-άγρα

: -άγρα < ἄγρα (κυνήγι ζώων)

ποδάγρα

ποδάγρα, ὀδοντάγρα


-οβο

: -οβο < -ово, ουδέτερο του -ов, σλαβικής προέλευσης, επίθημα κτητικό ή πατρωνυμικό, και στο ουδέτερο, δηλωτικό τόπων όπως η ρωσική Иваново (Ιβάνοβο -του Ιβάν-, πόλη της Ρωσίας)

επίθημα ουδέτερων ουσιαστικών, συνήθως κυρίων ονομάτων για τοπωνύμια που προέρχονται από σλαβικές γλώσσες

Μέτσοβο

Μπούκοβο, μπούκοβο


-ов

: -ов < επίθημα σλαβικών γλωσσών, κτητικό ή πατρωνυμικό, και στο ουδέτερο, δηλωτικό τόπων < κληρονομημένο από την πρωτοσλαβική *-ovъ (αυτό) < προέλευσης από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *h₁é

επίθημα με ελληνική απόδοση -οφ / -ωφ, -οβ, αρσενικών ουσιαστικών ή επιθέτων σλαβικών γλωσσών, που δηλώνουν κτήση, ιδιότητα ή είναι πατρωνυμικά κύρια ονόματα

(ρωσικά) Иван (Ιβάν) > Иванов (Ιβάνοφ [και Ιβανόφ])

(βουλγαρικά) Петър (Πέταρ) > Петров (Πετρόφ [και Πετρώφ])


-σουπα

: -σουπα < σούπα

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε σούπα ή οποία περιέχει το αναφερόμενο στο α′ συνθετικό

κοτόσουπα, μανιταρόσουπα, ψαρόσουπα


-δε

-δε < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *de. Συγγενής, η μυκηναϊκή 𐀆 (de)

προς, δηλωτικό κατεύθυνσης προς τόπο

συνήθως: αιτιατική +

άλλες μορφές: -ζε

≠ αντώνυμα: -θεν

Μέγαρα > Μεγαράδε

Ἀθῆναι > αιτιατική Ἀθήνας + -δε > Ἀθήναζε (σδε > ζε)

Ὄλυμπος > Ὄλυμπόνδε

Αἴγυπτoς > Αἴγυπτόνδε

ἐνθάδε

επίθημα δεικτικών αντωνυμιών

ὁ > ὅδε

ἡμέτερόνδε


-ı

: -ı < (κληρονομημένο) οθωμανική τουρκική -ی (-i)

κατάληξη κτητικού 3ου προσώπου ενικού που δηλώνει κτήση στον ενικό

κατάληξη αιτιατικής

κατάληξη για το σχηματιμό επιρρημάτων από ρήματα


-ü

μορφή της κατάληξης -ı


-ωρός

: -ωρός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ωρός με σημασία: που φροντίζει, που επιτηρεί, που παρατηρεί

δεύτερο συνθετικό αρχαίων λέξεων που δηλώνει κάποιον που φροντίζει για κάτι ή το προσέχει

ακταιωρός, θυρωρός


-ωρός

: -ωρός < -*ϝορός με έκταση του -ο- στη σύνθεση < ὁράω • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε; έλεγχος *h₃er- https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/h%E2%82%83er-
:* Δείτε επίσης το οὖρος και το ὤρα (φροντίδα) που δεν σχετίζεται με την ὥρα με δασεία.
:* Χαρακτηριστικές μορφές στο πυλωρός, επικό πυλαωρός (φύλακας)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ωρός στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό με σημασία:
που παρατηρεί

θεωρός < θέα

δεύτερο συνθετικό με σημασία:
που επιτηρεί, φυλάει, που φροντίζει

θυρωρός < θύρα

ἀρκυωρός > ἄρκυς (δίχτυ κυνητού)


-ωρος

: -ωρος < ελληνιστική κοινή -ωρος < αρχαία ελληνική ὥρα

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ωρος στο Βικιλεξικό

επίθημα που δηλώνει χρονικό διάστημα τόσων ωρών, όσες αναγράφει το αʹ συνθετικό

δίωρος, πολύωρος


-κομμα

: -κομμα < ρήμα κόβ(ω) + -μα με αποβολή του [v] πριν από το [m] και ορθογράφηση κατά το άλειμμα

σχηματισμός ουσιαστικών με προφορικό ή λαϊκότροπο χαρακτήρα από ρήματα σε -κόβω

ξεκόβω > ξέκομμα

πετσοκόβω > πετσόκομμα


-νήσι

: -νήσι < νησ(ί) + -ι

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -νήσι στο Βικιλεξικό

επίθημα για το σχηματισμό σύνθετων λέξεων (ιδίως τοπωνυμίων) που δηλώνει ότι το νησί έχει τις ιδιότητες ή τα χαρακτηριστικά του πρώτου συνθετικού

ερημονήσι

Βατραχονήσι


-ούλι

: -ούλι < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούλι(ν) < θηλυκό -ούλ(λ)α (χωρίς να είναι υποκοριστικά) + -ιν < λατινική -ullla

υποκοριστικό επίθημα ουσιαστικών που παράγονται από ουσιαστικά

κρυφτό < κρυφτούλι (διατηρεί την υποκοριστική σημασία)

μάνα > μανούλι (χωρίς υποκοριστική σημασία)


-ούλι

ουδέτερο του -ούλης, άλλη μορφή του -ούλικο

καημενούλης αρσενικό, καημενούλι ουδέτερο


-ούλι

: -ούλι < Κατά το Λεξικό Κωστάκη, < κληρονομημένο από την αρχαία ελληνική -ύλλιον

υποκοριστικό επίθημα για το σχηματισμό υποκοριστικών ουσιαστικών από ουσιαστικά

υποκοριστικό ουσιαστικό υβάτσι > υβατσούλι (κατά δεύτερο υποκορισμό)


-ούλι

: -ούλι < θηλυκό -ούλ(λ)α (χωρίς να είναι υποκοριστικά) + -ι(ν) < λατινική -ullla

υποκοριστικό επίθημα, άλλη μορφή του -ούλιν

κατσί > κατσούλι

κῆπος > κηπούλι


-ωνυμικό

: -ωνυμικό < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου -ωνυμικός


-ωνυμικό

ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού, ουδέτερου γένους του -ωνυμικός


-ibility

: -ibility < → δείτε το επίθημα -ability. Μορφολογικά, λατινική κατάληξη -ibilitas, θέμα -ibil(it)- + -ity

άλλη μορφή του -ability για το σχηματισμό ουσιαστικών από επίθετα που λήγουν σε -ible


-ability

: -ability < (κληρονομημένο) μέση αγγλική -ablete, -iblete, -abilite, -ibilite < μέση γαλλική -ableté, -ibleté, -abilité, -ibilité < λατινική -abilitas, -ibilitas < -abilis / -ibilis + -tas. Μορφολογικά, λατινική κατάληξη -abilitas, θέμα -abil(it)- + -ity

επίθημα για το σχηματισμό ουσιαστικών από επίθετα που λήγουν σε -able


-ım

κτητικό επίθημα, πρώτου προσώπου ενικού: μου

can (ψυχή) > canım (ψυχή μου)


-έρα

: -έρα < θηλυκό του -ερος που συνήθως δήλωνε ασθένειες (όπως ἴκτερος

επίθημα για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών που σχετίζονταν με την ιατρική και ασθένειες

χολέρα


-έρα

: -έρα: κλιτικός τύπος τριτόκλιτων

αιτιατική ενικού του -ήρ

όπως ἡ γαστρήρ, τὴν γαστέρα


-ωτος

: -ωτος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ωτος < -ωτός σε προπαροξύτονα ρηματικά επίθετα που συνήθως έχουν στερητικό πρόθημα (ἀ- > α-)

επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων από ρήματα, με χαρακτήρα ω όπως -ώνω (για τις σημασίες, )

σιδερώνω, σιδερωσ- > ασιδέρωτος


-ωτος

-ωτος
-ος/
-η
-ον

: -ωτος < → δείτε το επίθημα -ωτός, με αναβιβασμό τόνου σε προπαροξύτονα επίθετα

παραγωγικό επίθημα ρηματικών επιθέτων σε -τος

ρηματικό επίθετο

βιόω, βιο(ῶ) > ἀβίωτος


-ωτός

-ωτός
-ωτή
-ωτό

: -ωτός < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ωτός < -όω / -ῶ + -τός
:* για τα ουσιαστικά: με επέκταση και σε θέματα χωρίς χαρακτήρα ω

-ωτος

αναβιβασμός τόνου σε σύνθετα με στηερητικό

επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων

από ρήματα, με συνοπτικό θέμα με ω όπως -ώνω, αοριστικό θέμα -ωσ- (για τις σημασίες, )

βιδώνω, βιδωσ- > βιδωτός

επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων

από ουσιαστικά, δηλώνει ότι το επίθετο έχει τα χαρακτηριστικά της πρωτότυπης λέξης

μετάξι > μεταξωτός


-ωτός

-ωτός
-ός/
-ή
-όν

: -ωτός < συνηρημένος τύπος -ῶ ρήμάτων σε πυλόω + -τός

παραγωγικό επίθημα ρηματικών επιθέτων σε -τός

ρηματικό επίθετο

ἀγκυλόω, ἀγκυλ(ῶ) > ἀγκυλωτός

ζυμόω, ζυμ(ῶ) > ζυμωτός (ελληνιστική κοινή)


-λογιά

: -λογιά < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -λογία με συνίζηση για αποφυγή της χασμωδίας < λέγω (στη σημασία «συλλέγω»)
: για τα λαϊκότροπα > (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -λογιά όπως κοντολογιά

λόγια (στη σημασία «ομιλίες»)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -λογιά στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει σύνολο ανθρώπων με κοινά χαρακτηριστικά

φτωχολογιά

άλλη προφορά λέξεων σε -λογία

κακολογία > κακολογιά


-λογιά

: -λογιά < -λογία με συνίζηση για αποφυγή της χασμωδίας

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -λογιά στο Βικιλεξικό

νεότερη προφορά του συνθετικού -λογία

ἐξομολογία > 'ξεμολογιά

εὐλογία > εὐλογιά (με επιπλέον σημασία για την ασθένεια)


-issimo

κατάληξη για το σχηματισμό υπερθετικού βαθμού

υπερθετικός βαθμός

fort(e) > fortissimo (ισχυρότατος), fortissima (θηλυκό)

bell(o) > bellissimo (ωραιότατος), fortissima (θηλυκό)

υπερθετικός βαθμός

ben(e) > benissimo (άριστα, πολύ καλά)

ειρωνικό, χιομουριστικό επιτατικό)

υπερθετικός βαθμός

final(e) (θηλυκό: τελικός αγώνας) > finalissima (ο τελικός των τελικών, ο σούπερ τελικός)

κατάληξη σε ρήματα που λήγουν σε -ire για το σχημαστιμό του πρώτου προσώπου πληθυντικού της υποτακτικής του παρατατικού

sal(ire) (να σηκώνομαι, salgo (σηκώνομαι)) > salissimo (να σηκωνόμασταν)


-δοξος

-δοξος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -δοξος < δόξ(α) + -ος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -δοξος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει ότι το πρώτο συνθετικό χαρακτηρίζεται ή σχετίζεται με

φιλόδοξος

κάποιο θρησκευτικό δόγμα

ορθόδοξος, αλλόδοξος

κάτι που αναμένεται

επίδοξος


-δοξος

: -δοξος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -δοξος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -δοξος στο Βικιλεξικό

-δοξος (όπως στα νέα ελληνικά)

ὁλόδοξος


-δοξος

-δοξος < δόξ(α) + -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -δοξος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό που δηλώνει τον τρόπο που προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό κατά τις σημασίες της λέξης δόξα

πολύδοξος, εὔδοξος


-πόλεμος

: -πόλεμος < πόλεμος

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

ένοπλη σύρραξη

ανταρτοπόλεμος, κλεφτοπόλεμος, μεσοπόλεμος

παιχνίδι ή συμπλοκή στην οποία ρίπτονται αντικείμενα

γιαουρτοπόλεμος, πετροπόλεμος, χιονοπόλεμος


-πόλεμος

-πόλεμος
-η
-ο

: -πόλεμος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πόλεμος < πόλεμος

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία δηλώνουν σχέση με τον πόλεμο

εμπόλεμος, εμπειροπόλεμος, φιλοπόλεμος


-είδης

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ίδης στο Βικιλεξικό

:Κατηγορία:Κύρια ονόματα που λήγουν σε -είδης (αρχαία ελληνικά)

Κατηγορία:Σελίδες που χρειάζονται επιμέλεια (αρχαία ελληνικά)

πατρωνυμικά σε -ίδης με θέμα που λήγει σε έψιλον

Ἀτρεύς, θέμα Ἀτρε- > Ἀτρείδης: γιος του Ἀτρέως, πληθυντικός οἱ Ἀτρεῖδαι


-έμπορος

: -έμπορος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -έμπορος < αρχαία ελληνική ἔμπορος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -έμπορος στο Βικιλεξικό

ο έμπορος ως δεύτερο συνθετικό

που εμπορεύεται ό,τι δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ζωέμπορος

ο έμπορος ως δεύτερο συνθετικό

που εμπορεύεται με τον τρόπο ή στην έκταση που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ο έμπορος ως δεύτερο συνθετικό
μεγαλέμπορος


-έμπορος

: -έμπορος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική έμπορος < αρχαία ελληνική ἔμπορος

ο ἔμπορος ως δεύτερο συνθετικό: όπως νέα ελληνικά -έμπορος

χοιρέμπορος

μεγαλέμπορος


-έμπορας

: -έμπορας < έμπορας

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -έμπορας στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -έμπορος

τυρέμπορας


-ανι

: -ανι < → λείπει η ετυμολογία

επίθημα δηλωτικό τοπωνυμίων με πρώτο συνθετικό οικογενειακό επώνυμο

Δημητρίου > Δημήτρανι, Γκίνης > Γκίνανι

Κανάκης > Κανάκιανι


-ωνύμη

θηλυκό του -ώνυμος


-όπουλος

-όπουλος
-οπούλου

: -όπουλος < μεσαιωνική ελληνική -όπουλος < ελληνιστική κοινή ποῦλλος / ποῦλος < λατινική pullus

κατάληξη ανδρικών επωνύμων με χρήση θέματος ονομάτων, εθνικοτήτων, επαγγελμάτων ( την :Κατηγορία:Επώνυμα ως προς τη θεματική προέλευση (νέα ελληνικά)

Γιαννόπουλος, Λατινόπουλος, Τσαγκαρόπουλος


-οπούλου

-οπούλου
-πούλου

: -οπούλου > λόγια γενική ενικού του αρσενικού -όπουλος

κατάληξη γυνακείων επωνύμων, θηλυκό του -όπουλος

Γιαννοπούλου, Παπαδοπούλου


-ήγορος

-ήγορος
-ηγόρος

: -ήγορος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ήγορος < αρχαία ελληνική ἀγορ(ά)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ήγορος στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ηγόρος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό λέξεων που δηλώνει ομιλία κατά τον τρόπο ή τη γλώσσα που ορίζει το πρώτο συνθετικό

μακρήγορος, ξανθήγορος

δυσφημηγόρος


-ήγορος

-ήγορος
-ηγόρος

: -ήγορος < ἀγορεύω < ἀγορ(ά) με έκταση του αρκτικού ἀ- (συνθετική έκταση) + -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ήγορος στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ηγόρος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό λέξεων που δηλώνει ομιλία κατά τον τρόπο που ορίζει το πρώτο συνθετικό

ὑψήγορος (κομπορρήμων)

ἐτυμηγόρος (που λέει την αλήθεια)


-νους

-νους
-ους
-ουν

: -νους < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -νους, συνηρημένος τύπος του -νοος (νοῦς / νόος) σε αρχαίες λέξεις ή σε λόγιες συνθέσεις

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -νους στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -νοος στο Βικιλεξικό

το ουσιαστικό νους ως δεύτερο συνθετικό σε λόγια ή αρχαιορπεπή σύνθετα

άλλες μορφές: -νοος


-νους

-νους
-ους
-ουν

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -νους στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -νοος στο Βικιλεξικό

συνηρημένος τύπος του -νοος


-ξανθος

-ξανθος
-η
-ο

-ξανθος < ξανθός

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ξανθος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων επιθέτων που δηλώνει ξανθό χρώμα με τον τρόπο που ορίζει το πρώτο συνθετικό ή σε συνδυασμό μ' αυτό

κατάξανθος

καστανόξανθος


-ξανθος

: -ξανθος < ξανθός

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ξανθος στο Βικιλεξικό

-ξανθος (όπως στα νέα ελληνικά)

ὁλόξανθος


-ξανθος

-ξανθος
-ος
-ον

-ξανθος < ξανθός

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ξανθος στο Βικιλεξικό

-ξανθος (όπως στα νέα ελληνικά)

ὑπόξανθος

ἐρυθρόξανθος


-τῆρα

αιτιατική ενικού του -τήρ

Απόγονοι ⇘ νέα ελληνικά: -τήρας (επίθημα αρσενικών)


