яблоко

кыһыл яблоко

sah:Дьаабылыка


уу

From Proto-Turkic *sɨb, *sub (“water”). Compare cognates Old Turkic 𐰽𐰆𐰉 (sub, “water”), Bashkir һыу (hıw, “water”), Kyrgyz суу (suu, “water”), Turkish su (“water”).


уу

From Proto-Turkic *ū (“sleep”). Compare cognates Old Turkic 𐰆 (u, “sleep”), Karakhanid [script needed] (ū, “sleep”).


монгол

Borrowed from Russian монго́л (mongól), ultimately from Middle Mongol [Term?] (“moŋqul”).

монгуол монгуол#Yakut

alternative form of монгуол (monguol, “Mongol”)


борщ

Borrowed from Russian борщ (boršč), from Old East Slavic борщь (borščĭ), from Proto-Slavic *bъrščь.


замок

Borrowed from Russian замок (zamok). Doublet of сомуок (somuok).

былыргы замок


тас

тас политика

See synonyms at дьүһүн (jühün).


республика

рес‧пуб‧ли‧ка

Borrowed from Russian респу́блика f (respúblika, “a republic”), from Classical Latin rēspūblica f.

bor+

Саха Республиката ― Saqa Respublikata ― the Republic of Sakha (Yakutia) (1991–?)

Саха Советскай Социалистическай Республиката ― Saqa Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikata ― the Yakut–Sakha Soviet Socialist Republic (1990–1991)

Саха Автономнай Советскай Социалистическай Республиката ― Saqa Avtonomnay Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikata ― the Yakut Autonomous Soviet Socialist Republic (1922–1990)

өрөспүүбүлүкэ өрөспүүбүлүкэ#Yakut

alternative form of өрөспүүбүлүкэ (öröspüübülüke, “a republic”)


цунами

Borrowed from Russian цунами (cunami), or else from English tsunami or directly from Japanese 津波.


планета

Borrowed from Russian плане́та (planéta).


квадрат

Borrowed from Russian квадрат (kvadrat).

квадракка таһаар


грамматика

грам‧ма‧ти‧ка

Borrowed from Russian грамма́тика (grammátika), from Latin grammatica.


сир

From Proto-Turkic *yẹr. Cognate with Dolgan һир, Tuvan чер (çer), Southern Altai јер (ǰer), Kazakh жер (jer), Turkish yer.

Саха сирэ


вагон

Holonym: поезд (poyezd, “train”)

утуйар вагон


виноград

Borrowed from Russian виноград (vinograd).


велосипед

Borrowed from Russian велосипед (velosiped), hence related with the archaic English velocipede.


автобус

Borrowed from Russian авто́бус (avtóbus).


театр

Borrowed from Russian теа́тр (teátr), from French théâtre, from Latin theātrum, from Ancient Greek θέατρον (théatron).


от

From Proto-Turkic *ot (“grass”). Cognate with Turkish ot and Kazakh от (ot), but a false cognate with English oat.


библиотека

Borrowed from Russian библиотека (biblioteka), itself cognate with the obsolete English bibliotheca.


гений

See synonyms at өйдөөх (öydööq).


архитектура

Borrowed from Russian архитектура (arxitektura).


аудитория

Borrowed from Russian аудитория (auditorija).

киэҥ аудитория


водород

Borrowed from Russian водород (vodorod).


хор

хорунан ыллаатылар


тот

fullness (of the stomach), satiety, contentment

See synonyms at үп-ас (üp-as).


фотография

Borrowed from Russian фотография (fotografija).


кур

From Proto-Turkic *kur (“belt”). Compare the Kyrgyz entry above.

See synonyms at быа (bıa).


падеж

(more common)


бомба

водороднай бомба

бомба эстиитэ


комитет

Borrowed from Russian комитет (komitet).


пулемёт

Borrowed from Russian пулемёт m (pulemjót, “machine gun”).


уста

сыһыы устата

суол устата

сыл устата


блокада

Borrowed from Russian блока́да (blokáda).


самолет

Borrowed from Russian самолёт (samoljót).

(vehicles) airplane, aeroplane, aircraft


поезд

Meronym: вагон (vagon, “railroad car”)


крем

Borrowed from Russian крем (krem). Cognate with English cream and cream.

кремнээх торт

креминэн оҕунуохтан


лифт

либинэн таҕыс


сит

Compare Yakut ситим (sitim) and Russian сеть (setʹ).

(dialectal) (fishing) fishing hook, fishing line


мат

мат биэр


мат

гимнастическай мат


клавиатура

Borrowed from Russian клавиатура (klaviatura).

рояль клавиатурата

суруйар массыына клавиатурата


попугай

Borrowed from Russian попугай (popugaj).

parrot (bird of the order Psittaciformes)

попугай курдук

parrot (one who blindly imitates others' words)


гостиница

Borrowed from Russian гостиница (gostinica).


лосось

head

лосось • (losos)

sah-noun

лосось • (losos)


сон

From Tungusic.
Other Turkic languages, as well as Mongolian and Russian, use terms cognate with English paletot.

эр соно

дьахтар соно

кыһыҥҥы сон

халтаҥ сон

түүлээх сон


конституция

Borrowed from Russian конституция (konstitucija).

bor+

sah:конституция


кырык

head

кырык • (kırık)

sah-noun

кырык • (kırık)


километр

Borrowed from Russian километр (kilometr).


дуга

Holonym: ат сэбэ (at sebe, “harness”)

вольт дугата


им

им бүтэйинэ барбыт


философия

Borrowed from Russian философия (filosofija) (see English philosophy for more).

bor+

sah:философия


салфетка

Borrowed from Russian салфе́тка (salfétka). Related with English serviette.


боб

Borrowed from Russian боб (bob), itself cognate with English fava and its doublet bean.

bean (especially the broad bean, Vicia faba)


алтан

From Proto-Turkic *altun (“gold”), compare Turkish altın (“gold”).

sah:Алтан (химия элэмиэнэ)


клапан

массыына клапана

сүрэх клапана


осёл

тыһы осёл


директор

Borrowed from Russian директор (direktor).


принтер

Borrowed from Russian принтер (printer).


батарея

Borrowed from Russian батаре́я (bataréja), from French batterie.


программа

Borrowed from Russian программа (programma), influenced by English program.


горчица

Borrowed from Russian горчица (gorčica).


бензин

Borrowed from Russian бензин (benzin), itself cognate with English benzene.


задача

арифметика задачата

задачаны суоттаа


код

Borrowed from Russian код m (kod, “code”), ultimately from Latin cōdex m (monophthongised from caudex m).


тыква

head

тыква • (tıkva)

sah-noun

тыква • (tıkva)


корзина

Borrowed from Russian корзина (korzina).


слива

слива тыллыытын күнэ

plum blossom festival (Japan, February 25)


инженер

Borrowed from Russian инженер (inžener).


бит

куһаҕан биккэ дылы


скворец

Borrowed from Russian скворец (skvorec).

sah:Скворецтыҥылар кэргэннэрэ


принцип

Borrowed from Russian принцип (princip).

биир принциби тутус


томат

томат уута

(more common)


помидор

Borrowed from Russian помидор (pomidor).

күөх помидор

помидор уута

(less common)


груша

груша барыанньата


партия

Borrowed from Russian па́ртия (pártija), from French partie, from Latin partīta.

баартыйа баартыйа#Yakut

alternative form of баартыйа (baartıya, “[political] party”)


вирус

(medicine) virus (DNA/RNA causing disease)


аба

(figurative) bitterness, outrage, rancor


тый

From Proto-Turkic *tāy (“baby horse, foal”). Cognates with Turkish tay, Turkmen taý, Southern Altai тай (tay), and Uzbek toy.


кыл

From Proto-Turkic *kïl (“hair”). See Turkish kıl (“body hair”) for more cognates.


монитор

Borrowed from Russian монитор (monitor).


концерт

Borrowed from Russian концерт (koncert).

концерта биэр

концерт программата


балык

head

балык • (balık)

sah-noun

балык • (balık)

From Proto-Turkic *bālïk (“fish”). Cognate with Turkish balık.


хой

хой үөрэ


капитан

Borrowed from Russian капитан (kapitan). Related with English captain.

борокуот капитана

капитан званиета


юрист

yurist (romanization)
юрист (nominative singular)
юристар (nominative plural)
юриста (partitive singular)
юристарда (partitive plural)
юриһы (accusative definite singular)
юристары (accusative definite plural)
юриска (dative lative locative singular)
юристаргы (dative lative locative plural)
юристан (ablative singular)
юристартын (ablative plural)
юриһынан (instrumental singular)
юристарынын (instrumental plural)
юристыын (comitative singular)
юристардыын (comitative plural)
юристары (singular)
юристардары (plural)
юристык (singular)
юристардык (plural)
юристааҕар (elative singular)
юристардааҕар (elative plural)


гектар

Borrowed from Russian гектар (gektar), from French hectare, from Ancient Greek ἑκατόν (hekatón).


телеграф

Borrowed from Russian телеграф (telegraf).


үүт

From earlier *hǖt < *sǖt, from Proto-Turkic *sǖt, compare Turkish süt, Kyrgyz сүт (süt).


үүт

See synonyms at хайаҕас (qayağas).


итэҕэл

head

итэҕэл • (iteğel)

sah-noun

итэҕэл • (iteğel)


үҥкүү

head

үҥкүү • (üñküü)

sah-noun

үҥкүү • (üñküü)

модерн үҥкүү ― modern üñküü ― modern dance


таҥара

head

таҥара • (tañara)

sah-noun

таҥара • (tañara)

From Proto-Turkic *taŋrï (“god; sky, heaven”). Cognate with Turkish tanrı.


ыал

From Proto-Turkic *āgïl, from Proto-Turkic *āɣ- (“to enclose”).

(as well as terms derived from this word)


айылҕа

head

айылҕа • (ayılğa)

sah-noun

айылҕа • (ayılğa)

айылҕа алдьархайа буолбут сирдэрэ


кумах

From Proto-Turkic *kum (“sand”). Cognate with Turkish kum, Kyrgyz кум (kum).


киһи

From earlier kisi < *kiši, from Proto-Turkic *kiši (“person”). Cognate with Old Turkic 𐰚𐰃𐰾𐰃 (kiši, “person”), Kyrgyz киши (kişi), Turkish kişi.

киһи тыла уоттааҕар абытай

(proverb) the human word (i.e. a rumor) burns more than fire

манна киһи сылдьыбыт


олох

From Proto-Turkic *ol-, compare Turkish olmak.


өлүү

head

өлүү • (ölüü)

sah-noun

өлүү • (ölüü)

See synonyms at сор (sor).

(by extension) calamity, disaster, misfortune

(by further extension, astronomy) eclipse


кир

Dolgan: кир


редакция

Borrowed from Russian редакция (redakcija). Related with English redaction.


полк

Borrowed from Russian полк (polk), itself possibly cognate with English folk.


посол

(diplomacy, politics) ambassador, legate


табах

табаҕы сыллаа


хос

From Proto-Turkic *koĺ (“hunt, howel, camp(ing)”).


кус

From earlier *quš, from Proto-Turkic *kuĺ (“bird”).


ар

ар диэ

ыт ар диэтэ

ар гын


чемпион

Borrowed from Russian чемпион (čempion).


дыня

head

дыня • (dına)

sah-noun

дыня • (dına)


кут

From Proto-Turkic *kut, per the Kyrgyz and Southern Altai entries above. Also compare күтүр (kütür, “demon”).

үөр

soul (of a deceased person), evil spirit


сулус

From earlier *čullus < *čuldus < *ǰuldus < *ǰulduz, from Proto-Turkic *yulduŕ (“star”). Cognate with Old Uyghur 𐽶𐽳𐾁𐾀𐽳𐽴 (yultuz) and Turkish yıldız.


бас

бастаа (bastaa, “to go first”)

Inherited from Proto-Turkic *baĺč (“head”).
Cognate with Chuvash пуҫ (puś), Khalaj baş, Turkish baş, Uzbek bosh, Bashkir баш (baş) and Tuvan баш (baş).


ас

From Proto-Turkic *(i)aĺ, compare Turkish aş. See Bashkir аш (aş) for more cognates.


ас

From *sač, from Proto-Turkic *s(i)ač, compare Turkish saç. See Khakas сас (sas) for a lengthy list of cognates.


далай

The Mongolian and Tuvan entries above refer to two different (and probably overlapping) sources.


референдум

Borrowed from Russian референдум (referendum).


балта

From Proto-Turkic *baltu (“axe”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (baltu, “axe”),
Kazakh балта (balta), Kyrgyz балта (balta), Uzbek bolta, Southern Altai малта (malta), Khakas малта (malta), etc.


торт

торта астаа


тыл

From Proto-Turkic *til (“tongue, language”). Cognate with Turkish dil, Kyrgyz тил (til).

(both less common)


алып

head

алып • (alıp)

sah-noun

алып • (alıp)

From Proto-Turkic *alp, via Old Turkic 𐰞𐰯 (l¹p). Compare to Turkish alp.

See synonyms at албын (albın).


казах

казах дьахтара

казах тыла


күл

оһох күлэ
ohoq küle
ash
(from a hearth or furnace)

күл-көмөр буол
kül-kömör buol
to become useless
(idiom — literally, "to become ash and coal")


минерал

Borrowed from Russian минерал (mineral).


эт

From Proto-Turkic *et (“meat”), compare Turkish et. See the Kyrgyz term above for more cognates.


нуучча

Borrowed from Evenki лӯча (lūça, “a Russian, a Russ; Russian”).
Compare also Dolgan ньуучча (ńuuçça), Even ню̄чи (ņūci); Solon looqa, Daur luaaq, Nanai лоча (loča), Manchu ᠯᠣᠴᠠ (loca), Chinese 羅剎／罗刹 (Luóchà), Ainu ヌチャ (nuca), etc.

zh-m

羅剎／罗刹 (Luóchà)

нуучча тыла

(attributively, possessing a following head) Russian


икки

From Proto-Turkic *ẹk(k)i (“two”). Cognate with Dolgan икки, Turkish iki, etc.

sah:Икки (ахсаан)

иккиттэн биирэ


сүүс

head

сүүс • (süüs)

sah-noun

сүүс • (süüs)

From Proto-Turkic *yǖŕ (“face”). Compare Turkish yüz (“face”).


өй

Derived from Proto-Turkic *ȫg (“mind, thought, intelligence”), which is a derivative of Proto-Turkic *ȫ- (“to think of, understand, realize”).

cog

(psychology) reason, intellect, intelligence


өс

From Proto-Turkic *söz. Compare Turkish söz.

See synonyms at тыл (tıl). (more common)


өс

From Proto-Turkic *ȫč (“revenge, anger”). Compare Turkish öç.

Киҥ өскө тириэрдиэҕэ.

Өс эрэйдэниигэ тириэрдиэҕэ.


ырыа

head

ырыа • (ırıa)

sah-noun

ырыа • (ırıa)

From Proto-Turkic *yïr (“song”), compare Kyrgyz ыр (ır), Turkish yır.


мааны

head

мааны • (maanı)

sah-noun

мааны • (maanı)

From Mongolic. Compare to Tuvan маанай (maanay, “prayer”).

мааныга үөскээбит


сарын

head

сарын • (sarın)

sah-noun

сарын • (sarın)

From earlier *čarïn < *ǰarïn, from Proto-Turkic *yagrïn (“shoulder”).


аал

From Proto-Turkic *sāl (“raft”), per Southern Altai сал (sal). Cognate with Proto-Mongolic *sal (“raft”), per Mongolian сал (sal).


түүн

head

түүн • (tüün)

sah-noun

түүн • (tüün)

From Proto-Turkic *tün (“night, yesterday”). See also Kazakh түн (tün) and Kyrgyz түн (tün), both meaning "night".


доҕор

head

доҕор • (doğor)

sah-noun

доҕор • (doğor)

From Mongolic *nökür (“a companion, a friend”). Compare also Karachay-Balkar нёгер (nöger), Southern Altai нӧкӧр (nökör); Buryat нүхэр (nüxer), Kalmyk нөкр (nökr), Mongolian нөхөр (nöxör), etc.


күн

From Proto-Turkic *kün (“sun; day”). Cognate with Tuvan хүн (xün), Khakas кӱн (kün), Southern Altai кӱн (kün), Kazakh күн (kün), Turkish gün.

