-σις

: -σις < και μορφή -τις < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-tis
:* για θέμα με υπερωικό σύμφωνο ⟨κ, γ, χ⟩ + -σις > -ξις
:* για θέμα με χειλικό σύμφωνο ⟨π, β, φ⟩ + -σις > -ψις
:* και μορφή -(η)σις για σχηματισμούς θέμα+η+σις, όπως στο εἴδησις
: > -σις {(καθαρεύουσα) > στην κοινή νεοελληνική: -ση

μεταρηματικό επίθημα για τον σχηματισμό αφηρημένων και δραστικών θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν την ενέργεια

βάσις < βαίνω

συγκρίνετε με το νεοελληνικό -ση που δηλωνει ενέργεια ή αποτέλεσμα


-ξις

: -ξις < για θέμα με υπερωικό σύμφωνο ⟨κ, γ, χ⟩ + -σις > -ξις
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: -ξις (καθαρεύουσα) > στην κοινή νεοελληνική: -ξη

άλλη μορφή του -σις

διώκω, διωκ- + -σις > δίωξις


-ψις

: -ψις < για θέμα με χειλικό σύμφωνο ⟨π, β, φ⟩ + -σις > -ψις
: > -ψις ⇘ καθαρεύουσα: -ψις ⇘ νέα ελληνικά: -ψη

άλλη μορφή του -σις

ἐξαλείφω, αλειφ- + -σις > ἐξάλειψις


-gony

: -gony < αρχαία ελληνική -γονία < γίγνομαι


-ιον

: -ιον < αρχαία ελληνική -ιον, συχνά με υποκοριστική σημασία

Λέξεις της καθαρεύουσας με επίθημα -ιον στο Βικιλεξικό

Λέξεις της καθαρεύουσας με επίθημα -ίον στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -ίο

υποκοριστικό


-ιον

-ιον
-ίον
-ιν

: -ιον < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ιον, συχνά με υποκοριστική σημασία (όπως από την (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -ιον)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ιον στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ιν στο Βικιλεξικό

κατάληξη για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών

γελῶ > γέλιον

ἀγγαρεία > ἀγγάριον

κατάληξη για το σχηματισμό ουδέτερων [επίθημα|επιθημάτων]], συχνά υποκοριστικών

-άριον, -ίδιον

επίθημα, συνήθως στη μορφή -ιν

υποκοριστικό


-ιον

: -ιον: κλιτικός τύπος

ουδέτερο του -ιος


-ιον

: -ιον < ουδέτερο του -ιος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ιον στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ίον στο Βικιλεξικό

μετουσιαστικό, συχνά υποκοριστικό επίθημα

φρούριον

μεταρηματικό επίθημα

κυνηγῶ > κυνήγιον


-ο

: -ο < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ο < αρχαία ελληνική -ον

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών

μήλο


-ο

επίθημα σύνθετων ουδέτερων ουσιαστικών

άγριος + κουνάβι > αγριοκούναβο

επίθημα των ουδέτερων των επιθέτων

άγριο


-άρχης

-άρχης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -άρχης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -άρχης στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει πρόσωπο με εξουσία, πρόσωπο που προΐσταται ή είναι ιδιοκτήτης

περιφερειάρχης, γυμνασιάρχης, καταστηματάρχης


-άρχης

: -άρχης < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -άρχης

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άρχης στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει πρόσωπο με πολιτική ή στρατιωτική εξουσία

στρατοπεδάρχης, γειτονιάρχης


-άρχης

-άρχης < ἄρχ(ω) + -ης

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -άρχης στο Βικιλεξικό

τριηράρχης, γυμνασιάρχης (επικεφαλής γυμναστηρίου)

ο πληθυντικός σε -άρχαι όπως βοιωτάρχης, βοιωτάρχαι


-αρχος

: -αρχος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -αρχος

-άρχος

ιδιωματικό ή λογοτεχνικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -αρχος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό

αρσενικών (ή κοινού γένους) ουσιαστικών που δηλώνει πρόσωπο με εξουσία ή πρόσωπο που προΐσταται

μοίραρχος αρσενικό ή θηλυκό ναύαρχος, πλοίαρχος

φρούραρχος αρσενικό, φύλαρχος, χιλίαρχος

δεύτερο συνθετικό

που απαντά σε επίθετα που δηλώνουν αρχή, εξουσία όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό ή η πρωτότυπη λέξη ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

άναρχος, άναρχη, άναρχο

κυρίαρχος, κυρίαρχη, κυρίαρχο


-αρχος

: -αρχος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -αρχος → και δείτε τους όρους ἄρχος και -άρχος
: Ή < -άρχης με κατάληξη -ος. ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -αρχος στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άρχος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει πρόσωπο με εξουσία ή πρόσωπο που προΐσταται

δήμαρχος

ἐκκλησιάρχης > ἐκκλησίαρχος

άλλες μορφές: -αρχός

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που εκφράζουν αρχή, εξουσία όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό


-αρχος

: -αρχος < ἄρχ(ω) + -ος
: Ή, -άρχ(ης) + -ος ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -αρχος στο Βικιλεξικό

γυμνασίαρχος (επικεφαλής γυμναστηρίου)

ἑκατοντάρχης > ἑκατόνταρχος

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει την αρχή, την εξουσία όπως προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό ^((Χρειάζεται τεκμηρίωση…))

ἄναρχος

κυριαρχ(ία_ > (αναδρομικός σχηματισμός): κυρίαρχος


-ίδης

-ίδης
-ίδη
-ίδου

πατρωνυμικό επίθημα (ο γιος του …) σε ανδρικά επώνυμα

Ιωάννης > Ιωαννίδης

Γιάννης > Γιαννίδης


-ίδης

επίθημα επιστημονικών όρων που δηλώνει ένα μέλος που ανήκει σε ομάδα, οικογένεια ή βαθμίδα ιεραρχικής κλίμακας

: που ανήκει σε ομάδα αστέρων, διαττόντων αστέρων

βλέπουμε έναν Λεοντίδη σε μεγέθυνση φωτογραφίας με βροχή Λεοντιδών

: δηλώνει μέλος οικογένειας στη βοτανική, στη ζωολογία

Ταξινομικοί όροι - οικογένειες

όροι στον πληθυντικό -ίδες

όπως λανθανίδες


-ίδης

: -ίδης < -ίδᾱς πβ. Ἀτρείδᾱς, Κρονίδᾱς

κατάληξη πατρωνυμικών ουσιαστικών που δηλώνουν τον γιο αυτού που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη

Κρόνος, θέμα Κρον- > Κρονίδης: γιος του Κρόνου, πληθυντικός οἱ Κρονίδαι

Ἀτρεύς, θέμα Ἀτρε- > Ἀτρείδης: γιος του Ἀτρέως, πληθυντικός οἱ Ἀτρεῖδαι


-ωμα

: -ωμα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ωμα (για ρήματα που έληγαν σε -όω)) & (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία -oma < λατινική -oma

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών που δηλώνουν ασθένεια ή παθολογική κατάσταση στο σημείο ή με τον τρόπο που ορζίει η πρωτότυπη λέξη

καρκίνωμα, λίπωμα

αλλά και για άλλες λέξεις με τη σημασία: σχέση με, περιοχή, μέρος

αμάξωμα, γαλάκτωμα

άλλη μορφή του -μα (για ουδέτερα ουσιαστικά που προέρχονται από ρήματα σε -ώνω και δηλώνουν το αποτέλεσμα της ενέργειας του ρήματος)

ημερώ(νω) > ημέρωμα για θέμα με -ω(νω)

γίν(ομαι) > γίνωμα


-ωμα

: -ωμα < επαύξηση ω + κατάληξη -μα για ρήματα σε -όω
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: (για τους ιατρικούς όρους) ↷ διαγλωσσικοί όροι: -oma > -ωμα

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών από ρήματα σε -όω

δικαι(όω) > δικαίωμα

πληρ(όω) > πλήρωμα

και για ιατρικούς όρους

καρκίν(ος) > καρκίνωμα


-τήριον

: -τήριον < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -τήριον

-τήρι

όπως και νέα ελληνικά

επίθημα που δηλώνει
τόπο ή χώρο εργασίας, εγκατάσταση

μοναστήριον, βεστιοπρατήριον

επίθημα που δηλώνει
εργαλείο

σκαλιστήριον

επίθημα που δηλώνει
ενέργεια, πράξη


-τήριον

: -τήριον < -τήρ <
: < είτε από ουσιαστικά σε -τής
: < είτε απευθείας σε ρηματικό θέμα για δήλωση τόπου ή χώρου. Δείτε και -τήριος.

ἐργαστήριον, δικαστήριον

επίθημα που δηλώνει
εργαλείο

ελληνιστική σημασία

θεριστήριον


-αδόρος

: -αδόρος < (άμεσο δάνειο) βενετική -(a)dor + -ος < λατινική -(a)tor

μετουσιαστικό επίθημα που δηλώνει

κάποιον που καταπιάνεται με κατώτερες ή άνομες δραστηριότητες

κομπιναδόρος

κάποιον που είναι πολύ ικανός σε κάτι

μπαλαδόρος, ταβλαδόρος

κάποιον που ασκεί ένα επάγγελμα

πιτσαδόρος, στοκαδόρος

μηχάνημα ή εξάρτημα


-ποιία

: -ποιία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποιΐα < -ποιός < ποιέω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών, που δηλώνει

το χώρο (εργαστήριο, εργοστάσιο κ.ά.) παραγωγής του πρώτου συνθετικού

αρτοποιία, χαρτοποιία

τη γνώση ή την τεχνική για τη δημιουργία του πρώτου συνθετικού

γεφυροποιία, μελοποιία


-ποιία

: -ποιία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ποιΐα

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιία στο Βικιλεξικό

πυργοποιία


-νομία

: -νομία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -νομία αλλά και από το ελληνογενές (λόγιο δάνειο) γαλλική -nomie < αρχαία ελληνική -νομία

επιστήμη, επιστημονικό πεδίο ή γνώση του πρώτου συνθετικού

αστρονομία

δημόσια ή άλλη υπηρεσία που ασχολείται με το πρώτο συνθετικό

αστυνομία, αγορανομία

κατάσταση που έχει σχέση με τους νόμους και τους θεσμούς

ισονομία, ανομία


-νομία

: -νομία < νόμος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -νομία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών, που δηλώνει καταμερισμό, τακτοποίηση

ἀστρονομία


-gone

β' συνθετικό...

...ουσιαστικών που εκφράζουν πολύγωνα

pentagone, hexagone, heptagone, octogone, ennéagone, décagone, hendécagone, dodécagone

...επιθέτων που εκφράζουν κάποιο χαρακτηριστικό των γωνιών μιας γεωμετρικής μορφής

isogone, polygone, téragone, tétragone, trigone

...επιθέτων που εκφράζουν τη γένεση ή την προέλευση

archégone, oogone, épigone, sporogone


-ίς

: -ίς < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ίς (και -ις < -ις)
: -ίς (κατάληξη επιρρημάτων) < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ίς

-ίς ή -ις : κατάληξη λόγιων θηλυκών ουσιαστικών (όπως της καθαρεύουσας) από τα αρχαία ελληνικά

(αρχαία ελληνική) ἐλπίς > ελπίς > ελπίδα

(αρχαία ελληνική) Ὠκεανίς > > Ωκεανίδα

(καθαρεύουσα) λανθανίς, λανθανίδες > λανθανίδα, λανθανίδες (δημοτική) για όρους της χημείας

δείτε και → -ίδα (στη δημοτική)

-ίς : κατάληξη σύνθετων επιρρημάτων που προέρχονται από φράσεις

μεσονυχτίς (στο μέσο της νύχτας)


-ίς

: -ίς κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ίς

-ίς : κατάληξη επιρρημάτων

διχερίς (με τα δύο χέρια)

ἐξωλογίς (παράτολμα)

-ίς κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών

βολίς (αρχαία ελληνικά: βολίς)

δείτε και τα θηλυκά σε -σις


-ίς

: -ίς (και -ις) < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη τριτόκλιτων θηλυκών ουσιαστικών

αἰγίς, ἐλπίς

δείτε και -ῐς όπως ἀρθρῖτις, αἰγιαλῖτις, γενική -ίτιδος

δείτε τα νέα ελληνικά σε -ιδα, -ίδα

για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών από τα αντίστοιχα αρσενικά

Ὠκεανός - Ὠκεανίς

Βρισεύς - Βρισηΐς


-κολος

-κολος
-κόλος

: -κολος < αρχαία ελληνική -κολος

κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών

κατραμόκολος


-κολος

-κολος
-κόλος

: -κολος < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *kwlel (περιφέρομαι, ασχολούμαι, φροντίζω)

κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών

βουκόλος


-κόλος

-κόλος
-κολος

: -κόλος < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *kwlel (περιφέρομαι, ασχολούμαι, φροντίζω)

κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών

βουκόλος


-άδιον

: -άδιον < ουσιαστικό με θέμα που έληγε σε -αδ- + υποκοριστικό επίθημα -ιον. Αυτονομήθηκε και ως επέκταση σε άλλα ουσιαστικά ή και χωρίς υποκοριστική σημασία.
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ⇒ νέα ελληνικά: -άδιο, -άδι

υποκοριστικό επίθημα για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών

με υποκοριστική σημασία

ελληνιστική κοινή

λαμπάς (θέμα λαμπαδ-) > λαμπάδιον

λιβάς (λιβαδ-) > λιβάδιον

ή χωρίς υποκοριστική σημασία

ελληνιστική κοινή

σῆμα (σηματ-) > σημάδιον


-ούδι

# -ούδι < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούδιν < ελληνιστική κοινή -ούδιον < αρχαία ελληνική υποκοριστικό επίθημα -διον
# -ούδι < -ούδα + -ι

υποκοριστικό επίθημα ουδέτερων μετουσιαστικών ουσιαστικών (και χαϊδευτικό)

άγγελος > αγγελούδι, μυαλό > μυαλούδι > μυαλουδάκι

υποκοριστικό επίθημα ουδέτερων μεταρηματικών ουσιαστικών

βλογώ > βλογούδι, πελεκώ > πελεκούδι


-άκος

: -άκος < -άκ(ι) + -ος

επίθημα που χρησιμοποιείται για το σχηματισμό αρσενικών

υποκοριστικών μετουσιαστικών

υποκοριστικό

δρόμος > δρομάκος, Σπύρος > Σπυράκος

υποκοριστικών παράγωγων από επαγγελματικά (συχνά με μειωτική σημασία)

υποκοριστικό

δάσκαλος > δασκαλάκος

οικογενειακών ονομάτων, συνήθως μανιάτικης προέλευσης και ειδικότερα της λακωνικής Μάνης (Μέσα Μάνη και Ανατολική ή Προσηλιακή Μάνη)

※ Τα ονόματα πάνω στα μαγαζιά άλλαξαν για μια ακόμα φορά κ' η κατάληξη -έας της Έξω Μάνης γίνηκε εδώ [στην Αρεόπολη] -άκος: Κωστάκος, Χαμωδράκος, Μπακάκος, Ξανθάκος

Πάτρικ Λη Φέρμορ, Μάνη, μετάφραση από τα αγγλικά: Τζαννής Τζαννετάκης (Αθήνα: Κέδρος, 2007 [α΄ έκδ. 1972], ISBN 978-960-04-0864-5), σ. 87.

※ Τα εις -έας και εις -άκης είναι φύσει Μανιατάκης, | τα εις -έας και εις -άκος είναι πάντα Μανιατάκος | τα εις -όπουλος και –πούλος | είναι μπάσταρδος και μούλος

Μανιάτικο λαϊκό στιχούργημα. Παρατίθεται στο: Λευτέρης Αλεξάκης (διευθυντής ερευνών, Κέντρο Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών), «Μορφή και εξέλιξη των Μανιάτικων επωνύμων», mani.org.gr (2001)· πρόσβαση: 2021-09-12.


