γιατί

: γιατί < (κληρονομημένο) καθαρεύουσα διατί < αρχαία ελληνική διὰ τί < διὰ + τί

ερωτηματικό μόριο που αναφέρεται στον λόγο, την αιτία ή τον σκοπό μιας πράξης

Γιατί δεν πήγες στη δουλειά σήμερα;


mal

χρησιμοποιείται σε οικείες εκφράσεις


τι

: τι < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική τί, ονομαστική ενικού, ουδέτερου γένους του τίς

※ Τι ήρθες ; τι ήρθες ; φεύγα , θα σε σκοτώσουν.

1985 Παπακωνσταντίνου, Γιάννης Γ. (1985) Ενθυμήματα ποτισμένα με αίμα και δάκρυα, σελίδα 177, τόμος 2


μα

: μα (σύνδεσμος) < (άμεσο δάνειο) ιταλική ma
: μα (μόριο) < αρχαία ελληνική μά

ως ορκωτικό μόριο

Mα το Θεό, δεν πέρασε από το μυαλό μου αυτό.

Μα το Δία είπε.


για

: για < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική γιά < αρχαία ελληνική διά

δηλώνει αγανάκτηση, απειλή, ειρωνεία, προτροπή, κ.τ.λ.

με προστακτική

Για έλα εδώ!

Για πες τι ήθελες!

Α, νά σου πω, γιά πρόσεχε πώς μιλάς!


να

: να (σύνδεσμος) κληρονομημένο από την καθαρεύουσα νά < μεσαιωνική ελληνική νά < αρχαία ελληνική ἵνα
: να (μόριο) κληρονομημένο από την καθαρεύουσα νά < μεσαιωνική ελληνική νά < αρχαία ελληνική ἠνί < αρχαία ελληνική ἤν

to

σύνδεμος σε δευτερεύουσες προτάσεις

χρησιμεύει για να δείξουμε κάτι

να τον!

να το βιβλίο που σού'λεγα

συνοδευόμενο από ένα ή δύο χέρια με όλα τα δάχτυλα ανοιχτά, σημαίνει βρισιά (παλιότερα κακή ευχή)

να!


ως

: ως < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ὡς

με την ιδιότητα του/της

σας μιλώ ως επιστήμονας

για κάτι που του αποδίδεται μία ιδιότητα, όπως (και) έναν/μια/ένα

να αντιμετωπίζεις καθετί νέο ως πρόκληση και όχι ως απειλή

ο γιατρός μου το αντιμετωπίζει ως κρυολόγημα

με βλέπουν ως ξένο

πως/ότι είμαι

θεωρείται ως αριστούργημα

θεωρείται ως το αριστούργημά του

θεωρείται ως η κορυφαία στο χώρο της


εν

: εν < αρχαία ελληνική ἐν

εν έσιει (δεν έχει)


δεν

: δεν < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική δέν < οὐδέν με αποβολή του αρχικού άτονου φωνήεντος < αρχαία ελληνική οὐδέν (επίρρημα), ουδέτερο της αντωνυμίας οὐδείς

αρνητικό μόριο που τίθεται πριν από ρηματικό τύπο οριστικής έγκλισης

δε θα έρθω αύριο στο γραφείο

σε ερωτήσεις, αντί προτροπής

δεν έρχεσαι μαζί μας; (έλα μαζί μας)

ανάμεσα σε επανάληψη του ίδιου ρήματος για να προσδώσει την έννοια του περίπου, σχεδόν

έχει δεν έχει πέντε λεπτά που έφυγε

πήρε δεν πήρε εκατό ευρώ


μην

: μην < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική μήν < αρχαία ελληνική μή

σε κύριες προτάσεις δηλώνει:

απαγόρευση ή αποτροπή

μην καπνίζετε

συμβουλή ή παραίνεση

να μην έρθεις στο γραφείο αν δεν αισθάνεσαι καλά

ευχή να μη γίνει κάτι

κατάρα

ευχή ή όρκο

μακάρι να μην είχα κάνει τόσα λάθη στη ζωή μου

σε δευτερεύουσες προτάσεις δηλώνει:

