үөрэтээччи

head

үөрэтээччи • (üöreteecci)

sah-noun

үөрэтээччи • (üöreteecci)

Equivalent to үөрэтии (üöretii, “teaching”) + -чи (-ci). Cognate with Tuvan өөредикчи (ööredikçi), Kazakh үйретуші (üiretuşı), etc.

suffix

учуутал учуутал#Yakut


учуутал

Borrowed from Russian учи́тель (učítelʹ).


үөрэтии

head

үөрэтии • (üöretii)

Morphologically үөрэт (üöret) + -ии (-ii).

үөрэт үөрэт#Yakut

gerund of үөрэт (üöret, “to teach”): teaching


үөрэтии

үөрэтии • (üöretii)

sah-noun

үөрэтии • (üöretii)


үөрэт

head

үөрэт • (üöret)

sah-verb

үөрэт • (üöret)

From Proto-Turkic *ögret- (“to familiarize; teach”). Cognate with Tuvan өөрет- (ööret-), Kyrgyz үйрөтүү (üyrötüü), Kazakh үйрет- (üiret-), Bashkir өйрәт- (öyrət-), Turkish öğret-, etc.

cog

Kyrgyz үйрөтүү (üyrötüü)


-ыы

Cognate with Tuvan -ык (-ık), Kazakh -у (-u), etc.


-ии

Cognate with Tuvan -ик (-ik), Kazakh -у (-u), etc.


бирибиэт

Borrowed from Russian привѣ́тъ (privě́t, modern orthography приве́т).

bor

modern orthography <i class="Cyrl mention" lang="ru">приве́т</i>


балалайкаһыт

head

балалайкаһыт • (balalaykahıt)

sah-noun

балалайкаһыт • (balalaykahıt)

From балалайка (balalayka, “balalaika”) + -һыт (-hıt).


маладьыас

head

маладьыас • (malajıas)

Borrowed from Russian молоде́цъ (molodéc, post-reform orthography молоде́ц).

bor

post-reform orthography <i class="Cyrl mention" lang="ru">молоде́ц</i>


гитараһыт

head

гитараһыт • (gitarahıt)

sah-noun

гитараһыт • (gitarahıt)

From гитара (gitara, “guitar”) + -һыт (-hıt, denominal agentive suffix).


дьууһуна

head

дьууһуна • (juuhuna)

sah-noun

дьууһуна • (juuhuna)

Borrowed from Russian дю́жина (djúžina).


дорообо

Borrowed from Russian здоро́во (zdoróvo, interjection).


бүгүҥҥү

head

бүгүҥҥү • (bügüññü)

sah-adj

бүгүҥҥү • (bügüññü)

From Proto-Turkic [Term?]; equivalent to бүгүн (bügün, “today”, predicative) + -ҥү (-ñü, attributive suffix). Cognate with Tuvan бөгүнгү (bögüngü), Kazakh бүгінгі (bügıñı), Azerbaijani bugünkü, Turkish bugünkü, etc.

cog

Kazakh бүгінгі (bügıñı)

бүгүҥҥү күн


бүгүн

head

бүгүн • (bügün)

sah-noun

бүгүн • (bügün)

From Proto-Turkic *bu-gün meaning "this day". Cognate with Tuvan бөгүн (bögün), Kazakh бүгін (bügın), Azerbaijani bugün, Turkish bugün, etc.
Compare the etymology of English today and Japanese 今日, also meaning "this day". Also compare Yakut бөлүүн (bölüün, “last night”).


бүгүн

head

бүгүн • (bügün)


сарсыҥҥы

сарсыҥҥы • (sarsıññı)

sah-adj

сарсыҥҥы • (sarsıññı)

From Proto-Turkic [Term?]; equivalent to сарсын (sarsın, “tomorrow”) + -ҥы (-ñı, attributive suffix). Cognate with Dolgan һарсыӈӈы (harsıŋŋı, “tomorrow’s”), Turkish yarınki (“tomorrow’s”), etc.


бии

From Proto-Turkic *biy- (“sharo edge, knife”).


убай

From Proto-Turkic *apa. Compare to Northern Altai абагай (abagay), Mongolian [script needed] (abagai), Kyrgyz апай (apay), etc.


бэнидиэнньик

Borrowed from Russian понедѣ́льникъ (ponedě́lʹnik, “Monday”), from Old East Slavic понедѣльникъ (ponedělĭnikŭ, “Monday”), from Proto-Slavic *ponedělьnikъ (“Monday”).

bor

понеде́льник

понедѣ́льникъ

der

понедѣльникъ


бээтинсэ

Borrowed from Russian пя́тница (pjátnica).


оптуорунньук

Borrowed from Russian вто́рникъ (vtórnik, “Tuesday”), from Old East Slavic въторьникъ (vŭtorĭnikŭ), from Proto-Slavic *vъtorьnikъ (“Tuesday”).


чэппиэр

Borrowed from Russian четве́ргъ (četvérg, “Thursday”), from Old East Slavic четвьртъкъ (četvĭrtŭkŭ, “Thursday”), from Proto-Slavic *četvьrtъkъ (“Thursday”).


сэрэдэ

Borrowed from Russian срѣда́ f inan (srědá, “Wednesday”), from Old Church Slavonic срѣда f (srěda, “middle; Wednesday”), from Proto-Slavic *serdà f (“middle; Wednesday”).


татаар

татаар киһи

татаар дьахтара

татаар тыла


кымыс

head

кымыс • (kımıs)

sah-noun

кымыс • (kımıs)

Compare to the Southern Altai entry above.


сокуоннай

Borrowed from Russian зако́нный (zakónnyj).


Дьокуускай

head

Дьокуускай • (Jokuuskay)

Дьо‧куу‧скай

Borrowed from Middle Russian Ꙗ҆́кꙋцкои҆ m (Ja҆́kuckoi҆), ellipsis of Ꙗ҆́кꙋцкои҆ острогъ (Ja҆́kuckoi҆ ostrog, “Yakutsk Fort”), see Russian якут (jakut) for further etymology.
For similar cases of town names derived from Russian adjectives, cf. Finnish Petroskoi (“Petrozavodsk”), Finnish Seuloskoi (“Vsevolozhsk”), Estonian Paldiski.

bor+

Дьокуускай куората

the City of Yakutsk (municipal district consisting of Yakutsk and its neighbouring villages)

Yakutsk (the capital city of Yakutia, Russia)

Туймаада

river valley on the left bank of the Lena River, where the city is located


Туймаада

→ Russian: Туйма́ада (Tujmáada)

Туймаада хочото

A river valley on the left bank of the Lena (Yakutia, Russia), where the city of Yakutsk is located

sah:Туймаада


ииктээ

From Proto-Turkic *sīk-le- (“to urinate”); equivalent to иик (iik, “urine”) + -тээ (-tee, denominal verb suffix).


суон

From Proto-Turkic *yogan. Cognate with Dolgan һуон (huon); Tuvan чоон (çoon), Kazakh жуан (juan), Turkish yoğun, etc.


муусука

Borrowed from Russian му́зыка (múzyka), from Latin mūsica, from Ancient Greek μουσῐκή (mousikḗ).


кытат

head

кытат • (kıtat)

sah-noun

кытат • (kıtat)

kıtat (romanization)
Allaikha (romanization)
Upper Kolyma (romanization)
Middle Kolyma (romanization)
Lower Kolyma (romanization)
Sakkyryr (romanization)
Viliui (romanization)
Upper Yana (romanization)
Kolyma (Middle)
Sakkyryr (Middle)
Viliui (Middle)

Probably related to Mongolic ᠬᠢᠲᠠᠳ (kitad, “China”, plural; Mongolian хятад (xjatad), Buryat хитад (xitad), Kalmyk китд (kitd)). See also Tuvan кыдат (kıdat), Khakas хыдат (xıdat), Southern Altai кыдат (kïdat).

кытат кыыла

кытат чуора

(geography) warm land in the south where birds migrate to for winter

Allaikhovsky District
Eveno-Bytantaysky National District
Nizhnekolymsky District
Srednekolymsky District
Verkhnekolymsky District
Verkhoyansky District
Vilyuysky District


Российскай Федерация

head

Российскай Федерация

Российскай Федерация • (Rossiyskay Federatsiya) (abbreviation РФ)

Rossiyskay Federatsiya (romanization)
РФ (abbreviation)

From Russian Росси́йская Федера́ция (Rossíjskaja Federácija).

der

Росси́йская Федера́ция

en-Российскай_Федерация-sah-name-RYVWiAEb


маҕаһыын

head

маҕаһыын • (mağahıın)

sah-noun

маҕаһыын • (mağahıın)

Borrowed from Russian магази́нъ (magazín).


субуота

Borrowed from Russian суббо́та (subbóta).


баскыһыанньа

head

баскыһыанньа • (baskıhıannya)

sah-noun

баскыһыанньа • (baskıhıannya)

Borrowed from Russian воскресе́нье (voskresénʹje).

bor

воскресе́нье


нэдиэлэ

Borrowed from Russian недѣ́ля f (nedě́lja, “a week; Sunday”), from Old East Slavic недѣлꙗ f (nedělja, “Sunday”), from Proto-Slavic *neděľa f (“Sunday”).

der

Holonym: ый (ıy, “month”)

Meronyms: күн (kün, “day”), хонук (qonuk, “day”)


оҥ

See synonyms at таһаар (tahaar).

суор суорун хараҕын оҥмот
suor suorun qarağın oñmot
a raven will not peck out another's eye
(honor among thieves)

(transitive) to extract by force (tear out, gouge out, etc.)


маҥнай

head

маҥнай • (mañnay)

From a Mongolic language, compare Buryat манлай (manlaj, “forehead; leading”), магнай (magnaj, “forehead”); Mongolian манлай (manlaj, “leading”), магнай (magnaj, “forehead”); Kalmyk маңна (mañna, “forehead”).


коронавирус

Borrowed from Russian коронави́рус (koronavírus), from English coronavirus.

bor

коронави́рус


ини

баран көрүөх бэйэм ини

(with the -ан form of a word) have to, must


субай

Uncertain. See Azerbaijani subay for more.


санат

Causative of санаа (sanaa, “think”) (compare English remind).

(transitive) to remind (cause to remember)

(transitive) to remind (of), to recall, to resemble


таныы

head

таныы • (tanıı)

sah-noun

таныы • (tanıı)


араҕас

head

араҕас • (arağas)

From Proto-Turkic *siarïg. Cognate with Uyghur سېرىق (sëriq), Uzbek sariq, and Shor сарыг.

sah:Араҕас өҥ


бүттүүн

бүттүүн • (büttüün)

From Proto-Turkic *bütün (“all, while, entire”), derived from Proto-Turkic *büt- (“to end, finish”), itself the source of бүт (büt, “to end, to finish”). See Bashkir бөтөн (bötön), Turkish bütün, for more cognates.

inh

бары бүттүүн бардылар


мун

See synonyms at сүт (süt).


хонук

From хон (qon) + ук (uk). Proto-Turkic *kon-. Compare to Tuvan хонук (xonuk), Northern Altai конок (konok), Khakas хоных (xonıx), etc.

Holonym: нэдиэлэ (nediele, “week”)

Meronym: чаас (caas, “hour”)

биэс хонук ааста

нэдиэлэ хонуга

(time) day (calendar day, 24-hour period)

хонук дьиэ

хонук ас


бул

From Proto-Turkic *bul-, compare Turkish bulmak.


босхо

Dolgan: боско


эп

From Proto-Turkic *sep-. Compare to Other turkic Kumyk сеп (sep), etc.

иккигэ үһү эптэххэ биэс буолар

(transitive) (general, arithmetic) to add


бүтүн

head

бүтүн • (bütün)

бүтүн киһи буолбут
bütün kihi buolbut
s/he became a whole person
idiom for "[the child] grew up"


көр

From Proto-Turkic *kör- (“to see”). See Bashkir күреү (kürew) for the reference, as well as a lengthy list of cognates.


көр

көргө

көр оҥоһун


анаа

маны өлөрүгэр анаабыта


үгүс

үгүс • (ügüs)


өйүүн

өйүүн • (öyüün)

From Proto-Turkic *öy (“time, age”). (?)


түү

From Proto-Turkic *tǖk. Compare to Turkish tüy.


муос

From Proto-Turkic *büjŋüŕ, compare Turkish boynuz and Crimean Tatar müyüz.

муос муоска, тиис тиискэ, туйах туйахха

an eye for an eye (literally, “horn by horn, tooth by tooth, hoof by hoof”)


ытыр

ытыр • (ıtır)

sah-verb

ытыр • (ıtır)

From Proto-Turkic *ïsïr- (“to bite”), compare Turkish ısırmak.

ыт ытырар


утуй

From Proto-Turkic *ūdï- (“to sleep”), ultimately from Proto-Turkic *ū (“sleep”). Compare Dolgan уу, Turkish uyumak.


быар

head

быар • (bıar)

From *bağïr, from Proto-Turkic *biagïr. Compare Turkmen bagyr, and see Bashkir бауыр (bawır) for more cognates.


кутурук

From Proto-Turkic *kudruk, compare Turkish kuyruk, Kyrgyz куйрук (kuyruk).


биэр

From Proto-Turkic *bēr-. Cognate with Kyrgyz берүү (berüü) and Turkish vermek.


диэ

From Proto-Turkic *tē- (“to say, call”). Compare Turkish demek.

See synonyms at итэҕэй (iteğey).

(expressing an opinion, hence) to think, to believe

expressing an opinion; hence; expressing an opinion; hence


кэл

From Proto-Turkic *kẹl-, compare Turkish gelmek, Ottoman Turkish گلمك (gelmek), Old Turkic 𐰚𐰠 (kel-), Karakhanid کَلْماكْ (kelmēk).


уһун

From *usun < *uzun, from Proto-Turkic *uŕïn. Compare Turkish uzun, and see Southern Altai узун (uzun) for more cognates.


уһун

From Proto-Turkic *jüŕ-. Compare to Other turkic, Turkish yüzmek, Southern Altai јӱс- (ǰüs-), etc.

болуотунан уһун

борокуотунан уһун

(with inst.) (nautical) to sail (on something)


иһит

Compare with Old Turkic 𐱁𐱅 (eşit-, “to hear, listen”), Azerbaijani eşitmək (“to hear”), Bashkir ишетеү (işetew, “to hear”), Chuvash илтме (iltme, “to hear”), Kazakh есту (estu, “to hear”), Khakas истерге (isterge, “to hear”), Turkmen eşitmek (“to hear”), Uzbek eshitmoq (“to hear”), etc.


иһит

таас иһит ― taas ihit ― glassware

туой иһит

(colloquial) bottle (as a measure of volume)


олор

From Proto-Turkic *ol-tur- (“to sit”). Compare Turkish oturmak, Kyrgyz отуруу (oturuu).

сыарҕаҕа олор

кинилэр куоракка олороллор

See synonyms at төрөө (töröö).


тиэрэ

See synonyms at сымыйа (sımıya).


толору

From толор (tolor), ultimately from Proto-Turkic *tōl- (“to be full; to get filled”). Compare Turkish dolu.


төгүрүк

head

төгүрүк • (tögürük)

See Bashkir түңәрәк (tüñərək) and Kyrgyz тегерек (tegerek).

төгүрүк суукка

whole, entire (referring to something cyclic, like time)


итии

From Proto-Turkic *ïsïg/isig (“hot”). See Southern Altai изӱ (izü) for a list of cognates.


итии

See synonyms at куйаас (kuyaas).


буор

From Proto-Turkic *bōr (“earth; chalk”).

буор сирэй ― buor sirey ― shameless (literally "earthen face")

буор w:sah:буор

буор маҥалай

See synonyms at быыл (bııl).