-ούσα

: -ούσα <
:* (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -οῦσα, θηλυκό της κατάληξης συνηρημένων μετοχών ενεστώτα σε -ῶν, -οῦσα, -οῦν (όπως ποιῶν)
:* (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -οῦσα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -όεσσα / -οῦσα (κτητικό επίθημα, θηλυκό του -όεις), όπως σε τοπωνύμια

επίθημα για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών που εκφράζει χαρακτηρισμό

όπως ορίζει η πρωτότυπη λέξη

γρηγορώ > γρηγορούσα

για ιδιότητα

σαρανταποδαρούσα

κατάληξη θηλυκών τοπωνυμίων

Ανθούσα, Φαρμακούσα


-ούσα

κατάληξη λόγιων μετοχών ενεργητικού ενεστώτα θηλυκό του -ών, -ούσα, -ούν

μειοψειφούσα (μειοψηφών), συμπαθούσα (συμπαθών)

κατάληξη θηλυκών επιθέτων -ης, -α/-ού/-ούσα, -ικο, σύνθετων με το -μάλλης, -μάτης -φρύδης

ξανθομαλλούσα


-σχιδής

-σχιδής
-ής
-ές

: -σχιδής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σχιδής όπως υπάρχει σε αρχαίες λέξεις

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει χωρισμό με τομές σε μέρη ή σκίσιμο στο σημείο ή με τον τρόπο που δηλώνεται στο πρώτο συνθετικό

δισχιδής (που χωρίζει στα δύο) < αρχαία ελληνική δισχιδής

πολυσχιδής < αρχαία ελληνική πολυσχιδής


-σχιδής

-σχιδής
-ής
-ές

: -σχιδής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σχιδής

όπως -σχιδής

μυριοσχιδής

ὀλιγοσχιδής


-σχιδής

-σχιδής
-ής
-ές

: -σχιδής < σχιδ- (σχίζω < *σκίδ-jω) + -ής

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -σχιδής στο Βικιλεξικό

όπως -σχιδής

δισχιδής, λεπτοσχιδής


-ανός

-ανός
-ανή
-ανό

: -ανός < κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική -ανός < αρχαία ελληνική -ανός, κατά τα επίθετα όπως στεγανός, -ή, -όν
:* (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ανός < ελληνιστική κοινή -ᾶνος < λατινική -anus (με τονισμένο [ˈa])
:* για τα παράγωγα από κύρια ονόματα δημιουργών < λόγιο δάνειο από τη γαλλική -en ή από την ιταλική -ano, ή τη λατινική -anus

επίθημα επιθέτων

από επιρρήματα ή ουσιαστικά που προσδιορίζουν χρόνο

επίθημα επιθέτων
αύρι(ο) > αυριανός, αυριανή, αυριανό

Δεκέμβρι(ος) > Δεκεμβριανός, Δεκεμβριανή, Δεκεμβριανό

από κύρια ονόματα, δηλώνοντας τον δημιουργό

λατινική Gregorius > Γρηγόρι(ος): Gregorianus > γρηγοριανός, γρηγοριανή, γρηγοριανό

λατινική Romanus > ελληνιστική κοινή Ῥωμᾶνος > Ρωμανός


-ανός

-ανός
-ανή
-ανίδα

: -ανός < (ουσιαστικοποιημένο) < κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική -ανός < λατινική -anus
: ή (λόγιο δάνειο) νεολατινική -anus

επίθημα εθνικών ή πατριδωνυμικών ονομάτων με βάση τοπωνύμια

Βολιβί(α) > Βολιβιανός, Βολιβιανή

Αμερικ(ή), νεολατινική Americanus > Αμερικανός, Αμερικανή και Αμερικ-ανίδα

άλλες μορφές: -άνος, -άνα (οικείο)
*:* παραλλαγή -ιανός, -ή, -ό (όταν δεν υπάρχει γιώτα στο θέμα της πρωτότυπης λέξης)

επίθημα σε επώνυμα (οικογενειακά ονόματα)

Βαγιανός, Βαγιανού


-ανός

: -ανός < ουσιαστικοποιημένο αρσενικό του επιθέτου -ανός ή ουσιαστικοποιημένο θηλυκό του επιθέτου -ανή < όπως στην #Ετυμολογία 1

επίθημα για την απόδοση δάνειων λέξεων

ιταλική puritano > πουριτανός, πουριτανή


-στράτη

: -στράτη < θηλυκό του -στρατος, επίθημα ανδρικών ονομάτων

δεύτερο συνθετικό γυναικείων ονομάτων

Λυσιστράτη


-στρατος

: -στρατος < στρατ(ός) + -ος

δεύτερο συνθετικό ανδρικών ονομάτων

Πεισίστρατος, Λυσίστρατος


-ειος

: -ειος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ειος < -ιος

κατάληξη για το σχηματισμό επιθέτων που δηλώνουν ότι κάτι ανήκει ή έχει σχέση με την πρωτότυπη λέξη

από κύρια ονόματα

Λουδοβίκος > λουδοβίκειος

όπως στα αρχαία: Εὐκλείδης > Ευκλείδης > η ευκλείδειος γεωμετρία

από τα αρχαία ελληνικά: Κυκλώπειος > κυκλώπειος,

από κοινά ουσιαστικά (προφορά με συνίζηση)

γυναίκα > γυναίκειος

πρόβειος < (μεσαιωνική ελληνική πρόβα)


-ειος

κατάληξη για το σχηματισμό επιθέτων που δηλώνουν σχέση με την πρωτότυπη λέξη

από κύρια ονόματα

Κωνσταντῖνος Κωνσταντίνειος

από προσηγορικά ουσιαστικά

γυναίκα > γυναίκειος (τύπος του γυναικεῖος)

καλλιγένειος (από καλή γενιά)


-ειος

-ειος
-α
-ον

: -ειος < θεματικό ε + -ιος σε παρεκτάσεις όπως ε-ιος (*es-jo, *e-jo) που αργότερα αυτονομήθηκε
:* ή *-ηϜ-ιος που έδωσε το αττικό επίθημα -είος

-εῖος

επίθημα αττικής διαλέκτου

από κύρια ονόματα

Κύκλωψ, Κυκλωπ- > Κυκλώπειος

από προσηγορικά ουσιαστικά

τέλος, τελ- < τέλειος


-λη

: -λη < → λείπει η ετυμολογία

παραγωγικό επίθημα για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών

αἴγλη, κίχλη, στήλη, τρώγλη


-ώνη

: -ώνη < → λείπει η ετυμολογία

ἀνεμώνη, ῥᾳστώνη, χελώνη


-υλος

-υλος
-ύλος
-υλός
-υλλος

: -υλος < κατάληξη -υς + επίθημα *λο- σε επανανάλυση (όπως ἡδ-ύ-λο-ς)
:* για λατινογενείς λέξεις → δείτε το επίθημα -ulus (λατινικά)

παραγωγικό επίθημα κατάληξης

για το σχηματισμό επιθέτων ή ουσιαστικών

δάκτυλος

στρογγύλος, καμπύλος

παραγωγικό επίθημα κατάληξης
με μετριαστική σημασία

παχυλός (κάπως παχύς), δριμύλος (κάπως οξύς)

παραγωγικό επίθημα κατάληξης
με υποκοριστική σημασία

ελληνιστική σημασία

υποκοριστικό

μικκύλος (μικρούλης)


-υλλος

: -υλλος < -υλος με εκφραστικό διπλασιασμό του λάμδα

παραγωγικό επίθημα κατάληξης ανδρικών ονομάτων

Θράσυλλος, Βάθυλλος


-ie

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών, συνήθως αφηρημένων, αντίστοιχη του -ία


-ιάζομαι

κατάληξη ρημάτων παθητικής φωνής
παθητικός τύπος του -ιάζω

κατάληξη ρημάτων παθητικής φωνής

επίθημα κατάληξης για το σχηματισμό ρημάτων που δεν έχουν ενεργητική φωνή

άγγελ(ος) > αγγελιάζομαι


-φαγιά

: -φαγιά < -φαγ(ία) + -ιά με συνίζηση

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φαγιά στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φαγία στο Βικιλεξικό

αφαγία - αφαγιά, αρρωστοφαγία - αρρωστοφαγιά


-ήνη

: -ήνη <
:# άμεσο δάνειο από την προελληνική
:# ή • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών που δείχνει προελληνική προέλευση

ἀπήνη, εἰρήνη, σαγήνη

σημείωση: για άλλα θηλυκά ουσιαστικά, το -ήν-η έχει διαφορετική ανάλυση όπως

γαλήνη < *γαλασ-νᾱ

κρήνη < *κρασ-νᾱ,

σελήνη < *σελάσ-νᾱ (σέλας)


-ουλός

-ουλός
-η
-ο

: -ουλός < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ουλός < -ούλ(α) (υποκοριστικό θηλυκό επίθημα) + -ός

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ουλός στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ουλος στο Βικιλεξικό

επίθημα με υποκοριστική σημασία για το σχηματισμό επιθέτων από επίθετα που δηλώνουν ότι κάποιος μοιάζει με άλλον, έχει μερικά από τα χαρακτηριστικά του ή έχει σε μικρότερη ένταση τα χαρακτηριστικά της πρωτότυπης λέξης

υποκοριστικό

φαρδύς > φαρδουλός

μακρύς > μακρουλός, στενομάκρουλος


-ουλός

: -ουλός < -ούλ(α) (υποκοριστικό θηλυκό επίθημα) + -ός

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ουλός στο Βικιλεξικό

επίθημα με υποκοριστική σημασία για το σχηματισμό επιθέτων από επίθετα ή από ουσιαστικά, όπως -ουλός

υποκοριστικό

βαθύς > βαθουλός

νερουλός


-λεως

: -λεως < → δείτε τη λέξη λαός

επίθημα ανδρικών ονομάτων, μορφή του -λαος

Δεξίλαος > Δεξίλεως


-άρα

: -άρα <
:* για τη μεγεθυντική σημασία: < υποκοριστικό επίθημα -άρ(ι) (ουδέτερο) + μεγεθυντικό επίθημα -α (θηλυκό)
:* για ηλικία, ποσότητα < αρσενικό αριθμητικό -άρ(ης) + κατάληξη θηλυκού -α
:* για τα αφηρημένα θηλυκά ουσιαστικά < συνήθως από ρηματικά παράγωγα σε -μα

-αρού

για άλλα επίθετα ή ουσιαστικά

μεγεθυντικό επίθημα θηλυκού γένους παραγώγων από ουσιαστικά και κύρια ονόματα που σημαίνει

με μεγεθυντική σημασία

οικόπεδο > οικοπεδάρα, πόδι > ποδάρα, γυναίκα > γυναικάρα

πολύ σπουδαίο

Χριστίνα > Χριστινάρα, Γιώργος > Γιωργάρα

έργο > εργάρα

για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών από αριθμητικά επίθετα που δηλώνει

περίπου την ηλικία γυναίκας

τριαντάρα

μέγεθος, ποσότητα, διάρκεια (όπως ο κυβισμός μηχανών, χωρητικότητα, χρηματικά ποσά)

χιλιάρα μηχανή, πεντακοσάρα, εξάρα

επίθημα για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που εκφράζει μεγάλο βαθμό της ιδιότητας της πρωτότυπης λέξης

σιχαίνομαι > σίχαμα > σιχαμάρα


-άρα

ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού, θηλυκού γένους του -άρης (κατάληξη επιθέτων)

αλανιάρης > αλανιάρα


-αρού

-αρού
η -αρού
οι -αρούδες
της -αρούς
των -αρούδων
τη(ν)
-αρού
τις -αρούδες
-αρού
-αρούδες

: -αρού < -αρ(άς) + κατάληξη θηλυκού -ού
:* και ουσιαστικοποιημένο θηλυκό του επιθέτου -αράς Συνήθως, θηλυκός τύπος ουσιαστικοποιημένου αρσενικού σε -αράς

θηλυκό του -αράς

μπρατσαράς, μπρατσαρού


-αρού

ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού, θηλυκού γένους του -αράς

βυζαρού, υπναρού, χορευταρού


-έστατος

-έστατος
-η
-ο

: -έστατος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -έστατος

υπερθετικός βαθμός του -ής: επίθημα για το σχηματισμό μονολεκτικού απόλυτου υπερθετικού βαθμού επιθέτων σε -ής


-έστατος

-έστατος
-η
-ο

: -έστατος < → λείπει η ετυμολογία


-εμπόριο

: -εμπόριο < εμπόριο

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -εμπόριο στο Βικιλεξικό

β′ συνθετικό για ουσιαστικά τα οποία δηλώνουν κάποια εμπορική δραστηριότητα

λιανεμπόριο, καπνεμπόριο


-εμπορία

: -εμπορία < -έμπορ(ος) + -ία

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -εμπορία στο Βικιλεξικό

το ουσιαστικό εμπορία ως δεύτερο συνθετικό

δουλεμπορία, λαθρεμπορία

άλλες μορφές: -εμπόριο


-ιγξ

: -ιγξ < επίθημα -ιγγ- + -ς

επίθημα και κατάληξη αρσενικών ή θηλυκών ουσιστικών

στρόφιγξ, φῦσιγξ

συχνά για μουσικά όργανα

σάλπιγξ, σῦριγξ, φόρμιγξ


-ούδης

: -ούδης < ουδέτερο υποκοριστικό επίθημα -ούδ(ι) + κατάληξη αρσενικού -ης

επίθημα για το σχηματισμό
επιθέτων σε -ούδης, -ούδα, -ούδικο

λιχούδης

επίθημα για το σχηματισμό
ανδρικών επωνύμων

Αγγελούδης


-ούδης

: -ούδης < ουδέτερο υποκοριστικό επίθημα -ούδ(ιν) + κατάληξη αρσενικού -ης

επίθημα για το σχηματισμό
επιθέτων σε -ούδης

λειχούδης, μαυρογενούδης


-μανῶ

συνηρημένη μορφή του -μανέω


-μανώ

: -μανώ < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -μανῶ, συνηρημένος τύπος του -μανέω → και δείτε τη λέξη -μανάω

λιγότερο συνηθισμένη μορφή του -μανάω


-μανάω

-μανάω
-μανώ

: -μανάω < -μαν(ώ) + -άω < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -μανῶ, συνηρημένος τύπος του -μανέω < μαίνομαι

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -μανάω στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό (λαϊκότροπων) ρημάτων που (επιτείνει) αυτό που εκφράζει το πρώτο συνθετικό

φυσομανάω, λυσσομανάω


-oso

: -oso < (κληρονομημένο) λατινική -osus
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ↷ νέα ελληνικά: -όζος

επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων: -όζος

brioso


-ήμερος

-ήμερος
-η
-ο

: -ήμερος < ημέρ(α) + -ος ή (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ήμερος < ἡμέρ(α) + -ος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ήμερος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό που σημαίνει διάρκεια για μέρες ορίζει το πρώτο συνθετικό


-ήμερος

-ήμερος
-ος
-ον

: -ήμερος < ἡμέρ(α) + -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ήμερος στο Βικιλεξικό

όπως -ήμερος


-ποιός

: -ποιός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποιός < ποιέω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιός στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών το οποίο δηλώνει άτομο το οποίο

παρασκευάζει ή δημιουργεί ένα προϊόν

αρτοποιός, κεραμοποιός, φαρμακοποιός

προκαλεί ή εκφράζει το θέμα

γελωτοποιός, θαυματοποιός


-ienne

:Πρότυπο:λείπει ο ορισμός


-αίικα

: -αίικα < πληθυντικός αριθμός του -αίικο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου -αίικος επίθημα σε οικογενειακά επώνυμα -αί(οι) + -ικος

επίθημα δηλωτικό τοπωνυμίων με πρώτο συνθετικό οικογενειακό επώνυμο

Βλάχος > Βλαχαίικο > Βλαχαίικα, Βραχνός > Βραχναίικα


-αίικο

: -αίικο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου -αίικος επίθημα σε επίθετα ή οικογενειακά επώνυμα -αί(οι) + -ικος

επίθημα με πρώτο συνθετικό
οικογενειακό επώνυμο που δηλώνει
την οικογένεια ή το σπίτι

Κωλοκοτρόνης, Κωλοκοτροναίοι > Κωλοκοτροναίικο / Κολοκοτρωναίικο

Παπαχρίστου, Παπαχρισταίοι > Παπαχρισταίικο

επίθημα με πρώτο συνθετικό

οικογενειακό επώνυμο που δηλώνει

τη συνοικία ή τον τόπο όπου κατοικεί η οικογένεια

σημείωση: το τοπωνύμια και στον πληθυντικό: -αίικα

επίθημα με πρώτο συνθετικό
πατριδωνυμικό ή εθνικό όνομα

Ρωμιός (Ῥωμαῖος) > ρωμαίικο

Όροι που λήγουν σε αιικο — Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Άννα (2003) Αντίστροφο λεξικό της νέας ελληνικής Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη ISBN:960-231-097-9 & online @greek-language.gr (συντομογραφίες, αστερίσκος για λέξεις στη λογοτεχνία)


-ση

: -ση < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -σις, μεταρηματικό επίθημα που δήλωνε ενέργεια / -τις < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-tis
:* για θέμα με υπερωικό σύμφωνο ⟨κ, γ, χ⟩ + -σις > -ξις > -ξη π.χ. λέξις (λέγ-σις)
:* για θέμα με χειλικό σύμφωνο ⟨π, β, φ⟩ + -σις > -ψις > -ψη π.χ. σκέψις (σκέπ-σις)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ση στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ξη στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ψη στο Βικιλεξικό

κατάληξη για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει

την ενέργεια, πράξη ή κατάσταση που εκφράζει το ρήμα απʼ το οποίο παράγεται

ερώτηση, ζύγιση

την ενέργεια ή το αποτέλεσμα του ρήματος απʼ το οποίο παράγεται

ενημέρωση, ερήμωση

την ενέργεια ή το αποτέλεσμα, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο ρήμα

ορθομαρμάρωση


-ση

: -ση < -σις < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -σις → και δείτε τη νεοελληνική κατάληξη -ση

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ση στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ξη στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ψη στο Βικιλεξικό

κατάληξη για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών


-ξη

: -ξη < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ξις < για θέμα με υπερωικό σύμφωνο ⟨κ, γ, χ⟩ + -σις > -ξις

άλλη μορφή του -ση

στήριξη (στηρίζω, θέμα στηριγ-)


-άκις

: -άκις < -άκης. Δείτε τις σημειώσεις για τη γραφή με γιώτα.

