οικο-

οικο-
οικό-
οικ-

: οικο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική οἰκο- < οἶκο(ς)
:* για νεότερους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία όπως eco- ή γαλλικά éco-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα οικο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα οικό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα οικ- στο Βικιλεξικό

το ουσιαστικό οίκος ως πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται

με το σπίτι, τον οίκο

οικογένεια, οικονομία

οικόσιτος, οικόσημο

με το φυσικό περιβάλλον

οικολογία

οικότοπος

με συγκεκριμένη περιοχή

οικωνύμιο


υδρο-

υδρο-
υδρό-
υδρ-

: υδρο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ὑδρο- < ὕδωρ και λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία hydro-, όπως από το γαλλικό hydro-

υδρ-

πριν από φωνήεν

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υδρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υδρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υδρ- στο Βικιλεξικό

α΄ συνθετικό λέξεων που δηλώνει ότι :

το β΄ συνθετικό περιέχει νερό, σχετίζεται με νερό, μοιάζει με νερό

υδροθεραπεία, υδρόφιλος, υδραντλία

α΄ συνθετικό λέξεων που δηλώνει ότι :

μια χημική ένωση περιέχει ή προσλαμβάνει υδρογόνο στο μόριό της

υδροκυάνιο, υδρόχλώριο, υδρόθειο


νεο-

νεο-
νεό-
νε-

: νεο- < αρχαία ελληνική νεο- (νέο(ς) ή λόγιο δάνειο από διαγλωσσικούς όρους neo-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νεο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νεό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νε- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό

δημιουργήθηκε πρόσφατα

νεογέννητος

νεόπλουτος

νεάργυρος

βρίσκεται σε μεταγενέστερη φάση ή περίοδο

νεορεαλισμός

νεολιθκός


νεο-

: νεο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική νεο- < νέο(ς)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα νεο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα νεό- στο Βικιλεξικό

νεούτσικος

παράγωγο υποκοριστικό:

πρόθημα που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό δημιουργήθηκε πρόσφατα ή είναι νεαρό

νεογέννητος, νεοπλούσιος, Νεοκαστρίτης

νεόγαμβρος


νεο-

νεο-
νεό-
νε-

: νεο- < νέο(ς)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα νεο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα νεό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα νε- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα νέ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό δημιουργήθηκε πρόσφατα

νεογενής

νεόδμητος

νεάγγελτος

νεάγγελτος

νέαρχος, νέηλυς


ξω-

: ξω- < → λείπει η ετυμολογία


νιο-

: νιο- < νι(ος) + -ο- Συγκρίνετε με το νεο- < νέο(ς)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νιο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νιό- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό έγινε πρόσφατα

νιοσκαμμένος

νιόπαντρος


θεο-

θεο-
θεό-
θε-

: θεο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική θεο- < θεό(ς)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα θεο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα θεό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα θε- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών
με το Θεό ή με θεούς, γενικότερα

θεοτόκος, θεοφοβούμενος

θεόσταλτος

Θεάνθρωπος, θεάρεστος

θεομηνία (αρχαία ελληνικά: οργή θεού)

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών

με μεγάλα πράγματα, καταστάσεις, με σημασία «πολύ μεγάλο»

θεοβάρελο

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών

με ιδιότητες που τις κατέχει κάποιος σε υπερθετικό βαθμό, με σημασία «εντελώς», «τελείως»

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών
θεογκόμενα

θεότρελος (τελείως τρελός), θεόκουφος


ξε-

: ξε- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ἐξε- < ἐξ- (αρχαία πρόθεση εκ και εξ), από την εσωτερική αύξηση στον αόριστο του συγγενούς ρήματος (π.χ. από τον αόριστο του ἐκθεόω, ἐξεθέωσα, προέκυψε το ξεθέωσα και τελικά καθιερώθηκε ως ενεστώτας το ξεθεώνω και ως ουσιαστικά το ξεθέωμα)

αντίθετη ενέργεια της πρωτότυπης λέξης

ξεβάφω,

το τέλος της κατάστασης που δηλώνει η πρωτότυπη λέξη

ξενυστάζω

έξω, προς τα έξω

ξεπορτίζω, ξεγεννάω, ξέμπαρκος

ξεκαρδίζομαι, ξεθεώνω, ξεκουφαίνομαι

σε περιστασιακές συνθέσεις και στερεότυπες εκφράσεις: δείχνει απόρριψη ή αδιαφορία

είπα ξείπα


φωτο-

: φωτο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική φωτο- (φῶς, τοῦ φωτός). Για τους σύγχρονους όρους και την τέχνη της φωτογραφίας, λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία photo-.

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φωτο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φωτό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φωτ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που δηλώνει σχέση με
το φως

πρώτο συνθετικό που δηλώνει σχέση με
εναλλακτικές μορφές: φωτό-, φωτ-

φωτοδότης, φωτοσύνθεση

πρώτο συνθετικό που δηλώνει σχέση με

την τέχνη της φωτογραφίας ή της φωτογράφισης

φωτομοντέλο, φωτορεπόρτερ

φωτοαντίγραφο


νερο-

νερο-
νερό-
νερ-

: νερο- < νερ(ό) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νερο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νερό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νερ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με το νερό

νερομάνα

νερόκοτα

νεράγκαθο


νερο-

νερο-
νερό-
νερ-

: νερο- < νερ(όν) + -ο-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα νερο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα νερό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα νερ- στο Βικιλεξικό

όπως νερο-, πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με το νερό

νεροσυρμή

νερόψωμον

νεραγώγιον


αϊ-

: αϊ- < αγι- < αγιο- < άγιος. Προτακτικό για ονόματα αγίων.

άγιος (για αγιωνύμια)

Έχω κάνει τάμα στον αϊ-Γιώργη, θα πάω ν' ανάψω λαμπάδα στην εκκλησία του Αϊ- Γιώργη.

※ Γεια σου, καΐκι μου, αϊ-Νικόλα (τίτλος τραγουδιού του Βασίλη Τσιτσάνη)

για ονομασίες ναών και για τοπωνύμια


ολο-

ολο-
ολό-
ολ-

: ολο- < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή ὁλ(ο)- < αρχαία ελληνική ὅλος
:: (για επιστημονικούς όρους) λόγιο ενδογενές δάνειο: (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία holo-

επιτείνει τη σημασία του επιθέτου που είναι δεύτερο συνθετικό

ολόγυμνος

ολάνθιστος

δηλώνει αποκλειστικά το χρώμα του δεύτερου συνθετικού

ολόμαυρος

δηλώνει αποκλειστικά το υλικό του δεύτερου συνθετικού

ολόχρυσος

καλύπτει ή αναφέρεται σε ολόκληρη την επιφάνεια ή χρονική διάρκεια του δεύτερου συνθετικού

ολοσέλιδος

ολοήμερος


ομο-

ομο-
ομό-
ομ-

* ομο- < αρχαία ελληνική ὁμο- < ὁμός

πρώτο συνθετικό λέξεων, δηλωτικό κοινής δράσης ή κοινού χαρακτηριστικού, ομοιότητας

ομοφυλόφιλος


ακρο-

ακρο-
ακρό-
ακρ-

: ακρο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ἀκρο- < αρχαία ελληνική ἀκρο- < ἄκρο(ς)
:* επιστημονικοί όροι για τα ανθρώπινα άκρα < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία acro- < αρχαία ελληνική ἄκρον

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ακρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ακρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ακρ- στο Βικιλεξικό

δηλώνει την άκρη, το άκρο ή την κορυφή αυτού που σημαίνει το δεύτερο συνθετικό

ακροδεξιά, ακροβούνι

ακρόπολη

αναφέρεται στα ανθρώπινα άκρα όπως περιγράφει το δεύτερο συνθετικό

ακρομεγαλία

πολύ λίγο, κάπως για ό,τι δηλώνει το δεύτερο συνθετικό

συνήθως λαϊκότροπο

ακραγαπώ

πάρα πολύ, υπερβολικά για ό,τι δηλώνει το δεύτερο συνθετικό

συνήθως λαϊκότροπο

ακρολυπούμαι

πολύ δύσκολα, ίσα που για ό,τι δηλώνει το δεύτερο συνθετικό

συνήθως λαϊκότροπο

ακροζώ


αλεξι-

αλεξι-
αλεξί-
αλεξ-

: αλεξι- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἀλεξι- < ἀλέξω (αποκρούω, διώχνω) με -ι- σε σύνθεση, (μεταφραστικό δάνειο) γαλλική para- όπως στο parachute (αλεξίπτωτο)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αλεξι- στο Βικιλεξικό

όπως ενδεικτικά

και=1

για σύνθετα ονόματα με

όρος=το όνομα

για σύνθετα ονόματα με

Αλέξανδρος

για σύνθετα ονόματα με

Αλεξάνδρεια

για σύνθετα ονόματα με

αλεξανδρινό

για σύνθετα ονόματα με

αλεξανδρινός

για σύνθετα ονόματα με

σε λόγιες λέξεις, ως πρώτο συνθετικό σημαίνει απώθηση, απομάκρυνση κάποιου κακού το οποίο δηλώνεται με το δεύτερο συνθετικό

αλεξικέραυνο

Αλέξανδρος

αλεξίπτωτο, αλεξίσφαιρος

σε παρωχημένες λόγιες λέξεις, όπως αλεξιβρόχιο, αλεξίλυπος


ομοιο-

: ομοιο- < όμοιος

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν ότι κάτι μοιάζει με κάτι άλλο


ορθο-

ορθο-
ορθό-
ορθ-

: ορθο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ὀρθο- (όρθιος, σωστός). Για σύγχρονους όρους λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία ortho- όπως στη γαλλική ortho-. Μορφολογικά αναλύεται σε ορθ(ός) + -ο-
: (ιατρικοί όροι σχετικοί με το ορθό) < (καθαρεύουσα) ὀρθ(ὸν ἒντερον) (εννοείται έντερο) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ορθο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ορθό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ορθ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό

ορθοστασία

ορθάνοιχτος

είναι σωστό, χωρίς λάθη, ή έχει σχέση με τη λογική, τον ορθό λόγο

ορθογραφία

ορθόδοξος

είναι σε ορθή γωνία

ορθογώνιο

ορθόπρισμα

έχει κανονικό σχηματισμό

ορθοδοντική

πρώτο συνθετικό που δηλώνει σχέση με το ορθό, το τέλος του παχέος εντέρου

ορθοσκόπηση


αλληλο-

αλληλο-
αλληλ-

: αλληλο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἀλληλο- < αντωνυμία ἀλλήλ(ων), ἀλλήλ(ους) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αλληλο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αλληλ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα λέξεων που εκφράζουν αλληλοπάθεια ή αμοιβαιότητα, όπως κάποια πράξη που γίνεται μεταξύ δύο ατόμων

αλληλοβοήθεια, αλληλογραφία

αλληλεπίδραση

(τα ρήματα, στον πληθυντικό) αλληλοεξοντωνόμαστε, αλληλοεξοντώνονται


βιο-

: βιο- < βίος

πρώτο συνθετικό λέξεων που έχουν σχέση με τη ζωή και τα έμβια όντα

βιολογία

βιότοπος

πρώτο συνθετικό λέξεων που έχουν σχέση με τη ζωή ενός ανθρώπου

βιογραφία

πρώτο συνθετικό λέξεων που έχουν σχέση με τη χρήση φυσικών μεθόδων παραγωγής

βιοκαλλιέργεια


βρομο-

βρομο-
βρόμ-
βρομ-

: βρομο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική βρομο- < βρόμ(α) + -ο- Για τη γραφή με όμικρον ή ωμέγα → δείτε τη λέξη βρομώ

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα βρομο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα βρομό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα βρομ- στο Βικιλεξικό

παλιο-

για αρνητικές σημασίες

πρώτο συνθετικό λέξεων που δίνει στο δεύτερο συνθετικό τον χαρακτηρισμό

του βρόμικου

βρομόσπιτο

της κακής οσμής

βρομοκοπάω

για κακά λόγια, βωμολοχίες

βρομόγλωσσα, βρομόστομος

μειωτικό ή υβριστικό

βρομογύναικο, βρομάνθρωπος

αρνητικής σημασίας

βρομόκαιρος

και σε προφορικές περιστασιακές συνθέσεις

Να! Αυτό το βρομόσφυρο φταίει που χτύπησα!


βρομο-

βρομο-
βρόμ-
βρομ-

: βρομο- < βρόμ(α) + -ο- Για τη γραφή με όμικρον ή ωμέγα → δείτε τη λέξη βρομώ

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα βρομο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα βρομό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα βρομ- στο Βικιλεξικό

παλιο-

για αρνητικές σημασίες

όπως στα νέα ελληνικά βρομο-, προσδίει στο δεύτερο συνθετικό την ιδιότητα

βρομόπαππον (βρόμικο παπί), βρομόσκυλος

της κακής οσμής

βρομοχνοτόστομος, βρομόστομος

αρνητικής σημασίας

βρομοκατησχυμμένος (καταντροπιασμένος)


παλαιο-

παλαιο-
παλαιό-

: παλαιο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική παλαιο- & λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία palaeo-. Συγχρονικά αναλύεται σε παλαι(ός) + -ο-

παλαι-

σε παλαιότερες συνθέσεις

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαιο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαιό- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λόγιων λέξεων που αναφέρονται στο παρελθόν

που είναι παλιό

για κάτι παλιό ή μεταχειρισμένο

παλαιοπωλείο

που είναι παλιό

για κάτι συντηρητικό ή ξεπερασμένο

παλαιοκομματικός

για αναφορά σε προϊστορικές περιόδους ή πρώιμες φάσεις ιστορικής εξέλιξης

επιστημονικός όρος

παλαιολιθικός, παλαιοντολογία, παλαιογραφία

ως λόγιος τύπος λέξεων με παλιο-

παλιοημερολογίτης > παλαιοημερολογίτης


παλαιο-

παλαιο-
παλαιό-
παλαί-

: παλαιο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική παλαιο-. Μορφολογικά αναλύεται σε παλαι(ός) + -ο-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαιο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαιό- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων
που αναφέρονται στο παρελθόν

(και τοπωνύμια) Παλαιόκαστρον

παλαίζηλος (που τον ζηλεύουν από παλιά)

πρώτο συνθετικό λέξεων

με τη σημασία παλιός, χρησιμοποιημένος, άχρηστος

παλαιοκάρφιν

παλαιόρουχον

πρώτο συνθετικό λέξεων

με τη σημασία γερασμένος ή καταβεβλημένος

παλαιογάδουρον

πρώτο συνθετικό λέξεων
απεχθής, παλιο-

παλαιοξέρασμα


παλαιο-

παλαιο-
παλαιό-
παλαί-

: παλαιο- < παλαι(ός) + -ο-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαιο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαιό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαι- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα παλαί- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που αναφέρονται στο παρελθόν

παλαιογενής

παλαιόγονος

παλαιγενής

παλαίγονος


γαστρο-

γαστρο-
γαστρ-
γαστρι-

: γαστρο- < → λείπει η ετυμολογία

γαστρεντερικός

γαστρεντερίτιδα

γαστρεντερολογία

γαστριμαργία

γαστριμαργικός

γαστρονομικός

γαστρορραγία

γαστροσκόπηση

γαστροσκόπιο


παλιο-

παλιο-
παλιό-
παλι-

: παλιο- < παλι(ός) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παλιο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παλιό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παλι- από το παλιο- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων

που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό είναι δυσάρεστο ή άσχημο ή χαμηλής ποιότητας ή ηθικής υποστάθμης

παλιοκόριτσο, παλιόκαιρος

παλιοβρόμα, παλιόγερος, παλιάνθρωπος

πρώτο συνθετικό λέξεων

που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό είναι παλιό, προέρχεται από ή αναφέρεται σε παλαιότερη εποχή

όπου το δεύτερο συνθετικό βρίσκεται σε κακή κατάσταση λόγω παλαιότητας

με αρνητική σημασία

παλιοσίδερο, παλιομοδίτης, παλιόρουχο

πρώτο συνθετικό λέξεων

ή προσδίδει θετική σημασία στο δεύτερο συνθετικό

παλιοπαρέα, παλιόφιλος

πρώτο συνθετικό λέξεων
αντί του λογιότερου παλαιο-

παλιοημερολογίτης < παλαιοημερολογίτης


γεω-

: γεω- < αρχαία ελληνική γεω- < γηο-

πρώτο συνθετικό λέξεων που έχουν σχέση με τη γη

γεωαντίκλινο

γεωμαγνητισμός

γεωμαγνητικός

γεωοικονομία

γεωπολιτικός

γεωτεκτονική

γεωπληροφορική


παμ-

: παμ- < παν- με αφομοίωση του ν σε μ πριν από χειλικά σύμφωνα ή άλλο μ


δυσ-

: δυσ- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική δυσ-
:* για σύγχρονους όρους, όπως της ιατρικής < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία dys- όπως από τα αγγλικά ή τα γαλλικά

πρόθημα για το σχηματισμό λέξεων που δηλώνουν

κάτι που γίνεται με κόπο

δυσκίνητος

κάτι κακό, άσχημο ή ατυχές

δύσμορφος

αναίρεση της σημασίας της πρωτότυπης λέξης

ως στερητικό

δυσανάλογος

δύσπνοια


δυσ-

: δυσ- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική δυσ-

→ ζητούμενο λήμμα


δυσ-

: δυσ- < → λείπει η ετυμολογία

→ ζητούμενο λήμμα


παρα-

# παρα- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική παρα- < αρχαία ελληνική παρα- < πρόθεση παρά
# παρα- < επίρρημα πάρα (πολύ, υπερβολικά)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παρα- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παρά- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα παρ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πάρ- στο Βικιλεξικό

παρα-, παρά- ή παρ-, πάρ-

πρόθημα από το παρά, που δηλώνει

(τόπος) πλάι, δίπλα, ενώπιον
#*#: παραπέρα, παράκτιος, παρωνυχίδα
#*# ομοιότητα
#*#: παραπλήσιος, παρόμοιος
#*# υποκατάσταση
#*#: παραμάνα
#*# κίνηση
#*#: παραλαμβάνω
#*# χρονική συνέχιση, ο επόμενος
#*#: παραμένω
#*#: παράλλος
#*# παράβαση, αντίθεση, αλλοίωση
#*#: παραβιάζω
#*#: παράλογος
#*#: παρερμηνεύω

παρα- ή παρ-

πρόθημα από το πάρα, που δηλώνει υπερβολή

παραείμαι, παρακάνω, παραξηλώνω


παρα-

# παρα- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική παρα- < πρόθεση παρά (πολύ, πιο, δευτερότερο)
# παρα- < επίρρημα πάρα

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα παρα- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα παρά- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα παρ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πάρ- στο Βικιλεξικό

παρα-, παρά- ή παρ-, πάρ-

πρόθημα με σημασίες όπως δίπλα, ενώπιον, εναντίον, όπως το αρχαίο πρόθημα παρα-

παραβούνι (λόφος), παραγωνιά (στο τζάκι)
#*: παράβουνον (πλαγιά βουνού)

παρα- ή παρ-

όπως και το νεοελληνικό πρόθημα παρα- που δηλώνει υπερβολή

παραβαρῶ (καταστενοχωρώ)
#*: παραγαπῶ


παρα-

παρα-
παρά-
παρ-
πάρ-

: παρα- < πρόθεση παρά

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα παρα- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα παρά- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα παρ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πάρ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα με πολλαπλές σημασίες όπως δίπλα, ενώπιον, εναντίον ή που δηλώνει κίνηση, ομοιότητα, εναντίωση

παραφυλάσσω

παράφορος

παραγγέλλω

πάροικος


ευρω-

: ευρω- < Ευρώ(πη) ή ευρώ

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ευρω- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με την Ευρώπη, την Ευρωπαϊκή Ένωση ή το νόμισμα του ευρώ


ενδο-

ενδο-
ενδό-
ενδ-

: ενδο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἐνδ(ο)- < αρχαία ελληνική ἔνδον & (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία endo-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ενδο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ενδό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ενδ- στο Βικιλεξικό

που συμβαίνει, προέρχεται ή ανήκει στο εσωτερικό του β' συνθετικού της λέξης

ενδογενής, ενδοχώρα, ενδόμυχος, ενδώνυμο


τετρα-

τετρα-
τετρά-
τετρ-

: τετρα- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική τετρ(α)- < αρχαία ελληνική τέτταρα (τέσσερα)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τετρα- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τετρά- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τετρ- στο Βικιλεξικό

δίνει την έννοια του τέσσερα στο δεύτερο συνθετικό

Η λέξη «παράθυρο» είναι τετρασύλλαβη.

Η καμπίνα μας είναι τετράκλινη.

Η εταιρεία αγόρασε ένα καινούριο τετραξονικό φορτηγό.

δίνει έμφαση στο δεύτερο συνθετικό

σε επιτατική χρήση

τετραπέρατος

Αυτός είναι τετράπαχος, έχει πάρα πολλά περιττά κιλά.


τηλε-

τηλε-
τηλέ-
τηλ-

: τηλε- < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία, όπως αγγλικά tele- < λατινική tele- < αρχαία ελληνική τηλε- < τῆλε < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *kʷel-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τηλε- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τηλέ- στο Βικιλεξικό

τηλ- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τηλ- στο Βικιλεξικό

λεξικό πρόθημα για το σχηματισμό λέξεων, το οποίο προσδίδει:

την έννοια της μεγάλης απόστασης σε κάτι

τηλεδιάγνωση

τηλέφωνο

τηλεπικοινωνία

τη σχέση που έχει κάποιος / κάτι με την τηλεόραση

τηλεθεατής


τηλε-

τηλε-
τηλέ-
τηλ-

: τηλε- < επίρρημα τῆλε < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *kʷel-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα τηλε- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα τηλέ- στο Βικιλεξικό

τηλ- Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα τηλ- στο Βικιλεξικό

το επίρρημα τῆλε ως πρώτο συνθετικό


καλλι-

καλλι-
καλλί-

: καλλι- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική καλλι-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καλλι- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καλλί- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που αναφέρονται στην ομορφιά αυτού που αναφέρει το δεύτερο συνθετικό

καλλιγραφία, καλλιμάρμαρος, καλλιτέχνης

καλλίφωνος


καλλι-

καλλι-
καλλί-

: καλλι- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική καλλι-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλλι- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλλί- στο Βικιλεξικό

καλλιγένειος

καλλίγνωμος


καλλι-

καλλι-
καλλί-

: καλλι- < θέμα του καλός (όμορφος) όπως και στο κάλλος. Tα διπλό λάμδα δεν έχει εξηγηθεί ικανοποιητικά. Πιθανόν *καλ-ϝός > *καλϝ > καλλ-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλλι- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλλί- στο Βικιλεξικό

καλλιγράφος

καλλίφωνος, καλλίπυγος


κακο-

: κακο- < αρχαία ελληνική κακο- < κακός

πρώτο συνθετικό που προσδίδει στη σύνθετη λέξη τη σημασία του κακού, του δυσάρεστου, του δύσκολου, του άσχημου ή του πρόχειρου


υπο-

υπο-
υπό-
υπ-
ύπ-
υφ-
ύφ-

: υπο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ὑπο-
:* για σύγχρονους όρους όπως της χημείας < λόγιο ενδογενές δάνειο: γαλλική hypo- < αρχαία ελληνική ὑπο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υπο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υπό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υπ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ύπ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υφ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ύφ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που δηλώνει

κάτω απ' αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη

υπέδαφος

πρόθημα που δηλώνει

σε χαμηλότερη βαθμίδα, κάτω από την εξουσία

υποσύνολο, υπάλληλος

υπόδουλος

πρόθημα που δηλώνει

μικρότερη αναλογία οξυγόνου σε σύγκριση με άλλες χημικές ενώσεις

υποφωσφορικός


καρα-

: καρα- < (άμεσο δάνειο) τουρκική kara- < kara (μαύρος)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καρα- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καρά- στο Βικιλεξικό

επιτατικό σε λέξεις κυρίως με αρνητικό, υβριστικό χαρακτήρα

καράβλαχος

καραπουτάνα

πρόθημα που δίνει τη σημασία του μαύρος (και σε λέξεις τουρκικής καταγωγής)

καραμπογιά

καραγκιόζης (μαυρομάτης)

καραμπουζουκλής

Καράγιωργας (και σε επώνυμα)


φιλο-

φιλο-
φιλό-
φιλ-
φίλ-

: φιλο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική φιλο- < φίλο(ς)
:* για σύγχρονους όρους < (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία philo-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φίλ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει προτίμηση, κλίση, αγάπη για ό,τι ορίζεται στο δεύτερο συνθετικό

φιλοπατρία, φιλοξενία, φιλοχρήματος

φιλόλογος

φιλάνθρωπος, φιλάργυρος, φιλάρεσκος

φίλιππος και Φίλιππος


φιλο-

φιλο-
φιλό-
φιλ-

: φιλο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική φιλο- < φίλο(ς)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλ- στο Βικιλεξικό

φιλοτάραχος

φιλόχρυσος, φιλότιμον

φιλάνθρωπος


φιλο-

φιλο-
φιλό-
φιλ-
φίλ-

: φιλο- < φίλο(ς)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα φιλ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα φίλ- στο Βικιλεξικό

φιλοβάρβαρος, φιλοφροσύνη

φιλόξενος, φιλόσοφος

φιλαλήθης

φίλαλμος, Φίλιππος


καλο-

καλο-
καλό-
καλ-
[a]

# καλο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική grc < καλ(ός) + -ο- < *καλϝός < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *kal-wo-s < *kal- (όμορφος)
# καλο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική καλο- < επίρρημα καλ(ά) + -ο- < καλός

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καλο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καλό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καλ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που δίνει στη σύνθετη λέξη τη σημασία του καλού, του ευχάριστου

καλορίζικος

καλότυχος

α’ συνθετικό που δείχνει ότι αυτό που δηλώνει το β’ συνθετικό γίνεται καλά, σωστά

καλοαναθρεμμένος

καλακούω


καλο-

καλο-
καλό-
καλ-
[a]

: καλο- < επίρρημα καλ(ά) + -ο- < καλός < αρχαία ελληνική καλός
: και (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική καλο-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλ- στο Βικιλεξικό

καλο- όπως στα νέα ελληνικά

καλοαναθρεμμένος, καλανθαρεμμένος

καλόγνωμος


καλο-

: καλο- < καλ(ός) + -ο- < *καλϝός < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *kal-wo-s < *kal- (όμορφος)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα καλ- στο Βικιλεξικό


χοντρο-

χοντρο-
χοντρό-
χοντρ-

: χοντρο- < χοντρός ή χονδρός

έχει μεγάλο βάρο ή όγκο

χαρακτηρίζεται από αδεξιότητα

δε διακρίνεται από εξυπνάδα και ευστροφία

γίνται δύσκολα


χιλιο-

: χιλιο- < αρχαία ελληνική χίλιοι

στην αρχή των λέξεων πολλαπλασιάζει το δεύτερο συνθετικό επί χίλια είτε κυριολεκτικά (π.χ. χίλια μέτρα στο χιλιόμετρο, χίλια γραμμάρια στο χιλιόγραμμο ή κιλό) είτε μεταφορικά (π.χ. στο χιλιοειπωμένος, χιλιοφορεμένος)


κατα-

: κατα- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική κατα- < πρόθεση κατά

κατα- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κατα- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κατά- στο Βικιλεξικό

κατ- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κατ- στο Βικιλεξικό

κάτ- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κάτ- στο Βικιλεξικό

καθ- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα καθ- στο Βικιλεξικό

κάθ- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κάθ- στο Βικιλεξικό

προς τα κάτω

καταδύομαι, κάθοδος

≠ αντώνυμα: ανα-

στο μέσον μιας περιόδου

κατακαλόκαιρο

αντίθεση, εναντίωση

καταψηφίζω

κατάταξη ή την εκτέλεση μιας διαδικασίας

καταχωρίζω, κατεργασία

αίσθημα ανακούφισης

καταπραΰνω

τελείως ή σε υπερβολικό βαθμό

καταντροπιάζω, κατάξανθος, κάθιδρος


κατα-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κατα- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κατά- στο Βικιλεξικό

κατ- Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κατ- στο Βικιλεξικό

κάτ- Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κάτ- στο Βικιλεξικό

καθ- Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα καθ- στο Βικιλεξικό

κάθ- Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κάθ- στο Βικιλεξικό

κατα-, όπως στα νέα ελληνικά


κατα-

: κατα- < πρόθεση κατά

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα κατα- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα κατά- στο Βικιλεξικό

κατ- Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα κατ- στο Βικιλεξικό

κάτ- Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα κάτ- στο Βικιλεξικό

καθ- Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα καθ- στο Βικιλεξικό

κάθ- Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα κάθ- στο Βικιλεξικό

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)


χρονο-

: χρονο- < → λείπει η ετυμολογία

πρόθημα που επιτρέπει τη δημιουργία λέξεων σχετικών με το χρόνο


κρυφο-

κρυφο-
κρυφ-

: κρυφο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική κρυφ(ο)- → και δείτε τη λέξη κρυπτός (αρχαία ελληνικά)

κρυφ-

συχνά, όταν το β΄ συνθετικό αρχίζει από

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κρυφο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κρυφ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα για το σχηματισμό κυρίως ρημάτων και των παραγώγων τους, που δηλώνει ότι το υποκείμενο κάνει κάτι κρυφά

κρυφογελώ, κρυφοκαίω, κρυφοκοιτάζω, κρυφομιλώ

κρυφακούω


κρυφο-

: κρυφο- < (επίρρημα κρυφά) κρυφ- + -ο- → και δείτε τη λέξη κρυπτός (αρχαία ελληνικά)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κρυφο- στο Βικιλεξικό

κρυφο-, όπως στα νέα ελληνική

κρυφοβουλή (μυστική συμβουλή), κρυφοαναδακρυώνω


χρυσο-

χρυσο-
χρυσό-
χρυσ-
χρύσ-
πριν από φωνήεν

: χρυσο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική χρυσο- < χρυσός. Συγχρονικά σε χρυσ(ός) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χρύσ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που έχουν σχέση με τον χρυσό και τις ιδιότητές του

χρυσοκόκκινος. χρυσομαλλούσα

χρυσόσκονη

χρυσάνθεμο, χρυσελεφάντινος, χρυσωρυχείο

Χρύσανθος


χρυσο-

χρυσο-
χρυσό-
χρυσ-
πριν από φωνήεν

: χρυσο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική χρυσο-. Αναλύεται σε χρυσ(ός) + -ο-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσ- στο Βικιλεξικό