(υποθετικές) άρνηση

(τελικές) αρνητικό σκοπό ή αποτροπή

(ενδοιαστικές) φόβο, επιμέλεια, ενδοιασμό

φοβάμαι μη γίνει τίποτα κακό

σε ευθείες ερωτήσεις δηλώνει απορία, προσδοκία

μην είδατε την αγάπη μου;

με μετοχές, ουσιαστικά ή επίθετα δηλώνει την αρνητική τους σημασία

μη θέλοντας, ο μη εργαζόμενος, μη πόλεμος, μη αναγνωρίσιμος


μη

: μη < μην με αποβολή του <ν> πριν από τα σύμφωνα < β δ θ φ χ λ ρ σ ζ γ μ ν > αλλά όχι πριν από το τα <γκ, μπ, ντ> ή σε απόλυτη εκφορά. Δείτε Παράρτημα:Γραμματική #Τελικό ν

άλλη μορφή του μην


δε

:1. δε < (αποφατικό μόριο) κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική δεν (< αρχαία ελληνική οὐδέν)
:2. δε < (σύνδεσμος) λόγιο διαχρονικό δάνειο από την αρχαία ελληνική δέ

το δεν, με αποβολή του τελικού ν, όταν προηγείται λέξη που αρχίζει από εξακολουθητικό σύμφωνο

δε θέλω, δε σε βρίζω


γα

δωρικός τύπος του γε

βοιωτικός τύπος του γε


to

να, για να, χρησιμοποιείται για να δείξει σκοπό ή πρόθεση

It's often difficult for me to find interesting usage examples.

Συχνά δυσκολεύομαι να βρω ενδιαφέροντα παραδείγματα χρήσης.

-“Why is she going to the restaurant early?” -“To find a table.”

-«Γιατί πηγαίνει νωρίς στο εστιατόριο;» -«Για να βρει τραπέζι.»

να, χρησιμοποιείται για να δείξει μια ενέργεια που θέλω ή με συμβουλεύει να κάνω

Yes, we want to come.

Ναι, θέλουμε να έρθουμε.

για να, χρησιμοποιείται για να δείξει ότι η μια ενέργεια διαδέχεται αμέσως την άλλη

I cook to eat.

Μαγειρεύω για να φάω.

He is too young to use the internet.

Αυτός είναι πάρα πολύ νέος για να χρησιμοποιήσει το διαδίκτυο.


to

χρησιμοποιείται για τονισμό της έκφρασης

Ta książka to dzieło życia - αυτό το βιβλίο είναι έργο ζωής


πάρα

: πάρα < αρχαία ελληνική παρά

επιτατικό μόριο, συνοδεύει τη λέξη πολύ

Θέλω πάρα πολύ να έρθουν τα Χριστούγεννα.


που

: που < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική πού < αρχαία ελληνική ὅπου

αναφορικό· αντικαθιστά στο λόγο όλους τους κλιτικούς τύπους αντωνυμίας ο οποίος

ο άνθρωπος που (=τον οποίο) είδα στο δρόμο ήταν ένας παλιός μου φίλος

τα παιδιά που (=τα οποία) με χαιρέτησαν ήταν παλιοί μαθητές μου

ως ειδικός σύνδεσμος

με ξάφνιασε που (=το ότι) σε είδα έτσι ξαφνικά μετά από τόσα χρόνια

ως αιτιολογικός (αποτελεσματικός) σύνδεσμος

χαίρομαι που (=διότι) σε βλέπω ξανά


αμέ

: αμέ < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ἀμέ < ἀμμέ < ἀμμή < αρχαία ελληνική ἄν μή, με αφομοίωση [nm] > [mm] και απλοποίηση του διπλού συμφώνου [mm] > [m]

ναι (καταφατικά, με έμφαση)

— Θέλεις να πάμε βόλτα; —Aμέεεε!, πώς δεν θέλω!