άλλη γραφή του -άκης, κατάληξη ανδρικών επωνύμων


-ψη

: -ψη < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ψις < για θέμα με χειλικό σύμφωνο ⟨π, β, φ⟩ + -σις > -ψις

άλλη μορφή του -ση

εξάλειψη (θέμα αλειφ-)


-έτο

: -έτο < (άμεσο δάνειο) ιταλική -etto (υποκοριστικό επίθημα) με ορθογραφική απλοποίηση των δύο ⟨ττ⟩

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών που προέρχονται από τα ιταλικά

υποκοριστικό

ιταλική organo > organetto > οργανέτο

ιταλική duo > duetto > ντουέτο


-ετηρίς

: -ετηρίς < επίθετα σε -έτηρ(ος) + -ίς < ἔτ(ος) + -ηρος

δεύτερο συνθετικό που δηλώνει τη συμπλήρωση όσων χρόνων εκφράζει το πρώτο για γιορτές που γίνονταν σ' αυτό το περιοδικό διάστημα

τριετηρίς (γιορή κάθε τρίτο χρόνο)


-κλόπος

: -κλόπος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κλόπος (επίθετο ή αρσενικό ουσιασικό) < κλέπτω → δείτε και τη λέξη κλέβω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -κλόπος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό που δηλώνει ότι σύνθετη λέξη έχει τη σημασία του προσώπου που κλέβει ό,τι δηλώνει το αʹ συνθετικό

αρχαιοκλόπος, λογοκλόπος


-κλόπος

: -κλόπος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κλόπος < κλέπτω

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -κλόπος στο Βικιλεξικό

όπως και -κλόπος για το σχηματισμό σύνθετων αρσενικών ουσιαστικών

ἐριφοκλόπος, μηλοκλόπος


-κλόπος

-κλόπος
-κλοπος

: -κλόπος < κλέπτω, θέμα κλοπ- + -ος ή (ελληνιστική κοινή) κλοπός (κλέφτης), τύπος του κλώψ

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -κλόπος στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -κλοπος στο Βικιλεξικό

όπως και -κλόπος, δεύτερο συνθετικό που δηλώνει το πρόσωπο που κλέβει εκείνο που δηλώνει το αʹ συνθετικό ή με τον τρόπο που ορίζει το πρώτο συνθετικό, για το σχηματισμό

αρσενικών ουσιαστικών

κυνοκλόπος

ἀρχίκλοπος (αρχικλέφτης)

ή επιθέτων σε -ος, -ος, -ον

γαμοκλόπος, φρενοκλόπος

ὑπόκλοπος


-όπουλλον

-όπουλλον
-πουλο
-όπουλον

υποκοριστικό -ό- + -όπουλον κατά τη γραφή του ποῦλλ(ος) (όψιμη ελληνιστική κοινή) +-ον

γουρουνόπουλλον


-φῶν

: -φῶν < -φάων, αβέβαιης σημασίας, πιθανόν «λαμπρός» όπως στο φάος / φώς • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φῶν στο Βικιλεξικό

Κατηγορία:Ανδρικά ονόματα με επίθημα -φῶν (αρχαία ελληνικά)

επίθημα συνηρημένων κυρίων ονομάτων διπλόθεμων ακατάληκτων (δεν έχουν -ς στο τέλος)

ὁ Ξενοφαωντ- > ὁ Ξενοφῶν, τοῦ Ξενοφαοντ-ος > τοῦ Ξενοφῶντος


-πλοΐα

: -πλοΐα < ελληνιστική κοινή -πλοΐα < αρχαία ελληνική -πλόος < πλέω

επίθημα σύνθετων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν:

μετακίνηση με πλεούμενο σε / με ό,τι σημαίνει το αʹ συνθετικό

ποντοπλοΐα, ναυσιπλοΐα

μετακίνηση με ό,τι σημαίνει το αʹ συνθετικό

ιστιοπλοΐα/ ατμοπλοΐα

ενέργεια (που δηλώνεται με το αʹ συνθετικό) σε κάποια πλεύση

κωλυσιπλοΐα


-ist

-τής, -ιστής, -ίστας: κατάληξη ουσιαστικών που δηλώνει ιδιότητα, επάγγελμα, ή ότι κάποιος ανήκει σε μια ομάδα όπως ορίζεται από την πρωτότυπη λέξη

pian(o) > pianist (πιανίστας)

art (τέχνη) > artist (καλλιτέχνης)

socialist (σοσιαλιστής)


-ist

-ής, [-ιστής, -ίστας: κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών, συνήθως ξένης προέλευσης, που δηλώνει

την άσκηση κάποιας δραστηριότητας ή επαγγέλματος

Pian(o) > Pianist (πιανίστας)

ότι κάποιος ανήκει σε συγκεκριμένη ομάδα ή σε κάποιο πολιτισμικό ή καλλιτεχνικό ρεύμα

Imperialist (ιμπεριαλιστής), Sozialiist (σοσιαλιστής)


-σαλάτα

: -σαλάτα < σαλάτα

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε σαλάτα με κύριο συστατικό το αναφερόμενο στο α' συνθετικό

κοτοσαλάτα, πατατοσαλάτα, τυροσαλάτα


-φύλακας

: -φύλακας < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φύλαξ < φύλαξ

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε άτομο το οποίο ως επάγγελμα φυλάει μια εγκατάσταση ή χώρο

αρχειοφύλακας, θαλαμοφύλακας, τερματοφύλακας


-τερός

-τερός
-ή
-ό

: -τερός < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -τερός, επέκταση του -ερός για θέματα σε -τ-

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -τερός στο Βικιλεξικό

επίθημα επιθέτων που παράγονται από ρήματα και δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο έχει τα χαρακτηριστικά της πρωτότυπης λέξης

γυαλίζω, γυαλισ- (όπως στον αόριστο γυάλισ-α) > γυαλιστερός


-τερός

: -τερός < επέκταση του -ερός για θέματα σε -τ-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -τερός στο Βικιλεξικό

όπως -τερός στα νέα ελληνικά

λυπῶ, λυπη- (όπως στον αόριστο ἐ-λύπη-σα) > λυπητερός

βυζάνω, βυζασ- > βυζαστερός


-αγορά

: -αγορά < ουσιαστικό αγορά ως β΄ συνθετικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -αγορά στο Βικιλεξικό

το ουσιαστικό αγορά ως β΄ συνθετικό σε σύνθετα θηλυκά ουσιαστικά

για συναλλαγή και χώρο συναλλαγής


-έστερος

-έστερος
-η
-ο

: -έστερος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -έστερος

επίθημα που χρησιμοποιείται για να σχηματιστεί ο συγκριτικός βαθμός επιθέτων

ευτυχέστερος


-έστερος

-έστερος
-εστέρα
-έστερον

: -έστερος < -τερος (για επίθετα που το θέμα τους λήγει σε —εσ: συνεχής (θέμα: συνεχεσ–)

συγκριτικός βαθμός του -ής: επίθημα για το σχηματισμό μονολεκτικού συγκριτικού βαθμού επιθέτων σε -ής


-βάμων

-βᾱ́μων
-ονος

: -βάμων < βαίνω < *βάν-jω / *βάμ-(jω) + -ων ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -βάμων στο Βικιλεξικό

επίθημα που χρησιμοποιείται ως βʹ συνθετικό και δίνει στη σύνθετη λέξη τη σημασία ότι κάποιος βαίνει, προχωράει

αἰθεροβάμων (νέα ελληνική: αιθεροβάμων)

ἀεροβάμων (νέα ελληνική: αεροβάμων)

οὐρανοβάμων (νέα ελληνική: ουρανοβάμων)


-δίαιτος

: -δίαιτος < αρχαία ελληνική -δίαιτος < δίαιτα

επίθημα σύνθετων επιθέτων, που δίνει στη σύνθετη λέξη τη σημασία «αυτός που ζει από / σε» αυτό που δηλώνει το αʹ συνθετικό

μισθοδίαιτος, δραχμοδίαιτος, κρατικοδίαιτος, αντροδίαιτος


-ουλας

: -ουλας < πιθανόν κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική -ουλας < -ούλ(ι) + μεγεθυντικό επίθημα -ας Διαφορετικό το -ουλάς.

μεγεθυντικό επίθημα για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών

βυθός > βύθουλας (ιδιωματικό)

λαϊκότροπων προφορικών αρσενικών

φυτό > φύτουλας


-ουλας

: -ουλας < -ούλ(ι) + μεγεθυντικό επίθημα -ας

ζητῶ > ζήτη (> ζητούλιν) > ζήτουλας

ἄτυχος > ἀτύχουλας


-ουλάς

: -ουλάς < -ούλ(ι) + -άς Διαφορετικό το -ουλας.

επίθημα για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνουν τον πωλητή εκείνου που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη

αβγό > αβγούλι > αβγουλάς

νερό > νερουλάς


-est

κατάληξη επιθέτων και επιρρημάτων υπερθετικού βαθμού

wise > wisest

smart > smartest

tall > tallest


-ιάν

: -ιάν < (άμεσο δάνειο) αρμενική -յան (-yan) [στην παραδοσιακή-ιστορική ορθογραφία -եան (-ean, -εάν)]

επίθημα αρμενικών επωνύμων (κυρίως πατρωνυμικών, «ο γιος του») και επιθέτων

Ամերիկա (Amerika), η Αμερική ― ամերիկյան (amerikyan), ο Αμερικανός

Պետրոս (Petros), ο Πετρός (= Πέτρος) ― Պետրոսյան (Petrosyan), Πετροσιάν, ο γιος του Πετρός


-τομος

-τομος
-η
-ο

: -τομος < τόμος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -τομος στο Βικιλεξικό

β' συνθετικό επιθέτων που προσδιορίζουν τον αριθμό των τόμων στους οποίους έχει δημοσιευθεί ένα έργο

μονότομος

δίτομος

τρίτομος

τετράτομος

πεντάτομος

εξάτομος

επτάτομος / εφτάτομος

οκτάτομος

εννιάτομος

δεκάτομος

εντεκάτομος / ενδεκάτομος

δωδεκάτομος

...και ούτω καθεξής...

πολύτομος


-τομος

-τομος
-η
-ον

: -τομος < τόμος

β' συνθετικό επιθέτων που προσδιορίζουν τον αριθμό των τεμαχίων στο οποίο έχει κοπεί ένα αντικείμενο

τρίτομος (κομμένος στα τρία: ελληνιστική κοινή)


-πλοκος

-πλοκος
-ος
-ον

: -πλοκος < θέμα πλοκ- όπως στο πλέκω + κατάληξη -ος. Συγκρίνετε με το -πλόκος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πλόκος στο Βικιλεξικό

το πλόκος (πλεξούδα) ως δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων που δίνει τη σημασία της πλοκής, της πλέξης, του στριψίματος όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό

πεντάπλοκος (με πέντε πλέξεις)

πολύπλοκος (με πολλές πλέξεις, πολύπλοκος)

κυανόπλοκος (με σκούρα μαλλικά)


-πλόκος

: -πλόκος < πλέκω, θέμα πλοκ- + κατάληξη -ος. Συγκρίνετε με το -πλoκος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πλοκος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό ουσιαστικών ή επιθέτων με τη σημασία του δράστη που πλέκει ή υφαίνει

με το υλικό που ορίζει το πρώτο συνθετικό

ἀνθοπλόκος (που πλέκει με λουλούδια)

για να κατασκευάσει αυτό που ορίζει το πρώτο συνθετικό

καλαθοπλόκος (που φτιάχνει καλάθια)


-en

επίθημα για το σχηματισμό
ρημάτων

quick (γρήγορος) > quicken (επιταχύνω)

:Κατηγορία:Λέξεις με επίθημα -en, ρήματα (αγγλικά)

επίθημα για το σχηματισμό
επιθέτων ή μετοχών με σημασία επιθέτου

wood (ξύλο) > wooden (ξύλινος)

freeze (παγώνω) > frozen (παγωμένος)

drink (πίνω) > drunk > drunken (μεθυσμένος)

:Κατηγορία:Λέξεις με επίθημα -en, επίθετα (αγγλικά)

άλλες μορφές: -ern

:Κατηγορία:Λέξεις με επίθημα -ern (αγγλικά)

επίθημα για το σχηματισμό
ουσιαστικών

fox (αλεπού) > foxen (αλεπούδες)

:Κατηγορία:Λέξεις με επίθημα -en, ουσιαστικά (αγγλικά)


-πλευρος

-πλευρος
-η
-ο

: -πλευρος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πλευρος < πλευρά + -ος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πλευρος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για τη δημιουργία επιθέτων που δείχνουν:

πόσες πλευρές έχει ένα αντικείμενο, σύμφωνα με το πρώτο συνθετικό (μονόπλευρος, δίπλευρος, τρίπλευρος, τετράπλευρος κλπ.)

ποια είναι η σχέση των πλευρών (π.χ. ισόπλευρος, ανισόπλευρος)


-ήλατος

-ήλατος
-η
-ο
-ος

: -ήλατος < αρχαία ελληνική -ήλατος < ἐλαύνω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ήλατος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνουν ότι

κάτι οδηγείται / τραβιέται από το όρο που αναφέρεται το α' συνθετικό

ιππήλατος, τροχήλατος, ατμήλατος

κάτι προκύπτει από έλαση σχετικά με όρο που αναφέρεται το α' συνθετικό

ψυχρήλατος, χρυσήλατος, ευήλατος, δυσήλατος


-ήλατος

-ήλατος
-ος
-ον

: -ήλατος < ἐλατός με έκταση του αρχικού βραχύχρονου φωνήεντος κατά τη σύνθεση (< ἐλαύνω) • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ήλατος στο Βικιλεξικό

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)


-φυΐα

: -φυΐα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φυΐα < -φυής < φύω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φυΐα στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό θηλυκών επιθέτων που δηλώνει τη φύση που προσδιορίζει το πρώτο συνθετικό, ή την προέλευση

μεγαλοφυΐα, τριχοφυΐα


-φυΐα

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φυΐα στο Βικιλεξικό

γιγαντοφυΐα

ἀκανθοφυΐα

Δουκοφυΐα


-φυΐα

: -φυΐα < -φυ(ής) + -ία < φύω

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φυΐα στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό θηλυκών επιθέτων που δηλώνει τη φύση που προσδιορίζει το πρώτο συνθετικό, ή τον τόπο προέλευσης

κακοφυΐα

ὀδοντοφυΐα


-φυής

-φυής
-ής
-ές

: -φυής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φυής < φύω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φυής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων λόγιων ή με επιστημονική σημασία που δηλώνει

ίδια φύση με εκείνη που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

μεγαλοφυής

ότι φύεται στον τόπο ή με τον τρόπο που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

επιστημονική ορολογία

ελαιοφυής (τόπος με πολλές ελιές)


-φυής

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φυής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που σημαίνει ότι το προσδιοριζόμενο

φύεται με τον τρόπο ή στον τόπο ή προέρχεται απ' όπου δηλώνει το πρώτο συνθετικό

μεγαφυής, βροντοφυής

προέρχεται, κατάγεται από τον τόπο ή την οικογένεια δηλώνει το πρώτο συνθετικό

Ἰταλοφυής

Δουκοφυής


-φυής

: -φυής < (φύω), θέμα φυ- + -ής

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φυής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που σημαίνει ότι το προσδιοριζόμενο φύεται με τον τρόπο ή στον τόπο που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

καλλιφυής

λιμνοφυής


-σία

-σία
-ξία
-ψία

: -σία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σία < -τία < θέματα που έληγαν σε -τ- + -ία. Επίσης από ρηματικά θέματα που λήγουν σε -σ.
:* Οι μορφές, ανάλογα με το θέμα της λέξης που προηγείται:
:*: -κ/γ/χ + -σία > -ξία, π/β/φ + -σία > -ψία
: Δείτε και τις μορφές -σιά, -ξιά, -ψιά.

