (subjunctive first-person singular)
προσυλλογισμένος (participle)
έχεις προσυλλογιστεί (perfect second-person singular)
είχες προσυλλογιστεί (pluperfect second-person singular)
θα έχεις προσυλλογιστεί (future perfect second-person singular)
να έχεις προσυλλογιστεί (subjunctive second-person singular)
έχει προσυλλογιστεί (perfect third-person singular)
είχε προσυλλογιστεί (pluperfect third-person singular)
θα έχει προσυλλογιστεί (future perfect third-person singular)
να έχει προσυλλογιστεί (subjunctive third-person singular)
έχουμε προσυλλογιστεί (perfect first-person plural)
είχαμε προσυλλογιστεί (pluperfect first-person plural)
θα έχουμε προσυλλογιστεί (future perfect first-person plural)
να έχουμε προσυλλογιστεί (subjunctive first-person plural)
έχετε προσυλλογιστεί (perfect second-person plural)
είχατε προσυλλογιστεί (pluperfect second-person plural)
θα έχετε προσυλλογιστεί (future perfect second-person plural)
να έχετε προσυλλογιστεί (subjunctive second-person plural)
έχουν προσυλλογιστεί (perfect third-person plural)
είχαν προσυλλογιστεί (pluperfect third-person plural)
θα έχουν προσυλλογιστεί (future perfect third-person plural)
να έχουν προσυλλογιστεί (subjunctive third-person plural)

προσυλλογίζομαι < αρχαία ελληνική προσυλλογίζομαι < συλλογίζομαι < λογίζομαι < λόγος

συμπεραίνω χρησιμοποιώντας προσυλλογισμό

αποθετικό ρήμα


déduction

déduction
déduction (singular)
déductions (plural)


hypothesis

η υπόθεση, μια ιδέα ή εξήγηση που δεν έχει ακόμη αποδειχθεί αληθινή

a scientific hypothesis - μια επιστημονική υπόθεση

I put forward a hypothesis.

Διατυπώνω μια υπόθεση.

→ δείτε τη λέξη theory


μεταβλητή

μεταβλητή < ουσιαστικοποιημένο θηλυκό του επιθέτου μεταβλητός

με‐τα‐βλη‐τή


atom

η ατομική πρόταση

δείτε επίσης: atomic formula στην αγγλική Βικιπαίδεια


quantifier

ο ποσοδείκτης

θεωρία συνόλων


φαύλος κύκλος

φαύλος κύκλος (masculine)

φαύλος κύκλος < → δείτε τις λέξεις φαύλος και κύκλος

λανθασμένος συλλογισμός όπου το ζητούμενο χρησιμοποιείται ως μέσο απόδειξης

το «παράδοξο του Ράσελ» και την «αρχή του φαύλου κύκλου»


induction

induction
induction (singular)
inductions (plural)

analogie, généralisation, inférence


variable

βλ. propositional variable (προτασιακή μεταβλητή)


conjunction

conjunction < διαμέσου της παλιάς γαλλικής από τη λατινική coniūnctiō (ένωση, σύνδεση) < coniungere "ενώνω, συνδέω"

ο λογικός τελεστής της σύζευξης

η πρόταση που προκύπτει από το συνδυασμό δύο ή περισσότερων προτάσεων με τον λογικό τελεστή ∧


contradiction

ˌkɒntɹəˈdɪkʃən

η αντίφαση, αντινομία, αντιλογία


operation

operation
operation (singular)
operations (plural)

operation < μέση γαλλική operation < παλαιά γαλλική operacion < λατινική operatio

method

αντικειμενοστρεφής προγραμματισμός

θεωρία συνόλων

Addition is a simple operation.

Η πρόθεση είναι μια απλή πράξη.

δείτε επίσης: Operation (mathematics) στην αγγλική Βικιπαίδεια


axiom

postulate

λογική, μαθηματικά


postulate

το αξίωμα, αξιωματική αλήθεια κάποιας θεωρίας


a priori

a priori (invariable)
α πριόρι (invariable)

a priori νεολατινικά < λατινική a (από) & prior, συγκριτικός βαθμός του primus (πρώτος) • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

λέγεται για γνώση που προϋπάρχει με βάση την καθαρή λογική κι όχι την εμπειρία, αυτό που δεν χρειάζεται να αποδείξεις ή να βιώσεις


α πριόρι

α πριόρι < (λόγιο δάνειο) νεολατινική a priori με ελληνικά γράμματα

εκ των προτέρων, λογικά αποκλείεται και δεν χρήζει απόδειξης

Α πριόρι, δεν υπάρχει 25άχρονος που είναι 50άρης.