αμέ τι νόμιζες;


άραγε

άραγε
άραγες

: άραγε < αρχαία ελληνική ἆρά γε

ερωτηματικό μόριο που χρησιμοποιείται για απλή ερώτηση η οποία περιέχει κάποια εικασία, συνήθως αόριστη, και συχνά σε ρητορικές ερωτήσεις

άραγε θάρθουν πάλι απόψε;


ας

: ας < → λείπει η ετυμολογία

let

σε προτροπές

let's

σε προτροπές

χρησιμοποιείται σε προτροπές

ας πάμε λίγο παρακάτω

Ας μην είχα τόση δουλειά και τι στον κόσμο!


δα

: δα < μεσαιωνική ελληνική δα < αρχαία ελληνική δή

επιτατικό της σημασίας δεικτικών αντωνυμιών ή επιρρημάτων

Η θάλασσα μαγερεύει κάτι / Οι κάμποι αλαφροΐσκιωτοι / Παντού εξύπνησαν τ’ άστρα / Στο στήθος μου στη θάλασσα στον ουρανό / Κ’ είναι μια τόση δα κλωστή που μας ενώνει (Γιώργος Σαραντάρης, Η θάλασσα μαγερεύει κάτι)

Κι έτσι δα τα μεγαλεία / λογοφέρνοντας ξεχνά, / κι ίσα ίσα στην πλατεία / γκρουτζανίσματα αρχινά (Αλέξανδρος Πάλλης, Γάτα και Σκύλος)

Και τώρα δα, τ’ αράθυμο πάτημ’ αργοπορώντας, / κατά το κάστρο το μικρό πάλε κοιτά, και σφίγγει (Διονύσιος Σολωμός, Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι/σχεδίασμα Γ)

επιτείνει άρνηση ή κατάφαση

— Και με τα ξυράφια που ξυρίζετε τους πεθαμένους ξυρίζετε έπειτα και ζωντανούς; / — Όχι δα, όχι δα! αυτό θα ήτο απάνθρωπον, διότι θα διέτρεχον μέγαν κίνδυνον οι άνθρωποι από το νεκρικόν μόλυσμα, την πτωμαΐνην. Τα εργαλεία, με τα οποία ξυρίζονται οι νεκροί, τίθενται εις αχρηστίαν, εγκαταλείπονται μάλιστα εις τον νεκρικόν θάλαμον. (Ιωάννης Κονδυλάκης, Ο κουρεύς των νεκρών)

βεβαιωτικό, συγκαταβατικό

— Δε χρειαζότανε δα και μεγάλη φιλοσοφία! αυτό φάνηκε ξαρχής! — είπε, γελώντας περιπαιχτικά. (Κωνσταντίνος Χρηστομάνος, Η κερένια κούκλα/Η)


δη

: δη < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική δή

και δη: και μάλιστα, και ιδιαίτερα

αρχαιοπρεπές


ήτοι

: ήτοι < αρχαία ελληνική ἤτοι

δηλαδή, που σημαίνει, που ισοδυναμεί

Το έργο επιχορηγήθηκε κατά το 50% του συνολικού ποσού, ήτοι 4.245.000 €.


θα

: θα < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική θα < θένα < θέλει ἵνα < ελληνιστική κοινή θέλω ἵνα

χρησιμοποιείται για το σχηματισμό των ρηματικών τύπων που περιγράφουν μια πράξη η οποία πρόκειται να γίνει στο μέλλον

αύριο το πρωί θα πάω στην τράπεζα (: στιγμιαίος μέλλοντας)

όλο το τριήμερο θα διαβάζω (: εξακολουθητικός μέλλοντας)

σε δέκα μέρες θα έχω τελειώσει την εργασία (: συντελεσμένος μέλλοντας)

χρησιμοποιείται για το σχηματισμό των ρηματικών τύπων που περιγράφουν κάτι πιθανό, δυνατό ή μη πραγματικό

είναι πολύ σκεφτικός, άρα θα πρέπει να συμβαίνει κάτι σοβαρό (: κάτι πιθανό)

παρακαλώ, θα μου δώσετε λίγη προσοχή; (: κάτι δυνατό)

αν είχα διαβάσει, θα είχα γράψει καλύτερα (: κάτι μη πραγματικό)


θενά

: θενά < μεσαιωνική ελληνική θέλει ίνα


ιδού

: ιδού < αρχαία ελληνική ἰδού < ἰδοῦ, β' ενικός προστακτικής αορίστου β' παθητικής φωνής του ρήματος ὁρῶ

δεικτικό μόριο να!