επίθημα για τη δημιουργία αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που εκφράζουν ό,τι η πρωτότυπη λέξη

παράγωγων από ρήματα ή ουσιαστικά

βιβλιοδετώ, βιβλιοδέτ(ης) > βιβλιοδεσία

παράγωγων από επίθετα

ανεξάρτητ(ος) > ανεξαρτησία

αδιάλλακτ(ος) > αδιαλλαξία

ανυπόληπτ(ος) > ανυποληψία


-σία

-σία
-ξία
-ψία

: -σία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -σία < -τία < θέματα που έληγαν σε -τ- + -ία.
:* Οι μορφές, ανάλογα με το θέμα της λέξης που προηγείται:
:*: -κ/γ/χ + -σία > -ξία, π/β/φ + -σία > -ψία
: Δείτε και τις μορφές -σιά, -ξιά, -ψιά.

ἀνυπόληπ(τος) > ἀνυπόληcία


-σία

-σία
-ξία
-ψία

: -σία < -τία < θέματα που έληγαν σε -τ- + -ία.
:* Οι μορφές, ανάλογα με το θέμα της λέξης που προηγείται:
:*: -κ/γ/χ + -σία > -ξία, π/β/φ + -σία > -ψία

επίθημα για τη δημιουργία θηλυκών ουσιαστικών

ἄκριτ(ος) ἀκρισία

ἀτάραχ(ος) ἀταραξία

ἄ- + θέμα πραγ- + -σία > ἀπραξία

ἄκαμπτ(ος) ἀκαμψία


-τρο

: -τρο < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -τρον , επίσης από τις μορφές -σ-τρον και -ε-τρον → δείτε -τρον

επίθημα για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών από ρήματα που δηλώνει το όργανο ή το μέσο που χρησιμοποιείται για την ενέργεια που εκφράζει το ρήμα

θηλάζω, θηλασ- < θήλαστρο

σκιάζω, σκιακ- < σκιάχτρο με ανομοίωση άρθρωσης [kt] > [xt]


-τρον

: -τρον < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-trom μεταπτωτική βαθμίδα του επιθήματος *-tḗr. Συγγενή: αρχαία ελληνική -τήρ, σανσκριτική -त्र (-tra), λατινική -trum. Eπίσης, μορφές -σ-τρον (< λέξεις από ρήματα σε -ίζω) και -ε-τρον όπως θέρετρον, φέρετρον κατ' αναλογίαν προς παράγωγες λέξεις από δισύλλαβες ρίζες.

κομίζω, κομισ- > κόμιστρον

σκεπάζω, σκεπασ- > σκέπαστρον

θέρος, θερ-ε- > θέρετρον

τετραίνω (τρυπάω), τείρω (τρίβω) τερ-ε- > τέρετρον (τρυπάνι)


-μάνα

: -μάνα < μάνα

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία χαρακτηρίζουν

τη μάνα, τόσο ειδικά όσο και γενικά ως περιοχή για παράδειγμα

μικρομάνα, μωρομάνα, φτωχομάνα

το μεγαλύτερο μεταξύ ομοίων

καβουρομάνα, νερομάνα


-έσα

: -έσα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -έσα, τύπος του -έσσα < ιταλική -essa λατινική -issa αρχαία ελληνική -ισσα

-ess

καταλήξεις θηλυκών από το issa, -ισσα

-esse

καταλήξεις θηλυκών από το issa, -ισσα

επίθημα για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών από αρσενικά που δηλώνουν

τίτλο ευγενείας

κόντες > κοντέσα

γιατρός > γιατρέσα

επάγγελμα ή τη σύζυγο κάποιου μ' αυτό το επάγγελμα

δήμαρχος > δημαρχέσα


-έσα

: -έσα (αντιδάνειο): τύπος του -έσσα < ιταλική -essa < λατινική -issa αρχαία ελληνική -ισσα

άλλη γραφή του -έσσα: κατάληξη ή επίθημα για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών από αρσενικά, που δηλώνουν τίτλο ευγενείας ή ευγενική καταγωγή, για αρχόντισσα γυναίκα

κουρτέσης > κουρτέσα με κατάληξη -έσα

δούξ, δούκας > δουκέσσα


-φυλακέω

: -φυλακέω < (φύλαξ, φυλακή) φυλακ- + -έω / -ῶ

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φυλακέω στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό, ως συνώνυμο του φυλακίζω

ὀπισθοφυλακέω, τειχοφυλακέω


-ιλος

-ιλος < -ιλο- + -ς, ή παράλληλος τύπος ... < • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε; :* Δεν ευσταθεί η εκδοχή της αναγωγής στο ἴλη < *Ϝελ-νᾱ < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *welH-, καθώς «δεν υπάρχουν ίχνη» του δίγαμμα στα σύνθετα. Επίσης, η σημασία της «στρατιωτική ομάδα» θα πρόσδινε στα σύνθετα πλεοναστικό χαρακτήρα.
:* Κατά τον Beekes, είναι προελληνικής προέλευσης, όπου συναντάμε συχνά -ιλ-ο- (καθώς και την παράλληλη μορφή -ιλλ-ο-). Παραπέμπει επίσης στο άμιλλα.

παραγωγική κατάληξη για το σχηματισμό ουσιαστικών που δηλώνουν ... → λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)

στρόβ(ος) > στρόβιλος

ὁμ(ός) > ὅμιλος

ἀργ(ός) > ἄργιλος


-τωρ

-τωρ
-ορος
-τειρα

: -τωρ: σε λέξεις με -τωρ από την αρχαία ελληνική ή τη μεσαιωνική ελληνική ή την καθαρεύουσα < προέλευσης από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή
: Συνδέεται με το -τήριος → δείτε αρχαία ελληνική -τήρ < -τής

-άτωρ

όπως στο -κράτωρ (-κράτορας)

-άτορας

όπως στο -κράτωρ (-κράτορας)

η αρχαία κατάληξη για το νεοελληνικό -τορας για αναφορά ιστορικών, αρχαίων, μεσαιωνικών όρων στον πρωτότυπο τύπο τους

σε παγιωμένες εκφράσεις

απαρχαιωμένο

αρχαία ελληνική πανδαμάτωρ («ο πανδαμάτωρ χρόνος»)

για επίσημους τίτλους ή σε ειρωνικό ύφος, αντί του νεοελληνικού τύπου -τορας

απαρχαιωμένο

καθαρεύουσα διδάκτωρ

αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ
*#:: Μας το παίζει διδάκτωρ από τότε που πήρε άριστα.


-τωρ

: -τωρ < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -τωρ ή (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τωρ < προέλευσης από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή
:* Σε λέξεις με κατάληξη -τωρ από την αρχαία ελληνική
:* Για αποδόσεις λατινικών όρων < (άμεσο δάνειο) λατινική -tor

επίθημα για το σχηματισμό δραστικών ουσιαστικών (νέα ελληνικά: -τορας)

δομῶ, δομη- > δομήτωρ

για δάνειες λέξεις από τα λατινικά σε -tor

mandator > μανδάτωρ / μαντάτωρ


-τωρ

-τωρ
-ορος
-ωρος

: -τωρ < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-tōr μεταπτωτική βαθμίδα για την κατάληξη στην πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-tḗr > αρχαία ελληνική -τήρ, λατινική -tor
:* για αποδόσεις ρωμαϊκών όρων στην ελληνιστική κοινή < (άμεσο δάνειο) λατινική -tor < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-tōr

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -τωρ στο Βικιλεξικό

-άτωρ (και > λατινικά -ātor, -άτορας)

σε δεύτερα συνθετικά, όπως
*:* κράτωρ (-κράτορας)
*:*:__E__ ελληνιστική κοινή αὐτοκράτωρ

κράτ'''ωρ'''

ελληνιστική κοινή αὐτοκράτωρ

-κράτορας

ελληνιστική κοινή αὐτοκράτωρ

μεταρηματικό επίθημα για το σχηματισμό δραστικών ουσιαστικών (νέα ελληνικά: -τορας)

ἡγέομαι, ἡγη- > ἡγήτωρ

κτάομαι / κτῶμαι, κτη- κτήτωρ

κατάληξη αντίστοιχη του λατινικού -tor, ιδίως για όρους της διοίκησης

ελληνιστική σημασία

praetor > πραίτωρ (πραίτορας)


-ωρ

: -ωρ: σε λέξεις από την αρχαία ελληνική -ωρ ή τη μεσαιωνική ελληνική ή την (καθαρεύουσα)

-ορα Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ορας στο Βικιλεξικό

η αρχαίοπρεπής κατάληξη για το νεοελληνικό -ορας σε αναφορά ιστορικών, αρχαίων, μεσαιωνικών όρων

σε λέξεις με κατάληξη -τωρ, σε -άτωρ

απαρχαιωμένο

με δεύτερο συνθετικό όπως -κράτωρ, -πάτωρ, -μήτωρ

απαρχαιωμένο

αυτοκράτωρ (αυτοκράτορας)

παντοκράτωρ

βασιλομήτωρ

σε αρχαία ουδέτερα ουσιαστικά σε -ωρ, σε παγιωμένες εκφράσεις

απαρχαιωμένο

όπως το ύδωρ, βαρύ ύδωρ < αρχαία ελληνικά ὕδωρ


-ωρ

: -ωρ < ελληνιστική κοινή -ωρ ή την αρχαία ελληνική
:* για την απόδοση λατινικών όρων < (άμεσο δάνειο) λατινική -tor

κατάληξη σε λέξεις
με επίθημα -τωρ

μανδάτωρ < λατινική mandator

με επίθημα -άτωρ

ὀψίκιον > ὀψικάτωρ

κατάληξη σε λέξεις

με δεύτερο συνθετικό όπως -κράτωρ, -μήτωρ, -πάτωρ

παντοκράτωρ, σεβαστοκράτωρ

θεομήτωρ

θεοπάτωρ


-ωρ

-ωρ
-ορος
-ωρος

: -ωρ < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη για το σχηματισμό επιθημάτων αρσενικών ή/και θηλυκών ουσιαστικών όπως

-τωρ, παραγωγικό επίθημα δραστικών ουσιαστικών (νέα ελληνικά: -ορας)

-άτωρ (και > λατινικά -ātor, -άτορας)

κατάληξη δεύτερων συνθετικών, όπως

-άνωρ, δωρικός τύπος του -ήνωρ (ἀνήρ)

ὁ, ἡ εὐήνωρ
**: και ονομάτων όπως Τιμάνωρ

-κράτωρ (-κράτορας)

-μήτωρ

-πάτωρ

η μετάφραση λατινικών καταλήξεων σε -or

ελληνιστική σημασία

πραίτωρ < praetor

-άτωρ (και > λατινικά -ator, -άτορας)


-ωρ

: -ωρ < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών όπως
-ωρ, γενική -ατος (όπως τὸ ὕδωρ)

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών όπως
-ωρ, γενική -ορος (όπως τὸ ἐέλδωρ)


-πάτωρ

-πάτωρ
-ορος

: -πάτωρ < πατήρ, θέμα: ... + -ωρ • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πάτωρ στο Βικιλεξικό

-πάτορας: το ουσιαστικό πατήρ ως δεύτερο συνθετικό που δηλώνει σχέση ή αναφορά σε πατέρα ή πρόγονο όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό

προπάτωρ (προπάτορας)

προπάτωρ


-ιδεύς

: -ιδεύς < -ιδ- + -εύς

επίθημα αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει νεαρό ζώο

λεοντιδεύς, περιστεριδεύς

※ ⌘ Αίλιος Ηρωδιανός, 2ος αιώνας, Περὶ παρωνύμων, 2.87@scaife.perseus όπως σώζεται και από τον ⌘Ευστάθιο [η έκδοση ⌘GG Grammatici Graeci 3.2, Lentz, Teubner, 1868, με μηνοειδές σίγμα]

Ἀττικὴ δὲ ἡ ϲυνήθεια τὸ οὕτω λέγειν ἀπὸ τοῦ Χαίριδοϲ Χαιριδεῖϲ καὶ ἀπὸ τῆϲ περιϲτερᾶϲ περιϲτεριδεῖϲ. [⌘Ευστάθιος: Eustath 753, 58] ὥϲπερ χηνιδεῖϲ λέγονται καὶ περδικιδεῖϲ καὶ κορωνιδεῖϲ καὶ ἱερακιδεῖϲ καί περιϲτεριδεῖϲ οἱ χηνῶν καὶ περδίκων καὶ τῶν ἑξῆϲ γόνοι, οὕτω καὶ χελιδονιδεῖϲ οἱ τῶν χελιδόνων.


-γος

: -γος < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -γος < θέματα ρημάτων ή μετοχών σε -γ- + -ος

επίθημα κατάληξης για το σχηματισμό επιθέτων με στερητική σημασία, συχνά με παράλληλο τύπο -τος, -στος (οπότε, λειτουργεί ως αντίθετο των μετοχών σε -μένος)· συχνό σε ιδιώματα

αχόρταγος (& αχόρταστος) αντίθετο: χορτασμένος

αχορτάριαγος (& αχορτάριαστος)

αχιόνιγος (ιδιωματικό, μετοχή χιονιγμένος)

αχτένιγος (ιδιωματικό < χτενίγουμαι, χτενίζω)

θέματα με -γ-: άφραγ-ος < (φραγμένος < φραγ- φράζω)


-γος

: -γος → δείτε -γος

επίθημα κατάληξης για το σχηματισμό επιθέτων με στερητική σημασία

ἀβάσταγος (ἀβάστακτος) (δείτε και -γός όπως βασταγός)

ἀχόρταγος < χορταίνω, χορτα-

θέματα που λήγουν σε -γ- ἄκαγ-ος < καίγω


-φαντος

-φαντος
-η
-ο

-φαντος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φαντος:* Μορφή και με καταβιβασμό τόνου: -φαντός.

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φαντος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμός επιθέτων που δηλώνει το φανέρωμα, την εμφάνιση του προσδιοριζόμενου, όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό

άφαντος

πρωτόφαντος

πρόφαντος και προφαντός


-φαντος

-φαντος
-ος
-ον

-φαντος < φαντός (ορατός) < φαίνω, θέμα φαν- + -τος:* Τύποι με καταβιβασμό τόνου, είναι μεταγενέστεροι.

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φαντος στο Βικιλεξικό

το ρηματικό επίθετο φαντός ως δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων· δηλώνει το φανέρωμα, την εμφάνιση του προσδιοριζόμενου, όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό

ἄφαντος

νυκτίφαντος, ἡμερόφαντος

πρόφαντος


-μάλλης

-μάλλης
-α/ού/ούσα
-ικο

: -μάλλης < μαλλ(ί) + -ης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -μάλλης στο Βικιλεξικό

-θριξ

Ἀρχαία ἑλληνικὴ

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων που χαρακτηρίζουν το είδος (μορφή, χρώμα, μήκος) των μαλλιών ενός προσώπου

μακρύς - μακρυμάλλης

κατσαρός - κατσαρομάλλης

άσπρος - ασπρομάλλης


-αδιά

: -αδιά < → λείπει η ετυμολογία

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -αδιά στο Βικιλεξικό

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών

παπαδιά, μπαλταδιά


-άδικος

-άδικος
-η
-ο

: -άδικος < θέμα -αδ- ανισοσύλλαβων ουσιαστικών σε -άς (όπως ψαράς), από τον πληθυντικό -άδ(ες) + -ικος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -άδικος στο Βικιλεξικό

επίθημα το οποίο δηλώνει ιδιότητα

φωνακλάδικος, ραγιάδικος


-έλαιο

: -έλαιο < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -έλαιον < αρχαία ελληνική ἔλαιον. → δείτε και τη λέξη έλαιο

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -έλαιο στο Βικιλεξικό

β′ συνθετικό ουσιαστικών που αφορά λάδι καρπού ή φυτού

ηλιέλαιο, φοινικέλαιο

β′ συνθετικό ουσιαστικών που αφορά καύσιμο

μηχανέλαιο, πετρέλαιο


-ερί

: -ερί < (λόγιο δάνειο) γαλλική -erie

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ερί στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικού το οποίο δηλώνει κατάστημα το οποίο πουλά το αναφερόμενο στο πρώτο συνθετικό της λέξης

κρεπερί, σουπερί


-ερία

: -ερία < (λόγιο δάνειο) ιταλική -eria

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ερία στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -ερί

σπαγγετερία, τσαγερία


-αρία

: -αρία < (άμεσο δάνειο) βενετική -aria

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -αρία στο Βικιλεξικό

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών το οποίο δηλώνει:

κατάστημα το οποίο πουλά το αναφερόμενο στο πρώτο συνθετικό

πιτσαρία, μπιραρία

σύνολο ατόμων με αρνητικά στοιχεία

μπασκλασαρία, αληταρία

σύνολο ατόμων με κοινά στοιχεία

πιτσιρικαρία, φοιτηταρία

συμπεριφορά που χαρακτηρίζεται από το πρώτο συνθετικό

λετσαρία, κοκεταρία

κατασκευή ή χώρο

τζαμαρία, τραπεζαρία


-ετία

: -ετία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ετία < -έτ(ης) + -ία

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ετία στο Βικιλεξικό

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών το οποίο, σε συνδυασμό με αριθμητικό, δηλώνει τη χρονική διάρκεια σε έτη που έχει περάσει ή κάποια επέτειο

τετραετία, δεκαπενταετία


-ζουμο

: -ζουμο < ζουμ(ί) + -ο

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ζουμο στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικού το οποίο δηλώνει τον ζωμό του προϊόντος που αναφέρεται στο πρώτο συνθετικό της λέξης

καροτόζουμο, ψαρόζουμο


-ζούμι

: -ζούμι < ζουμ(ί) + -ι

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ζούμι στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -ζουμο

αλευροζούμι, νεροζούμι


-ηλάτης

: -ηλάτης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ηλάτης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ηλάτης στο Βικιλεξικό

επίθημα αρσενικών ουσιαστικών το οποίο δηλώνει τον οδηγό ή καθοδηγητή

κωπηλάτης, στρατηλάτης


-λάτης

: -λάτης < → δείτε τη λέξη -ηλάτης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -λάτης στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -ηλάτης

ζευγολάτης, αλογολάτης


-ηλός

: -ηλός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ηλός

επίθημα επιθέτων, συνήθως αρχαίων ή αρχαιοπρεπών, που δηλώνει γνώρισμα

απατηλός, σιωπηλός


-ηλός

-ηλός
-ή
-ός
-όν

: -ηλός < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-lo- επαυξημένο με το φωνήεν -η-. Συχνά, η επαύξηση αυτή προέρχεται από συνηρημένα ρήματα, οπότε έχουμε προσαρμογές με συναιρέσεις όπως σιωπάω < σιωπα- + -αλός < σιωπ + -ηλός ή -έω > ε-ελός < -ηλός. Το επίθημα, αυτονομήθηκε αργότερα σε απευθείας -ηλός όπως στο χαμηλός.