χρυσοκλώναρο

χρυσόβουλλον

χρυσάργυρος


χρυσο-

: χρυσο- < χρυσό(ς) (ουσιαστικό) για το μέταλλο ή χρυσ(οῦς) (επίθετο) + -ο- για την ιδιότητα, το χρώμα

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα χρυσ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα χρύσ- στο Βικιλεξικό

χρυσοπλόκαμος

χρυσόξιφος

χρυσάνθεμον, χρυσήλατος

χρύσαιγις


κωλο-

κωλο-
κωλό-
κωλ-
αιδήμονα (transliteration)
κώλος (transliteration)

: κωλο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική κωλο-. Συγχρονικά αναλύεται σε κώλ(ος) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κωλο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κωλό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κωλ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό
λέξεων που σχετίζονται με τον κώλο

κωλομέρι, κωλάντερο

πρώτο συνθετικό
με υποτιμητική ή/και υβριστική σημασία

κωλόπαιδο

πρώτο συνθετικό

που δηλώνει τη δυσαρέσκεια του ομιλητή γι' αυτό που δηλώνει το δεύτερο συνθετικό

κωλόκαιρος

πρώτο συνθετικό
για θετικό χαρακτηρισμό

κωλοπετσωμένος


κωλο-

κωλο-
κωλό-
κωλ-

: κωλο- < κῶλ(ος) (πρωκτός) + -ο- < ελληνιστική κοινή κῶλος < αρχαία ελληνικά κῶλον (μέλος, τμήμα σώματος)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κωλο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κωλό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κωλ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τον κώλο

κωλοσύρνω

κωλόπανον

κωλέντερο


κωλο-

κωλο-
κωλό-
κωλ-

: κωλο- < κῶλ(ον) (μέλος, τμήμα σώματος) + -ο-.
: Για τη σημασία της ελληνιστικής λέξης κῶλος (πρωκτός) και την εναλλαγή κωλ-, κολ- δείτε κόλον (τμήμα παχέος εντέρου), με πιθανή επίδραση της λατινικής cūlus (πρωκτός)

-κωλος

με πολλά σύνθετα

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα κωλο- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που αναφέρεται σε τμήματα ή μέρη

κωλοπλάστης (που κατασκευάζει τεχνητά μέλη)

κωλόβαθρον (ξυλοπόδαρο), κωλοβαθριστής

κωλοτομέω

κωλακρέτης / κωλαγρέτης (αξιωματούχος που συλλέγει κομμάτια για θυσίες)

ποιητικών μέτρων, των κώλων

κωλομετρία


μικρο-

: μικρο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική μικρο- < μικρό(ς)
: για σύγχρονους επιστημονικούς όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: μεταφραστικό δάνειο από τη νεολατινική micro-

μικρ-

όταν ακολουθεί φωνήεν, σε παλιές συνθέσεις

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρ- στο Βικιλεξικό

α’ συνθετικό που δίνει στη σύνθετη λέξη την έννοια του μικρού ως προς το μέγεθος, όγκο, την ηλικία, σημασία κ.λπ.

μικροπρέπεια, μικροδείχνω, μικροκλίμα

μικρόσωμος, μικρόκοσμος

μικρανεψιός, μικρεμπόριο

α’ συνθετικό που δίνει στη σύνθετη λέξη την έννοια του παθολογικά μικρού

μικροκεφαλία

ένα εκατομμυριοστό (μόνον η μορφή μικρο-)

μονάδα μέτρησης

μικροαμπέρ

σημείωση: δε μετακινείται ο τόνος. Συνήθως είναι λέξεις απροσάρμοστες στο ελληνικό κλιτικό σύστημα.


μικρο-

μικρο-
μικρό-

: μικρο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική μικρο- < μικρό(ς)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που προσδιορίζει ως μικρό, λίγο ή ανούσιο το δεύτερο συνθετικό

μικροβράζω

μικρόκομψος

μικραδικητής


μικρο-

μικρο-
μικρό-

: μικρο- < μικρό(ς)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μικρ- στο Βικιλεξικό

μικρογραφία

μικρόφυλλος

μικρέμπορος, μικρόφθαλμος


μισο-

μισο-
μισό-
μισ-
συνήθως πριν από

: μισο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική μισο- < μισ(ός) + -ο-< αρχαία ελληνική ἥμισυς. Μερικές φορές και παρετυμολογικά → δείτε τη λέξη μεσο-

μισ-

πριν από φωνήεν, συνήθως

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μισο- από το μισός στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μισό- από το μισός στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μισ- από το μισός στο Βικιλεξικό

δίνει στο ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα, ή επίρρημα που το ακολουθεί την ιδέα ότι του μισού, του λειψού, του μη τελειωμένου

μισογεμάτος

μισοτελειώνω

μισότρελος

μισανοίγω


μισο-

: μισο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική μισο- < μισ(έω) + -ο- (μισώ)

μισ-

πριν από φωνήεν, συνήθως

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μισο- από το μισώ στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μισ- από το μισώ στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν μίσος ή αυτόν που μισεί εκείνο που δηλώνει το δεύτερο συνθετικό

μισογύνης

μισάνθρωπος


ηλιο-

ηλιο-
ηλιό-
ηλι-
ηλί-

: ηλιο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἡλιο- < ἥλιος (ήλιος)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλιο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλιό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλι- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλί- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που δηλώνει σχέση με τον ήλιο ή με το φως, την ακτινοβολία του ήλιου

ηλιοβασίλεμα, ηλιοθεραπεία

ηλιόλουστος

ηλιαχτίδα

ηλίανθος


απο-

απο-
από-
απ-
αφ-

: απο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἀπο- από την αρχαία πρόθεση ἀπό, ως πρώτο συνθετικό. Δείτε και το κυπριακό πο-.

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα απο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα από- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα απ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα άπ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αφ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα άφ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα ως πρώτο συνθετικό λέξης και σε σχέση με αυτό που εκφράζει το δεύτερο συνθετικό, δηλώνει:

απομάκρυνση ή χωρισμό

αποκλίνω. απόκοσμος

αφαίρεση ή αποκοπή

αποκεφαλισμός, αφαλάτωση

το τέλος ή την ολοκλήρωση

απογαλακτισμός, αποφοίτηση

αυτό που έρχεται χρονικά αμέσως μετά

απόγευμα, απόγονος

αυτό που απομένει μετά

αποκαΐδι

την αντίθεση, λειτουργώντας ως στερητικό

αποκόλληση

στέρηση ή απουσία, λειτουργώντας ως στερητικό

απανθρωπιά

ενίσχυση στον υπέρτατο βαθμό

αποχαύνωση

μεταβολή του αντικειμένου στην κατάσταση που εκφράζει το δεύτερο συνθετικό

αποξένωση


αφ-

άλλη μορφή του απο- κυρίως σε παλιές συνθέσεις όταν το δεύτερο συνθετικό ξεκινούσε από δασυνόμενο φωνήεν

αρχαία ελληνικά: ἅλας → αφαλάτωση

αρχαία ελληνικά: ἱδρώς → αφίδρωση


ανα-

ανα-
ανά-
αν-
άν-

: ανα- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἀνα- < πρόθεση ἀνά

που δηλώνει τόπο, κατεύθυνση προς τα πάνω, ή ανώτερο στάδιο ιεραρχικά ή τοπικά

αναδύομαι, ανακρίνω

ανακράζω

με υποκοριστική σημασία

ανάλαφρος

που δηλώνει επανάληψη (ξανα-, επαν-)

αναβαθμίζω


ανα-

: ανα- < μορφή του στερητικού α- πριν από σύμφωνο

άλλη μορφή του α-

αναδουλειά

ανάπλατος


κοντο-

κοντο-
κοντό-
κοντ-

: κοντο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική κοντο- < κοντ(ός) + -ο-
:* με τη σημασία «κοντά» < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική κοντο- < επίρρημα κοντ(ά) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κοντο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κοντό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κοντό- από το κοντά στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κοντ- στο Βικιλεξικό

πριν από φωνήεν

πρώτο συνθετικό λέξεων

σχετικών με το επίθετο κοντός

με κυριολεκτική, μεταφορική ή ειρωνική σημασία μικρού μεγέθους ή διάρκειας

κοντοστούπης

πρώτο συνθετικό λέξεων
σχετικών με το επίθετο κοντός
που δηλώνουν δυσκολία

πρώτο συνθετικό λέξεων
σχετικών με το επίθετο κοντός
κοντανασαίνω

πρώτο συνθετικό λέξεων

με τη σημασία κοντά, σχεδόν (τοπικά ή χρονικά)

κοντόθωρος


κοντο-

κοντο-
κοντό-

: κοντο- < κοντ(ός) + -ο-
:* με τη σημασία «κοντά» < επίρρημα κοντ(ά) + -ο-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κοντο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κοντό- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων

σχετικών με το επίθετο κοντός

με κυριολεκτική, μεταφορική σημασία μικρού μεγέθους ή διάρκειας

κοντογεμάτος (σχεδόν γεμάτος)

κοντόλογος

πρώτο συνθετικό λέξεων
σχετικών με το επίθετο κοντός
που δηλώνει δυσκολία

πρώτο συνθετικό λέξεων

που δηλώνει εγγύτητα: κοντά, σύντομα (χρονικά ή τοπικά)

κοντοαναμένω


κουτσο-

κουτσο-
κουτσό-
κουτσ-

: κουτσο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική κουτσο-, -κουτσ-ο- < θέμα κοψ- του κόπτω, κόβω με τροπή [ps] > [t͡s] (όπως ψευδός > τσευδός)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κουτσο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κουτσό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κουτσ- στο Βικιλεξικό

κοψο- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα κοψο- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που δηλώνει κάποια έλλειψη, ατέλεια, ανεπάρκεια ή ελάττωμα, αναπηρία

κουτσοβολεύομαι, κουτσοφλέβαρος

κουτσοδόντης, κουτσάφτης

κουτσομάγαζο

κουτσόμαγκας


κουτσο-

κουτσο-
κουτσό-
κουτσ-

: κουτσο- < κουτσ--ο- < θέμα κοψ- του κόπτω με τροπή [ps] > [t͡s]

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κουτσο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κουτσό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κουτσ- στο Βικιλεξικό

κοψο- Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα κοψο- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που δηλώνει κόψιμο, αποκοπή

κουτσοκέφαλος (αποκεφαλισμένος)

κουτσάφτιος (που έχει κομμένα αφτιά)

κουτσομυτίζω (κόβω τη μύτη)


μονο-

μονο-
μονό-
μον-

: μονο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική μονο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική μονο- < μονό(ς)
:* για σύγχρονους όρους < (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία mono-
:* Επίσης, < μόν(ος) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μονο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μονό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μον- στο Βικιλεξικό

αντικαθιστά ως πρώτο συνθετικό λέξεων το απόλυτο αριθμητικό ένας

μονογαμία, μονοδιάστατος, μονοκατοικία

μονόπετρο, μονόχρωμος

μονόφθαλμος, μονάκριβος, μονύελο


μονο-

μονο-
μονό-
μον-

: μονο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική μονο- < μονό(ς)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μονο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μονό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μον- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων με σημασία: ένας, όπως στα νέα ελληνικά μονο-

μονοθελητής, μονοκάβαλος

μονόβραχον, μονόκοιλος

μονάκριβος, μοναυθεντία


μονο-

μονο-
μονό-
μον-

: μονο- < μονό(ς)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μονο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μονό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μον- στο Βικιλεξικό

μονογαμία, μονογνώμων

μονόκερως

μονόφθαλμος, μοναδελφία, μονάκανθος


τουρκο-

τουρκο-
τουρκό-

: τουρκο- < Τούρκ(ος) + -ο-. Δείτε και το μεσαιωνικό τουρκο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τουρκο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τουρκό- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει τούρκικη προέλευση ή κάτι σχετικό με την Τουρκία

τουρκογενής, Τουρκοκύπριος

τουρκόσπορος


τουρκο-

τουρκο-
Τουρκο-

: τουρκο- < Τούρκ(ος) + -ο-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα τουρκο- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει τουρκική σχέση ή καταγωγή όπως ορίζει το πρώτο συνθετικό

τουρκοκάραβος (αρσενικό)

Τουρκοκαλόγηρος

Τουρκογενής


σιγο-

: σιγο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική σιγο- < θέμα του επιρρήματος σιγ(ά) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σιγο- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό σε ρήματα και τα παράγωγά τους που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό

γίνεται χαμηλόφωνα, όχι δυνατά

σιγοτραγουδάω

γίνεται με αργό ρυθμό, σταδιακά και όχι απότομα

σιγοβράζω

λίγο λίγο, ανεπαίσθητα

σιγοβρέχει


σιγο-

: σιγο- < θέμα του επιρρήματος σιγ(ά) + -ο-

γίνεται χαμηλόφωνα, όχι δυνατά

σιγόπληξις (βουβή θλίψη)

γίνεται με αργό ρυθμό, σταδιακά και όχι απότομα,

σιγοτινάζω

γίνεται κρυφά, μυστικά

σιγοτρομάσσω


τρι-

τρι-
τρί-
τρισ-

: τρι- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική τρι- < τρεῖς, τρία → δείτε και τις λέξεις τρις και τρίς

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τρι- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τρί- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα τρισ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που εκφράζει πολλαπλάσια του τρία

τρικάταρτο πλοίο (τρία κατάρτια)

Τριώδιο (της Αποκριάς, 3 εβδομάδες ή τρις + ωδή)

τρίχρωμος

πρώτο συνθετικό λέξεων που εκφράζουν υπερβολή

τρικυμία (ίσα με τρία κύματα ή πελώρια κύματα)

τριγυρίζω (κάνω πολλές βόλτες γύρω-γύρω, περιφέρομαι)


τρι-

τρι-
τρί-
τρισ-

: τρι- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική τρι- → δείτε και τη λέξη τρίς

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα τρι- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα τρί- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα τρισ- στο Βικιλεξικό

Ἐρωτοτριπρόσωπος

τρίπατος


τρι-

τρι-
τρί-
τρισ-
τρίσ-

: τρι- < τρεῖς, τρία → δείτε και τη λέξη τρίς

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα τρι- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα τρί- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα τρισ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα τρίσ- στο Βικιλεξικό

τριήρης (πλοίο με τρεις σειρές κωπηλατών)

τρίαινα (τρεις αιχμές)


αρχι-

: αρχι- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἀρχι- < ἀρχή

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αρχι- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αρχ- στο Βικιλεξικό

αρχέ- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αρχέ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που εκφράζει τον ανώτατο βαθμό της έννοιας της λέξης στην οποία προτίθεται

αρχιπέλαγος

αρχιερέας

αρχάγγελος

αρχίατρος

αρχέτυπος


πεντα-

: πεντα- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική πεντα-. Για σύγχρονους όρους, κυρίως επιστημονικούς, λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία penta-

πεντ-

πριν από β' συνθετικό που αρχίζει με φωνήεν

πενθ-

πριν από β' συνθετικό που άρχιζε με

πένθ-

πριν από β' συνθετικό που άρχιζε με

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πεντα- στο Βικιλεξικό

έχει πέντε στοιχεία που εκφράζει το β' συνθετικό

πενταμελής, πεντάγωνο

επαναλαμβάνεται ή διαρκεί πέντε φορές αυτό που εκφράζει το β' συνθετικό

πενταπλάσιος, πενταετής, πενθήμερο

επιτείνει τη σημασία του β' συνθετικού

πεντακάθαρος, πεντάρφανος, πεντάμορφος


πεντα-

: πεντα- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική πεντα-

πενθ-

β' συνθετικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πεντα- στο Βικιλεξικό

δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο έχει πέντε στοιχεία που εκφράζει το β' συνθετικό

πεντακούβουκλον

δηλώνει ότι το προσδιοριζόμενο επαναλαμβάνεται ή διαρκεί πέντε φορές αυτό που εκφράζει το β' συνθετικό

πενταπλῶ, πενταχίλιοι, , πενταστοίβη

παραθέτει τον αριθμό πέντε στο αριθμητικό του β' συνθετικού, δηλώνοντας είτε δύο αριθμούς, είτε περίπου

σε αριθμητικά

πενθέκτη, πεντέξι

επιτείνει τη σημασία του β' συνθετικού

πεντάρφανος


πεντα-

: πεντα- < πέντε → λείπει η ετυμολογία

πεντ-

β' συνθετικό

πέντ-

β' συνθετικό

πενθ-

β' συνθετικό

πένθ-

β' συνθετικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πεντα- στο Βικιλεξικό

πεντάγωνον, πεντάμορφος

πενταετής, πενταχίλιοι

προσθέτει τον αριθμό πέντε με το καί στο αριθμητικό του β' συνθετικού

σε αριθμητικά

πεντεκαίδεκα


πεντο-

πεντο-
πεντό

: πεντο- < πεντ(α)- + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πεντο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πεντό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πεντά- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του πεντα-

πεντοχίλιαρο, πεντοζάλης

πεντόβολο


ανισο-

ανισο-
ανισό-
ανισ-

: ανισο- < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή ἀνισο- < αρχαία ελληνική ἄνισο(ς) < ἴσος. Μορφολογικά αναλύεται σε αν- στερητικό + ισο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανισο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανισό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανισ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που προσδίδει στη σύνθετη λέξη την έννοια της ανισότητας, της ανομοιότητας ή της διαφορετικότητας

ανισοϋψής

ανισόρροπος

ανισεπίπεδος


πικο-

: πικο- < (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία pico- < ιταλική piccolo (μικρός) ή ισπανική pico (μικρό ποσό)

πρόθημα που σημαίνει υποδιαίρεση ενός δισεκατομμυριοστού της μονάδας στην οποία προστίθεται

μονάδα μέτρησης

στο Διεθνές Σύστημα Μονάδων


πολυ-

πολυ-
πολύ-
πολ-

: πολυ- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική πολυ- < πολύς. Για τους νεότερους επιστημονικούς όρους < διαγλωσσική ορολογία poly- ή multi- (αγγλικά, γαλλικά)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πολυ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πολύ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πολ- στο Βικιλεξικό

μεγάλη ποσότητα ή επανάληψη

ότι έχει συμβεί πολλές φορές εκείνο που δηλώνει το β΄ συνθετικό ή έχει πολλά από τα χαρακτηριστικά του

σε σύνθετα επίθετα

(με παθητικές μετοχές παρακειμένου) πολυαγαπημένος, πολυδιαβασμένος

(με ρηματικά παράγωγα) πολυμαθής, πολυλογάς

(ως υπερβολή) πολυφορεμένος

μεγάλη ποσότητα ή επανάληψη

ότι υπάρχει παρουσία πολλών χαρακτηριστικών που δηλώνονται από το β΄συνθετικό

σε σύνθετα επίθετα

πολυπρόσωπος

≠ αντώνυμα: ολιγο-, μονο-

επανάληψη (με αρνητική, μετριαστική σημασία)

σε σύνθετα ρήματα

δεν μου πολυαρέσει, δεν πολυκατάλαβα

πολλαπλές συνδυασμένες ιδιότητες ή δυνατότητες

σε σύνθετα ουσιαστικά

πολυκατάστημα, πολυμίξερ, πολυβιταμίνη

παθολογικά μεγάλη ανάπτυξη των στοιχείων που δηλώνει το β΄συνθετικό

σε σύνθετα ουσιαστικά

πολυδακτυλία

εξάπλωση μιας ασθένειας στο σώμα

σε σύνθετα ουσιαστικά

πολυαρθρίτιδα

πολυμερής οργανική ένωση

σε σύνθετα ουσιαστικά

πολυαιθυλένιο


πολυ-

: πολυ- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική πολυ- < πολύς

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πολυ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πολύ- στο Βικιλεξικό

πολυαγάπητος, πολυεύγενος

πολύκλαυστος, πολύξευρος


πολυ-

: πολυ- < πολύς

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πολυ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πολύ- στο Βικιλεξικό

πολυαγάπητος, πολυωρέω

πολύανδρος, πολύχροος


πρωτο-

: πρωτο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική πρωτο- < πρῶτο(ς)
:* για τους σύγχρονους όρους < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία proto- < αρχαία ελληνική πρωτο-

πρωτό-

όταν τονίζεται στη σύνθεση

πρωτ-

όταν το β' συνθετικό αρχίζει με

πρωθ-

όταν το β' συνθετικό άρχιζε με

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωθ- στο Βικιλεξικό

πρώτος

την αρχαία ελληνική

πρῶτος

την αρχαία ελληνική

κάτι που έγινε για πρώτη φορά

σε σύνθετα ρήματα

πρωτοεμφανίζομαι

κάτι που έπαθε το προσδιοριζόμενο για πρώτη φορά

σε σύνθετα επίθετα

πρωτοφανέρωτος, πρωτάκουστος

η πρώτη χρονική περίοδος

σε σύνθετα επίθετα

πρωτοελληνική γλώσσα, πρωτομινωικός πολιτισμός

≠ αντώνυμα: υστερο-

πρώιμη κατηγορία όντων

σε σύνθετα επίθετα

πρωτόζωο

την πρώτη εμφάνιση του προσδιοριζομένου

σε σύνθετα ουσιαστικά

πρωτοβρόχι

την πρωτιά στην ιεραρχία, το κατεξοχήν πρόσωπο

σε σύνθετα ουσιαστικά

πρωτομάστορας, πρωθυπουργός, πρωτοπαλίκαρο

την πρώτη βαθμίδα σε μια κλίμακα

σε σύνθετα ουσιαστικά

πρωτοετής φοιτητής

→ δείτε και τα συνθετικά όπως δευτερο-, τριτο- και τεταρτο-


πρωτο-

: πρωτο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική πρωτο- < πρῶτο(ς)

πρωτό-

όταν τονίζεται στη σύνθεση

πρωτ-

όταν το β' συνθετικό αρχίζει με

πρωθ-

όταν το β' συνθετικό αρχίζει με

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωθ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που δηλώνει
κάτι που γίνεται για πρώτη φορά

πρωτότοκος

πρώτο συνθετικό που δηλώνει

πρώτη θέση στην ιεραρχία (ιδίως σε τίτλους)

πρωτοσπαθάριος

πρωτόγηρος

πρωτάγγελος

πρωθαλιεύς (για το Χριστό)


πρωτο-

: πρωτο- < πρῶτο(ς)

πρωτό-

όταν τονίζεται στη σύνθεση

πρωτ-

όταν το β' συνθετικό αρχίζει με

πρωθ-

όταν το β' συνθετικό αρχίζει με

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωτ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα πρωθ- στο Βικιλεξικό

πρωτοδαής (που μαθαίνει για πρώτη φορά)

πρωτόγονος (πρωτότοκος, ο πρώτος γόνος)

πρωταίτιος

πρωθήβης

≠ αντώνυμα: ὑστερο-

πρώτο συνθετικό που δηλώνει
πρώτη θέση στην ιεραρχία

πρωταγωνιστής


συν-

: συν- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική συν- (λόγιας προέλευσης) < πρόθεση σύν

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύ- στο Βικιλεξικό

συγ-

υπερωικό σύμφωνο

σύγ-

υπερωικό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συγ- στο Βικιλεξικό

υπερωικό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύγ- στο Βικιλεξικό

υπερωικό σύμφωνο

συλ-

υγρό σύμφωνο

σύλ-

υγρό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συλ- στο Βικιλεξικό

υγρό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύλ- στο Βικιλεξικό

υγρό σύμφωνο

συμ-

χειλικό σύμφωνο

σύμ-

χειλικό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συμ- στο Βικιλεξικό

χειλικό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύμ- στο Βικιλεξικό

χειλικό σύμφωνο

συν-

πριν από φωνήεν ή

οδοντικό σύμφωνο

σύν-

πριν από φωνήεν ή

οδοντικό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συν- στο Βικιλεξικό

πριν από φωνήεν ή

οδοντικό σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύν- στο Βικιλεξικό

πριν από φωνήεν ή

οδοντικό σύμφωνο

συρ-

παλλόμενο σύμφωνο

σύρ-

παλλόμενο σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συρ- στο Βικιλεξικό

παλλόμενο σύμφωνο

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύρ- στο Βικιλεξικό

παλλόμενο σύμφωνο

συσ-

συχνά πριν από

συριστικό σύμφωνο

ή λαϊκότροπα και πριν από

σύσ-

συχνά πριν από

συριστικό σύμφωνο

ή λαϊκότροπα και πριν από

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συσ- στο Βικιλεξικό

συχνά πριν από

συριστικό σύμφωνο

ή λαϊκότροπα και πριν από

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύσ- στο Βικιλεξικό

συχνά πριν από

συριστικό σύμφωνο

ή λαϊκότροπα και πριν από

πρόθημα που εκφράζει

που γίνεται μαζί με κάποιον άλλον ή με κάτι άλλο

συναγωνίζομαι, συνθέτω

πρόθημα που εκφράζει
ομοιότητα

συνώνυμος, συγγενής, συμμετρικός

πρόθημα που εκφράζει
σχέση, σύνεδμος

συνομοσπονδία, σύζυγος


συν-

: συν- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική συν- < πρόθεση σύν

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα συ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα συγ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύγ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα συλ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύλ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα συμ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύμ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα συν- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύν- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα συρ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύρ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα συσ- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύσ- στο Βικιλεξικό


συν-

: συν- < πρόθεση σύν

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα συ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα συγ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύγ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα συλ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύλ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα συμ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύμ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα συν- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύν- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα συρ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύρ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα συσ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα σύσ- στο Βικιλεξικό


σύν-

: σύν- < συν- όταν ο τόνος ανεβαίνει στο πρόθημα

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύν- στο Βικιλεξικό

σύνεδρος, σύνθεση


συγ-

: συγ- < από το πρόθημα συν- όταν ακολουθεί υπερωικό σύμφωνο: <γ, κ, χ>

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συγ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύγ- στο Βικιλεξικό

συγγένεια, συγγραφέας

συγκαλύπτω

συγχώνευση


σύγ-

: σύγ- < από το συγ- όταν ο τόνος ανεβαίνει στο πρόθημα < συν-

σύγκορμος, σύγχρονος


συλ-

: συλ- < από το πρόθημα συν- όταν ακολουθεί το σύμφωνο [l] <λ>

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συλ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύλ- στο Βικιλεξικό

συλλαμβάνω, συλλέκτης, συλλογικός


σύλ-

: σύλ- < από το συλ- όταν ο τόνος ανεβαίνει στο πρόθημα < συν-

σύλληψη, σύλλογος


συρ-

: συρ- < από το πρόθημα συν- όταν ακολουθεί το σύμφωνο [r] <ρ>

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συρ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύρ- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του συν-

συρραφή

συρρέω


σύρ-

: σύρ- < από το συρ- όταν ο τόνος ανεβαίνει στο πρόθημα < συν-

σύρραξη

σύρριζα


συμ-

: συμ- < από το πρόθημα συν- όταν ακολουθεί [m] <μ> ή χειλικό σύμφωνο: <β, π, ή ψ, φ>

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συμ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύμ- στο Βικιλεξικό

συμβαδίζω, συμβολή

συμμαχία, συμμετρικός

συμπαραγωγή


σύμ-

: σύμ- < από το συμ- όταν ο τόνος ανεβαίνει στο πρόθημα < συν-

σύμβαση

σύμμαχος

σύμπραξη

σύμφωνα


συσ-

: συσ- < συν- συχνά πριν από συριστικό σύμφωνο ή λαϊκότροπα και πριν από [v, γ, δ, f, x, θ, ks, ps]

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα συσ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύσ- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του συν-

συσσίτιο

σύσσωμος

συσσωρεύω


σύσ-

: σύσ- < από το συσ- όταν ο τόνος ανεβαίνει στο πρόθημα < συν-

σύσσωμος


συ-

: συ- < από το πρόθημα συν- μερικές φορές πριν από συριστικό σύμφωνο ή στον προφορικό λόγο, πριν από γ, δ, θ, ν, ξ, φ, χ, ψ

σύγαμβρος και σύγαμπρος


σύ-

: σύ- < από το συ- όταν ο τόνος ανεβαίνει στο πρόθημα < συν-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα σύ- στο Βικιλεξικό

σύγαμβρος και σύγαμπρος

σύδεντρο

σύξυλος

σύψυχος


deci-

: deci- < γαλλικό déci- ⁽ᶠʳ⁾ < λατινικό decimus ⁽ˡᵃ⁾ < decem ⁽ˡᵃ⁾ < ελληνικό δέκα.

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻¹ ή 0,1 ή 1/10 (ένα δέκατο). Σύμβολο d.


centi-

: centi- < γαλλικό centi- ⁽ᶠʳ⁾ < λατινικό centum ⁽ˡᵃ⁾ (εκατό).

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻² ή 0,01 ή 1/100 (ένα εκατοστό). Σύμβολο c.


milli-

: milli- < γαλλική milli- < λατινική mille (χίλια)

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻³ ή 0,001 ή 1/1000 (ένα χιλιοστό).