στον καθημερινό λόγο

Στο λέω εγώ, είναι α πριόρι αποτυχημένος ο γάμος τους και θα χωρίσουν.

Πώς προεξοφλείς κάτι τέτοιο α πριόρι; (εκ των προτέρων, αναπόδεικτα)


παράδοξο

παράδοξο (singular nominative)
παράδοξα (nominative plural)
παράδοξου (genitive singular)
παράδοξων (genitive plural)
παράδοξο (accusative singular)
παράδοξα (accusative plural)
παράδοξο (singular vocative)
παράδοξα (vocative plural)
παράδοξο (neuter)

παράδοξο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου παράδοξος

λογική πρόταση που ενώ είναι φανερά λάθος στηρίζεται λογικά

Γνωστά παράδοξα από την αρχαιότητα είναι τα παράδοξα του Ζήνωνα, όπως το παράδοξο του Αχιλλέα με τη χελώνα.


axiomatic

αξιωματικός (που είναι σχετικός ή απορρέει από ένα αξίωμα)


condition

condition
condition (singular)
conditions (plural)

προγραμματισμός


deduction

η παρακράτηση, η κράτηση, η διαδικασία του να παρακρατώ ένα πόσο από κάτι, ειδικά χρημάτων, από το σύνολο· η κράτηση, το ποσό που παρακρατείται

μετρήσιμο και μη μετρήσιμο

tax deduction - παρακράτηση φόρου

It will cost you a thousand euros plus deductions.

Θα σου στοιχίσει χίλια ευρώ συν τις κρατήσεις.

The salary is subject to a 5% deduction.

Ο μισθός υπόκειται σε κρατήσεις 5%.


disjunction

, (στον προτασιακό λογισμό) συνήθως αναφέρεται στην μη αποκλειστική διάζευξη (inclusive disjunction)

δείτε επίσης: logical disjunction στην αγγλική Βικιπαίδεια


antecedent

υπερώνυμο: material implication

δείτε επίσης: antecedent (logic) στην αγγλική Βικιπαίδεια


atomic

βλ. atomic proposition (ατομική πρόταση)


antinomy

antinomy < (άμεσο δάνειο) γερμανική Antinomie < λατινική antinomia < αρχαία ελληνική ἀντινομία

αντινομία, παράδοξο


άτοπο

άτοπο (singular nominative)
άτοπα (nominative plural)
ατόπου (genitive singular)
άτοπου (genitive singular)
ατόπων (genitive plural)
άτοπο (accusative singular)
άτοπα (accusative plural)
άτοπο (singular vocative)
άτοπα (vocative plural)
άτοπο (neuter)

άτοπο < ἄτοπον στην καθαρεύουσα και στην αρχαία ελληνική < από το ουδέτερο του επιθέτου ἄτοπος

το αδύνατο, με τη συλλογιστική των μαθηματικών και της μεθόδου της "εις άτοπον απαγωγής" να μεταφέρεται και σε άλλους τομείς επιστημονικής ή και καθημερινής σκέψης


σύνθετη πρόταση

σύνθετη πρόταση (feminine)

σύνθετη πρόταση < → δείτε τις λέξεις σύνθετη και πρόταση

η λογική πρόταση που προκύπτει από μία ή δύο άλλες προτάσεις, με την χρήση μοναδιαίου ή δυαδικού λογικού τελεστή (λογικό συνδετικό) αντίστοιχα

Η λογική πρόταση: ¬(p∧q)≡(¬p)∨(¬q) , (ο νόμος De Morgan) είναι 'σύνθετη πρόταση

Αντώνυμο: ατομική πρόταση


απλή πρόταση

απλή πρόταση (feminine)

απλή πρόταση < → δείτε τις λέξεις απλή και πρόταση

βλ. συνώνυμο ατομική πρόταση


liar paradox

liar paradox < → δείτε τις λέξεις liar και paradox

αντιφατικό σόφισμα


tautology

tautology < (άμεσο δάνειο) υστερολατινική tautologia < αρχαία ελληνική ταὐτολογία. Κλασικό σύνθετο που αναλύεται σε tauto- + -logy