манна буору көтүтүмэ

буор босхо

буор иһээччи

киһи буора


уот

From Proto-Turkic *ōt. Doublet of отун (otun, “to build a fire”).


уот

Causative of уой (uoy, “to gain weight”).


тымныы

head

тымныы • (tımnıı)


тымныы

тымныы • (tımnıı)


бүтэй

бүтэй • (bütey)


бүтэй

бүтэй • (bütey)

sah-noun

бүтэй • (bütey)


бүтэй

head

бүтэй • (bütey)


куччугуй

From Proto-Turkic *kičüg. Also compare Yakut куйа (kuya).

See synonyms at кыра (kıra).


ДЬ

ДЬ • (D) (sentence case Дь, lower case дь)

D (romanization)
Дь (sentence-case)
дь (lowercase)

The seventh letter of the Sakhan (Yakutian) alphabet.


Дь

J (romanization)
ДЬ (uppercase)
дь (lowercase)


аччыктааһын

аччыктааһын • (accıktaahın) (uncountable)

From аччыктаа (accıktaa, “to hunger, to starve”).


аччык

аччык • (accık)

sah-adj

аччык • (accık)


аччык

head

аччык • (accık)

sah-noun

аччык • (accık)


дь

дьэ дьэ#Yakut

Cyrillic script
Appendix:Cyrillic script#English

The seventh letter of the Yakut alphabet, called дьэ (je), and written in the Cyrillic script.


таас

From Proto-Turkic *tiāĺ, compare Turkish taş, Kyrgyz таш (taş), Chuvash чул (čul).


чугас

From *čak- < *yak-, from Proto-Turkic *yak-. Cognate with Tuvan чоок (çook), Southern Altai јуук (ǰuuk), Kazakh жақын (jaqyn), Kyrgyz жакын (jakın), Kumyk ювукъ (yuwuq), Turkish yakın.

чугас ыал

чугас уруу


салт

From Proto-Turkic. Other turkic *yaltï- ,*yalqï- *ǰaltï, *ǰalkï.

оҕо оонньууруттан

биир аһы аһыыртан салтым

куруутун биири хатылыырыт-тан хайдах салгыбатый?

how can he not get tired of always repeating the same thing?

kuruutun biiri qatılıırıt-tan qaydaq salgıbatıy?

(intransitive) (with abl.) to be bored of, fed up (with), tired (of)


НЬ

head

НЬ • (NY) (lower case нь, sentence case Нь)

NY (romanization)
нь (lowercase)
Нь (sentence-case)

The nineteenth letter of the Sakhan (Yakutian) alphabet.


Нь

Ny (romanization)
нь (lowercase)
НЬ (uppercase)


barь dojdular proletarijdara, qolbohuꞑ

barь dojdular proletarijdara, qolbohuꞑ • (bar dojdular proletarijdara, qolbohuꞑ)

bar dojdular proletarijdara (romanization)
qolbohuꞑ (romanization)

workers of the world, unite
workers of the world, unite

workers of the world, unite! (1929—1939 Latin spelling)


barɯ a:n dɔjdu ylehit:ere qɔlbɔhuŋ

barɯ a\:n dɔjdu ylehit\:ere qɔlbɔhuŋ (canonical)

workers of the world, unite! (1917—1929 Latin spelling)


күнүүһүт

күнүүһүт • (künüühüt)

sah-noun

күнүүһүт • (künüühüt)


кыламан

head

кыламан • (kılaman)

Holonym: харах (qaraq, “eye”)


күрбэ

күрбэ • (kürbe)


күөс

күөс • (küös)


күннүк

күннүк • (künnük)

sah-noun

күннүк • (künnük)

From күн (kün, “sun, day”) (compare its English counterparts).


күөгү

head

күөгү • (küögü)

sah-noun

күөгү • (küögü)

Perhaps compare Kalmyk һахуль (ğaxulʹ, “fishing rod”).


кыптый

head

кыптый • (kıptıy)

sah-noun

кыптый • (kıptıy)

cog

Dolgan кыптыый


куйуур

See synonyms at муҥха (muñqa).


көлөһүн

head

көлөһүн • (kölöhün)

sah-noun

көлөһүн • (kölöhün)

Perhaps compare Yakut көлө (kölö, “working cattle”).


киэргэ

Possibly compare киэргэт (kierget, “to beautify, to decorate”).


иһэҥэ

head

иһэҥэ • (iheñe)


куйах

Clearly related with Mongolian хуяг (xujag), not yet listed on Wiktionary except as a translation of English armor.


куртах

From *kursak, compare Kyrgyz курсак (kursak). Cognate of Uzbek qarta and probably Uzbek qursoq.


күөрэгэй

күөрэгэй • (küöregey)

From күөрэй (küörey), from Mongolic. Compare to Buryat [script needed] (xörxö).

sah:күөрэгэй


куруппааскы

куруппааскы • (kuruppaaskı)

Borrowed from Russian куропатка (kuropatka).

sah:куруппааскы


күөрчэх

күөрчэх • (küörceq)

From Mongolic. Compare to Other turkic , for example Siberian Tatar көрчәк, etc.


күтүөт

күтүөт • (kütüöt)


дьылҕа

дьылҕа • (jılğa)


дьукаах

дьукаах • (jukaaq)


итэҕэс

итэҕэс • (iteğes)


искэх

From Proto-Turkic *(y)inčgek (“milt, roe”).


дьапталҕа

дьапталҕа • (japtalğa)


бэс ыйа

бэс ыйа • (bes ıya)


көҥүл

көҥүл • (köñül)

From Proto-Turkic *köyŋ-il (“heart, mood”). Cognate to Turkish gönül (see there and Azerbaijani könül for more cognates).


дэҥ

Compare Crimean Tatar dañ (“astonishment”), etc.


быттык

быттык • (bıttık)


дьайыҥ

дьайыҥ • (jayıñ)

sah-noun

дьайыҥ • (jayıñ)

See synonyms at өрүт (örüt).

See synonyms at кырыы (kırıı).


быһаарыы

head

быһаарыы • (bıhaarıı)

From быһаар (bıhaar, “to explain, to describe”).


былырыын

былырыын • (bılırıın)

From былыр (bılır, “formerly, anciently”).


бытаһыт

бытаһыт • (bıtahıt)

sah-noun

бытаһыт • (bıtahıt)


иик

From earlier *hīk, from Proto-Turkic *sīk (“urine”).


быччын

head

быччын • (bıccın)


иҥсэ

иҥсэ • (iñse)

From Proto-Turkic *eŋse. Compare to Kyrgyz эңсе (eŋse).


иҥиир

иҥиир • (iñiir)

From Proto-Turkic *siŋir (“sinew”). Cognate with Turkish sinir (“sinew, tendon”).


дулҕа

дулҕа • (dulğa)

sah-noun

дулҕа • (dulğa)


быһыйа

head

быһыйа • (bıhıya)


ириҥэ

ириҥэ • (iriñe)

sah-noun

ириҥэ • (iriñe)

From Proto-Turkic *iri- (“to rot; pus”). Cognate with Kyrgyz ириң (iriŋ) and Turkish irin.


дуоска

(education) blackboard, chalkboard, whiteboard


доруобуйа

Borrowed from Russian здоровье (zdorovʹje).


былахы

head

былахы • (bılaqı)


долбуур

From a Mongolic language, compare Mongolian талбай (talbaj).


бэлэх

From a Mongolic language, compare Mongolian бэлэг (beleg).


голууб

холууп сымыыта


бэҕэһээ

бэҕэһээ • (beğehee)


бэлимиэн

Borrowed from Russian пельме́ни (pelʹméni).


дьабадьы

дьабадьы • (jabajı)

sah-noun

дьабадьы • (jabajı)

From Mongolic. Compare to Khakas чабачы (çabaçı), Mongolian жабажи (žabaži).

уҥа дьабадьы

хаҥас дьабадьы


дьыл

head

дьыл • (jıl)

From Proto-Mongolic *jil, itself borrowed from Proto-Turkic *yïl. Compare Buryat жэл (žel) and Mongolian жил (žil). Doublet of сыл (sıl).


дьаҥ

дьаҥ • (jañ)

sah-noun

дьаҥ • (jañ)

From Mongolic. Compare to Mongolian жан (žan), Siberian Tatar йаң, Southern Altai јаҥ (ǰaŋ), etc.

See synonyms at ыалдьар (ıaljar).


игии

From Proto-Turkic *ẹ̄ke- (“file”). See Kyrgyz өгөө (ögöö) for a lengthy list of cognates.

көмүс игиитэ

мас игиитэ

игиинэн аал


дьүлэй

head

дьүлэй • (jüley)

Perhaps compare Mongolian дүлий (dülii, “deaf”).

дьүлэй киһи


дьүлэй

sah:дьүлэй буолуу

дьүлэй • (jüley)

sah-noun

дьүлэй • (jüley)

дьүлэйэ бэргээбит


бытык

head

бытык • (bıtık)

From Proto-Turkic *bïdïk, compare Turkish bıyık (moustache).


иэдьэгэй

иэдьэгэй • (iejegey)

sah-noun

иэдьэгэй • (iejegey)

From Mongolic. Compare to Mongolian [script needed] (egežigej), Kyrgyz эжигей (ejigey), Tuvan ээжегей (eejegey), etc.

sah:иэдьэгэй


дорҕоон

head

дорҕоон • (dorğoon)

Possibly related with Proto-Tungusic *dilgan (“voice”).


дьаакыр

дьаакыр • (jaakır)

дьаакыры түһэр

күөгү дьаакыра

кини миэхэ дьаакыр буолар


дьаакыр

дьаакыр • (jaakır)

(medicine) dry (from illness, loss of appetite, difficult living conditions)


дьам

дьам • (jam)

Borrowed from Mongolian зам (zam). See further discussion at Chinese 站 (zhàn, “(post) station”).


идэ

From Mongolic. Compare to Chulym [script needed] (idē), etc.

See synonyms at үлэ (üle).

учуутал идэтэ

идэтинэн үлэлиир

идэ гын


бырдах

бырдах • (bırdaq)

From Mongolian. Compare to Khakas пыртак (pırtak, “impure (Sagay)”), Uyghur birt (“black”).


бырдах

head

бырдах • (bırdaq)

sah-noun

бырдах • (bırdaq)


ии

Expresses disdain, humiliation, or reproach.


кыын

head

кыын • (kıın)

sah-noun

кыын • (kıın)

From Proto-Turkic *kï̄n. See also Kyrgyz кын (kın), Southern Altai кын (kïn), Tatar кын (qın).


тумус

From Proto-Turkic *tumšuk. Cognate with Turkish tumşuk (“large beak”), Kazakh тұмсық (tūmsyq, “beak”), Kyrgyz тумшук (tumşuk, “beak”), Uzbek tumshuq (“beak”), Uyghur تۇمشۇق (tumshuq, “beak”) and Tuvan думчук (dumçuk, “nose”).

(of mammals or other animals) muzzle, snout

(by extension) the front or protruding part of something


мохсоҕол

head

мохсоҕол • (moqsoğol)

sah-noun

мохсоҕол • (moqsoğol)

Кыйаар мохсоҕоллоро

sah:мохсоҕол


кыым

head

кыым • (kıım)

sah-noun

кыым • (kıım)

From кыбыан (kıbıan), from Proto-Turkic. Other turkic kïmïn.


кымньыы

head

кымньыы • (kımnyıı)

sah-noun

кымньыы • (kımnyıı)

Compare Kyrgyz камчы (kamcı) and Southern Altai камчы (kamčï), both meaning "whip".


малааһын

head

малааһын • (malaahın)

sah-noun

малааһын • (malaahın)


түһүлүк

head

түһүлүк • (tühülük)

sah-noun

түһүлүк • (tühülük)


кыырт

head

кыырт • (kıırt)

sah-noun

кыырт • (kıırt)


кыһыы

head

кыһыы • (kıhıı)

sah-noun

кыһыы • (kıhıı)

From кыһый (kıhıy, “to be irritated, to be annoyed”).


кыыбах

head

кыыбах • (kııbaq)

sah-noun

кыыбах • (kııbaq)

Compare to Yakut кымах (kımaq) or other turkic languages kïmïq.

See synonyms at быстах (bıstaq).

таас кыыбаҕа


туом

See synonyms at сиэр (sier).


тутул

From тут (tut, “to hold”). Cognate with Kyrgyz тутум (tutum).


тыас

head

тыас • (tıas)

sah-noun

тыас • (tıas)

See synonyms at дорҕоон (dorğoon).


төрөппүт

head

төрөппүт • (töröppüt)

sah-noun

төрөппүт • (töröppüt)


кылаас

head

кылаас • (kılaas)

sah-noun

кылаас • (kılaas)


түүтэх

head

түүтэх • (tüüteq)

sah-noun

түүтэх • (tüüteq)

сэлиэһинэй түүтэҕэ

бурдук түүтэҕэ

от түүтэҕэ


кыталык

head

кыталык • (kıtalık)

sah-noun

кыталык • (kıtalık)

Perhaps related with Kazakh дегелек (degelek), with metathesis.


турук

From тур (tur) + ук (uk). From Proto-Turkic *tur-.

экономика туруга

доруобуйа туруга


төрүччү

head

төрүччү • (törüccü)

sah-noun

төрүччү • (törüccü)


толоон

From Russian долина (dolina). See also талаан (talaan).

толбон олохтоохторо

толбон оҕото

(colloquialism) a child born out of wedlock


туйах

From Proto-Turkic *tuńak. See Kyrgyz туяк (tuyak) for a lengthy list of cognates.

ыыраахтаах туйахтаах

туйахтаах (tuyaqtaaq, “hoofed, ungulate”)


лабаа

Holonym: мас (mas, “tree”)

тиит лабаалара


кыраабыл

head

кыраабыл • (kıraabıl)

sah-noun

кыраабыл • (kıraabıl)


кырыа

head

кырыа • (kırıa)

sah-noun

кырыа • (kırıa)

From Proto-Turkic *kïragu (“frost, hoarfrost”). See Bashkir ҡырау (qıraw) for a lengthy list of cognates.


кыстык

head

кыстык • (kıstık)

sah-noun

кыстык • (kıstık)

From a Turkic compound (compare Azerbaijani qışlaq). The Yakut word is based in part on Yakut кыс (kıs, “winter”). Another cognate is Turkish kışlak, not yet listed on Wiktionary.


кыстык

head

кыстык • (kıstık)

sah-noun

кыстык • (kıstık)


түмэн

head

түмэн • (tümen)

sah-noun

түмэн • (tümen)

From түм (tüm, “to collect, to gather, to unite”).


түмэн

head

түмэн • (tümen)

From Proto-Turkic *tümen (“ten thousand”).

See synonyms at наһаа (nahaa).

түмэн элбэх киһи

A countless number or multitude (of specified things), a myriad


түмэн

түмэн • (tümen)


төрүт

төрүт • (törüt)

sah-noun

төрүт • (törüt)

From төрөө (töröö, “to give birth”), ultimately from Proto-Turkic *törü. Compare Turkish töre (“custom, law, administration”).


билим

From бил (bil, “to know”). Compare Turkish bilim.


кииримэ

киир киир#Yakut

second-person singular negative imperative of киир (kiir)


ыыр

ыырыттан ырааппыт

stomping grounds
stomping grounds#English

(by extension) habitat (compare English stomping grounds)


ыыр

(transitive) to halve, to divide in half


ыы

From Proto-Turkic *ạ̄gu (“poison, musk”).


ыы

(by extension) any unpleasant smell or taste


абыычай

head

абыычай • (abııcay)

sah-noun

абыычай • (abııcay)

See synonyms at сиэр (sier).


аадырыс

head

аадырыс • (aadırıs)

sah-noun

аадырыс • (aadırıs)

[ɑ̝ː.d̺ɨ̞.r̺ɨ̞s]

Borrowed from Russian а́дрес (ádres), ultimately from Middle French [Term?].