Holonym: нэдиэлэ (nediele, “week”)

Meronym: чаас (caas, “hour”)

төрөөбүт күн
төрөөбүт күн#Yakut

day (on a calendar, for example төрөөбүт күн (törööbüt kün, “birthday”))


ытырыык от

head

ытырыык от • (ıtırıık ot)

sah-noun

ытырыык от • (ıtırıık ot)

Literally "biting grass", from ытыр (ıtır) and от (ot). Compare Turkish ısırgan otu (“nettle”).


хайа

From earlier *qaya, from Proto-Turkic *k(i)aya. Cognate with Dolgan кайа, Turkish kaya (“rock”).


саахар

Borrowed from Russian са́харъ (sáxar, “sugar”).


былыт

head

былыт • (bılıt)

sah-noun

былыт • (bılıt)


туус

тууһа суох ас


партизан

Borrowed from Russian партизан (partizan).

bor+

(military) partisan (someone resisting a foreign army of occupation), guerrilla (refers more to the method of warfare)


ох

From Proto-Turkic *ok (“arrow”). Cognate to Turkish ok, Compare оноҕос (onoğos, “arrow”).


барьер

head

барьер • (barer)

sah-noun

барьер • (barer)


пневмония

Borrowed from Russian пневмония (pnevmonija).

bor+

sah:пневмония


дал

See synonyms at хааччах (qaaccaq).

сүөһү далга аһыыр


туораахтар

туораах туораах#Yakut


туораах

head

туораах • (tuoraaq) (plural туораахтар)

tuoraaq (romanization)
туораахтар (plural)
tuoraaxtar (romanization)

From туор (tuor) + ах (aq). From Proto-Turkic. Compare to other turkic *toburčuq or *tōrǰïq, etc.


бил

Cognate with Shor пел, Tofa бел, Tuvan бел (bel). Outside of Turkic, compare Mongolian тул (tul) and Evenki дели (ʒeli) / делбэн (ʒelbən).

(zoology) taimen, Siberian salmon (Hucho taimen)


ур

From Proto-Turkic *ur. See Southern Altai ур (ur) for a lengthy list of cognates.


звание

байыаннай звание

учёнай званиета


экспедиция

Borrowed from Russian экспедиция (ekspedicija).

bor+

геологическай экспедиция


дьаат

head

дьаат • (jaat)

sah-noun

дьаат • (jaat)


луобуйа

From луо (luo), from Mongolic. Compare to Mongolian луу (luu).


моой

From earlier *mōń, from Proto-Turkic *bōń (“neck”). Cognate with Turkish boyun (“neck”).


аҕа

From Proto-Turkic *(i)āka (“elder relative”).
Cognate with Northern Altai ага (aga, “father”), Bashkir ағай (ağay, “elder brother, uncle”), Turkish ağa (“elder brother, uncle”).


пиибэ

Borrowed from Russian пи́во (pívo), from Old East Slavic пиво (pivo, “drink, beverage; beer”), from Proto-Slavic *pivo (“drink, beverage; beer”), from Proto-Indo-European *ph₃i-wo-m. If the etymology listed at English beer is correct, then these words are false cognates.


саас

From earlier *čās < *ǰās < *ǰāz, from Proto-Turkic *yāŕ (“summer, spring”). Cognate with Turkish yaz.


саас

From Proto-Turkic *yāĺ (“age”). Cognate with Turkish yaş.

age (length of time for which something has existed or been alive at a given moment)


мүөт

head

мүөт • (müöt)

sah-noun

мүөт • (müöt)

Borrowed from Russian мёд (mjod), a distant relative of English mead.


аймах

Borrowed from Mongolian аймаг (ajmag), and cognate with Turkish oymak.

relative (can be used collectively), family member


кии

From Proto-Turkic. Compare to Turkish kıymak.

droppings, dung, manure (especially when dried)


бөрө

head

бөрө • (börö)

sah-noun

бөрө • (börö)

From Proto-Turkic *bȫrü, probably "the grey one" (compare Yakut бороҥ (boroñ, “grey”)).
It was an ancient superstition (at least in Eurasia, and possibly elsewhere) that saying the name of a feared animal would invoke that animal (see, for example, the Korean proverb "speak of a tiger and one appears"). See also the etymologies of English wolf (its cognates involve taboo name deformation) and Russian медведь (medvedʹ, “bear”) (literally "the honey-eater").


ынах

head

ынах • (ınaq)

sah-noun

ынах • (ınaq)

From Proto-Turkic *ïngak, back vowel variant of *ingek (“cow”). Cognate with Turkish inek.


уҥуох

head

уҥуох • (uñuoq)

sah-noun

уҥуох • (uñuoq)

From Proto-Turkic *siŋük. Cognate with Dolgan оӈуок. See Bashkir һөйәк (höyək), Azerbaijani sümük, for more cognates.


таммах

сиик таммаҕа ― siik tammağa ― dewdrop

хаан таммаҕа


буруо

From Proto-Turkic *bur-uk. Compare Tuvan буру (buru, “smoke”), Khakas пыр (pır, “shallow dust”), etc.


тарбах

From Proto-Turkic *tarmak, compare Kyrgyz тармак (tarmak).


быт

From Proto-Turkic *bït. Cognate with Turkish bit (“louse”).


өрүс

head

өрү́с • (örǘs)

sah-noun

өрү́с • (örǘs)

→ Evenki: орус (orus)

From Proto-Turkic *örs (“river, riverbed”).


самыыр

head

самыыр • (samıır)

sah-noun

самыыр • (samıır)

From earlier *čamγïr < *ǰamγïr, metathesis from *ǰaγmïr, from Proto-Turkic *yag-mur (“rain”), from *yag- (“to rain”). Cognate with Turkish yağmur.


салгын

head

салгын • (salgın)

sah-noun

салгын • (salgın)

From a Mongolic language, compare Mongolian салхи (salxi).

салгын куйаара ― salgın kuyaara ― airspace


тыал

head

тыал • (tıal)

sah-noun

тыал • (tıal)

From Proto-Turkic *tabul (“storm, strong wind”). See Southern Altai туул (tuul) for more cognates.


хаар

From Proto-Turkic *kār (“snow”). Cognate with Turkish kar, Kyrgyz кар (kar), Dolgan каар.


сор

Note also the Kazakh term above. According to the etymology given at English sorrow, there was a term in Tocharian B sark (“sickness”). No mention, however, of whether it is a cognate of this and the Kazakh term, nor is it listed as meaning "sorrow" on its own page.


циркуль

Borrowed from Russian циркуль (cirkulʹ). Ultimately cognate with English circle.


куорат

Borrowed from Russian го́родъ (górod, modern orthography го́род).

bor+

modern orthography <i class="Cyrl mention" lang="ru">го́род</i>


жонглёр

Borrowed from Russian жонглёр (žongljór). Related with English juggler and (more distantly) jongleur.

жонглёр идэтэ


анал

Semantically, compare Yakut чаас (caas) and English lot.


хамса

From Mongolic. Compare to Kyrgyz каңжа (kaŋja), Southern Altai каҥза (kaŋza), etc.

таас хамса

мас хамса

хамсаны обор

хамсанан тарт


статус-кво

Borrowed from Russian статус-кво (status-kvo).


лотерея

Borrowed from Russian лотерея (lotereja). Cognate with English lottery.

лотерея билиэта


суол

From earlier *čōl < *ǰōl, from Proto-Turkic *yōl (“road”), cognate with Old Turkic 𐰖𐰆𐰞 (yol, “road”), Turkish yol.

дэхси суол


ыт

From Proto-Turkic *ï̄t (“dog”), compare Kyrgyz ит (it), Turkish it.


плазма

Borrowed from Russian пла́зма (plázma), ultimately from Ancient Greek πλάσμα (plásma, “something formed”).

der

(physics) plasma (high energy state of matter)

(biology, medicine) plasma (component of blood)


хол

From Proto-Turkic *kol (“upper arm, hand”). Akin to the Tuvan term above, and see Bashkir ҡул (qul) for more cognates.


көс

Yakut mile (old unit of measurement, approx. 10 km)


ветеринар

Borrowed from Russian ветеринар (veterinar).


өтүүк

head

өтүүк • (ötüük)

sah-noun

өтүүк • (ötüük)


сүгэ

head

сүгэ • (süge)

sah-noun

сүгэ • (süge)

From Proto-Mongolic *süke, compare Mongolian сүх (süx). In other Turkic languages, the word for "axe" is related with Yakut балта (balta, “hammer”).


остуол

Borrowed from Russian столъ (stol, modern orthography стол).

bor

modern orthography <i class="Cyrl mention" lang="ru">стол</i>


быһах

head

быһах • (bıhaq)

sah-noun

быһах • (bıhaq)

From earlier *bïsaq, from Proto-Turkic *bïč-gak (“knife”). Cognate with Yakut быс (bıs, “to cut”), Turkish bıçak, Kyrgyz бычак (bıcak).


иннэ

From Proto-Turkic *(y)igne (“needle”). Cognate with Turkish iğne, and see Khakas іңе (ìñe) for more cognates.


аҕас

head

аҕас • (ağas)

sah-noun

аҕас • (ağas)

From early *agačï, from Proto-Mongolic *egeci.


чэчик

From Proto-Turkic *čeček. Compare to Turkish çiçek, Uzbek chechak.


моркуоп

Borrowed from Russian морко́вь (morkóvʹ), from Proto-Slavic *mъrky.


долгун

From долгуй (dolguy, “to sway, to heave”). Ultimately from Proto-Turkic *tolku-n, compare Kazakh толқын (tolqyn), Kyrgyz толкун (tolkun).


уос

Perhaps from Proto-Turkic *āgïŕ (“mouth”), cognate to Turkish ağız, Tuvan аас (aas), etc.


түннүк

head

түннүк • (tünnük)

sah-noun

түннүк • (tünnük)

From Proto-Turkic *tüŋlik (“smoke hole, venthole, opening”) per Bashkir төндөк (töndök), thus a false cognate with Mongolian цонх (conx).

inh

дьиэ түннүгэ

түннүк тааһа

түннүк араамата

сир түннүгэ

a walking encyclopedia; window of the earth


кулгаах

From Proto-Turkic *kulkak, compare Old Turkic 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴 (qulqaq), Turkish kulak, Kyrgyz кулак (kulak).


түөс

head

түөс • (tüös)

sah-noun

түөс • (tüös)

From earlier *tȫs < *tȫš, from Proto-Turkic *dȫĺ (“breast”). Cognate with Turkish döş (“brisket”).


көмпүүтэр

head

көмпүүтэр • (kömpüüter)

sah-noun

көмпүүтэр • (kömpüüter)

Borrowed from Russian компью́тер (kompʹjúter).


кинигэ

From a Slavic language; compare Proto-Slavic *kъňiga.


сүрэх

head

сүрэх • (süreq)

sah-noun

сүрэх • (süreq)

From earlier *čürek < *ǰürek, from Proto-Turkic *yürek (“heart, courage”). Cognate with Turkish yürek.

сүрэх w:sah:сүрэх

See synonyms at кут (kut).

See synonyms at орто (orto).


сутурук

From earlier *čuturuq < *ǰuturuq < *ǰudruq, from Proto-Turkic *yudruk. Cognate of Uzbek yuduruq, yudruq.


дьахтар

head

дьахтар • (jaqtar)

sah-noun

дьахтар • (jaqtar)

Cognate with Dolgan дьактар. Possibly from an Iranian source, compare Persian دختر (doxtar, “daughter, girl”). If true, it would make this word cognate with English daughter. Also note Tocharian A ckācar and Tocharian B tkācer, both meaning "daughter".

cog

Dolgan дьактар


уол

From earlier *oól < *oɣul, from Proto-Turkic *ogul. Cognate with Turkish oğul, Kyrgyz уул (uul), Shor оол.


күлүүс

head

күлүүс • (külüüs)

sah-noun

күлүүс • (külüüs)

аан күлүүһүн хайаҕаһа

күлүүс тыла ― külüüs tıla ― keyword


мэйии

From earlier *meńī < *beńi, from Proto-Turkic *bejŋi (“brain”) (see also мэй (mey, “mind”)). Cognate with Turkish beyin (“brain”).


сиэркилэ

Borrowed from Russian зе́ркало n (zérkalo).


сэбирдэх

Ultimately from Proto-Turkic *yapur-gak (“leaf”). Cognate with Turkish yaprak.


моҕой

head

моҕой • (moğoy)

sah-noun

моҕой • (moğoy)

From a Mongolic language; compare Mongolian могой (mogoj).

sah:моҕойдор


хатыҥ

head

хатыҥ • (qatıñ)

sah-noun

хатыҥ • (qatıñ)

From earlier *qadïŋ, from Proto-Turkic *kadïŋ. Cognate with Karakhanid [script needed] (qaδïŋ), Turkish kayın, Dolgan катыҥ.


сокуон

Borrowed from Russian зако́нъ (zakón, now spelled as зако́н in the post-reform orthography). Compare Dolgan һокуон (hokuon).

bor

now spelled as <i class="Cyrl mention" lang="ru">зако́н</i> in the post-reform orthography


тиис

From Proto-Turkic *tīĺ, compare Turkish diş, Kyrgyz тиш (tiş).
English tooth has drifted significantly (phonologically) from its Proto-Indo-European origin, making these two words false cognates.


тирии

From Proto-Turkic *tẹri, compare Turkish deri, Kumyk тери (teri), Kyrgyz тери (teri).


оҥочо

head

оҥочо • (oñoco)

sah-noun

оҥочо • (oñoco)

From a Mongolic language, compare Mongolian онгоц (ongoc), Buryat онгосо (ongoso). Also compare to Tofa оӈғоча (oňɣoča, “boat”), Tuvan оңгача (oñgaça, “trough, blog, log”), Western Yugur oŋɣača (“trough in well”), etc.


кырдьык

head

кырдьык • (kırjık)

sah-noun

кырдьык • (kırjık)

From Proto-Turkic *kẹr-tü (“true, truth”). Compare Turkish gerçek (“true, truth”).

кырдьык w:sah:кырдьык


балыс

head

балыс • (balıs)

sah-noun

балыс • (balıs)

From earlier *ballïs < *baldïs < *baltïz, from Proto-Turkic *bāldïŕ. Cognate with Turkish baldız (“sister of one's wife”), Uzbek boldiz (“sister of one’s wife”), Karakhanid [script needed] (baldïz, “younger sister of one's wife”), Old Uyghur [script needed] (baltïz, “younger sister”).


халлаан

From халын (qalın) + -аан (-aan). Compare to Tungustic *galga.
Related with халын (qalın, “(of the sky) to clear up”).


сымыйа

head

сымыйа • (sımıya)

sah-noun

сымыйа • (sımıya)

Compare to Kazakh шұбұрт (şūbūrt), Chuvash соя (soja), etc.

сымыйаны саҥарыма


кулут

Ultimately from Proto-Turkic *kul, compare Turkish kul, Kyrgyz кул (kul).


саһыл

head

саһыл • (sahıl)

sah-noun

саһыл • (sahıl)

The prevailing opinion maintains derivation from Proto-Turkic *yāĺïl (“green”). However, the possibility of such lexical shift ('green' > 'yellow' > 'fox') is open to question.


муус

From earlier *būs < *būz, from Proto-Turkic *būŕ, *būnŕ. Cognate with Bashkir боҙ (boź), Chuvash пӑр (păr), Turkish buz, Turkmen būz, Dolgan буус (buus).


сурунаал

Borrowed from Russian журна́л (žurnál), from French journal.


үүс

From Proto-Turkic *ǖš (“lynx”). Related to Turkish üşek (“lynx”).


кыыл

head

кыыл • (kııl)

sah-noun

кыыл • (kııl)

кыыл таба


сонун

Borrowed from Mongolian сонин (sonin). Doublet of солун (solun).


бэлиэ

From earlier *belī < *belgi, from Proto-Turkic *belgü (“sign”). See the discussion at Turkish belli.

(computing, finance, general) account (an authorization to use a service)


сардаҥа

head

сардаҥа • (sardaña)

sah-noun

сардаҥа • (sardaña)


тобурах

From Proto-Turkic *toprak (“earth, soil”). See Karachay-Balkar топракъ (topraq) for more cognates.