Αντώνυμο: contradiction


επίλημμα

επίλημμα (singular nominative)
επιλήμματα (nominative plural)
επιλήμματος (genitive singular)
επιλημμάτων (genitive plural)
επίλημμα (accusative singular)
επιλήμματα (accusative plural)
επίλημμα (singular vocative)
επιλήμματα (vocative plural)
επίλημμα

επίλημμα < επι- + λήμμα

δευτερογενής πρόταση που στηρίζει, συμπληρώνει ή πηγάζει από κυρίως λήμμα


ανν

ανν < (λόγιο δάνειο) αγγλική iff

συντομογραφία του αν και μόνο αν. Η ισοδυναμία


μαθηματική λογική

μαθηματική λογική

μαθηματική λογική < → δείτε τις λέξεις μαθηματική και λογική

τυπική λογική


formal logic

formal logic < → δείτε τις λέξεις formal και logic

τυπική λογική


τυπική λογική

τυπική λογική
μαθηματική λογική

τυπική λογική < → δείτε τις λέξεις τυπικός και λογική

η σύγχρονη λογική, η οποία θεμελιώθηκε από τους Αύγουστο ντε Μόργκαν (Augustus De Morgan) και Τζωρτζ Μπουλ (George Boole) στα τέλη του 19ου αιώνα

Στην ανάπτυξη της τυπικής λογικής συνέβαλαν οι εξής τρεις σχολές: αλγεβρική, λογικιστική και φορμαλιστική.


αλγεβρική σχολή

αλγεβρική σχολή

αλγεβρική σχολή < → δείτε τις λέξεις αλγεβρικός και σχολή

φιλοσοφική τάση που προσπάθησε να συσχετίσει τις μαθηματικές πράξεις με την λογική επιχειρηματολογία, στις αρχές του 20ου αιώνα και με κύριους εκπροσώπους τους Τζωρτζ Μπουλ (George Boole), Τζων Βεν (John Venn), Τσαρλς Περς (Charles Peirce) και Έρνστ Σρέντερ (Ernst Schroder)

Σχολές την ίδια εποχή: αλγεβρική, λογικιστική και φορμαλιστική.


αρχή του φαύλου κύκλου

αρχή του φαύλου κύκλου

η διατύπωση ότι, «καμιά οντότητα δεν μπορεί να οριστεί με αναφορά σε μια ολότητα που περιέχει την οντότητα που θέλουμε να ορίσουμε» και διατυπώθηκε από τους Μπέρτραντ Ράσελ (Bertrand Russell) και Αλφρεντ Ουάιτχεντ (Alfred Whitehead) για να αντιμετωπιστεί το «παράδοξο του Ράσελ»

el-αρχή_του_φαύλου_κύκλου-el-noun-AKylmHb4


λογικιστική σχολή

λογικιστική σχολή

λογικιστική σχολή < → δείτε τις λέξεις λογική, σχολή και τάση

φιλοσοφική τάση των αρχών του 20ου αιώνα, που υποστήριζε ότι κάθε μαθηματική απόδειξη και κάθε επιχειρηματολογία, πρέπει να βασίζεται στη λογική, με κύριους εκπροσώπους τους Μπέρτραντ Ράσελ (Bertrand Russell) και Γκότλομπ Φρέγκε (Gottlob Frege)

Σχολές την ίδια εποχή: λογικιστική, αλγεβρική και φορμαλιστική.


φορμαλιστική σχολή

φορμαλιστική σχολή

φορμαλιστική σχολή < → δείτε τις λέξεις φορμαλιστικός, σχολή και τάση

φιλοσοφική τάση των αρχών του 20ου αιώνα, που προσπάθησε να διατυπώσει αυστηρά μαθηματικά αξιώματα ώστε να μην δημιουργούνται αντιφάσεις, με κύριους εκπροσώπους τους Ρίχαρτ Ντέντεκιντ (Richard Dedekind), Τζουζέπε Πεάνο (Giuseppe Peano) και Νταβίντ Χίλμπερτ (David Hilbert)

Σχολές την ίδια εποχή: φορμαλιστική, αλγεβρική και λογικιστική.