абааһы

head

абааһы • (abaahı)

From абаа (abaa), from *айыы (*ayıı), Proto-Turkic.

үтүө биэттэн абааһы кулун төрөөбүтүгэр дылы
ütüö bietten abaahı kulun törööbütüger dılı
as if an ugly foal was born from a kind mare
Proverb. That is, no family is without its freaks.


абааһы

абааһы • (abaahı)

sah-noun

абааһы • (abaahı)

үөр

soul (of a deceased person), evil spirit

(religion) (by personification of the above) an evil spirit, demon, devil

(a person or animal with a severe genetic anomaly) freak, monster


аһыы

head

аһыы • (ahıı)

sah-adj

аһыы • (ahıı)

From Proto-Turkic *āčïg (“bitter, acid”). See Bashkir асы (ası) for more cognates.


айанньыт

head

айанньыт • (ayannyıt)

sah-noun

айанньыт • (ayannyıt)

биллиилээх айанньыт


албын

head

албын • (albın)

sah-noun

албын • (albın)


айыы

head

айыы • (ayıı)


айыы

айыы • (ayıı)

sah-noun

айыы • (ayıı)

(religion, general) creation, production

(religion) (by personification) a good spirit


акаары

head

акаары • (akaarı)

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *aŋara.

акаары киһи


акаары

акаары • (akaarı)

sah-noun

акаары • (akaarı)

бэйэтин акаарытыттан эрэйдэннэ

she suffered because of her own stupidity


аньыы

head

аньыы • (anyıı)

sah-noun

аньыы • (anyıı)

From Proto-Turkic *ańïg (“evil, sin”). Compare Old Uyghur ʾʾyyγ (ayïɣ, “bad, extremely”), Karakhanid اَيِغْ (ayïɣ, “very, extremely”), Old Turkic 𐰪𐰃𐰍 (ańïɣ).

cog

аньыым суох


аны

From Proto-Turkic *em- (“now”). See above for cognates.


алын

head

алын • (alın)

Ultimately a derivation from Proto-Turkic *al. Cognate with Khalaj âlt (“under, bottom”) and Turkish alt.


алын

алын • (alın)


амтан

Borrowed from Manchu ᠠᠮᡨᠠᠨ (amtan), from a Mongolic language, compare Mongolian амт (amt).

мунна сыты билбэт, айаҕа амтаны билбэт
munna sıtı bilbet, ayağa amtanı bilbet
his nose does not know the smell, and his mouth does not know the taste
(proverb)


атыы

атыы • (atıı)

sah-noun

атыы • (atıı)

From *sat-, from Proto-Turkic *sat-ïg (“the act of selling, sale”), from Proto-Turkic *sat- (“to sell”). Compare Turkish satmak.


барыы

head

барыы • (barıı)

sah-noun

барыы • (barıı)


барабаан

The entry for Bashkir барабан (baraban) lists this word as being "From Russian бараба́н (barabán), from a Turkic source." This word is widespread across the Turkic languages, and may also be of onomatopoeic origin, cf. Spanish tarará "the sound of a trumpet" (not listed here on Wiktionary, but on the DLE, in Spanish).

sah:барабаан


бараан

бараан сон

бараан этэ


бараан

From Mongolian. Cognate to Old Uyghur [script needed] (bark), Khakas параан (paraan) (Sagay), etc. See also баар (baar).


баай

A derivation of Proto-Turkic *bāg (“connection, tie”). Doublet of быа (bıa).


баай

From Proto-Turkic *bāy (“rich, noble; many, numerous”). Cognate with Turkish bay.

inh

See synonyms at үр (ür).


оҕо

Uncertain; compare both Proto-Turkic *čĀka (“child; young animal”) and Proto-Mongolic *oki (“girl”).


хомусчут

From хомус (qomus, “khomus, Yakut national mouth harp”) + -чут (-cut, agentive suffix).


хомус

From Proto-Turkic *kopuŕ. Cognate with Tuvan хомус (xomus, “mouth harp”); Khakas хомыс (xomıs); Southern Altai комус (komus, “mouth harp”), комыс (komïs); Kazakh қобыз (qobyz, “a string instrument”) / قوبىز; Bashkir ҡумыҙ (qumıź); Tatar кубыз (qubız); etc.
Compare also Mongolian ховс (xovs), ховис (xovis).

cog

(music) khomus, the Yakut national mouth harp


боотур

From Proto-Turkic *bagatur (“hero”). Compare also Russian богаты́рь (bogatýrʹ, “bogatyr, hero”), Mongolian баатар (baatar), etc.

nc

(historical, literature) hero (also capitalised as a title)


улуус

uluus (romanization)
улуус (nominative singular)
улуустр (nominative plural)
улууст (partitive singular)
улуустрд (partitive plural)
улууһ (accusative definite singular)
улуустр (accusative definite plural)
улууск (dative lative locative singular)
улуустрг (dative lative locative plural)
улуустн (ablative singular)
улуустртн (ablative plural)
улууһунн (instrumental singular)
улуустрынн (instrumental plural)
улуустн (comitative singular)
улуустрдн (comitative plural)
улуустр (singular)
улуустрдр (plural)
улуустк (singular)
улуустрдк (plural)
улуустҕр (elative singular)
улуустрдҕр (elative plural)

From Common Turkic *uluš (“country; city”), per the etymology at Mongolian улс (uls, “state”).

«Хаҥалас улууһа» муниципальнай оройуон ― «Qañalas uluuha» munitsipalnay oroyuon ― (The) «Khangalas Ulus» municipal district

ulus (administrative division in Yakutia, originally for Yakut-dominated areas in the Russian Empire corresponding to a volost, now subdivision of the Republic of Sakha)


баттах

баттаҕа хара


баттах

баттаҕынан сылдьар


үөрэн

head

үөрэн • (üören)

sah-verb

үөрэн • (üören)

From Proto-Turkic *ögren- (“to get accustomed to; to learn”). Compare Bashkir өйрәнеү (öyrənew), Kyrgyz үйрөнүү (üyrönüü).

cog

Kyrgyz үйрөнүү (üyrönüü)


илим

From Proto-Turkic *yïlïm. Compare to Siberian Tatar йылым, Kazakh жылым (jylym), etc.


дьэгин

head

дьэгин • (jegin)

sah-adj

дьэгин • (jegin)

[ɟ͡ʝe̞.ɡi̞n]

Borrowed from a Mongolic language. Compare Buryat зүүн (züün, “left; east”) & Khamnigan Mongol дзүүн (dzüün, “left; east”); Classical Mongolian ᠵᠡᠭᠦᠨ (ǰegün) & its descendant Mongolian зүүн (züün, “left; east”); Written Oirat ᠴᡈᡉᠨ (zöün) & its descendant Kalmyk зүн (zün, “left; east”); also Tuvan borrowed чөөн (çöön, “east; [politically] left”). Compare also Evenki дегин (ʒegin, “left”).


кумаар

Borrowed from Russian кома́ръ (komár, “mosquito”), from Old East Slavic комаръ (komarŭ), from Proto-Slavic *komãrъ.


диэн

From диэ (die, “to say”) + -н (-n, associative converb suffix).

suffix

диэ диэ#Yakut

associative converb of диэ (die, “to say”)


диэн

Хатыҥ диэн сэбирдэхтээх мас буолар.

Birch (which is mentioned) is a deciduous tree.

Туох диэн бу таҥаһый ааттыыллар?

What is the name of this material? / What do they call this material?

Marks speech (direct or indirect). The quoted speech comes first, then диэн, then the main verb. Compare Japanese と.


төрөөбүт күн

head

төрөөбүт күн • (törööbüt kün)

sah-noun

төрөөбүт күн • (törööbüt kün)

Compare also Mongolian төрсөн өдөр (törsön ödör).

Төрөөбүт күҥҥүнэн!


-ыс

Attaches to numerals to form ordinal numbers.


төрөөбүт

head

төрөөбүт • (törööbüt)

From төрөө (töröö, “to give birth; to be born”, stem) + -бүт (-büt).
Compare also Mongolian төрсөн (törsön).

suf

төрөө төрөө#Yakut

past participle of төрөө (töröö, “to give birth; to be born”, affirmative stem)

төрөө

төрөө төрөө#Yakut

third-person singular past evidential of төрөө


төрөөбүт

head

төрөөбүт • (törööbüt)

sah-adj

төрөөбүт • (törööbüt)


-й

Epithesis after a verb stem which originally ended in a lengthened high vowel (ии, үү, ыы, уу) or a short vowel (э, и, ө, ү, а, ы, о, у; only in a loan), due to Sakha conjugation do not allow stem in such endings


уолугар

уол уол#Yakut

third-person singular possessed lative-locative of уол (uol, “boy; son”)


уолтан

From уол (uol, stem) + -ттан (-ttan, ablative suffix).

suf

уол уол#Yakut


уолгар

Compare Tuvan оолуңга (ooluñga), Kazakh ұлыңа (ūlyña), Turkish oğluna, etc.

уолуҥ уолуҥ#Yakut

dative/lative/locative of уолуҥ (uoluñ, “your boy; your son”, possessed by the second person singular)


түбүк

head

түбүк • (tübük)

From түбүй (tübüy) + -к (-k). From Proto-Turkic. Compare to Other turkic languages *tüme-, or *tüyme-.


күннээҕи

күннээҕи • (künneeği)


күннээҕи

күннээҕи • (künneeği)


илт

From Proto-Turkic *ẹlt-, *ẹlč- (“to bring, carry; to lead, drive, send”). Cognate with Turkish ilet-, etc.

See synonyms at тас (tas).

(transitive) to bear, to carry, to take (with oneself)


илик

From Proto-Turkic *il(i)k (“before; early; first”). See the list of cognates at Bashkir элек (elek).


чуо

See synonyms at быһа (bıha).

дэриэбинэҕэ чуо барда


хом

миэхэ хомнуу санаама

хом буол

resentment, offense (in the sense of "take offense")


тох

From Proto-Turkic *tök- (“to pour out”), cognate with Turkish dökmek (“to pour”).


саҕалан

head

саҕалан • (sağalan)

sah-verb

саҕалан • (sağalan)

From саҕалаа (sağalaa, “to begin, to start”) + -н (-n, passive-reflexive suffix).

suf

(passive voice, intransitive) to be begun, to be started


тоҥор

head

тоҥор • (toñor)

sah-verb

тоҥор • (toñor)

Causative of тоҥ (toñ), from Proto-Turkic *toŋ- (“to freeze”). See above for cognates.

үүтү тоҥор


орто

From Proto-Turkic *or- (“middle”). See the entries above for other Turkic cognates. Also related with Yakut ордуу (orduu).


сурт

сурда туруор


баа

From Proto-Turkic *bāg. Cognate to Khakas пағ (pağ), Northern Altai баг (bag), паг (pag), Shor пағ (paɣ), Chulym пағ (paɣ), Tuvan баг (bag), Tatar бау (baw), Bashkir бау (baw), Nogai бав (bav), Crimean Tatar bav,Azerbaijani bağ, Turkish bağ, etc. See also быа (bıa).

ол баа буолбат


муҥ

From Proto-Turkic *buŋ. Cognate to these reconstruction terms.

See synonyms at сор (sor).

See synonyms at кырыы (kırıı).

муҥ саатар

limit, boundary, (by extension) the fullest extent of something


тоҥ

From Proto-Turkic *toŋ (“frozen; frost”). See above for a list of cognates.


кырыйар

head

кырыйар • (kırıyar)

кырый кырый#Yakut

кырый

inflection of кырый (kırıy, “to grow old”, affirmative stem):

кырый кырый#Yakut

кырый кырый#Yakut

third-person singular present indicative


кырыйар

кырыйар • (kırıyar)

кырый кырый#Yakut

кырый

inflection of кырый (kırıy, “to cut with scissors”, affirmative stem):

кырый кырый#Yakut

кырый кырый#Yakut


оонньообут

оон‧ньоо‧бут

Cognate with Azerbaijani oynamış and Turkish oynamış.

оонньоо оонньоо#Yakut

inflection of оонньоо (oonnyoo, “to play”, affirmative stem):

оонньоо оонньоо#Yakut


ааспыт кэм

ааспыт кэм • (aaspıt kem)

sah-noun

ааспыт кэм • (aaspıt kem)

[ɑ̝ːs.pɨ̞t̺̚ kɛm]


билиҥҥи кэм

head

билиҥҥи кэм • (biliññi kem)

sah-noun

билиҥҥи кэм • (biliññi kem)


буолар

Cognate with Tuvan болур (bolur), Khakas полар (polar), Southern Altai болор (bolor), Kazakh болар (bolar), Turkish olur, etc.

буол буол#Yakut

буол

inflection of буол (buol, “to be; to become”, affirmative stem):

буол буол#Yakut

буол буол#Yakut


кэлэр

Cognate with Tuvan келир (kelir), Khakas килер (kiler), Southern Altai келер (keler), Kazakh келер (keler), Turkish gelir, etc.

кэл кэл#Yakut

present participle of кэл (kel, “to come”, affirmative stem)

кэлэр кэм

кэл кэл#Yakut

кэл кэл#Yakut

third-person singular present indicative of кэл (kel, “to come”, affirmative stem)


оонньуурум

[o̞ːɲ.ɲuː.ɾʊm]

оонньоо оонньоо#Yakut

first-person singular present infinitive of оонньоо (oonnyoo, “to play”, affirmative stem)


оонньууртан

From Proto-Turkic *oj-n-a-ar-(t)tan.
Cognate with Tuvan ойнаардан (oynaardan) and Southern Altai ойноордоҥ (oynoordoŋ).

оонньоо оонньоо#Yakut

present ablative supine of оонньоо (oonnyoo, “to play”, affirmative stem)


оонньуурга

[o̞ːɲ.ɲuːɾ.ɡä]

From Proto-Turkic *oj-n-a-ar-qa.
Cognate with Tuvan ойнаарга (oynaarga), Khakas ойнирға (oynirğa), Shor ойнарға (oynarğa), Southern Altai ойноорго (oynoorgo), etc.

оонньоо оонньоо#Yakut

present lative supine of оонньоо (oonnyoo, “to play”, affirmative stem)


сирин

From Proto-Turkic *yẹlin (“udder”).
Cognate to Tatar җилен (cilen), Bashkir елен (yelen), Kazakh желін (jelın), Southern Altai јелин (ǰelin), Uzbek yelin, Azerbaijani yelin, Kyrgyz желин (jelin, “udder”), etc.


оонньуохха

оон‧ньуох‧ха

оонньоо оонньоо#Yakut

future lative supine of оонньоо (oonnyoo, “to play”)


өрөспүүбүлүкэтэ

head

өрөспүүбүлүкэтэ • (öröspüübülükete)

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ ― Saqa Öröspüübülükete ― the Republic of Sakha (Yakutia)

өрөспүүбүлүкэ өрөспүүбүлүкэ#Yakut

third-person singular possessed nominative singular of өрөспүүбүлүкэ (öröspüübülüke, “republic”)


Саха Өрөспүүбүлүкэтэ

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ

Саха Өрөспүүбүлүкэтэ • (Saqa Öröspüübülükete) (initialism СӨ)

Saqa Öröspüübülükete (romanization)
СӨ (initialism)

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Төрүт сокуона

the Constitution (Basic Law) of the Republic of Sakha (Yakutia)

the Republic of Sakha (subject of the Russian Federation, also known as Yakutia)

en-Саха_Өрөспүүбүлүкэтэ-sah-name-BdIHIuu~

Saqa Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikata

the Yakut-Sakha Soviet Socialist Republic

Саха Советскай Социалистическай Республиката

Saqa Avtonomnay Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikata

the Yakut Autonomous Soviet Socialist Republic

Саха Автономнай Советскай Социалистическай Республиката


сулар

From Proto-Turkic *yular (“halter”). Cognate with Gagauz yular, Turkish yular, Tuvan чулар (çular), etc.