παραγωγικό επίθημα επιθέτων που δηλώνει ιδιότητα

σιωπηλός, χαμηλός


-ήρης

-ήρης
-ης
-ες

: -ήρης < → λείπει η ετυμολογία

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ήρης στο Βικιλεξικό

επίθημα το οποίο δηλώνει κάποιο γνώρισμα

κλινήρης, φρενήρης


-θάνατος

-θάνατος
-η
-ο

: -θάνατος < αρχαία ελληνική -θάνατος < θάνατος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -θάνατος στο Βικιλεξικό

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται στον θάνατο

ετοιμοθάνατος, μελλοθάνατος


-θεσία

: -θεσία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -θεσία < θέσις

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -θεσία στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε τοποθέτηση, προσδιορισμό ή καθιέρωση

διπλοθεσία, νομοθεσία


-θέσιος

-θέσιος
-α
-ο

: -θέσιος < θέσ(η) + -ιος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -θέσιος στο Βικιλεξικό

επίθημα, το οποίο σε συνδυασμό με αριθμητικό, δηλώνει αριθμό θέσεων

διθέσιος, τριθέσιος


-θέτης

-θέτης
-θέτρια

: -θέτης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -θέτης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -θέτης στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε πρόσωπα ή οργανισμούς που θεσπίζουν ή οργανώνουν

δωροθέτης, νομοθέτης, ταξιθέτης


-θετώ

: -θετώ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -θετῶ

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -θετώ στο Βικιλεξικό

επίθημα ρημάτων τα οποία αναφέρονται σε θέσπιση, τοποθέτηση ή οργάνωση

νομοθετώ, σκηνοθετώ, χωροθετώ


-ίας

: -ίας < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ίας

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κτήση ή ιδιότητα

εισοδηματίας, κτηματίας, ταραξίας


-ίας

: -ίας < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ίας

επίθημα κατάληξης για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει χαρακτηριστικό γνώριμα όπως ορίζεται στην πρωτότυπη λέξη

βρυχητίας


-ιάς

: -ιάς < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -εύς
: (τοποθεσία) < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -έας

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ιάς στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε πρόσωπο που ενεργεί

γραφιάς, φονιάς

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε τοποθεσία η οποία είναι καλυμμένη από συγκεκριμένο φυτό

πευκιάς, ρεικιάς

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε καιρικό φαινόμενο

χιονιάς


-ιάς

: -ιάς → λείπει η ετυμολογία → δείτε και τη λέξη -άς

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών -άς

πέδ(ον) > πεδιάς (Χρειάζεται και 2η πηγή) (πέδιος ?)


-ίαση

: -ίαση < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -ία(σις) + -ση

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ίαση στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών ιατρικών όρων που αναφέρονται σε ασθένεια, νόσο

μυκητίαση, ψωρίαση


-ιάτης

-ιάτης
-ιάτισσα

: -ιάτης < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ιάτης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ιάτης στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται

σε καταγωγή ή προέλευση

Μικρασιάτης, Σπαρτιάτης

σε ιδιότητα ή χαρακτηριστικό κάποιου ατόμου

αγωγιάτης, χωριάτης


-ιάτικος

-ιάτικος
-η
-ο

: -ιάτικος < -ιάτ(ης) + -ικος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ιάτικος στο Βικιλεξικό

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε χρόνο ή χαρακτηριστικό που ταιριάζει με το αναφερόμενοσ στο πρώτο συνθετικό

καλοκαιριάτικος, χριστουγεννιάτικος


-ιέρα

: -ιέρα < (άμεσο δάνειο) ιταλική -iera

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ιέρα στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε σκεύη τα οποία χρησιμοποιούνται στο πρώτο συνθετικό

αλατιέρα, συρταριέρα, τσαγιέρα


-ιέρης

: -ιέρης < (άμεσο δάνειο) ιταλική -ier(e) + -ης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ιέρης στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε άτομο το οποίο ενεργεί

κανονιέρης, μπουρλοτιέρης, ρουτινιέρης


-έρης

: -έρης < -ιέρης με [[αποβολή του [i] ανάμεσα σε [s] και φωνήεν

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -έρης στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -ιέρης

καροτσέρης, τραμβαγέρης


-ικο

: -ικο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου -ικος

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κατάστημα στο οποίο πωλούνται τα αναφερόμενα στο πρώτο συνθετικό

μανάβικο, χασάπικο

επίθημα του ουδέτερου γένους ανισοσύλλαβων επιθέτων τα οποία εκφράζουν οικειότητα

ζηλιάρης -> ζηλιάρικο, πεισματάρης -> πεισματάρικο


-ιό

: -ιό < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ιόν

επίθημα ουσιαστικών τα οποία σχηματιζόνται από ρήματα

καθισιό, κουτσομπολιό, προξενιό


-ιός

: -ιός < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -αῖος, με συνίζηση για αποφυγή χασμωδίας

επίθημα πατριδωνυμικών ή επωνύμων

Λημνιός, Μυτιληνιός, Σαλονικιός


-ιος

-ιος
ο -ιος
οι -ιοι
του -ίου
των -ίων
τον -ιο
τους -ίους
-ιε
-ιοι

: -ιος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ιος

επίθημα πατριδωνυμικών

Αιγύπτιος, Κύπριος


-ιος

-ιος
-ια
-ιο
ο -ιος
η -ια
το -ιο
του -ιου
της -ιας
του -ιου
τον -ιο
τη(ν)
-ια
το -ιο
-ιε
-ια
-ιο
οι -ιοι
οι -ιες
τα -ια
των -ιων
των -ιων
των -ιων
τους -ιους
τις -ιες
τα -ια
-ιοι
-ιες
-ια

επίθημα σχηματισμού λόγιων επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε ιδιότητα

θαλάσσιος, όμβριος

επίθημα σχηματισμού επιθέτων από ρήματα ή άλλα επίθετα

σκόρπιος, τρύπιος


-ίρω

: -ίρω < (άμεσο δάνειο) ιταλική -ir(e) + -ω

επίθημα απόδοσης ξενικών ρημάτων

γαρνίρω, σερβίρω


-ιστος

-ιστος
-η
-ο

: -ιστος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ιστος

-ότατος

για τον υπερθετικό βαθμό:

-έστατος

για τον υπερθετικό βαθμό:

-ύτατος

για τον υπερθετικό βαθμό:

-ιστος

για τον υπερθετικό βαθμό:

επίθημα σχηματισμού του υπερθετικού βαθμού σε ορισμένα επίθετα

μέγας > μέγιστος, κακός > κάκιστος


-ιστος

-ιστος
-η
-ο

: -ιστος < αοριστικό θέμα ρημάτων σε ισ- + -τος < αρχαία ελληνική -τος

επίθημα για το σχηματισμό ρηματικών επιθέτων από ρήματα με αοριστικό θέμα σε ισ-

χτενίζω, χτένισα > αχτένιστος


-καιρος

: -καιρος < καιρ(ός) + -ος

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κακοκαιρία

βρομόκαιρος, παλιόκαιρος


-καιρος

-καιρος
-η
-ο

: -καιρος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -καιρος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία χαρακτηρίζουν χρονικά μια δραστηριότητα

άκαιρος, έγκαιρος, πρόσκαιρος


-κέφαλος

-κέφαλος
-η
-ο

: -κέφαλος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κέφαλος < κεφαλ(ή) + -ος και (λόγιο δάνειο) γαλλική -céphale.
: (για όρους ανατομίας) < (μεταφραστικό δάνειο) γαλλική -ceps

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται στο κεφάλι ή τον αριθμό των κεφαλών

δικέφαλος, ξεροκέφαλος, μικροκέφαλος


-κήλη

: -κήλη < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -κήλη

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται στον σχηματισμό κήλης σε κάποιο σημείο

βουβωνοκήλη, κυστεοκήλη, ομφαλοκήλη


-κηπος

: -κηπος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -κηπος < αρχαία ελληνική κῆπος

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κήπο

αγρόκηπος, βραχόκηπος, λαχανόκηπος


-κίνητος

-κίνητος
-η
-ο

: -κίνητος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κίνητος

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται στον τρόπο ή το μέσο κίνησης

ατμοκίνητος, βραδυκίνητος, πετρελαιοκίνητος


-κολλα

: -κολλα < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -κολλα

β′ συνθετικό το οποίο προσδιορίζει το είδος κόλλας ανάλογα με το είδος ή την επιφάνεια που χρησιμοποιείται

αλευρόκολλα, δερματόκολλα, ξυλόκολλα


-κόπος

: -κόπος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κόπος

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αφορούν
άτομο το οποίο κάνει κάτι με ένταση

γλεντοκόπος, χαροκόπος

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αφορούν
άτομο το οποίο ασχολείται με την κοπή

ξυλοκόπος, πετροκόπος


-κοπος

-κοπος
-η
-ο

: -κοπος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κοπος

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται στην κοπή

δίκοπος, νεόκοπος

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται στην κόπωση

άκοπος, κατάκοπος


-κοσμος

: -κοσμος < (μεταφραστικό δάνειο) γερμανική -leute
: (επιστημονικοί όροι) < (λόγιο δάνειο) γαλλική -cosme < αρχαία ελληνική κόσμος

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

πλήθος ανθρώπων που έχουν κοινά στοιχεία

αγροτόκοσμος, μαθητόκοσμος, φοιτητόκοσμος

επιστημονικούς όρους με ειδική σημασία ενός οργανωμένου συνόλου

μακρόκοσμος, μικρόκοσμος


ἔξω-

: ἔξω- < ἔξω • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἔξω- στο Βικιλεξικό

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)

ἔξωμος

ἔξωθεν

ἔξωρος

ἔξωσις

ἔξωσμα

ἔξωχρος


-κράτορας

-κράτορας
-κράτειρα
-κρατόρισσα

: -κράτορας < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κράτωρ

επίθημα ουσιαστικών τα οποία δηλώνουν άτομο με εξουσία ή άτομο το οποίο κατέχει κάτι

αυτοκράτορας, θαλασσοκράτορας, κλειδοκράτορας, παντοκράτορας


-κράτειρα

: -κράτειρα < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -κράτειρα

θηλυκό του -κράτορας

αυτοκράτειρα


-λήπτης

-λήπτης
-λήπτρια

: -λήπτης < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -λήπτης

άτομο το οποίο λαμβάνει ή εκτελεί το αναφερόμενο στο α′ συνθετικό

δειγματολήπτης, εργολήπτης, μισθολήπτης

άτομο το οποίο καταγράφει με μηχανικά μέσα τα αναφερόμενα στο α′ συνθετικό

εικονολήπτης, ηχολήπτης

συσκευή η οποία λαμβάνει το αναφερόμενο στο α′ συνθετικό

ρευματολήπτης


-αλής

: -αλής < επέκταση του -λής

άλλη μορφή του -λής

μουστακαλής, μπεσαλής


-λού

: -λού < -λ(ής) + -ού

θηλυκό του -λής

μερακλού


-αλού

: -αλού < -αλ(ής) + -ού

θηλυκό του -αλής

μπεσαλού


-λογο

: -λογο < λόγ(ια) + -ο

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται στον λόγο, κυρίως στον πληθυντικό

αισχρόλογο, γλυκόλογα, χαζόλογα


-λογος

-λογος
-η
-ο
ο -λογος
η -λογη
το -λογο
του -λογου
της -λογης
του -λογου
τον -λογο
τη(ν)
-λογη
το -λογο
-λογε
-λογη
-λογο
οι -λογοι
οι -λογες
τα -λογα
των -λογων
των -λογων
των -λογων
τους -λογους
τις -λογες
τα -λογα
-λογοι
-λογες
-λογα

: -λογος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -λογος

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία περιγράφουν τον λόγο

αξιόλογος, γενικόλογος, λιγόλογος


-λογος

-λογος
ο -λογος
οι -λογοι
του -λόγου
των -λόγων
τον -λογο
τους -λόγους
-λογε
-λογοι

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε μορφές ή τμήματα του λόγου

διάλογος, επίλογος, κατάλογος


-λουτρο

: -λουτρο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική λουτρόν

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε λουτρό, ιδίως ιαματικό

αμμόλουτρο, λασπόλουτρο, οφθαλμόλουτρο


-μάθεια

: -μάθεια < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μάθεια

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε πεδίο ή επίπεδο γνώσεων

ελληνομάθεια, ημιμάθεια, χρηστομάθεια


-μάνι

: -μάνι < ίσως (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική *μάνιον < λατινική manus

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε μεγάλο πλήθος ανθρώπων ή αντικειμένων

ανθρωπομάνι, παιδομάνι, χαρτομάνι


-μάτης

-μάτης
-α
-ικο

: -μάτης < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -μάτης < μάτ(ι) + -ης

επίθημα επιθέτων τα οποία χαρακτηρίζουν το σχήμα ή το χρώμα του ματιού

ανοιχτομάτης, γουρλομάτης, μαυρομάτης


-μάχος

: -μάχος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μάχος

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε άτομο το οποίο μάχεται

εικονομάχος, μακεδονομάχος, ξιφομάχος, ταυρομάχος

(επίσης όνομα ζώων) αετομάχος, ακριδομάχος


-μαχος

-μαχος
-η
-ο

: -μαχος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μαχος

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε

άτομο που μάχεται ή αντιμετωπίζει μάχη

αξιόμαχος, φυγόμαχος

κάτι που είναι ανθεκτικό

πυρίμαχος


-μαχώ

-μαχώ
-μαχώ
-μαχούσα
θα -μαχώ
να -μαχώ
-μαχώντας
-μαχείς
-μαχούσες
θα -μαχείς
να -μαχείς
(-μάχει)
-μαχεί
-μαχούσε
θα -μαχεί
να -μαχεί
-μαχούμε
-μαχούσαμε
θα -μαχούμε
να -μαχούμε
-μαχείτε
-μαχούσατε
θα -μαχείτε
να -μαχείτε
-μαχείτε
-μαχούν(ε)
-μαχούσαν(ε)
θα -μαχούν(ε)
να -μαχούν(ε)
-μάχησα
θα -μαχήσω
να -μαχήσω
-μαχήσει
-μάχησες
θα -μαχήσεις
να -μαχήσεις
-μάχησε
-μάχησε
θα -μαχήσει
να -μαχήσει
-μαχήσαμε
θα -μαχήσουμε
να -μαχήσουμε
-μαχήσατε
θα -μαχήσετε
να -μαχήσετε
-μαχήστε
-μάχησαν
-μαχήσαν(ε)
θα -μαχήσουν(ε)
να -μαχήσουν(ε)
έχω -μαχήσει
είχα -μαχήσει
θα έχω -μαχήσει
να έχω -μαχήσει
έχεις -μαχήσει
είχες -μαχήσει
θα έχεις -μαχήσει
να έχεις -μαχήσει
έχει -μαχήσει
είχε -μαχήσει
θα έχει -μαχήσει
να έχει -μαχήσει
έχουμε -μαχήσει
είχαμε -μαχήσει
θα έχουμε -μαχήσει
να έχουμε -μαχήσει
έχετε -μαχήσει
είχατε -μαχήσει
θα έχετε -μαχήσει
να έχετε -μαχήσει
έχουν -μαχήσει
είχαν -μαχήσει
θα έχουν -μαχήσει
να έχουν -μαχήσει

: -μαχώ < αρχαία ελληνική -μαχῶ

επίθημα ρημάτων τα οποία σημαίνουν πως μάχομαι ή μεταφορικά προσπαθώ πολύ

ξιφομαχώ, μονομαχώ, συμμαχώ, αγκομαχώ


-μελής

-μελής
-ής
-ές

: -μελής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μελής < μέλ(ος) + -ής

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται στον αριθμό των μελών μιας ομάδας

ολιγομελής, πολυμελής, τριμελής


-μένος

-μένος
-η
-ο

: -μένος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -μένος

Κατάληξη μετοχών παθητικού παρακειμένου που συνήθως λειτουργεί ως επίθετο. Δηλώνει πράξη, κατάσταση, αναγνώριση ή ευχή.