τυπική γλώσσα

τυπική γλώσσα

τυπική γλώσσα < → δείτε τις λέξεις τυπικός και γλώσσα

ειδικά κατασκευασμένη για συγκεκριμένη επικοινωνία με αυστηρή διατύπωση ώστε να αποφεύγονται οι ασάφειες της φυσικής γλώσσας της οποίας και είναι υποσύνολο


ποσοδείκτης

ποσοδείκτης (singular nominative)
ποσοδείκτες (nominative plural)
ποσοδείκτη (genitive singular)
ποσοδεικτών (genitive plural)
ποσοδείκτη (accusative singular)
ποσοδείκτες (accusative plural)
ποσοδείκτη (singular vocative)
ποσοδείκτες (vocative plural)
ποσοδείκτης (masculine)

ποσοδείκτης < απόδοση για την αγγλική quantifier. Αναλύεται σε ποσο- < ποσό + δείκτης

ένα από τα δύο σύμβολα, τα οποία δηλώνουν ποσότητα, όπως ο υπαρκτικός ποσοδείκτης (∃) και ο καθολικός ποσοδείκτης (∀)

θεωρία συνόλων


υπαρκτικός ποσοδείκτης

υπαρκτικός ποσοδείκτης

υπαρκτικός ποσοδείκτης → δείτε τις λέξεις υπαρκτικός και ποσοδείκτης

ποσοδείκτης που συμβολίζεται με ανάποδο Ε (∃) και σημαίνει ή εκφωνείται «υπάρχει τουλάχιστον ένα ....»

θεωρία συνόλων

el-υπαρκτικός_ποσοδείκτης-el-noun-8YTYhF7E


καθολικός ποσοδείκτης

καθολικός ποσοδείκτης

→ δείτε τις λέξεις καθολικός και ποσοδείκτης

ποσοδείκτης που συμβολίζεται με ανάποδο Α (∀) και σημαίνει ή εκφωνείται «για κάθε ....»

θεωρία συνόλων

el-καθολικός_ποσοδείκτης-el-noun-SQ6ns7g0


υπαρκτικός ποσοδείκτης που σημαίνει ή εκφωνείται «υπάρχει τουλάχιστον ένα ....»


σύμβολο του καθολικού ποσοδείκτη το οποίο σημαίνει ή εκφωνείται «για κάθε ....»


universal quantifier

universal quantifier < → δείτε τις λέξεις universal και quantifier

ο καθολικός ποσοδείκτης και συμβολίζεται με ανάποδο Α (∀)

θεωρία συνόλων


existential quantifier

existential quantifier < → δείτε τις λέξεις existential και quantifier

ο υπαρκτικός ποσοδείκτης που συμβολίζεται με ανάποδο Ε (∃)

θεωρία συνόλων


σύμβολο ποσοδείκτη και σημαίνει ή εκφωνείται «δεν υπάρχει κανένα ....»


εις άτοπον απαγωγή

εις άτοπον απαγωγή (feminine)

εις άτοπον απαγωγή < → δείτε τις λέξεις εις άτοπον, εἰς ἄτοπον, ἄτοπος, απαγωγή και ἀπαγωγή • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

η απόδειξη της αλήθειας μιας πρότασης αποδεικνύοντας ότι η υπόθεση της αντίθετής της οδηγεί σε αντίφαση


arity

τάξη ( ή βαθμός) συνάρτησης, πράξης ή κατηγορήματος

επιστήμη υπολογιστών


adicity

συνώνυμο του arity

επιστήμη υπολογιστών


adinity

συνώνυμο του arity

επιστήμη υπολογιστών


προτασιακός λογισμός

προτασιακός λογισμός

προτασιακός λογισμός < → δείτε τις λέξεις προτασιακός και λογισμός, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική propositional calculus

ο κλάδος της μαθηματικής λογικής ο οποίος μελετά τις λογικές προτάσεις και τις μεταξύ τους σχέσεις και πράξεις

el-προτασιακός_λογισμός-el-noun-Z3pzs8Q-


προτασιακή λογική

προτασιακή λογική

προτασιακή λογική < → δείτε τις λέξεις προτασιακός και λογική, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική propositional logic

βλ. συνώνυμο προτασιακός λογισμός


propositional logic

propositional logic < → δείτε τις λέξεις propositional και logic

η προτασιακή λογική


propositional calculus

propositional calculus < → δείτε τις λέξεις propositional και calculus

η προτασιακός λογισμός


truth value

truth value < → δείτε τις λέξεις truth και value

αληθοτιμή, τιμή αλήθειας


αληθοτιμή

αληθοτιμή (singular nominative)
αληθοτιμές (nominative plural)
αληθοτιμής (genitive singular)
αληθοτιμών (genitive plural)
αληθοτιμή (accusative singular)
αληθοτιμές (accusative plural)
αληθοτιμή (singular vocative)
αληθοτιμές (vocative plural)
αληθοτιμή (feminine)