-άζω

: -άζω < -άζω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ιάζω στο Βικιλεξικό

μετουσιαστικό υποκοριστικό επίθημα


-άζω

: -άζω < → λείπει η ετυμολογία

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)


-ούλης

-ούλης
-ούλα
ο -ούλης
οι -ούληδες
του -ούλη
των -ούληδων
τον -ούλη
τους -ούληδες
-ούλη
-ούληδες

: -ούλης < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούλης < -ούλα + -ης

υποκοριστικό επίθημα με το οποίο σχηματίζονται μετουσιαστικά ουσιαστικά που δηλώνουν μια ιδιότητα

αδελφός > αδελφούλης


-ούλης

-ούλης
-ούλα
-ούλικο &
-ούλι
ο -ούλης
η -ούλα
το -ούλικο
του -ούλη
της -ούλας
του -ούλικου
τον -ούλη
τη(ν)
-ούλα
το -ούλικο
-ούλη
-ούλα
-ούλικο
οι -ούληδες
οι -ούλες
τα -ούλικα
των -ούληδων
των -ούλικων
τους -ούληδες
τις -ούλες
τα -ούλικα
-ούληδες
-ούλες
-ούλικα

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ούλης στο Βικιλεξικό

υποκοριστικό μετεπιθετικό επίθημα με το οποίο σχηματίζονται επίθετα

νόστιμος > νοστιμούλης


-cı

: -cı < (κληρονομημένο) οθωμανική τουρκική ـجی (-cı) < (κληρονομημένο) πρωτοτουρκική *-či.
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ↷ νέα ελληνικά: -τζής

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -cı στο Βικιλεξικό

-τζής, επίθημα για το σχηματισμό ουσιαστικών που δηλώνουν πρόσωπο με ιδιότητα σχετικά με αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

πρόσωπο με κάποιο επάγγελμα

boya > boyacı

πρόσωπο με μια ιδεολογία

sağ > sağcı

πρόσωπο που ενεργεί όπως ορίζει η πρωτότυπη λέξη

şarkı > şarkıcı

λάτρης, κάποιος που αγαπά ό,τι ορίζει η πρωτότυπη λέξη

baba (μπαμπάς) > babacı (μπαμπάκας)

δάσκαλος για ό,τι ορίζει η πρωτότυπη λέξη

kimya > kimyacı (αλλά επίσημο: kimya öğretmeni)


-ίδικος

-ίδικος
-ίδικη
/-ίδικια
-ίδικο
-ήδικος (transliteration)

: -ίδικος < -ήδικος < ουσιαστικά που το θέμα τους λήγει σε -ηδ- (+ -ες στον πληθυντικό) + -ικος και με ορθογραφική απλοποίηση η > ι

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ίδικος στο Βικιλεξικό

επίθημα με το οποίο παράγονται επίθετα που δηλώνουν ότι η παράγωγη λέξη έχει τα χαρακτηριστικά της πρωτότυπης

μερακλής, μερακλήδες > μερακλήδικος > μερακλίδικος


-ήδικος

-ήδικος
-ήδικη
/-ήδικια
-ήδικο

: -ήδικος < ουσιαστικά που το θέμα τους λήγει σε -ηδ- (+ -ες στον πληθυντικό) + -ικος → δείτε την απολοποιημένη γραφή -ίδικος

ετυμολογική γραφή του -ίδικος


-ίδικο

: -ίδικο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του -ίδικος

επίθημα ουδέτερων μετουσιαστικών ουσιαστικών που δηλώνει το κατάστημα στο οποίο μπορούμε να βρούμε ή ν' αγοράσουμε ό,τι δηλώνει η πρωτότυπη λέξη

παγωτατζής > παγωτατζίδικο, παλιατζής > παλιατζίδικο


-ήδικο

: -ήδικο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του -ήδικος

άλλη γραφή του -ίδικο

παλιατζής > παλιατζήδικο


-τζίδικος

-τζίδικος
-η
-ο

: -τζίδικος < -τζης + -ίδικος

επίθημα επιθέτων τα οποία δηλώνουν πως το προσδιοριζόμενο χαρακτηρίζεται από το αναφερόμενο στο πρώτο συνθετικό

ετοιματζίδικος, εφετζίδικος, τζαμπατζίδικος


-ατζίδικος

-ατζίδικος
-η
-ο

: -ατζίδικος < -ατζής + -ίδικος

-α‐τζί‐δι‐κος

άλλη μορφή του -τζίδικος


-αδάκι

: -αδάκι < -άδ(ι) + υποκοριστικό επίθημα -άκι (όπως πετράδι>πετραδάκι) ή < λέξεις που το θέμα τους λήγει σε -αδ- + -άκι (ντολμάδ+άκι) και επέκταση και σε άλλες (φτωχός>φτωχαδάκι)

επίθημα για το σχηματισμό ουδέτερων υποκοριστικών ουσιαστικών από ουσιαστικά ή επίθετα

υποκοριστικό

πέτρα > πετραδάκι, σαμπάχ > σαμπαχαδάκι

φτωχός > φτωχαδάκι


-siz

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -siz στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -sız

kafein (καφεΐνη) > kafeinsiz (χωρίς καφεΐνη)

edep (ευπρέπεια) > edepsiz (αυθάδης)


-lı

άλλη μορφή του -li

Azerbaycan > Azerbaycanlı


-li

ότι περιέχεται η έννοια του το α' συνθετικού

renk (χρώμα) > renkli (χρωματιστός)

kafein (καφεΐνη) > kafeinli (με καφεΐνη)

başarı (επιτυχία) > başarılı (επιτυχημένος)

yağmur (βροχή) > yağmurlu (βροχερός)

hoşgörü (ανεκτικότητα) > hoşgörülü (ανεκτικός)

προέλευση (από τόπο, πόλη)

dağ (βουνό) > dağlı (ορεσίβιος)

İstanbul > İstanbullu (Πολίτης, Πολίτισσα, από την Πόλη)


-atio

επίθημα που χρησιμοποιείται για το σχηματισμό λέξεων που δηλώνουν το αποτέλεσμα της ενέργειας του ρήματος

congrego > congregatio


-άδα

: -άδα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -άδα < αρχαία ελληνική -ας (από την αιτιατική -άδα, όπως ἀγελάς, «τήν ἀγελάδα»)
: για χυμούς, τρόφιμα < (άμεσο δάνειο) βενετική -ada

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -άδα στο Βικιλεξικό

επίθημα αφηρημένων μετεπιθετικών θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν μια ιδιότητα που έχει σχέση με αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

ζωηρός > ζωηράδα

επίθημα περιληπτικών θηλυκών ουσιαστικών που παράγονται από απόλυτα αριθμητικά

δέκα > δεκάδα

επίθημα μετουσιαστικών θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν χυμό ή φαγητό που παράγεται από την πρωτότυπη λέξη

πορτοκάλι > πορτοκαλάδα

επίθημα μετουσιαστικών θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν τη βόλτα με το όχημα που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη ή μια ευχάριστη δραστηριότητα

ποδήλατο > ποδηλατάδα, ρομάντζα > ρομαντζάδα

ζάλη > ζαλάδα


-άδα

: -άδα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ας (από την αιτιατική -άδα)

επίθημα αφηρημένων μετεπιθετικών θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν

μια ιδιότητα που έχει σχέση με αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

ἀσπρίλα > ἀσπριλάδα

βρόχος > βροχάδα (η παγίδα)

απόλυτα αριθμητικά

δέκα > δεκάς δεκάδα


-άδα

αιτιατική ενικού του -άς


-ής

: -ής < αρχαία ελληνική -ής (κατάληξη επιθέτων ή αρσενικών ουσιαστικών, ή κλιτικών τύπων)
:* για κατάληξη επιθέτων όπως «σταχτής» < (άμεσο δάνειο) τουρκική -i (-ι, -u, -ü)
:* για τα επιρρήματα < (ελληνιστική κοινή) ή μεσαιωνική κατάληξη -ῆς, γενική ενικού θηλυκών ουσιαστικών σε -ή που παλιότερα συντάσσονταν με προθέσεις
:*: ή γενική ενικού σε επιρρηματική χρήση για νεότερες λέξεις

-ής (και μορφή -ης)
αρσενικών ουσιαστικών

ποιητής (ισοσύλλαβων) μπαλωματής (ή ανισοσύλλαβων)

-ής (και μορφή -ης)

αρσενικών & θηλυκών λόγιων επιθέτων σε-ής, θηλυκό -ής, ουδέτερο -ές

συνεχής

κατάληξη επιθέτων αρσενικό -ής, θηλυκό -ιά, ουδέτερο -ί, δηλωτικά χρώματος

σταχτής

μόνον -ής
κατάληξη επιρρημάτων

καταγής (αρχαία ελληνική κατά γῆς: μέσα στη γη)

μισοτιμής (τιμή, γενική ενικού τιμής


-ής

-ής
-ης
κατάληξη

θηλυκό γενική ενικού του -ή (θηλυκών ουσιαστικών)

ψυχή > ψυχής


-ακός

-ακός
-ή
-ό
-ιακός

: -ακός < → λείπει η ετυμολογία


-ιακός

-ιακός
-ή
-ό
-ακός

: -ιακός < -ιος + αρχαία ελληνική -ακός

επίθημα σχηματισμού μετουσιαστικών επιθέτων σε -ιος ή ουσιαστικών που δηλώνουν ότι η παράγωγη λέξη...

...ανήκει στην πρωτότυπη ή προέρχεται απ' αυτή

Αίγυπτος > Αιγύπτιος> αιγυπτιακός

πανεπιστήμιο > πανεπιστημιακός

αντίσταση > αντιστασιακός

ταμίας > ταμιακός

...έχει κάποια χαρακτηριστικά της πρωτότυπης ή έχει σχέση μ' αυτή

ήλιος > ηλιακός

ζοχάδες > ζοχαδιακός


-πονία

: -πονία < -πόνος + -ία < αρχαία ελληνική πόνος

δεύτερο συνθετικό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών

υδροπονία, αεροπονία


-όεις

-όεις
-όεσσα
-όεν
-όεντες
-όεσσες
-όεντα

β' συνθετικό που εκφράζει μεγάλο αριθμό προς αυτό που σημαίνει το α' συνθετικό


-όεσσα

-όεσσα
του
-όεις


-όεν

-όεν
του
-όεις


-ίστας

-ίστας
-ίστρια
-ίστα

: -ίστας < (άμεσο δάνειο) ιταλική -ista + -ς < λατινικά -ista/-istes < αρχαία ελληνική -ιστής < -τής

επίθημα για το σχηματισμό μετουσιαστικών ουσιαστικών, που δηλώνουν το πρόσωπο...

...που παίζει το μουσικό όργανο που σημαίνει η πρωτότυπη λέξη

μπάσο > μπασίστας, πιάνο > πιανίστας

... που ασχολείται με το άθλημα που σημαίνει η πρωτότυπη λέξη

τένις > τενίστας

...ασκεί μια τέχνη

γραφίστας

... που έχει ένα χαρακτηριστικό ή μια ιδιότητα της πρωτότυπης λέξης

χιούμορ > χιουμορίστας


-αρχία

-αρχία < αρχαία ελληνική -αρχία

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -αρχία στο Βικιλεξικό

παραγωγικό επίθημα που σχηματίζει θηλυκά ουσιαστικά τα οποία δηλώνουν:

είδος πολιτεύματος

αναρχία
**: μοναρχία
**: ολιγαρχία

διοικητικό τμήμα και κατ' επέκταση το κτήριο που στεγάζεται

δημαρχία
**: νομαρχία

φιλοσοφικό σύστημα, συνήθως μεταφράσεις ξένων όρων


-ιδα

: -ιδα < αρχαία ελληνική -ις (για οδοντικόληκτα). Δείτε και -ίδα

επίθημα με το οποίο παράγονται θηλυκά ουσιαστικά από τα αντίστοιχα αρσενικά

προστάτης > προστάτιδα


-ci

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -ci στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -cı

deniz (θάλασσα) > denizci (ναύτης)


-çi

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -çi στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -cı

güreş (η πάλη) > güreşçi (ο παλαιστής)

çiçek (το λουλούδι, άνθος) > çiçekçi (ο ανθοπώλης)


-çı

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -çı στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -cı

balık (ψάρι) > balıkçı (ψαράς)


-άριος

: -άριος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -άριος < λατινική -arius. Δείτε και -άρης

επίθημα μετουσιαστικών αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει κάποιο πρόσωπο με επάγγελμα σχετικό με την πρωτότυπη λέξη

πεζικό > πεζικάριος

αποθήκη > αποθηκάριος

(σε παλιές λέξεις)

λατινικά: Ianuarius > ελληνιστική κοινή: Ἰανουάριος > νέα ελληνικά: Ιανουάριος
*:: λατινικά: legionarius > ελληνιστική κοινή: λεγιωνάριος > νέα ελληνικά: λεγεωνάριος

(και ως νεολογισμός) πληροφορική > πληροφορικάριος (κατά το πεζικάριος)


-τρα

: -τρα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -τρα < αρχαία ελληνική -τρια με αποβολή του ημιφώνου ανάμεσα σε [ɾ] και φωνήεν

επίθημα παραγωγής θηλυκών ουσιαστικών, που δηλώνουν ιδιότητα ή επάγγελμα, δραστηριότητα (συχνά σε οικείο ή λογοτενικό ύφος)

είτε από αρσενικά σε -τής

ζωοδότης > (ζωοδότρια) > ζωοδότρα

υφαίνω > υφαντής > υφάντρια > υφάντρα

είτε απευθείας από ρήμα

μαγεύω > μαγεύτρα

επίθημα παραγωγής θηλυκών μεταρηματικών ουσιαστικών που δηλώνουν αντικείμενο ή συσκευή σχετικά με τη σημασία του ρήματος

κρεμάω > κρεμάστρα


-τρα

: -τρα < αρχαία ελληνική -τρα, πληθυντικός αριθμός του -τρον

επίθημα παραγωγής ουδέτερων μεταρηματικών ουσιαστικών στον πληθυντικό που δηλώνουν χρηματικό ποσό σχετικό με τη σημασία του ρήματος

διδάσκω > δίδακτρα


-τρα

: -τρα: κλιτικός τύπος

ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού του -τρο

το στέγαστρο - τα στέγαστρα


-ίστρα

άλλη μορφή του -τρα


-ούλιακας

: -ούλιακας σύνθετο επίθημα < -ούλι + -ακας

επίθημα στην κατάληξη λέξεων κυρίως μειωτικών, υβριστικών ή αργκό, ώστε να μεγεθύνει και να επιτείνει ακόμα περισσότερο την αρνητική έννοιά τους

στραβούλιακας (στραβός)

μπεκρούλιακας (μπεκρής)

χαζούλιακας (χαζός)


-ιάρης

-ιάρης
-άρης

: -ιάρης < μεσαιωνικό επίθημα < ελληνιστικό -άριος

στην κατάληξη ουσιαστικών για την παραγωγή επιθέτων (-ιάρης, -ιάρα, -ιάρικο) που δείχνουν ότι η ιδιότητα του ουσιαστικού είναι ιδιαίτερα συνήθης ή μόνιμη στο άτομο

ζηλιάρης (ζήλια)

στην κατάληξη ουσιαστικών για την παραγωγή ουσιαστικών που συχνά δηλώνουν επάγγελμα

μεροκαματιάρης (μεροκάματο)

σκουπιδιάρης (σκουπίδια)

ταβερνιάρης (ταβέρνα) σε αυτήν την περίπτωση κατά τα εις -άρης και -αρης (αγελαδάρης, φούρναρης)

στην κατάληξη λέξεων κυρίως μειωτικών, υβριστικών ή πάντως ως επί το πλείστον αργκό, ώστε να μεγεθύνει και να επιτείνει ακόμα περισσότερο την αρνητική έννοιά τους

κιτρινιάρης (κίτρινος)

κασιδιάρης (κασίδα)

χλεμπονιάρης (χλεμπόνα)

χτικιάρης (χτικιό, υβριστικό αλλά και ο φυματικός παλιότερα)

στην κατάληξη ουσιαστικών για την παραγωγή επιθέτων που δείχνουν ότι κάποιος έχει την ιδιότητα του ουσιαστικού σε μόνιμο και υπερβολικό βαθμό, όχι πάντα υβριστικά ή μειωτικά

λυπησιάρης (λύπη - δε λυπάται τους άλλους ευκαιριακά και τους λυπάται πολύ)

ταξιδιάρης (ταξίδι - ταξιδεύει συχνά, του αρέσουν τα ταξίδια)

αρρωστιάρης (αρρώστια -αρρωσταίνει συχνά)

βρωμιάρης (βρώμα - το βρώμικος μπορεί να συνιστά προσωρινή ιδιότητα)

σε -άρης, για σχηματισμό ουσιαστικών επαγγελματικών

γελαδάρης, γελαδάρισσα, περιβολάρης, περιβολάρισσα

σε -άρης για σχηματισμό επιθέτων ηλικιακών, αλλά όχι μόνον

δεκαεξάρης, δεκαεξάρα, δεκαοξάρικο

σαραντάρης, σαραντάρα

διακοσάρα λάμπα, κατοστάρης δρομέας (των 100 μ.)

σε -άρης (και -αράς) για σχηματισμό επιθέτων που δείχνουν ότι κάποιος έχει έντονη την ιδιότητα του ουσιαστικού ή που θέλει να δείξει την ειδική ιδιότητα που ενδιαφέρει αυτήν τη στιγμή

πεισματάρης, πεισματάρα, δουλευταράς, δουλευταρού

νοικάρης, νοικάρα


-ιάρα

: -ιάρα < μεσαιωνικό επίθημα

επίθημα θηλυκών σε ορισμένα επίθετα και ουσιαστικά σε -ιάρης

ζηλιάρα, χτικιάρα, βρωμιάρα


-ιάρικο

: -ιάρικο < μεσαιωνικό επίθημα

επίθημα ουδετέρων σε ορισμένα επίθετα και ουσιαστικά σε -ιάρης

ζηλιάρικο

βυζανιάρικο


-gène

Γαλλικές λέξεις με επίθημα -gène στο Βικιλεξικό

-γενής, -γόνος, -γόνο


-arius

επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων από ουσιαστικά ή αριθμητικά

μετουσιαστικό επίθημα για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνουν πωλητή, τεχνίτη κ.λπ.