σύμβολο: m, πρόθημα: m-


micro-

: micro- < αρχαία ελληνικά μικρός

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻⁶ ή 1000⁻² ή 0,000001 ή 1/1000000 (ένα εκατομμυριοστό). Σύμβολο μ ή u.


micro-

: micro- < αρχαία ελληνική μικρός

μικρο- (για κάτι πολύ μικρό σε μέγεθος)

microorganism

μικρο- (για υποπολλαπλάσια μονάδων)


micro-

: micro- < αρχαία ελληνική μικρός

μικρο- (σχετικά με κάτι που έχει μικρό μέγεθος)

μικρο- (για υπολλαπλάσια μονάδων)

micromètre


nano-

: nano- < ελληνικό νάνος

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻⁹ ή 1000⁻³ ή 0,000000001 ή 1/1000000000 (ένα δισεκατομμυριοστό). Σύμβολο n.


pico-

: pico- < ισπανικό pico (= μικρό ποσό, κυριολεκτικά άκρη, μύτη)

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻¹² ή 1000⁻⁴ ή 0,000000000001 ή 1/1000000000000 (ένα τρισεκατομμυριοστό). Σύμβολο p.


pico-

δείτε παραπάνω


femto-

: femto- < νορβηγικό femten ⁽ⁿᵒ⁾ (= δεκαπέντε) < αρχαίο νορβηγικό fimmtān

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻¹⁵ ή 1000⁻⁵ ή 000000000000001 ή 1/1000000000000000 (ένα τετράκις εκατομμυριοστό). Σύμβολο f.


atto-

: atto- < νορβηγικό atten ⁽ⁿᵒ⁾ (= δεκαοχτώ) < αρχαίο νορβηγικό āttjān

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻¹⁸ ή 1000⁻⁶ ή 0,000000000000000001 ή 1/1000000000000000000 (ένα πεντάκις εκατομμυριοστό). Σύμβολο a.


zepto-

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻²¹ ή 1000⁻⁷ ή 0,000000000000000000001 ή 1/1000000000000000000000 (ένα εξάκις εκατομμυριοστό). Σύμβολο z.


yocto-

δηλώνει υποπολλαπλάσιο της τάξης του 10⁻²⁴ ή 1000⁻⁸ ή 0,000000000000000000000001 ή 1/1000000000000000000000000 (ένα επτάκις εκατομμυριοστό). Σύμβολο y.


deca-

: deca- < ελληνικό δέκα

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10¹ ή 10 (δέκα). Σύμβολο da.


hecto-

: hecto- < γαλλικό hecto- ⁽ᶠʳ⁾ < hekaton, ελληνικό εκατό

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10² ή 100 (εκατό). Σύμβολο h.


kilo-

: kilo- < γαλλικό kilo- ⁽ᶠʳ⁾ < ελληνικό χίλια

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10³ ή 1000 (χίλια). Σύμβολο k.


mega-

: mega- < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική μέγας

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10⁶ ή 1.000.000 (ένα εκατομμύριο). Σύμβολο M.


giga-

: giga- < ελληνικό γίγας

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10⁹ ή 1000³ ή 1000000000 (ένα δισεκατομμύριο). Σύμβολο G.


tera-

: tera- < ελληνικό τέρας.

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10¹² ή 1000⁴ ή 1000000000000 (ένα τρισεκατομμύριο). Σύμβολο T.


peta-

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10¹⁵ ή 1000⁵ ή 1000000000000000 (ένα τετράκις εκατομμύριο). Σύμβολο P.


exa-

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10¹⁸ ή 1000⁶ ή 1000000000000000000 (ένα πεντάκις εκατομμύριο). Σύμβολο E.


zetta-

: zetta- < z (zeta, ζήτα) + hepta- (= επτά).

δηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10²¹ ή 1000⁷ ή 1000000000000000000000 (ένα εξάκις εκατομμύριο). Σύμβολο Z.


yotta-

: yotta- < συγκερασμός y + iota (= ιώτα) + octo (= οχτώ)

dηλώνει πολλαπλάσιο της τάξης του 10²⁴ ή 1000⁸ ή 1000000000000000000000000 (ένα επτάκις εκατομμύριο). Σύμβολο Y.


αντι-

: αντι- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ἀντι- < αρχαία ελληνική ἀντι- < πρόθεση ἀντί < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *h₂énti. Επίσης, (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία anti και μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική contre-

αντ-

πριν από φωνήεν που δε

ανθ-

πριν από φωνήεν που παλαιότερα

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αντι- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αντί- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αντ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανθ- από το αντι- στο Βικιλεξικό

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
αντίθεση

αντιλογία

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
άρνηση, εναντίωση

αντισημίτης

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
αντικατάσταση

αντιναύαρχος

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
απουσία κάποιων χαρακτηριστικών

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
αντίδραση

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
ανταπόδοση

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
αντιστοιχία

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
σύγκριση

σε σχέση με το β’ συνθετικό δηλώνει:
καταπολέμηση ασθένειας, θεραπεία

αντικαρκινικός


ηλεκτρο-

ηλεκτρο-
ηλεκτρό-
ηλεκτρ-

: ηλεκτρο- < λόγιο ενδογενές δάνειο: διαγλωσσική ορολογία electr(o)- < λατινική electr(um) < αρχαία ελληνική ἤλεκτρ(ον) (κεχριμπάρι) + -ο-

ηλεκτρ-

όταν ακολουθεί

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλεκτρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλεκτρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλεκτρ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό πολλών λέξεων που σημαίνουν ότι το δεύτερο συνθετικό

παράγεται με ηλεκτρισμό ή λειτουργεί ή χρησιμοποιεί ηλεκτρισμό ή προκαλείται από ηλεκτρικός

ηλεκτροκόλληση

ηλεκτρόλυση, ηλεκτρεγερτικός

ηλεκτροπληξία

παράγει ηλεκτρισμό

ηλεκτρογεννήτρια

σχετίζεται με τον ηλεκτρισμό

ηλεκτροαρνητικός, ηλεκτροακουστική

είναι το αντικείμενο του ρηματικού δεύτερου συνθετικού

σε αντικειμενικά σύνθετα

ηλεκτροπαραγωγή, ηλεκτροφόρος, ηλεκτραγωγός


μεθ-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μεθ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μέθ- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του μετα- όταν το δεύτερο συνθετικό άρχιζε από δασυνόμενο φωνήεν

μεθεπόμενος

μέθοδος


μεθ-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μεθ- στο Βικιλεξικό

μεθέορτον

μεθότου

και κατ' εξαίρεσιν για μη δασυνόμενα δεύτερα συνθετικά

μεθόπωρον > μετόπωρον (φθινόπωρο)


μεθ-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μεθ- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μέθ- στο Βικιλεξικό

μεθέορτος, μεθέλκω

μέθεξις

μεθόπωρον > μετόπωρον (φθινόπωρο)


لا

στερητικό πρόθημα α-


προ-

: προ- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική προ- (πρό). Για τη σημασία φάση που προηγείται, λόγιο ενδογενές δάνειο: (μεταφραστικό δάνειο) γαλλική pré < αρχαία ελληνική πρό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα προ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα πρό- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που έχει τη σημασία
μπροστά, μπροστά και προς τα έξω

προπύλαια, προωθώ

πρόθημα που έχει τη σημασία
πριν, εκ των προτέρων

πρόπερσι, προανάκριση, προκαταβολή, πρόβλεψη

πρόθημα που έχει τη σημασία
προηγούμενη χρονική βαθμίδα ή φάση

προσχολικός, προϊστορία

πρόθημα που έχει τη σημασία
ιεραρχική προτεραιότητα ή ανωτερότητα

προϊστάμενος, πρόεδρος

πρόθημα που έχει τη σημασία
φροντίδα ή προτίμηση

προφυλάσσω, προτιμώ

πρόθημα που έχει τη σημασία
επίταση

προφανής, πρόδηλος


δια-

δια-
διά-
δι-

: δια- < η πρόθεση διά ως πρόθημα ή (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική δια- < πρόθεση διά < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *dwis
:* για σύγχρονους όρους < διαγλωσσικοί όροι dia-

για δήλωση κίνησης ανάμεσα σε κάτι, διά μέσου

διάπλους

που γίνεται μεταξύ δύο ή περισσότερων προσώπων, πραγμάτων κ.λπ.

διακρατικός

διανθίζω

δηλώνει πως κάτι μοιράζεται

διανέμω

δηλώνει διαφορά, διαφωνία, ανταγωνισμό

διαφέρω

δηλώνει χρονικό διάστημα

διανυκτέρευση

επιτείνει τη σημασία του β’ συνθετικού


δια-

δια-
διά-
δι-

: δια- < η πρόθεση διά ως πρόθημα ή κληρονομημένο από την αρχαία ελληνική δια- < πρόθεση διά

νέα ελληνικά

διαβαλμός

διάβημα

διαυθεντεύω, διαφεντεύω


δια-

δια-
διά-
δι-

: δια- < η πρόθεση διά ως πρόθημα < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *dwis

νέα ελληνικά

διαβιβάζω

διάδοχος

διάγω


ορθ-

: ορθ- < από το πρόθημα ορθο-, όταν το δεύτερο συνθετικό αρχίζει από φωνήεν

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ορθ- στο Βικιλεξικό

ορθάνοιχτος


אִי

Λειτουργεί ως στερητικό πρόθημα


αερο-

αερο-
αερό-
αερ-

: αερο- < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή ἀερο- < αρχαία ελληνικά ἀήρ, γενική του ἀέρος. Συγχρονικά αναλύεται σε αήρ, αερ + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αερο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αερό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αερ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα λέξεων που σχετίζονται με
την αεροπορία, και τις αερομεταφορές

αεροπόρος

πρόθημα λέξεων που σχετίζονται με
την ατμόσφαιρα και τον αέρα

αεροδυναμικός, αερόβιος, αεραγωγός

πρόθημα λέξεων που σχετίζονται με
με λόγια του αέρα, έλλειψη ουσίας

αερολογία


φυσιο-

: φυσιο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική φυσιο- < φύσις

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα φυσιο- στο Βικιλεξικό

φυσιογνωμία, φυσιογνωμιστής

φυσιογνωσία, φυσιογνώστης

φυσιογραφία, φυσιογράφος

φυσιοθεραπεία

φυσιοκρατία, φυσιοκράτης

φυσιολάτρης, φυσιολατρία, φυσιολατρικός

φυσιολογία, φυσιολόγος

φυσιολογικός

φυσιοπαθολογία


α-

: α- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἀ- και ἀν-. Επίσης, το αθροιστικό ἁ-. Ειδικότερα, δείτε σε κάθε είδος προθήματος.

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα α- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ά- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αν- από το στερητικό α- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα άν- από το στερητικό α- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανα- από το στερητικό α- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανά- από το στερητικό α- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανε- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανέ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανη- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ανή- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα α-, επιτατικό στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα α-, προτακτικό στο Βικιλεξικό

un-

στερητικό πρόθημα

in-

στερητικό πρόθημα

ἀ-

στερητικό πρόθημα

Ἀρχαία ἑλληνικὴ

in-

στερητικό πρόθημα

un-

στερητικό πρόθημα

mal-

στερητικό πρόθημα

in-

στερητικό πρόθημα

in-

στερητικό πρόθημα

in-

στερητικό πρόθημα

in-

στερητικό πρόθημα

не-

στερητικό πρόθημα

nie-

στερητικό πρόθημα

in-

στερητικό πρόθημα

ne-

στερητικό πρόθημα

не-

στερητικό πρόθημα

अ-

στερητικό πρόθημα

не-

στερητικό πρόθημα

α- στερητικό πρόθημα, που δηλώνει έλλειψη, απουσία, στέρηση.

άβουλος, απέραντος, αναξιόπιστος, ανεδαφικός

ΜΟΡΦΕΣ: α- / ά-, αν- / άν- (πριν από φωνήεν) και ανα- / ανά-, ανε- / ανέ-, ανη- / ανή- για λέξεις που αρχίζουν από α, ε, η

< αρχαίο στερητικό ἀν- < μεταπτωτική βαθμίδα από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *ne-. Δείτε και νη-.

→ δείτε και τα προθήματα ανε- και ανη-

α- αθροιστικό πρόθημα, που δηλώνει κατά το όμοιο, ή μαζί με άλλο

αδελφός, ακόλουθος, αθρόος, άπας

< αρχαία ελληνική ἁ- (αργότερα ἀ-) < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *sem- (ένας), όπως κανονικά με δασεία (π.χ. ἁπλοῦς, ἅπας) ή με ψιλή λόγω ανομοίωσης ή αναλογίας (π.χ. ἀδελφός, ἀθρόος)

α- επιτατικό πρόθημα, που δηλώνει επίταση της κυρίας έννοιας

ασκελής, αχανής, ατενής

α- προτακτικό (λαϊκότροπο) που προτάσσεται σε λέξεις πριν από σύμφωνο

λυγαριά > αλυγαριά, μάχη > αμάχη, ιταλική lisciva > αλισίβα

< (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ἀ- προτακτικό < συμπροφορά με λέξεις που τελειώνουν σε -α (όπως μια, ένα, να).

π.χ. μία μάχη /mia-maçi > miamaçi > mi-amaçi/

α- αρκτικό (λαϊκότροπο) με αλλαγή του αρκτικού φωνήεντος

ελαφρός > αλαφρός
#*: < όπως και το προτακτικό, από συμπροφορά με αποφυγή χασμωδίας (ένα ελαφρό /ena-elafro > enalafro > en-alafro/)


α-

: α- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἀ-
:* για το προτακτικό α- < από συμπροφορά με το άρθρο, ή συνεκφορά με προηγούμενη λέξη που λήγει σε [a]

α- στερητικό πρόθημα, που δηλώνει έλλειψη ή στέρηση όπως στην κοινή νεοελληνική

άβραστε (άβραστος)

α- προτακτικό ή προθετικό πρόθημα

α (θηλυκό άρθρο) βδέλλα > αβδέα


ημι-

: ημι- < αρχαία ελληνική ἡμι- < ἥμισυς

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ημι- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ημί- στο Βικιλεξικό

αχώριστο λόγιο μόριο που σημαίνει "μισός" ή "κατά το ήμισυ

π.χ. ημικύκλιο, ημίγυμνος, ημίθεος


τρελο-

τρελο-
τρελό-

: τρελο- < τρελός

τον τρελό, αυτόν που έχει ψυχονευρωτική αστάθεια, και ό,τι σχετίζεται με αυτόν

τον απρόβλεπτο

κάτι που χαρακτηρίζεται από υπερβολή και παραλογισμό


αξιο-

αξιο-
αξιό-
αξι-

: αξιο- < αρχαία ελληνική ἀξιο- < ἄξιο(ς) (άξιος)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αξιο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αξιό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αξι- στο Βικιλεξικό

το επίθετο «άξιος» ως πρώτο συνθετικό: που είναι άξιος να

αξιοθαύμαστος, αξιοπερίεργος

αξιόπιστος, αξιόμαχος

αξιαγάπητος, αξιέραστος


πορνο-

: πορνο- < → λείπει η ετυμολογία

πορνογράφημα

πορνογραφικός

πορνοπεριοδικό


αν-

: αν- < το στερητικό α- πριν από φωνήεντα. Δείτε και ανα-, ανε-, ανη- πριν από λέξεις με αρκτικό α, ε, η

άλλη μορφή του α-

ανεδαφικός

άνισος


αν-

: αν- < μορφή του ανα- πριν από φωνήεντα, κυρίως σε παλαιότερη παραγωγή

άλλη μορφή του ανα-

ανοδικός

άνοδος


mytho-

λέξεις σχετικές με τους μύθους


χαλκο-

χαλκο-
χαλκό-
χαλκ-

: χαλκο- < χαλκός

το β΄ συνθετικό σχετίζεται με χαλκό

κάτι έχει το χρώμα ή τις αποχρώσεις του χαλκού


μηχανο-

: μηχανο- < μηχαν(ή) + -ο-. Για σύγχρονους όρους, (μεταφραστικό δάνειο) γαλλική mécano-

μηχαν-

σε παλαιότερες συνθέσεις, πριν από φωνήεν

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μηχανο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μηχανό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μηχαν- στο Βικιλεξικό

τη χρήση ή τη λειτουργία μιας μηχανής

το πρόσωπο που χειρίζεται μηχανή

τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή

τους νόμους και τις αρχές της μηχανικής


anthropo-

: anthropo- < αρχαία ελληνική ἄνθρωπος


phlébo-

: phlébo- < φλέψ (γενική: της φλεβός)