αληθοτιμή < → λείπει η ετυμολογία

χαρακτηριστικό που αποδίδεται σε λογικές προτάσεις, το οποίο στην κλασσική λογική μπορεί να έχει τιμή 'Αληθές' (true) είτε 'Ψευδές' (false)


τιμή αλήθειας

τιμή αλήθειας

τιμή αλήθειας < → δείτε τις λέξεις τιμή και αλήθεια, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική truth value

βλ. συνώνυμο αληθοτιμή

Οι λογικές προτάσεις εκφράζουν μια σχέση με τον πραγματικό κόσμο και ορίζονται ως φορείς μιας καθορισμένης και αμετάβλητης τιμής αλήθειας, είναι δηλαδή είτε αληθείς είτε ψευδείς.


λογικοπροτασιακός λογισμός

λογικοπροτασιακός λογισμός

λογικοπροτασιακός λογισμός < → δείτε τις λέξεις λογικός, προτασιακός και λογισμός, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική propositional calculus. Μη αποδεκτός όρος από την ΕΛΕΤΟ.

βλ. συνώνυμο προτασιακός λογισμός

Συχνά οι λογικές προτάσεις συνδυάζονται μέσω των λογικών συνδετικών (άρνηση, σύζευξη, διάζευξη, συνεπαγωγή) και δημιουργούνται έτσι σύνθετα προτασιακά σύνολα λογικοπροτασιακού λογισμού, τα οποία προσδιορίζονται αξιωματικά μέσω λογικών νόμων ως προς την αλήθεια ή το ψεύδος τους.

el-λογικοπροτασιακός_λογισμός-el-noun-exEknUkB


προτασιακός

προτασιακός (masculine singular nominative)
προτασιακή (singular feminine nominative)
προτασιακό (singular nominative neuter)
προτασιακού (masculine genitive singular)
προτασιακής (genitive singular feminine)
προτασιακού (genitive singular neuter)
προτασιακό (accusative masculine singular)
προτασιακή (accusative singular feminine)
προτασιακό (accusative singular neuter)
προτασιακέ (masculine singular vocative)
προτασιακή (singular feminine vocative)
προτασιακό (singular vocative neuter)
προτασιακοί (masculine nominative plural)
προτασιακές (feminine nominative plural)
προτασιακά (nominative neuter plural)
προτασιακών (masculine genitive plural)
προτασιακών (genitive feminine plural)
προτασιακών (genitive neuter plural)
προτασιακούς (accusative masculine plural)
προτασιακές (accusative feminine plural)
προτασιακά (accusative neuter plural)
προτασιακοί (masculine vocative plural)
προτασιακές (feminine vocative plural)
προτασιακά (vocative neuter plural)
προτασιακός

προτασιακός , (μεταφραστικό δάνειο) γαλλική propositionnel

που έχει σχέση με την (λογική) πρόταση


λογική πρόταση

λογική πρόταση

λογική πρόταση < → δείτε τις λέξεις λογικός και πρόταση. Η χρήση του όρου «λογική» δεν είναι απαραίτητη παρά μόνο για να διακρίνεται από την «γραμματική πρόταση»

η αριστοτελική «πρότασις», νοητικός ισχυρισμός ή δήλωση, με λογικό περιεχόμενο, διατυπωμένη σε μία φυσική ή τεχνητή γλώσσα, στην οποία μπορεί να αποδοθεί μία από τις αληθοτιμές 'Αληθής' (true) ή 'Ψευδής' (false)

Η διάκριση ανάμεσα σε λογική και γραμματική πρόταση επιτρέπει σε διαφορετικές γραμματικές προτάσεις να εκφράζουν την ίδια λογική πρόταση και, αντίστροφα, σε μία και μόνη γραμματική πρόταση να εκφράζει πολλές, συχνά άπειρες, πολύ διαφορετικές λογικές προτάσεις.

Οι δηλώσεις: «ο ανθρωπος είναι θνητός», 2+3=5 και 100 > 1000, είναι λογικές προτάσεις με αληθοτιμές 'Αληθής', 'Αληθής' και 'Ψευδής' αντίστοιχα.