ναίσκε

: ναίσκε < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική ναῖσκε < *ναί σύ καλέ

βεβαιωτικό μόριο: ναι, βεβαίως

※ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ —Ου, ου, εσύ είσαι εδώ ντετόρος; ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ —Όχι, μωρέ, ο ντετόρος είναι μέσα. Εγώ είμαι φαρμακοποιός εδώ. Τον γιατρό θέλεις; ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ —Ναίσκε, ψυχή μου, τον σιορ ντετόρο.

Κώστας Μάνος (Αθανασίου), «Ο Καραγκιόζης φαρμακοποιός», στο: Γιώργος Ιωάννου (επιμ.), Ο Καραγκιόζης, τόμ. Α΄ (Αθήνα: Ερμής, 1971), σ. 110 https://www.google.gr/books/edition/%CE%9F_%CE%9A%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CF%8C%CE%B6%CE%B7%CF%82/IMlMAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%BF%CF%82&dq=%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%84%CF%8C%CF%81%CE%BF%CF%82&printsec=frontcover.


ντε

: ντε < (άμεσο δάνειο) τουρκική de (επίσης)

άντε

προτρεπτικό με έμφαση

έλα ντε

φανερώνει έκπληξη

πήγαινε! ξεκίνα! (επιφωνηματικά, για έμφαση)

-Πήγαινε ντε, τι περιμένεις; (προτροπή, ανυπομονησία)

-Καλά ντε, μη φωνάζεις. (ενόχληση)

-Γιατί αγόρασες μελιτζάνες; -Για να φτιάξω μουσακά, ντε! (επεξήγηση)

πήγαινε! ξεκίνα! (παρακίνηση σε ζώα)

ντε, γαϊδαράκο μου, ντε!


ντε

: ντε: μεταγραφή μη ελληνικών λέξεων στο ελληνικό αλφάβητο

μεταγραφή της λατινικής πρόθεσης dē (από) με ελληνικά γράμματα

σε στερεότυπες εκφράσεις: π.χ. ντε φάκτο (de facto), ντε γιούρε (de jure)

μεταγραφή της γαλλικής πρόθεσης de με ελληνικά γράμματα

ως πρόθεση, σε στερεότυπους όρους: π.χ. φον ντε τεν (fond de teint)

μεταγραφή της ονομασίας του γράμματος d στα γαλλικά

α μπε σε ντε (a b c d)

ως μόριο, σε ονόματα, δείχνει την καταγωγή (οικογένεια, ή τόπο): π.χ. Σαρλ ντε Γκωλ (Charles de Gaulle)

μεταγραφή του γαλλικού αριθμητικού deux (δύο) με ελληνικά γράμματα

σε στερεότυπους όρους: π.χ. ντε πιες (deux-pièces)


σαν

: σαν < μεσαιωνική ελληνική σάν < ελληνιστική κοινή ὡσάν < αρχαία ελληνική ὡς ἄν

δηλώνει παρομοίωση: όπως, όμοια, σάμπως

με ουσιαστικά

Το πρωί να τρως σαν βασιλιάς, το μεσημέρι σαν πλούσιος, το βράδυ σαν φτωχός.

δηλώνει μια ιδιότητα ψευδή ή αναληθή

με ουσιαστικά

Συμπεριφέρεται σαν μεγιστάνας.

δηλώνει αιτιολογία: ως

με ουσιαστικά ή επίθετα

Σου τα λέω αυτά σαν φίλος.

δηλώνει αβεβαιότητα ή πιθανότητα

Σαν να λες ψέματα.

σε ερωτήσεις

Για πες μου, σαν πότε σκέφτεσαι να έρθεις;

δηλώνει μια μη πραγματική ιδιότητα

σε αναφορικές παραβολικές προτάσεις

Μιλάει σαν να ήταν ο πρωθυπουργός.