See synonyms at быыл (bııl).


ыстатыйа

head

ыстатыйа • (ıstatıya)

sah-noun

ыстатыйа • (ıstatıya)

Adapted from Russian статья́ (statʹjá, “article”).


дьиэ

head

дьиэ • (jie)

sah-noun

дьиэ • (jie)

jie (romanization)
дьиэ (nominative singular)
дьиэлэр (nominative plural)
дьиэтэ (partitive singular)
дьиэлэрдэ (partitive plural)
дьиэни (accusative definite singular)
дьиэлэри (accusative definite plural)
дьиэҕэ (dative lative locative singular)
дьиэлэрги (dative lative locative plural)
дьиэттэн (ablative singular)
дьиэлэртин (ablative plural)
дьиэнэн (instrumental singular)
дьиэлэринин (instrumental plural)
дьиэлиин (comitative singular)
дьиэлэрдиин (comitative plural)
дьиэлэри (singular)
дьиэлэрдэри (plural)
дьиэлик (singular)
дьиэлэрдик (plural)
дьиэтээҕэр (elative singular)
дьиэлэрдээҕэр (elative plural)

Compare Evenki дю̄ (ʒū, “house”). That entry mentions a possible Chinese origin, in which case also compare Chinese 家 (“home, family, household”).


хонуу

From хон (qon) + -уу (-uu). From Proto-Turkic *kon-.


арыы

head

арыы • (arıı)

sah-noun

арыы • (arıı)

sah:Арыы (үрүҥ ас)

From Proto-Turkic *siarïg (“yellow, white”). Compare Bashkir һары (harı), Turkish sarı, Yakut араҕас (arağas), all meaning "yellow".


арыы

head

арыы • (arıı)

sah-noun

арыы • (arıı)

sah:Арыы (география)


харах

From Proto-Turkic *karak (“eye; pupil of eye”), compare Dolgan карак. Note also the Mongolian term above.


кыыс

head

кыыс • (kııs)

sah-noun

кыыс • (kııs)

kııs (romanization)
кыыс (nominative singular)
кыысы{{{l2}}}р (kıısı{{{l2}}}r) (nominative plural)
кыыс{{{t}}} (kııs{{{t}}}) (partitive singular)
кыысы{{{l2}}}рд (kıısı{{{l2}}}rd) (partitive plural)
кыргыттар{{{n}}} (kırgıttar{{{n}}}) (accusative definite singular)
кыысы{{{l2}}}р (kıısı{{{l2}}}r) (accusative definite plural)
кыыс{{{k}}} (kııs{{{k}}}) (dative lative locative singular)
кыысы{{{l2}}}рг (kıısı{{{l2}}}rg) (dative lative locative plural)
кыыс{{{tt}}}н (kııs{{{tt}}}n) (ablative singular)
кыысы{{{l2}}}ртн (kıısı{{{l2}}}rtn) (ablative plural)
кыыс{{{l1}}}н (kııs{{{l1}}}n) (comitative singular)
кыысы{{{l2}}}рдн (kıısı{{{l2}}}rdn) (comitative plural)
кыыс{{{l1}}}р (kııs{{{l1}}}r) (singular)
кыысы{{{l2}}}рдр (kıısı{{{l2}}}rdr) (plural)
кыыс{{{l1}}}к (kııs{{{l1}}}k) (singular)
кыысы{{{l2}}}рдк (kıısı{{{l2}}}rdk) (plural)
кыыс{{{t}}}ҕр (kııs{{{t}}}ğr) (elative singular)
кыысы{{{l2}}}рдҕр (kıısı{{{l2}}}rdğr) (elative plural)

sah-decl

кыргыттардан

кыргыттарынан

кыргыттардыын

кыргыттардааҕар


тэбиэн

→ Evenki: тэве̄н (təwēn)

From Proto-Mongolic *temexen, from Proto-Turkic *tebe. Compare Buryat тэмээн (temeen), Mongolian тэмээ (temee), Turkish deve. Doublet of Yakut таба (taba, “deer”).

тэбиэн бөкчөгөрө


хортуоппуй

qortuoppuy (romanization)
хортуоппуй (nominative singular)
хортуоппуйдар (nominative plural)
хортуоппуйда (partitive singular)
хортуоппуйдарда (partitive plural)
хортуоппуйы (accusative definite singular)
хортуоппуйдары (accusative definite plural)
хортуоппуйга (dative lative locative singular)
хортуоппуйдаргы (dative lative locative plural)
хортуоппуйтан (ablative singular)
хортуоппуйдартын (ablative plural)
хортуоппуйунан (instrumental singular)
хортуоппуйдарынын (instrumental plural)
хортуоппуйдыын (comitative singular)
хортуоппуйдардыын (comitative plural)
хортуоппуйдары (singular)
хортуоппуйдардары (plural)
хортуоппуйдык (singular)
хортуоппуйдардык (plural)
хортуоппуйдааҕар (elative singular)
хортуоппуйдардааҕар (elative plural)

хор‧туоп‧пуй

Borrowed from Russian карто́фель m (kartófelʹ, “potato”), from German Kartoffel f (“potato”), from Italian tartufolo m (“truffle”, diminutive of tartufo m), from Latin terræ tūber n (“tuber of the earth”).


модьоҕо

head

модьоҕо • (mojoğo)

sah-noun

модьоҕо • (mojoğo)

Cognate with Bashkir буҫаға (buśağa) (see there for more).


тылдьыт

head

тылдьыт • (tıljıt)

sah-noun

тылдьыт • (tıljıt)


сэрииһит

From сэрии (serii, “war”) + -һит (-hit, agentive suffix).


арыгы

head

арыгы • (arıgı)

sah-noun

арыгы • (arıgı)

Ultimately from Arabic عَرَقٌ (ʕaraqun) via Mongolic language, compare Mongolian архи (arxi).


кымырдаҕас

head

кымырдаҕас • (kımırdağas)

sah-noun

кымырдаҕас • (kımırdağas)

From Proto-Turkic *kumursga, compare Old Turkic 𐰴𐰆𐰢𐰆𐰺𐰽𐰍𐰀 (qumursɣa), Kyrgyz кумурска (kumurska).
From a diminutive *qïmïrtqa-č, with an earlier change of s into t common in clusters, and a later epenthesis to break up a difficult cluster.


сэрии

From Proto-Turkic *čērig, compare Dolgan һэрии (herii), Ottoman Turkish چری, Mongolian цэрэг (cereg), Hungarian sereg.


тыҥырах

head

тыҥырах • (tıñıraq)

sah-noun

тыҥырах • (tıñıraq)

From Proto-Turkic *tïrŋa-k (“fingernail, claw”). Cognate with Old Turkic 𐱃𐰃𐰺𐰭𐰴 (tïrŋaq, “fingernail”), Turkish tırnak, Kyrgyz тырмак (tırmak).

inh

Holonym: тарбах (tarbaq, “finger, toe”)


буукуба

Borrowed from Russian бу́ква (búkva), from Old East Slavic бꙋква (bukva), from Proto-Slavic *bùkъva, from Gothic 𐌱𐍉𐌺𐍉𐍃 (bōkōs), from Proto-Germanic *bōkôs, from Proto-Indo-European *bʰeh₂ǵoes.


көмө

head

көмө • (kömö)

sah-noun

көмө • (kömö)

From Proto-Turkic *kömek, cognate with Kyrgyz көмөк (kömök), Kazakh көмек (kömek),Uzbek koʻmak and Bashkir күмәк (kümək, “group of people doing one job”).

cog

көмөтө көрдөө

kömötö kördöö


сырдык

head

сырдык • (sırdık)

sah-noun

сырдык • (sırdık)

See synonyms at сардаҥа (sardaña).


күөл

head

күөл • (küöl)

sah-noun

күөл • (küöl)

From Proto-Turkic *kȫl, compare Turkish göl, Kyrgyz көл (köl).


сарсыарда

head

сарсыарда • (sarsıarda)

sah-noun

сарсыарда • (sarsıarda)

From сарсы- (sarsı-, “tomorrow”) + эрдэ (erde, “early”). Compare Dolgan һарсиэрда (harsierda).


кустук

From early *kosta, from Proto-Turkic *koĺ-luk. Compare to Dolgan кустук (kustuk), Khakas хоста (xosta, “arrow”)


орон

# From Proto-Turkic *orun (“place”).
# Possibly re-borrowed through a Mongolic language, compare Mongolian ор (or, “bed”), Bashkir урын (urın, “place; bed”), and Yakut орун (orun, “place”).

орону хомуй


ыалдьыт

head

ыалдьыт • (ıaljıt)

sah-noun

ыалдьыт • (ıaljıt)


киэһэ

From Proto-Turkic *kēče (“night, evening”). Cognate to Old Turkic 𐰛𐰃𐰲𐰀 (kéče, “evening”), Turkish gece (“night”), Turkmen gīje (“night”).


ырыаһыт

head

ырыаһыт • (ırıahıt)

sah-noun

ырыаһыт • (ırıahıt)


дьүүктэ

head

дьүүктэ • (jüükte)

sah-noun

дьүүктэ • (jüükte)


тииҥ

head

тииҥ • (tiiñ)

sah-noun

тииҥ • (tiiñ)


суруйааччы

head

суруйааччы • (suruyaaccı)

sah-noun

суруйааччы • (suruyaaccı)


баһылык

head

баһылык • (bahılık)

sah-noun

баһылык • (bahılık)


кумааҕы

head

кумааҕы • (kumaağı)

sah-noun

кумааҕы • (kumaağı)

Probably related with Russian бумага (bumaga, “paper”) and/or Kazakh қағаз (qağaz, “paper, document”) (see the latter for a list of cognates).


сыттык

head

сыттык • (sıttık)

sah-noun

сыттык • (sıttık)

From earlier *čïstïq < *ǰïstïq < *ǰạstïq < *jạstuq < *jạztuq, from Proto-Turkic *yạŕtuk (“pillow”). Cognate with Turkish yastık.


балыксыт

head

балыксыт • (balıksıt)

sah-noun

балыксыт • (balıksıt)

From балык (balık, “fish”) + -сыт (-sıt, agentive suffix).


чаҕылҕан

head

чаҕылҕан • (cağılğan)

sah-noun

чаҕылҕан • (cağılğan)

Borrowed from Mongolian цахилгаан (caxilgaan, “lightning”).


көтөр

head

көтөр • (kötör)

sah-noun

көтөр • (kötör)

Actually the flyer, compare көт (köt, “to fly”).


ыраахтааҕы

head

ыраахтааҕы • (ıraaqtaağı)

sah-noun

ыраахтааҕы • (ıraaqtaağı)

/ɯˌɾaːxˈtaːɣɯ/

Compare Evenki ирактага (iraktaga), Evenki иракта (irakta).


өстөөх

head

өстөөх • (östööq)

sah-noun

өстөөх • (östööq)


хомурдуос

From Proto-Turkic *koŋuŕ-t-gač (“beetle”), from Proto-Turkic *koŋuŕ (“beetle”). Cognate with Kazakh қоңыз (qoñyz), Kyrgyz коңуз (koŋuz), etc.


тыҥ

From Proto-Turkic *taŋ, compare Turkish tan, Kyrgyz таң (taŋ).


ыарыы

head

ыарыы • (ıarıı)

sah-noun

ыарыы • (ıarıı)

From Proto-Turkic *agrïg, compare Kyrgyz оору (ooru).

See synonyms at ыалдьар (ıaljar).


чубуку

From чубука (cubuka), Tungusic. Compare to Tungusic *čubuki.


күлүк

head

күлүк • (külük)

sah-noun

күлүк • (külük)

From Proto-Turkic *kölü-k (“shadow”), from *kölü- (“to shadow”). Cognate with Turkish gölge (“shadow”), Kyrgyz көлөкө (kölökö, “shadow”), Karakhanid [script needed] (kölik, “shadow”).


одон

From a Mongolic language, compare Mongolian од (od).


сиэгэн

From Proto-Turkic. Compare to Shor чекен (čeken), Tuvan чекпе (çekpe), Buryat [script needed] (zegeŋ), etc.


кылыс

head

кылыс • (kılıs)

sah-noun

кылыс • (kılıs)

From earlier *kïlïš < *kïlïč, from Proto-Turkic *kïlï̄č (“sword”). Cognate with Turkish kılıç.


байҕал

head

байҕал • (bayğal)

sah-noun

байҕал • (bayğal)

. Possibly from Turkic *bāj-gȫl (‘rich lake’). Compare also Buryat байгал (bajgal, “Lake Baikal”).


саҕах

head

саҕах • (sağaq)

sah-noun

саҕах • (sağaq)

From саҕа (sağa) + -х (-q). From Proto-Turkic. Compare to Siberian Tatar йағы, Southern Altai јакы (ǰakï), etc.

күн саҕахха түстэ


туруйа

From Proto-Turkic *turńa (“crane”). Cognate with Turkish turna. See Kazakh тырна (tyrna) and Southern Altai турна (turna) for more cognates.


ситим

Compare Yakut сит (sit) and Russian сеть (setʹ).

See synonyms at муҥха (muñqa).


эйэ

From Mongolic. Compare to Mongolian [script needed] (eye).


куйаар

космос куйаара


кэрэ

From Proto-Turkic. Compare to Shor кер, etc.


тойон

toyon (romanization)
тойон (nominative singular)
тойоттор (nominative plural)
тойонно (partitive singular)
тойоттордо (partitive plural)
тойону (accusative definite singular)
тойоттору (accusative definite plural)
тойоҥҥо (dative lative locative singular)
тойотторгу (dative lative locative plural)
тойонтон (ablative singular)
тойоттортун (ablative plural)
тойонунан (instrumental singular)
тойотторунун (instrumental plural)
тойоннуун (comitative singular)
тойоттордуун (comitative plural)
тойонноры (singular)
тойоттордору (plural)
тойоннук (singular)
тойоттордук (plural)
тойоннооҕор (elative singular)
тойоттордооҕор (elative plural)

From a Mongolic language, compare Buryat ноён (nojon), Mongolian ноён (nojon).


үрдүк

head

үрдүк • (ürdük)

sah-noun

үрдүк • (ürdük)

From үрдүө (ürdüö) + -үк (-ük) < үрүт (ürüt) + -э (-e), from Proto-Turkic *ür-.

үс муннук үрдүгэ


санаа

Borrowed from a Mongolic language; otherwise it is hard to explain word initial /s/; compare Mongolian санаа (sanaa, “thought”). Ultimately from Proto-Turkic *sāna- (“to think”), from *sān (“number, counting”), from *sā- (“to think, count”). Cognate with Turkish say- (“to count, regard”).

See synonyms at сорук (soruk).


оонньуу

From Proto-Turkic *oy-n-a-g (“playing”, gerund of *oy-n-a-). See also Proto-Turkic *oyun (“game”). Cognate with Kyrgyz ойноо (oynoo), Kazakh ойнау (oinau), etc.

inh

gerund of <i class="Latn mention" lang="trk-pro">*oy-n-a-</i>


сайын

head

сайын • (sayın)

sah-noun

сайын • (sayın)

From earlier *čayïn < *ǰayïn, from Proto-Turkic *yāy-ïn (“during summer”), from *yāy (“summer, spring”) and *-in (instrumental case).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (yayïn, “in the summer”),
Dolgan һайын (“in the summer”),
Bashkir йәйен (yəyen, “in the summer”),
Kyrgyz жайын (jayın, “during summer”), Tuvan чайын (çayın).
The verbal sense may be due to the common notion of the "seasons of one's life".


харыйа

head

харыйа • (qarıya)

sah-noun

харыйа • (qarıya)


сэлиэһинэй

sah:сэлиэһинэй


өлөрүөхсүт

head

өлөрүөхсүт • (ölörüöqsüt)

sah-noun

өлөрүөхсүт • (ölörüöqsüt)

From өлөрүөх (ölörüöq) + -сүт (-süt, agentive suffix).


чүмэчи

head

чүмэчи • (cümeci)

sah-noun

чүмэчи • (cümeci)


бэс

From Proto-Turkic *böĺ (“cedas, pinus Siberica”).


күлгэри

head

күлгэри • (külgeri)

sah-noun

күлгэри • (külgeri)

From Mongolic. Compare to Buryat kürgeli.