Συμβολισμός: βλ. προτασιακή μεταβλητή


logical connective

logical connective < → δείτε τις λέξεις logical και connective

το λογικό συνδετικό


λογικό συνδετικό

λογικό συνδετικό

λογικό συνδετικό < → δείτε τις λέξεις λογικός και συνδετικό, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική logical connective

λογικός τελεστής για πράξεις μεταξύ λογικών προτάσεων. Μερικές φορές μοιάζει με τους γραμματικούς συνδέσμους


elementary proposition

elementary proposition < → δείτε τις λέξεις elementary και proposition. Όρος προτάθηκε από τον Λούντβιχ Βιτγκενστάιν (1889 - 1951)

η στοιχειώδης πρόταση


atomic proposition

atomic proposition < → δείτε τις λέξεις atomic και proposition (όρος του βρετανού φιλοσόφου Μπέρτραντ Ράσελ [1872–1970])

η ατομική λογική πρόταση


ατομική πρόταση

ατομική πρόταση

ατομική πρόταση < → δείτε τις λέξεις ατομικός και πρόταση, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική atomic proposition

, (Αριστοτέλης) η λογική πρόταση που αποδίδει ιδιότητα σε ένα αντικείμενο ή πρόσωπο (στο υποκείμενο της πρότασης)

«Ο Σωκράτης είναι φιλόσοφος» είναι μία ατομική πρόταση

Δείτε επίσης: καθολική πρόταση, μερική πρόταση

λογική πρόταση που δεν μπορεί να αναλυθεί σε απλούστερη (αγγλικά: atom)

«ο Σωκράτης ήταν φιλόσοφος» είναι ατομική πρόταση, «ο Σωκράτης ήταν φιλόσοφος και Αθηναίος πολίτης» είναι σύνθετη πρόταση

Αντώνυμο: σύνθετη πρόταση


καθολική πρόταση

καθολική πρόταση

καθολική πρόταση < → δείτε τις λέξεις καθολικός και πρόταση

, (Αριστοτέλης) η λογική πρόταση που αποδίδει ιδιότητα συνολικά σε ένα είδος αντικειμένων

«κάθε άνθρωπος είναι θνητός» είναι καθολική πρόταση


μερική πρόταση

μερική πρόταση

μερική πρόταση < → δείτε τις λέξεις μερικός και πρόταση

, (Αριστοτέλης) η λογική πρόταση που αποδίδει ιδιότητα σε ένα μέρος ενός είδους αντικειμένων

«μερικά φρούτα έχουν κόκκινο χρώμα» είναι μερική πρόταση


γενική πρόταση

γενική πρόταση

γενική πρόταση < → δείτε τις λέξεις γενικός και πρόταση

, (Αριστοτέλης) η λογική πρόταση που αποδίδει ιδιότητα στο σύνολο (καθολική) ή στο υποσύνολο (μερική), ενός είδους αντικειμένων


compound proposition

compound proposition < → δείτε τις λέξεις compound και proposition

η σύνθετη λογική πρόταση


λογικός σύνδεσμος

λογικός σύνδεσμος

λογικός σύνδεσμος < → δείτε τις λέξεις λογικός και σύνδεσμος

βλ. συνώνυμο λογικό συνδετικό


compound formula

compound formula < → δείτε τις λέξεις compound και formula


atomic formula

atomic formula < → δείτε τις λέξεις atomic και formula

βλ. συνώνυμο atom


prime formula

prime formula < → δείτε τις λέξεις prime και formula

βλ. συνώνυμο atom


propositional variable

propositional variable < → δείτε τις λέξεις propositional και variable

η προτασιακή μεταβλητή


προτασιακή μεταβλητή

προτασιακή μεταβλητή

προτασιακή μεταβλητή < → δείτε τις λέξεις προτασιακός και μεταβλητή, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική propositional variable

σύμβολο που αναπαριστά λογική πρόταση σε λογικές πράξεις

Συμβολισμός: γράμματα του αλφαβήτου, πεζά p,q,r,... ή κεφαλαία P,Q,R,... ή με δείκτες p_i,q_i,r_i,..., όπου i=1,2,3,...

el-προτασιακή_μεταβλητή-el-noun-2eaOsXxy


inclusive disjunction

inclusive disjunction < → δείτε τις λέξεις inclusive και disjunction

η μη αποκλειστική διάζευξη


exclusive disjunction

exclusive disjunction < → δείτε τις λέξεις exclusive και disjunction

η αποκλειστική διάζευξη


αποκλειστική διάζευξη

αποκλειστική διάζευξη

αποκλειστική διάζευξη < → δείτε τις λέξεις αποκλειστικός και διάζευξη, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική exclusive disjunction