суун

Reflexive form of сууй (suuy, “to wash”).

(reflexive) to wash oneself, to bathe oneself


сарсын

сарсын • (sarsın)

From older *ǰarin, from Proto-Turkic *yạrïn. Compare Turkish yarın.


сымыыт

сымыыт • (sımııt)

sah-noun

сымыыт • (sımııt)

From *yumurt-, from Proto-Turkic *yumurtka. Compare Turkish yumurta.

куурусса сымыыта

сымыыт уоһаҕа

(anatomy) testis, testicle (of a human or other animal, compare Spanish huevo)


сиэ

From Proto-Turkic *yē- (“to eat”), compare Azerbaijani yemək, Kazakh жеу (jeu), Tuvan чиир (çiir).

сүөһү оту сиир

чыычаах буортулаах үөннэри сиир

a bird destroys (or eats up) harmful worms

See synonyms at кыай (kıay).

(figurative, colloquial) to eat up (consume greatly and/or excessively)

to burn (about certain things — fire, sunlight, acid, etc.)

атынан пешканы сиэ

See also: саахымат

(board games) to take, (card games) to beat


сыл

From Proto-Turkic *yïl, compare Turkish yıl. Doublet of дьыл (jıl).

Meronym: ый (ıy, “month”)


миин

Akin to Turkish binmek and Kyrgyz мин- (min-).

(transitive, equestrianism) to mount, to ride


саҕа

head

саҕа • (sağa)

sah-noun

саҕа • (sağa)

From Proto-Turkic *yaka, compare Turkish yaka. Doublet of саха (saqa, “Sakha”).


сылгы

head

сылгы • (sılgı)

From Proto-Turkic *yïlkï (“age, grown-up animal”). Akin to Kazakh жылқы (jylqy), Kyrgyz жылкы (jılkı) (see the latter for more cognates).


сытыы

head

сытыы • (sıtıı)

sah-adj

сытыы • (sıtıı)

From Proto-Turkic *yiti, compare Azerbaijani iti, Southern Altai јидӱ (ǰidü), Tuvan чидиг (çidig).

See synonyms at өйдөөх (öydööq).


суруй

Ultimately from Mongolian зурах (zurax), which is perhaps related to Proto-Turkic *yạŕ- (“to write”) and Proto-Turkic *čïŕ- (“to draw”). Compare Turkish yazmak and Turkish çizmek.


хаҥас

head

хаҥас • (qañas)

sah-adj

хаҥас • (qañas)

From Mongolic. Compare to Mongolian [script needed] (hagas).

хаҥас тус


ааттаах

From аат (aat, “name”) + -таах (-taaq, ornative suffix).

suf

Яков диэн ааттаах киһи

Мохсоҕол диэн ааттаах ыт

(as диэн ааттаах) named

as диэн ааттаах


маҥнайгы

head

маҥнайгы • (mañnaygı)

From *mangay, from a Mongolic language. Compare Mongolian магнай (magnaj).

маҥнайгы хаар

маҥнайгы хотуур ото
mañnaygı qotuur oto
hay of the highest grade
(literally, hay of the first scythe)


аах

From *saa-, from Proto-Turkic *sā(y)- (“to count, to consider”). Cognate with Azerbaijani saymaq, Chuvash сума (suma, “to count, consider, honor, respect, read”), etc. For a similar semantic development, compare English reckon.

cog

уруоккун аах

кинини үчүгэй үлэһитинэн ааҕаллар

to consider (view as having a given quality)


күөмэй

head

күөмэй • (küömey)

sah-noun

күөмэй • (küömey)

From Mongolic *kögämäi (“throat”). Compare Buryat хөөмэй (xöömej), Kalmyk көөмә (köömä), Mongolian хөөмий (xöömii); also Tuvan хөөмей (xöömey), etc.


атыылаа

head

атыылаа • (atıılaa)

sah-verb

атыылаа • (atıılaa)

Denominal verb, from атыы (atıı, “trade, commerce”), ultimately from Proto-Turkic *sat- (“to sell”). Compare Turkish satmak (see there for more cognates) and Kyrgyz сатуу (satuu).


сиэл

From Proto-Turkic *jēl, compare Turkish yele.


сиэл

From Proto-Turkic *jel-. Cognate to Turkish yelmek.


атыыр

head

атыыр • (atıır)

sah-noun

атыыр • (atıır)

From *atgyr, from Proto-Turkic *adgïr. Compare Turkish aygır.


атыр

head

атыр • (atır)

sah-verb

атыр • (atır)

From Proto-Turkic *adï-, compare Yakut атын (atın, “other”). Also compare Karakhanid [script needed] (aδïrmāq), Turkish ayır-, Kyrgyz айыр- (ayır-).


ооҕуй

head

ооҕуй • (ooğuy)

sah-noun

ооҕуй • (ooğuy)


ийэ

From Proto-Turkic *ana, *eńe, compare Turkish anne and Chuvash анне (anne), etc.


бултаа

Denominal verb, from булт (bult, “hunt”).


күүстээх

head

күүстээх • (küüsteeq)

sah-adj

күүстээх • (küüsteeq)

From күүс (küüs, “strength”) + -тээх (-teeq, ornative suffix).

suf

See synonyms at кытаанах (kıtaanaq).

See synonyms at бигэ (bige).


бөдөҥ

head

бөдөҥ • (bödöñ)

sah-adj

бөдөҥ • (bödöñ)

From a Mongolic language, compare Mongolian бүдүүн (büdüün).


бүт

From Proto-Turkic *büt-, compare Turkish bitmek.


быа

From Proto-Turkic *bāg, compare Turkish bağ. Doublet of баай (baay).

оҕус мурун быата

literally, ox nose rope; i.e. one tied to the ring of an ox's nose

сис быата

cross-saddle belt; part of a horse's harness


бурдук

бурдук ото

бурдук w:sah:бурдук


бөҕө

head

бөҕө • (böğö)

sah-adj

бөҕө • (böğö)

From a Mongolic language, from Proto-Mongolic *bekü (“firm, hard, solid, fighter, strong man”).
Compare Mongolian бөх (böx).

der

See synonyms at бигэ (bige).

See synonyms at кытаанах (kıtaanaq).


бөҕө

head

бөҕө • (böğö)


быраас

быраас • (bıraas)

sah-noun

быраас • (bıraas)


бэрт

From Proto-Turkic *berk (“mighty”), compare Turkish berk.

See synonyms at наһаа (nahaa).


олус

From Proto-Turkic. Compare to Other tukic, Kyrgyz алыс (alıs), Khakas алыс (alıs). See also алыс (alıs).

See synonyms at наһаа (nahaa).


бэлэм

From Mongolic, compare Mongolian бэлэн (belen).

бэлэм буолуу


хойуу

From Proto-Turkic *koyu-g (“thick, dense”), compare Turkish koyu.

See synonyms at суон (suon).


элбэх

From Mongolic, compare Mongolian элбэг (elbeg).


быраат

head

быраат • (bıraat)

[bɨ̞.r̺ɑ̝ːt̺]

Borrowed from Russian брат m anim (brat, “brother”), from Old East Slavic братъ m (bratŭ, “brother”), from Proto-Slavic *bràtrъ m (“brother”), from Proto-Balto-Slavic *brā́ˀtē m (“brother”), from Proto-Indo-European *bʰréh₂tēr m (“brother”).


эмп

# From *em, either from Proto-Turkic *em,
# or from a Mongolic language, compare Mongolian эм (em).


быс

From Proto-Turkic *bïč-, *bič-, compare Turkish biçmek.


баһаар

(1-2) Borrowed from Russian база́р (bazár).
: (3) Borrowed from Russian пожа́р (požár)


эрт

сүүрүк хоту эрт


эмис

From earlier *hemis < *semis < *semiz, from Proto-Turkic *semiŕ, compare Turkish semiz.

See synonyms at суон (suon).


эрдэ

From Common Turkic *ertä (“morning; early; in the morning”), from Proto-Turkic *ẹ̄r (“early; morning”), per Bashkir иртә (irtə) (see there for a lengthy list of cognates).
Outside of Turkic, compare Mongolian эрт (ert).

эрдэ тур


синньигэс

Either from Proto-Turkic *yiŋčge, or from a Mongolic language, compare Mongolian шингэн (šingen).


элиэ

From Mongolic, compare Mongolian элээ (elee).


чэпчэки

From a Proto-Turkic source. Compare Tuvan чиик (çiik, “light”).


дириҥ

head

дириҥ • (diriñ)

sah-adj

дириҥ • (diriñ)

From Proto-Turkic *teriŋ, compare Turkish derin.

дириҥ үрэх

дириҥ өйдөбүл


дириҥ

head

дириҥ • (diriñ)

sah-noun

дириҥ • (diriñ)

depth (in the sense of "something deep"), depths


түһах

head

түһах • (tühaq)

sah-noun

түһах • (tühaq)

From *tüsa-. Maybe from *tüz-, from Proto-Turkic *tīŕ, *tǖŕ. Compare Turkish diz, Kyrgyz тизе (tize).


хаал

From Proto-Turkic *kiāl-, compare Turkish kalmak.

уот умайан хаалла

(after the -ан form of a verb) to do something consistently or continuously, to keep or end up doing something


харчы

head

харчы • (qarcı)

sah-noun

харчы • (qarcı)


харбаа

оту харбаа ― otu qarbaa ― rakethe hay

дьиэни харбаа

аты арҕаһыттан харбаата


хаптаҕай

head

хаптаҕай • (qaptağay)


хаптаҕай

хаптаҕай • (qaptağay)

From *kamtala, compare Kyrgyz кантала (kantala).


хараҥа

хараҥа • (qaraña)

From Proto-Turkic *kara (“dark, black”). Related with хара (qara, “black”). Compare to Bashkir ҡараңғы (qarañğı).


хараҥа

хараҥа • (qaraña)

sah-noun

хараҥа • (qaraña)


хатырык

head

хатырык • (qatırık)

sah-noun

хатырык • (qatırık)

Holonym: мас (mas, “tree”)

Holonym: балык (balık, “fish”)


хоту

Perhaps from *kosï < *kozï, from Proto-Turkic *kuŕ (“northern slope”). Cognate with Turkmen guzaý (“shaded side of a mountain”), Azerbaijani quzey (“north”). Compare also dated kuz (“shadowed, sunless”).


ыҥыыр

head

ыҥыыр • (ıñıır)

sah-noun

ыҥыыр • (ıñıır)


ыраах

head

ыраах • (ıraaq)

sah-adj

ыраах • (ıraaq)

From Proto-Turkic *ïrak (“far, remote”) per Kyrgyz ыраак (ıraak) (see there for more cognates). See also Proto-Turkic *uŕak (“far”).

ыраах дойдулар


биэ

From Proto-Turkic *beye (mare).
Akin to Kyrgyz бээ (bee), Bashkir бейә (beyə).


ыраас

head

ыраас • (ıraas)

sah-adj

ыраас • (ıraas)

From *ïra- < *arï-, from Proto-Turkic *aru, *ạrɨ-. Compare Turkish arı (“clean, pure”). Doublet of ырыт (ırıt).


ыйыт

head

ыйыт • (ıyıt)

sah-verb

ыйыт • (ıyıt)

Causative of ый (ıy, “to indicate”), from Proto-Turkic *āy- (“to say, to tell”), compare Kyrgyz айтуу (aytuu), Turkish ayıtmak, Chuvash ыйт (yjt).


ыарахан

head

ыарахан • (ıaraqan)

From ыар (ıar, “heavy, difficult”), from Proto-Turkic *iagïr. Compare Azerbaijani ağır, Turkish ağır, Kyrgyz оор (oor).

See synonyms at хат (qat).

(by extension, colloquial) pregnant (of humans)


Дьокуускайга

Дьокуускайга • (Jokuuskayga)

Дьо‧куу‧скай‧га

Дьокуускай Дьокуускай#Yakut

dative-lative-locative of Дьокуускай (Jokuuskay, “Yakutsk”)


ыл

From Proto-Turkic *ạl-, compare Turkish almak, Kyrgyz алуу (aluu).


Иркутскай

Иркутскай • (İrkutskay)

From Russian Ирку́тск m (Irkútsk), from Buryat ᠡᠷᠬᠡᠦ (Erkeü).


Дьокуускайтан

Дьокуускайтан • (Jokuuskaytan)

Дьо‧куус‧кай‧тан

Дьокуускай Дьокуускай#Yakut

ablative of Дьокуускай (Jokuuskay, “Yakutsk”)


Саха сиригэр

Саха сирэ
Саха сирэ#Yakut

lative and adverbial locative forms of Саха сирэ (Saqa sire, “Yakutia”)


Саха сиринээҕи

Саха сиринээҕи • (Saqa sirineeği)

Саха сирэ
Саха сирэ#Yakut

attributive locative of Саха сирэ (Saqa sire, “Yakutia”)


кураанах

From кураан (kuraan, “dry, arid”), itself from куур (kuur, “to dry out”).

кураанах тыллар


куур

From кур (kur, “dry”), ultimately from Proto-Turkic *kūr. Compare Turkish kuru, Kyrgyz кур (kur), Southern Altai куру (kuru), Azerbaijani quru.

от кууран хаалбыт

таҥас куурбут

суол куурбут


куот

ат туттарбакка куотта

the horse did not allow itself to be caught (and so) ran away

үлэттэн куотар

оҕо куоппут

(intransitive) (with abl.) to flee, to run or shy away (from)

куоталас

куоталаа (kuotalaa, “to outrun, to leave behind”)


ыйаа

ыйаа • (ıyaa)

sah-verb

ыйаа • (ıyaa)

From *saa-, maybe from Proto-Turkic *sā-. Some Turkic languages use a verb said to go back to Proto-Turkic *as- (“to hang”), cf. Turkish asmak.

(transitive) (general) to hang, to suspend

(transitive) to weigh (determine the weight of something)


куйаас

From Proto-Turkic *kuńāĺ (“sunny place”). Akin to Chuvash хӗвел (hĕvel).

куйаас сайын


куйаас

күнүскү куйаас


Саха сириттэн

Саха сирэ
Саха сирэ#Yakut

ablative of Саха сирэ (Saqa sire, “Yakutia”)


Дьокуускайдааҕы

head

Дьокуускайдааҕы • (Jokuuskaydaağı)

[ɟ͡ʝɔ.kuːs.kɑ̽j.d̺ɑ̝ː.ʁɨ̞]

Дьо‧куус‧кай‧даа‧ҕы

Дьокуускай Дьокуускай#Yakut

attributive locative of Дьокуускай (Jokuuskay, “Yakutsk”)


күргэ

күргэ • (kürge)

sah-noun

күргэ • (kürge)

From *köpürge, from Proto-Turkic *köprüg. Compare Turkish köprü, Kyrgyz көпүрө (köpürö), Chuvash кӗпер (kĕp̬er), and see also the discussion at Bashkir күпер (küper).


кыптыый

head

кыптыый • (kıptııy)

cog

Dolgan кыптый


кытыы

head

кытыы • (kıtıı)

sah-noun

кытыы • (kıtıı)

From Proto-Turkic *kïdïg, compare Turkish kıyı.

See synonyms at кырыы (kırıı).


кытаанах

head

кытаанах • (kıtaanaq)

sah-adj

кытаанах • (kıtaanaq)

From Proto-Turkic *kat-, compare Turkish katı, Kyrgyz катуу (katuu).

See synonyms at бигэ (bige).

кытаанах эт

кытаанах санаа

кытаанах арыгы

See synonyms at суос (suos).