μόνο αρσενικό


-σύλλαβος

-σύλλαβος
-η
-ο

: -σύλλαβος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -σύλλαβος. Αναλύεται σε συλλαβ(ή) + -ος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -σύλλαβος στο Βικιλεξικό

παραγωγικό επίθημα για το σχηματισμό επιθέτων τα οποία δείχνουν

από πόσες συλλαβές αποτελείται μία λέξη

δισύλλαβος

ή ένας στίχος ποιήματος

δεκαπεντασύλλαβος


-σύλλαβος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -σύλλαβος στο Βικιλεξικό

επίθημα επιθέτων που δηλώνει από πόσες συλλαβές αποτελείται μια λέξη ή ένας στίχος

ὀκτωσύλλαβος

ὀλιγοσύλλαβος


-σύλλαβος

-σύλλαβος
-η
-ον

: -σύλλαβος < συλλαβ(ή) + -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -σύλλαβος στο Βικιλεξικό

επίθημα για επίθετα το πρώτο συνθετικό προσδιορίζει

την ποσότητα των συλλαβών σε μια λέξη ή ένας στίχος

ἐννεασύλλαβος

ὀλιγοσύλλαβος

τον χαρακτήρας ή την ιδιότητα των συλλαβών

βραχυσύλλαβος


-ιανός

-ιανός
-ή
-ό

: -ιανός < → λείπει η ετυμολογία

παραγωγική κατάληξη πατριδωνυμικών ονομάτων

Ψαρά > Ψαριανός

Πάρος > Παριανός

Καλαμάτα > Καλαματιανός


-άρης

-άρης
σε
-άρα
ο -άρης
οι -άρηδες
του -άρη
των -άρηδων
τον -άρη
τους -άρηδες
-άρη
-άρηδες
ο -άρης
η -άρα
το -άρικο
του -άρη
της -άρας
του -άρικου
τον -άρη
τη(ν)
-άρα
το -άρικο
-άρη
-άρα
-άρικο
οι -άρηδες
οι -άρες
τα -άρικα
των -άρηδων
των -άρικων
τους -άρηδες
τις -άρες
τα -άρικα
-άρηδες
-άρες
-άρικα

: -άρης < μεσαιωνική ελληνική -άρης < ελληνιστική κοινή -άριος < λατινική -arius

παραγωγικό επίθημα που δημιουργεί από αριθμό ουσιαστικά που αναφέρονται σε:

πρόσωπο συγκεκριμένης ηλικίας (π.χ. 25άρης, 40άρης)

πρόσωπο που έχει προβλέψει σωστά συγκεκριμένο αριθμό επιτυχιών σε τυχερά παιχνίδια (π.χ. δεκατριάρης)

αθλητή συγκεκριμένων αποστάσεων σε αγωνίσματα δρόμου (400άρης) ή για σειρά κατάταξης στο ποδόσφαιρο

παραγωγικό επίθημα που δημιουργεί ουσιαστικά τα οποία αποδίδουν κάποια ιδιότητα σε μεγάλο βαθμό

παραπονιάρης, γκρινιάρης, αλανιάρης, ναζιάρης


-ουργός

: -ουργός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ουργός < ἔργον
: για όρους του 17ου, 18ου, 19ου αιώνα από τα γαλλικά < γαλλικά -ateur (αρσενικό), -atrice (θηλυκό) < λατινικά -tor

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ουργός στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό μετουσιαστικών αρσενικών ή θηλυκών που δηλώνουν

το πρόσωπο που έχει ως επάγγελμα ή ασχολία ή αντικείμενο αυτό που σημαίνει το πρώτο συνθετικό

ξύλο > ξυλουργός

ιερό > ιερουργός

δράμα > δραματουργός (που συγγράφει δραματικά ή γενικά θεατρικά έργα)

μουσική > μουσουργός (ο συνθέτης, ο συνθέτων μουσικής)

λεπτός/λεπτότητα > λεπτουργός (που δημιουργεί λεπτά χειροτεχνήματα)

ταχυδακτυλουργός: ταχύς + δάχτυλο + ουργός απόδοση του γαλλικού prestidigitateur

το πρόσωπο ή τον παράγοντα-μέσον που οι ενέργειές του ή η λειτουργία του έχουν ως αποτέλεσμα το πρώτο συνθετικό

θαύμα > θαυματουργός (π.χ. θαυματουργό νερό)

γένεση > γενεσιουργός (που προκαλεί την γένεση, π.χ. γενεσιουργός αιτία, παράγοντας)

εξαίρεση: αγαθό > αγαθοεργός (που κάνει κάτι για το αγαθό)

ότι κάποιος εργάζεται για χάρη του πρώτου συνθετικού

λειτουργός (λαός και έργο: που εργάζεται για το λαό)

υπουργός (που εργάζεται υπό τις εντολές κάποιου άλλου, άρα για τον άλλο)

υπουργός στην πολιτική (εννοείτο η λέξη λαός, εκείνος που εργάζεται υπό τον λαό, για τον λαό)

πρωθυπουργός (ο πρώτος μεταξύ των υπουργών, δηλαδή από εκείνους που εργάζονται για το λαό)


-ύδριο

: -ύδριο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ύδριον < ὕδωρ (ὑδρ-) + -ιον

λόγιο υποκοριστικό επίθημα μετουσιαστικών ουσιαστικών

ναός > ναΰδριο


-ύδριον

: -ύδριον < ὕδωρ (ὑδρ-) + -ιον

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ύδριον στο Βικιλεξικό

λόγιο υποκοριστικό επίθημα μετουσιαστικών ουσιαστικών: -ύδριο

λόγος > λογύδριον


-αγωγός

: -αγωγός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -αγωγός < ἄγω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -αγωγός στο Βικιλεξικό

β′ συνθετικό λέξεων που δηλώνουν αγωγό ο οποίος μεταφέρει συνήθως υγρό ή αέριο

υδραγωγός, πετρελαιαγωγός

β′ συνθετικό λέξεων που δηλώνουν άτομο που καθοδηγεί

παιδαγωγός, νηπιαγωγός


-γράφημα

: -γράφημα < αρχαία ελληνική -γράφημα < γράφω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -γράφημα στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό λέξεων ουδετέρων ουσιαστικών...

...που δηλώνουν το είδος του γραπτού λόγου που αναφέρεται το α' συνθετικό

ευθυμογράφημα

...κάποιο είδος ιατρικής εξέτασης

καρδιογράφημα

...κάποια γραφική παράσταση

φασματογράφημα


-γράφημα

: -γράφημα < γράφω • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γράφημα στο Βικιλεξικό

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)


-άκιας

: -άκιας < -άκια, πληθυντικός αριθμός του -άκι + -ς

επίθημα αρσενικών ουσιαστικών με μειωτική ή απαξιωτική σημασία

που παράγονται από επίθετα, ουσιαστικά

έξυπνος > εξυπνάκιας

κόρτε > κορτάκιας

στον προφορικό λόγο, και από ρήματα

περιμένω > περιμενάκιας


-ύλλιο

: -ύλλιο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ύλλιον

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ύλλιο στο Βικιλεξικό

επίθημα ουδετέρων ουσιαστικών με (συνήθως) υποκοριστική σημασία

αλσύλλιο, δενδρύλλιο, ειδύλλιο


-δρόμος

: -δρόμος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -δρομος < δρόμος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -δρόμος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών που σημαίνουν τον αθλητή που τρέχει σε αγώνα σχετικό με αυτό που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

αρματοδρόμος

χιονοδρόμος


-δρόμος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -δρόμος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών ή επιθέτων που χαρακτηρίζει κάποιον που τρέχει σε αγώνα ή με τον τρόπο που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

ἀστεροδρόμος

γοργοδρόμος


-δρόμος

: -δρόμος < δρόμος (αγώνας δρόμου)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -δρόμος στο Βικιλεξικό

σταδιοδρόμος (αρσενικό ρουσιαστικό)

ὁπλιτοδρόμος (ελληνιστικό επίθετο)


-γράφος

-γράφος
-γραφος

: -γράφος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -γράφος < αρχαία ελληνική γράφω. Για τους σύγχρονους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία -graph (λόγιο δάνειο) αγγλική -graph ή γαλλική -graphe < νεολατινική -graphus

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -γράφος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών που δηλώνει

που (συγ)γράφει ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό

αρθρογράφος

επιστήμονα ή ειδικό σ’ ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό

λεξικογράφος

καλλιτέχνη ή ειδικό που ασχολείται με ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό

αγιογράφος

που γράφει κατά τον τρόπο που δηλώνεται στο πρώτο συνθετικό

ορθογράφος

όργανο, συσκευή που καταγράφει αυτό που δηλώνεται στο πρώτο συνθετικό (ιδίως για την ιατρική)

σεισμογράφος

καρδιογράφος


-γράφος

: -γράφος (ελληνιστική κοινή) < αρχαία ελληνική γράφ(ω) + -ος

-γραφος Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γραφος στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γράφος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών που δηλώνει κάποιον που (συγ)γράφει ό,τι δηλώνει ή με τον τρόπο που δηλώνει το α’ συνθετικό

ελληνιστική κοινή

ἱστοριογράφος

ὀρθογράφος


-φωνος

-φωνος
-η
-ο

: -φωνος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φωνος < φων(ή) + -ος
: για σύγχρνους όρους < διαγλωσσικοί όροι -phone

δεύτερο συνθετικό επιθέτων ή ουσιαστικοποιημένων επιθέτων

που χαρακτηρίζει άτομα με μητρική γλώσσα ή κύρια γλώσσα όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό ανεξάρτητα από την καταγωγή τους

γαλλόφωνος, αραβόφωνος

συγκρίνετε με το -γλωσσος

που αναφέρονται σε χαρακτηρισμό φωνής όπως δηλώνεται στο πρώτο συνθετικό

υψίφωνος (για ποιότητα φωνής)

λαρυγγόφωνος (όρος φωνολογίας)


-φωνος

: -φωνος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -φωνος < φων(ή) + -ος

βροντόφωνος


-φωνος

-φωνος
-ος
-ον

: -φωνος < φων(ή) + -ος

δύσφωνος


-στάτης

: -στάτης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -στάτης < -στάσις < ἵσταμαι και (λόγιο δάνειο) διεθνής ορολογία -stat

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

σημείο στερέωσης αντικειμένων

βιβλιοστάτης, φανοστάτης

όργανο το οποίο ρυθμίζει τη λειτουργία κάποιας συσκευής

θερμοστάτης, ροοστάτης, υδροστάτης

άτομο το οποίο στέκεται σε κάποιον ή κοντά σε αυτόν

παραστάτης, συμπαραστάτης


-φάγος

-φάγος
-ος /
-α
-ο

: -φάγος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φάγος < ἔφαγον, αόριστος β' τού ἐσθίω (ενίοτε ο δανεισμός έγινε μέσω ξένης γλώσσας: εντομοφάγος < γαλλικά entomophage) Διαφορετικό το -φαγος.

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φάγος στο Βικιλεξικό

β’ συνθετικό επιθέτων που δηλώνουν ζώα που τα χαρακτηρίζει κάποιο είδος τροφής

φυτοφάγος, σαρκοφάγος

β’ συνθετικό επιθέτων που δηλώνουν κάποιον που του αρέσει να καταναλώνει ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό κυριολεκτικά ή μεταφορικά

ψαροφάγος, βιβλιοφάγος

β’ συνθετικό ουσιαστικών που χαρακτηρίζουν κάποιο(ν) από το είδος ή τον τρόπο της τροφής του

μελισσοφάγος, αμετροφάγος


-δοσία

: -δοσία < αρχαία ελληνική -δοσία < -δότης < δίδωμι

β’ συνθετικό αφηρημένων ουσιαστικών που εκφράζουν δόσιμο αυτού που δηλώνει το α’ συνθετικό

μειοδοσία


-δοτώ

-δοτώ
-δοτούσα
-δότησα
-δοτούμαι
-δοτήθηκα
-δοτημένος
-δοτώ
-δοτούσα
θα -δοτώ
να -δοτώ
-δοτώντας
-δοτείς
-δοτούσες
θα -δοτείς
να -δοτείς
-δοτεί
-δοτούσε
θα -δοτεί
να -δοτεί
-δοτούμε
-δοτούσαμε
θα -δοτούμε
να -δοτούμε
-δοτείτε
-δοτούσατε
θα -δοτείτε
να -δοτείτε
-δοτείτε
-δοτούν(ε)
-δοτούσαν(ε)
θα -δοτούν(ε)
να -δοτούν(ε)
-δότησα
θα -δοτήσω
να -δοτήσω
-δοτήσει
-δότησες
θα -δοτήσεις
να -δοτήσεις
-δότησε
-δότησε
θα -δοτήσει
να -δοτήσει
-δοτήσαμε
θα -δοτήσουμε
να -δοτήσουμε
-δοτήσατε
θα -δοτήσετε
να -δοτήσετε
-δοτήστε
-δότησαν
-δοτήσαν(ε)
θα -δοτήσουν(ε)
να -δοτήσουν(ε)
έχω -δοτήσει
είχα -δοτήσει
θα έχω -δοτήσει
να έχω -δοτήσει
έχεις -δοτήσει
είχες -δοτήσει
θα έχεις -δοτήσει
να έχεις -δοτήσει
έχει -δοτήσει
είχε -δοτήσει
θα έχει -δοτήσει
να έχει -δοτήσει
έχουμε -δοτήσει
είχαμε -δοτήσει
θα έχουμε -δοτήσει
να έχουμε -δοτήσει
έχετε -δοτήσει
είχατε -δοτήσει
θα έχετε -δοτήσει
να έχετε -δοτήσει
έχουν -δοτήσει
είχαν -δοτήσει
θα έχουν -δοτήσει
να έχουν -δοτήσει
-δοτούμαι
-δοτούμουν
θα -δοτούμαι
να -δοτούμαι
-δοτούμενος
-δοτείσαι
-δοτούσουν
θα -δοτείσαι
να -δοτείσαι
-δοτείται
-δοτούνταν
θα -δοτείται
να -δοτείται
-δοτούμαστε
-δοτούμασταν
-δοτούμαστε
θα -δοτούμαστε
να -δοτούμαστε
-δοτείστε
-δοτούσασταν
-δοτούσαστε
θα -δοτείστε
να -δοτείστε
-δοτείστε
-δοτούνται
-δοτούνταν
θα -δοτούνται
να -δοτούνται
-δοτήθηκα
θα -δοτηθώ
να -δοτηθώ
-δοτηθεί
-δοτήθηκες
θα -δοτηθείς
να -δοτηθείς
-δοτήσου
-δοτήθηκε
θα -δοτηθεί
να -δοτηθεί
-δοτηθήκαμε
θα -δοτηθούμε
να -δοτηθούμε
-δοτηθήκατε
θα -δοτηθείτε
να -δοτηθείτε
-δοτηθείτε
-δοτήθηκαν
-δοτηθήκαν(ε)
θα -δοτηθούν(ε)
να -δοτηθούν(ε)
έχω -δοτηθεί
είχα -δοτηθεί
θα έχω -δοτηθεί
να έχω -δοτηθεί
-δοτημένος
έχεις -δοτηθεί
είχες -δοτηθεί
θα έχεις -δοτηθεί
να έχεις -δοτηθεί
έχει -δοτηθεί
είχε -δοτηθεί
θα έχει -δοτηθεί
να έχει -δοτηθεί
έχουμε -δοτηθεί
είχαμε -δοτηθεί
θα έχουμε -δοτηθεί
να έχουμε -δοτηθεί
έχετε -δοτηθεί
είχατε -δοτηθεί
θα έχετε -δοτηθεί
να έχετε -δοτηθεί
έχουν -δοτηθεί
είχαν -δοτηθεί
θα έχουν -δοτηθεί
να έχουν -δοτηθεί

: -δοτώ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -δοτῶ (κλίση -έω) < -δότης - για το θέμα και τη ρίζα → δείτε το αρχαίο δίδωμι και το νεοελληνικό δίνω

δεύτερο συνθετικό ρημάτων που δηλώνουν το δόσιμο όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

μειοδοτώ, μισθοδοτώ


-όπουλο

-όπουλο
-πουλο
-οπούλα

: -όπουλο < προσθήκη -ό- στο κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική -πουλον / -πουλο < όψιμη ελληνιστική κοινή ποῦλος / ποῦλλος (νεοσσός) < λατινική pullus. Συγγενικό το πῶλος (αρχαία ελληνικά) Δείτε και πουλί.