δηλώνει πιθανή αιτιολογία

σε αναφορικές παραβολικές προτάσεις

Σταμάτησε να μιλάει σαν να κατάλαβε το λάθος που έκανε.

σε ειδικές προτάσεις

Έδειξε σαν να τον αναγνώρισε.


ol

: ol < γερμανική als


ου

: ου < αρχαία ελληνική οὐ. Δείτε και ουκ (οὐκ), οὐχ)

όχι (στη φράση ναι ή ου και σε στερεότυπες φράσεις της αρχαίας γλώσσας που επιβιώνουν)

— Θα έρθεις τελικά; Άσε τα μισόλογα και λέγε ναι ή ου.

Ου γαρ οίδασι τι ποιούσι < οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσι

ου φονεύσεις (από τις δέκα εντολές)


ουχί

: ουχί < αρχαία ελληνική οὐχί < οὖ


είθε

: είθε < αρχαία ελληνική εἴθε

μακάρι, άμποτε


nit

λατινική γραφή του нит


z

(κοινά) περίπου


no

όχι, χρησιμοποιείται για να δώσει αρνητική απάντηση ή δήλωση

No, not me!

Όχι, όχι εγώ!

-“Should we go on a walk?” -“No, I’d rather go to the cinema.”

-«Πάμε βόλτα;» -«Όχι, καλύτερα να πάμε σινεμά.»

-“Will you have a small drink?” -“I wouldn’t say no.”

-«Θα πιεις ένα ποτηράκι;» -«Δε θα ΄λεγα όχι.»


ne

λατινική γραφή του не


不

αρνητικό μόριο

όχι

δεν

他不是中國人-他不是中国人 - tābúshìzhōngguórén- αυτός δεν είναι Κινέζος


למה

γιατί (ερωτηματικό μόριο)


miks

γιατί (ερωτηματικό μόριο)


kial

γιατί (ερωτηματικό μόριο)


왜

γιατί (ερωτηματικό μόριο)


cur

γιατί (ερωτηματικό μόριο)


почему

ερωτηματικό μόριο


zakaj

ερωτηματικό μόριο


varför

ερωτηματικό μόριο


miksi

ερωτηματικό μόριο


proč

ερωτηματικό μόριο


yes

yeah

λαϊκότροπα, ανεπίσημα

ya

λαϊκότροπα, ανεπίσημα

yea

λαϊκότροπα, ανεπίσημα

yep

λαϊκότροπα, ανεπίσημα

yup

λαϊκότροπα, ανεπίσημα

αμέ

λαϊκότροπα, ανεπίσημα

aye

παρωχημένο ή ιδιωματικό

sure

πιο επιφυλακτική

Yes, I would like some chocolate!

Ναι, θα ήθελα λίγη σοκολάτα!

-“Do you want to borrow the book?” -“Yes.”

-«Θέλεις να δανειστείς το βιβλίο;» -«Μάλιστα».


tak

η κύρια καταφατική απάντηση, ναι (μάλιστα)

tak, idę dzisiaj do kina


hej

≈ συνώνυμα: áno


ti

μόριο που εκφράζει συντελεσμένη πράξη


άι

: άι (μόριο) < άε < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική ἄγε, προστακτική του ρήματος ἄγω. Συγκρίνετε με το άιντε, άντε και άμε.
: άι (επιφώνημα) < (κληρονομημένο) αρχαία ελληνική αἰ / αἶ

ισοδύναμο με την προστακτική: πήγαινε!, τράβα!

άι στο διάολο / στην ευχή / στο καλό / στον κόρακα

άλλες μορφές: άε, α

≈ συνώνυμα: άμε, άντε πληθυντικός: άμετε, αντέστε, άστε

εκφράζει έκπληξη ή θυμό

Άι στο διάολο! Δεν το πιστεύω αυτό που ακούω!

άλλες μορφές: α!