кытаанах сокуон

кытаанах дьаһал

кытаанах кэм


кэт

From Proto-Turkic *käδ- (“to put on”), compare Turkish giymek, Kyrgyz кийинүү (kiyinüü).

(transitive) (clothing) to dress in, to wear, to put on


кыра

head

кыра • (kıra)

sah-adj

кыра • (kıra)

From Proto-Turkic *kïr- (“to break, demolish; small; to scrape, shave”).

inh

кыра планета


ойуур

From a Mongolic language, compare Mongolian ой (oj).


сиринээҕи

head

сиринээҕи • (sirineeği)

си‧ри‧нээ‧ҕи

сирэ сирэ#Yakut

attributive locative of сирэ (sire, noun of 3rd-person singular possession)


тыһыынча

тыһыынча • (tıhıınca)

Borrowed from Russian ты́сяча f (týsjača, “a thousand”), from Old East Slavic тысяча f (tysjača, “a thousand”), from Proto-Slavic *tỳsęti f (“a thousand”), from Proto-Balto-Slavic *tū́ˀsantis m (“a thousand”), from Proto-Indo-European *tuHsont- (“thousand”).

der

sah:Тыһыынча (ахсаан)


туһах

From Common Turkic *tuzak, compare Turkish tuzak, Kyrgyz тузак (tuzak).


Минскэй

From Russian Минск m (Minsk), from Polish Mińsk m, from Old East Slavic Мѣньскъ m (Měnĭskŭ).

Минскэй куората


оҕут

head

оҕут • (oğut)

sah-verb

оҕут • (oğut)

From Proto-Turkic *āg-, compare Kyrgyz айлануу (aylanuu).

мас охтубут

охтубут таба

(intransitive) to fall or keel over from illness or exhaustion

охтон өлбүт сүөһү

dead cattle (literally, cattle that have fallen over and died)


туөс

head

туөс • (tuös)

sah-noun

туөс • (tuös)

From Proto-Turkic *dȫĺ, compare Azerbaijani döş, Kyrgyz төш (töş).


тараах

From тараа (taraa, “to comb”). Akin to Turkish tarak.


тиэй

See synonyms at тас (tas).


тараа

From Proto-Turkic *tara-. Akin to Turkish taramak and Kyrgyz тароо (taroo).


таһырдьа

head

таһырдьа • (tahırja)

From тас (tas, “outside, exterior”), and ultimately from Proto-Turkic *taĺ-. Compare Turkish dışarı, Kyrgyz тышта (tışta).

таһырдьа таҕыс


төрөө

төрөө • (töröö)

sah-verb

төрөө • (töröö)

төрөөбүт (törööbüt, “born”)

төрөөбүт күн (törööbüt kün, “birthday”)

төрөтүү (törötüü, “birth”)

төрөөһүн (törööhün, “birth”)

төрөөччү (törööccü, “woman in labor”)

төрүт (törüt, “origin”)

From Proto-Turkic *törü-. Compare Turkish türemek (“to increase, to multiply”), Kyrgyz төрөлүү (törölüü, “to be born”), etc.


саах

From Proto-Turkic *sïč- (“to defecate”). Compare Proto-Turkic *sïčgan (“mouse”).


бүтүү

head

бүтүү • (bütüü)

sah-noun

бүтүү • (bütüü)


угуй

From Proto-Turkic *okï- (“to call, read, recite”).


студеммын

head

студеммын • (studemmın)

From студен- (studen-) + -бын (-bın, 1st-person singular predicative suffix).

suf

Мин студеммын.

I am a student (of a higher education institution; more formally).

Студеммын.

I am a student (of a higher education institution; less formally).

студент студент#Yakut

first-person singular predicative of студент (student, “student [of a higher education institution], undergraduate”)


уруу

From Proto-Turkic *urug (“seed; kin, relatives”).

inh

Үруу ырааҕа, уу чугаһа ордук.
Üruu ıraağa, uu cugaha orduk.
It is better when the relatives are far and the watering hole is near.
Proverb. Compare the Arab proverb, "What do fish and visitors have in common? After three days they start to stink."

(can be used collectively) relatives, kin


төлөө

head

төлөө • (tölöö)

sah-verb

төлөө • (tölöö)

From a Mongolic source, per the Kyrgyz term above.

иэһи төлөө

эрэйбин үчүгэйдик төлөөтүлэр


көрүү

head

көрүү • (körüü)

sah-noun

көрүү • (körüü)

киинэ көрүүтэ

сүөһүнү көрүү

süöhünü körüü

сүөһү көрүүтэ

süöhü körüüte

(of livestock) supervision, care, husbandry

мунньахха боппуруоһу көрүү

a discussion of the topic at the meeting


студеҥҥын

head

студеҥҥын • (studeññın)

From студен- (studen-, stem) + -гын (-gın, 2nd-person singular predicative suffix).
Compare also Tuvan студент сен (student sen), Kazakh студентсің (studentsıñ), etc.

suf

студент студент#Yakut

second-person singular predicative of студент (student, “student [of a higher education institution], undergraduate”)


сүк

From Proto-Turkic *jük. Compare to Other turkic ,example to Bashkir йөк (yök), etc.

See synonyms at тас (tas).

оҕону сүк

(transitive) to carry on one's back or shoulders

эппиэтинэһи сүк

(by extension) to bear guilt or responsibility


тоһон

Reflexive of тоһоо (tohoo, “to break off”) (transitive, of ice).


эгэ

эгэ бүгүн кэлиэ дуо?

эгэ эрэ
ege ere
oh please / for God's sake
set phrase, expressing exasperation or indignation


министрдэр кабинеттара

head

министрдэр кабинеттара • (ministrder kabinettara)

Советскай Социалистическай Республикалар Союзтарын Министрдэр Кабинеттара
Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikalar Soyuztarın Ministrder Kabinettara
the Cabinet of Ministers of the Union of Soviet Socialist Republics (1990–1991)

(politics) a cabinet of ministers (committee, executive organ of government)

en-министрдэр_кабинеттара-sah-noun-3dJgXsPE


Советскай Социалистическай Республикалар Союзтара • (Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikalar Soyuztara)

Union of Soviet Socialist Republics
Union of Soviet Socialist Republics

the Union of Soviet Socialist Republics (former state)

en-Советскай_Социалистическай_Республикалар_Союзтара-sah-name-Cg5NTSSS


эриэн

эриэн ынах

(by extension) changeable, fickle (mood, weather)


харба

From харын (qarın), from Proto-Turkic *kạrïn.


билэ

From early *bilē, from Proto-Turkic *bilek.


билэ

sah:Билэ (көмпүүтэр)

Borrowed from English file, or else from Russian файл (fajl). (The letter ф is used, but only in Russian loanwords.)

Holonym: ыйдарыы (ıydarıı, “directory”)


союзтааҕы

союзтааҕы • (soyuztaağı)

со‧юз‧таа‧ҕы

союз союз#Yakut

locative adjectival of союз (soyuz, “union”)


союзтара

союз союз#Yakut

nominative plural under third-person singular/plural possession of союз (soyuz, “union”)

Советскай Социалистическай Республикалар Союзтара

Sovetskay Sotsialisticeskay Respublikalar Soyuztara

союз союз#Yakut

nominative singular under third-person plural possession of союз (soyuz, “union”)


коронавирустаа

From коронавирус (koronavirus, “coronavirus”) + -лаа (-laa, denominal verb-forming suffix).

suf

(intransitive) to be infected with coronavirus


Тюменнааҕы

head

Тюменнааҕы • (Tumennaağı)

Тю‧мен‧наа‧ҕы

Тюмень Тюмень#Yakut

attributive locative singular of Тюмень (Tumeny, “Tyumen”)


Пермнээҕи

Пермнээҕи • (Permneeği)

Пермь Пермь#Yakut

locative adjectival of Пермь (Perm, “Perm”)


толуу

толуу киһи

толуу сылгы

толуу тиит


көмүү

көмүү • (kömüü)

sah-noun

көмүү • (kömüü)

көмүү марша


толор

Causative of туол (tuol), ultimately from Proto-Turkic *tōl- (“to be full; to get filled”). Compare English fulfill.

der

(transitive) to bring about, to execute, to fulfill, to implement


ороо

From Proto-Turkic *ōr- (“to dig, to tear out, to drag out”).

inh

See synonyms at таһаар (tahaar).

ууттан оту ороо

(transitive) to extract, to pull out, to take out


саамай

Borrowed from Russian самый (samyj), ultimately a distant relative of English selfsame.

саамай улахан

саамай бөдөҥ


саамай

See synonyms at отой (otoy).

саамай сөп


Seʙieskej sojuus

Советскай союз
Советскай союз#Yakut

1929–1939 Latin form of Советскай союз (Sovetskay soyuz, “the Soviet Union”)


сирэй

From a Mongolic source. Compare Mongolian царай (caraj, “face, countenance”).

cog

See synonyms at дьүһүн (jühün).

See synonyms at өрүт (örüt).


килбик

Probably from a Mongolic source. Compare Turkish kılıbık, Mongolian гирби (girbi), etc.


тэтэрээт

Borrowed from Russian тетрадь (tetradʹ).


кукурууза

Probably borrowed from Russian кукуруза (kukuruza) (see that entry for more).


хороо

(transitive) to quickly consume, to gobble up, to waste


дьэбин

head

дьэбин • (jebin)


кыайыы

кыайыы • (kıayıı)

sah-noun

кыайыы • (kıayıı)


үөрэнээччи

head

үөрэнээччи • (üöreneecci)

sah-noun

үөрэнээччи • (üöreneecci)


ыйытыы

head

ыйытыы • (ıyıtıı)

sah-noun

ыйытыы • (ıyıtıı)

From ыйыт (ıyıt, “to ask”) (see there for more).


соҕуруу

head

соҕуруу • (soğuruu)

sah-noun

соҕуруу • (soğuruu)


уҥа

From Proto-Turkic *oŋ (“right”). Compare Kyrgyz оң (oŋ), Southern Altai оҥ (oŋ).

уҥа тус


илин

From Proto-Turkic *il (“front side”). Cognate with Salar ili. Related to Turkish ileri and ilk.


эмиэ

бүгүн эмиэ хаар түһэр

мин эмиэ барабын


кыһыл оҕо

head

кыһыл оҕо • (kıhıl oğo)

sah-noun

кыһыл оҕо • (kıhıl oğo)

кыһыл (kıhıl) + оҕо (oğo). Literally, “red [i.e. flushed] child”. Semantically, compare Japanese 赤ちゃん.


ким да

ким (kim) + да (da), related to ким даҕаны (kim dağanı)


ньирэй оҕо

head

ньирэй оҕо • (nyirey oğo)

sah-noun

ньирэй оҕо • (nyirey oğo)


даҕаны

head

даҕаны • (dağanı)

Related to Turkish da, Tuvan даа (daa). Potentially related to Turkish dahi.

With interrogative pronouns, forms negative indefinites


үһүс

үһүс • (ühüs)


төрдүс

төрдүс • (tördüs)


алтыс

алтыс • (altıs)


ахсыс

ахсыс • (aqsıs)


сэттис

From сэттэ (sette, “seven”) + -ис (-is).


эмэ

Likely related to эмиэ (emie, “also; again”).

With interrogative pronouns, forms irrealis indefinites.


-ус

Attaches to numerals to form ordinal numbers.


ким эрэ

ким (kim) 'who' + эрэ (ere) 'only; just'


ким даҕаны

ким даҕаны • (kim dağanı)

sah-pronoun

ким даҕаны • (kim dağanı)

ким (kim) 'who' + даҕаны (dağanı) 'even'


ким эмэ

ким (kim) 'who', эмэ (eme) likely related to эмиэ (emie) 'again; also'.


Далай Лаама

From Russian далай-лама (dalaj-lama) (see Dalai Lama for more).

sah:Далай Лаама


Олунньу

From *oluńńu-ay , early onunčï ay, Proto-Turkic. Cognate to Uyghur oninchi ay (“october”).


Кулун тутар

From кулун (kulun, “foal”) + тут (tut, “to hold”).


От ыйа

head

От ыйа • (Ot ıya)

From от (ot, “grass”) + ый (ıy, “moon”).


Бэс ыйа

Бэс ыйа • (Bes ıya)

From бэс (bes, “pine”) + ый (ıy, “moon”).


Ыам ыйа

Ыам ыйа • (Iam ıya)

From ыам (ıam, “spawning”) + ый (ıy, “moon”).


Тохсунньу

From early toquzïnčï ay, Proto-Turkic. Cognate to Uyghur toqquzinchi ay (“september”).


Ахсынньы

Ахсынньы • (Aqsınnyı)

From *sekizinči ay, from Proto-Turkic. Cognate to Uyghur sekkizinchi ay (“august”), Tuvan сес ай (ses ay, “august”).


Балаҕан ыйа

Балаҕан ыйа • (Balağan ıya)

From балаҕан (balağan, “yurt”) + ый (ıy, “moon”).


Алтынньы

Алтынньы • (Altınnyı)

From *altïńńï-ïy , early altïnčï ay, Proto-Turkic. Cognate to Uyghur altinchi ay (“july”), Tuvan алды ай (aldı ay).


Муус устар

Literally "ice floats"; from муус (muus, “ice”) + устар (ustar, “it floats”), from уст (ust, “to float”).


Сэтинньи

From *setińńi-ïy , early yetinči ay, Proto-Turkic. Cognate to Uyghur yettinchi ay (“july”), Tuvan чеди ай (çedi ay).


Атырдьах ыйа

Атырдьах ыйа • (Atırjaq ıya)

From атырдьах (atırjaq, “pitchfork”) + ый (ıy, “moon”).


кирдээх

From кир (kir, “dirt”) + -дээх (-deeq, ornative suffix).


халлаан күөх

head

халлаан күөх • (qallaan küöq)

sah-adj

халлаан күөх • (qallaan küöq)


Халыма

head

Халыма • (Qalıma)

sah:Халыма (өрүс)


хоруолук

From Russian кролик (krolik) (itself borrowed from Polish królik) with the initial consonant cluster broken up according to Yakut phonological rules.

хоруолук тириитэ


бастаа

бастаан (bastaan, “at first”)

бас (bas, “head”) + -лаа (-laa) (denominal verb suffix, harmonized as -таа). For a similar semantic development, compare English head (as in "head a line", "head a parade", etc.).

n-g

(intransitive) to go first, to be first, to start first


бастаан

аан бастаан (aan bastaan, “for the first time”)


убаастаа

See synonyms at ытыктаа (ıtıktaa).


көрдөр

head

көрдөр • (kördör)

sah-verb

көрдөр • (kördör)

Causative of көр (kör, “to see, to look”).


сэбирдэхтээх

From сэбирдэх (sebirdeq, “leaf”) + -тээх (-teeq, ornative suffix).

suf

Хатыҥ диэн сэбирдэхтээх мас буолар.


уураах

уурааҕы иһитиннэр


күн өлүүтэ

head

күн өлүүтэ • (kün ölüüte)

күн (kün, “sun”) + өлүүтэ (ölüüte, “death”) (possessive form).


өлүүлээх

өлүүлээх • (ölüüleeq)

sah-adj

өлүүлээх • (ölüüleeq)

From өлүү (ölüü, “death”) + -лээх (-leeq, ornative suffix).


иһитиннэр

Causative of иһит (ihit, “listen, hear”).

уурааҕы иһитиннэр

(transitive) (communication) to announce


ый өлүүтэ

head

ый өлүүтэ • (ıy ölüüte)

ый (ıy, “moon”) + өлүүтэ (ölüüte, “death”) (possessive form).


уон аҕыс

уон аҕыс • (uon ağıs)


уон тоҕус

уон тоҕус • (uon toğus)


билии олоҕо

билии олоҕо • (bilii oloğo)

sah-noun

билии олоҕо • (bilii oloğo)

билии (bilii, “knowledge”) + олоҕо (oloğo, “base”) (possessive form).