-πουλο αρχοντό'''πουλο'''

και αναλύσεις όπως

-πουλλο

παλιότερη γραφή:

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -οπούλα στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -όπουλος στο Βικιλεξικό

υποκοριστικό επίθημα για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών από ουσιαστικά. Δηλώνει

πατρογονικό υποκοριστικό αρσενικών ουσιαστικών

για μικρής ηλικίας γιο αυτού που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

άρχοντας > αρχοντόπουλο ή αρχοντόπουλο, βασιλιάς > βασιλόπουλο, δάσκαλος > δασκαλόπουλο

για μικρής ηλικίας κορίτσι

κορίτσι > κοριτσόπουλο

δηλώνει γένος αρσενικό ή θηλυκό για παιδιά αυτού που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

στον πληθυντικό

αρχοντόπουλα (γιοι και κόρες)

το μικρό ζώου

αετός > αετόπουλο, κότα > κοτόπουλο

με τα χαρακτηριστικά ή την επαγγελματική ιδιότητα της πρωτότυπης λέξης

βοσκός > βοσκόπουλο, επαρχιώτης > επαρχιωτόπουλο

πατριδωνυμικό υποκοριστικό

Έλληνας > ελληνόπουλο, Κρητικός > κρητικόπουλο


-όπουλο

-όπουλο
-όπουλον
-όπουλλον

υποκοριστικό -ό- + -πουλο

γουρουνόπουλο


-τόμος

: -τόμος < τέμνω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -τόμος στο Βικιλεξικό

β' συνθετικό ουσιαστικών που σημαίνουν τον άνθρωπο ή το εργαλείο που τέμνει / κόβει κάτι


-elle

: -elle < λατινική -ell, θηλυκό του -ellus

επίθημα που χρησιμοποιείται για τον σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών, ενίοτε με υποκοριστική σημασία


-κλινος

-κλινος
-η
-ο

: -κλινος < κλίνη

παραγωγικό επίθημα που δημιουργεί επίθετα, ως δεύτερο συνθετικό, τα οποία προσδιορίζουν χώρο ο οποίος περιέχει τόσα κρεβάτια όσα δηλώνει το πρώτο συνθετικό


-στεφής

-στεφής
-ής
-ές

-στεφής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -στεφής < στέφος (στεφάνι, στέμμα)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -στεφής στο Βικιλεξικό

-στέφανος

και το ποιητικό

δεύτερο συνθετικό λόγιων επιθέτων που φανερώνουν πως το προσδιοριζόμενο στέφεται, πλαισιώνεται από ό,τι δηλώνει το α΄ συνθετικό -λέξεις που πλέον αποδίδονται συχνά στη νεοελληνική με β΄συνθετικό τη μετοχή στεφανωμένος ή εστεμμένος, περιφραστικά ή με ρηματικά επίθετα από τη ρίζα του στέφω

δαφνοστεφής (δαφνοστεφανωμένος)


-στεφής

-στεφής
-ής
-ές

-στεφής < στέφ(ος) (στεφάνι, στέμμα) + -ής

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -στεφής στο Βικιλεξικό

στεφανωμένος


-σκεπής

-σκεπής
-ής
-ές

: -σκεπής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σκεπής < σκέπω

β′ συνθετικό επιθέτων τα οποία αναφέρονται σε κάτι σκεπασμένο ή καλυμμένο

θαμνοσκεπής, νεφοσκεπής, χιονοσκεπής


-ούρα

: -ούρα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούρα κατ' αναλογία προς λατινικές ή ιταλικές λέξεις που έληγαν σε -ura

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ούρα στο Βικιλεξικό

επίθημα σε επίθετα ή ρήματα για την παραγωγή κυρίως αφηρημένων λαϊκότροπων ουσιαστικών που δεν υπήρχαν αντίστοιχά τους ή για να αντικατασταθούν τα υπάρχοντα

θολός > θολούρα, καυτός > καούρα, κάψα > καψούρα

κάζο > καζούρα, λιγώνω > λιγούρα

χάνω (από τον αόριστο έχασα) > χασούρα

αγιασμός > αγιαστούρα

σημάδι > σημαδούρα

μεσαιωνική ανεμοδούριν > ανεμοδούρα (ίσως κατ' αναλογία προς το σημαδούρα)

τρώω, αόρ. έφαγα > φαγούρα

μεγεθυντικό η επιτατικό επίθημα για την παραγωγή σχετικά κακόσημων ουσιαστικών με την έννοια της υπερβολής

ελληνικά > ελληνικούρα, λαϊκό > λαϊκούρα, μαλλί > μαλλούρα

παλιατζής > παλιατζούρα

χαρτί > χαρτούρα

χαιρετώ > χαιρετούρα,

ανακάτεμα ή ανακάτωσα (αόριστος του ανακατώνω) > ανακατωσούρα


-ούρα

: -ούρα < αναλογικά προς τη λατινική -ura ή την ιταλική -ura

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ούρα στο Βικιλεξικό

όπως και η νεοελληνική -ούρα

βαβούρα

κομματούρα


-χρονος

-χρονος
-η
-ο

: -χρονος < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -χρονος < χρόνος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -χρονος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για τη δημιουργία επιθέτων που αναφέρονται σε αριθμητικό και δείχνουν

πρόσωπο το οποίο έχει την ηλικία του πρώτου συνθετικού

δεκάχρονος, δίχρονος

κάποιον ή κάτι που διαρκεί όσα χρόνια δηλώνει το πρώτο συνθετικό

τρίχρονος

κάτι που εκτελείται ή λειτουργεί σε όσους χρόνους ή βήματα δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ισόχρονος, ταυτόχρονος


-λάτρισσα

: -λάτρισσα < -λάτρης + κατάληξη θηλυκού -ισσα < (ελληνιστική κοινή) < αρχαία ελληνική λατρεύω (σε κάποιες περιπτώσεις (μεταφραστικό δάνειο) αγγλικά -later ή γαλλικά -lâtre)

θηλυκό του -λάτρης


-δρόμιο

: -δρόμιο < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -δρόμιον < αρχαία ελληνική -δρόμιος < δρόμος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -δρόμιο στο Βικιλεξικό

β΄ συνθετικό λέξεων που δηλώνουν κάποιο είδος δρόμου που εξυπηρετεί την κίνηση αυτών που δηλώνει το α΄ συνθετικό

πεζοδρόμιο

β΄ συνθετικό λέξεων που δηλώνουν ένα σύνολο εγκαταστάσεων με διάδρομο προσγείωσης και απογείωσης

αεροδρόμιο, κοσμοδρόμιο

β΄ συνθετικό λέξεων που δηλώνουν ένα σύνολο αθλητικών εγκαταστάσεων σχετικών με αυτό που δηλώνει το α΄ συνθετικό

παγοδρόμιο, ποδηλατοδρόμιο


-λογώ

-λογώ
-λογούμαι
-λογιέμαι

: -λογώ < αρχαία ελληνική -λογῶ < -λόγος

β’ συνθετικό σύνθετων ρημάτων που δηλώνουν

ότι λέγεται αυτό που δείχνει το α’ συνθετικό ή υπάρχουν σχετικές αναφορές

υμνολογώ, ηθικολογώ

ότι κάποιος μαζεύει ό,τι δείχνει το α’ συνθετικό

στρατολογώ, κορφολογώ

ότι επαναλαμβάνεται ό,τι δείχνει το α’ συνθετικό

χαϊδολογώ

ότι γίνεται αυτό που δηλώνει το α συνθετικό ή με τον τρόπο του α’ συνθετικού

προχειρολογώ


-λογούμαι

παθητική φωνή του ρήματος -λογώ


-λογιέμαι

άλλη μορφή του -λογούμαι


-λογῶ

: -λογῶ < -λόγος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -λογῶ στο Βικιλεξικό


-ένιος

: -ένιος < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ένιος < αρχαία ελληνική -έϊνος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ένιος στο Βικιλεξικό

Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη

Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής

Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα

παραγωγικό επίθημα σχηματισμού επιθέτων που φανερώνουν ότι το προσδιοριζόμενο:

είναι κατασκευασμένο από το υλικό του θέματος

σίδερο > σιδερένιος

έχει το χρώμα του υλικού του θέματος

μέλι > μελένιος

χρυσάφι > χρυσαφένιος

κεχριμπάρι > κεχριμπαρένιος


-ένιος

: -ένιος < αρχαία ελληνική -έϊνος μετουσιαστικό επίθημα, δηλωτικό ύλης, με συνίζηση για την αποφυγή της χασμωδίας

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ένιος στο Βικιλεξικό

παραγωγικό επίθημα σχηματισμού επιθέτων που φανερώνουν ότι το προσδιοριζόμενο είναι κατασκευασμένο από το υλικό του θέματος

καρυδένιος, βελουδοκαμουχένιος


-ka

δημιουργεί υποκοριστικά γένους θηλυκού

υποκοριστικό

δημιουργεί θηλυκά ουσιαστικά από το αντίστοιχο αρσενικό


-ka

δημιουργεί υποκοριστικά γένους θηλυκού

υποκοριστικό


-ka

δημιουργεί υποκοριστικά γένους θηλυκού

υποκοριστικό


-κομώ

: -κομώ < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -κομῶ < αρχαία ελληνική -κομῶ < κομέω / κομῶ

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -κομώ στο Βικιλεξικό

β’ συνθετικό ρημάτων που δηλώνει ότι…

…κάποιος φροντίζει ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό

βρεφοκομώ

β’ συνθετικό ρημάτων που δηλώνει ότι…

…κάποιος επεξεργάζεται ή παρασκευάζει ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό

τυροκομώ


-οπούλα

-οπούλα
-όπουλο

: -οπούλα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -πούλα και -οπούλα, θηλυκό του -πουλο(ν), -όπουλο < -ο- + -πούλα.

υποκοριστικό επίθημα θηλυκών ουσιαστικών παράγωγων από ουσιαστικά που δηλώνει

την κόρη εκείνου που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη

αρχοντοπούλα

μικρής ηλικίας κορίτσι ή θηλυκό με τα χαρακτηριστικά της πρωτότυπης λέξης

βοσκοπούλα


-μετρο

: -μετρο < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -μετρον < αρχαία ελληνική -μετρος < μέτρον
:* για σύγχρονους όρους < (λόγιο δάνειο) διεθνής ορολογία -metron < αρχαία ελληνική -μετρος
:* για τη μονάδα μήκους < (διαχρονικό δάνειο) καθαρεύουσα μέτρον < γαλλική mètre

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -μετρο στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό με το οποίο δηλώνεται

το όργανο ή η συσκευή που χρησιμοποιούμε για να μετρήσουμε ό,τι δηλώνει το πρώτο συνθετικό

πυκνόμετρο

δεύτερο συνθετικό με το οποίο δηλώνεται

το πολλαπλάσιο ή υποπολλαπλάσιο του μέτρου

χιλιόμετρο


-ού

: -ού < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ού < αρχαία ελληνική -ώ. Δείτε και -λού

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν τη σύζυγο κάποιου επαγγελματία ή τη γυναίκα που ασκεί το συγκεκριμένο επάγγελμα

μυλωνού

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών ή επιθέτων από αντίστοιχα αρσενικά (ή χωρίς να υπάρχουν αντίστοιχα αρσενικά)

υπναρού, καμπαρετζού

κατάληξη διαφόρων θηλυκών ουσιαστικών

αλεπού


-έζος

: -έζος < (άμεσο δάνειο) ιταλική -ese ή κληρονομημένα ουσιαστικά από τα ιταλικά που λήγουν σε -ese

επίθημα για το σχηματισμό

εθνωνυμικού (εθνικού ονόματος) από το όνομα χωρών

Κίνα > Κινέζος

επίθημα για το σχηματισμό

οικείου τύπου εθνικού ονόματος από το όνομα χωρών

Ουγγαρία, Ούγγρος (επίσημο) > Ουγγαρέζος

επίθημα για το σχηματισμό
πατριδωνυμικού από το όνομα πόλης

Λόντρα > Λοντρέζος < ιταλική Londrese


-έτα

: -έτα < -έττα με απλοποίηση του διπλού < ττ > υποκοριστική κατάληξη θηλυκών < άμεσο δάνειο από την ιταλική -etta ή από τη γαλλική ett(e) + -α

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών δανεισμένων λέξεων από διάφορες γλώσσες

ιταλική opera > operetta > οπερέττα > οπερέτα

κύρια υποκοριστικά ονόματα Νικολέτα, Μαριέτα

αγγλική diskette > δισκέτα


-αμα

άλλη μορφή του -μα όταν προηγείται -α- στο ρηματικό θέμα

ζεσταίνω, ζέστανα > ζέσταμα


-εμα

άλλη μορφή του -μα όταν προηγείται -ε- στο ρηματικό θέμα

φοράω, φόρεσα > φόρεμα


-σμα

άλλη μορφή του -μα όταν προηγείται -σ- στο ρηματικό θέμα

διαβάζω, διάβασ-α > διάβασ-μα


-γμα

άλλη μορφή του -μα όταν προηγείται -γ- στο ρηματικό θέμα

κοιτάζω - κοίταγ-α > κοίταγ-μα


-μμα

άλλη μορφή του -μα όταν προηγείται -μ- στο ρηματικό θέμα, από παλαιά αφομοίωση συμφώνου προς το < μ >

γράφω > γράφ-μα > γράμμα


-ster

: -ster < (κληρονομημένο) μέση αγγλική -ster, -estere < (κληρονομημένο) αγγλοσαξονική -estre (θηλυκή εκδοχή της κατάληξης “-ster”), < πρωτογερμανική *-istrijǭ, *-astrijǭ, < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-is-ter- (κατάληξη). Συγγενή: παλαιά άνω γερμανικά ‑astria, μέση κάτω γερμανική ‑ester, ολλανδικά ‑ster.

κάποιον που είναι, ή έχει σχέση με κάτι

spin (κλώθω) > spinster (γεροντοκόρη, αυτή που δεν έχει άλλο να κάνει, παρά να κλώθει)

υποκοριστικό ονομάτων (συχνά και μειωτικό)

Bob (χαϊδευτικό του Robert) > Bobster


-άδι

: -άδι < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -άδιον (με απώλεια της σμικρυντικής σημασίας)

επίθημα μετεπιθετικών ουδέτερων ουσιαστικών στα οποία περιέχεται αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

κίτρινος -> κιτρινάδι

χοντρός -> χοντράδι

επίθημα μετουσιαστικών ουδέτερων ουσιαστικών που δημιουργούν άλλο τύπο της λέξης, συνήθως πιο εξειδικευμένο

πέτρα -> πετράδι

επίθημα που δημιουργεί ουδέτερα ουσιαστικά από ρήματα, δηλώνοντας είτε αυτό που απομένει μετά από την ενέργεια του ρήματος


-ώ

: -ώ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ῶ, συνηρημένη κατάληξη ρημάτων σε -άω ή -έω ή -όω

ρηματική κατάληξη για τα ρήματα 2ης συζυγίας

σε -άω / -ώ παθητική φωνή: -ιέμαι όπως αγαπάω/αγαπώ - αγαπιέμαι

σε -ώ παθητική φωνή: -ούμαι όπως θεωρώ - θεωρούμαι

σε -ώ παθητική φωνή: -ώμαι όπως ανακτώ - ανακτώμαι

σε -ώ παθητική φωνή: -ούμαι & -άμαι όπως λυπώ - λυπούμαι, λυπάμαι


-ώ

: -ώ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ώ

κατάληξη θηλυκών
αρχαίων ουσιαστικών, όπως ηχώ, πειθώ

κατάληξη θηλυκών

κυρίων ονομάτων, γυναικείων

από τα αρχαία ελληνικά, όπως Λητώ, Κλειώ

κατάληξη θηλυκών
κυρίων ονομάτων, γυναικείων
για τα νέα ελληνικά, όπως Μαριγώ

κατάληξη θηλυκών

κυρίων ονομάτων, γυναικείων

άλλες μορφές: -ιώ όπως Βαγγελιώ, Κατερινιώ & ως ουδέτερο Κατερινιό


-ώ

: -ώ < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη θηλυκών
προσηγορικών ουσιαστικών

ἠχώ, φειδώ, πειθώ

κατάληξη θηλυκών
κυρίων ονομάτων, γυναικείων

Λητώ, Καλλιστώ


-εί

: -εί < αρχαία ελληνική -εί

επίθημα με το οποίο σχηματίζονται (λόγια) επιρρήματα

παμψηφεί, αυθωρεί, αυτολεξεί, οιονεί


-εί

: -εί < → λείπει η ετυμολογία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -εί στο Βικιλεξικό

επίθημα με το οποίο σχηματίζονται επιρρήματα

παμψηφεί, οἱονεί


-σκοπία

: -σκοπία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σκοπία < σκοπέω / σκοπῶ και (λόγιο δάνειο) γαλλική -scopie

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -σκοπία στο Βικιλεξικό

β’ συνθετικό θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν:

εξέταση ή έρευνα αυτού που δηλώνει το α’ συνθετικό

ηλιοσκοπία, ζεσεοσκοπία, οιωνοσκοπία

σχετική ιατρική εξέταση

οφθαλμοσκοπία, ουρηθροσκοπία

άλλες μορφές: -σκόπηση

επιδίωξη αυτού που δηλώνει το α’ συνθετικό

κερδοσκοπία


-σκόπηση

: -σκόπηση < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σκόπησις < -σκοπῶ και (λόγιο δάνειο) γαλλική -scopie

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

μέτρηση ή έρευνα

δημοσκόπηση

εξέταση μέρους του σώματος με κάποιο όργανο

αγγειοσκόπηση, γαστροσκόπηση, οφθαλμοσκόπηση

εγγραφή ή καταγραφή ήχου ή εικόνας με κάποιο μέσο

βιντεοσκόπηση, μαγνητοσκόπηση


-σκόπος

: -σκόπος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σκόπος < -σκοπῶ

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε πρόσωπο το οποίο

εξετάζει αυτό που αναφέρεται στο α′ συνθετικό

οιωνοσκόπος, ομφαλοσκόπος

εξετάζει με το αναφερόμενο όργανο

ραβδοσκόπος

επιδιώκει το αναφερόμενο στο α′ συνθετικό

καιροσκόπος, κερδοσκόπος


-σκοπώ

-σκοπώ
-σκόπησα
-σκοπούμαι
-σκοπήθηκα
-σκοπημένος

: -σκοπώ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -σκοπῶ < σκοπῶ συνηρημένος τύπος του σκοπέω
:* για νεότερους όρους, επιστημονικούς όρους < συχνά αναδρομικός σχηματισμός από ουσιαστικά σε -σκόπηση, -σκόπιο

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -σκοπώ στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ρημάτων που δηλώνει ότι το υποκείμενο του ρήματος

εξετάζει, επεξεργάζεται ή παρατηρεί αυτό που ορίζεται ή με τον τρόπο που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

ακτινοσκοπώ

μαγνητοσκοπώ

επιδιώκει αυτό που ορίζεται στο δεύτερο συνθετικό

κερδοσκοπώ


-υρός

: -υρός: επίθημα λέξεων από τα αρχαία ελληνικά → δείτε -υρός

κατάληξη επιθέτων που δηλώνει ότι η ιδιότητητα του προτύπου ασκείται σε μεγαλύτερο βαθμό

αλμυρός, γλαφυρός, βδελυρός


-υρός

-υρός
-ά
-όν

: -υρός < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη επιθέτων που δηλώνει ότι η σημασία της πρωτότυπης λέξης είναι σε μέγάλο βαθμό

ἁλμυρός, βδελυρό


-βατώ

: -βατώ < αρχαία ελληνική -βατῶ < βαίνω

β’ συνθετικό που προσδίδει τη σημασία του βαδίσματος σε σχέση με ό,τι δηλώνει το α’ συνθετικό


-βατῶ

: -βατῶ < βαίνω


-πληξία

: -πληξία < αρχαία ελληνική -πληξία < πλήττω

β’ συνθετικό θηλυκών ουσιαστικών που δίνει στη σύνθετη λέξη τη σημασία ότι έχει πληγεί ή επηρεαστεί απ’ αυτό που δηλώνει το α’ συνθετικό

αρχαιοπληξία, ηλεκτροπληξία


-ύζω

που σημαίνει ότι το υποκείμενο εκτελεί θαμά (συχνά) και σε μεγάλο βαθμό εκείνο που δηλώνει το πρωτότυπο, όπως ἑρπύζω, τονθορύζω


-τί

: -τί < παράγωγα τροπικό επίρρημα από κλιτό μέρος του λόγου .