тураах

From Tungusic. Compare to Tungustic *turaki, etc.


силис

From earlier *čillis < *čildis < *ǰildis < *ǰildiz, from Proto-Turkic *yïldïŕ (“root”). Cognate with Old Uyghur [script needed] (yïltïz) and Uzbek ildiz.


тиһик

From тис (tis) + ик (ik). From Proto-Turkic. Compare to Turkish dizmek.


сиппиир

From сиппий (sippiy, “to sweep”), ultimately from Proto-Turkic *sipür- (“to sweep”). Akin to Turkish süpürge.


солуур

Compare Mongolian суулга (suulga, “bucket”) and Kazakh шелек (şelek, “bucket, pail”).


сыа

From earlier *čā < *ǰā < *ǰāɣ, from Proto-Turkic *yāg (“fat”). Cognate with Turkish yağ.


биэрэс

Borrowed from Russian пе́рецъ (pérec, modern orthography пе́рец), itself cognate with English pepper.

bor

modern orthography <i class="Cyrl mention" lang="ru">пе́рец</i>


эһэ

From Proto-Turkic. Compare to Old Turkic [script needed] (eči), etc. Cognate of Uzbek acha, Uzbek ocha.


эһэ

Compare Turkish ayı, from Proto-Turkic *adïg (“bear”).


күүс

head

күүс • (küüs)

sah-noun

күүс • (küüs)

From Common Turkic *kǖč. Cognate with Turkish güç and Kyrgyz күч (küc). See also Yakut күүр (küür, “to strain”).


мас

Uncertain. Sometimes said (per our Swadesh list, entries #51 and #53) to be from a Tungusic source (see Manchu ᠮᠣᠣ (moo, “tree, wood”) for more) but compare the Dolgan word above.


орун

From Proto-Turkic *orun. Compare Bashkir урын (urın, “place, bed”) and Yakut орон (oron, “bed”).


былчыҥ

head

былчыҥ • (bılcıñ)

sah-noun

былчыҥ • (bılcıñ)

былчыҥҥын күүрт

bılcıññın küürt


суорҕан

head

суорҕан • (suorğan)

sah-noun

суорҕан • (suorğan)

From earlier *čōrɣan < *ǰōrɣan < *ǰoɣurqan, from Proto-Turkic *yogurgan (“blanket”). Cognate with Turkish yorgan.


кэргэн

Кэргэн (биология)
w:sah:Кэргэн (биология)


үөрэх

head

үөрэх • (üöreq)

sah-noun

үөрэх • (üöreq)

From үөрэн (üören, “to study, to learn”).

Аристотель үөрэҕэ

education, teachings (the latter in the sense of "doctrine" or "what is taught")

айылҕа үөрэхтэрэ ― ayılğa üöreqtere ― natural sciences

тыл үөрэҕэ ― tıl üöreğe ― linguistics

etc.

science, study, (in the possessive form, after certain nouns) -logy


таба

From Proto-Turkic *tebe (“camel”). Doublet of Yakut тэбиэн (tebien, “camel”).


иһитиннэрии

From иһитиннэр (ihitinner, “announce, notify, inform”), causative of иһит (ihit, “listen, hear”).


уллуҥах

head

уллуҥах • (ulluñaq)

sah-noun

уллуҥах • (ulluñaq)


ньилбэк

оҕотун ньилбэгэр көтөҕөн олорор

he sits and raises his child onto his lap


иэдэс

Compare to Uyghur [script needed] (eng, “egg”).


кынат

head

кынат • (kınat)

sah-noun

кынат • (kınat)

From Proto-Turkic *kāynat. Cognate with Turkish kanat, Kyrgyz канат (kanat).


тобук

From Proto-Turkic *topïk (“knee”). Compare the etymology of сүһүөх (sühüöq, “joint”).

тобуккун өлөр

тобуккуттан тардыстан олор
tobukkuttan tardıstan olor
to sit with one's hands around one's knee
(a sign of leisure)


түһэх

head

түһэх • (tüheq)

sah-noun

түһэх • (tüheq)

From earlier *tüsek < *tüskek < *tǖzkek, from Proto-Turkic *dǖŕ-kek (“knee”). Cognate with Turkish dirsek (“elbow”) and diz (“knee”).

оҕону түһэххэр ыл


ыстаан

head

ыстаан • (ıstaan)

sah-noun

ыстаан • (ıstaan)


бүүчээн

head

бүүчээн • (büüceen)

sah-noun

бүүчээн • (büüceen)


оҕус

head

оҕус • (oğus)

sah-noun

оҕус • (oğus)

From earlier *oqus < *oquz, from back vowel variant of Proto-Turkic *öküŕ (“ox, bull”). Cognate with Turkish öküz (“ox”), Kyrgyz өгүз (ögüz, “ox”).


баҕа

head

баҕа • (bağa)

sah-noun

баҕа • (bağa)


баҕа

head

баҕа • (bağa)

sah-noun

баҕа • (bağa)

Бавария баҕалара
Bavariya bağalara
Bavarian gentians
(Gentiana bavarica)

Эргэ аайы суох, дьиэтэ иһигэр, баҕалара бааллар ...
Erge aayı suoq, jiete ihiger, bağalara baallar ...
Not every man has gentians in his house ...
— D. H. Lawrence, "Bavarian Gentians" (Last Poems, 1932)


баҕа

head

баҕа • (bağa)

sah-noun

баҕа • (bağa)

See synonyms at сорук (soruk).


сыбар

head

сыбар • (sıbar)

sah-noun

сыбар • (sıbar)


тус

хаҥас тус

уҥа тус

(colloquial) duty (compare English part in the sense of do one's part)


бөх

(by extension) something old, outdated, unusable


каска

Borrowed from Russian каска (kaska). Cognate with English casque and Turkish kask.

саллаат каската


хаан

From Proto-Turkic *kiān, compare Dolgan каан.


оноо

Compare Mongolian оноо (onoo), above (etymology 2).

(clothing) incision of the back of a kaftan or fur coat

wide insert on the back (Yakut women's clothing)

чепрак чепрак#Russian

same as Russian чепрак (čeprak) (different-colored strip of fur on an animal's back, see shabrack)


тула

куорат тулата


ылгын чыкыйа

head

ылгын чыкыйа • (ılgın cıkıya)

sah-noun

ылгын чыкыйа • (ılgın cıkıya)


сирдьит

head

сирдьит • (sirjit)

sah-noun

сирдьит • (sirjit)

From сир (sir, “earth, land”) + -дьит (-jit, agentive suffix).


үлэһит

head

үлэһит • (ülehit)

sah-noun

үлэһит • (ülehit)

From үлэ (üle, “work”) + -һит (-hit, agentive suffix).


үлэ-хамнас

From үлэ (üle, “work”) + хамнас (qamnas, “salary”).

work, professional activities, working style


үлэ-иис

From үлэ (üle, “work”) + иис (iis, “sewing”).


олоппос

According to SakhaTyla, this word is from олох (oloq, “seat”) + мас (mas, “tree, wood”).

олоппоско тиэрэ түс


кэтэх

кэтэҕэриин

the side opposite the entrance (to a yurt)

(anatomy) nape, back of the head, occiput

See synonyms at арҕаа (arğaa).

тыа кэтэҕэ

бэргэһэ кэтэҕэ

кэтэх сүөһү


үлэ

From Proto-Mongolic *üjile (“action, deed, work”). Ultimately cognate with Turkish iş (“work”).

der

Манна улэм буттэ.


кырыымпа

head

кырыымпа • (kırıımpa)

sah-noun

кырыымпа • (kırıımpa)

Borrowed from Russian скри́пка (skrípka).


хах

From Proto-Turkic *kāpuk. Compare to Tatar кабык (qabıq), etc.


абыраа

head

абыраа • (abıraa)

sah-verb

абыраа • (abıraa)

From a Mongolic language, compare Mongolian аврах (avrax).


вирусология

Borrowed from Russian вирусология (virusologija).

bor+

sah:вирусология


делегат

Borrowed from Russian делегат (delegat).


киоск

кинигэ киоската ― kinige kioskata ― bookstand


кооператив

Borrowed from Russian кооператив (kooperativ).

тыа хаһаайыстыбатын кооператива

sah:кооператив


канцлер

Borrowed from Russian канцлер (kancler), and related to English chancellor.


шарик

оҕо шарига

хаан кыһыл шариктара

хаан үрүҥ шариктара


эрэй-буруй

From эрэй "suffering" and буруй "guilt".


муус устаар

Literally "ice floats"; from муус "ice" + устаар "it floats", from уст "to float"


бачыыҥка

head

бачыыҥка • (bacııñka)

sah-noun

бачыыҥка • (bacııñka)

Borrowed from Russian боти́нки (botínki, “high shoes”).

bor

(footwear) shoes, especially high-button shoes or boots


дьиэ-уот

дьиэ (jie, “house”) + уот (uot, “fire”). Compare English hearth and home.

дьиэм-уотум куоракка баар


дьиэ сууйааччы

head

дьиэ сууйааччы • (jie suuyaaccı)

sah-noun

дьиэ сууйааччы • (jie suuyaaccı)

/ˈɟi͜e ˌsuːˈjaːcːɯ/

From дьиэ (jie, “house”) + сууй (suuy, “to wash”).


буруй

From Mongolian. Compare to Northern Altai пуруу (puruu), Tofa буроо (buroo), Chulym поруу (poruu), Tuvan буруу (buruu), Khakas про (pro), etc.


ардах

[ɑ̽r̺.d̺ɑ̽qʰ]

[ɑ̽r̺.d̺ɑ̽χ]

By surface analysis, ардаа (ardaa, “to rain”) + -х (-q).


дьиэһит

head

дьиэһит • (jiehit)

sah-noun

дьиэһит • (jiehit)

From дьиэ (jie, “house”) + -һит (-hit, agentive suffix).


кулун

From Proto-Turkic *kulun, compare Turkish kulun.


эрэй

Borrowed from Mongolic, ultimately from Proto-Mongolic *eregü (“torture”). Compare Mongolian эрүү (erüü).

эрэй диэтэҕиҥ!
erey dieteğiñ!
oh, how awful!


аас

From Proto-Turkic *ạ̄č. Cognate with
Bashkir ас (as),
Kazakh аш (aş),
Kyrgyz ач (ac),
Turkish aç (“hungry”),
Uzbek och, etc.


солун

solun (romanization)
solunnar (romanization)

Borrowed from Mongolian сонин (sonin), probably via the Tuvan term above. Doublet of сонун (sonun).


бичик

From Proto-Turkic *bitig (“inscription, scripture”).

inh

бичик w:sah:бичик


сыра

head

сыра • (sıra)

sah-noun

сыра • (sıra)

сырам быһынна

кини сыратын күүһүнэн ситистэ

he achieved his strength through hard work


кыс

кыс хаар

кыс устата

кыс мас


ытык

head

ытык • (ıtık)

sah-noun

ытык • (ıtık)

(religion, by extension) sacrifice, something sacred


ытык

head

ытык • (ıtık)

sah-noun

ытык • (ıtık)


кыһын

head

кыһын • (kıhın)

sah-noun

кыһын • (kıhın)

From earlier *qïsïn < *qïšïn, from Proto-Turkic *kïĺ-ïn (“during winter”), from *kïĺ (“winter”). Cognate with Turkish kışın (“in winter, during winter”), Bashkir ҡышын (qışın, “in winter”).


күһүн

head

күһүн • (kühün)

sah-noun

күһүн • (kühün)

From earlier *küsün < *kǖzün, from Proto-Turkic *kǖŕ-in (“during autumn”), from *kǖŕ (“autumn”). Cognate with Turkish güzün (“in autumn, during autumn”), güz (“autumn”).


саат

From Proto-Turkic *yās. Compare the cognates Chagatai ىاَسْ (“lamentation”) and Old Uyghur yʾs (“shame, sadness”).

саатыттан сирэйэ итийэр

саакка киир


сап

From Proto-Turkic *yip (“thread”). See Bashkir еп (yep) and Southern Altai јибек (ǰibek), both meaning "thread", for more cognates.


сап

(onomatopoeia) The sound of blowing, or sucking in, air, accompanied by a sudden closing of the lips.


фонология

Borrowed from Russian фонология (fonologija).


элеватор

Borrowed from Russian элеватор (elevator).

(agriculture, transport) elevator, especially a grain elevator


булчут ыт

head

булчут ыт • (bulcut ıt)

sah-noun

булчут ыт • (bulcut ıt)


сахалыы

head

сахалыы • (saqalıı)

sah-noun

сахалыы • (saqalıı)

Morphologically from сахалаа (saqalaa, verbal stem) + -а (-a, imperfective converb suffix).


уобалас

head

уо́балас • (uóbalas)

sah-noun

уо́балас • (uóbalas)

уо́балас (canonical)
uóbalas (romanization)

Borrowed from Russian о́бласть (óblastʹ).


сыт

From Proto-Turkic *yat- (“to lie; to live”), Compare Shor чадығ (“life”).
Cognate with Chulym йат or чат, Shor or Khakas чадарға (çadarğa), Tuvan чыдар (çıdar), Western Yugur yaʰt-, Bashkir ятыу (yatıw), Kazakh жату (jatu), Kyrgyz жатуу (jatuu), Southern Altai јат (ǰat), Uzbek yotmoq, Turkmen ýatmak, Turkish yatmak, etc.


сыт

From Common Turkic *yïd. See also Kyrgyz жыт (jıt).


дойду

From Mongolian [script needed] (dayidu), Compare to Buryat дайду (dajdu).

дойду сурахтаах, алаас ааттаах ― doydu suraqtaaq, alaas aattaaq ― idiom — each country has its glory, each glade has its name

үөһээ дойду

literally "... the three worlds", namely


толкуй

From Russian. Compare Russian толковать (tolkovatʹ, “to interpret, to explain”).


баас

From Proto-Turkic *biāĺč (“wound”). Cognate with Turkmen bāş (“wound”).

сүрэх бааһа


каникул

Borrowed from Russian каникулы (kanikuly).

bor+

үөрэнээччилэр каникуллара

(education) vacation, holiday (from school, i.e. summer vacation, summer holiday)


куба

From Proto-Turkic *kugu, compare Turkish kuğu, Turkmen guw, Southern Altai куу (kuu), Kyrgyz ак куу (ak kuu).


үрэх

head

үрэх • (üreq)

sah-noun

үрэх • (üreq)

(geography) (often small) river, rivulet, brook


абаасы

head

абаасы • (abaası)

sah-noun

абаасы • (abaası)

абааһы абааһы#Yakut

(religion) Alternative form of абааһы (abaahı)


эрбии

Inherited from Common Turkic *ẹrpeg (“saw”), related to эрбээ (erbee, “to saw”). Compare also Kyrgyz араа (araa).


атах

From Proto-Turkic *hadak, *adak (“foot”), compare Turkish ayak. Semantically, compare Japanese あし.


олом

From уол (uol), from Proto-Turkic. Compare to Buryat [script needed] (olom), etc.

үрэҕи оломунан кэс


сурах

See synonyms at сонун (sonun).


сэрэх

Likely related (somehow) with the above word.

guess, assumption, (sciences) hypothesis


орой

Derived from Mongolian орой (oroj) (see above).

See synonyms at төбө (töbö).


тамах

See Southern Altai тамак (tamak, “throat”).


хабах

From Proto-Turkic *kabuk (“bladder”), cognate to Turkish kavuk (“bladder”).


соло

Compare Latin negotium

солото суох (soloto suoq, “busy”) (literally, "s/he doesn't have leisure")


соло

солонан ыллаа


хаас

From earlier *qāš, from Proto-Turkic *kāĺ (“eyebrow; edge”). Cognate with Turkish kaş.

Holonym: харах (qaraq, “eye”)


хаас

sah:Хаас (көтөр)

From earlier *qāz, from Proto-Turkic *kāŕ (“goose”), compare Dolgan каас, Turkish kaz.


бүөр

head

бүөр • (büör)

sah-noun

бүөр • (büör)

From earlier *böö́r, from Proto-Turkic *bögür (“kidney”). Compare Turkish böğür (“flank, side”) and Mongolian бөөр (böör, “kidney”).


аппа

Early from апха (apqa). See also дьапка (japka), дьапха (japqa), дьаппа (jappa), апка (apka).