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τις φλέβες


eks-

πρόθημα που δηλώνει κάτι που δεν υπάρχει πλέον· τέως· πρώην


ĉef-

επίθημα που δηλώνει την πρωτιά, αρχι-, πρωτο-


χονδρο-

χονδρο-
χονδρό-
χονδρ-

: χονδρο- < χονδρός, λόγιος τύπος του χοντρός

έχει μεγάλο βάρο ή όγκο

χαρακτηρίζεται από αδεξιότητα

δε διακρίνεται από εξυπνάδα και ευστροφία

γίνται δύσκολα

σχετίζεται με το χονδρικό εμπόριο


χαζο-

: χαζο- < χαζ(ός) + -ο- ή -ό-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χαζο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χαζό- στο Βικιλεξικό

χαζομάρα, ανοησία, αφέλεια

χαζόγρια

έλλειψη σοβαρότητας, συνήθως λόγω συναισθηματικής φόρτισης του προσώπου που ορίζεται στο δεύτερο συνθετικό για κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο (συνήθως, παιδί)

χαζομπαμπάς

κάτι χωρίς σημασία

χαζολογάω


ἀ-

στερητικό πρόθημα, και ἀν-· τονούμενα ἄ-, ἄν-

ἀϋπνία

λατινικός όρος: alpha privativum

αθροιστικό πρόθημα (με ψιλή) < ἁ- (με δασεία)

ἀθρόος (με ψιλή), ἅπας (με δασεία)

λατινικός όρος: alpha copulativum

επιτατικό πρόθημα

λατινικός όρος: alpha intensivum

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)

λατινικός όρος: alpha euphonicum


ημερο-

ημερο-
ημερό-

: ημερο- < ημέρα (: νερό)

σχετίζεται με την ημέρα

γίνεται στη διάρκεια της ημέρας


cristallo-

: cristallo- < αρχαία ελληνική κρύσταλλος

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με την κρύσταλλο


angio-

angio- < αρχαία ελληνικήἄγγειο- < ἀγγεῖον

πρώτο συνθετικό λέξεων που αφορούν τα αγγεία, στην ιατρική


λαδο-

λαδο-
λαδό-
λαδ-

: λαδο- < λάδι

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με το λάδι


mal-

πρόθημα που σημαίνει το αντίθετο


ψαρο-

ψαρο-
ψαρό-
ψαρ-

: ψαρο- < ψάρ(ι) + -ο- ή -ό-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψαρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψαρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψαρ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει ότι

το β΄ συνθετικό σχετίζεται ή μοιάζει με το ψάρι

ψαρομάχαιρο, ψαρόσουπα, ψαραετός

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει ότι
κάποιος ή κάτι σχετίζεται με την αλιεία

ψαροκάικο, ψαρόβαρκα, ψαραγορά


ψαρο-

: ψαρο- < ψαρής, ψαρός (γκρίζος) + -ο-

πρώτο συνθετικό επιθέτων που δηλώνουν ότι το δεύτερο συνθετικό έχει γκριζωπό χρώμα

ψαρομάλλης, ψαρογένης


ψευδο-

ψευδο-
ψευδό-
ψευδ-

: ψευδο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ψευδο-. Συγχρονικά αναλύεται σε ψευδ(ής) + -ο-
:* για σύγχρονους ειδικούς όρους < διαγλωσσικοί όροι pseudo-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδ- στο Βικιλεξικό

ψευτο-

στη δημοτική

πρώτο συνθετικό λέξεων συνήθως επιστημονικών ή λόγιων που δηλώνει ότι κάποιος / κάτι είναι ψευδής ή του λείπουν πολλά από τα χαρακτηριστικά του δεύτερου συνθετικού

είναι πλαστός, τεχνητός, ψευδής

ψευδομάρτυρας, ψευδαπόστολος

υπάρχει ή γίνεται υποκριτικά ή στη φαντασία

ψευδαίσθηση

μιμείται κάποιον / κάτι

ψευδοπάτωμα, ψευδότοιχος


ψευδο-

ψευδο-
ψευδό-
ψευδ-

: ψευδο- < αρχαία ελληνική ψευδο-. Συγχρονικά αναλύεται σε ψευδ(ής) + -ο-.

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει ότι κάποιος / κάτι είναι ψευδές ή του λείπουν πολλά από τα χαρακτηριστικά του δεύτερου συνθετικού

ψευδοτσαγγάρης

ἀψευδήγορος


ψευδο-

ψευδο-
ψευδό-
ψευδ-

: ψευδο- < ψευδ(ής) + -ο-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψευδ- στο Βικιλεξικό

ψευδοκατήγορος

ψευδόμαντις

ψευδάδελφος


βραδυ-

βραδυ-
βραδύ-

: βραδυ- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική βραδυ- < βραδύς
:* για τους ιατρικούς όρους < (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία brady-

Κατηγορία:Λέξεις με πρόθημα βραδυ- (νέα ελληνικά)

Κατηγορία:Λέξεις με πρόθημα βραδύ- (νέα ελληνικά)

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει
βραδύτητα ή δυσκολία, δυσχέρεια

βραδυκίνητος

βραδύκαυστος

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει

ανωμαλία όπως ορίζει το δεύτερο συνθετικό

βραδυκαρδία


βραδυ-

βραδυ-
βραδύ-

: βραδυ- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική βραδυ- < βραδύς

Κατηγορία:Λέξεις με πρόθημα βραδυ- (μεσαιωνικά ελληνικά)

Κατηγορία:Λέξεις με πρόθημα βραδύ- (μεσαιωνικά ελληνικά)

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει βραδύτητα ή δυσκολία, δυσχέρεια

βραδυανάφορος

βραδύγλωσσος


βραδυ-

βραδυ-
βραδύ-

: βραδυ- < βραδύς

Κατηγορία:Λέξεις με πρόθημα βραδυ- (αρχαία ελληνικά)

Κατηγορία:Λέξεις με πρόθημα βραδύ- (αρχαία ελληνικά)

βραδυκατάφορος

βραδύγλωσσος


anti-

: anti- < αρχαία ελληνική ἀντί

που βρίσκεται απέναντι σε κάποιον ή κάτι

Antarctique - η Ανταρκτική

anticathode - αντικάθοδος

που αντιτίθεται σε κάποιον ή κάτι

antiaérien - αντιαεροπορικός

antibactérien - αντιβακτηριδιακός

που είναι το αντίθετο από κάποιον ή κάτι

anticorps - αντίσωμα

antinomie - αντινομία

σημαίνει ένα σωματίδιο που αντιστοιχεί σε ένα άλλο που έχει την ίδια μάζα αλλά αντίθετο ηλεκτρικό φορτίο

antiparticule - αντισωματίδιο

antiquark - αντικουάρκ


anti-

: anti- < λατινική anti-, παραλλαγή του ante-

στοιχείο, χώρος, κλπ. που βρίσκεται πριν κάτι ή κάποιον άλλο


ἡμι-

: ἡμι- < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *semi-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἡμι- στο Βικιλεξικό


δι-

δι-
δί-
δισ-
δις
δύο φορές

# δι- < δισ- < αριθμητικό επίρρημα δις
# δι- < δια- πριν από φωνήεν < πρόθεση διά (και δι' (με έκθλιψη)

πρόθημα λέξεων που δηλώνουν πλήθος δύο στοιχείων

διπρόσωπος

δικομματικός

δίστηλος

δίσεκτος


δι-

δι-
διά-
δια-
με
έκθλιψη

διέξοδος

διεπαφή

διόραμα


δι-

< δισ- < δίς

διγαμῶ (κάνω δεύτερο γάμο)

δίμουρος (διπρόσωπος)

πριν από φωνήεν

διαφεντεύω


δι-

< δισ- < δίς

δικότυλος

δίσημος

πριν από φωνήεν

διάγω


ge-

μόριο που σημαίνει και τα δύο φύλα


télé-

: télé- < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική τηλε-

télévision, téléspectateur, télépathie

télescope


pseudo-

Αγγλικές λέξεις με πρόθημα pseudo- στο Βικιλεξικό

Αγγλικές λέξεις με πρόθημα pseud- στο Βικιλεξικό

pseudo-empathy

pseudo-noise

pseudo-science

pseudorandom


pseudo-

: pseudo- < αρχαία ελληνική ψευδο-

Γαλλικές λέξεις με πρόθημα pseudo- στο Βικιλεξικό

Γαλλικές λέξεις με πρόθημα pseud- στο Βικιλεξικό

pseudonyme : ψευδώνυμο, ψευδώνυμος

pseudo-science : ψευδοεπιστήμη


porno-

: porno- < αρχαία ελληνική πόρνος


οινο-

οινο-
οινό-
οιν-

: οινο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική οἰνο- < οἶνο(ς)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα οινο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα οινό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα οιν- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τον οίνο, το κρασί


auto-

: auto- < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική αὐτο- < αὐτός (ο ίδιος)

Αγγλικές λέξεις με πρόθημα auto- στο Βικιλεξικό

που εφαρμόζεται σε αυτόν που μιλάει


auto-

Γαλλικές λέξεις με πρόθημα auto- στο Βικιλεξικό

autoallumage

(ορθογραφία του 1990)

auto-allumage

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autoancrer

(ορθογραφία του 1990)

auto-ancrer

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autoécole

(ορθογραφία του 1990)

auto-école

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autoélévateur

(ορθογραφία του 1990)

auto-élévateur

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autoéquilibrant

(ορθογραφία του 1990)

auto-équilibrant

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autoexcitation

(ορθογραφία του 1990)

auto-excitation

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autohématothérapie

(ορθογραφία του 1990)

auto-hématothérapie

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autostop

(ορθογραφία του 1990)

auto-stop

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autostoppeur

(ορθογραφία του 1990)

autostoppeuse

(ορθογραφία του 1990)

auto-stoppeur

(παραδοσιακή ορθογραφία)

auto-stoppeuse

(παραδοσιακή ορθογραφία)

autotaxi

(ορθογραφία του 1990)

auto-taxi

(παραδοσιακή ορθογραφία)

που εφαρμόζεται σε αυτόν που μιλάει

pratiquer l’autocensure

σχετικός με αυτοκίνητα, μέσα μεταφορών, αυτοκινητιστική βιομηχανία

un autorail

αυτόματος, δηλαδή που πραγματοποιείται ή κατευθύνεται χάρη στα ίδια μέσα ή χωρίς εξωτερική επέμβαση

un appareil autofocus


auto-

Ισπανικές λέξεις με πρόθημα auto- στο Βικιλεξικό

που εφαρμόζεται σε αυτόν που μιλάει


auto-

: auto- < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική αὐτο- < αὐτός (ο ίδιος) ή λατινική auto-

Ιταλικές λέξεις με πρόθημα auto- στο Βικιλεξικό

που εφαρμόζεται σε αυτόν που μιλάει


αυτο-

αυτο-
αυτό-
αυτ-
αυθ-

: αυτο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική αὐτο- < αυτοπαθής αντωνυμία αὐτός (αυτός ο ίδιος) όπως ἑαυτοῦ. Δείτε και αυτ- (πριν από φωνήεν) και αυθ- (πριν από παλαιότερο δασύ φωνήεν)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αυτο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αυτό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αυτ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αυθ- στο Βικιλεξικό

αυτοπάθεια
σε σύνθετα αφηρημένα ουσιαστικά

αυτοάμυνα, αυτοβιογραφία

αυτοπάθεια
σε σύνθετα ρήματα παθητικής φωνής

αυτοπροβάλλομαι, αυτοανακηρύσσομαι

την εκπλήρωση μιας ενέργειας/διαδικασίας χωρίς εξωτερική παρεμβολή ή βοήθεια

αυτοδίδακτος, αυτοδημιούργητος

≠ αντώνυμα: ετερο-

αυτοματισμό, κάτι γίνεται από μόνο του

αυτοκίνητο, αυτοφυής

ανεξαρτησία από αυτό που δηλώνει το β' συνθετικό, σε σύνθετα επίθετα

αυτόκλητος


hydro-

: hydro- < αρχαία ελληνική ὑδρο- < ὕδωρ


hydro-

: hydro- < αρχαία ελληνική ὑδρο- < ὕδωρ


hypo-

: hypo- < αρχαία ελληνική ὑπό


hypo-

: hypo- < αρχαία ελληνική ὑπό


pluvio-

''παρωχημένο''

γεωγραφία, οικολογία

ombro-

γεωγραφία, οικολογία

hydro-

μερικές έννοιες

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τη βροχή


dé-

: dé- < λατινική dis-

πρόθημα που παρουσιάζει την απομάκρυνση, το χωρισμό, την έλλειψη


ζαχαρο-

: ζαχαρο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ζαχαρο- < ζάχαρη + -ο-. Για ιατρικούς ή λόγιους όρους που προσαρμόστηκαν στη δημοτική < σάκχαρο με την επίδραση του ζάχαρη

ζαχαρ-

πριν από φωνήεντα

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ζαχαρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ζαχαρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ζαχαρ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων
σχετικών με τη ζάχαρη

ζαχαροπλάστης

ζαχαρότευτλο < σακχαρότευτλον

ζαχαρούχος

πρώτο συνθετικό λέξεων
προσαρμογή του σάκχαρο στη (δημοτική)

ζαχαροδιαβήτης


ζαχαρο-

ζαχαρο-
ζαχαρό-

: ζαχαρο- < ζάχαρ(η) + -ο-

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνει ότι το δεύτερο συνθετικό

σχετίζεται με τη ζάχαρη, είναι φτιαγμένο ή έχει ζάχαρη, είναι γλυκό

ζαχαροζυμωμένος

ζαχαρόμελο

είναι γλυκό, ευχάριστο

ζαχαρογλυκεράτος


chryso-

: chryso- < αρχαία ελληνική


χαμηλο-

χαμηλο-
χαμηλό-

: χαμηλο- < χαμηλ(ός) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χαμηλο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χαμηλό- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν

μικρό, χαμηλό ύψος ή ένταση, ή ιεραρχική βαθμίδα

χαμηλοτάκουνος

χαμηλόφωνος

χαμηλόβαθμος

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν
ότι κοιτάμε προς τα κάτω

χαμηλοβλεπούσα


γυμνο-

: γυμνο- < ελληνιστική κοινή γυμνο- < αρχαία ελληνική γυμνός ((σημασιολογικό δάνειο) γαλλική gymno-)

α’ συνθετικό που δείχνει το μέρος (του σώματος) που είναι γυμνό, χωρίς ρούχο

γυμνόστηθος

α’ συνθετικό που δείχνει την απουσία αυτού που δηλώνει το β’ συνθετικό

γυμνόρριζος


dis-

: dis- < (άμεσο δάνειο) γαλλική des- < λατινική dis-

δηλώνει αποχωρισμό, απομάκρυνση ή το αντίστροφο

disconnect

distrust


dis-

πρόθημα που δηλώνει ανάπτυξη, εξάπλωση


dis-

πρόθημα που δηλώνει αποχωρισμό, απομάκρυνση

discredo

difficilis

diligo

πρόθημα που εκφράζει πληρότητα


中

περιέχεται σε λέξεις σχετικές με
την 中国 (Κίνα)