אִי

μη (αρνητικό μόριο)


か

Ενδεικτικό ερώτησης (λειτουργεί σαν ερωτηματικό)

日本人ですか。(nihonjin desu ka?) Είστε Ιάπωνας;


מדוע

γιατί (Ερωτηματικό)


niti

λατινική γραφή του нити


-ne

ερωτηματικό μόριο, προστίθεται στο τέλος της λέξης που φέρει την ερώτηση


num

ερωτηματικό μόριο, αρχίζει μια ερώτηση στην οποία αναμένεται αρνητική απάντηση


nonne

ερωτηματικό μόριο, αρχίζει μια ερώτηση στην οποία αναμένεται καταφατική απάντηση


βουαλά

: βουαλά < → λείπει η ετυμολογία


κε

επικός, ιωνικός, και ποιητικός τύπος του ἄν

※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 1 (Α. Λοιμός. Μῆνις.), στίχ. 32

ἀλλ΄ ἴθι μή μ΄ ἐρέθιζε σαώτερος ὥς κε νέηαι
*::: Μη μ᾽ ερεθίζεις, σύρ᾽ ευθύς αν θέλεις να μην πάθεις.
*::: Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr


νη

αχώριστο προθεματικό αρνητικό μόριο με την έννοια του άνευ, χωρίς (σαν το στερητικό ἀν- προ φωνήεντος)

νηλεής

νηνεμία

νηπενθής (που διώχνει το πένθος)

νήπιον (έπος), που δεν μιλάει)

νηκερδής (ζημιάρικος)


νή

ορκωτικό μόριο


κεν

επικός, ιωνικός και ποιητικός τύπος του ἄν

※ 8ος αιώνας πκε ⌘ Ὅμηρος, Ἰλιάς, 1 (Α. Λοιμός. Μῆνις.), στίχ. 60

εἴ κεν θάνατόν γε φύγοιμεν
*::: αν δεν πεθάνουμ᾽ όλοι
*::: Έμμετρη μετάφραση (1922): Ιάκωβος Πολυλάς, @greek‑language.gr


ὦ

το κλητικό μόριο ω


naw

※ Naw, mi nuh know her ... Why?

Όχι, δεν την ξέρω. Γιατί;


niech

niech pan pójdzie za mną - ας έρθει μαζί μου ο κύριος


ὡς

: ὡς < στην επιρρηματική χρήση από την αρχαιότερη αιτιατική της αναφορικής αντωνυμίας ὅς, χωρίς να αποκλείονται και άλλες ρίζες

λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας (μιλούν για μας λες κι έχουμε πεθάνει, σαν να είμαστε νεκροί)


może

może ⁽ᵖˡ⁾ < γ' ενικό πρόσωπο του ρήματοςmóc ⁽ᵖˡ⁾

μπορεί, ίσως ('δίνει στη πρόταση υποθετικό ή δυνητικό χαρακτήρα)

może jutro wpadnę na herbatę - μπορεί να (ή ίσως ή ίσως να) περάσω αύριο για τσάι

zaczekajmy może jeszcze piętnaście minut - μπορούμε να περιμένουμε (ίσως να περιμέναμε) ακόμα δεκαπέντε λεπτά


skąd

πολύ έντονο ναι


owszem

ναι, μάλιστα


μήνα

: μήνα < μη να

※ [δημοτικό] «Της Δέσπως», 1η στροφή, σελ.12@archive - ⌘ Νικόλαος Πολίτης, Εκλογαί από τα τραγούδια του ελληνικού λαού, Εν Αθήναις: Τυπογραφείον Εστία, 1914 @archive
Αχός βαρύς ακούγεται, πολλά ντουφέκια πέφτουν
μήνα σε γάμο ρήχνονται, μήνα σε χαροκόπι;
Ουδέ σε γάμο ρήχνονται, ουδέ σε χαροκόπι
η Δέσπω κάνει πόλεμο με νύφαις και μ' αγγόνια