атас

From Proto-Turkic *adaĺ (“friend, companion”). Compare Turkish adaş (“namesake; friend (dialectal)”).


өрөспүүбүлүкэ

head

өрөспүүбүлүкэ • (öröspüübülüke)

sah-noun

өрөспүүбүлүкэ • (öröspüübülüke)

ө‧рөс‧пүү‧бү‧лү‧кэ

Borrowed from Russian респу́блика f inan (respúblika), from Classical Latin rēs pūblica f.

bor+

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ


бэдэрээссийэ

бэ‧дэ‧рээс‧си‧йэ

Borrowed from Russian федера́ция f inan (federácija, “federation”), from Late Latin foederātiō f (“treaty; federation”).


бэрэссэдээтэл

Borrowed from Russian председа́тель (predsedátelʹ).

bor

председа́тель

бырабыыталыстыбын бэрэссэдээтэлэ


бырабыыталыстыба

head

бырабыыталыстыба • (bırabııtalıstıba)

sah-noun

бырабыыталыстыба • (bırabııtalıstıba)

[bɨ̞.rɑ̽.bɨː.t̪ɑ̽.lɨ̞s.t̪ɨ̞.bɑ̽]

бы‧ра‧быы‧та‧лыс‧ты‧ба

Borrowed from Russian прави́тельство (pravítelʹstvo).

bor+

прави́тельство

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбата

the Government of the Republic of Sakha (Yakutia)


холбоһук

Эуропа Холбоһуга ― Europa Qolbohuga ― European Union


баартыйа

head

баартыйа • (baartıya)

sah-noun

баартыйа • (baartıya)

Borrowed from Russian па́ртия (pártija), from French partie.

бэлиитикэ баартыйата


дьэбириэй

head

дьэбириэй • (jebiriey)

sah-noun

дьэбириэй • (jebiriey)


алпабыыт

head

алпабыыт • (alpabııt)

sah-noun

алпабыыт • (alpabııt)

Borrowed from Russian алфави́т (alfavít).


дьон

head

дьон • (jon)

sah-noun

дьон • (jon)

Borrowed from Mongolic ᠵᠣᠨ (ǰon). Compare also Dolgan дьон (jon); Tuvan чон (çon), Khakas чон (çon), Shor чон (“con”), Southern Altai јон (ǰon); Buryat зон (zon), Mongolian зон (zon), Kalmyk зон (zon); etc.

куорат дьоно

See synonyms at ыал (ıal).


саха

From earlier *čaqa < *ǰaqa, from Proto-Turkic *yaka (“collar; edge”). Doublet of саҕа (sağa, “collar”). Compare Dolgan һака (“haka”) and Turkish yaka (“collar”).

саха омук

киһи киһи#Yakut

short for саха киһи (saqa kihi): a Sakha (Yakut) person

сахалаа

сахалыы ― saqalıı ― in Sakha (literally, “speaking Sakha”)

тыла тыл#Yakut

short for саха тыла (saqa tıla): the Sakha (Yakut) language


кырыыппа

head

кырыыппа • (kırııppa)

sah-noun

кырыыппа • (kırııppa)

Borrowed from Russian скри́пка (skrípka).


уокурук

head

уо́курук • (uókuruk)

sah-noun

уо́курук • (uókuruk)

уо́курук (canonical)
uókuruk (romanization)


судаарыстыба

head

судаарыстыба • (sudaarıstıba)

sah-noun

судаарыстыба • (sudaarıstıba)

су‧даа‧рыс‧ты‧ба

Borrowed from a contracted spoken form of Russian госуда́рство n inan sg (gosudárstvo, “a state”), of which initial sound gos- becomes ks-.

bor

госуда́рство


массыына

head

массыына • (massıına)

sah-noun

массыына • (massıına)

Borrowed from Russian маши́на (mašína), from German Maschine, from French machine, from Latin māchina, from Doric Greek μᾱχᾰνᾱ́ (mākhanā́).

sah:массыына


монгуол

Borrowed from Russian монго́лъ (mongól), ultimately from Middle Mongol [Term?].

монгуол тыла


саарыстыба

head

саарыстыба • (saarıstıba)

sah-noun

саарыстыба • (saarıstıba)

саа‧рыс‧ты‧ба

Borrowed from Russian ца́рство n (cárstvo).


импиэрийэ

Borrowed from Russian импе́рия (impérija).


ис

From Proto-Turkic *ič, compare Turkish iç.

See synonyms at орто (orto).

(anatomy, by extension) abdomen, belly, guts


республиката

Саха Республиката ― Saqa Respublikata ― the Republic of Sakha (Yakutia)

республика республика#Yakut

third-person singular possessed nominative singular of республика (respublika)


быһыы

head

быһыы • (bıhıı)

sah-noun

быһыы • (bıhıı)

By surface analysis, быс (bıs, “to cut”) + -ыы (-ıı). Semantically, compare English chip off the old block.

surf

See synonyms at быстах (bıstaq).

(clothing) cut, (in fashion or in general) style

See synonyms at дьүһүн (jühün).


бэйэ

sah:Бэйэ киһитэ


уонна

From уон (uon, “ten”, stem) + -на (-na, partitive suffix).

suffix

уон уон#Yakut


тыы

From Proto-Turkic *tāg. Compare to Other turkic , Northern Altai таг (tag), etc.

тыынан уһун

(metonymically, nautical) a light skiff, a boat

(by extension) a boat's worth of fish (i.e., a catch or haul)


хотон

From a Mongolic language, compare Mangghuer khudang (“enclosure, pen, stable”) and Mongolian хот (xot, “city, town”).


оонньуур

From Proto-Turkic *oj-n-a-ar; morphologically оонньоо (oonnyoo, “to play”, affirmative stem) + -ор (-or, present participle-forming suffix).
Cognate with Tuvan ойнаар (oynaar), Khakas ойнир (oynir), Southern Altai ойноор (oynoor), Kazakh ойнар (oinar), Turkish oynar, etc.

suf

оонньууру атыылас


арҕаа

head

арҕаа • (arğaa)

sah-noun

арҕаа • (arğaa)


тимир

From Proto-Turkic *temür, compare Kyrgyz темир (temir).


көмүс

head

көмүс • (kömüs)

sah-noun

көмүс • (kömüs)

From Proto-Turkic *kümüĺ ~ *gümüĺ (“silver”). The lowering of *ü to /ø/ is irregular. Compare Kyrgyz күмүш (kümüş).
Furthermore, SakhaTyla glosses this word in Russian as "серебро (serebro); золото (zoloto)", and in English as "that which has been buried; gold, silver". If true, this would suggest a link with көм (köm, “to bury”).


ый

Holonym: сыл (sıl, “year”)

Meronym: нэдиэлэ (nediele, “week”)


быыл

head

быыл • (bııl)

sah-noun

быыл • (bııl)

(dialectal)


тыа

From Proto-Turkic *tāg (“mountain”), compare Kyrgyz тоо (too).

хара тыа

a larch forest (literally, “a black forest”)

тыа сирэ

тыа ыаллара


кыыһа

head

кыыһа • (kııha)

Inherited from Common Turkic *qï̄zï, from Proto-Turkic *kï̄řï. By surface analysis, кыыс (kııs, “girl; daughter”) + -а (-a, vowel harmonic third-person singular possessed suffix).
Cognate with Tuvan кызы (kızı), Kazakh қызы (qyzy), Turkish kızı, etc.

surf

кыыс кыыс#Yakut

third-person singular possessed nominative of кыыс (kııs, “girl; daughter”)

Байдам кыыһа ― Baidam kyyha (literally, “daughter of Baidam”)

кыыс кыыс#Yakut


уола

[u͡ɔ̟ᵄ.l̺ɑ̽]

Inherited from Common Turkic *oglï. By surface analysis, уол (uol, “boy; son”) + -а (-a, vowel harmonic third-person singular possessed suffix).
Cognate with Tuvan оглу (oglu), Kazakh ұлы (ūly), Turkish oğlu, etc.

уол уол#Yakut

third-person singular possessed nominative of уол (uol, “boy; son”)

Кудай уола ― Kudai uola (literally, “son of Kudai”)

уол уол#Yakut


саа

From Proto-Turkic *yā(y) (“bow”). Cognate with Dolgan һаа (haa, “gun”), Tuvan ча (ça, “bow”), etc.


үөрэтээччи

head

үөрэтээччи • (üöreteecci)

sah-noun

үөрэтээччи • (üöreteecci)

Equivalent to үөрэтии (üöretii, “teaching”) + -чи (-ci). Cognate with Tuvan өөредикчи (ööredikçi), Kazakh үйретуші (üiretuşı), etc.

suffix

учуутал учуутал#Yakut


учуутал

Borrowed from Russian учи́тель (učítelʹ).


үөрэтии

head

үөрэтии • (üöretii)

sah-noun

үөрэтии • (üöretii)

Morphologically үөрэт (üöret) + -ии (-ii).


балалайкаһыт

head

балалайкаһыт • (balalaykahıt)

sah-noun

балалайкаһыт • (balalaykahıt)

From балалайка (balalayka, “balalaika”) + -һыт (-hıt).


гитараһыт

head

гитараһыт • (gitarahıt)

sah-noun

гитараһыт • (gitarahıt)

From гитара (gitara, “guitar”) + -һыт (-hıt, denominal agentive suffix).


дьууһуна

head

дьууһуна • (juuhuna)

sah-noun

дьууһуна • (juuhuna)

Borrowed from Russian дю́жина (djúžina).


бүгүн

head

бүгүн • (bügün)

sah-noun

бүгүн • (bügün)

From Proto-Turkic *bu-gün meaning "this day". Cognate with Tuvan бөгүн (bögün), Kazakh бүгін (bügın), Azerbaijani bugün, Turkish bugün, etc.
Compare the etymology of English today and Japanese 今日, also meaning "this day". Also compare Yakut бөлүүн (bölüün, “last night”).


бии

From Proto-Turkic *biy- (“sharo edge, knife”).


убай

From Proto-Turkic *apa. Compare to Northern Altai абагай (abagay), Mongolian [script needed] (abagai), Kyrgyz апай (apay), etc.


бэнидиэнньик

Borrowed from Russian понедѣ́льникъ (ponedě́lʹnik, “Monday”), from Old East Slavic понедѣльникъ (ponedělĭnikŭ, “Monday”), from Proto-Slavic *ponedělьnikъ (“Monday”).

bor

понеде́льник

понедѣ́льникъ

der

понедѣльникъ


бээтинсэ

Borrowed from Russian пя́тница (pjátnica).


оптуорунньук

Borrowed from Russian вто́рникъ (vtórnik, “Tuesday”), from Old East Slavic въторьникъ (vŭtorĭnikŭ), from Proto-Slavic *vъtorьnikъ (“Tuesday”).


чэппиэр

Borrowed from Russian четве́ргъ (četvérg, “Thursday”), from Old East Slavic четвьртъкъ (četvĭrtŭkŭ, “Thursday”), from Proto-Slavic *četvьrtъkъ (“Thursday”).


сэрэдэ

Borrowed from Russian срѣда́ f inan (srědá, “Wednesday”), from Old Church Slavonic срѣда f (srěda, “middle; Wednesday”), from Proto-Slavic *serdà f (“middle; Wednesday”).


татаар

татаар киһи

татаар дьахтара

татаар тыла


кымыс

head

кымыс • (kımıs)

sah-noun

кымыс • (kımıs)

Compare to the Southern Altai entry above.


муусука

Borrowed from Russian му́зыка (múzyka), from Latin mūsica, from Ancient Greek μουσῐκή (mousikḗ).


кытат

head

кытат • (kıtat)

sah-noun

кытат • (kıtat)

kıtat (romanization)
Allaikha (romanization)
Upper Kolyma (romanization)
Middle Kolyma (romanization)
Lower Kolyma (romanization)
Sakkyryr (romanization)
Viliui (romanization)
Upper Yana (romanization)
Kolyma (Middle)
Sakkyryr (Middle)
Viliui (Middle)

Probably related to Mongolic ᠬᠢᠲᠠᠳ (kitad, “China”, plural; Mongolian хятад (xjatad), Buryat хитад (xitad), Kalmyk китд (kitd)). See also Tuvan кыдат (kıdat), Khakas хыдат (xıdat), Southern Altai кыдат (kïdat).

кытат кыыла

кытат чуора

(geography) warm land in the south where birds migrate to for winter

Allaikhovsky District
Eveno-Bytantaysky National District
Nizhnekolymsky District
Srednekolymsky District
Verkhnekolymsky District
Verkhoyansky District
Vilyuysky District


маҕаһыын

head

маҕаһыын • (mağahıın)

sah-noun

маҕаһыын • (mağahıın)

Borrowed from Russian магази́нъ (magazín).


субуота

Borrowed from Russian суббо́та (subbóta).


баскыһыанньа

head

баскыһыанньа • (baskıhıannya)

sah-noun

баскыһыанньа • (baskıhıannya)

Borrowed from Russian воскресе́нье (voskresénʹje).

bor

воскресе́нье


нэдиэлэ

Borrowed from Russian недѣ́ля f (nedě́lja, “a week; Sunday”), from Old East Slavic недѣлꙗ f (nedělja, “Sunday”), from Proto-Slavic *neděľa f (“Sunday”).

der

Holonym: ый (ıy, “month”)

Meronyms: күн (kün, “day”), хонук (qonuk, “day”)


коронавирус

Borrowed from Russian коронави́рус (koronavírus), from English coronavirus.

bor

коронави́рус


субай

Uncertain. See Azerbaijani subay for more.


таныы

head

таныы • (tanıı)

sah-noun

таныы • (tanıı)


араҕас

head

араҕас • (arağas)

From Proto-Turkic *siarïg. Cognate with Uyghur سېرىق (sëriq), Uzbek sariq, and Shor сарыг.

sah:Араҕас өҥ


хонук

From хон (qon) + ук (uk). Proto-Turkic *kon-. Compare to Tuvan хонук (xonuk), Northern Altai конок (konok), Khakas хоных (xonıx), etc.

Holonym: нэдиэлэ (nediele, “week”)

Meronym: чаас (caas, “hour”)

биэс хонук ааста

нэдиэлэ хонуга

(time) day (calendar day, 24-hour period)

хонук дьиэ

хонук ас


көр

көргө

көр оҥоһун


түү

From Proto-Turkic *tǖk. Compare to Turkish tüy.


муос

From Proto-Turkic *büjŋüŕ, compare Turkish boynuz and Crimean Tatar müyüz.

муос муоска, тиис тиискэ, туйах туйахха

an eye for an eye (literally, “horn by horn, tooth by tooth, hoof by hoof”)


быар

быар • (bıar)

From *bağïr, from Proto-Turkic *biagïr. Compare Turkmen bagyr, and see Bashkir бауыр (bawır) for more cognates.


кутурук

From Proto-Turkic *kudruk, compare Turkish kuyruk, Kyrgyz куйрук (kuyruk).


иһит

таас иһит ― taas ihit ― glassware

туой иһит

(colloquial) bottle (as a measure of volume)


төгүрүк

See Bashkir түңәрәк (tüñərək) and Kyrgyz тегерек (tegerek).


итии

From Proto-Turkic *ïsïg/isig (“hot”). See Southern Altai изӱ (izü) for a list of cognates.

See synonyms at куйаас (kuyaas).


буор

From Proto-Turkic *bōr (“earth; chalk”).

буор сирэй ― buor sirey ― shameless (literally "earthen face")

буор w:sah:буор

буор маҥалай

See synonyms at быыл (bııl).

манна буору көтүтүмэ

буор босхо

буор иһээччи

киһи буора


уот

From Proto-Turkic *ōt. Doublet of отун (otun, “to build a fire”).


тымныы

head

тымныы • (tımnıı)


бүтэй

бүтэй • (bütey)

sah-noun

бүтэй • (bütey)


аччыктааһын

head

аччыктааһын • (accıktaahın) (uncountable)

From аччыктаа (accıktaa, “to hunger, to starve”).


аччык

аччык • (accık)

sah-noun

аччык • (accık)


таас

From Proto-Turkic *tiāĺ, compare Turkish taş, Kyrgyz таш (taş), Chuvash чул (čul).