περιέχεται σε λέξεις σχετικές με
κινεζικός


œno-

: œno- < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική οἶνος

Γαλλικές λέξεις με πρόθημα œno- στο Βικιλεξικό

οινο-, πρόθημα λέξεων σχετικών με τον οίνο, το κρασί


przy

δείχνει επίτευξη της ενέργειας


ευ-

: ευ- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική εὐ- < εὖ

χρησιμοποιείται στο σχηματισμό λέξεων που δηλώνουν

εύκολος

ευτυχία

εύνοια

κάτι που γίνεται με ευκολία

ευάριθμος

κάτι αρνητικό που προκύπτει από υπερβολική καλοσύνη

ευήθης


αρχαιο-

: αρχαιο- < αρχαία ελληνική ἀρχαιο- < ἀρχαῖος

πρώτο συνθετικό λέξεων που έχουν σχέση με την αρχαιότητα

αρχαιογνωσία

αρχαιοκαπηλία

αρχαιολάτρης

αρχαιολόγος

αρχαιόκλιτος


παν-

παν-
παμ-
παλ-
παγ-

: παν- < αρχαία ελληνική πᾶν (ουδέτερο του πᾶς)

για να δηλωθεί ότι η παραγόμενη λέξη περιλαμβάνει όλα τα μέλη ενός συνόλου

πανελλήνιος

για να δηλωθεί μεγάλη ένταση ή μεγάλος βαθμός μιας ιδιότητας· τα επίθετα από παν- ισοδυναμούν με τον υπερθετικό βαθμό του απλού επιθέτου

πανάρχαιος (αρχαιότατος)

πανωλεθρία (ολοκληρωτική καταστροφή)


παγ-

: παγ- < παν- με τροπή του ν σε γ πριν από υπερωικά-ουρανικά σύμφωνα


παλ-

: παλ- < παν- με αφομοίωση του ν σε λ πριν από άλλο λ


ædoio-

: ædoio- < αρχαία ελληνική αἰδοῖον


hippo-

: hippo- < αρχαία ελληνική ἵππος


éco-

: éco- < αρχαία ελληνική οἶκος


ψιλο-

ψιλο-
ψιλό-
ψιλ-

: ψιλο- < θέμα του ψιλ(ός) + -ο-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψιλο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψιλό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψιλ- στο Βικιλεξικό

υπάρχει ή γίνεται σε μικρά κομμάτια, ή πολύ λεπτό

ψιλόφλουδος

ψιλαλέθω, ψιλοαλέθω

προκύπτει μετά από προσεκτική επεξεργασία

ψιλοδουλειά

είναι ασήμαντο, γίνεται σε μικρό βαθμό

υποκοριστική σημασία

ψιλοκρυωμένος

γίνεται με επανάληψη, αλλά σε μικρό βαθμό

ψιλοψάχνω


eco-

οικο- ( σε λέξεις σχετικές με το περιβάλλον και την οικολογία)


un-

στερητικό μόριο (αντίστοιχο με τα α-, αν-, αντι-, ξε-, μη)

uneducated — απαίδευτος

unattractive — μη ελκυστικός

unconstitutional — αντισυνταγματικός

undress - ξεντύνομαι


un-

στερητικό μόριο (αντίστοιχο με τα α-, (αν-), αντι- (ανθ-), ξε-

ungebildet — αμόρφωτος

unbrauchbar — άχρηστος

unelastisch — ανελαστικός

unsportlich — αντιαθλητικός

unhygienisch — ανθυγιεινός

unbekümmert — ξένοιαστος


geo-

: geo- < αρχαία ελληνική γεω-


γυναικο-

: γυναικο- < αρχαία ελληνική γυνή

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με τη γυναίκα


μακρο-

: μακρο- < μακρός

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν μεγάλη διάρκεια χρόνου

μακροπρόθεσμος

μακροζωία

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν εξέταση ενός θέματος σε μεγάλο εύρος

μακροοικονομία

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν μεγάλο μήκος

μακρομούρης, μακρομύτης, μακρομάλλης


Αϊ-

Αϊ-
ακολουθείται πάντοτε από
ενωτικό
Αη- (transliteration)
Άη- (transliteration)
Κατηγορία:Σελίδες για τεκμηρίωση (transliteration)

: Αϊ- < Αγι- < Αγιο- < Άγιος < άγιος. Προτακτικό σε κύρια ονόματα, ναών και τόπων, προς τιμήν αγίου

Ψέλνει κάθε Κυριακή στον Αϊ-Δημήτρη· είναι πολύ ωραία εκκλησία.

για ναωνύμια

Άγιος:
Ο Αϊ-Στράτης ήταν κάποτε τόπος εξορίας.

για τοπωνύμια

για τους αγίους


sur-

surpass (υπερέχω)


υπερ-

: υπερ- < αρχαία ελληνική ὑπερ- < ὑπέρ (πάνω από)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υπερ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα υπέρ- στο Βικιλεξικό

σε λέξεις που δηλώνουν το ξεπέρασμα ενός εμποδίου, κατάστασης, ρεύματος κλπ

υπερβαίνω

υπερρεαλισμός

σε λέξεις που δηλώνουν ότι ξεπεράστηκε ένα δεδομένο αριθμητικό μέγεθος

υπερηχητικός

υπεραιωνόβιος

σε λέξεις που δηλώνουν ότι ξεπεράστηκε ένα μέγεθος που θεωρείται κανονικό

υπερβάλλω

υπερκοστολογώ

υπέρταση

σε λέξεις που δηλώνουν αναφορά σε κάτι ευρύτερο από τα μεμονωμένα μέλη ενός συνόλου

υπερεθνικός (πάνω από τα μεμονωμένα έθνη)

υπερκομματικός (πάνω από τα μεμονωμένα κόμματα)


επανα-

επανα-
επαν-

: επανα- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική ἐπανα- < ἐπί + ἀνά. Συγχρονικά αναλύεται σε επ- + ανα-

πρόθημα για το σχηματισμό λέξεων που δηλώνουν επανάληψη, ότι κάτι γίνεται ξανά, εκ νέου μετά από κάποια διακοπή

επαναβεβαιώνω

επανακάμπτω

επανακρίνω

επανέρχομαι

επανεξετάζω


géo-

Γαλλικές λέξεις με πρόθημα géo- στο Βικιλεξικό


paléo-

: paléo- < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική παλαιο- < παλαιός

Γαλλικές λέξεις με πρόθημα paléo- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό παλαιο-

άλλες μορφές: paléonto-


com-

άλλη μορφή του con- πριν από λέξεις που αρχίζουν από m


com-

άλλη μορφή του con- πριν από λέξεις που αρχίζουν από b, p, και m

λατινικό πρόθημα με το οποίο σχηματίζονται πολλές λατινικές λέξεις και αποκτούν τη σημασία του μαζί, από κοινού


con-

πρόθημα που εκφράζει:

μια συνεργασία

co-auteur, collaboration, commémorer, confrère, correspondance...

μια προσθήκη

coacquéreur, coadministrateur...

κάτι το κοινό

concentrique


con-

com-

πριν από λέξεις που αρχίζουν από

co-

πριν από λέξεις που αρχίζουν από

col-

πριν από λέξεις που αρχίζουν από

cor-

πριν από λέξεις που αρχίζουν από

λατινικό πρόθημα με το οποίο σχηματίζονται πολλές λατινικές λέξεις και αποκτούν τη σημασία τού μαζί, από κοινού.


co-

άλλη μορφή του con-


co-

άλλη μορφή του con-


ἐπι-

ἐπι-
ἐπί-
ἐπ-
ἔπ-
ἐφ-
ἔφ-

: ἐπι- < πρόθεση ἐπί

στάση σε τόπο

ἐπικαθίζω, ἐπιβώμιος, ἐφίστημι

κοντά, πλησίον

ἔπειμι

ἐπαιωρέομαι, ἔφιππος

πέρα και πάνω από τα όρια

ἐπινέμομαι

κατεύθυνση, κίνηση

ἐπέρχομαι

εχθρική διάθεση

ἐπιστρατεύω

κατόπιν, ύστερα

ἐπιβλαστάνω

προσθήκη, συνοδεία

ἐπᾴδω, ἐπί'κτητος

αλληλεπίδραση, αμοιβαία ενέργεια

ἐπεργασία, ἐπι'γαμία

ἐπιχαίρω

ἐπικρατέω

ἐπιπλέον


współ-

το πρώτο μέρος των σύνθετων λέξεων, που δείχνει ένα κοινό χαρακτηριστικό με κάποιον, κοινή δράση, κλπ.

συν- (και παράγωγα συλ- κλπ.)

αλληλο-


glotto-

: glotto- < αρχαία ελληνική γλῶσσα

γλωσσο-, πρώτο στοιχείο των σύνθετων λέξεων


psico-

: psico- < αρχαία ελληνική ψυχή

ψυχο-, πρώτο στοιχείο των σύνθετων λέξεων


ψυχ-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ψυχ- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του ψυχο- όταν ακολουθεί φωνήεν, κυρίως σε παλιές συνθέσεις

ψυχαγωγία


ψυχ-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψυχ- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του ψυχο- όταν ακολουθεί φωνήεν

καταψυχαγωγῶ


ψυχ-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ψυχ- στο Βικιλεξικό

ψυχέμπορος


ἀρχι-

: ἀρχι- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἀρχι- < ἄρχ(ω)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀρχι- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀρχί- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀρχ- στο Βικιλεξικό

πριν από φωνήεν

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀρχέ- στο Βικιλεξικό

αρχι-: πρώτο συνθετικό που προσδίδει σε σύνθετες λέξεις την έννοια του κυρίαρχου, του πρώτου στη σειρά, του επικεφαλής

ἀρχιτρίκλινος

ἀρχίποδες (αρχηγοί)

ἀρχάγγελος

ἀρχέκακος


ἀρχι-

: ἀρχι- < ἄρχ(ω), ως πρόθημα με τις μορφές ἀρχ-, ἀρχε-, ἀρχι-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀρχι- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀρχί- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀρχ- στο Βικιλεξικό

πριν από φωνήεν

ἀρχέ-

ελληνιστική κοινή

Ελληνιστικές λέξεις με πρόθημα ἀρχέ- στο Βικιλεξικό

ελληνιστική κοινή

άκλιτο και αχώριστο πρώτο συνθετικό που προσδίδει στο δεύτερο συνθετικό την έννοια του κυρίαρχου, του πρώτου στη σειρά, του επικεφαλής

ἀρχιτέκτων (ο επικεφαλής των τεκτόνων, ο επιβλέπων)

ἀρχίκλωψ (ο αρχικλέφτης, ο λήσταρχος)

ἀρχιερεύς (ο πρώτος των ιερέων)

ἀρχέγονος


λαθρο-

λαθρο-
λαθρό-
λαθρ-

: λαθρο- < ελληνιστική κοινή λαθρο- < αρχαία ελληνική λαθραῖος < λάθρα < λανθάνω

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα λαθρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα λαθρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα λαθρ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που εκφράζουν κάτι που γίνεται στα κρυφά

λαθροκυνηγός

λαθρόγαμος

λαθρεμπόριο


λαθρο-

: λαθρο- < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή λαθρο- < αρχαία ελληνική λαθραῖος < λάθρα < λανθάνω

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα λαθρο- στο Βικιλεξικό

λαθρο-, α' συνθετικό λέξεων που εκφράζουν κάτι που γίνεται στα κρυφά

λαθροφαγία

ή με δυσκολία

λαθροκόρυζα


λαθρο-

λαθρο-
λαθρό-

: λαθρο- < αρχαία ελληνική λαθραῖος < λάθρα < λανθάνω < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *lh₂-n-dʰ- < *leh₂-dʰ- < *leh₂- (κρύβομαι)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα λαθρο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα λαθρό- στο Βικιλεξικό

λαθρο-, πρώτο συνθετικό λέξεων που εκφράζουν κάτι που γίνεται στα κρυφά

ελληνιστική κοινή

λαθροβόλος

λαθρόφαγος


χειρο-

χειρο-
χειρό-
χειρ-

: χειρο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική χειρο- < χείρ, θέμα χειρο-
:* για παράλληλες μορφές λέξεων με χερο- < λόγια επίδραση στο κληρονομημένο χερο-
:* για τους ιατρικούς όρους < (μεταφραστικό δάνειο) διαγλωσσική ορολογία -,

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χειρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χειρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα χειρ- στο Βικιλεξικό

λόγιο πρώτο συνθετικό λέξεων που εκφράζουν κάτι

που γίνεται με το χέρι ή χρησιμοποιείται χάρη στο χέρι

χειροπρίονο

χειρόφρενο

χειραντλία

που είναι φτιαγμένο από χέρια

χειροποίητος

χειρόγραφο

ασθένειες των χεριών

χειράγρα

λόγια εναλλακτική μορφή του χερο-

χεροδύναμος - χειροδύναμος


χειρο-

χειρο-
χειρό-
χειρ-

: χειρο- < χείρ, θέμα χειρο-'

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα χειρο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα χειρό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα χειρ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που εκφράζουν κάτι που γίνεται με το χέρι ή χρησιμοποιείται χάρη στο χέρι

χειροποίητος

χειρόγραφος

χειραγωγία


θερμο-

θερμο-
θερμό-
θερμ-

: θερμο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική θερμο- < θερμό(ς)
:* για σύγχρονους όρους, επιστημονικούς < (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία thermo-

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με τη θερμότητα

θερμομονωτικός

θερμόμετρο

θερμαγωγός


θερμο-

θερμο-
θερμό-
θερμ-

: θερμο- < θερμό(ς) ή (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική θερμο-

θερμοδότης

θερμόλουτρον

θερμαλατέα


θερμο-

θερμο-
θερμό-
θερμ-

: θερμο- < θερμό(ς)

θερμολουσία

θερμόβουλος

θερμουργός


moto-

πρόθημα λέξεων


αυθ-

: αυθ- < αυτο- σε παλαιότερη σύνθεση όπου το β' συνθετικό ήταν δασυνόμενη λέξη

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αυθ- στο Βικιλεξικό

→ δείτε το πρόθημα αυτο-

αυτο- + πολυτονική γραφή: ὑποβάλλομαι (υποβάλλομαι) > αυθυποβάλλομαι


αὐτο-

αὐτο-
αὐτό-
αὐτ-
αὔτ-
αὐθ-

: αὐτο- < αντωνυμία αὐτ(ός) + -ο-

για να δηλωθεί η αυτοπάθεια

αὐτογνώμων (που ενεργεί με τη δικη του θέληση, κατά την κρίση του)

αὐτοδαής (ο αυτοδίδακτος, που διδάχτηκε με τις δικές του δυνάμεις)

αὐθαίρετος

αὐτουργός, αὐτονομέομαι

για να δηλωθεί η αμεσότητα και το κοντινό

αὐτοσχεδόν (επίρρημα, χέρι με χέρι, σώμα με σώμα)

αὐτόθεν (από αυτό εδώ το μέρος)

για να δηλωθεί το ολοκληρωτικό

αὔτανδρος

αὐτόξυλος (ολόκληρος από ξύλο)

αὐτόδορος με τη δορά, το τομάρι του, δηλαδή άγδαρτος

αὐτόκλαδος (με τα κλαδιά του)


γλυκο-

γλυκο-
γλυκό-
γλυκ-

: γλυκο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική γλυκο- < ελληνιστική κοινή γλυκ- + -ο- < αρχαία ελληνική γλυκύς > γλυκυ-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα γλυκο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα γλυκό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα γλυκ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν γλυκιά γεύση