суол билиитэ

суол (suol, “road”) + билиитэ (biliite, “intersection”) (possessive form).


тыҥырахтаа

head

тыҥырахтаа • (tıñıraqtaa)

sah-verb

тыҥырахтаа • (tıñıraqtaa)

Denominal verb from тыҥырах (tıñıraq, “nail, claw”).


билии

(by extension) interception, intersection, crossroads


үөһэ

head

үөһэ • (üöhe)

From Proto-Turkic *ǖŕ. Compare to Other turkic *üze or *öze.


соҕуруулуу-арҕаа

соҕуруулуу-арҕаа • (soğuruuluu-arğaa)

sah-noun

соҕуруулуу-арҕаа • (soğuruuluu-arğaa)


аллара

From Proto-Turkic *ăl. See also иллэрэ (illere).


эмиий

From Proto-Turkic *em-, compare Turkish meme, Kazakh ему (emu).

nipple (of a woman, or of any mammal), teat


тыҥырахтаах

head

тыҥырахтаах • (tıñıraqtaaq)

sah-adj

тыҥырахтаах • (tıñıraqtaaq)

From тыҥырах (tıñıraq, “nail, claw”) + -таах (-taaq, ornative suffix).


ньургуһун

sah:ньургуһун


аҕыйах

head

аҕыйах • (ağıyaq)

From аҕыйаа (ağıyaa, “to dwindle, to lessen”).


тоҕо

тоҕо • (toğo)

From Proto-Turkic. Compare to туох (tuoq).


сокуоннас

Borrowed from Russian законность (zakonnostʹ).


кылгас

head

кылгас • (kılgas)

From кылгаа (kılgaa, “to shorten”). Probably a cognate of Uzbek kalta.

кылгас этии


хаһан

From Proto-Turkic *kačan. Compare to Kyrgyz качан (kacan).


суон оһоҕос

суон оһоҕос • (suon ohoğos)

sah-noun

суон оһоҕос • (suon ohoğos)


муҥур оһоҕос

head

муҥур оһоҕос • (muñur ohoğos)

sah-noun

муҥур оһоҕос • (muñur ohoğos)


оһоҕос

head

оһоҕос • (ohoğos)

sah-noun

оһоҕос • (ohoğos)

The оһоҕ- part (excepting the -ос ending), is a cognate of Uzbek ichak.


хайыт

head

хайыт • (qayıt)

sah-verb

хайыт • (qayıt)


өскө

head

өскө • (öskö)

Most Turkic languages use a term derived from Persian اگر (“if”).


тарбаа

From Proto-Turkic *tïrma-. Compare to Other turkic , Kyrgyz тырмоо (tırmoo).


дэхси

дэхси суол


инчэҕэй

инчэҕэй • (inceğey)

sah-adj

инчэҕэй • (inceğey)


хаамп

(intransitive) (of land animals in general, or horses specifically) to walk

See also: саахымат

(board games) to make a move (especially in chess or checkers)


куттан

Passive of куттаа (kuttaa, “to frighten”). Compare Turkish korkmak (“to fear, to be afraid”).


кэлин

See synonyms at арҕаа (arğaa).


кэлин

See synonyms at хойут (qoyut).


көнө

head

көнө • (könö)

The template Template:syndiff does not use the parameter(s): Please see Module:checkparams for help with this warning.See synonyms at кырдьык

(ethics) direct, honest, fair (in other words, morally upright)


ык

From Proto-Turkic *sïk-. Compare to Azerbaijani sıxmaq.

See synonyms at баттаа (battaa).

(transitive, colloquial) to hurry (someone up)


сыппах

сыппах • (sıppaq)

From сыппаа (sıppaa) + -х (-q). Compare to Other turkic *tuppak.

See synonyms at акаары (akaarı).


сөптөөх

сөптөөх • (söptööq)

sah-adj

сөптөөх • (söptööq)

From сөп (söp, “correct”) + -төөх (-tööq, ornative suffix).

suf

See synonyms at кырдьык (kırjık).


тыын

head

тыын • (tıın)

sah-noun

тыын • (tıın)

From Proto-Turkic *tï̄n (“spirit, breath”). Cognate with Tuvan тынар (tınar, “to breathe”).

See synonyms at кут (kut).


тыын

head

тыын • (tıın)

sah-verb

тыын • (tıın)


сөп

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *čöp or *ǰöp.


сууй

From Proto-Turkic *yu(b)-, compare Azerbaijani yumaq, Kazakh жуу (juu).


уулаах

From уу (uu, “water”) + -лаах (-laaq, ornative suffix).

suf

See synonyms at хат (qat).


уулаах

From уу (uu, “sleep”) + -лаах (-laaq, ornative suffix).


сиик

Compare Turkish çiy (“dew”) (see the Azerbaijani entry above the Turkish one for more) and Turkmen çyg (“moisture”). Other Turkic languages tend to use a term derived from Persian نم (“moisture, humidity, dew”).

sah:Сиик (айылҕа көстүүтэ)


сиик

sah:Сиик (айылҕа көстүүтэ)


сииктээх

From сиик (siik, “dampness, moisture”) + -тээх (-teeq, ornative suffix). Compare to Turkmen çygly.


оҕомсуй

head

оҕомсуй • (oğomsuy)

sah-verb

оҕомсуй • (oğomsuy)


оҕоһут

head

оҕоһут • (oğohut)

sah-noun

оҕоһут • (oğohut)

From оҕо (oğo, “child”) + -һут (-hut, agentive suffix). See also оҕолоо (oğoloo, “to nurse, babysit”).


ол иһин

because of that, hence thus, therefore, that's why


оҕолоох

head

оҕолоох • (oğolooq)

From оҕо (oğo, “child”) + -лоох (-looq, ornative suffix).

suf

элбэх оҕолоох ийэ


атыыр таба

head

атыыр таба • (atıır taba)

sah-noun

атыыр таба • (atıır taba)


дьиэ табата

head

дьиэ табата • (jie tabata)

sah-noun

дьиэ табата • (jie tabata)

дьиэ (jie, “house”) + табата (tabata, “deer”) (possessive form).


оҕолоо

head

оҕолоо • (oğoloo)

sah-verb

оҕолоо • (oğoloo)

(transitive) to nurse (a baby), to babysit

(by extension) to care for (children, patients, etc.)


доруобай

Borrowed from Russian здоро́вый (zdoróvyj).

bor+

See synonyms at чэбдик (cebdik).

доруобай оҕо


таба тириитэ

таба (taba) + тириитэ (tiriite, “skin, hide”) (possessive form).


иһин

From Proto-Turkic *üčün. Compare to Turkish için, Bashkir өсөн (ösön), Semantically, this word overlaps with Spanish por.

because of, due to, for the sake of, for


кырый

head

кырый • (kırıy)

sah-verb

кырый • (kırıy)

From Proto-Turkic *kïr- (“to break, demolish; small; to scrape, shave”). Cognate with Yakut кыра (kıra, “small”), Turkish kırmak (“to break”), Azerbaijani qırmaq, etc.

inh

сарбый

to cut, to trim (literally or figuratively)


кырый

head

кырый • (kırıy)

sah-verb

кырый • (kırıy)


кыыл таба

head

кыыл таба • (kııl taba)

sah-noun

кыыл таба • (kııl taba)


мүөттээх ыҥырыа

head

мүөттээх ыҥырыа • (müötteeq ıñırıa)

sah-noun

мүөттээх ыҥырыа • (müötteeq ıñırıa)


ыҥырыа

head

ыҥырыа • (ıñırıa)

sah-noun

ыҥырыа • (ıñırıa)


эргэ

Perhaps compare Turkish eski (many Turkic languages have a similar-sounding word).


мүөттээх

head

мүөттээх • (müötteeq)

From мүөт (müöt, “honey”) + -тээх (-teeq, ornative suffix).


саҥа

head

саҥа • (saña)


саҥа

саҥа • (saña)

From Proto-Turkic. Compare to Dolgan һаӈа (haŋa), etc. Cognate of Turkish yankı, Uzbek yangramoq, Kumyk янгыртмакъ (yañırtmaq).

See synonyms at дойҕох (doyğoq).


кытта

кытта • (kıtta)


кытары

кытары • (kıtarı)


түүн-күнүс

түүн-күнүс • (tüün-künüs)

түүн (tüün, “night”) + күнүс (künüs, “daytime”)


иһигэр

From Proto-Turkic *ič. See also ис (is, “interior”).


уураа

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *sugur- or *sugïr- or sūr-.

оҕону уураа


күнүс

күнүс • (künüs)

From earlier *künnüs < *kündüs, ultimately from Proto-Turkic *küntüŕ (“daytime”). Related with күн (kün, “day”).


күнүс

күнүс • (künüs)

кини күнүс кэлбитэ


таптааччы

таптааччы • (taptaaccı)

sah-noun

таптааччы • (taptaaccı)


блокадалаа

Denominal verb, from блокада (blokada, “blockade, siege”).

куораты блокадалаа

(military, politics) (transitive) to blockade, to besiege


тириэрт

(transitive) to cause, to bring, to bring about

Бу суол күөлгэ тириэрдиэҕэ.

Куттаныы киҥҥэ тириэрдиэҕэ. Киҥ өскө тириэрдиэҕэ. Өс эрэйдэниигэ тириэрдиэҕэ.

Fear leads to anger. Anger leads to hate. Hate leads to suffering.

Kuttanıı kiññe tirierdieğe. Kiñ öskö tirierdieğe. Ös ereydeniige tirierdieğe.

(intransitive, literal or figurative) to lead to


киҥ

Куттаныы киҥҥэ тириэрдиэҕэ.

Киҥ өскө тириэрдиэҕэ.


киҥ-хаан

киҥ (kiñ, “anger”) + хаан (qaan, “blood”).


куттаныы

head

куттаныы • (kuttanıı)

sah-noun

куттаныы • (kuttanıı)

Куттаныы киҥҥэ тириэрдиэҕэ.


эрэйдэн

From эрэйдэ (ereyde, “to make trouble”) + -н (-n).


эрэйдэнии

From эрэйдэн (ereyden, “to suffer”) + -ии (-ii).

Өс эрэйдэниигэ тириэрдиэҕэ.


ууруу

From уур (uur, “to place, to put, to decree”).

act of laying, hence laying, masonry, bricklaying


сыллаа

head

сыллаа • (sıllaa)

sah-verb

сыллаа • (sıllaa)

табаҕы сыллаа


аҕал

head

аҕал • (ağal)

sah-verb

аҕал • (ağal)

From ыл (ıl) + кэл (kel). Compare Kazakh әкелу (äkelu, “to give”), Northern Altai акел (akel, “to give”), акил (akil), аккел (akkel), экил (ekil), экел (ekel).


арах-арах

Reduplicated, and intensive, form of арах (araq).


арахсыы

head

арахсыы • (araqsıı)

sah-noun

арахсыы • (araqsıı)

From араҕыс (arağıs, “to separate, to part ways”).


дьайыы

head

дьайыы • (jayıı)

sah-noun

дьайыы • (jayıı)

From дьай (jay, “to affect, to influence”).


хайдыы

head

хайдыы • (qaydıı)

sah-noun

хайдыы • (qaydıı)

From хайын (qayın) + -ыы (-ıı), from хайа (qaya) or хайыт (qayıt) < хай (qay) + -а (-a), from Proto-Turkic *kay-.


көхтөөх

head

көхтөөх • (köqtööq)

sah-adj

көхтөөх • (köqtööq)

From көх (köq) + -төөх (-tööq, ornative suffix).

suf

See synonyms at эйэлээх (eyeleeq).


кэс

кэс ынах


кэс

From Proto-Turkic *keč- (“to pass, wade”). Compare Turkish geçmek (“to cross”).


хобордоох

Borrowed from Russian сковорода (skovoroda).


саахтаа

Denominal verb, from саах (saaq, “feces”).


синньигэс оһоҕос

head

синньигэс оһоҕос • (sinnyiges ohoğos)

sah-noun

синньигэс оһоҕос • (sinnyiges ohoğos)


сымнаҕас

head

сымнаҕас • (sımnağas)

From сымна (sımna). Compare Turkish yumuşak (“soft”).


халыҥ

халыҥ • (qalıñ)


киэҥ-куоҥ

киэҥ-куоҥ • (kieñ-kuoñ)


хаһыат

хаһыат • (qahıat)

sah-noun

хаһыат • (qahıat)


киэҥ

head

киэҥ • (kieñ)

From Proto-Turkic *kẹ̄ŋ (“wide, broad”). Cognate with Bashkir киң (kiñ, “wide”).


кыараҕас

кыараҕас • (kıarağas)


урукку

From урут (urut, “formerly, previously”).


собо

From Proto-Turkic *yaba. Compare to Bashkir йыуа (yıwa), Khakas чама (çama), other cognates, etc.


утурук

Inherited from Proto-Turkic *osguruk. Compare Turkish osuruk (“fart”).

сыттаах утурук(тар) ― sıttaaq uturuk(tar) ― smelly fart(s)

утуруктары күлэллэр оҕолор

утуруктар иһин үгэ-дойҕохтор


урут

before, beforehand, formerly, previously


ыар

From Proto-Turkic *iagïr. Compare Turkish ağır, Kyrgyz оор (oor).

See synonyms at муҥнаах (muñnaaq).


төбө

төбө • (töbö)

sah-noun

төбө • (töbö)

From Proto-Turkic *tepe. Cognate to Turkish tepe, etc.

мас төбөтө


кэм

Borrowing from Mongolian. Cognate of New Uyghur كەم.

кэм w:sah:кэм


эйэҕэс

head

эйэҕэс • (eyeğes)

эйэ (eye, “peace”) + -ҕэс (adjective suffix).


намыын

намыын • (namıın)

намыын киһи

намыын саҥа

намыын ырыа


эйэлээ

Denominal verb, from эйэ (eye, “peace”).


илдьит

илдьит • (iljit)

sah-noun

илдьит • (iljit)

From ил (il, “peace”) + -дьит (-jit, agentive suffix).


куттаас

From куттаа (kuttaa, “to frighten, to scare”).


күөрт

head

күөрт • (küört)

sah-noun

күөрт • (küört)

From Proto-Turkic *kȫrük (“bellows”). See Azerbaijani körük, Bashkir күрек (kürek) for more cognates.


бииргэ

From биир (biir, “one”). Related with Azerbaijani birgə and Turkish birlikte. Compare English as one.

бииргэ барыах


куттаа

From kort, Proto-Turkic *kork-. Compare to Turkish korkmak, Western Yugur qorq-.


аҥардас

head

аҥардас • (añardas)

сулумах ― sulumaq


аҥардас

аҥардас • (añardas)

See synonyms at отой (otoy).


аҥардас

аҥардас • (añardas)

From аҥардаа (añardaa, “to divide in half”).

килиэби аҥардастыбыт

we divided the bread in half among ourselves

аҥардаа аҥардаа#Yakut

(transitive) reciprocal-cooperative form of аҥардаа (añardaa)


сах

From Proto-Turkic *čiāk (“time; precisely, exactly”) — see Kazakh шақ (şaq, “time”), Kyrgyz чак (cak), for more cognates — making this word a false cognate with Russian час (čas, “time, hour”), itself the source of Yakut чаас (caas, “hour”).

inh

See synonyms at кэм (kem).

бу сахха

хайа сахтан?

күөх сах


сах

Related with Turkish yakmak (see there for more cognates).

(by extension, as саҕан + a verb) to do something persistently


сах

(vulgar) damn, dammit (see the below, and compare the old-fashioned English expression "the devil take (him/her/it)")


көмөлөс

head

көмөлөс • (kömölös)

sah-verb

көмөлөс • (kömölös)


модьуй

head

модьуй • (mojuy)

sah-verb

модьуй • (mojuy)

сэриини тохтоторго модьуй


тирэх

From тирээ (tiree, “to prop up, to support”).