ΣτΕ: μεταγραφή σε μονοτονικό σύστημα. - ρήχνονται^([αλλού: ρίχνουνται]) νύφαις^([αλλού: νύφες])


także

επίσης, καθώς επίσης


temu

πριν (χρονικό επίρρημα)

to zdarzyło się dwa lata temu - αυτό έγινε δύο χρόνια πριν


bądź

χρησιμοποιείται μετά από αντωνυμίες για να δείξει αοριστία

νά 'ναι

kto bądź - όποιος να 'ναι

μπορεί

kto bądź - όποιος μπορεί

είναι δυνατόν


czyli

ήτοι, δηλαδή, άρα


ponadto

ακόμα, επιπλέον


właśnie

εκείνη (ή αυτή) τη στιγμή, μόλις

για την ακρίβεια


下

χρησιμοποιείται με έννοιες χρόνου

一下 - για λίγο


άραγες

: άραγες < μονοτονική γραφή του: ἆραγες < αρχαία ελληνική ἆρά γε

μορφή του: άραγε


μήγαρ

μήγαρ
μήγαρι
μήγαρις
μηγάρι
μηγάρις

: μήγαρ < → λείπει η ετυμολογία

μόριο δισταγμού σε ερωτηματική απάντηση: μήπως, μπας, σάματι

μόνο στη δημοτική


πω

ακόμα, μέχρι αυτήν την στιγμή

λατινική: dum


ajn

μαζί με μια αντωνυμία, σημαίνει « οποιοσδήποτε, οτιδήποτε, οπουδήποτε »


rzeczywiście

καταφατικό ή ερωτηματικό


πούρι

: πούρι < μεσαιωνική ελληνική < → λείπει η ετυμολογία

όθεν, λοιπόν

βεβαίως, πράγματι


ῥά

εγκλιτικό μόριο αντί του ἄρα στην ποίηση, συνήθως μετά τα ἦ, ὅς, γάρ, ἐπεί)

τόν ῥ' Ὀδυσεὺς ἑτάροιο χολωσάμενος βάλε δουρὶ / κόρσην (Όμηρος, Ιλιάς, Δ 501-2


ουκ

: ουκ < (διαχρονικό δάνειο) αρχαία ελληνική οὐκ < οὐ πριν από φωνήεν

δις εξαμαρτείν ταυτόν '''ουκ''' ανδρός σοφού

άλλη μορφή του ου πριν από φωνήεν
μην

άλλη μορφή του ου πριν από φωνήεν
δεν

άλλη μορφή του ου πριν από φωνήεν
όχι


οὐ

αρνητικό μόριο


-ζε

: -ζε < -σδε • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;

εγκλιτικό μόριο που δηλώνει κίνηση προς κάποιον τόπο

Ἀθήναζε (προς την Αθήνα), χαμᾶζε

Αρχαίες ελληνικές λέξεις με επίθημα -ζε στο Βικιλεξικό


α

: α < θα με αποβολή του αρχικού [θ]


byle

να 'ναι (μόριο που προηγείται ουσιαστικού ή αντωνυμίας και δηλώνει πως είναι αδιάφορο το τι είναι το ουσιαστικό ή η αντωνυμία)

byle kto / byle z kim - όποιος να 'ναι / με όποιον να 'ναι


δέ

δέ < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *de

ενώ, εξάλλου, από την άλλη μεριά, όμως, και, λοιπόν, το άτονο δε της νεοελληνικής


γε

: γε < → λείπει η ετυμολογία

μόνο του ή ενωμένο με αντωνυμία τονίζει, δίνει απλά έμφαση στη λέξη που συνοδεύει ή προσθέτει σε αυτήν μια ελαφριά απόχρωση άλλης έννοιας όπως της έννοιας τουλάχιστον, ούτε καν, βέβαια, λοιπόν, όντως, πράγματι, επίσης, ακριβώς, ίσα-ίσα, δηλαδή, μάλιστα ως επιτατικό


の

κτητικό μόριο


όι

: όι < όχι με αποβολή του χ • Η Ετυμολογία χρειάζεται ανάπτυξη με τεκμηρίωση. Μπορείτε να βοηθήσετε;


了

μετά από ρήμα προσδιορίζει τη συνοπτική άποψη, το ότι η ενέργεια του ρήματος έχει ή είχε ολοκληρωθεί

στο τέλος της φράσης δείχνει αλλαγή της κατάστασης, πλέον, τώρα


εἴθε

είθε, μακάρι


は

αναφορικό μόριο (όσον αφορά...)