күнүүһүт

head

күнүүһүт • (künüühüt)

sah-noun

күнүүһүт • (künüühüt)


кыламан

head

кыламан • (kılaman)

Holonym: харах (qaraq, “eye”)


күрбэ

күрбэ • (kürbe)


күөс

күөс • (küös)


күннүк

күннүк • (künnük)

sah-noun

күннүк • (künnük)

From күн (kün, “sun, day”) (compare its English counterparts).


күөгү

head

күөгү • (küögü)

sah-noun

күөгү • (küögü)

Perhaps compare Kalmyk һахуль (ğaxulʹ, “fishing rod”).


кыптый

head

кыптый • (kıptıy)

sah-noun

кыптый • (kıptıy)

cog

Dolgan кыптыый


куйуур

See synonyms at муҥха (muñqa).


көлөһүн

head

көлөһүн • (kölöhün)

sah-noun

көлөһүн • (kölöhün)

Perhaps compare Yakut көлө (kölö, “working cattle”).


киэргэ

Possibly compare киэргэт (kierget, “to beautify, to decorate”).


иһэҥэ

head

иһэҥэ • (iheñe)


куйах

Clearly related with Mongolian хуяг (xujag), not yet listed on Wiktionary except as a translation of English armor.


куртах

From *kursak, compare Kyrgyz курсак (kursak). Cognate of Uzbek qarta and probably Uzbek qursoq.


күөрэгэй

күөрэгэй • (küöregey)

From күөрэй (küörey), from Mongolic. Compare to Buryat [script needed] (xörxö).

sah:күөрэгэй


куруппааскы

куруппааскы • (kuruppaaskı)

Borrowed from Russian куропатка (kuropatka).

sah:куруппааскы


күөрчэх

күөрчэх • (küörceq)

From Mongolic. Compare to Other turkic , for example Siberian Tatar көрчәк, etc.


күтүөт

күтүөт • (kütüöt)


дьылҕа

дьылҕа • (jılğa)


дьукаах

дьукаах • (jukaaq)


итэҕэс

итэҕэс • (iteğes)


искэх

From Proto-Turkic *(y)inčgek (“milt, roe”).


дьапталҕа

дьапталҕа • (japtalğa)


бэс ыйа

бэс ыйа • (bes ıya)


көҥүл

көҥүл • (köñül)

From Proto-Turkic *köyŋ-il (“heart, mood”). Cognate to Turkish gönül (see there and Azerbaijani könül for more cognates).


дэҥ

Compare Crimean Tatar dañ (“astonishment”), etc.


быттык

быттык • (bıttık)


дьайыҥ

дьайыҥ • (jayıñ)

sah-noun

дьайыҥ • (jayıñ)

See synonyms at өрүт (örüt).

See synonyms at кырыы (kırıı).


быһаарыы

head

быһаарыы • (bıhaarıı)

From быһаар (bıhaar, “to explain, to describe”).


бытаһыт

бытаһыт • (bıtahıt)

sah-noun

бытаһыт • (bıtahıt)


иик

From earlier *hīk, from Proto-Turkic *sīk (“urine”).


быччын

head

быччын • (bıccın)


иҥсэ

иҥсэ • (iñse)

From Proto-Turkic *eŋse. Compare to Kyrgyz эңсе (eŋse).


иҥиир

иҥиир • (iñiir)

From Proto-Turkic *siŋir (“sinew”). Cognate with Turkish sinir (“sinew, tendon”).


дулҕа

дулҕа • (dulğa)

sah-noun

дулҕа • (dulğa)


быһыйа

head

быһыйа • (bıhıya)


ириҥэ

ириҥэ • (iriñe)

sah-noun

ириҥэ • (iriñe)

From Proto-Turkic *iri- (“to rot; pus”). Cognate with Kyrgyz ириң (iriŋ) and Turkish irin.


дуоска

(education) blackboard, chalkboard, whiteboard


доруобуйа

Borrowed from Russian здоровье (zdorovʹje).


былахы

head

былахы • (bılaqı)


долбуур

From a Mongolic language, compare Mongolian талбай (talbaj).


бэлэх

From a Mongolic language, compare Mongolian бэлэг (beleg).


голууб

холууп сымыыта


бэлимиэн

Borrowed from Russian пельме́ни (pelʹméni).


дьабадьы

дьабадьы • (jabajı)

sah-noun

дьабадьы • (jabajı)

From Mongolic. Compare to Khakas чабачы (çabaçı), Mongolian жабажи (žabaži).

уҥа дьабадьы

хаҥас дьабадьы


дьыл

head

дьыл • (jıl)

From Proto-Mongolic *jil, itself borrowed from Proto-Turkic *yïl. Compare Buryat жэл (žel) and Mongolian жил (žil). Doublet of сыл (sıl).


дьаҥ

дьаҥ • (jañ)

sah-noun

дьаҥ • (jañ)

From Mongolic. Compare to Mongolian жан (žan), Siberian Tatar йаң, Southern Altai јаҥ (ǰaŋ), etc.

See synonyms at ыалдьар (ıaljar).


игии

From Proto-Turkic *ẹ̄ke- (“file”). See Kyrgyz өгөө (ögöö) for a lengthy list of cognates.

көмүс игиитэ

мас игиитэ

игиинэн аал


дьүлэй

sah:дьүлэй буолуу

head

дьүлэй • (jüley)

sah-noun

дьүлэй • (jüley)

Perhaps compare Mongolian дүлий (dülii, “deaf”).

дьүлэйэ бэргээбит


бытык

head

бытык • (bıtık)

From Proto-Turkic *bïdïk, compare Turkish bıyık (moustache).


иэдьэгэй

иэдьэгэй • (iejegey)

sah-noun

иэдьэгэй • (iejegey)

From Mongolic. Compare to Mongolian [script needed] (egežigej), Kyrgyz эжигей (ejigey), Tuvan ээжегей (eejegey), etc.

sah:иэдьэгэй


дорҕоон

head

дорҕоон • (dorğoon)

Possibly related with Proto-Tungusic *dilgan (“voice”).


дьаакыр

дьаакыр • (jaakır)

дьаакыры түһэр

күөгү дьаакыра

кини миэхэ дьаакыр буолар


дьам

дьам • (jam)

Borrowed from Mongolian зам (zam). See further discussion at Chinese 站 (zhàn, “(post) station”).


идэ

From Mongolic. Compare to Chulym [script needed] (idē), etc.

See synonyms at үлэ (üle).

учуутал идэтэ

идэтинэн үлэлиир

идэ гын


бырдах

бырдах • (bırdaq)

sah-noun

бырдах • (bırdaq)

From Mongolian. Compare to Khakas пыртак (pırtak, “impure (Sagay)”), Uyghur birt (“black”).


кыын

head

кыын • (kıın)

sah-noun

кыын • (kıın)

From Proto-Turkic *kï̄n. See also Kyrgyz кын (kın), Southern Altai кын (kïn), Tatar кын (qın).


тумус

From Proto-Turkic *tumšuk. Cognate with Turkish tumşuk (“large beak”), Kazakh тұмсық (tūmsyq, “beak”), Kyrgyz тумшук (tumşuk, “beak”), Uzbek tumshuq (“beak”), Uyghur تۇمشۇق (tumshuq, “beak”) and Tuvan думчук (dumçuk, “nose”).

(of mammals or other animals) muzzle, snout

(by extension) the front or protruding part of something


мохсоҕол

head

мохсоҕол • (moqsoğol)

sah-noun

мохсоҕол • (moqsoğol)

Кыйаар мохсоҕоллоро

sah:мохсоҕол


кыым

head

кыым • (kıım)

sah-noun

кыым • (kıım)

From кыбыан (kıbıan), from Proto-Turkic. Other turkic kïmïn.


кымньыы

head

кымньыы • (kımnyıı)

sah-noun

кымньыы • (kımnyıı)

Compare Kyrgyz камчы (kamcı) and Southern Altai камчы (kamčï), both meaning "whip".


малааһын

head

малааһын • (malaahın)

sah-noun

малааһын • (malaahın)


түһүлүк

head

түһүлүк • (tühülük)

sah-noun

түһүлүк • (tühülük)


кыырт

head

кыырт • (kıırt)

sah-noun

кыырт • (kıırt)


кыһыы

head

кыһыы • (kıhıı)

sah-noun

кыһыы • (kıhıı)

From кыһый (kıhıy, “to be irritated, to be annoyed”).


кыыбах

head

кыыбах • (kııbaq)

sah-noun

кыыбах • (kııbaq)

Compare to Yakut кымах (kımaq) or other turkic languages kïmïq.

See synonyms at быстах (bıstaq).

таас кыыбаҕа


туом

See synonyms at сиэр (sier).


тутул

From тут (tut, “to hold”). Cognate with Kyrgyz тутум (tutum).


тыас

head

тыас • (tıas)

sah-noun

тыас • (tıas)

See synonyms at дорҕоон (dorğoon).


төрөппүт

head

төрөппүт • (töröppüt)

sah-noun

төрөппүт • (töröppüt)


кылаас

head

кылаас • (kılaas)

sah-noun

кылаас • (kılaas)


түүтэх

head

түүтэх • (tüüteq)

sah-noun

түүтэх • (tüüteq)

сэлиэһинэй түүтэҕэ

бурдук түүтэҕэ

от түүтэҕэ


кыталык

head

кыталык • (kıtalık)

sah-noun

кыталык • (kıtalık)

Perhaps related with Kazakh дегелек (degelek), with metathesis.


турук

From тур (tur) + ук (uk). From Proto-Turkic *tur-.

экономика туруга

доруобуйа туруга


төрүччү

head

төрүччү • (törüccü)

sah-noun

төрүччү • (törüccü)


толоон

From Russian долина (dolina). See also талаан (talaan).

толбон олохтоохторо

толбон оҕото

(colloquialism) a child born out of wedlock


туйах

From Proto-Turkic *tuńak. See Kyrgyz туяк (tuyak) for a lengthy list of cognates.

ыыраахтаах туйахтаах

туйахтаах (tuyaqtaaq, “hoofed, ungulate”)


лабаа

Holonym: мас (mas, “tree”)

тиит лабаалара


кыраабыл

head

кыраабыл • (kıraabıl)

sah-noun

кыраабыл • (kıraabıl)


кырыа

head

кырыа • (kırıa)

sah-noun

кырыа • (kırıa)

From Proto-Turkic *kïragu (“frost, hoarfrost”). See Bashkir ҡырау (qıraw) for a lengthy list of cognates.


кыстык

head

кыстык • (kıstık)

sah-noun

кыстык • (kıstık)

From a Turkic compound (compare Azerbaijani qışlaq). The Yakut word is based in part on Yakut кыс (kıs, “winter”). Another cognate is Turkish kışlak, not yet listed on Wiktionary.


кыстык

head

кыстык • (kıstık)

sah-noun

кыстык • (kıstık)


түмэн

head

түмэн • (tümen)

sah-noun

түмэн • (tümen)

From түм (tüm, “to collect, to gather, to unite”).


төрүт

head

төрүт • (törüt)

sah-noun

төрүт • (törüt)

From төрөө (töröö, “to give birth”), ultimately from Proto-Turkic *törü. Compare Turkish töre (“custom, law, administration”).


билим

From бил (bil, “to know”). Compare Turkish bilim.


ыыр

ыырыттан ырааппыт

stomping grounds
stomping grounds#English

(by extension) habitat (compare English stomping grounds)


ыы

From Proto-Turkic *ạ̄gu (“poison, musk”).

(by extension) any unpleasant smell or taste


абыычай

head

абыычай • (abııcay)

sah-noun

абыычай • (abııcay)

See synonyms at сиэр (sier).


аадырыс

head

аадырыс • (aadırıs)

sah-noun

аадырыс • (aadırıs)

[ɑ̝ː.d̺ɨ̞.r̺ɨ̞s]

Borrowed from Russian а́дрес (ádres), ultimately from Middle French [Term?].


абааһы

head

абааһы • (abaahı)

sah-noun

абааһы • (abaahı)

From абаа (abaa), from *айыы (*ayıı), Proto-Turkic.

(religion) (by personification of the above) an evil spirit, demon, devil

(a person or animal with a severe genetic anomaly) freak, monster


айанньыт

head

айанньыт • (ayannyıt)

sah-noun

айанньыт • (ayannyıt)

биллиилээх айанньыт


албын

head

албын • (albın)

sah-noun

албын • (albın)


айыы

head

айыы • (ayıı)

sah-noun

айыы • (ayıı)

(religion, general) creation, production

(religion) (by personification) a good spirit


акаары

head

акаары • (akaarı)

sah-noun

акаары • (akaarı)

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *aŋara.

бэйэтин акаарытыттан эрэйдэннэ

she suffered because of her own stupidity


аньыы

head

аньыы • (anyıı)

sah-noun

аньыы • (anyıı)

From Proto-Turkic *ańïg (“evil, sin”). Compare Old Uyghur ʾʾyyγ (ayïɣ, “bad, extremely”), Karakhanid اَيِغْ (ayïɣ, “very, extremely”), Old Turkic 𐰪𐰃𐰍 (ańïɣ).

cog

аньыым суох


алын

head

алын • (alın)

Ultimately a derivation from Proto-Turkic *al. Cognate with Khalaj âlt (“under, bottom”) and Turkish alt.


амтан

Borrowed from Manchu ᠠᠮᡨᠠᠨ (amtan), from a Mongolic language, compare Mongolian амт (amt).

мунна сыты билбэт, айаҕа амтаны билбэт
munna sıtı bilbet, ayağa amtanı bilbet
his nose does not know the smell, and his mouth does not know the taste
(proverb)


атыы

атыы • (atıı)

sah-noun

атыы • (atıı)

From *sat-, from Proto-Turkic *sat-ïg (“the act of selling, sale”), from Proto-Turkic *sat- (“to sell”). Compare Turkish satmak.


барыы

head

барыы • (barıı)

sah-noun

барыы • (barıı)


барабаан

The entry for Bashkir барабан (baraban) lists this word as being "From Russian бараба́н (barabán), from a Turkic source." This word is widespread across the Turkic languages, and may also be of onomatopoeic origin, cf. Spanish tarará "the sound of a trumpet" (not listed here on Wiktionary, but on the DLE, in Spanish).

sah:барабаан


бараан

бараан сон

бараан этэ


бараан

From Mongolian. Cognate to Old Uyghur [script needed] (bark), Khakas параан (paraan) (Sagay), etc. See also баар (baar).


баай

From Proto-Turkic *bāy (“rich, noble; many, numerous”). Cognate with Turkish bay.

inh

See synonyms at үр (ür).


оҕо

Uncertain; compare both Proto-Turkic *čĀka (“child; young animal”) and Proto-Mongolic *oki (“girl”).


хомусчут

From хомус (qomus, “khomus, Yakut national mouth harp”) + -чут (-cut, agentive suffix).


хомус

From Proto-Turkic *kopuŕ. Cognate with Tuvan хомус (xomus, “mouth harp”); Khakas хомыс (xomıs); Southern Altai комус (komus, “mouth harp”), комыс (komïs); Kazakh қобыз (qobyz, “a string instrument”) / قوبىز; Bashkir ҡумыҙ (qumıź); Tatar кубыз (qubız); etc.
Compare also Mongolian ховс (xovs), ховис (xovis).

cog

(music) khomus, the Yakut national mouth harp


боотур

From Proto-Turkic *bagatur (“hero”). Compare also Russian богаты́рь (bogatýrʹ, “bogatyr, hero”), Mongolian баатар (baatar), etc.

nc

(historical, literature) hero (also capitalised as a title)


улуус

uluus (romanization)
улуус (nominative singular)
улуустр (nominative plural)
улууст (partitive singular)
улуустрд (partitive plural)
улууһ (accusative definite singular)
улуустр (accusative definite plural)
улууск (dative lative locative singular)
улуустрг (dative lative locative plural)
улуустн (ablative singular)
улуустртн (ablative plural)
улууһунн (instrumental singular)
улуустрынн (instrumental plural)
улуустн (comitative singular)
улуустрдн (comitative plural)
улуустр (singular)
улуустрдр (plural)
улуустк (singular)
улуустрдк (plural)
улуустҕр (elative singular)
улуустрдҕр (elative plural)

From Common Turkic *uluš (“country; city”), per the etymology at Mongolian улс (uls, “state”).