көрдөө

head

көрдөө • (kördöö)

sah-verb

көрдөө • (kördöö)


ирдээ-тордоо

ирдээ (irdee, “to seek out”) + тордоо (tordoo).

(transitive) to seek out, to hunt down, to pursue


өйөбүл

head

өйөбүл • (öyöbül)

sah-noun

өйөбүл • (öyöbül)

See also өйөө (öyöö, “to prop up, to support”).


утар

Perhaps compare Turkish itiraz (“objection”).

See synonyms at тулуй (tuluy).

(transitive) to oppose, to contradict, to be against


туһаҕа тур

head

туһаҕа тур • (tuhağa tur)

sah-verb

туһаҕа тур • (tuhağa tur)

туһаҕа (tuhağa, “benefit”) + тур (tur, “to stand”). Idiomatically, "to stand as a benefit", hence "to be beneficial".


тордоо

From тор (tor) + доо (doo). From Mongolic. Compare to Mongolic languages *torug.

(transitive) (cooking) to smoke, to cure (meat)


туһалаа

Denominal verb, from туһа (tuha, “benefit”).

норуокка туһалаа

оҕолорум туһалаан эрэллэр

эмим туһалаабыт

(intransitive) (with dat.) to benefit, to help


туһа

From Mongolic or Proto-Turkic. Compare to other turkic *tusa or *tuzu or *tuza.

See synonyms at өйөбүл (öyöbül).


өлбүт

head

өлбүт • (ölbüt)


ирдээ

From Proto-Turkic *īŕte- (“to search, seek, pursue”).

inh

(transitive) (hunting) to track down (game, etc.)


луук

From Russian лук (luk, “onion”), possibly related with English leek. (The etymology at лук (luk) asserts that the Russian word is indeed borrowed from a Germanic source, while the entry for "leek" at Etymonline demurs, and merely states that they may be related.)


көм

From Common Turkic *köm-. See Turkish gömmek (“to bury”) for more cognates.

өлбүтү көм


аккаастаа

(transitive) to deny, to refuse, to reject


хахай

Other Turkic languages, as well as Mongolian and Manchu, use a term related with Turkish aslan.


баабыр

head

баабыр • (baabır)

sah-noun

баабыр • (baabır)

Perhaps compare Mongolian бар (bar), itself of unclear etymology.


түүллэ түһээ

head

түүллэ түһээ • (tüülle tühee)

sah-verb

түүллэ түһээ • (tüülle tühee)

түүл (tüül, “sleep, dream”) + түһээ (tühee, “to dream, to see in a dream”).


симик

See synonyms at килбик (kilbik).


түүл

head

түүл • (tüül)

sah-noun

түүл • (tüül)

From Proto-Turkic *tǖĺ (“dream”). See also түүн (tüün, “night”).


түһээ

head

түһээ • (tühee)

sah-verb

түһээ • (tühee)

From Proto-Turkic *tǖĺ (“dream”). Compare Turkish düş (“(a) dream”).

кини үчүгэй түүлү түһээбит


имик-симик

имик (imik) + симик (simik, “pale, dim”).


эр санаа

courage, bravery (literally "man[ly] thought")


өй-санаа

өй (öy, “mind”) + санаа (sanaa, “thought”).

өйгүн санааҕыи бул

to concentrate, to collect [literally, to find] one's thoughts

өйө-санаата өһүлүннэ


өһүлүн

head

өһүлүн • (öhülün)

sah-verb

өһүлүн • (öhülün)

Passive of өһүл (öhül, “to disassemble”).


тыймыыт

head

тыймыыт • (tıymııt)

sah-noun

тыймыыт • (tıymııt)


үөн

Although larvae are not worms, perhaps compare Japanese 虫 (“insect, worm, creepy-crawly”).

m+

үөнү булбут соххор туруйаҕа дылы
üönü bulbut soqqor turuyağa dılı
like a crooked crane that found a worm
(proverb — refers to someone who has come upon good fortune, but then shuns those who helped them along the way)


үөн-көйүүр

head

үөн-көйүүр • (üön-köyüür)

sah-noun

үөн-көйүүр • (üön-köyüür)

үөн (üön, “worm”) + көйүүр (köyüür, “moth”).

sah:үөн-көйүүр


көйүүр

head

көйүүр • (köyüür)

sah-noun

көйүүр • (köyüür)

moth, especially the clothes moth (Tineidae)


эргит

Causative of эргий (ergiy, “to turn, to revolve”).

(transitive) to turn, to rotate, to spin, to flip


отто кэбис

Straightforward, but note also the discussion at Bashkir кәбән (kəbən, “haystack, hillock”).


эргий

Compare Yakut эрий (eriy, “to turn”) and Mongolian эргүүлэх (ergüülex, “to turn”) (both transitive).

эргимтэ

surroundings, environs, circle, circumference

(intransitive) to turn, to revolve, to spin, to whirl


эрий

Compare Yakut эргий (ergiy, “to turn”) and Mongolian эргэх (ergex, “to turn”) (both intransitive).

эрис

to compete, to fight, to struggle, to wrestle

(transitive)

(transitive) to turn, to twist, to screw


сырыт

head

сырыт • (sırıt)

sah-verb

сырыт • (sırıt)

From Proto-Turkic *yüri- (“to walk”). Compare Turkish yürümek (“to walk”), Kyrgyz жүрүү (jürüü).


сэргэх

From сэргээ (sergee, “to show interest”).


эриэн үөн

head

эриэн үөн • (erien üön)

sah-noun

эриэн үөн • (erien üön)

There are various mottled snakes in Siberia that could have triggered this association. For a similar semantic development (of reusing animal names to refer to very different animals) see also the various English animals prefixed with sea (sea horse, sea cow, etc.).
As a side note, compare the "speckled band" in the Sherlock Holmes tale The Adventure of the Speckled Band (Arthur Conan Doyle, 1892).

sah:эриэн үөннэр


кэбис

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *kemiš.

See synonyms at бырах (bıraq).

табаҕы кэбис

(transitive, figurative) to leave (aside), to quit

сиэн кэбис

ыйыстан кэбис

умнан кэбис

See synonyms at отой (otoy).

(grammar) with the -н form of a verb, implies doing that thing completely


кутулун

кумах суолга кутулунна

the road was covered with sand / sand covered the road

(by extension, intransitive) to be covered or buried

дьон хоско кутуллан киирдилэр

the room was full of people / people filled the room

(by extension, intransitive) to fill up, to be replenished


көтөр-сүүрэр

head

көтөр-сүүрэр • (kötör-süürer)

sah-noun

көтөр-сүүрэр • (kötör-süürer)

көтөр (kötör, “bird”) + сүүр (süür, “to run”).


мэлдьи

head

мэлдьи • (melji)


кэлии-барыы

кэлии-барыы • (kelii-barıı)

sah-noun

кэлии-барыы • (kelii-barıı)

кэлии (kelii, “arrival”) + барыы (barıı, “departure”).


баҕана

head

баҕана • (bağana)

sah-noun

баҕана • (bağana)

See the discussion at Bashkir бағана (bağana).

дьиэ баҕаналара


харамай

From хара (qara) + май (may), from Proto-Turkic *kar-. Compare to Buryat [script needed] (gar), Mongolian [script needed] (gar), etc.

харамайдар олохторо


өссө

head

өссө • (össö)

Borrowed from Russian ещё (ješčó). Though a basic word, compare the etymologies of Turkish ve (“and”) and English et cetera.


эрэгэр

Compare the Evenki and Even terms above, as well as Yakut эрэ (ere).

See synonyms at мэлдьи (melji).


хоруй тыл

хоруй тыл • (qoruy tıl)

sah-noun

хоруй тыл • (qoruy tıl)


хардар

(communication) (transitive) to answer (a question), to reply, to respond

(transitive) to answer (a deed), to repay, to give in return


наада

Borrowed from Russian надо (nado). Cognate with Southern Yukaghir надо (nado) (also borrowed from Russian) but a false cognate with English need.


сиэстэрэ

Borrowed from Russian сестра (sestra, “sister”).


бүтэр

head

бүтэр • (büter)

sah-verb

бүтэр • (büter)

(transitive) to end, to finish, to complete


мэҥ

From Proto-Turkic *beŋ (“mole”). See Southern Altai меҥ (meŋ, “mole”), Kyrgyz мең (meŋ), Turkish ben, for more cognates.


хоруй

Compare Tuvan харыы (xarıı), Karaim karuv, itself cognate with Mongolian хариу (xariu).


хоруй

Compare Proto-Turkic *kïr (“to scrape, to shave”), itself listed as the source of кырый (kırıy, “to cut, to clip, to shear”).

inh

See synonyms at кырый (kırıy).


мэҥэ

head

мэҥэ • (meñe)

See the discussion at Bashkir мәңге (məñge, “eternal”), Kazakh мәңгі (mäñgı).


мэҥэ

мэҥэ • (meñe)


дьаабылака

дьаабылака • (jaabılaka)

sah-noun

дьаабылака • (jaabılaka)

Same as яблоко (yabloko), but formed by breaking up the consonant cluster.

sah:Дьаабылыка


тыллыы

head

тыллыы • (tıllıı)

sah-noun

тыллыы • (tıllıı)

слива тыллыытын күнэ

plum blossom festival (Japan, February 25)


уус тыллаах

head

уус тыллаах • (uus tıllaaq)


уус тыл

уус тыл • (uus tıl)

sah-noun

уус тыл • (uus tıl)


тыллаа

head

тыллаа • (tıllaa)

sah-verb

тыллаа • (tıllaa)

уот турбутун тыллаа

(transitive) (communication) to report (something)


тыллаах

head

тыллаах • (tıllaaq)

From тыл (tıl, “tongue, word”) + -лаах (-laaq, ornative suffix).

suf

having a tongue (literal, as of people and animals, or figurative, as of bells, etc.)


дьоҕур

head

дьоҕур • (joğur)

sah-noun

дьоҕур • (joğur)

(artistic or other ability) ability, gift, knack, skill, talent


атаака

Borrowed from Russian атака (ataka, “attack”).


атаакалаа

Denominal verb, from атаака (ataaka, “attack”). Akin to Russian атаковать (atakovatʹ, “to attack”).


көмүскээһин

head

көмүскээһин • (kömüskeehin)

sah-noun

көмүскээһин • (kömüskeehin)

From көмүскээ (kömüskee, “to defend, to protect”).


тумуу

From Common Turkic *tumagu (“common cold”), from Proto-Turkic *tum (“cold”). See Bashkir тымау (tımaw) for more cognates.


көмүскээччи

head

көмүскээччи • (kömüskeecci)


көмүскээччи

көмүскээччи • (kömüskeecci)


көмүскээ

көмүскээ • (kömüskee)

sah-verb

көмүскээ • (kömüskee)

көмүскээччи

defensive, protective → defender, protector

көмүскэс

defensive, defender, defend (with others)

(transitive) to intercede, to protect, to stand up for

See synonyms at манаа (manaa).


тылын

head

тылын • (tılın)

sah-verb

тылын • (tılın)

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *tor-.


уус

Starostin lists this word as being from Proto-Turkic *ūŕ (“master, craftsman”), cognate with Turkish uz. See also the etymology listed at Mongolian ур (ur).


буугунай

(card games) diamonds (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♦)

sah:буугунай


айа

oh, ah (exclamation, expresses shock or awe)


кэрт

маста кэрт

(transitive) to chop (wood, etc.), to hack, to cut


оноҕос

head

оноҕос • (onoğos)

sah-noun

оноҕос • (onoğos)

From Proto-Turkic *sok- (“to heat”) Compare ох (oq, “arrow”), as well as Dolgan оногос (“bow”).


ырба

head

ырба • (ırba)

sah-noun

ырба • (ırba)

From ыыр (ıır) + ба (ba), from Proto-Turkic *yïr-.


эбиэн

See Kyrgyz жебе (jebe, “arrow”) for possible cognates.

Yakut Wikipedia — Эбиэн

Yakut Wikipedia — Эбиэн (хаарты)

(card games) spades (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♠)


кырт

head

кырт • (kırt)

sah-verb

кырт • (kırt)

From Proto-Turkic *kïr- (“to break, demolish; small; to scrape, shave”). Also compare кэрт (kert, “to chop, to hack, to cut”), as well as other cognates listed at Bashkir ҡырҡыу (qırqıw, “to cut, to trim”).

m+

See synonyms at кырый (kırıy).

(transitive) to cut (hair), to shear (wool), to mow (grass)

See synonyms at кыай (kıay).


чиэрбэ

sah:Чиэрбэ (харамай)

балык чиэрбэҕэ хабар


чиэрбэ

sah:Чиэрбэ (хаарты мааһа)

(card games) hearts (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♥)


туора

See Bashkir тура (tura) for a lengthy list of cognates, and see also Proto-Turkic *tüŕ (“straight, even”).

туора дьон

туора киһи көмөтө


туора

туора түс

(literal) to fall across, (idiomatic) to oppose


туора

оҕуһу туора миин


туора

(card games) clubs (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♣)


бүтэй дорҕоон

head

бүтэй дорҕоон • (bütey dorğoon)

sah-noun

бүтэй дорҕоон • (bütey dorğoon)


аһаҕас дорҕоон

head

аһаҕас дорҕоон • (ahağas dorğoon)

sah-noun

аһаҕас дорҕоон • (ahağas dorğoon)


үҥкүүлээ

head

үҥкүүлээ • (üñküülee)

sah-verb

үҥкүүлээ • (üñküülee)


аһаҕас

head

аһаҕас • (ahağas)

From ас (as), ultimately from Proto-Turkic *ač-.
Cognate with Dolgan аһагас.

cog

Dolgan аһагас


онгоруулаа

дьоллоох онгоруулаа


санаарҕабыллаах

head

санаарҕабыллаах • (sanaarğabıllaaq)

From санаарҕаа (sanaarğaa, “to be sad, to grieve”).


алгыстаах

алгыстаах • (algıstaaq)

алгыс (algıs, “blessing, praise”) + -таах (-taaq, ornative suffix).


дьоллоох

head

дьоллоох • (jollooq)

From дьол (jol, “happiness, luck”) + -лоох (-looq, ornative suffix).

suf

дьоллоох олоҕу ыллаа

дьоллоох онгоруулаа


санаарҕаа

head

санаарҕаа • (sanaarğaa)

From санаа (sanaa, “grief, sorrow, mourning”).

(intransitive) to be sad, to mourn, to grieve


дьол

дьол • (jol)

sah-noun

дьол • (jol)

Perhaps compare Mongolian аз жаргал (az žargal, “happiness”), or Mongolian дөлгөөн (dölgöön, “quiet, peaceful”).


түлүн

head

түлүн • (tülün)

sah-verb

түлүн • (tülün)

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *tülek.

See synonyms at таҕыс (tağıs).

долгуннар түллэллэр


санааҕа түс

head

санааҕа түс • (sanaağa tüs)

sah-verb

санааҕа түс • (sanaağa tüs)

From санааҕа (sanaağa) (dative of санаа (sanaa, “thought”)) + түс (tüs, “to fall”), hence "to fall in(to one's) thought(s)".


алгыс

head

алгыс • (algıs)

sah-noun

алгыс • (algıs)

From Proto-Turkic *ạlkï- (“to praise, bless”). Cognate with Turkish alkış (“applause”).


долгуй

From Proto-Turkic *tolku-n, compare Kazakh толқын (tolqyn), Kyrgyz толкун (tolkun).


буурҕа

head

буурҕа • (buurğa)

sah-noun

буурҕа • (buurğa)


борокуот

Borrowed from Russian пароход (paroxod).