このかばんはだれのですか。(kono kaban wa dare no desu ka?) Όσον αφορά αυτή τη τσάντα, ποιανού είναι;


が

Μόριο που δηλώνει υποκείμενο


著

από πρωτοσινοθιβετικό *s-ta-t (βάζω, τοποθετώ).

μόριο που δηλώνει την επιτυχία μιας πράξης

書找著了。 / 书找着了。 ― Shū zhǎo zháo le. ― Το βιβλίο βρέθηκε (επιτυχώς).


著

μόριο που δηλώνει τη συνέχιση μιας πράξης

我們上著漢語課 - 我们上着汉语课 - Wǒmen shàng zhe hànyǔ kè - πηγαίνουμε σε μαθήματα κινεζικών


似的

t͡sʰiː¹³ tɪk̚⁵

λες και, σαν να

不要哭得像個孩子似的 - 不要哭得像个孩子似的 - Bùyào kū de xiàng ge háizi shìde - μην κλες λες και είσαι παιδί


ἆρα

: ἆρα < → λείπει η ετυμολογία

εισάγει ευθεία ερωτηματική πρόταση η οποία, αναλόγως με τα συμφραζόμενα, αναμένει:

ἆρα μή;

ἆρ’ οὐ;

ἆρ’ οὐχί;


γιατσί

: γιατσί < (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική γιατί < διατί ερωτηματικό
:* για τον αιτιολογικό σύνδεσμο (κληρονομημένο) μεσαιωνική ελληνική γιατί < διατί < φράση διά τι με εξέλιξη /ði̯a/ > /ʝa/

τσακωνικό ιδίωμα όπως στα Μέλανα

Γιατσ' έσι μαγκιλοδεϊτέ, τσ' έσ' έχου;

Γιατί είσαι μαντιλοδεμένος, τι έχεις; (κατά λέξη: Γιατί είσαι μαντιλοδεμένος, τι είσαι έχων;)


διατί

: διατί < (διαχρονικό δάνειο) καθαρεύουσα διατί < αρχαία ελληνική φράση διὰ τί


διατί

※ Διατί δὲν ἦλθες μὲ τῶν πέντε ὅπως ἐμείναμεν σύμφωνοι;

Ετήσιον Ημερολόγιον του Έτους 1888/Το σχέδιον της κυρίας Ξυλαράκη


άει

άλλη μορφή του άι


γιαείντα

γιαείντα < για + είντα


νά

: νά < (σύνδεσμος) κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική νά < αρχαία ελληνική ἵνα
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ⇒ νέα ελληνικά: να
: νά < (μόριο) κληρονομημένο από τη μεσαιωνική ελληνική νά < αρχαία ελληνική ἠνί < αρχαία ελληνική ἤν
: ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ⇒ νέα ελληνικά: να

πολυτονική γραφή του να

※ — Νά την! ἐφώνησε, προλαβών, ὁ γέρων, περίλυπος καὶ ἀγανακτῶν· δεικνύων δὲ αὐτὴν εἰς τοὺς ἄλλους: — Πλησιάσατε, κύριοι λογιώτατοι, νὰ ἰδῆτε, προσέθηκε μετ’ εἰρωνίας καὶ θριάμβου. Τὰ βλέπετε; Ἄβουλα καὶ οὐδαμῶς τῶν Ἀργείων: Κουκοῦτσι μυαλὸ δὲν ἔχουν οἱ Ἀργεῖοι! Νά, χάλια! Εἶνε νὰ τὸ ὑποφέρῃ κανείς; Τί αἶσχος καὶ τί καταδίκη! Ὁρίστε τόρα καὶ μὴ ἐντρέπεσθε, μὴ κοκκινίζετε, μὴ ἀγανακτῆτε, ἂν μπορῆτε! Δὲν σᾶς τὰ ἔλεγα ἐγώ;

1889 Δημήτριος Βαρδουνιώτης, Ἐτήσιον Ἡμερολόγιον τοῦ Ἔτους 1889, Τὰ ἄβουλα τῶν Ἀργείων


κω

ιωνικός τύπος του πω· ακόμα, μέχρι αυτήν την στιγμή