αναμμένος, ευλογημένος, παραπονεμένος, χωρισμένος


-μερής

-μερής
-ής
-ές

: -μερής < → λείπει η ετυμολογία

επίθημα επιθέτων τα οποία
προσδιορίζουν τα μέρη ενός συνόλου

διμερής, μονομερής, πολυμερής

επίθημα επιθέτων τα οποία
δηλώνουν τον τρόπο κατανομής

ανομοιομερής, ισομερής


-μέτρης

: -μέτρης < → λείπει η ετυμολογία

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε ειδικό κάποιας μέτρησης

οπτομέτρης, χρονομέτρης, χωρομέτρης


-μέτρηση

: -μέτρηση < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -μέτρησις < μετρῶ + -σις

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε μέτρηση

θερμομέτρηση, λιπομέτρηση, σφυγμομέτρηση, χρονομέτρηση


-μετρητής

: -μετρητής < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -μετρητής < αρχαία ελληνική μετρητής

β′ συνθετικό ουσιαστικών το οποίο αναφέρεται σε όργανο το οποίο πραγματοποιεί μέτρηση

θερμιδομετρητής, λιπομετρητής, υδρομετρητής


-n't

: -n't: συναίρεση του not

μην, δεν, δηλώνει την αρνητική τους σημασία

Don't (do + not) speak!

I won't (will + not) stop eating.

Δεν θα σταματήσω να τρώω.

He isn't (is + not) here today.

Δεν είναι εδώ σήμερα.

I haven't (have + not) seen him.

Δεν τον έχω δει.


-μετρος

-μετρος
-η
-ο

: -μετρος < αρχαία ελληνική -μετρος < μέτρον

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία δηλώνουν
μήκος, πλάτος ή ύψος σε μέτρα

δίμετρος, δεκάμετρος

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία δηλώνουν

ποσότητα μετρικών ποδών ή μουσικών μέτρων

εξάμετρος


-μετρώ

-μετρώ
-ής
-ές

: -μετρώ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μετρῶ < μετρῶ

επίθημα ρημάτων τα οποία αναφέρονται σε μέτρηση ή υπολογισμό

θερμομετρώ, σφυγμομετρώ, χωρομετρώ


-μηνος

-μηνος
-η
-ο

: -μηνος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μηνος < μήν + -ος

β′ συνθετικό επιθέτων το οποίο δηλώνει διάρκεια σε μήνες

δίμηνος, δωδεκάμηνος, πολύμηνος


-μηχανή

: -μηχανή < μηχανή

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε μηχανή η οποία

κινείται με συγκεκριμένο καύσιμο ή τρόπο

ατμομηχανή, βενζινομηχανή, ντιζελομηχανή

χρησιμοποιείται για ειδικό σκοπό

γραφομηχανή, κρεατομηχανή, ραπτομηχανή


-μισι

: -μισι < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -μισυ < ἥμισυ

β′ συνθετικό απόλυτων αριθμητικών έως το είκοσι για τη δήλωση μισής μονάδας επιπλέον

δυόμισι, δωδεκάμισι, οκτώμισι


-ήμισι

: -ήμισι < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -ήμισυ < ἥμισυ

άλλη μορφή του -μισι

εξήμισι, τρεισήμισι


-μορφία

: -μορφία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μορφία < -μορφ(ος) + -ία

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται

σε ομοιότητα με το εκφραζόμενο

ανθρωπομορφία, θηριομορφία, τερατομορφία

κατάσταση ή χαρακτηριστικό

ανομοιομορφία, δυσμορφία, ποικιλομορφία


-μορφος

-μορφος
-η
-ο

: -μορφος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μορφος < μορφ(ή) + -ος

σε εξωτερική ομοιότητα

ανθρωπόμορφος, ζωόμορφος, τερατόμορφος

σε ιδιότητα ή χαρακτηριστικό

ερυθρόμορφος, ομοιόμορφος, πολύμορφος


-νίκης

: -νίκης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -νίκης < νίκ(η) + -ης

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε αθλητή ο οποίος έχει επικρατήσει σε αγώνα

βαλκανιονίκης, πολυνίκης, ολυμπιονίκης


-νόμος

: -νόμος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -νόμος < νόμος < νέμω

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

επιστήμονα ειδικό σε κάποιον τομέα ή υπάλληλο αρμόδιας υπηρεσίας

αρχειονόμος, βιβλιοθηκονόμος, δασονόμος

πρόσωπο το οποίο ρυθμίζει υη λειτουργία αυτού που αναφέρεται στο πρώτο συνθετικό

αστυνόμος, στρατονόμος, τροχονόμος


-νόμος

: -νόμος < νόμος

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε νόμο

κουκουλονόμος, τρομονόμος


-νόμος

: -νόμος < -νόμος

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε εργαλείο

ηλεκτρονόμος, μετρονόμος


-όζος

-όζος
-α
-ικο

: -όζος < (άμεσο δάνειο) ιταλική -oso + -ς

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε ιδιότητα ή χαρακτηριστικό ενός ατόμου

βιρτουόζος, βιτσιόζος, φουριόζος


-όλη

: -όλη < (λόγιο δάνειο) διεθνής ορολογία -ol

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε οργανικές ενώσεις που έχουν μία ή περισσότερες ομάδες αλκαλικού υδροξειδίου

αιθανόλη, μεθανόλη, προπανόλη


-ον

: -ον < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ον}

επίθημα επιρρημάτων τα οποία σχηματίζονται από αριθμητικά και τα οποία δηλώνουν σειρά

πρώτον, δεύτερον, τρίτον


-όν

: -όν < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -όν}

άλλη μορφή του -ον

εικοστόν


-όνη

: -όνη < (λόγιο δάνειο) γαλλική -one

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε οργανικές ενώσεις που ανήκουν στις κετόνες

ακετόνη


-οστός

-οστός
-ή
-ό

: -οστός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -οστός

επίθημα αριθμητικών για αριθμούς μεγαλύτερους από το είκοσι

εικοστός, πεντηκοστός, χιλιοστός


-ότατος

-ότατος
-η
-ο

: -ότατος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ότατος, -ώτατος

επίθημα με το οποίο σχηματίζεται το μονολεκτικό απόλυτο στον υπερθετικό βαθμό για επίθετα τσ οποία έχουν κατάληξη -ος/-ός

λαμπρότατος, νεότατος, σοφότατος


-ότερος

-ότερος
-η
-ο

: -ότερος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ότερος

επίθημα με το οποίο σχηματίζεται ο μονολεκτικός συγκριτικός βαθμός για επίθετα τα οποία έχουν κατάληξη -ος/-ός

ακριβότερος, λεπτότερος, ψηλότερος


-ούδα

: -ούδα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούδα < -ούδ(ι) + -α

επίθημα ουσιαστικών, κυρίως με υποκοριστική σημασία

αμμούδα, κοπελούδα


-ουδάκι

: -ουδάκι < ούδ(ι) + -άκι

επίθημα σχηματισμού ουδέτερων υποκοριστικών, ενίοτε και με αρνητική σημασία

γιατρουδάκι, μυαλουδάκι, χωριουδάκι


-ουδέλι

: -ουδέλι < -ούδ(ι) + -έλι

επίθημα σχηματισμού ουδέτερων υποκοριστικών

μωρουδέλι


-ούκλα

: -ούκλα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούκλα < υστερολατινική -ucla < λατινική -cula

μεγεθυντικό επίθημα ουσιαστικών

ματούκλα, χερούκλα, ψαρούκλα


-ούκλας

: -ούκλας < -ούκλα + -ς

μεγεθυντικό επίθημα αρσενικών ουσιαστικών

αντρούκλας


-ουλάκι

: -ουλάκι < υποκοριστικό επίθημα ούλ(ι) + υποκοριστικό επίθημα -άκι (κατά δεύτερο υποκορισμό)

υποκοριστικό επίθημα κυρίως ουδέτερων ουσιαστικών αλλά και επιρρημάτων

αβγουλάκι, λιγουλάκι, σταυρουλάκι


-ουλάκι

: -ουλάκι < υποκοριστικό επίθημα ούλ(ιν) ή -ούλης + υποκοριστικό επίθημα -άκι (κατά δεύτερο υποκορισμό) ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

υποκοριστικό για το σχηματισμό ουδέτερων υποκοριστικών ουσιαστικών ή επιρρημάτων

δενδρούλιν > δενδρουλάκι / δεντρουλάκι

κάμπος > καμπουλάκι

μοναχούλης > μοναχουλάκι

λιγούλι > λιγουλάκι


-ουλίζω

-ουλίζω
-ουλίζω
-ούλιζα
θα -ουλίζω
να -ουλίζω
-ουλίζοντας
-ουλίζεις
-ούλιζες
θα -ουλίζεις
να -ουλίζεις
-ούλιζε
-ουλίζει
-ούλιζε
θα -ουλίζει
να -ουλίζει
-ουλίζουμε
-ουλίζαμε
θα -ουλίζουμε
να -ουλίζουμε
-ουλίζετε
-ουλίζατε
θα -ουλίζετε
να -ουλίζετε
-ουλίζετε
-ουλίζουν(ε)
-ούλιζαν
-ουλίζαν(ε)
θα -ουλίζουν(ε)
να -ουλίζουν(ε)
-ούλισα
θα -ουλίσω
να -ουλίσω
-ουλίσει
-ούλισες
θα -ουλίσεις
να -ουλίσεις
-ούλισε
-ούλισε
θα -ουλίσει
να -ουλίσει
-ουλίσαμε
θα -ουλίσουμε
να -ουλίσουμε
-ουλίσατε
θα -ουλίσετε
να -ουλίσετε
-ουλίστε
-ούλισαν
-ουλίσαν(ε)
θα -ουλίσουν(ε)
να -ουλίσουν(ε)
έχω -ουλίσει
είχα -ουλίσει
θα έχω -ουλίσει
να έχω -ουλίσει
έχεις -ουλίσει
είχες -ουλίσει
θα έχεις -ουλίσει
να έχεις -ουλίσει
έχει -ουλίσει
είχε -ουλίσει
θα έχει -ουλίσει
να έχει -ουλίσει
έχουμε -ουλίσει
είχαμε -ουλίσει
θα έχουμε -ουλίσει
να έχουμε -ουλίσει
έχετε -ουλίσει
είχατε -ουλίσει
θα έχετε -ουλίσει
να έχετε -ουλίσει
έχουν -ουλίσει
είχαν -ουλίσει
θα έχουν -ουλίσει
να έχουν -ουλίσει

: -ουλίζω < αρχαία ελληνική -ύλλω + -ίζω

επίθημα ρημάτων τα οποία σχηματίζονται από άλλο ρήμα τα οποία δηλώνουν πως μια ενέργεια γίνεται με ιδιαίτερο τρόπο

μασουλίζω, μπουσουλίζω


-ούλικος

-ούλικος
-η
-ο

: -ούλικος < ούλ(ης) + -ικος

υποκοριστικό επίθημα επιθέτων, συνήθως παράλληλα με υποκοριστικά σε -ούλης

γλυκούλικος, κοντούλικος, ομορφούλικος


-ούμενος

-ούμενος
-η
-ο

: -ούμενος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ούμενος < (Χρειάζεται επεξεργασία)

κατάληξη σχηματισμού μετοχών παθητικού ενεστώτα ρημάτων σε -ούμαι (ενεργητικός τύπος -ώ της παλιάς κλίσης σε -έω ή -όω)

αγνοούμενος, ευνοούμενος, χαρούμενος


-ούνι

: -ούνι < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούνι < αρχαία ελληνική -ιον
: (Χρειάζεται επεξεργασία)

υποκοριστικό επίθημα επιθέτων ουσιαστικών τα οποία σχηματιζόνται από άλλο ουσιαστικό

κουδούνι, πιρούνι, τακούνι


-βαρής

-βαρής
-ής
-ές

: -βαρής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -βαρής < βάρ(ος) + -ής
:* για νεότερους επιστημονικούς όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία bar- < αρχαία ελληνική βάρος (όπως γαλλικά -bare, αγγλικά -bar - παράδειγμα: ισοβαρής)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -βαρής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων επιθέτων που δηλώνει ότι το βάρος του προσδιοριζόμενου έχει χαρακτηριστικά όπως ορίζονται στο πρώτο συνθετικό

ισοβαρής

εμπροσθοβαρής

αμφοτεροβαρής


-βαρής

: -βαρής < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -βαρής < βάρ(ος) + -ής

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -βαρής στο Βικιλεξικό

το δεύτερο συνθετικό -βαρής

καταβαρής (πολύ βαρύς)


-βαρής

-βαρής
-ής
-ές

-βαρής < βάρ(ος) + -ής

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -βαρής στο Βικιλεξικό

το δεύτερο συνθετικό -βαρής

ἀνισοβαρής, καταβαρής


-ούργημα

: -ούργημα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ούργημα < -ουργῶ < ἔργον

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία χαρακτηρίζουν ένα ανθρώπινο επίτευγμα

αραβούργημα, αριστούργημα, τερατούργημα


-ουργία

: -ουργία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ουργία < -ουργ(ός) + -ία

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε ενασχόληση, δραστηριότητα ή κάποια άλλη επιχείρηση

μεταλλουργία, ταπητουργία, υφαντουργία


-ούρι

: -ούρι < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούριν < ελληνιστική κοινή -ούριον < -ούρ(ος) + -ιον

υποκοριστικό επίθημα ουδέτερων ουσιαστικών

κανναβούρι, σπιθούρι, στηθούρι


-παθής

-παθής
-ής
-ές

: -παθής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -παθής < πάθ(ος) + -ής & διαγλωσσικοί όροι -path < αρχαία ελληνική -παθής

επίθημα επιθέτων και ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε πεόσωπο το οποίο

πάσχει ή έχει υποστεί κάτι από το αναφερόμενο

αναξιοπαθής, πλημμυροπαθής, σεισμοπαθής

διακατέχεται έντονα από κάποια ιδιότητα

εμπαθής, ηττοπαθής, μυστικοπαθής

προκαλεί συναισθήματα

αντιπαθής, συμπαθής


-παθητικός

-παθητικός
-ής
-ές

: -παθητικός < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή παθητικός και (μεταφραστικό δάνειο) διαγλωσσική ορολογία -path

-πα‐θη‐τι‐κός

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία δηλώνουν πως το αναφερόμενο υφίσταται κατάσταση ή συναισθήματα

αντιπαθητικός, ομοιοπαθητικός, συμπαθητικός


-παιδο

: -παιδο < παιδ(ί) + -ο

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κάποιο χαρακτηριστικό που έχει ένα παιδί

διαβολόπαιδο, κωλόπαιδο, πλουσιόπαιδο


-πιτα

: -πιτα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -πιτα < πίτα

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κάποιου είδους πίτα

αλευρόπιτα, σπανακόπιτα, τυρόπιτα, χορτόπιτα


-πλάσια

: -πλάσια < -πλάσιος

επίθημα επιρρημάτων τα οποία δηλώνουν τον αριθμό κατά τον οποίο αυξάνεται αυτό που προσδιορίζεται

διπλάσια, τριπλάσια, πενταπλάσια


-πληκτος

-πληκτος
-η
-ο

: -πληκτος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πληκτος < πλήττω

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε άτομο το οποίο

έχει πληγεί από το αναφερόμενο στο πρώτο συνθετικό

ακριδόπληκτος, κεραυνόπληκτος, χαλαζόπληκτος

που διακατέχεται από εμμονή με το αναφερόμενο

αρχαιόπληκτος, προγονόπληκτος, φαντασιόπληκτος


-πλός

: -πλός < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -πλός

επίθημα επιθέτων τα οποία με βάση απόλυτο αριθμητικό αναφέρονται στην ποσότητα μερών ή επανάληψης εκτέλεσης

διπλός, πολλαπλός, τετραπλός


-ποιητικός

-ποιητικός
-ή
-ό

: -ποιητικός < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -ποιητικός και λόγιο δάνειο από τη γαλλική -poiétique

-ποι‐η‐τι‐κός

επίθημα επιθέτων τα οποία δηλώνουν πως μπορεί να παράξει ή εκφράσει το αναφερόμενο στο πρώτο συνθετικό

αιματοποιητικός, αρτοποιητικός, σταθεροποιητικός


-ποίητος

-ποίητος
-η
-ο

: -ποίητος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποίητος < ποιῶ

επίθημα επιθέτων τα οποία δηλώνουν πως το προσδιοριζόμενο φτιάχνεται με συγκεκριμένο τρόπο

μηχανοποίητος, χειροποίητος, αναξιοποίητος (μεταφορικά)


-πονος

: -πονος < πόνος

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε πόνο

εντερόπονος, κοιλόπονος, στομαχόπονος


-πονος

-πονος
-η
-ο

: -πονος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πονος < πόνος

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε μόχθος, προσπάθεια

επίπονος, φιλόπονος, φυγόπονος


-λέων

-λέων
-οντος

: -λέων < λέων

το αρσενικό ουσιαστικό λέων (λιοντάρι) ως δεύτερο συνθετικό

σε σύνθετα ουσιαστικά

αἰνολέων, θυμολέων, χαμαιλέων

σε σύνθετα ανδρικά ονόματα

Δημολέων, Εὐρυλέων, Πανταλέων


-πρόσωπος

-πρόσωπος
-η
-ο

: -πρόσωπος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -πρόσωπος < πρόσωπον