«Хаҥалас улууһа» муниципальнай оройуон ― «Qañalas uluuha» munitsipalnay oroyuon ― (The) «Khangalas Ulus» municipal district

ulus (administrative division in Yakutia, originally for Yakut-dominated areas in the Russian Empire corresponding to a volost, now subdivision of the Republic of Sakha)


баттах

баттаҕа хара


баттах

баттаҕынан сылдьар


илим

From Proto-Turkic *yïlïm. Compare to Siberian Tatar йылым, Kazakh жылым (jylym), etc.


кумаар

Borrowed from Russian кома́ръ (komár, “mosquito”), from Old East Slavic комаръ (komarŭ), from Proto-Slavic *komãrъ.


төрөөбүт күн

head

төрөөбүт күн • (törööbüt kün)

sah-noun

төрөөбүт күн • (törööbüt kün)

Compare also Mongolian төрсөн өдөр (törsön ödör).

Төрөөбүт күҥҥүнэн!


уолугар

уол уол#Yakut

third-person singular possessed lative-locative of уол (uol, “boy; son”)


уолтан

From уол (uol, stem) + -ттан (-ttan, ablative suffix).

suf

уол уол#Yakut


уолгар

Compare Tuvan оолуңга (ooluñga), Kazakh ұлыңа (ūlyña), Turkish oğluna, etc.

уолуҥ уолуҥ#Yakut

dative/lative/locative of уолуҥ (uoluñ, “your boy; your son”, possessed by the second person singular)


түбүк

head

түбүк • (tübük)

From түбүй (tübüy) + -к (-k). From Proto-Turkic. Compare to Other turkic languages *tüme-, or *tüyme-.


хом

миэхэ хомнуу санаама

хом буол

resentment, offense (in the sense of "take offense")


орто

From Proto-Turkic *or- (“middle”). See the entries above for other Turkic cognates. Also related with Yakut ордуу (orduu).


сурт

сурда туруор


баа

From Proto-Turkic *bāg. Cognate to Khakas пағ (pağ), Northern Altai баг (bag), паг (pag), Shor пағ (paɣ), Chulym пағ (paɣ), Tuvan баг (bag), Tatar бау (baw), Bashkir бау (baw), Nogai бав (bav), Crimean Tatar bav,Azerbaijani bağ, Turkish bağ, etc. See also быа (bıa).

ол баа буолбат


муҥ

From Proto-Turkic *buŋ. Cognate to these reconstruction terms.

See synonyms at сор (sor).

See synonyms at кырыы (kırıı).

муҥ саатар

limit, boundary, (by extension) the fullest extent of something


ааспыт кэм

ааспыт кэм • (aaspıt kem)

sah-noun

ааспыт кэм • (aaspıt kem)

[ɑ̝ːs.pɨ̞t̺̚ kɛm]


билиҥҥи кэм

head

билиҥҥи кэм • (biliññi kem)

sah-noun

билиҥҥи кэм • (biliññi kem)


сирин

From Proto-Turkic *yẹlin (“udder”).
Cognate to Tatar җилен (cilen), Bashkir елен (yelen), Kazakh желін (jelın), Southern Altai јелин (ǰelin), Uzbek yelin, Azerbaijani yelin, Kyrgyz желин (jelin, “udder”), etc.


өрөспүүбүлүкэтэ

head

өрөспүүбүлүкэтэ • (öröspüübülükete)

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ ― Saqa Öröspüübülükete ― the Republic of Sakha (Yakutia)

өрөспүүбүлүкэ өрөспүүбүлүкэ#Yakut

third-person singular possessed nominative singular of өрөспүүбүлүкэ (öröspüübülüke, “republic”)


сулар

From Proto-Turkic *yular (“halter”). Cognate with Gagauz yular, Turkish yular, Tuvan чулар (çular), etc.


сымыыт

сымыыт • (sımııt)

sah-noun

сымыыт • (sımııt)

From *yumurt-, from Proto-Turkic *yumurtka. Compare Turkish yumurta.

куурусса сымыыта

сымыыт уоһаҕа

(anatomy) testis, testicle (of a human or other animal, compare Spanish huevo)


сыл

From Proto-Turkic *yïl, compare Turkish yıl. Doublet of дьыл (jıl).

Meronym: ый (ıy, “month”)


саҕа

head

саҕа • (sağa)

sah-noun

саҕа • (sağa)

From Proto-Turkic *yaka, compare Turkish yaka. Doublet of саха (saqa, “Sakha”).


сылгы

head

сылгы • (sılgı)

From Proto-Turkic *yïlkï (“age, grown-up animal”). Akin to Kazakh жылқы (jylqy), Kyrgyz жылкы (jılkı) (see the latter for more cognates).


күөмэй

head

күөмэй • (küömey)

sah-noun

күөмэй • (küömey)

From Mongolic *kögämäi (“throat”). Compare Buryat хөөмэй (xöömej), Kalmyk көөмә (köömä), Mongolian хөөмий (xöömii); also Tuvan хөөмей (xöömey), etc.


сиэл

From Proto-Turkic *jēl, compare Turkish yele.


атыыр

head

атыыр • (atıır)

sah-noun

атыыр • (atıır)

From *atgyr, from Proto-Turkic *adgïr. Compare Turkish aygır.


ооҕуй

head

ооҕуй • (ooğuy)

sah-noun

ооҕуй • (ooğuy)


ийэ

From Proto-Turkic *ana, *eńe, compare Turkish anne and Chuvash анне (anne), etc.


быа

From Proto-Turkic *bāg, compare Turkish bağ. Doublet of баай (baay).

оҕус мурун быата

literally, ox nose rope; i.e. one tied to the ring of an ox's nose

сис быата

cross-saddle belt; part of a horse's harness


бурдук

бурдук ото

бурдук w:sah:бурдук


быраас

head

быраас • (bıraas)

sah-noun

быраас • (bıraas)


быраат

head

быраат • (bıraat)

[bɨ̞.r̺ɑ̝ːt̺]

Borrowed from Russian брат m anim (brat, “brother”), from Old East Slavic братъ m (bratŭ, “brother”), from Proto-Slavic *bràtrъ m (“brother”), from Proto-Balto-Slavic *brā́ˀtē m (“brother”), from Proto-Indo-European *bʰréh₂tēr m (“brother”).


эмп

# From *em, either from Proto-Turkic *em,
# or from a Mongolic language, compare Mongolian эм (em).


баһаар

(1-2) Borrowed from Russian база́р (bazár).
: (3) Borrowed from Russian пожа́р (požár)


элиэ

From Mongolic, compare Mongolian элээ (elee).


дириҥ

head

дириҥ • (diriñ)

sah-noun

дириҥ • (diriñ)

From Proto-Turkic *teriŋ, compare Turkish derin.

depth (in the sense of "something deep"), depths


түһах

head

түһах • (tühaq)

sah-noun

түһах • (tühaq)

From *tüsa-. Maybe from *tüz-, from Proto-Turkic *tīŕ, *tǖŕ. Compare Turkish diz, Kyrgyz тизе (tize).


харчы

head

харчы • (qarcı)

sah-noun

харчы • (qarcı)


хаптаҕай

head

хаптаҕай • (qaptağay)

From *kamtala, compare Kyrgyz кантала (kantala).


хараҥа

хараҥа • (qaraña)

sah-noun

хараҥа • (qaraña)

From Proto-Turkic *kara (“dark, black”). Related with хара (qara, “black”). Compare to Bashkir ҡараңғы (qarañğı).


хатырык

head

хатырык • (qatırık)

sah-noun

хатырык • (qatırık)

Holonym: мас (mas, “tree”)

Holonym: балык (balık, “fish”)


хоту

Perhaps from *kosï < *kozï, from Proto-Turkic *kuŕ (“northern slope”). Cognate with Turkmen guzaý (“shaded side of a mountain”), Azerbaijani quzey (“north”). Compare also dated kuz (“shadowed, sunless”).


ыҥыыр

head

ыҥыыр • (ıñıır)

sah-noun

ыҥыыр • (ıñıır)


биэ

From Proto-Turkic *beye (mare).
Akin to Kyrgyz бээ (bee), Bashkir бейә (beyə).


кураанах

From кураан (kuraan, “dry, arid”), itself from куур (kuur, “to dry out”).


куйаас

From Proto-Turkic *kuńāĺ (“sunny place”). Akin to Chuvash хӗвел (hĕvel).

күнүскү куйаас


күргэ

head

күргэ • (kürge)

sah-noun

күргэ • (kürge)

From *köpürge, from Proto-Turkic *köprüg. Compare Turkish köprü, Kyrgyz көпүрө (köpürö), Chuvash кӗпер (kĕp̬er), and see also the discussion at Bashkir күпер (küper).


кыптыый

head

кыптыый • (kıptııy)

cog

Dolgan кыптый


кытыы

head

кытыы • (kıtıı)

sah-noun

кытыы • (kıtıı)

From Proto-Turkic *kïdïg, compare Turkish kıyı.

See synonyms at кырыы (kırıı).


ойуур

From a Mongolic language, compare Mongolian ой (oj).


сиринээҕи

head

сиринээҕи • (sirineeği)

си‧ри‧нээ‧ҕи

сирэ сирэ#Yakut

attributive locative of сирэ (sire, noun of 3rd-person singular possession)


туһах

From Common Turkic *tuzak, compare Turkish tuzak, Kyrgyz тузак (tuzak).


туөс

туөс • (tuös)

sah-noun

туөс • (tuös)

From Proto-Turkic *dȫĺ, compare Azerbaijani döş, Kyrgyz төш (töş).


тараах

From тараа (taraa, “to comb”). Akin to Turkish tarak.


саах

From Proto-Turkic *sïč- (“to defecate”). Compare Proto-Turkic *sïčgan (“mouse”).


бүтүү

head

бүтүү • (bütüü)

sah-noun

бүтүү • (bütüü)


студеммын

head

студеммын • (studemmın)

From студен- (studen-) + -бын (-bın, 1st-person singular predicative suffix).

suf

Мин студеммын.

I am a student (of a higher education institution; more formally).

Студеммын.

I am a student (of a higher education institution; less formally).

студент студент#Yakut

first-person singular predicative of студент (student, “student [of a higher education institution], undergraduate”)


уруу

From Proto-Turkic *urug (“seed; kin, relatives”).

inh

Үруу ырааҕа, уу чугаһа ордук.
Üruu ıraağa, uu cugaha orduk.
It is better when the relatives are far and the watering hole is near.
Proverb. Compare the Arab proverb, "What do fish and visitors have in common? After three days they start to stink."

(can be used collectively) relatives, kin


көрүү

head

көрүү • (körüü)

sah-noun

көрүү • (körüü)

киинэ көрүүтэ

сүөһүнү көрүү

süöhünü körüü

сүөһү көрүүтэ

süöhü körüüte

(of livestock) supervision, care, husbandry

мунньахха боппуруоһу көрүү

a discussion of the topic at the meeting


студеҥҥын

head

студеҥҥын • (studeññın)

From студен- (studen-, stem) + -гын (-gın, 2nd-person singular predicative suffix).
Compare also Tuvan студент сен (student sen), Kazakh студентсің (studentsıñ), etc.

suf

студент студент#Yakut

second-person singular predicative of студент (student, “student [of a higher education institution], undergraduate”)


министрдэр кабинеттара

head

министрдэр кабинеттара • (ministrder kabinettara)

Советскай Социалистическай Республикалар Союзтарын Министрдэр Кабинеттара
Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikalar Soyuztarın Ministrder Kabinettara
the Cabinet of Ministers of the Union of Soviet Socialist Republics (1990–1991)

(politics) a cabinet of ministers (committee, executive organ of government)

en-министрдэр_кабинеттара-sah-noun-3dJgXsPE


харба

From харын (qarın), from Proto-Turkic *kạrïn.


билэ

From early *bilē, from Proto-Turkic *bilek.


билэ

sah:Билэ (көмпүүтэр)

Borrowed from English file, or else from Russian файл (fajl). (The letter ф is used, but only in Russian loanwords.)

Holonym: ыйдарыы (ıydarıı, “directory”)


союзтааҕы

союзтааҕы • (soyuztaağı)

со‧юз‧таа‧ҕы

союз союз#Yakut

locative adjectival of союз (soyuz, “union”)


союзтара

союз союз#Yakut

nominative plural under third-person singular/plural possession of союз (soyuz, “union”)

Советскай Социалистическай Республикалар Союзтара

Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikalar Soyuztara

союз союз#Yakut

nominative singular under third-person plural possession of союз (soyuz, “union”)


көмүү

көмүү • (kömüü)

sah-noun

көмүү • (kömüü)

көмүү марша


сирэй

From a Mongolic source. Compare Mongolian царай (caraj, “face, countenance”).

cog

See synonyms at дьүһүн (jühün).

See synonyms at өрүт (örüt).


тэтэрээт

Borrowed from Russian тетрадь (tetradʹ).


кукурууза

Probably borrowed from Russian кукуруза (kukuruza) (see that entry for more).


дьэбин

head

дьэбин • (jebin)


кыайыы

кыайыы • (kıayıı)

sah-noun

кыайыы • (kıayıı)


үөрэнээччи

head

үөрэнээччи • (üöreneecci)

sah-noun

үөрэнээччи • (üöreneecci)


ыйытыы

head

ыйытыы • (ıyıtıı)

sah-noun

ыйытыы • (ıyıtıı)

From ыйыт (ıyıt, “to ask”) (see there for more).


соҕуруу

head

соҕуруу • (soğuruu)

sah-noun

соҕуруу • (soğuruu)


илин

From Proto-Turkic *il (“front side”). Cognate with Salar ili. Related to Turkish ileri and ilk.


кыһыл оҕо

head

кыһыл оҕо • (kıhıl oğo)

sah-noun

кыһыл оҕо • (kıhıl oğo)

кыһыл (kıhıl) + оҕо (oğo). Literally, “red [i.e. flushed] child”. Semantically, compare Japanese 赤ちゃん.


ньирэй оҕо

head

ньирэй оҕо • (nyirey oğo)

sah-noun

ньирэй оҕо • (nyirey oğo)


хоруолук

From Russian кролик (krolik) (itself borrowed from Polish królik) with the initial consonant cluster broken up according to Yakut phonological rules.

хоруолук тириитэ


уураах

уурааҕы иһитиннэр


билии олоҕо

head

билии олоҕо • (bilii oloğo)

sah-noun

билии олоҕо • (bilii oloğo)

билии (bilii, “knowledge”) + олоҕо (oloğo, “base”) (possessive form).


суол билиитэ

суол (suol, “road”) + билиитэ (biliite, “intersection”) (possessive form).


билии

(by extension) interception, intersection, crossroads


соҕуруулуу-арҕаа

head

соҕуруулуу-арҕаа • (soğuruuluu-arğaa)

sah-noun

соҕуруулуу-арҕаа • (soğuruuluu-arğaa)


эмиий

From Proto-Turkic *em-, compare Turkish meme, Kazakh ему (emu).

nipple (of a woman, or of any mammal), teat


ньургуһун

sah:ньургуһун


сокуоннас

Borrowed from Russian законность (zakonnostʹ).


суон оһоҕос

head

суон оһоҕос • (suon ohoğos)

sah-noun

суон оһоҕос • (suon ohoğos)


муҥур оһоҕос

head

муҥур оһоҕос • (muñur ohoğos)

sah-noun

муҥур оһоҕос • (muñur ohoğos)


оһоҕос

head

оһоҕос • (ohoğos)

sah-noun

оһоҕос • (ohoğos)

The оһоҕ- part (excepting the -ос ending), is a cognate of Uzbek ichak.


кэлин

See synonyms at арҕаа (arğaa).


тыын

head

тыын • (tıın)

sah-noun

тыын • (tıın)

From Proto-Turkic *tï̄n (“spirit, breath”). Cognate with Tuvan тынар (tınar, “to breathe”).

See synonyms at кут (kut).


сиик

Compare Turkish çiy (“dew”) (see the Azerbaijani entry above the Turkish one for more) and Turkmen çyg (“moisture”). Other Turkic languages tend to use a term derived from Persian نم (“moisture, humidity, dew”).

sah:Сиик (айылҕа көстүүтэ)


сиик

sah:Сиик (айылҕа көстүүтэ)


оҕоһут

head

оҕоһут • (oğohut)

sah-noun

оҕоһут • (oğohut)

From оҕо (oğo, “child”) + -һут (-hut, agentive suffix). See also оҕолоо (oğoloo, “to nurse, babysit”).