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -τί στο Βικιλεξικό

μετουσιαστικό επίθημα, τροπικό,


-έξ

: -έξ < γαλλική -ex

επίθημα μεταφραστικών δανείων από γαλλικέ ή αγγλικές λέξεις

πυρέξ

επίθημα σχηματισμού φίρμας ή μάρκας επιχείρησης ή προϊόντος

κλινέξ

γενικότερο επίθημα σχηματισμού λέξεων

στρώμα + -έξ > στρωματέξ

επίθημα σχηματισμού ειρωνικών, μειωτικών ή ευκαιριακά σχηματισμένων λέξεων

χωριατέξ


-δίφης

: -δίφης < αρχαία ελληνική διφάω / διφῶ

επίθημα που δείχνει κάποιον που ψάχνει, που ερευνά επισταμένως ό,τι δηλώνει το α' συνθετικό


-etta

θηλυκό του -etto


-etto

: -etto < (κληρονομημένο) υστερολατινική -ittum, κατηγορηματικός ενικός του -ittus

επίθημα για υποκοριστικά

υποκοριστικό

baronetto (ο βαρονέτος)


-eux

Γαλλικές λέξεις με επίθημα -eux στο Βικιλεξικό


-al

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)


-πρεπής

-πρεπής
-ής
-ές

: -πρεπής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πρεπής < πρέπω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πρεπής στο Βικιλεξικό

επίθημα που προσδίδει στη σύνθετη λέξη την έννοια ότι ο προσδιοριζόμενος όρος ταιριάζει ή έχει σχέση με το πρώτοσυνθετικό

βυζαντινοπρεπής, ελληνοπρεπής

δουλοπρεπής, μικροπρεπής


-πρεπής

-πρεπής
-ής
-ές

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -πρεπής στο Βικιλεξικό

-πρεπής (όπως στα νέα ελληνικά)

πανευπρεπής, μικροπρεπής


-πρεπής

-πρεπής
-ής
-ές

: -πρεπής < πρέπ(ω) + -ής

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πρεπής στο Βικιλεξικό

ξενοπρεπής, μικροπρεπής


-ποίηση

: -ποίηση < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποίη(σις) + -ση < ποιέω / ποιῶ

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ποίηση στο Βικιλεξικό

β’ συνθετικό που δηλώνει τη διαδικασία ή το αποτέλεσμα της παραγωγής του α’ συνθετικού

κονσερβοποίηση, νηματοποίηση

ενοχοποίηση, ανεξαρτητοποίηση


-τυπία

: -τυπία < λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) νεολατινική -typus, -typia < αρχαία ελληνική τύπος < τύπτω < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *(s)teu-p- (χτυπώ)

κατάληξη ουσιαστικού που σχετίζεται με τύπο, εκτύπωση ή αποτύπωση

λινοτυπία, τσιγκοτυπία, φωτοτυπία


-δρομία

: -δρομία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -δρομία < δρόμ(ος) + -ία

που σημαίνουν άθλημα στο οποίο υπάρχει κίνηση κάποιου μέσου ή με κάποιο όχημα ή με τον τρόπο που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

(άρμα), άρματ(ος) + -ο- -δρομία > αρματοδρομία


-λόι

-λόι
περιληπτικό

: -λόι < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -λόγιν με αποβολή του [ʝ] που όμως διατηρείται μερικές φορές στην κλίση < ελληνιστική κοινή -λόγιον < αρχαία ελληνική λόγος < λέγω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -λόι στο Βικιλεξικό

κατάληξη που τίθεται σε παράγωγα από ονόματα ουσιαστικά που δηλώνουν το σύνολο ή μια μεγάλη συγκέντρωση ή αριθμό απ’ αυτό που δηλώνει το α’ συνθετικό

συγγενολόι, σκυλολόι


-ώνυμο

: -ώνυμο < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -ώνυμον, ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου -ώνυμος (ὄνυμα). Το ωμέγα, λόγω της συνθετικής έκτασης.
:* για τα μαθηματικά < λόγιο ενδογενές δάνειο: γαλλική -nôme < αρχαία ελληνική νόμος όπως στην ετυμολογία του -nome (με παρετυμολογία προς το -ώνυμον) (→ δείτε και τη λέξη διώνυμο)

δεύτερο συνθετικό ουδετέρων ουσιαστικών που σχετίζονται κατά κάποιο τρόπο με όνομα

επώνυμο

β᾽ συνθετικό ουδετέρων ουσιαστικών που χαρακτηρίζουν κάποια αλγεβρική παράσταση

διώνυμο


-μός

: -μός < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -μός

επίθημα αφηρημένων αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνουν την ενέργεια κάποιου ρήματος ή τα αποτελέσματά της

χάνω, θέμα χα- > χαμός


-μός

εὐτυχίζω, θέμα αορίστου εὐτυχισ- > εὐτυχισμός


-μός

: -μός < παράγωγο ρημάτων σε -ίζω < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-mo-: *mos ή *-mós
: Δείτε και την επέκταση στο ελληνιστικό -ισμός

-ισμός

από ρήματα σε

-ίζω

από ρήματα σε

παραγωγικό επίθημα για το σχηματισμό αρσενικών ουσιαστικών που προέρχονται από ρήματα και εκφράζουν την ρηματική πράξη

πάλλω, θέμα παλ- > παλμός


-ουρία

: -ουρία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ουρία < οὖρον + -ία

β' συνθετικό που δείχνει ότι η σύνθετη λέξη αναφέρεται ή σχετίζεται με την ούρηση ή τα ούρα

αιματουρία, νυκτουρία, συχνοουρία


-ουριά

: -ουριά < -ούρα + -ιά

β' συνθετικό που τίθεται σε σύνθετα περιληπτικά ουσιαστικά ή τα προσδίδει κάποια μειωτική σημασία

κλέφτης > κλεφτουριά

λάσπη > λασπουριά


-αρούδι

: -αρούδι < -άρ(ι), υποκοριστικό + υποκοριστικό επίθημα -ούδι

υποκοριστικό επίθημα για το σχηματισμό ουδετέρων υποκοριστικών

σχολείο > σχολειαρούδι


-αράς

-αράς
-αρού
-αράδικο
-αρούδικο

: -αράς < υποκοριστικό -άρ(ι) + μεγεθυντικό επίθημα -άς

επίθημα για ουσιαστικά που προσδίδει επιτατική σημασία στην παράγωγη λέξη

υπναράς, χορευταράς


-άρας

: -άρας < θηλυκό -άρ(α) + κατάληξη αρσενικού -ας

-αράς

για άλλα επίθετα ή ουσιαστικά

μεγεθυντικό επίθημα αρσενικών κυρίων ονομάτων

Μήτσος > Μητσάρας


-ούλα

: -ούλα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ούλα / -ούλλα < λατινική -ula / -ulla, θηλυκό του -ulus

υποκοριστικό επίθημα θηλυκών ουσιαστικών

σάκος > σακούλα, ταβέρνα > ταβερνούλα


-ούλα

ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού, θηλυκού γένους του -ούλης


-παραγωγή

: -παραγωγή < παραγωγή

-πα‐ρα‐γω‐γή

επίθημα ουσιαστικών με το οποίο δηλώνεται η εκτροφή, καλλιέργεια ή η με οποιονδήποτε άλλο τρόπο παραγωγή του ουσιαστικού που προσδιορίζει

βαμβακοπαραγωγή, ηλεκτροπαραγωγή, σιτοπαραγωγή


-ποιώ

-ποιώ
-ποιώ
-ποιούσα
θα -ποιώ
να -ποιώ
-ποιώντας
-ποιείς
-ποιούσες
θα -ποιείς
να -ποιείς
(-ποίει)
-ποιεί
-ποιούσε
θα -ποιεί
να -ποιεί
-ποιούμε
-ποιούσαμε
θα -ποιούμε
να -ποιούμε
-ποιείτε
-ποιούσατε
θα -ποιείτε
να -ποιείτε
-ποιείτε
-ποιούν(ε)
-ποιούσαν(ε)
θα -ποιούν(ε)
να -ποιούν(ε)
-ποίησα
θα -ποιήσω
να -ποιήσω
-ποιήσει
-ποίησες
θα -ποιήσεις
να -ποιήσεις
-ποίησε
-ποίησε
θα -ποιήσει
να -ποιήσει
-ποιήσαμε
θα -ποιήσουμε
να -ποιήσουμε
-ποιήσατε
θα -ποιήσετε
να -ποιήσετε
-ποιήστε
-ποίησαν
-ποιήσαν(ε)
θα -ποιήσουν(ε)
να -ποιήσουν(ε)
έχω -ποιήσει
είχα -ποιήσει
θα έχω -ποιήσει
να έχω -ποιήσει
έχεις -ποιήσει
είχες -ποιήσει
θα έχεις -ποιήσει
να έχεις -ποιήσει
έχε -ποιημένο
έχει -ποιήσει
είχε -ποιήσει
θα έχει -ποιήσει
να έχει -ποιήσει
έχουμε -ποιήσει
είχαμε -ποιήσει
θα έχουμε -ποιήσει
να έχουμε -ποιήσει
έχετε -ποιήσει
είχατε -ποιήσει
θα έχετε -ποιήσει
να έχετε -ποιήσει
έχετε -ποιημένο
έχουν -ποιήσει
είχαν -ποιήσει
θα έχουν -ποιήσει
να έχουν -ποιήσει

: -ποιώ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποιῶ, συνηρημένου τύπου του -ποιέω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιώ στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιῶ στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιέω, -ποιῶ στο Βικιλεξικό

β' συνθετικό αντικειμενικών σύνθετων λέξεων που δηλώνει ότι η σύνθετη λέξη δηλώνει ότι κάποιος ποιεί (κάνει, συνθέτει, πραγματοποιεί, δημιουργεί) ό,τι εκφράζει το α' συνθετικό

παραποιώ, σταθεροποιώ


-ετηρίδα

: -ετηρίδα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ετηρίς από την αιτιατική σε -ίδα

β’ συνθετικό που δηλώνει τη συμπλήρωση όσων χρόνων εκφράζει το α’ συνθετικό και τους σχετικούς επετειακούς εορτασμούς και εκδηλώσεις

τεσσαρακονταετηρίδα, πεντηκονταετηρίδα


-φοβία

: -φοβία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φοβία < -φοβος (φόβος)
:* για σύγχρονους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: (μεταφραστικό δάνειο) νεολατινική -phobia > διαγλωσσική ορολογία -phobia, όπως αγγλική -phobia, γαλλική -phobie

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φοβία στο Βικιλεξικό

η φοβία ως δεύτερο συνθετικό αφηρημένου θηλυκού ουσιαστικού· δηλώνει τον παθολογικό φόβο για ό,τι δηλώνει το πρώτο συνθετικό

αγοραφοβία, μικροβιοφοβία, ομοφοβία


-γόνος

-γόνος
-ος /
-α
-ο

: -γόνος λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία -gon, (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική ή γαλλική -gon / -gen < αρχαία ελληνική γόνος Δείτε και -γονος

δεύετρο συνθετικό επιθέτου που δηλώνει ότι η σύνθετη λέξη έχει κάποια χαρακτηριστικά ή ιδιότητες του α’ συνθετικού

καρκινογόνος, αλλεργιογόνος


-nik

επίθημα παραγωγής αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνουν επάγγελμα ή δραστηριότητα


-α

:: δείτε στους ορισμούς για -α, για -ά και για -α ή -ά

-ly

κατάληξη επιρρημάτων

-ment

κατάληξη επιρρημάτων

-mente

κατάληξη επιρρημάτων

-lich

κατάληξη επιρρημάτων

-e

κατάληξη επιρρημάτων

-mente

κατάληξη επιρρημάτων

κατάληξη για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών παραγώγων

από ρήματα: γεννώ → γέννα, νυστάζω → νύστα

< (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -α (βρομῶ - βρόμα) < αρχαία ελληνική (πεινῶ - πεῖνα)

από επίθετα: πικρός → πίκρα

< (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -α (ἁλμυρός - ἁλμύρα) < αρχαία ελληνική: επίθετα σε -ρός (ἐχθρός - ἔχθρα)

κατάληξη ουδέτερων πληθυντικού αριθμού για ουσιαστικά που είναι παρατακτικά σύνθετα

μαχαιροπίρουνα

< πληθυντικός ουδετέρων -ο

επίθημα θηλυκών ουσιαστικών παράγωγων από ουδέτερα ουσιαστικά σε -ι

με ή χωρίς μεγεθυντική σημασία

κεφάλι → κεφάλα, γυαλί → γυάλα

μεγεθυντικό και μειωτικό

γαϊδούρι → γαϊδούρα

κατάληξη ανισοσύλλαβων θηλυκών ουσιαστικών

μαμά, γιαγιά

< αναλογικά προς τα αρσενικά σε -άς

για τον σχηματισμό επιρρημάτων
από επίθετα σε -ός δεξιός → δεξιά

για τον σχηματισμό επιρρημάτων
από επίθετα σε -ύς βαθύς → βαθιά

για τον σχηματισμό επιρρημάτων

από τα επιρρήματα -ως (συχνά με παράλληλους τύπους: καλά-καλώς, ευχάριστα-ευχαρίστως με την ίδια ή διαφορετική σημασία)

για το σχηματισμό του θηλυκού γένους ουσιαστικών

από αρσενικά ουσιαστικά που δηλώνουν ιδιότητα, επάγγελμα ή εθνικότητα

θεός → θεά, κουμπάρος → κουμπάρα, δάσκαλος → δασκάλα, Κινέζος → Κινέζα

< (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -α θηλυκών για αρσενικά σε -ος

νοικοκύρης → νοικοκυρά

< (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική θηλυκό αρσενικού σε -ης

από ονόματα ζώων, για να δηλωθεί η μητέρα του ζώου (δείτε και το -α με μεγεθυντική σημασία)

κουνέλι → κουνέλα

για επίθετα σε -ος, -α, -ο (ωραίος → ωραία)

για επίθετα σε -ης, -α, -ικο (τεμπέλης → τεμπέλα)

ως προσαρμογή στη δημοτική του θηλυκού λόγιων αρχαίων δικατάληκτων επιθέτων σε -ος, -ος, -ον (η ζημιογόνος → η ζημιογόνα)

και σε ουσιαστικά που δηλώνουν επαγγέλματα (ο ξενοδόχος - η ξενοδόχος → και προφορικό η ξενοδόχα)

κατάληξη ισοσύλλαβων θηλυκών ουσιαστικών όπως

χαρά < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ά (χαρά)

θάλασσα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -α (θάλασσα)

μητέρα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -α (μητέρα) < αρχαία αιτιατική τριτόκλιτων (μήτηρ)

χελώνα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -α (χελώνα) < αρχαία θηλυκά -η (χελώνη)

λίμα < άμεσο δάνειο από την ιταλική -a (lima < limare) και δάνεια από άλλες γλώσσες

κατάληξη ουδέτερων πληθυντικού αριθμού

για ουσιαστικά περιληπτικά (όσπρια, πιατικά)

κατάληξη ουδέτερων πληθυντικού αριθμού

για ουσιαστικά περιληπτικά που είναι ταξινομικοί όροι (Πρωτόζωα, Φυτά)

κατάληξη ουδέτερων πληθυντικού αριθμού

για επίθετα ουδέτερα ουσιαστικοποιημένα (ελληνικά, κινέζικα)


-φέρνω

: -φέρνω < φέρνω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φέρνω στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ρημάτων

που σημαίνουν πως κάτι μοιάζει ή θυμίζει συμπεριφορά που δηλώνεται από το πρώτο συνθετικό (συνήθως στο ενεστωτικό θέμα, χωρίς παθητική φωνή)

αγαθός > αγαθοφέρνω

Άγγλος > αγγλοφέρνω

μεγάλος > μεγαλοφέρνω

χαζός > χαζοφέρνω

δεύτερο συνθετικό ρημάτων

που σημαίνουν φέρνω με τον τρόπο που ορίζει το πρώτο συνθετικό

ξαναφέρνω, πολυφέρνω


-λόγιο

: -λόγιο < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -λόγιον < αρχαία ελληνική -λόγος

χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάποιο είδος κειμένου ή καταλόγου που περιέχει πληροφορίες σχετικά με το α' συνθετικό της λέξης

βαθμολόγιο, ημερολόγιο, κτηματολόγιο

χρησιμοποιείται για να περιγράψει το σύνολο του α' συνθετικού της λέξης

ανθολόγιο, δειγματολόγιο, λεξιλόγιο


-phile

: -phile < αρχαία ελληνική φίλος


-phile

: -phile < αρχαία ελληνική φίλος


-γνωσία

: -γνωσία < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -γνωσία < αρχαία ελληνική γνῶσις < γιγνώσκω (ενίοτε (μεταφραστικό δάνειο) αγγλική -gnossia)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -γνωσία στο Βικιλεξικό

β’ συνθετικό που δηλώνει την (εις βάθος) γνώση αυτού που δηλώνει το α’ συνθετικό

αρχαιογνωσία


-δότης

-δότης
-δότρια
-δότρα
-δότειρα

: -δότης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -δότης < δείτε τα θέματα στο δίδωμι

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -δότης στο Βικιλεξικό

β’ συνθετικό που δείχνει ότι κάποιος δίνει αυτό που σημαίνει το α’ συνθετικό

αιμοδότης, τροφοδότης


-γραφία

: -γραφία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -γραφία < γράφ(ω) + -ία.
:* για σύγχρονους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία: νεολατινική -graphia ή γαλλική ‑graphie. Χρησιμοποιείται για θηλυκά ουσιασικά, συνήθως παράγωγα από ουσιαστικά -γράφος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -γραφία στο Βικιλεξικό

την εργασία και τις διαδικασίες που απορρέουν από ανάλογο ουσιαστικό σε -γράφος

τη μελέτη ενός κλάδου που δηλώνει το α' συνθετικό

ιστοριογραφία, γεωγραφία

λογοτεχνικό ή φιλολογικό είδος

πεζογραφία, λεξικογραφία

μια τέχνη, με το αντικείμενο ή το υλικό της όπως ορίζεται από το α' συνθετικό

αγιογραφία, λιθογραφία, τοιχογραφία, φωτογραφία

το σύνολο άρθρων και μελετών για το θέμα που δηλώνει το α' συνθετικό

κριτικογραφία, βιβλιογραφία

η τεχνική γραφής που δηλώνεται από το α' συνθετικό

τυπογραφία

εξέταση μέρους του σώματος που δηλώνεται από το α' συνθετικό, με τη βοήθεια οργάνου σε -γράφος. Επίσης, η απεικόνισή της

αγγειογραφία


-γραφία

: -γραφία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -γραφία< γράφ(ω) + -ία.