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία
χαρακτηρίζουν το πρόσωπο ενός ατόμου

αγριοπρόσωπος, μακροπρόσωπος, φεγγαροπρόσωπος

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία
δηλώνουν αριθμό μελών

ολιγοπρόσωπος, πολυπρόσωπος

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία

δηλώνουν πως το άτομο έχει συγκεκριμένο αριθμό μορφών

διπρόσωπος, πολυπρόσωπος

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία
αναφέρονται στο γραμματικό πρόσωπο

τριτοπρόσωπο ρήμα


-πωλείο

: -πωλείο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πωλεῖον, -πώλιον < -πώλης

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κατάστημα στο οποίο πωλείται το αναφερόμενο στο α′ συνθετικό

ανθοπωλείο, βιβλιοπωλείο, ιχθυοπωλείο, παντοπωλείο


-πώλισσα

: -πώλισσα < -πώλ(ης) + -ισσα

θηλυκό του -πώλης

ανθοπώλισσα, κρεοπώλισσα, παντοπώλισσα


-σέλιδος

-σέλιδος
-η
-ο

: -σέλιδος < θέμα σελιδ- του σελίς > σελίδα

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται στον αριθμό των σελίδων ενός εγγράφου ή τη σελίδα ευρύτερα

δισέλιδος, ολοσέλιδος, πολυσέλιδος


-σημο

: -σημο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σημον < σῆμα

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κάποιου είδος ένσημο ή χαρτόσημο

γραμματόσημο, δωρόσημο, φορόσημο


-πόλος

-πόλος
-πολος

: -πόλος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πόλος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πόλος στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πολος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό αρχαίων συνθέσεων που δηλώνουν ότι κάποιος φροντίζει ή ασχολείται με αυτό που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

θαλαμηπόλος, αιπόλος

περίπολος


-πόλος

-πόλος
-πολος
-ος
-ον

: -πόλος < θεμα πολ-, μεταπτωτική βαθμίδα θέματος που απαντά στο πέλομαι (συνήθως, ως συνθετικό, ενεργητικός τύπος πέλω) < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *kʷel-. + κατάληξη -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πόλος στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πολος στο Βικιλεξικό

πόλος

ομόρριζα στην

πέλομαι

ομόρριζα στην

''πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα''

ομόρριζα στην

-πόλος: δεύτερo συνθετικό λέξεων που δηλώνει ότι → λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)

→ χρειάζεται παράθεμα


-πολος

-πολος
-ος
-ον

: -πολος < ρήματα σύνθετα με το -πολέω, -πολέομαι < → και δείτε το συνθετικό -πόλος


-στροφος

-στροφος
-η
-ο

: -στροφος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -στροφος < αρχαία ελληνική στροφ(ή) + -ος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε

αριθμό ή συχνότητα στροφών

ολιγόστροφος, πολύστροφος, ταχύστροφος

δυνατότητα στροφής προς συγκεκριμένη κατεύθυνση

αριστερόστροφος, δεξιόστροφος

ικανότητα ατόμου να αντιληφθεί κάποια κατάσταση

αργόστροφος, εύστροφος


-στροφος

-στροφος
-ος
-ον

: -στροφος < αρχαία σύνθετα ρήματα με δεύτερο συθετικό το ...-στρέφω, θέμα ...στροφ- + -ος
:* ως συνθετικό: ελληνιστική κοινή < αρχαία ελληνική στροφ(ή) + -ος → δείτε και τη λέξη στρέφω

βουστρόφος

Σπανίως με καταβιβασμό τόνου

νευροστρόφος

Σπανίως για αρσενικά ουσιαστικά

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -στροφος στο Βικιλεξικό

παράγωγα σύνθετων ρημάτων με δεύτερο συνθετικό στρέφω + κατάληξη -ος· μορφολογικά, λήγουν σε -στροφος

ἀποστρέφω > ἀπόστροφος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει ότι κάτι στρέφεται με τον τρόπο που ορίζει το πρώτο συνθετικό

ελληνιστική κοινή

δίστροφος, βούστροφος, ἀνεμόστροφος


-στρωτος

-στρωτος
-η
-ο

: -στρωτος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -στρωτος < στρωτός

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε υλικό επίστρωσης κάποιας επιφάνειας

λιθόστρωτος, μαρμαρόστρωτος, πλακόστρωτος


-τέχνημα

: -τέχνημα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τέχνημα < τέχνημα

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε έργο το οποίο έχει τα χαρακτηριστικά του α' συνθετικού

αριστοτέχνημα, κομψοτέχνημα, χειροτέχνημα


-τεχνίτης

-τεχνίτης
-τεχνίτρια
-τεχνίτρα

: -τεχνίτης < τεχνίτης

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

ειδικό τεχνίτη ο οποίος ειδικεύεται σε κάποια εργασία

μηχανοτεχνίτης, οδοντοτεχνίτης, ραδιοτεχνίτης

σε πρόσωπο το οποίο ασκεί κάποια τέχνη με ειδικό τρόπο

πολυτεχνίτης, ψευτοτεχνίτης


-τεχνίτρια

: -τεχνίτρια < -τεχνί(της) + -τρια

-τε‐χνί‐τρι‐α

θηλυκό του -τεχνίτης

μηχανοτεχνίτρια


-τεχνίτρα

: -τεχνίτρα < -τεχνί(της) + -τρα

θηλυκό του -τεχνίτης


-τζού

: -τζού < -τζ(ης) + -ού

θηλυκό του -τζης


-τζίδικο

-τζίδικο
-ής
-ές

: -τζίδικο < -τζίδικος

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε κατάστημα, κυρίως πώλησης τροφίμων

παγωτατζίδικο, σουβλατζίδικο, ψιλικατζίδικο


-τοκία

-τοκία
-ής
-ές

: -τοκία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τοκία < τόκ(ος) + -ία

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται στη γέννα

δυστοκία, πρωτοτοκία, ωοτοκία


-τοκος

-τοκος
-η
-ο

: -τοκος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -τοκος < αρχαία ελληνική τόκ(ος) + -ος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται στη σειρά γέννησης ενός προσώπου

δευτερότοκος, πρωτότοκος


-τόκος

-τόκος
-η
-ο

: -τόκος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τοκος < τόκ(ος) + -ος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται κυρίως σε γυναίκα και τον αριθμό των φορών που αυτή έχει γεννήσει ή με τον τρόπο που το έκανε

πολυτόκος, οξυτόκος, πρωτοτόκος


-τομία

: -τομία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τομία < τέμνω και λόγιο δάνειο από τη γαλλική -tomie < αρχαία ελληνική -τομία

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε χειρουργική ή άλλη επέμβαση στην αναφερόμενη περιοχή του σώματος

κρανιοτομία, λαπαροτομία, τραχειοτομία


-τομή

: -τομή < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τομία, ίσως ως παρανόηση από την προφορά του γαλλικού -tomie

άλλη μορφή του -τομία

τραχειοτομή


-τοπος

: -τοπος < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -τοπος < αρχαία ελληνική τόπος και (λόγιο δάνειο) διεθνής ορολογία -tope < αρχαία ελληνική -τόπος

επίθημα ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε τόπο

ο οποίος έχει πληθώρα του αναφερόμενου στο α′ συνθετικό

αμπελότοπος, δασότοπος, θαμνότοπος

με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά

αγριότοπος, ξερότοπος, χερσότοπος

κατάλληλο για συγκεκριμένη δραστηριότητα

κυνηγότοπος, παιδότοπος


-τορας

: -τορας < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τωρ

επίθημα ουσιαστικών τα οποία σχηματίζονται από ρήματα και αναφέρονται σε πρόσωπο το οποίο ενεργεί με την αναφερόμενη ιδιότητα ή επάγγελμα

γεννήτορας, διδάκτορας, εισπράκτορας


-ηλυς

: -ηλυς < θέμα ἐλυ- (με ήτα, λόγω συνθετικής έκτασης), μεταπτωτική βαθμίδα στην πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *el-eu ^((Χρειάζεται γραφή ΠΙΕ)) Δείτε και ἔλευσις, προσήλυτος, ἤλυθον.

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ηλυς στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ονομάτων ουσιαστικών ή επιθέτων που δηλώνει έλευση όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

νέηλυς (νεοφερμένος, ουσιαστικό κοινού γένους)

ἔπηλυς (ξένος, κάποιος που ήρθε, επίθετο)


-τυπος

-τυπος
-η
-ο

: -τυπος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική τύπος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε

αντικείμενο ή πρόσωπο το οποίο έχει τα χαρακτηριστικά που αναφέρονται στο πρώτο συνθετικό

νομότυπος, πανομοιότυπος, πρωτότυπος

κείμενο που έχει τα χαρακτηριστικά του πρώτου συνθετικού

κακέκτυπος, κλεψίτυπος, στερεότυπος


-ύτατος

-ύτατος
-η
-ο

: -ύτατος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ύτατος

επίθημα σχηματισμού του υπερθετικού βαθμού των επιθέτων σε -ύς

βαθύς → βαθύτατος, οξύς → οξύτατος, ταχύς → ταχύτατος


-ύς

: -ύς < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ύς

κατάληξη τριγενών, τρικατάληκτων επιθέτων

βαθύς, βαρύς, παχύς


-ύτερος

-ύτερος
-η
-ο

: -ύτερος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ύτερος

επίθημα σχηματισμού συγκριτικού και σχετικού υπερθετικού επιθέτων σε -ύς, -ός και -ος

βαθύς → βαθύτερος, καλός → καλύτερος, μεγάλος → μεγαλύτερος


-πτερος

-πτερος
-η
-ο

: -πτερος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πτερος < πτερ(όν) + κατάληξη -ος
: Το ουδέτερο, συχνά ουσιαστικοποιημένο.

το αρχαίο ουσιαστικό πτερόν (φτερό]) ως δεύτερο συνθετικό λόγιων επιθέτων

περίπτερος


-πτερος

-πτερος
-ος
-ον

: -πτερος < πτερ(όν) + κατάληξη -ος

το ουσιαστικό πτερόν ως δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων

περίπτερος


-φαγος

-φαγος
-η
-ο

: -φαγος < -φάγος με μετακίνηση τόνου

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε πρόσωπο το οποίο τρώει με τρόπο ή ποσότητα που αναφέρεται στο πρώτο συνθετικό

καλόφαγος, κακόφαγος, λιγόφαγος


-ηξ

-ηξ
-ηκος
-ήξ
-ηκός

: -ηξ < θεματικό -ηκ (που συχνά χαρακτηρίζει μικρά ζώα ή έντομα) όπως στην κατάληξη γενικής ενικού -ηκ(ος) + -ς. Δείτε και -ακ > -αξ.
: Διαφορετική η κατάληξη -ήξ, γενική -ῆγος, < πλήσσω.

κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών, με θέμα που λήγει σε -ηκ

μύρμηκ-ος + ς > μύρμηξ

σφηκ-(ός) + ς > σφήξ

σκώληκ- > σκώληξ

νάρθηκ- > νάρθηξ


-φορώ

: -φορώ < ελληνιστική κοινή -φορῶ

δεύτερο συνθετικό ρημάτων τα οποία δηλώνουν πως το υποκείμενο

φοράει κάτι συγκεκριμένο

ασπροφορώ, πενθηφορώ, ρασοφορώ

κρατάει κάτι συγκεκριμένο το οποίο αναφέρεται στο πρώτο συνθετικό

λαμπαδηφορώ, οπλοφορώ

αποκτά αυτό που αναφέρεται στο πρώτο συνθετικό

καρποφορώ, φυλλοφορώ

αποδίδει τον τίτλο που αναφέρεται στο πρώτο συνθετικό

παρασημοφορώ, τιτλοφορώ


-φρων

-φρων
-ων
-ον

: -φρων < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φρων < φρήν

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε πρόσωπο το οποίο έχει συγκεκριμένο τρόπο σκέψης ή αντίληψης

βασιλόφρων, εθνικόφρων, μετριόφρων


-φυλακή

: -φυλακή < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φυλακή < φυλακή

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

υπηρεσία η οποία έχει ως αντικείμενο τη φύλαξη συγκεκριμένου χώρου ή εγκατάστασης

αγροφυλακή, εθνοφυλακή, πολιτοφυλακή

στρατιωτικό τμήμα που καλύπτει συγκεκριμένο χώρο

εμπροσθοφυλακή, οπισθοφυλακή, πλαγιοφυλακή


-φυλλος

-φυλλος
-η
-ο

: -φυλλος < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -φυλλος και (λόγιο δάνειο) διεθνής ορολογία -phylum

δεύτερο συνθετικό επιθέτων ή ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται

στο σχήμα ή το είδος των φύλλων ενός φυτού

λεπτόφυλλος, πλατύφυλλος, στενόφυλλος

στον αριθμό των φύλλων

τετράφυλλος


-ανής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-ανή) του -ανός


-ηλής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-ηλή) του -ηλός


-φυτος

-φυτος
-η
-ο

: -φυτος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φυτος < φύ(μαι) + -τος

επίθημα επιθέτων τα οποία δηλώνουν πως μια έκταση καλύπτεται από βλάστηση συγκεκριμένου είδους ή με συγκεκριμένο τρόπο

βαμβακόφυτος, κατάφυτος, πευκόφυτος


-φωνικός

-φωνικός
-ή
-ό

: -φωνικός < -φων(ία) + -ικός

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε

αριθμό φωνών

πολυφωνικός, τετραφωνικός

μέθοδο ηχητικής αναπαραγωγής

μονοφωνικός, στερεοφωνικός

ποιότητα ενός φθόγγου

ημιφωνικός, συμφωνικός

μέσο επικοινωνίας

ραδιοφωνικός, τηλεφωνικός


-χαρής

-χαρής
-ής
-ές

: -χαρής < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -χαρής < χαίρω

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε

πρόσωπο το οποίο χαίρεται με το αναφερόμενο στο πρώτο συνθετικό

αιμοχαρής, πολεμοχαρής

ζώο ή φυτό το οποίο ευδοκιμεί σε περιβάλλον που σχετίζεται με το αναφερόμενο στο πρώτο συνθετικό

ηλιοχαρής, λιμνοχαρής, υδροχαρής


-πάτηρ

-πάτηρ
-ερος

: -πάτηρ < πατήρ

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πάτηρ στο Βικιλεξικό

το ουσιαστικό πατήρ ως δεύτερο συνθετικό που δηλώνει σχέση ή αναφορά σε πατέρα ή πρόγονο όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό

προπάτηρ

ὁμοπάτηρ

φιλοπάτηρ


-χρωμος

-χρωμος
-η
-ο

: -χρωμος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -χρωμος < χρῶμ(α) + -ος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται

στον αριθμό των χρωμάτων

δίχρωμος, μονόχρωμος, τρίχρωμος

σε απόχρωση ή ένταση χρώματος

καστανόχρωμος, κοκκινόχρωμος, σταχτόχρωμος


-ώμενος

-ώμενος
-η
-ο

: -ώμενος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ώμενος

κατάληξη για τον σχηματισμό των μετοχών παθητικού ενεστώτα ρημάτων που καταλήγουν σε -άω

αναρριχώμενος, ερωτώμενος, περισπώμενος


-ωμένος

-ωμένος
-η
-π

: -ωμένος < -μένος

επίθημα σχηματισμού επιθέτων από ουσιαστικά

μπρατσωμένος, μυαλωμένος, φαγωμένος


-ώος

-ώος
-ής
-ές

: -ώος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ῷος

λόγιο επίθημα επιθέτων τα οποία σχηματιζόνται από ουσιαστικά

[[κεντρώος|κεντρώος πατρόώος


-ina

: -ina < λατινική -ina, θηλυκό του -inus < πρωτοϊταλική *-īnos < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-iHnos

επίθημα σχηματισμού θηλυκών ουσιαστικών ή τοπωνυμίων

Mãria → Mãrina → Sãmãrina


-ώροφος

-ώροφος
-η
-ο

: -ώροφος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ώροφος < όροφ(ος) + -ος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται στον αριθμό των ορόφων μιας κατασκευής

διώροφος, πενταώροφος, πολυώροφος


-ωρυχείο

: -ωρυχείο < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -ωρυχεῖον < -ωρύχος

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε χώρο εξόρυξης του αναφερόμενου στο πρώτο συνθετικό

ανθρακωρυχείο, μεταλλωρυχείο, χρυσ
ωρυχείο


-ωρύχος

: -ωρύχος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ωρύχος < ὀρύσσω

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε εργαζόμενο σε ορυχείο

ανθρακωρύχος, μεταλλωρύχος, χρυσωρύχος


-nôme

: -nôme < πιθανότερη εκδοχή < λατινική nomen, όπως η αρχαία ελληνική ὄνυμα (όνομα). Ή με τη σημασία για την αρχαία ελληνική νόμος, νομός (=μέρος) < νέμω (όπως στην ετυμολογία του -nome) για τους μαθηματικούς όρους του Ευκλείδη, όπως μεταφράστηκαν στα λατινικά