атыыр таба

head

атыыр таба • (atıır taba)

sah-noun

атыыр таба • (atıır taba)


дьиэ табата

head

дьиэ табата • (jie tabata)

sah-noun

дьиэ табата • (jie tabata)

дьиэ (jie, “house”) + табата (tabata, “deer”) (possessive form).


таба тириитэ

таба (taba) + тириитэ (tiriite, “skin, hide”) (possessive form).


кыыл таба

head

кыыл таба • (kııl taba)

sah-noun

кыыл таба • (kııl taba)


мүөттээх ыҥырыа

head

мүөттээх ыҥырыа • (müötteeq ıñırıa)

sah-noun

мүөттээх ыҥырыа • (müötteeq ıñırıa)


ыҥырыа

head

ыҥырыа • (ıñırıa)

sah-noun

ыҥырыа • (ıñırıa)


саҥа

head

саҥа • (saña)

From Proto-Turkic. Compare to Dolgan һаӈа (haŋa), etc. Cognate of Turkish yankı, Uzbek yangramoq, Kumyk янгыртмакъ (yañırtmaq).

See synonyms at дойҕох (doyğoq).


күнүс

күнүс • (künüs)

From earlier *künnüs < *kündüs, ultimately from Proto-Turkic *küntüŕ (“daytime”). Related with күн (kün, “day”).


таптааччы

таптааччы • (taptaaccı)

sah-noun

таптааччы • (taptaaccı)


киҥ

Куттаныы киҥҥэ тириэрдиэҕэ.

Киҥ өскө тириэрдиэҕэ.


киҥ-хаан

киҥ (kiñ, “anger”) + хаан (qaan, “blood”).


куттаныы

head

куттаныы • (kuttanıı)

sah-noun

куттаныы • (kuttanıı)

Куттаныы киҥҥэ тириэрдиэҕэ.


эрэйдэнии

From эрэйдэн (ereyden, “to suffer”) + -ии (-ii).

suf

Өс эрэйдэниигэ тириэрдиэҕэ.


ууруу

From уур (uur, “to place, to put, to decree”).

act of laying, hence laying, masonry, bricklaying


арахсыы

head

арахсыы • (araqsıı)

sah-noun

арахсыы • (araqsıı)

From араҕыс (arağıs, “to separate, to part ways”).


дьайыы

head

дьайыы • (jayıı)

sah-noun

дьайыы • (jayıı)

From дьай (jay, “to affect, to influence”).


хайдыы

head

хайдыы • (qaydıı)

sah-noun

хайдыы • (qaydıı)

From хайын (qayın) + -ыы (-ıı), from хайа (qaya) or хайыт (qayıt) < хай (qay) + -а (-a), from Proto-Turkic *kay-.


хобордоох

Borrowed from Russian сковорода (skovoroda).


синньигэс оһоҕос

head

синньигэс оһоҕос • (sinnyiges ohoğos)

sah-noun

синньигэс оһоҕос • (sinnyiges ohoğos)


хаһыат

head

хаһыат • (qahıat)

sah-noun

хаһыат • (qahıat)


собо

From Proto-Turkic *yaba. Compare to Bashkir йыуа (yıwa), Khakas чама (çama), other cognates, etc.


утурук

Inherited from Proto-Turkic *osguruk. Compare Turkish osuruk (“fart”).

сыттаах утурук(тар) ― sıttaaq uturuk(tar) ― smelly fart(s)

утуруктары күлэллэр оҕолор

утуруктар иһин үгэ-дойҕохтор


төбө

head

төбө • (töbö)

sah-noun

төбө • (töbö)

From Proto-Turkic *tepe. Cognate to Turkish tepe, etc.

мас төбөтө


кэм

Borrowing from Mongolian. Cognate of New Uyghur كەم.

кэм w:sah:кэм


илдьит

head

илдьит • (iljit)

sah-noun

илдьит • (iljit)

From ил (il, “peace”) + -дьит (-jit, agentive suffix).


куттал

From куттаа (kuttaa, “to frighten, to scare”).


күөрт

head

күөрт • (küört)

sah-noun

күөрт • (küört)

From Proto-Turkic *kȫrük (“bellows”). See Azerbaijani körük, Bashkir күрек (kürek) for more cognates.


сах

From Proto-Turkic *čiāk (“time; precisely, exactly”) — see Kazakh шақ (şaq, “time”), Kyrgyz чак (cak), for more cognates — making this word a false cognate with Russian час (čas, “time, hour”), itself the source of Yakut чаас (caas, “hour”).

inh

See synonyms at кэм (kem).

бу сахха

хайа сахтан?

күөх сах


тирэх

From тирээ (tiree, “to prop up, to support”).


өйөбүл

head

өйөбүл • (öyöbül)

sah-noun

өйөбүл • (öyöbül)

See also өйөө (öyöö, “to prop up, to support”).


туһа

From Mongolic or Proto-Turkic. Compare to other turkic *tusa or *tuzu or *tuza.

See synonyms at өйөбүл (öyöbül).


луук

From Russian лук (luk, “onion”), possibly related with English leek. (The etymology at лук (luk) asserts that the Russian word is indeed borrowed from a Germanic source, while the entry for "leek" at Etymonline demurs, and merely states that they may be related.)


хахай

Other Turkic languages, as well as Mongolian and Manchu, use a term related with Turkish aslan.


баабыр

head

баабыр • (baabır)

sah-noun

баабыр • (baabır)

Perhaps compare Mongolian бар (bar), itself of unclear etymology.


түүл

head

түүл • (tüül)

sah-noun

түүл • (tüül)

From Proto-Turkic *tǖĺ (“dream”). See also түүн (tüün, “night”).


имик-симик

имик (imik) + симик (simik, “pale, dim”).


эр санаа

courage, bravery (literally "man[ly] thought")


өй-санаа

өй (öy, “mind”) + санаа (sanaa, “thought”).

өйгүн санааҕыи бул

to concentrate, to collect [literally, to find] one's thoughts

өйө-санаата өһүлүннэ


тыймыыт

head

тыймыыт • (tıymııt)

sah-noun

тыймыыт • (tıymııt)


үөн

Although larvae are not worms, perhaps compare Japanese 虫 (“insect, worm, creepy-crawly”).

m+

үөнү булбут соххор туруйаҕа дылы
üönü bulbut soqqor turuyağa dılı
like a crooked crane that found a worm
(proverb — refers to someone who has come upon good fortune, but then shuns those who helped them along the way)


үөн-көйүүр

head

үөн-көйүүр • (üön-köyüür)

sah-noun

үөн-көйүүр • (üön-köyüür)

үөн (üön, “worm”) + көйүүр (köyüür, “moth”).

sah:үөн-көйүүр


көйүүр

head

көйүүр • (köyüür)

sah-noun

көйүүр • (köyüür)

moth, especially the clothes moth (Tineidae)


эриэн үөн

head

эриэн үөн • (erien üön)

sah-noun

эриэн үөн • (erien üön)

There are various mottled snakes in Siberia that could have triggered this association. For a similar semantic development (of reusing animal names to refer to very different animals) see also the various English animals prefixed with sea (sea horse, sea cow, etc.).
As a side note, compare the "speckled band" in the Sherlock Holmes tale The Adventure of the Speckled Band (Arthur Conan Doyle, 1892).

sah:эриэн үөннэр


көтөр-сүүрэр

head

көтөр-сүүрэр • (kötör-süürer)

sah-noun

көтөр-сүүрэр • (kötör-süürer)

көтөр (kötör, “bird”) + сүүр (süür, “to run”).


кэлии-барыы

head

кэлии-барыы • (kelii-barıı)

sah-noun

кэлии-барыы • (kelii-barıı)

кэлии (kelii, “arrival”) + барыы (barıı, “departure”).


баҕана

head

баҕана • (bağana)

sah-noun

баҕана • (bağana)

See the discussion at Bashkir бағана (bağana).

дьиэ баҕаналара


харамай

From хара (qara) + май (may), from Proto-Turkic *kar-. Compare to Buryat [script needed] (gar), Mongolian [script needed] (gar), etc.

харамайдар олохторо


хоруй тыл

head

хоруй тыл • (qoruy tıl)

sah-noun

хоруй тыл • (qoruy tıl)


сиэстэрэ

Borrowed from Russian сестра (sestra, “sister”).


мэҥ

From Proto-Turkic *beŋ (“mole”). See Southern Altai меҥ (meŋ, “mole”), Kyrgyz мең (meŋ), Turkish ben, for more cognates.


хоруй

Compare Tuvan харыы (xarıı), Karaim karuv, itself cognate with Mongolian хариу (xariu).


мэҥэ

head

мэҥэ • (meñe)

See the discussion at Bashkir мәңге (məñge, “eternal”), Kazakh мәңгі (mäñgı).


дьаабылака

дьаабылака • (jaabılaka)

sah-noun

дьаабылака • (jaabılaka)

Same as яблоко (yabloko), but formed by breaking up the consonant cluster.

sah:Дьаабылыка


тыллыы

head

тыллыы • (tıllıı)

sah-noun

тыллыы • (tıllıı)

слива тыллыытын күнэ

plum blossom festival (Japan, February 25)


уус тыл

head

уус тыл • (uus tıl)

sah-noun

уус тыл • (uus tıl)


дьоҕур

head

дьоҕур • (joğur)

sah-noun

дьоҕур • (joğur)

(artistic or other ability) ability, gift, knack, skill, talent


атаака

Borrowed from Russian атака (ataka, “attack”).


көмүскээһин

head

көмүскээһин • (kömüskeehin)

sah-noun

көмүскээһин • (kömüskeehin)

From көмүскээ (kömüskee, “to defend, to protect”).


тумуу

From Common Turkic *tumagu (“common cold”), from Proto-Turkic *tum (“cold”). See Bashkir тымау (tımaw) for more cognates.


көмүскээччи

head

көмүскээччи • (kömüskeecci)


уус

Starostin lists this word as being from Proto-Turkic *ūŕ (“master, craftsman”), cognate with Turkish uz. See also the etymology listed at Mongolian ур (ur).


буугунай

(card games) diamonds (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♦)

sah:буугунай


оноҕос

оноҕос • (onoğos)

sah-noun

оноҕос • (onoğos)

From Proto-Turkic *sok- (“to heat”) Compare ох (oq, “arrow”), as well as Dolgan оногос (“bow”).


ырба

head

ырба • (ırba)

sah-noun

ырба • (ırba)

From ыыр (ıır) + ба (ba), from Proto-Turkic *yïr-.


эбиэн

See Kyrgyz жебе (jebe, “arrow”) for possible cognates.

Yakut Wikipedia — Эбиэн

Yakut Wikipedia — Эбиэн (хаарты)

(card games) spades (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♠)


чиэрбэ

sah:Чиэрбэ (харамай)

балык чиэрбэҕэ хабар


чиэрбэ

sah:Чиэрбэ (хаарты мааһа)

(card games) hearts (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♥)


туора

(card games) clubs (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♣)


бүтэй дорҕоон

head

бүтэй дорҕоон • (bütey dorğoon)

sah-noun

бүтэй дорҕоон • (bütey dorğoon)


аһаҕас дорҕоон

head

аһаҕас дорҕоон • (ahağas dorğoon)

sah-noun

аһаҕас дорҕоон • (ahağas dorğoon)


дьол

head

дьол • (jol)

sah-noun

дьол • (jol)

Perhaps compare Mongolian аз жаргал (az žargal, “happiness”), or Mongolian дөлгөөн (dölgöön, “quiet, peaceful”).


алгыс

head

алгыс • (algıs)

sah-noun

алгыс • (algıs)

From Proto-Turkic *ạlkï- (“to praise, bless”). Cognate with Turkish alkış (“applause”).


буурҕа

head

буурҕа • (buurğa)

sah-noun

буурҕа • (buurğa)


борокуот

Borrowed from Russian пароход (paroxod).

(nautical) steamship (steamboat, steamer)


аҥар

head

аҥар • (añar)

sah-noun

аҥар • (añar)


мээчик

From Russian. See Also мээрчих (meerciq), мээччик (meeccik).

футбол мээчигэ

(US) soccer ball, (rest of the world) football

волейбол мээчигэ ― voleybol meecige ― volleyball


баанньык

head

баанньык • (baannyık)

sah-noun

баанньык • (baannyık)


суумка

Borrowed from Russian сумка (sumka, “bag”).


мыыла

head

мыыла • (mııla)

sah-noun

мыыла • (mııla)

Borrowed from Russian мыла (myla), itself the plural of мыло (mylo).


баттал

From баттаа (battaa, “to press, to oppress, to pursue”).

батталы утары охсуһуу


баттааһын

head

баттааһын • (battaahın)

sah-noun

баттааһын • (battaahın)

атмосфера баттааһына

atmospheric pressure
atmospheric pressure

сымыыт баттааһына


үҥүү

head

үҥүү • (üñüü)

sah-noun

үҥүү • (üñüü)

From Proto-Turkic *süŋgü (“spear”). See Bashkir һөңгө (höñgö), Kazakh сүңгі (süñgı), for more cognates.


үҥүү

head

үҥүү • (üñüü)

sah-noun

үҥүү • (üñüü)

From үҥк (üñk, “to pray, worship, bow, complain”).

Таҥараҕа үҥүү

Tañarağa üñüü

суукка үҥүү


охсуһуу

oqsuhuu (romanization)
охсуһуу (nominative singular)
охсуһуулар (nominative plural)
охсуһуута (partitive singular)
охсуһууларда (partitive plural)
охсуһууны (accusative definite singular)
охсуһуулары (accusative definite plural)
охсуһууҕа (dative lative locative singular)
охсуһууларгы (dative lative locative plural)
охсуһууттан (ablative singular)
охсуһуулартын (ablative plural)
охсуһуунан (instrumental singular)
охсуһууларанын (instrumental plural)
охсуһуулыын (comitative singular)
охсуһуулардыын (comitative plural)
охсуһуулары (singular)
охсуһуулардары (plural)
охсуһуулык (singular)
охсуһуулардык (plural)
охсуһуутааҕар (elative singular)
охсуһуулардааҕар (elative plural)

From охсус (oqsus, “to fight”) + -уу (-uu), then from Proto-Turkic *sok- (“to heat, to beat”).


оҕонньор

head

оҕонньор • (oğonnyor)

sah-noun

оҕонньор • (oğonnyor)


көҥүллээһин

head

көҥүллээһин • (köñülleehin)

sah-noun

көҥүллээһин • (köñülleehin)

From көҥүллээ (köñüllee, “to allow, to liberate”).


бырастыы гыныы

head

бырастыы гыныы • (bırastıı gınıı)

sah-noun

бырастыы гыныы • (bırastıı gınıı)

From бырастыы гын (bırastıı gın, “to forgive”).


эмээхсин

From Mongolic. Compare to Northern Altai эмеген (emegen), etc.


бырастыы

head

бырастыы • (bırastıı)

Borrowed from Russian прощать (proščatʹ).


үтэһэ

head

үтэһэ • (ütehe)

sah-noun

үтэһэ • (ütehe)


кулуттааһын

head

кулуттааһын • (kuluttaahın)

sah-noun

кулуттааһын • (kuluttaahın)

As if from *кулуттаа (see below) + -һын (suffix for abstract nouns). Ultimately from кулут (kulut, “slave”).


таҥас-сап

From таҥас (tañas, “clothes, clothing”) + сап (sap, “thread”).


таҥас

head

таҥас • (tañas)

sah-noun

таҥас • (tañas)

Compare Bashkir туҡыма (tuqıma, “cloth”) and Proto-Turkic *tōn (“clothing”).


үтүө

head

үтүө • (ütüö)

sah-noun

үтүө • (ütüö)

From Proto-Turkic *edgü. Compare to Turkish iyi.


утуйар хос

From утуй (utuy, “to sleep”) + хос (qos, “room”). Hence, "sleeping-room".


үүн

From Proto-Turkic *yügen (“bridle”). See Bashkir йүгән (yügən) for more cognates.


тууһааһын

head

тууһааһын • (tuuhaahın)


куолакал

Borrowed from Russian колокол (kolokol). Probably cognate with Yakut көлүөс (kölüös, “bell-bottoms”).