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -γραφία στο Βικιλεξικό

-γραφία, δεύτερο συνθετικό που δηλώνει γραφή, καταγραφή όπως προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό

σε μεσαιωνικές λέξεις

εὐμορφογραφία (λογοτεχνική περιγραφή του όμορφου)

ἱστορογραφία (διακόσμηση ζωγραφική)

σε λέξεις από τα αρχαία ελληνικά

καλλιγραφία

κοσμογραφία


-γραφία

: -γραφία < γράφ(ω) + -ία.

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γραφία στο Βικιλεξικό

δικογραφία, ἱστοριογραφία


-σαυρος

: -σαυρος < νεολατινική -saurus < αρχαία ελληνική σαῦρος

β' συνθετικό επιστημονικών ονομάτων που αποδίδονται σε προϊστορικά εξαφανισμένα ερπετά. Τα χερσαία ονομάζονται δεινόσαυροι

παλαιοντολογία


-ίτισσα

κατάληξη εθνικών

Κοζανίτισσα

Μακεδονίτισσα


-τεχνος

-τεχνος
-η
-ο

-τεχνος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τεχνος < τέχνη

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -τεχνος στο Βικιλεξικό

-τεχνία

ουσιαστικά θηλυκά

β' συνθετικό επιθέτων που δηλώνουν πρόσωπο που ασχολείται ή σχετίζεται με μια τέχνη με τον τρόπο που δηλώνει το α' συνθετικό

επίσης και ουσιαστικοποιημένα αρσενικά


-τεχνος

-τεχνος
-ος
-ον

-τεχνος < τέχν(η) + -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -τεχνος στο Βικιλεξικό

κακιζότεχνος

σε αντίγραφα

κατατηξίτεχνος

άπαξ λεγόμενον


-y

επιρρημάτων από ουσιαστικά και επίθετα με σημασία: χαρακτηρίζομαι από κάτι ή με τάση να κάνω κάτι

juicy, grouchy, balmy, dreamy

υποκοριστικών

John > Johnny


-ληπτος

: -ληπτος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ληπτος < λαμβάνω

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ληπτος στο Βικιλεξικό

β’ συνθετικό που δείχνει ότι η σύνθετη λέξη έχει τη σημασία πως κάτι έχει ληφθεί ή καταληφθεί απ’ αυτό που εκφράζει το α’ συνθετικό

φοιβόληπτος, θρησκόληπτος, ερωτόληπτος


さん

マリオスさん (mariosu san) Ο κύριος Μάριος/ Κύριε Μάριε


にもかかわらず

παρά, μολονότι, παρόλο

ギリシャ人ですにもかかわらず彼女は日本語を話せます
girishajin desu nimokakawarazu, kanojo wa nihongo wo hanasemasu.
Παρόλο που είναι Ελληνίδα, μπορεί να μιλάει Ιαπωνικά.


-κλῆς

: -κλῆς < κλέος + • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -κλῆς στο Βικιλεξικό

επίθημα ονομάτων που σημαίνει ότι ο κάτοχός του έχει κλέος / δόξα

Νεοκλῆς

Περικλῆς

Ἐμπεδοκλῆς


-κλής

-κλής
-κλεια

: -κλής < αρχαία ελληνική -κλῆς < κλέος + -ης

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -κλής στο Βικιλεξικό

κατάληξη αρσενικών ονομάτων, κληρονομημένων από τα αρχαία, που σημαίνει ότι ο κάτοχός τους έχει κλέος / δόξα

Νεοκλής

Περικλής

Εμπεδοκλής


-κλής

: -κλής < τουρκικά -klι → δείτε -λής μετά από [k] από τις τουρκικές καταλήξεις -li, -lι

δείτε το επίθημα -λής (θηλυκό -λού)

μερακλής


-άκης

: -άκης < πιθανόν μεσαιωνική ελληνική -άκης ή -άκις, υποκοριστικό -άκ(ι) + -ης
:* Σημείωση: Διαφορετικού ετύμου είναι λέξεις που λήγουν σε -άκ-ης από τουρκικές σε -ak + -ης, με θηλυκό -ισσα
:*: όπως αχμάκης, αχμάκισσα

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -άκης στο Βικιλεξικό

Κατηγορία:Ανδρικά ονόματα με επίθημα -άκης (νέα ελληνικά)

υποκοριστικό επίθημα για αρσενικά ουσιαστικά (μόνο στον ενικό)

υποκοριστικό

κόσμος - κοσμάκης

επίθημα για το σχηματισμό ανδρικών υποκοριστικών ονομάτων, που είναι παράγωγα από αρσενικά μικρά ονόματα

Γιάννης - Γιαννάκης

Άγγελος - Αγγελάκης

Ιάκωβος - Ιακωβάκης


-άκης

Κατηγορία:Ανδρικά επώνυμα με επίθημα -άκης (νέα ελληνικά)

κατάληξη ανδρικών επωνύμων με προέλευση υποκοριστικά και χαϊδευτικά μικρά ονόματα

Γιαννάκης, Αγγελάκης

σπανιότερη εναλλακτική μορφή: -άκις (δείτε Σημειώσεις)


-άκης

: -άκης < υποκοριστικό -άκ(ιν) ή -άκ(ι) + -ης

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκης στο Βικιλεξικό

Κατηγορία:Ανδρικά επώνυμα με επίθημα -άκης (μεσαιωνικά ελληνικά)

επίθημα για το σχηματισμό υποκοριστικών και θωπευτικών αρσενικών ουσιαστικών

υποκοριστικό

γεροντάκι > γεροντάκης

επίθημα για το σχηματισμό επωνύμων

Ραβδοκανάκης (επώνυμο - καταγράφεται περίπου το 1250)


-λής

: -λής < (άμεσο δάνειο) τουρκική -li ή -lı (κτητικό επίθημα) + -ς. Επίσης και -αλής

που δηλώνει ιδιότητα που προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό

μερακλής


-ιστί

: -ιστί < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ιστί

για το σχηματισμό επιρρημάτων που δηλώνουν τρόπο γραφής ή ομιλίας

συνήθως από εθνωνυμικό όνομα

Γάλλος → γαλλιστί

ή και άλλα ουσιαστικά

παπαγάλος → παπαγαλιστί


-ιστί

: -ιστί < από ρήματα σε -ίζω → λείπει η ετυμολογία

μετονοματικό επίθημα επιρρημάτων δηλωτικό ομιλίας

Ἕλλην → Ἑλληνιστί, ἑλληνιστί (ἑλληνίζω)

βάρβαρος → βαρβαριστί (βαρβαρίζω)


-μανής

-μανής
-ής
-ές

: -μανής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -μανής < μαν(ία) + -ής.

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό ονομάτων ουσιαστικών ή επιθέτων όπου το πρόσωπο

τείνει σε υπερβολική ικανοποίηση της σημασίας του πρώτου συνθετικού

τελειομανής

διακατέχεται από παθολογική μανία που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

πυρομανής


-τικός

-τικός
-ή
-ό

:-τικός < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τικός < -ικός < -ός

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -τικός στο Βικιλεξικό

επίθημα επιθέτων που δηλώνει ότι η παράγωγη λέξη έχει τα χαρακτηριστικά ή είναι κατάλληλη για ό,τι εκφράζει το ριζικό στην παραγωγή ρήμα

απαλλακτικός, βοηθητικός, προβληματικός


-τήριος

-τήριος
-α
-ο

: -τήριος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -τήριος < -τήρ

επίθημα επιθέτων τα οποία αναφέρονται στην καταλληλότητα ή δυνατότητα του προσδιοριζομένου

αισθητήριος, δραστήριος, εξιλαστήριος


-ισμα

-ισμα < αρχαία ελληνική -ιζω + -μα

επίθημα σχηματισμού μεταρηματικών ουδετέρων ουσιαστικών, με το οποίο εκφράζεται η διαδικασία ή το αποτέλεσμα του ρήματος

ξεσκονίζω > ξεσκόνισμα


-μόριο

-μόριο < μόριο

επίθημα σχηματισμού συνθέτων που αφορούν ένα μέρος ενός συνόλου

δεκατημόριο, εκτημόριο

επίθημα σχηματισμού συνθέτων που αφορούν ένα μόριο


-ούπολη

: -ούπολη < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -πολις < αρχαία ελληνική πόλις

β′ συνθετικό ουσιαστικών τα οποία αναφέρονται σε

πόλη που χαρακτηρίζεται από τους κατοίκους της ή έχει έντονη παρουσία του α′ συνθετικού

αγροτούπολη, εργατούπολη, κηπούπολη, παραγκούπολη

χώρο όπου βρίσκονται κτιριακές εγκαταστάσεις που δηλώνονται στο α′ συνθετικό

παιχνιδούπολη, πανεπιστημιούπολη

προσδιοριστικά σύνθετα

μεγαλούπολη


-ing

γερουνδιακή κατάληξη μετοχών ενεστώτα αγγλικών ρημάτων

read > reading (διαβάζοντας)

κατάληξη άκλιτων ουσιαστικοποιημένων γερουνδίων

reading (το διάβασμα)

επίθημα για το σχηματισμό ουσιαστικών με πρώτο συνθέτικό άλλο μέρος του λόγου, εκτός από ρήμα. Δηλώνει υλικό ή μια διαδικασία.

ferryboat > ferryboating (ταξιδεύω με ferryboat)

wildcard > wildcarding


-στέφανος

-στέφανος < στεφάν(ι) + -ος, (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -στέφανος

στεφανωμένος


-στέφανος

-στέφανος < → λείπει η ετυμολογία

στεφανωμένος


-γλωσσία

-γλωσσία <(διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -γλωσσία: για σύγχρονους όρους < (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία -glossia < ελληνιστική κοινή -γλωσσία

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -γλωσσία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων θηλυκών ουσιαστικών που έχουν σχέση με τη γλώσσα όπως περιγράφει το πρώτο συνθετικό

διγλωσσία

πολυγλωσσία


-γλωσσία

: -γλωσσία < γλῶσσ(α) + -ία

-γλωττία

ἀθυρογλωττία ἐχεγλωττία θρασυγλωττία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γλωσσία στο Βικιλεξικό

ἀγλωσσία

ἀλλογλωσσία

εὐγλωσσία

ἡδυγλωσσία

κακογλωσσία

παγγλωσσία


-όμενος

-όμενος
-όμενη/-ομένη
-όμενο

: -όμενος < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη που χρησιμοποιείται για να σχηματίσει την παθητική μετοχή σε μερικές λέξεις

επιτρεπόμενος, υποσχόμενος


-ετής

-ετής
-ής
-ές

: -ετής < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -ετής < αρχαία ελληνική -έτης < ἔτος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ετής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει

τα έτη μιας ηλικίας που δείχνει το α’ συνθετικό

δεκαπενταετής

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει

τα έτη φοίτησης που δείχνει το α’ συνθετικό

δευτεροετής


-ωση

: -ωση < αρχαία ελληνική -ωσις

επίθημα σχηματισμού αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών

εξαλάτωση


-ληψία

: -ληψία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ληψία < συνοπτικό θέμα ληψ- του λαμβάνω + ‑ία

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ληψία στο Βικιλεξικό

-ληψία

Ἀρχαία ἑλληνικὴ

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν

τη λήψη του πρώτου συνθετικού

αιμοληψία, φαρμακοληψία

νοσηρή εμμονή σε ιδέες και αντιλήψεις που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

θρησκοληψία, ιδεοληψία

την καταγραφή, λήψη με μηχάνημα

ηχοληψία


-ληψία

: -ληψία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ληψία

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ληψία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών

από επίθετα σε -ληπτος

ἀνυποληψία < (ελληνιστική) ἀνυπόληπτος

που δηλώνουν τη λήψη του πρώτου συνθετικού

δωροληψία

που δηλώνουν νοσηρή εμμονή σε ιδέες και αντιλήψεις που δηλώνει το α' συνθετικό

ἐρωτοληψία


-ληψία

: -ληψία < συνοπτικό θέμα ληψ- του λαμβάνω + ‑ία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ληψία στο Βικιλεξικό

τη λήψη του πρώτου συνθετικού

τη λήψη όπως εννοείται αν υπάρχει πρόθεση ως συνθετικό


-ίτσιν

: -ίτσιν < → λείπει η ετυμολογία

για σχηματισμό ουδέτερων υποκοριστικών

υποκοριστικό

καλαμάρ(ιν) → καλαμαρίτσιν (καλαμαράκι)

κουλλούρ(ιν) → κουλλουρίτσιν (κουλουράκι)


-ιαίος

-ιαίος
-ιαία
-ιαίο

: -ιαίος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ιαῖος < -αῖος < -ος

επίθημα σχηματισμού επιθέτων από ουσιαστικά που δηλώνει

χρόνο, χρονικό διάστημα

ώρα > ωριαίος

ανατομικό χαρακτηριστικό

μηρός > μηριαίος

ποσότητα ή μέγεθος

κολοσσός > κολοσσιαίος


-ιαῖος

: -ιαῖος < επέκταση του επιθήματος -αῖος, αρχικά από λέξεις με θέμα που έληγε σε -ι (σταδι-αῖος) < -ος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ιαῖος στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -αῖος στο Βικιλεξικό

-ιαίος

νέα ελληνικά

-αίος

νέα ελληνικά

κατάληξη αρσενικών επιθέτων -ιαίος που δήλωνε

μήν > μηνιαῖος

ὀβολός > ὀβολιαῖος


-cu

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -cu στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -cı

futbol > futbolcu


-çu

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -çu στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -cı

top > topçu


-cü

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -cü στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -cı

dürüm > dürümcü

büyü > büyücü


-çü

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -çü στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -cı

gözlük (γυαλιά) > gözlükçü (ο οπτικός)


-lik

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -lik στο Βικιλεξικό

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -lık στο Βικιλεξικό

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -luk στο Βικιλεξικό

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -lük στο Βικιλεξικό

επίθημα για το σχηματισμό ουσιαστικών

aceleci (βιαστικός) > acelecilik (βιασύνη)

harç (αμοιβή) > harçlık (χαρτζιλίκι)


-λίκι

: -λίκι → δείτε το επίθημα -ιλίκι

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -λίκι στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του -ιλίκι

νταηλίκι


-ιλίκι

-ιλίκι
-λίκι

: -λίκι < (άμεσο δάνειο) τουρκική -lik, επίθημα τουρκικών ουσιαστικών + -ι
:* maskara-lιk > μασκαρα-λίκι
: -ι-λίκι < από τουρκικά ουσιαστικά με θεματικό φωνήεν [i]
:* bekri-lik > μπεκρι-λίκι
: -ιλίκι επέκταση χρήσης σε μη τουρκογενή ουσιαστικά
:* υπουργός > υπουργ-ιλίκι

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ιλίκι στο Βικιλεξικό

επίθημα ουδέτερων παραγώγων από ουσιαστικά που δηλώνει μειωτικά επάγγελμα ή ασχολία ή ιδιότητα που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη

βουλευτής > βουλευτιλίκι

καραγκιόζης > καραγκιοζιλίκι

δείτε και την κατάληξη ουσιαστικών δανεισμένων από τα τουρκικά

harçlık > χαρτζιλίκι


-καλλιέργεια

-καλλιέργεια

: -καλλιέργεια < καλλιέργεια, ως μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική -culture (culture)

-καλ‐λι‐έρ‐γει‐α

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -καλλιέργεια στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων λέξεων που σχετίζονται με

συστηματική καλλιέργεια κάποιου φυτού

εκτροφή θαλασσίων ειδών σε ειδικές εγκαταστάσεις


-έλλης

-έλλης
-έλλη

: -έλλης < -έλλι < μεσαιωνική ελληνική -έλλιον

:Κατηγορία:Ανδρικά επώνυμα με επίθημα -έλλης (νέα ελληνικά)

:Κατηγορία:Γυναικεία επώνυμα με επίθημα -έλλη (νέα ελληνικά)

επίθημα επωνύμων, κυρίως στη Λέσβο

Αβαγιανέλλης, Αλεπουδέλλης, Γιαννέλλης


-ίστικος

-ίστικος
η
ο

: -ίστικος < συνοπτικό θέμα με -ισ- των ρημάτων σε -ίζω + μεταρηματικό επίθημα επιθέτων -τικος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ίστικος στο Βικιλεξικό

κατάληξη επιθέτων που δηλώνουν ότι κάτι ταιριάζει ή αναφέρεται στην πρωτότυπη λέξη, συνήθως με ειρωνική ή μειωτική χροιά

μωρουδ(ίζω) > μωρουδίστικος


-άκη

γενική, αιτιατική και κλητική ενικού του -άκης

από τη γενική πτώση του αρσενικού, επίθημα άκλιτων γυναικείων επωνύμων

η κυρία Αγγελάκη έχει πάρει το επώνυμο του συζύγου της που λέγεται Αγγελάκης

εναλλακτική λογιότερη μορφή: -άκου


-άκηδες

ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού του -άκης


-άκηδων

γενική πληθυντικού του -άκης


-ίτσας

γενική ενικού του -ίτσα


-ίτσες

ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού του -ίτσα


-τριας

γενική ενικού του -τρια


-τριες

ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού του -τρια


-τριών

γενική πληθυντικού του -τρια


-άκια

ονομαστική, αιτιατική και κλητική πληθυντικού του -άκι

όπως τα παιδάκια

γενική, αιτιατική και κλητική ενικού του -άκιας

όπως του εξυπνάκια, τον εξυπνάκια, αχ! εξυπνάκια!