γλυκοπατάτα

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν τρυφερότητα

γλυκοτραγουδώ


γλυκο-

γλυκο-
γλυκ-
γλυκοζ-

: γλυκο- (για όρους που συνδέονται με τη γλυκόζη) < (λόγιο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία gluco- < νεολατινική gluco- < ελληνιστική κοινή γλυκ- + -ο- λατινικό < αρχαία ελληνική γλυκύς
:* το θέμα «γλυκοζ-» < γαλλικά glucose < … < αρχαία ελληνική γλεῦκος (μούστος, γλυκό νέο κρασί) δείτε περισσότερα στο glucose#English στο αγγλικό Βικιλεξικό • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

γλυκοζ- Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα γλυκοζ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τη γλυκόζη ή τη γλυκόζη στο αίμα

γλυκογόνο


γλυκο-

γλυκο-
γλυκό-
γλυκ-

: γλυκο- < ελληνιστική κοινή γλυκ- + -ο- < αρχαία ελληνική γλυκύς > γλυκυ-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα γλυκο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα γλυκό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα γλυκ- στο Βικιλεξικό

γλυκοκάλαμο(ν), γλυκοζαχαράτος

γλυκόμηλον

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν τρυφερότητα, κάτι απαλό ή λίγο, κάτι ευχάριστο, αγαπημένο

γλυκοκύρης (αγαπητός πατέρας), γλυκοαπαντοχή

γλυκόπαχυς, γλυκόηθος

γλυκαναστένασμα


γλυκο-

γλυκο-
γλυκό-
γλυκ-

: γλυκο- (ελληνιστική κοινή) < ελληνιστική κοινή γλυκ- + -ο- < αρχαία ελληνική γλυκύς > γλυκυ-

Ελληνιστικές λέξεις με πρόθημα γλυκο- στο Βικιλεξικό

Ελληνιστικές λέξεις με πρόθημα γλυκό- στο Βικιλεξικό

Ελληνιστικές λέξεις με πρόθημα γλυκ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν γλυκύτητα κυριολεκτικά (γλυκιά γεύση) ή μεταφορικά

γλυκοφόρος (για οπωροφόρο που παράγει γλυκά φρούτα)

γλυκόφωνος

γλυκάνισον


géronto-

πρώτο συνθετικό λέξεων σχετικών με τα γερατειά


μητρο-

: μητρο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική μητρο-, γενική μητρ-ός του ουσιαστικού μήτηρ + ένθημα -ο-
:* για τη μορφή μητρι- < (λόγιο δάνειο) γαλλική matri- < λατινική matri- < mater

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρ- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρι- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται

με τη λέξη μητέρα ή με κάποια μεταφορική χρήση της

πριν από φωνήεντα &

μητροκτόνος (ο φονιάς της μητέρας)

μητρόπολη (η μητέρα πόλη σε σχέση με την αποικία)

μητριαρχία

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται
με τη λέξη μήτρα

μητραλγία


μητρο-

μητρο-
μητρό-
μητρ-

: μητρο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική μητρο-, γενική μητρ-ός του ουσιαστικού μήτηρ + ένθημα -ο-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τη λέξη μητέρα

μητροπολίτης

μητρόπολις

μητραλοίας


μητρο-

μητρο-
μητρό-
μητρ-

: μητρο- < θέμα μητρ- (γενική μητρ-ός του ουσιαστικού μήτηρ) + ένθημα -ο-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα μητρ- στο Βικιλεξικό

μητροκτόνος

μητρόρριπτος

μητραλοίας, μητράδελφος


sen-

εκφράζει το αντώνυμο


ne-

εκφράζει το αντίθετο μιας έννοιας


ne-

: ne- < → λείπει η ετυμολογία. Παραβάλετε nie (όχι)

α-, αν-, εκφράζει το αντίθετο μιας έννοιας

istý - βέβαιος, neistý - αβέβαιος

nemám peniaze

δεν έχω λεφτά


pan-

: pan- < (λόγιο δάνειο) αρχαία ελληνική παν- < επίθετο πᾶν, ουδέτερο του πᾶς

πρόθημα παν- σε γλώσσες όπως λατινικά, αγγλικά, γαλλικά κ.ά.


il-

παραλλαγή του in- που προστίθεται σε λέξεις που αρχίζουν από το γράμμα « l »

illogique


dwu-

δι- (αριθμητικό)

dwubiegunowy

dwumasztowy

dwutomowy


calori-

: calori- < λατινική calor (θερμότητα)

θερμο-, πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τη θερμότητα


thermo-

: thermo- < αρχαία ελληνική θερμός

πρώτο συνθετικό λέξεων που σχετίζονται με τη θερμότητα


νε-

: νε- < νεο- όταν ακολουθείται από φωνήεν

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα νε- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του νεο- πριν από φωνήεν

νεάργυρος


νε-

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα νε- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα νέ- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του νεο- πριν από φωνήεν

νεαίρετος

νέηλυς


νε-

: * νε- < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *ne (όπως και τ σανσκριτικό na, λατινικό ne). Από τη συνεσταλμένη βαθμίδα του *ṇ προήλθε το στερητικό μόριο α-/αν-

αμάρτυρος τύπος του νη- (αχώριστο μόριο ως πρόθημα σύνθετων λέξεων που δίνει την αντίθετη σημασία απ' αυτήν που δηλώνει το β´ συνθετικό:

*νε- + ἄνεμος > νή-νεμ- + -ος > νήνεμος


νη-

: νη- < → δείτε τη λέξη αρχαία ελληνική νη- σε λέξεις από τα αρχαία ελληνικά

λόγιο αχώριστο μόριο ως πρόθημα αρχαίων σύνθετων λέξεων που δίνει την αντίθετη σημασία απ' αυτήν που δηλώνει το β´ συνθετικό:

νηνεμία, νη- άνεμος, νηπενθής < νε-/νη- + πένθος


νη-

: νη- < (κληρονομημένο) πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *ne (Συγγενική: σανσκριτικά na, λατινικά ne). Από τη συνεσταλμένη βαθμίδα του *ṇ προήλθε το στερητικό μόριο ἀ-/ἀν-

αχώριστο μόριο ως πρόθημα σύνθετων λέξεων που δίνει την αντίθετη σημασία απ' αυτήν που δηλώνει το β´ συνθετικό:

νημερτής


παπα-

: παπα- < παπάς

άκλιτη και άτονη προτακτική λέξη σε αρσενικά χαλαρά σύνθετα. Προτακτικό που ακολουθείται από το ενωτικό - και το όνομα ενός ιερέα

παπα-Γιώργης

※ Ο παπα- Αζαρίας εσκέφθη προς στιγμήν, αλλ' η όψις του δεν εξέφραζε πνευματικόν τι.

(Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, διήγημα (1893) "Λαμπριάτικος Ψάλτης", Πασχαλινά διηγήματα)

πρόθημα σύνθετων επωνύμων (οικογενειακών ονομάτων). Παίρνει στις μορφές

Παπα- + Σπύρος > Παπασπύρος

Παπαδ- + -όπουλος > Παπαδόπουλος

Παπαδ- + Διαμάντης > Παπαδιαμάντης

Παπαζ- + -όγλου > Παπάζογλου


μαστρο-

: μαστρο- < μεσαιωνική ελληνική μάστρος < μάστορας

άκλιτη και άτονη προτακτική λέξη σε χαλαρά σύνθετα αρσενικά. Πρόθημα που ακολουθείται από το ενωτικό - και ένα κύριο όνομα

μαστρο-Γιώργης

πρόθημα επωνύμων

Μαστροκώστα


μπαρμπα-

μπαρμπα-
μπαρμπ-
[a]

: μπαρμπα- < μπάρμπας, με εξασθένιση της λέξης που λειτουργεί ως πρόθημα

Κατηγορία:Ανδρικά επώνυμα με πρόθημα Μπαρμπα- (νέα ελληνικά)

η λέξη μπάρμπας ως άκλιτο και άτονο προτακτικό σε αρσενικά χαλαρά σύνθετα. Πρόθημα που ακολουθείται από το ενωτικό - και το όνομα άντρα μεγαλύτερου στην ηλικία

μπαρμπα-Γιώργος

μπαρμπ-Αντρέας < Μπαρμπαντρέας

ο μπαρμπα-Γιάννης ο κανατάς}} (τραγούδι και ταινία του 20ου αιώνα)


παντο-

παντο-
παντ-
πανθ-

: παντο- < αρχαία ελληνική παντ(ο)- < πᾶς

α' συνθετικό σύνθετων λέξεων που δείχνει ένα σύνολο, πολλούς, όλους

παντογνώστης, παντοδύναμος, παντοφοβικός


ετερο-

ετερο-
ετερό-
ετερ-

ετερο- < αρχαία ελληνικήἑτερο- < ἕτερος

πρώτο συνθετικό σύνθετων επιθέτων που δηλώνει ότι το παραγόμενο είναι διαφορετικό από το δεύτερο συνθετικό

ετεροδημότης

≠ αντώνυμα:: ομο-, ομοιο-


crypto-

: crypto- < αρχαία ελληνική κρυπτός

πρώτο συνθετικό που εκφράζει κάτι κρυφό, κρυπτο-


πυρ-

: πυρ- < αρχαία ελληνική πῦρ

πυρ- όπως π.χ. πυρφόρος, πυραυγής, πυράκμων, κ.λ.π.

πυρι-, τύπος που ανάγεται είτε στη δοτική του πῦρ, είτε σε φωνηεντισμό του ι όπως π.χ. πυριγενέτης, πυριάλωτος, πυρίμαχος

πυρο-, τύπος που παρουσιάζει με θεματικό φωνήεν το ο, όπως π.χ. πυροβόλος, πυρογραφία, πυροκρισία, πυρορραγής, πυρόσβεση κ.λπ.


ἀγα-

: ἀγα- < → λείπει η ετυμολογία

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀγα- στο Βικιλεξικό


αγριο-

αγριο-
αγριό-
αγρι-

: αγριο- < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἀγριο- < ἄγριο(ς)
:* η σημασία «άξεστος» < ελληνιστική σημασία
:* η σημασία «με απότομα χαρακτηριστικά» < μεσαιωνική σημασία

αγρι-

πριν από φωνήεν

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αγριο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αγριό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αγρι- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν
την άγρια ποικιλία ενός φυτού

αγριοσυκιά, αγριελιά

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν

το άγριο, μη εξημερωμένο είδος ενός ζώου

αγριοκάτσικο

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν

άξεστος, με άγρια ή επιθετική συμπεριφορά

αγριάνθρωπος

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν
ενέργεια με άγριο τρόπο

αγριομιλώ

πρώτο συνθετικό λέξεων που δηλώνουν

κάτι με απότομα ή αφιλόξενα χαρακτηριστικά

αγριότοπος, αγριοφωνάρα


αγρι-

μορφή του αγριο- πριν από φωνήεν


αστρο-

: αστρο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ἀστρο- < αρχαία ελληνική ἀστρο- < ἄστρον
: αστρο- > σύγχρονοι επιστημονικοί όροι: λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία astro- (αγγλικά, γαλλικά) < λατινική astro- < αρχαία ελληνική ἄστρον

α' συνθετικό λέξεων σχετικών με τα αστέρια, τα ουράνια σώματα

αστρολάβος

αστρολόγος

αστρολογία

αστροναύτης

αστρονόμος

αστρονομία

αστροφυσική


ζά-

: ζά- < αρχαία ελληνική ζά- < ζά (αιολικός τύπος  διά)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ζα- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ζά- στο Βικιλεξικό

αχώριστο μόριο, επιτακτικό, με επαύξηση της έννοιας της λέξης με την οποία συντίθεται

ζάπλουτος (πάρα πολύ πλούσιος, πάμπλουτος)


ζά-

: ζά- < ζά (αιολικός τύπος  διά)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ζά- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ζα- στο Βικιλεξικό


ἀνεξι-

: ἀνεξι- < ἀνέχομαι < ἔχω

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ἀνεξι- στο Βικιλεξικό

→ λείπει ο ορισμός (ή οι ορισμοί)


ψευτο-

: ψευτο- < ψεύτης + -ο-

α΄ συνθετικό που δηλώνει ότι η σύνθετη λέξη έχει κάτι το ψεύτικο, ότι απουσιάζουν χαρακτηριστικά από το β΄ συνθετικό

ψευτοφιλία, ψευτοφυλλάδα

α΄ συνθετικό που δηλώνει ότι με δυσκολία πραγματοποιείται ό,τι εκφράζει το β΄ συνθετικό

ψευτοζώ


ξυλο-

ξυλο-
ξυλό-
ξυλ-

: ξυλο- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ξυλο- < ξύλ(ο) + -ο- ή (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ξυλο- < ξύλο(ν)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που δηλώνει ότι η παράγωγη λέξη έχει σχέση με το ξύλο (σε όλες τις σημασίες του)

ξυλοκόπος, ξυλοφορτώνω

ξυλόκοτα

ξυλέμπορος


ξυλο-

ξυλο-
ξυλό-
ξυλ-

: ξυλο- < ξύλ(ο) + -ο- ή (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ξυλο- < ξύλο(ν)

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλο- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλό- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλ- στο Βικιλεξικό

ξυλογέφυρον

ξυλόπυργος

ξυλάνθρωπος


ξυλο-

ξυλο-
ξυλό-
ξυλ-

: ξυλο- < ξύλο(ν)

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλο- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλό- στο Βικιλεξικό

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με πρόθημα ξυλ- στο Βικιλεξικό

ξυλοφόρος

ξυλόφρακτος

ξυλουργός


ματα-

: ματα- < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ματα- < αρχαία ελληνική μετα- με υποχωρητική αφομοίωση

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ματα- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ματ- στο Βικιλεξικό

πρόθημα για το σχηματισμό ρημάτων από ρήματα για να δηλώσει επανάληψη (φτου κι απ' την αρχή) ή και αντιστροφή

ματαβρίσκω: ξαναβρίσκω, ξανασυναντώ

ματαβλέπω (έκφραση: δεν θα σε ματαδώ)

ματαγυρίζω

ματακούω


ματα-

: ματα- < πρόθεση ματά: μετα- με υποχωρητική αφομοίωση [e]-[a] > [a]-[a](κληρονομημένο) αρχαία ελληνική μετα-

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ματα- στο Βικιλεξικό

Μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις με πρόθημα ματ- στο Βικιλεξικό

άλλη μορφή του μετα- πρόθημα για το σχηματισμό ρημάτων από ρήματα για να δηλώσει επανάληψη

ματαβάνω < μεταβάνω, βάζω ξανά

ματαβαπτίζω < μεταβαπτίζω

ματαποφασίζω < μεταποφασίζω


ηλε-

: ηλε- < ηλεκτρονικός (σημασιολογικό δάνειο από την αγγλική e- < electronic)

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα ηλε- στο Βικιλεξικό

πρόθημα που δείχνει ότι η παράγωγη λέξη έχει άυλη και ηλεκτρονική μορφή ή έχει σχέση με το διαδίκτυο


αιμο-

αιμο-
αιμό-
αιμ-

: αιμο- < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική αἱμο- < θέμα αἱμ- (αἷμα) + -ο-
:: για ιατρικούς όρους λόγιο ενδογενές δάνειο: (άμεσο δάνειο) διαγλωσσική ορολογία haem(o)-

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αιμο- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αιμό- στο Βικιλεξικό

Νεοελληνικές λέξεις με πρόθημα αιμ- στο Βικιλεξικό

πρώτο συνθετικό που εκφράζει σχέση του δεύτερου συνθετικού με το αίμα

αιμοδοσία

αιμοδυναμική