λογικός δυαδικός τελεστής (πράξη) που δέχεται δύο λογικές προτάσεις και δίνει αποτέλεσμα 'Αληθής' (true) όταν η μία πρόταση είναι 'Αληθής' και η άλλη 'Ψευδής' (false), αλλιώς δίνει 'Ψευδής'

Συμβολισμός: ⊻, όπως p⊻q, όπου p,q λογικές προτάσεις

el-αποκλειστική_διάζευξη-el-noun-086lFqHO


XOR

αναπαριστά την αποκλειστική διάζευξη

Δείτε επίσης τα σύμβολα: ⊻, ⊕


μη αποκλειστική διάζευξη

μη αποκλειστική διάζευξη

μη αποκλειστική διάζευξη < → δείτε τις λέξεις μη, αποκλειστικός και διάζευξη

η απλή διάζευξη, λογικός δυαδικός τελεστής (πράξη) που δέχεται δύο λογικές προτάσεις και δίνει αποτέλεσμα 'Αληθής' (true) όταν η μία τουλάχιστον από τις προτάσεις είναι 'Αληθής', αλλιώς δίνει 'Ψευδής' (false)

Συμβολισμός: ∨, όπως p∨q, όπου p,q λογικές προτάσεις και διαβάζεται «p ή q»

el-μη_αποκλειστική_διάζευξη-el-noun-kJGk~I~w


inclusive or

inclusive or < → δείτε τις λέξεις inclusive και or

η μη αποκλειστική διάζευξη, η απλή διάζευξη (inclusive disjunction)


exclusive or

exclusive or < → δείτε τις λέξεις exclusive και or

η αποκλειστική διάζευξη (exclusive disjunction)


OR

αναπαριστά την μη αποκλειστική διάζευξη


truth table

truth table < → δείτε τις λέξεις truth και table

η πίνακας αληθείας


πίνακας αληθείας

πίνακας αληθείας

πίνακας αληθείας < → δείτε τις λέξεις πίνακας και αληθείας, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική truth table

πίνακας όπου παραθέτονται οι αληθοτιμές ('Αληθής', 'Ψευδής') μιας σύνθετης πρότασης, όπως αυτές προκύπτουν από τις απλές προτάσεις από τις οποίες αποτελείται


material implication

material implication < → δείτε τις λέξεις material και implication

η συνεπαγωγή


hypothetical proposition

hypothetical proposition < → δείτε τις λέξεις hypothetical και proposition

βλ. συνώνυμο material implication (συνεπαγωγή)


υποθετική πρόταση

υποθετική πρόταση

υποθετική πρόταση < → δείτε τις λέξεις υποθετικός και πρόταση, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική hypothetical proposition

βλ. συνώνυμο συνεπαγωγή


αν και μόνο αν

αν και μόνο αν

λογικός δυαδικός τελεστής (πράξη) που δέχεται δύο λογικές προτάσεις και δίνει αποτέλεσμα 'Αληθής' (true) μόνο όταν και οι δύο προτάσεις είναι 'Αληθής' (true) ή 'Ψευδής' (false), αλλιώς δίνει 'Ψευδής'

Συμβολισμός: ↔ και ≡

Συντομογραφία: ανν

Άλλη γραφή: εάν και μόνο εάν


if and only if

αν και μόνο αν

Συντομογραφία: iff


iff

συντομογραφία του if and only if (αν και μόνο αν)


universe of discourse

universe of discourse < → δείτε τις λέξεις universe και discourse

το πεδίο αναφοράς


domain of discourse

domain of discourse < → δείτε τις λέξεις domain και discourse

το πεδίο αναφοράς


λογική έκφραση

λογική έκφραση

λογική έκφραση < → δείτε τις λέξεις λογικός και έκφραση

βλ. συνώνυμο κατηγόρημα


contrapositive

αντιθεταντίστροφο, αντι-αντιμετάθετο, ανταντιμετάθετο

Το αντίθετο/inverse του αντίστροφου/αντιμετάθετου/converse μιας δεδομένης λογικής συνεπαγωγής.


contrapositive

αντιθεταντίστροφος, αντιθεταντίστροφη, αντιθεταντίστροφο