-φωνία

: -φωνία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φωνία
:* για νεότερους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: -phonia (όπως από τη γαλλική phonie, την αγγλική -phony)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φωνία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει

αριθμό φωνών ή μελωδικών γραμμών

τετραφωνία

ποιότητα ή ιδιότητα φωνής

βαθυφωνία

την ομιλία στη γλώσσα που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό (συνεκδοχικά) τη γνώση της γλώσσας αυτής

γαλλοφωνία

μέσο επικοινωνίας

ραδιοφωνία


-φωνία

: -φωνία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -φωνία

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -φωνία στο Βικιλεξικό

ματαιοφωνία, μονοφωνία


-φωνία

: -φωνία < φων(έω, ῶ) + -ία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φωνία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό που δηλώνει τη φωνή, ή το λόγο με τον τρόπο που προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό

ἀλεκτοροφωνία, δυσφωνία


-ωνύμιο

: -ωνύμιο < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -ωνύμιον < αρχαία ελληνική -ώνυμος < → δείτε τη λέξη ὄνυμα. Το ωμέγα, λόγω της συνθετικής έκτασης.

δεύτερο συνθετικό σε ουσιαστικά, που δηλώνει όνομα

ακρωνύμιο, τοπωνύμιο


-ωνύμιον

: -ωνύμιον < αρχαία ελληνική -ώνυμ(ος) ( < ὄνυμα) + -ιον. Το <ω> εξηγείται με τον αρχαιοελληνικό φωνητικό νόμο της συνθετικής έκτασης)

Ελληνιστικές λέξεις με επίθημα -ωνύμιον στο Βικιλεξικό

-ωνύμιο, επίθημα ως δεύτερο συνθετικό σε ουσιαστικά, που δηλώνει όνομα

ελληνιστική κοινή

ἀνδρωνύμιον

ἐπωνύμιον

προωνύμιον


-ωνυμικός

-ωνυμικός
-ή
-ό

: -ωνυμικός < -ωνυμ- (όπως στο -ώνυμος) + -ικός, ελληνιστική κοινή -ωνυμικός. Το ωμέγα, λόγω της συνθετικής έκτασης (→ δείτε τους όρους -ώνυμος και -ωνύμιο

-ω‐νυ‐μι‐κός

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ωνυμικός στο Βικιλεξικό

επίθημα ως δεύτερο συνθετικό επιθέτων

που σχετίζονται με το όνομα που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

τοπωνύμιο > τοπωνυμικός

πατρώνυμο > πατρωνυμικός

επίθημα σε ουδέτερα ουσιαστικά (εννοείται το ουσιαστικό όνομα)

ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο -ωνυμικό

τοπωνυμικό

πατρωνυμικό


-ωνυμικός

-ωνυμικός
-ή
-όν

: -ωνυμικός < αρχαία ελληνική -ώνυμ-(ος) (ὄνυμα) + -ικός. Το ωμέγα, λόγω της συνθετικής έκτασης.

Ελληνιστικές λέξεις με επίθημα -ωνυμικός στο Βικιλεξικό

επίθημα ως δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει σχέση με το όνομα του πρώτου συνθετικού

ελληνιστική κοινή

ἀντωνυμικός

μετωνυμικός

μητρωνυμικός

πατρωνυμικός


-εύς

: -εύς < → λείπει η ετυμολογία

επίθημα αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει

το πρόσωπο ή υποκείμενο που ενεργεί

ἀντιγραφεύς

την καταγωγή από τόπο

Δωριεύς


-τραφής

-τραφής
-ής
-ές

: -τραφής < τρέφω + -ής

επίθημα επιθέτων που δηλώνει ότι κάποιος έχει μεγαλώσει, ανατραφεί ή εκπαιδευτεί στη χώρα που δηλώνει το αʹ συνθετικό


-ίδη

: -ίδη < γενική ενικού του αρσενικού -ίδης

επίθημα θηλυκό του -ίδης


-έϊνος

: -έϊνος < προσθήκη επιθήματος -ινος σε ουσιαστικά με θέμα που έληγε σε <ε>

-ινος

δηλωτικό ύλης

Παράγωγα που λήγουν σε -ινος (αρχαία ελληνικά) στο Βικιλεξικό

δηλωτικό ύλης

-ινός

για χρονικά επίθετα

Παράγωγα που λήγουν σε -ινός (αρχαία ελληνικά) στο Βικιλεξικό

για χρονικά επίθετα

ἰτέα + -ινος > ἰτέϊνος

πτελέϊνος, μελέϊνος


-θραύστης

: -θραύστης < ελληνιστική κοινή -θραύστης < αρχαία ελληνική θραύω

βʹ συνθετικό που δηλώνει το όργανο ή το πρόσωπο που θραύει ό,τι φανερώνει το αʹ συνθετικό

κεφαλοθραύστης, λιθοθραύστης


-ρραγία

: -ρραγία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ρραγία < ῥήγνυμι όπως (αρχαία ελληνικά αἱμο-ρραγία)
: για σύγχρονους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: (λόγιο δάνειο) γαλλική -rragie

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ρραγία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν αιμορραγία του μέρους του σώματος που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

αιμορραγία

σπληνορραγία (αιμορραγία στη σπλήνα)

πυορραγία


-ρραγία

: -ρραγία < μεταπτωτικό θέμα ραγ- του ρήματος ῥήγνυμι + -ία με διπλασιασμό ρρ στη σύνθεση

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ρραγία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν ρήξη στο σημείο που εκφράζεται από το α΄συνθετικό

αἱμορραγία

φλεβορραγία

ψυχορραγία


-ρροια

: -ρροια < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ρροια < ῥέω (αρχαία ελληνικά αἱμό-ρροια), λόγιο ενδογενές δάνειο: (λόγιο δάνειο) λατινική -rrhoea

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ρροια στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνουν

ροή από αντικείμενο ή με αιτιολογία ή συχνότητα που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ανθόρροια (ροή ανθέων)

εμμηνόρροια, λογόρροια, πτερόρροια, απόρροια, παλίρροια, πυόρροια

ροή υγρού από μέρος του σώματος που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ομαλόρροια (ροή από τον ομφαλ )

προστατόρροια, σμηγματόρροια


-κω

: -κω > κατάληξη + -ω θηλυκών ονομάτων με επέκταση και σε προσηγορικά ονόματα • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

κατάληξη λαϊκότροπων χαϊδευτικών ονομάτων

Κατίνα + -κω > kaˈtiŋˈɡo Κατίγκω

τρελαί(νω) + κω > τρελαίγκω > απλοποίηση: τρελέγκω


-θεραπεία

: -θεραπεία < θεραπεία < αρχαία ελληνική θεραπεία
:* ή (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -θεραπεία < θεραπεία (όπως ἀποθεραπεία)
:* για σύγχρονους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: όπως από την αγγλική -theraphy.

-θε‐ρα‐πεί‐α

το ουσιαστικό θεραπεία ως δεύτερο συνθετικό

σε προδιοριστικά σύνθετα, για τον τρόπο της θεραπείας που δηλώνεται από το πρώτο συνθετικό

ακτινοθεραπεία

σε αντικειμενικά σύνθετα για την ασθένεια που θεραπεύεται που δηλώνεται από το πρώτο συνθετικό

ψυχοθεραπεία


-γονος

-γονος
ο -γονος
οι -γονοι
του -γόνου
των -γόνων
τον -γονο
τους -γόνους
-γονε
-γονοι

: -γονος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -γονος (επίθετο) (θέμα συγγενές στο γίγνομαι, δείτε και -γόνος, γόνος)

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικού που δηλώνει καταγωγή όπως δηλώνεται από το πρόθημα

απόγονος, πρόγονος


-γονος

-γονος
-η
-ο
ο -γονος
η -γονη
το -γονο
του -γονου
της -γονης
του -γονου
τον -γονο
τη(ν)
-γονη
το -γονο
-γονε
-γονη
-γονο
οι -γονοι
οι -γονες
τα -γονα
των -γονων
των -γονων
των -γονων
τους -γονους
τις -γονες
τα -γονα
-γονοι
-γονες
-γονα

δεύτερο συνθετικό επιθέτου που δηλώνει καταγωγή όπως δηλώνεται από το πρόθημα

άγονος, αρχέγονος


-γονος

-γονος
ὁ
-γονος
οἱ
-γονοι
τοῦ
-γόνου
τῶν
-γόνων
τῷ
-γόνῳ
τοῖς
-γόνοις
τὸν
-γονον
τοὺς
-γόνους
-γονε
-γονοι
τὼ
-γόνω
τοῖν
-γόνοιν

: -γονος < θέμα συγγενές με του γίγνομαι (δείτε και γόνος < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *ǵíǵnh₁- θέμα με αναδιπλασιασμό < *ǵenh₁- (παράγω, τίκτω, γεννώ)

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικού που δηλώνει συγγενική σχέση όπως δηλώνεται από το πρόθημα

ἀπόγονος, πρόγονος


-γονος

-γονος
-ος
-ον
ὁ/ἡ
-γονος
τὸ
-γονον
τοῦ/τῆς
-γόνου
τοῦ
-γόνου
τῷ/τῇ
-γόνῳ
τῷ
-γόνῳ
τὸν/τὴν
-γονον
τὸ
-γονον
-γονε
-γονον
οἱ/αἱ
-γονοι
τὰ
-γονᾰ
τῶν
-γόνων
τῶν
-γόνων
τοῖς/ταῖς
-γόνοις
τοῖς
-γόνοις
τοὺς/τὰς
-γόνους
τὰ
-γονᾰ
-γονοι
-γονᾰ
τὼ
-γόνω
τὼ
-γόνω
τοῖν
-γόνοιν
τοῖν
-γόνοιν

δεύτερο συνθετικό επιθέτου που δηλώνει σχέση όπως δηλώνεται από το πρόθημα

καλλίγονος (από καλή γενιά)


-όνε

: -όνε < (άμεσο δάνειο) ιταλική -one < λατινική -onem, αιτιατική ενικού τού -o < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *h₃onh₂

επίθημα που τίθεται ως κατάληξη λέξεων που δηλώνουν τύπους τυριών ή άλλων φαγώσιμων

Μέτσοβο → μετσοβόνε (είδος τυριού)


-κράτης

-κράτης
-κράτ
-ισσα

: -κράτης < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κράτης και για τους σύγχρονους όρους μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική -crate Δείτε κράτος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -κράτης στο Βικιλεξικό

επίθημα ως δεύτερο συνθετικό για αρσενικά ουσιαστικά που χαρακτηρίζονται από τις αντιλήψεις αυτού που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

γραφείο > γραφειοκράτης


-κράτης

: -κράτης < κράτ(ος) + -ης

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -κράτης στο Βικιλεξικό

επίθημα ως δεύτερο συνθετικό για αρσενικά ουσιαστικά που χαρακτηρίζονται από τις ιδιότητες του δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ἄριστος > ἀριστοκράτης


-ώτης

-ώτης
-ώτισσα
-ίνα
όπως
στρατιωτίνα
ο -ώτης
οι -ώτες
του -ώτη
των -ωτών
τον -ώτη
τους -ώτες
-ώτη
-ώτες

-ώτης < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ώτης. Δείτε και την επαυξημένη κατάληξη -ιώτης

πατριδωνυμικών ουσιαστικών που παράγονται από ονόματα πόλεων ή περιοχών
≈ συνώνυμα: -ινός, -αίος

Ήπειρος > Ηπειρώτης (Ηπειρώτισσα)

ουσιαστικών που δηλώνουν προέλευση, ιδιότητα, χαρακτηριστικό γνώρισμα

επαρχία > επαρχιώτης (επαρχιώτισσα)

θίασος > θιασώτης


-ώτης

-ώτης
με πληθυντικό -ηδες
-ώτη
-ώτου
Χρειάζεται τεκμηρίωση…
ο -ώτης
οι -ώτηδες
του -ώτη
των -ώτηδων
τον -ώτη
τους -ώτηδες
-ώτη
-ώτηδες

επίθημα ως κατάληξη αρσενικών επωνύμων

Μηλακώτης


-ώτης

-ώτης < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -ώτης. Δείτε και την επαυξημένη κατάληξη -ιώτης.

επίθημα ως κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει

καταγωγή από τόπο (πατριδωνυμικά)

Ἀττάλεια - Ἀτταλειώτης

ιδιότητα, χαρακτηριστικό ή προέλευση που δηλώνεται από την πρωτότυπη λέξη

κελίον - κελιώτης (υπασπιστής)


-ώτης

: -ώτης < αναγωγή στην πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *-eta. Συχνά, με προσκόλληση σε θεματικές βάσεις που είχαν χαρακτήρα ιώτα Συγγενείς καταλήξεις -ίτης, -άτης, -ότης
: παράγωγο: η επαυξημένη ελληνιστική κοινή -ιώτης

επίθημα ως κατάληξη αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει προέλευση από τόπο (πατριδωνυμικά) ή χαρακτηριστικά γνωρίσματα που εκφράζει η πρωότυπη λέξη

Ἤπειρος - ἠπειρώτης (ἠπειρῶτις)

δεσμός - δεσμώτης (δεσμῶτις)

με θεματικό χαρακτήρα ιώτα:

Σικελία - Σικελιώτης (Σικελιῶτις)

στρατιά - στρατιώτης


-άκου

γενική ενικού του -άκης, επιθήματος ανδρικού επωνύμου

από τη λόγια γενική πτώση του αρσενικού, επίθημα άκλιτων γυναικείων επωνύμων

η κυρία Αγγελάκου έχει πάρει το επώνυμο του συζύγου της που λέγεται Αγγελάκης

εναλλακτική συνηθέστερη μορφή: -άκη


-άκιν

: -άκιν < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή -άκιον (-ακ+-ιον) με αποβολή του [ο] < αρχαία ελληνική ουσιαστικά σε -ξ (όπως ῥύαξ > ελληνιστικό ῥυάκιον)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκιν στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -άκι στο Βικιλεξικό

υποκοριστικό επίθημα για το σχηματισμό ουδετέρων

ἄλογον > ἀλογάκιν

κατόρθωμα(ν) > κατορθωμάκιν


-μαν

: -μαν < Δείτε και το τελικό -ν → λείπει η ετυμολογία

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -μαν στο Βικιλεξικό

επίθημα κατάληξης ουδέτερων ουσιαστικών
από ουδέτερα ουσιαστικά σε -μα

κατόρθωμα - κατόρθωμαν

επίθημα κατάληξης ουδέτερων ουσιαστικών
ή και από άλλα ουσιαστικά

δύσις - δύσεμαν

επίθημα κατάληξης ουδέτερων ουσιαστικών

από ρήματα, για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών που δηλώνουν ό,τι εκφράζει το ρήμα

λαβώνω - λάβωμαν

ἀργῶ - ἄργημαν


-άω

: -άω < νεότερος μεταπλασμός των ρημάτων σε -ώ (της 2ης συζυγίας), κατά το τρίτο πρόσωπο ενικού -άει. Συχνά συμβαίνει να συμπίπτει με την κατάληξη ασυναίρετων αρχαίων ρημάτων σε -άω. Η συνήθης ετυμολογική ακολουθία ήταν:
:: αρχαία ελληνική κατάληξη ρημάτων -άω, -έω, -όω > συναίρεση σε -ῶ >
::::: > κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική -ῶ >
::::::: > κληρονομημένο από τη νέα ελληνική -ώ > μεταπλασμός σε -άω

κατάληξη ρημάτων που προέρχονται από τα βαρύτονα ρήματα σε -ώ (που είχαν πιο επίσημη χροιά)

αγαπώ > αγαπάω


-άω

: -άω < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη ασυναίρετων ρημάτων


-θήρας

: -θήρας < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -θήρας (επίσης, μορφές -θήρ, -θηρος, κυρίως ελληνιστικές) < θηράω (κυνηγάω)

δεύτερο συνθετικό αρσενικών ουσιαστικών που σημαίνει ότι κάποιος κυνηγάει

αυτό που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

φαλαινοθήρας

με τον τρόπο που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

λαθροθήρας

χρυσοθήρας (αρσενικό ή θηλυκό)


-θήρας

: -θήρας < θηρ(άω) (κυνηγάω) + -ας

δεύτερο συνθετικό αρσενικών ουσιαστικών που σημαίνει ότι κάποιος κυνηγάει αυτό που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ελληνιστική κοινή

ὀρνιθοθήρας

λογοθήρας


-ίτου

: -ίτου < λόγια γενική ενικού του αρσενικού -ίτης

επίθημα, θηλυκό του -ίτης


-ιάνος

-ιάνος
-ιάνα

: -ιάνος < (άμεσο δάνειο) ιταλική -iano + -ς < λατινική -ianum, ουδέτερο του -ianus < -anus < -nus < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *-nós

επίθημα μετουσιαστικών ουσιαστικών που δηλώνουν καταγωγή από χώρα, πόλη κ.λπ.