Γαλλικές λέξεις με επίθημα -nôme στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό -ώνυμο που δηλώνει τη σημασία όρος, όπως ορίζεται από το πρώτο συνθετικό, σε όρους των μαθηματικών

binôme, trinôme


-οικος

: -οικος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -οικος → δείτε τις λέξεις οίκος και οἶκος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -οικος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων ουσιαστικών, συνήθως κοινού γένους, που δηλώνει ότι κάποιος ζει με τον τρόπο που ορίζει το πρώτο συνθετικό


-οικος

: -οικος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -οικος → δείτε τη λέξη οἶκος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -οικος στο Βικιλεξικό

ἄοικος (ακατοίκητος)


-οικος

-οικος
-ος
-ον

: -οικος < οἶκος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -οικος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων, όπως -οικος

ἔποικος

ἀπωλεσίοικος (που έχασε το σπίτι του)


-ωνυμικής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-ωνυμική) του -ωνυμικός


-ωτής

: -ωτής (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ωτής

μορφή του -τής σε σχηματισμούς από ρήματα με θέματα που λήγουν σε ωμέγα

εκτυπώ(νω) > εκτυπωτής / εκτυπωτής

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ωτής στο Βικιλεξικό


-ωτής

: -ωτής: κλιτικός τύπος

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-ωτή) του -ωτός


-ωτής

: -ωτής: → δείτε τη λέξη -τής, αρχικά σε ρήματα κλίσης -όω, όπως • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

μορφή του -τής σε ρήματα ... → ζητούμενο λήμμα

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ωτής στο Βικιλεξικό


-φωνικής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-φωνική) του -φωνικός


-υρής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-υρή) του -υρός


-ποιητικής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-ποιητική) του -ποιητικός


-ερής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-ερή) του -ερός


-ηρής

γενική ενικού, θηλυκού γένους (-ηρή) του -ηρός


-dóttir

: -dóttir < dóttir (κόρη στα ισλανδικά)

:Κατηγορία:Λέξεις με επίθημα -dóttir (ισλανδικά)

δεύτερο συνθετικό που χρησιμοποιείται στην σύνθεση ισλανδικών επωνύμων από το όνομα του πατέρα ή της μητέρας του κατέχοντος το επώνυμο και σημαίνει «κόρη του ή της»

Jakobsdóttir - επώνυμο που σημαίνει ότι αυτή που το έχει είναι κόρη του Jakob


-son

: -son < son (γιος στα ισλανδικά)

:Κατηγορία:Λέξεις με επίθημα -son (ισλανδικά)

δεύτερο συνθετικό που χρησιμοποιείται στην σύνθεση ισλανδικών επωνύμων από το όνομα του πατέρα ή της μητέρας του κατέχοντος το επώνυμο και σημαίνει «γιος του ή της»

Jóhannesson - επώνυμο που σημαίνει ότι αυτή που το έχει είναι γιος του Jóhannes


-πλυτος

-πλυτος
-η
-ο

: -πλυτος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -πλυτος < πλύ(νω) + -τος

δεύτερο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν ότι σχέση με πλύσιμο με τον τρόπο που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό ή την πρόθεση

άπλυτος


-πλυτος

-πλυτος
-ος
-ον

: -πλυτος < πλύ(νω) + -τος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πλυτος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό, όπως -πλυτος


-καρδος

-καρδος
-η
-ο

: -καρδος < καρδ(ιά) + -ος. Δείτε το μεσαιωνικό -καρδος και το αρχαίο -κάρδιος.

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -καρδος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει ότι η καρδιά, η ψυχική διάθεση, έχει γνωρίσματα όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό

λεοντόκαρδος, μεγαλόκαρδος, πικρόκαρδος


-καρδος

: -καρδος < καρδ(ιά) + -ος ή (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κάρδ(ιος) + -ος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -καρδος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό όπως -καρδος

κακόκαρδος, ὀλιγόκαρδος

βαρύκαρδος < (ελληνιστική κοινή) βαρυκάρδιος


-to-be

ο μέλλων, χρησιμοποιείται με ένα ευρύ φάσμα ουσιαστικών για να δείξει τι θα είμαι στο μέλλον

the bride-to-be - η μέλλουσα νύφη

my husband-to-be - ο μέλλων σύζυγός μου


-ώνομαι

: -ώνομαι < ελληνιστική κοινή -ώνομαι, παθητική φωνή του ρήματος -ώνω

παθητική φωνή του ρήματος -ώνω


-γράφηση

: -γράφηση < γραφη- + -σις > -ση

β’ συνθετικό που δηλώνει δράση σχετική με γραφή


-osť

: -osť < (κληρονομημένο) πρωτοσλαβική *-ostь → δείτε την κατάληξη στην αρχαία εκκλησιαστική σλαβονική γλώσσα -ость

επίθημα που σχηματίζει ουσιαστικά που δηλώνουν την ιδιότητα ενός επιθέτου όπως -ότητα, -οσύνη, -ία

statočný (γενναίος) > statočnosť (γενναιότητα)

skromný (μετριόφρων) > skromnosť (μετριοφροσύνη)

voľný (ελεύθερος) > voľnosť (ελευθερία)


-εῖον

: -εῖον < αρχικά από την κατάληξη επιθέτων -εῖος, που δημιουργήθηκε από συνδυασμό θεματικού φωνήεντος «ε» και -ιον, συνήθως από θέματα σε -εύς (αρχικά *-εϝ-, εξ ου τα διαλυτικά στον ιωνικό τύπο)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -εῖον στο Βικιλεξικό

παραγωγική κατάληξη ουσιαστικών που δηλώνουν:

αντικείμενο ή εργαλείο, όργανο διά του οποίου γίνεται κάποια δράση

γραφή < γραφεῖον (στιλό)

βραβεύς < βραβεῖον (έπαθλο των αγώνων)

ἔργον < ἐργαλεῖον (εργαλείο, όργανο)

τόπο, λ.χ. εργαστήριο

ποιέω > ποιεῖον (τόπος στο οποίο κατασκευάζεται κάτι, εργαστήριο)

ἡνία + ποιεῖον > ἡνιοποιεῖον (εργαστήριο κατασκευής χαλιναριών)


-έλι

: -έλι < μεσαιωνική ελληνική -έλλιν < ελληνιστική κοινή -ελλ- + -ιον ή < λατινική -ellum, ουδέτερο του -ellus < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-elós < *-lós

επίθημα για την παραγωγή ουδέτερων ουσιαστικών από διάφορα ονόματα

κόκκινος > κοκκινέλι, μπαμπάς > μπαμπαδέλι


-θι

: -θῐ < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-dʰi αντίστοιχο του σανσκριτικού धा (dhā) στο द्विधा (dvidhā) ή κατ' άλλη άποψη πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-gwhi ζεύγος με -θε(ν), πιθανώς δε με -θα και -σε

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -θι στο Βικιλεξικό

κατάληξη της τοπικής πτώσεως

Ἰλῐόθῐ, ἡῶθῐ

παραγωγική κατάληξη τοπικών επιρρημάτων από ουσιαστικά, επίθετα και αντωνυμίες

ἀγρόθῐ, ἄλλοθι, ἀμφοτέρωθῐ, ἔνδοθῐ


-φι

: -φῐ < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-bʰi/*-bʰei < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *bʰē/*bʰō (βλ. φή) το -bhei σχετίζεται με τα σφεῖς, το μυκηναϊκό -pei, *-σφει, παράλληλος του -σφι(ν) (λατινικά sibei > sibi) καθώς και το λακωνικό φιν, συγγενή τα: σανσκριτικά -bhih/-भिस् (-bhis) (πληθυντικό δηλωτικό οργάνων), αβεστικά -bis, γαλατικά -bi (οργανική πτώση) καθώς και τοχαρικά Β -epi (γενική πτώση)

-φῐν

προ φωνήεντος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φι στο Βικιλεξικό

επίθημα ουσιαστικών τοπικής ή οργανικής πτώσεως

βίῃφῐ, εὐνῆφῐ, ᾖφῐ, θεόφῐ, Ἰλιόφῐ, κράτεσφῐ, ναῦφῐ, πτυόφῐν κ.ά.


-φιν

: -φῐν < -φῐ + -ν

άλλη μορφή του -φι (προ φωνήεντος)


-γενής

: -γενής < αρχαία ελληνική -γενής < γίγνομαι (& σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική -gène ή σημασιολογικό δάνειο από την αγγλική -genous)

επίθημα ως βʹ συνθετικό που δηλώνει ότι η σύνθετη λέξη γίνεται, προέρχεται ή αποτελείται απ’ ό,τι εκφράζει το αʹ συνθετικό ή βρίσκεται σε τέτοια θέση


-ποδία

: -ποδία < αρχαία ελληνική -ποδία < πούς

βʹ συνθετικό που δίνει στη σύνθετη λέξη τη σημασία ότι τα πόδια κάποιου έχουνν κάποιο χαρακτηριστικό που δηλώνει το αʹ συνθετικό

βλαισοποδία, ραιβοποδία


-καρδία

: -καρδία < (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία -cardia < αρχαία ελληνική καρδία, όπως η νεολατινική -cardia, η γαλλική -cardie ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -καρδία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό όρων που αναφέρονται σε νόσο ή παθολογική κατάσταση της καρδιάς με τον τρόπο που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

μικροκαρδία, ταχυκαρδία


-ίτη

: -ίτη < λόγια γενική ενικού του αρσενικού -ίτης

επίθημα, θηλυκό του -ίτης


-εύγω

-εύγω
-εύγομαι

: -εύγω < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -εύγω < -εύω με ανάπτυξη μεσοφωνηεντικού [ɣ]

άλλη μορφή του -εύω

σαλεύω > σαλεύγω όπως στη μεσαιωνική ελληνική σαλεύγω


-εύγω

: -εύγω < -εύω με ανάπτυξη μεσοφωνηεντικού [ɣ]

άλλη μορφή του -εύω

δοξεύω > δοξεύγω

παραδειγμα: παράθεμα της όψιμης μεσαιωνικής ή πρώιμης νεοελληνικής με τρία ρήματα σε -εύγω

※ 17ος αιώνας, ⌘ Η Θυσία του Αβραάμ, ανωνύμου, θρησκευτικό δράμα, στίχοι 737-738 @georgakas.lit.auth.gr

Πὰ νὰ ξυπνήσω τὸ παιδί, θωρῶ το καὶ σαλεύγει
καὶ πασπατεύγει νὰ μὲ βρεῖ, καμμυῶντας μὲ γυρεύγει.
*:::Wim F. Bakker & Arnold F. van Gemert (επιμ.), Η Θυσία του Αβραάμ, κριτική έκδοση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1996.


-mas

: -mas < μέση αγγλική -masse / -messe < αγγλοσαξονική -mæsse / mæsse < δημώδης λατινική messa < υστερολατινική missa < λατινική missus, μετοχή παθητικού παρακειμένου του ρήματος mitto

επίθημα προς δήλωση θρησκευτικών εορτών ή ιερών ημερών

Allhallowmas, Christmas


-οπός

: -οπός < αβέβαιης ετυμολογίας. Δεν έχει ερμηνευτεί ικανοποιητικά. Σημειώνεται:
: ※ λήμμα 'μαστροπός' - Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (2010). Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Β' ανατύπωση. 2009: A' έκδοση). Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.
:: «Το παραγωγικό τέρμα -οπός δεν έχει ερμηνευθεί ικανοποιητικά και δεν είναι πειστική η υπόθεση ότι πρόκειται για παράγωγο τού^([sic]) ρήματος ἔπω «ασχολούμαι» ή τού θέματος που απαντά στα ὄψις, ὄψομαι κ.τ.ά. Η σημασία «προαγωγός, εκμαυλιστής» είναι ήδη αρχαία (στον Αριστοφάνη).»

επίθημα για το σχηματισμό ουσιαστικών όπως

μαστροπός


-σκω

: -σκω < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-sḱéti (εναρκτικό επίθημα). Συγγενές το λατινικό -scō λ.χ. cognōscō (μαθαίνω, γνωρίζω)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -σκω στο Βικιλεξικό

αρχαϊκό επίθημα για ενεστωτικά θέματα, σπάνια σχετίζεται με την εναρκτική σημασία του γίνεται


-έω

: -έω < → λείπει η ετυμολογία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -έω στο Βικιλεξικό

δημιουργεί ρήματα από ουσιαστικά, επίθετα και άλλα ρήματα. Συχνά προστίθεται στις ρίζες θεματικών ουσιαστικών και ρημάτων σε -ος.


ανθρωπο-

: ανθρωπο- < αρχαία ελληνική ἀνθρωπο- < ἄνθρωπος

αʹ συνθετικό που προσδίδει στη σύνθετη λέξη τη σημασία άνθρωπος ή ότι σχετίζεται με τον άνθρωπο ή κάτι το ανθρώπινο

ανθρωποθυσία


-μέδα

-μέδᾱ
-μέδης

: -μέδα < μέδ- του μέδω/μέδομαι + -ᾱ (επίθημα θηλυκού γένους). Ή από το αρσενικό -μέδ(ης) + -α.

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -μέδα στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό θηλυκών ονομάτων

ἀνδρο- + -μέδα > Ἀνδρομέδᾱ


-μέδη

-μέδη
-μέδης

: -μέδη < -μέδᾱ με ιωνικό μακρό ε (η) αντί του ΙΕ μακρού α (ᾱ)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -μέδη στο Βικιλεξικό

ιωνικός και επικός τύπος του -μέδᾱ


-μέδης

-μέδᾱ
-μέδᾱ
-μέδη

: -μέδης < *-μέδᾱς < μέδ- του μέδω/μέδομαι + -ᾱς (επίθημα αρσενικού γένους). Ο ηλειακός τύπος Ἀριστομέδᾱρ παρουσιάζει το επίθημα -μέδ-ᾱρ, ρωτακισμένος τύπος ενός αμάρτυρου *-μέδᾱς όπου διατηρείται το ΙΕ μακρό ᾱ

''ηλειακός'' Κατηγορία:Ηλειακή διάλεκτος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -μέδης στο Βικιλεξικό

επίθημα αρσενικών ονομάτων

ἀνδρο- + -μέδης > Ἀνδρομέδης


-γλωσσος

-γλωσσος
-η
-ο
-γλωττος

: -γλωσσος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -γλωσσος → δείτε και τον όρο -γλωττος < γλῶσσα
:* για τον αριθμό γλωσσών που μιλά ο ομιλητής: θέμα γλωσσ- του γλώσσ(α) + -ος
:* για νεότερους όρους: λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία όπως από τη γαλλική -glosse, -glotte < αρχαία ελληνική -γλωσσος < γλῶσσα. Όπως ετερόγλωσσος < γαλλική hétéroglotte, ισόγλωσσο < γερμανική Isoglosse

-γλωττος

λογιότερη, σπάνια

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -γλωσσος στο Βικιλεξικό

-γλωσσος

Ἀρχαία ἑλληνικὴ

-γλωττος

Ἀρχαία ἑλληνικὴ

δεύτερο συνθετικό επιθέτων· συνήθως δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο:

απαντά ή υπάρχει στον αριθμό των γλωσσών που υποδηλώνει το πρώτο συνθετικό

με α΄ συνθετικό συνήθως απόλυτο αριθμητικό

μονόγλωσσος, δίγλωσσος, πολύγλωσσος

χαρακτηρίζεται από την ιδιότητα που συνεπάγεται το πρώτο συνθετικό

α. πρόσωπο που μιλάει κατά κάποιον τρόπο

γλυκόγλωσσος, κακόγλωσσος, πικρόγλωσσος

β. κείμενο ή κάτι συναφές

ελληνόγλωσσος, ξενόγλωσσος


-γλωσσος

-γλωσσος
-ος
-ον

: -γλωσσος < θέμα γλωσσ- του γλῶσσ(α) + -ος → δείτε και τον όρο -γλωττος (αττικός τύπος  < γλῶττ(α) + -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γλωσσος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων που αναφέρονται

στη γλώσσα (ως επικοινωνία), όπως στον αριθμό γλωσσών

δίγλωσσος, πολύγλωσσος

(Χρειάζεται επεξεργασία)


-ταγής

-ταγής
-ής
-ές

: -ταγής < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -ταγής. Μορφολογικά αναλύεται σε θέμα ταγ- του ρήματος τάσσω + κατάληξη -ής.

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ταγής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων που δηλώνει ότι τάσσονται, συμφωνούν και υπάγονται στη σημασία του πρώτου συνθετικού

ιδιοταγής, νομοταγής, ομοταγής


-ταγής

-ταγής
-ής
-ές

: -ταγής (ελληνιστική κοινή) < θέμα ταγ- του αρχαίου ρήματος τάσσω / τάττω + κατάληξη -ής

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ταγής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων που δηλώνει ότι τάσσονται, συμφωνούν και υπάγονται στη σημασία του πρώτου συνθετικού ή με τον τρόπο που ορίζει το πρώτο συνθετικό

ὁμοταγής, ἀνομοταγής, δευτεροταγής


-ῶς

: -ῶς < → λείπει η ετυμολογία
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ⇘ νέα ελληνικά: -ώς

χρησιμοποιείται για τον σχηματισμό επιρρημάτων

καλός --> καλῶς