Πρέβεζα → Πρεβεζιάνος

επίθημα μετουσιαστικών ουσιαστικών που δηλώνουν ιδιότητα σχετική με το αʹ συνθετικό

πρωτεύουσα → πρωτευουσιάνος


-pathy

: -pathy < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική -πάθεια < path(os) (πάθος) + -y

Αγγλικές λέξεις με επίθημα -pathy στο Βικιλεξικό


-τήρα

-τήρα < -τήρ(ι) (ουδέτερο) + -α (κατάληξη για θηλυκό) συχνά με μεγεθυντική σημασία

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών που προέρχονται από ουδέτερα

το βαφτιστήρι > η βαφτιστήρα

το ποτήρι > η ποτήρα


-έζα

: -έζα < -έζ(ος) + κατάληξη θηλυκού -α
: Επίσης δείτε: γαλλική -aise (κατάληξη θηλυκών) + κατάληξη θηλυκού -α

θηλυκό του -έζος για θηλυκά εθνωνυμικά και πατριδωνυμικά από το όνομα χώρας ή πόλης

Κίνα > Κινέζος > Κινέζα


-ια

: -ια < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ια < αρχαία ελληνική -ία
: για φυτά < νεολατινική -ia

επίθημα για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών

βλαστημάω > βλασήμια

αρχαία ελληνική παρηγορέω > παρηγορία > νέα ελληνική παρηγόριια

δηλώνει φυτό ή δέντρο

gardenia < γαρδένια

κατάληξη για το σχηματισμό ουδέτερων ουσιαστικών πληθντικού αριθμού

κατάληξη ουδετέρων σε ι

τραγούδι > τραγούδια

ονομασίες εορτών στον πληθυντικό από κύρια ονόματα

άγιος Δημήτριος > Δημήτρια

κατάληξη για το σχηματισμό επιρρημάτων

ανάριος > ανάρια

-ιά


-ια

: -ια < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -ία

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών

δουλεύτρια

αρχαία ελληνική ἄρρωστος > ἀρρωστία > μεσαιωνική ελληνική ἀρρώστια

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών ή επιθέτων στον πληθυντικό

κατάληξη επιρρημάτων

ἄγριος > ἄγρια


-ια

: -ια < → λείπει η ετυμολογία

κατάληξη θηλυκών ουσιαστικών

κατάληξη ουδέτερων ουσιαστικών στον πληθυντικό


-πορία

-πορία < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -πορία. Δείτεπόρος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πορία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σύνθετων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει πορεία

στο μέρος που υποδεικνύει το πρώτο συνθετικό

θαλασσοπορία

με τον τρόπο που υποδεικνύει το πρώτο συνθετικό

βραδυπορία


-πορία

: -πορία < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -πορία. Δείτε πόρος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -πορία στο Βικιλεξικό

όπως το νεοελληνικό -πορία, τρόπος πορείας

ἀργοπορία


-πορία

-πορία < -πόρ(ος) ( < πόρος πέρασμα, διάβαση, και έσοδα προμήθειες) + -ία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -πορία στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό που δηλώνει τον τόπο ή τον τρόπο που γίνεται μια πορεία, ένα πέρασμα

μετεωροπορία (ταξιδεύω στον αέρα)

δυσπορία (δυσκολία στο πέρασμα)

εὐθυπορία


-γένεση

: -γένεση < λόγιο ενδογενές δάνειο: -genèse < αρχαία ελληνική γένεσις < γίγνομαι

βʹ συνθετικό θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει τη δημιουργία αυτού που σημαίνει το αʹ συνθετικό

ιζηματογένεση


-ποίησις

: -ποίησις < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποίησις

Λέξεις της καθαρεύουσας με επίθημα -ποίησις στο Βικιλεξικό

-ποίηση στην καθαρεύουσα

ἱκανοποίησις


-ποίησις

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -ποίησις στο Βικιλεξικό

εἰρηνοποίησις


-ποίησις

: -ποίησις < ποιέω / ποιῶ, ποιη- + -σις

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ποίησις στο Βικιλεξικό

ἀγαθοποίησις

ἀντιποίησις


-ούδια

: -ούδια < πληθυντικός αριθμός του -ούδι

επίθημα σε επιφωνήματα χαιρετισμών

καλημερούδια


-sız

Τουρκικές λέξεις με επίθημα -sız στο Βικιλεξικό

επίθημα που δίνει στη παράγωγη λέξη τη σημασία «χωρίς»

para (χρήματα) > parasız


-ποιείο

: -ποιείο < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -ποιεῖον < ποιῶ

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ποιείο στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό λέξεων που σχηματίζει ουδέτερα ουσιαστικά τα οποία δηλώνουν το χώρο παραγωγής αντικειμένων τα οποία δηλώνει το πρώτο συνθετικό

φανοποιείο, οινοποιείο, βυνοποιείο, σαπωνοποιείο


國

συνθετικό λέξεων που δηλώνουν όνομα χώρας


-έας

: -έας < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -εύς από την αιτιατική -έα (δηλωτικό επαγγελμάτων και δραστικών ουσιαστικών

επίθημα για το σχηματισμό αρσενικών που παράγονται από ρήματα που δηλώνουν

πρόσωπο που δρα όπως η πρωτότυπη λέξη, επάγγελμα ή ιδιότητα

(αρχαία ελληνική κουρεύς) κουρεύω > κουρέας

μέσο, εργαλείο ή αντικείμενο που κάνει αυτό που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη

εκσκάπτω > εκσκαφέας


-έας

: -έας κατάληξη επωνύμων με προέλευση από τη Μάνη

επίθημα για το σχηματισμό επωνύμων
από μικρά ονόματα

Γιώργος > Γεωργέας (γιος του Γιώργου)

επίθημα για το σχηματισμό επωνύμων
από οικογενειακά επώνυμα

Μαύρος > Μαυρέας (γιος ή απόγονος του Μαύρου)

επίθημα για το σχηματισμό επωνύμων

ή δηλωτικά επαγγέλματος, ιδιότητας, τόπου

παπάς < Παπαδέας (γιος του παπά)


-ψαρο

: -ψαρο < ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο του επιθέτου -ψαρος < ψάρ(ι) + -ος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -ψαρο στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό ουδέτερων ουσιαστικών που δηλώνει είδος ψαριού που έχει τα χαρακτηριστικά του πρώτου συνθετικού

χρυσόψαρο, σκυλόψαρο


-άδης

-άδης
-άδη
-άδου

: -άδης < αρχαία ελληνική -άδης

κατάληξη πατρωνυμικών επωνύμων που δηλώνουν τον γιο αυτού που έχει το όνομα ή την ιδιότητα της πρωτότυπης λέξης

για ανδρικό επώνυμο

Δημητριάδης: γιος πατέρα που λέγεται Δημήτρι-ος

Κυπριάδης: ο γιος κύπριου πατέρα


-ώνης

: -ώνης < ὠνέομαι / ὠνοῦμαι (αγοράζω, είμαι πελάτης), θέμα ων- + -ης

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ώνης στο Βικιλεξικό

επίθημα αρσενικών ουσιαστικών που δηλώνει κάποιον που αγοράζει, ή είναι μεσίτης

τελώνης, θεατρώνης, καρπώνης


-βλώψ

: -βλώψ < → λείπει η ετυμολογία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -βλώψ στο Βικιλεξικό

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)


-φανής

-φανής
ής
ές

: -φανής < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -φανής

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -φανής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό σε λόγια επίθετα, που δηλώνει ότι αυτό που προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό

φαίνεται γίνεται αντιληπτό με τον τρόπο αυτό

αληθοφανής, σοβαροφανής

στην παραγωγή λέξεων με προθήματα

επιφανής, προφανής


-φανής

-φανής
ής
ές

: -φανής < (φαίνω) θέμα φαν- (όπως στον παθητικό αόριστο ἒ-φαν-ην) + -ής. Για τις ετυμολογικές οικογένειες του φαν- → δείτε τις λέξεις φάος και φημί.

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -φανής στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό για το σχηματισμό επιθέτων, που δηλώνει ότι αυτό που προσδιορίζεται από το πρώτο συνθετικό φαίνεται, γίνεται αντιληπτό με τον τρόπο αυτό

τηλεφανής (που φαίνεται από μακριά)

εὐλογοφανής


-ιάνα

θηλυκό του -ιάνος

Παριζιάνα


-ίδες

πληθυντικός αριθμός του -ίδα (λόγιο -ίς)

λόγιοι τύποι λέξεων

όπως δεσποινίς / δεσποινίδα - δεσποινίδες

όροι στον πληθυντικό

όπως λανθανίδες (< καθαρεύουσα λανθανίς)


-ίδες

πληθυντικός αριθμός του -ίδης που δηλώνει ομάδα, οικογένεια ή βαθμίδα ιεραρχικής κλίμακας

για ομάδα αστέρων, διαττόντων αστέρων

επίθημα επιστημονικών όρων

Λεοντίδες, Περσείδες

παρατηρούμε με τηλεσκόπιο τους Περσείδες

για ονομασία οικογένειας στη βοτανική, στη ζωολογία

επίθημα επιστημονικών όρων

Ταξινομικοί όροι - οικογένειες


-ίδες

πληθυντικός αριθμός του -ίς

όπως Ἑλληνίς - Ἑλληνίδες, πατρίς - πατρίδες


-ογλου

: -ογλου < σε επώνυμα, (άμεσο δάνειο) τουρκική -oğlu (πατρωνυμικό επίθημα: ο γιος του...) < oğul (γιος)

Νεοελληνικά επώνυμα με επίθημα -ογλου στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικά επώνυμα με επίθημα -όγλου στο Βικιλεξικό

επίθημα νεοελληνικών επωνύμων κοινού γένους, μικρασιατικής καταγωγής

Καμπούρογλου, Ιορδάνογλου

Τερζόγλου, Μποσταντζόγλου


-ίκος

: -ίκος < → λείπει η ετυμολογία

επίθημα για το σχηματισμό κυρίων ονόματων (χαϊδευτικών)

Αντρέας > Αντρίκος

επίθημα, συχνά με τη μορφή -τζίκος

υποκοριστικό

φουκαράς < φουκαρατζής > φουκαρατζίκος


-ίκα

: -ίκα < -ίκ(ος) + -α • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

επίθημα κυρίων ονόματων, θηλυκό του -ίκος

υποκοριστικό

Σοφία < Σοφίκα


-ητα

: -ητα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική -ητα αναλογικά προς την αρχαία αιτιατική -ότητα του -ότης.

επίθημα για το σχηματισμό λαϊκότροπων μορφών για αφηρημένα θηλυκά ουσιαστικά

έχθρα - έχθρητα

μανία - μάνητα


-ητα

: -ητα < -ότητα < αρχαία ελληνική -ότης από την αιτιατική -ότητα.

επίθημα για το σχηματισμό αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών, παράλληλων μορφών σε -ότητα

ἔχθρητα < ἔχθρα < αρχαία ελληνική ἔχθρα

ἄγρητα < ἀγριότητα < αρχαία ελληνική ἀγριότης

ἄθλητα < αρχαία ελληνική ἀθλιότης


-τητα

αιτιατική ενικού του -της


-κάρδιος

-κάρδιος
-α
-ο

: -κάρδιος < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -κάρδιος < καρδ(ία) + -ιος

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -κάρδιος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει σχέση ή αναφορά στην καρδιά όπως προσδιορίζει το πρώτο συνθετικό

εγκάρδιος, σπαραξικάρδιος


-κάρδιος

: -κάρδιος < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -κάρδιος ή καρδ(ία) + -ιος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -κάρδιος στο Βικιλεξικό

γυναικοκάρδιος, θελξικάρδιος


-κάρδιος

-κάρδιος
-ος
-ον

: -κάρδιος < καρδ(ία) + -ιος

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -κάρδιος στο Βικιλεξικό

ἐγκάρδιος, χαλκεοκάρδιος


-γραφος

-γραφος
-η
-ο

: -γραφος < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή -γραφος < αρχαία ελληνική γράφω. Για τους σύγχρονους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία -graph (όπως στα αγγλικά, γαλλικά)

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -γραφος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει ότι κάτι έχει γραφτεί με τον τρόπο ή το μέσο που δηλώνεται στο πρώτο συνθετικό

χειρόγραφος

τηλέγραφος


-γραφος

-γραφος
-ος
-ον

: -γραφος < αρχαία ελληνική γράφ(ω) + -ος

-γράφος Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γράφος στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -γραφος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνει κάτι έχει γραφτεί με τον τρόπο ή το μέσο που δηλώνεται στο πρώτο συνθετικό

ελληνιστική κοινή

ψευδεπίγραφος


-πόδαρος

-πόδαρος
-η
-ο

: -πόδαρος < ποδάρ(ι) + -ος & κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική -πόδαρος

σαρανταποδαρούσα

ουσιαστικό με κατάληξη

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πόδαρα στο Βικιλεξικό

-πόδαρο

ουσιαστικό ουδέτερο

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πόδαρο στο Βικιλεξικό

ουσιαστικό ουδέτερο

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -πόδαρος στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό επιθέτων που δηλώνουν ότι ένα πρόσωπο έχει πόδια (ποδάρια) με τα χαρακτηριστικά που εκφράζει το πρώτο συνθετικό

γοργοπόδαρος, ανεμοπόδαρος


-πόδαρος

: -πόδαρος < ποδάρ(ιον) ή ποδάρ(ιν) + -ος

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με επίθημα -πόδαρος στο Βικιλεξικό

γοργοπόδαρος, λεπροπόδαρος


-στάσι

: -στάσι < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -στάσι < αρχαία ελληνική -στάσιον με αποφυγή της χασμωδίας

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -στάσι στο Βικιλεξικό

-στάσιο Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -στάσιο στο Βικιλεξικό

δεύτερο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν τον χώρο όπου βρίσκεται αυτό που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

εικονοστάσι, καραβοστάσι


-στάσι

: -στάσι < -στάσιον με αποφυγή της χασμωδίας < αρχαία ελληνική -στάσιον


-σπιτο

: -σπιτο < σπίτ(ι) + -ο

Νεοελληνικές λέξεις με επίθημα -σπιτο στο Βικιλεξικό

το ουσιαστικό σπίτι ως δεύτερο συνθετικό με τη σημασία που εκφράζεται στο πρώτο συνθετικό

πλουσιόσπιτο, καλυβόσπιτο

χαμόσπιτο, παράσπιτο

τροχόσπιτο


-ίτις

μονοτονική γραφή του -ῖτις (καθαρεύουσα)


-παραγωγός

-παραγωγός
-ός /
-ή
-ό
ο -παραγωγός
η -παραγωγός
η -παραγωγή
το -παραγωγό
του -παραγωγού
της -παραγωγού
της -παραγωγής
του -παραγωγού
τον -παραγωγό
τη(ν)
-παραγωγό
-παραγωγή
το -παραγωγό
-παραγωγέ
-παραγωγέ
-παραγωγή
-παραγωγό
οι -παραγωγοί
οι -παραγωγοί
οι -παραγωγές
τα -παραγωγά
των -παραγωγών
των -παραγωγών
των -παραγωγών
τους -παραγωγούς
τις -παραγωγούς
τις -παραγωγές
τα -παραγωγά
-παραγωγοί
-παραγωγοί
-παραγωγές
-παραγωγά

: -παραγωγός < ουσιαστικό παραγωγός με βάση το συνθετικό -παραγωγή → δείτε παρ- + -αγωγός, άγω
: για τα ουσιαστικά < ουσιαστικοποιημένο αρσενικό επιθέτων με συνθετικό -παραγωγός (κοινός τύπος και για το θηλυκό)

-πα‐ρα‐γω‐γός

δεύτερο συνθετικό επιθέτων για τον χαρακτηρισμό παραγωγής ευρείας κλίμακας γι' αυτό που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό (συνήθως για χώρες, βιομηχανίες, εταιρείες)

ελαιοπαραγωγός χώρα

Είναι μια ηλεκτροπαραγωγή/παραγωγός εταιρεία με πολλές μετοχές.


-παραγωγός

-παραγωγός
ο/η
-παραγωγός
οι -παραγωγοί
του/της
-παραγωγού
των -παραγωγών
τον/τη(ν)
-παραγωγό
τους/τις
-παραγωγούς
-παραγωγέ
-παραγωγοί

-πα‐ρα‐γω‐γός

δεύτερο συνθετικό ουσιαστικών που δηλώνουν επαγγελματική ενασχόληση με την παραγωγή εκείνου που ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

Είναι ένας νέος ελαιοπαραγωγός με πολλά βραβεία και επιτυχίες στον κλάδο.


-άγρα

: -άγρα < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική -άγρα < ἄγρα (κυνήγι ζώων, άγρα)

δεύτερο συνθετικό θηλυκών ουσιαστικών για τη δήλωση

ασθένειας στο μέρος που δηλώνει το πρώτο συνθετικό

ποδάγρα

κάποιου εργαλείου που πιάνει αντικείμενο όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

λιθάγρα (που πιάνει και σηκώνει λίθους)


-άγρα

: -άγρα < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική -άγρα < ἄγρα (κυνήγι ζώων)

δεύτερο συνθετικό θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει

πνευματικό ή ψυχικό πάθος που έχει καταλάβει τον προσδιοριζόμενο, όπως δηλώνει το πρώτο συνθετικό

λυσσάγρα (παράφορο πάθος)

λωλάγρα (ανοησία, τρέλα, λωλαμάρα)

κάποιο εργαλείο που πιάνει αντικείμενο όπως ορίζεται στο πρώτο συνθετικό

δοντάγρα (είδος τανάλιας)