(nautical) steamship (steamboat, steamer)


аҥардаа

head

аҥардаа • (añardaa)

sah-verb

аҥардаа • (añardaa)

Denominal verb, from аҥар (añar, “half”).

килиэби аҥардаа

(transitive) to halve, to divide in half


аҥар

head

аҥар • (añar)

sah-noun

аҥар • (añar)


мээчик

From Russian. See Also мээрчих (meerciq), мээччик (meeccik).

футбол мээчигэ

(US) soccer ball, (rest of the world) football

волейбол мээчигэ ― voleybol meecige ― volleyball


баанньык

head

баанньык • (baannyık)

sah-noun

баанньык • (baannyık)


суумка

Borrowed from Russian сумка (sumka, “bag”).


мыыла

head

мыыла • (mııla)

sah-noun

мыыла • (mııla)

Borrowed from Russian мыла (myla), itself the plural of мыло (mylo).


утары

head

утары • (utarı)


баттал

From баттаа (battaa, “to press, to oppress, to pursue”).

батталы утары охсуһуу


баттааһын

баттааһын • (battaahın)

sah-noun

баттааһын • (battaahın)

атмосфера баттааһына

atmospheric pressure
atmospheric pressure

сымыыт баттааһына


баттаа

From Proto-Turkic *bas- (“to press”). Compare Kyrgyz басуу (basuu, “to press”).


үтүрүй

head

үтүрүй • (ütürüy)

sah-verb

үтүрүй • (ütürüy)

From Proto-Turkic *it- (“to push, hit”). Compare to Turkish itmek, See also үт (üt).


охсус

From Proto-Turkic *sok- (“to heat, to beat”) + -ус (-us).

көҥүл иһин охсус

курааны утары охсус

(intransitive) to fight (иһин / утары — for / against)


киллэр

эрэйгэ киллэр

тыын киллэр


үҥк

Compare Kazakh сиыну (siynu, “worship”).

(intransitive) (religion) to pray, to worship

to bow, (by extension) to ask humbly (for something)


үҥүү

head

үҥүү • (üñüü)

sah-noun

үҥүү • (üñüü)

From Proto-Turkic *süŋgü (“spear”). See Bashkir һөңгө (höñgö), Kazakh сүңгі (süñgı), for more cognates.


үҥүү

head

үҥүү • (üñüü)

sah-noun

үҥүү • (üñüü)

From үҥк (üñk, “to pray, worship, bow, complain”).

Таҥараҕа үҥүү

Tañarağa üñüü

суукка үҥүү


охсуһуу

oqsuhuu (romanization)
охсуһуу (nominative singular)
охсуһуулар (nominative plural)
охсуһуута (partitive singular)
охсуһууларда (partitive plural)
охсуһууны (accusative definite singular)
охсуһуулары (accusative definite plural)
охсуһууҕа (dative lative locative singular)
охсуһууларгы (dative lative locative plural)
охсуһууттан (ablative singular)
охсуһуулартын (ablative plural)
охсуһуунан (instrumental singular)
охсуһууларанын (instrumental plural)
охсуһуулыын (comitative singular)
охсуһуулардыын (comitative plural)
охсуһуулары (singular)
охсуһуулардары (plural)
охсуһуулык (singular)
охсуһуулардык (plural)
охсуһуутааҕар (elative singular)
охсуһуулардааҕар (elative plural)

From охсус (oqsus, “to fight”) + -уу (-uu), then from Proto-Turkic *sok- (“to heat, to beat”).


кэргэннэн

Denominal verb, from кэргэн (kergen, “family”).

(intransitive) to start a family, to get married


оҕонньордоох

head

оҕонньордоох • (oğonnyordooq)

From оҕонньор (oğonnyor, “old man, husband”) + -доох (-dooq, ornative suffix).


оҕонньор

head

оҕонньор • (oğonnyor)

sah-noun

оҕонньор • (oğonnyor)


эмээхсиннэн

Denominal verb, from эмээхсин (emeeqsin, “old woman, old lady, wife”).


кэргэннээх

From кэргэн (kergen, “family”) + -нээх (-neeq, ornative suffix).


ойохто ыл

head

ойохто ыл • (oyoqto ıl)

sah-verb

ойохто ыл • (oyoqto ıl)

From ойох (oyoq, “woman, wife”) + ыл (ıl, “to take, to receive, to accept”).


дьахтардан

head

дьахтардан • (jaqtardan)

sah-verb

дьахтардан • (jaqtardan)

Denominal verb, from дьахтар (jaqtar, “woman, wife”).

(colloquial) to take a wife, to get married


көҥүллээх

head

көҥүллээх • (köñülleeq)

sah-adj

көҥүллээх • (köñülleeq)

From көҥүл (köñül, “freedom”) + -лээх (-leeq, ornative suffix).


көҥүллээһин

head

көҥүллээһин • (köñülleehin)

sah-noun

көҥүллээһин • (köñülleehin)

From көҥүллээ (köñüllee, “to allow, to liberate”).


көҥүллээ

head

көҥүллээ • (köñüllee)

sah-verb

көҥүллээ • (köñüllee)

Denominal verb, from көҥүл (köñül, “freedom”).


оҕонньордон

head

оҕонньордон • (oğonnyordon)

sah-verb

оҕонньордон • (oğonnyordon)

Denominal verb, from оҕонньор (oğonnyor, “old man, husband”).


бырастыы гыныы

head

бырастыы гыныы • (bırastıı gınıı)

sah-noun

бырастыы гыныы • (bırastıı gınıı)

From бырастыы гын (bırastıı gın, “to forgive”).


бырастыы гын

head

бырастыы гын • (bırastıı gın)

sah-verb

бырастыы гын • (bırastıı gın)


эмээхсин

From Mongolic. Compare to Northern Altai эмеген (emegen), etc.


бырастыы

head

бырастыы • (bırastıı)

Borrowed from Russian прощать (proščatʹ).


бырастыы

head

бырастыы • (bırastıı)


дьахтардаах

дьахтардаах • (jaqtardaaq)

From дьахтар (jaqtar, “woman, wife”) + -даах (-daaq, ornative suffix).


үтэһэ

head

үтэһэ • (ütehe)

sah-noun

үтэһэ • (ütehe)


үтүөмсүй

head

үтүөмсүй • (ütüömsüy)

sah-verb

үтүөмсүй • (ütüömsüy)

(intransitive) to pretend to be good, to put on airs


кулут оҥоһун

head

кулут оҥоһун • (kulut oñohun)

sah-verb

кулут оҥоһун • (kulut oñohun)


кулуттааһын

head

кулуттааһын • (kuluttaahın)

sah-noun

кулуттааһын • (kuluttaahın)

As if from *кулуттаа (see below) + -һын (suffix for abstract nouns). Ultimately from кулут (kulut, “slave”).


бас бэринэр

From бас (bas, “head”) + бэрин (berin, “to submit”).


таҥас-сап

From таҥас (tañas, “clothes, clothing”) + сап (sap, “thread”).


саҕалаа

head

саҕалаа • (sağalaa)

sah-verb

саҕалаа • (sağalaa)

(transitive) to begin, to start, to initiate


үтүөр

head

үтүөр • (ütüör)

sah-verb

үтүөр • (ütüör)

(intransitive) (medicine) to heal, to recover, to recuperate


оҥоһун

head

оҥоһун • (oñohun)

sah-verb

оҥоһун • (oñohun)

(transitive) to make (create) (for oneself)

See synonyms at бэлэмнээ (belemnee).

(reflexive) to prepare (oneself), to get ready

(transitive) to make (cause to become, convert into)

See synonyms at итэҕэй (iteğey).

итини кини үчүгэйим оҥостор быһыылаах

apparently he thinks that's a good thing


таҥас

head

таҥас • (tañas)

sah-noun

таҥас • (tañas)

Compare Bashkir туҡыма (tuqıma, “cloth”) and Proto-Turkic *tōn (“clothing”).


үтүө

head

үтүө • (ütüö)

sah-adj

үтүө • (ütüö)

From Proto-Turkic *edgü. Compare to Turkish iyi.


үтүө

head

үтүө • (ütüö)

sah-noun

үтүө • (ütüö)


тыл баайдаах

head

тыл баайдаах • (tıl baaydaaq)


баайдаах

From баай (baay, “wealth, property”) + -даах (-daaq, ornative suffix).


утуйар хос

From утуй (utuy, “to sleep”) + хос (qos, “room”). Hence, "sleeping-room".


үүннэр

head

үүннэр • (üünner)

sah-verb

үүннэр • (üünner)


улаат

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *ulgad.

See synonyms at үксээ (üksee).

(intransitive) to grow, to grow up, to increase


иит

(transitive) to raise (children, animals)


улаатыннар

head

улаатыннар • (ulaatınnar)

sah-verb

улаатыннар • (ulaatınnar)

торбосторун үчүгэйдик улаатыннарбыт


үүн

See synonyms at үксээ (üksee).


үүн

From Proto-Turkic *yügen (“bridle”). See Bashkir йүгән (yügən) for more cognates.


диэри

(with a noun in the dative case) up to, until


илк

From Proto-Turkic *silk- (“to shake”). See Bashkir һелкеү (helkew, “to shake”) for cognates.

See synonyms at бырах (bıraq).

(transitive) to cast off, to discard, to throw away


иннинэ

бырааһынньык икки хонук иннинэ


хомноо

Denominal verb, from хом (qom, “resentment”).

(intransitive) to resent, to feel offended, to take offense


хомнуо-хойут

хомноо (qomnoo, “to resent”) + хойут (qoyut, “late”).

хомнуо-хойут кэлбитэ


тууһааһын

head

тууһааһын • (tuuhaahın)


тууһаа

Denominal verb, from туус (tuus, “salt”).

(transitive) to salt (dry out food for later)


бүтэһих

бүтэһих • (bütehiq)

See synonyms at кэнники (kenniki).


кэннэ

үлэ кэннэ атын да дьарыктаах

(following a noun) in addition to, as well as, besides

See synonyms at хойут (qoyut).

күн тахсыбытын кэннэ айаҥҥа турбуттара

(following a verb) when (relative adverb, "at such a time"), after


онтон

From Proto-Turkic *soŋ-tan "from the end", hence "afterward", from Proto-Turkic *soŋ (“back, end, after”). Compare Turkish son (“end”), etc.

See synonyms at хойут (qoyut).

онтон туох диэтэ?

уол, онтон кыыс киирдилэр


өйөбүллээ

өйөбүллээ • (öyöbüllee)

sah-verb

өйөбүллээ • (öyöbüllee)

Denominal verb, from өйөбүл (öyöbül, “support”).


кыраһыабай

head

кыраһыабай • (kırahıabay)

Borrowed from Russian красивый (krasivyj).


куолакал

Borrowed from Russian колокол (kolokol). Probably cognate with Yakut көлүөс (kölüös, “bell-bottoms”).


үөһээҥи

head

үөһээҥи • (üöheeñi)

уөһээҥи холобур


хойут

хойут кэлиэм

хойут оҥоруом

хойут туруо


хойут

Тохсунньуттан хойут


чэбэр

From Middle Mongol *čeber (“beautiful”), from Proto-Mongolic *čege-ber, compare Mongolian цэвэр (cever, “clean, neat, beautiful”). See Bashkir сибәр (sibər, “beautiful”).


өйөө

head

өйөө • (öyöö)

sah-verb

өйөө • (öyöö)

From Proto-Turkic. Compare to Other turkic *süye.
See also өйөбүл (öyöbül, “support, assistance”).

өйөөн тур

(өйөө + -н + pres. part.) to help (someone do something)


үөһээ

head

үөһээ • (üöhee)

sah-adj

үөһээ • (üöhee)

үөһээ уос


тастыҥ

head

тастыҥ • (tastıñ)

sah-adj

тастыҥ • (tastıñ)

тастыҥ убай
tastıñ ubay
cousin
(literally, “distant brother”)

тастыҥ аймах

тастыҥ киһи

stranger (cf. Eng. strange and stranger)


сыбаайба

head

сыбаайба • (sıbaayba)

sah-noun

сыбаайба • (sıbaayba)

Borrowed from Russian свадьба (svadʹba).


ардыгар

head

ардыгар • (ardıgar)

ардыгар хаамар, ардыгар сүүрэр

ардыгар ... ардыгар ... — Used for emphasis, and to connect a series of verbs or phrases. In this usage, corresponds with Russian то (to) ...то (to) ... and is likewise untranslatable.


ураты

ураты • (uratı)

ураты оҕо


ураты

ураты • (uratı)


ураты

ураты • (uratı)

киниттэн ураты, биһигиттэн ураты

(with abl.) except, besides, but (i.e. none but, all but, etc.)


ордук

From орт (ort, “to remain, to be left over”).


ордук

See synonyms at наһаа (nahaa).


хааннан

Reflexive of хааннаа (qaannaa, “to bleed (someone)”).


тимир-бетон

тимир (timir, “iron”) + бетон (beton, “concrete”).


хааннаа

Denominal verb, from хаан (qaan, “blood”).

(transitive) (medicine) to bleed, to bloodlet (perform bloodletting)


хааннаах

From хаан (qaan, “blood”) + -наах (-naaq, ornative suffix).

suf

итии хааннаах харамайдар

хааннаах өрбөх


араҕыс

head

араҕыс • (arağıs)

sah-verb

араҕыс • (arağıs)

манна суол арахсар

(intransitive) to separate, to diverge, to branch out

миигиттэн араҕыс

арахсыбат санаа

арахсыбат ыарыы

(with certain nouns) relentless, obsessive

кэргэниниин арахсыбыт


буустаах

From dialectal буус (buus, “ice”) + -таах (-taaq, ornative suffix).


өрбөх

head

өрбөх • (örböq)

sah-noun

өрбөх • (örböq)

From Proto-Turkic *čepürek (“rag, piece of cloth”). See Bashkir сепрәк (seprək) for more cognates.
Initial /s-/ was often debuccalized, and later dropped altogether, in an earlier stage of Yakut, and here we also see metathesis (/pr/ → /rb/). Such metathesis is common worldwide, for example Orpah → Oprah.


холуода

биир холуода хаарты


дүлүҥ

head

дүлүҥ • (dülüñ)

sah-noun

дүлүҥ • (dülüñ)

From Mongolic. Compare to Buryat нүлэ (nüle, “block”).

Holonym: мас (mas, “tree”)


уйусхах

уйусхах сылгы

(usually of horses) timid, restless, skittish


муустаах

From муус (muus, “ice”) + -таах (-taaq, ornative suffix).


үр хамнас

head

үр хамнас • (ür qamnas)

sah-noun

үр хамнас • (ür qamnas)


үр харчы

head

үр харчы • (ür qarcı)

sah-noun

үр харчы • (ür qarcı)


иистэн

Denominal verb, from иис (iis, “sewing”).

иистэнэр массыына


саба үр

head

саба үр • (saba ür)

sah-verb

саба үр • (saba ür)

чүмэчини саба үр


күөгүлээ

head

күөгүлээ • (küögülee)

sah-verb

күөгүлээ • (küögülee)

Denominal verb, from күөгү (küögü, “fishing pole, fishing rod”).


хамнас

From хамнаа (qamnaa) + -с (-s). From Proto-Turkic. Other turkic *kamna-.


хаптат

Causative of хаптай (qaptay, “to become flat”).


балыыһа

head

балыыһа • (balııha)

sah-noun

балыыһа • (balııha)

Borrowed from Russian больница (bolʹnica).


хаптаһын

head

хаптаһын • (qaptahın)

sah-noun

хаптаһын • (qaptahın)


хаптай

Perhaps compare Kazakh жалпақ (jalpaq), Kyrgyz алпак (alpak), and/or Evenki наптама (naptama), all listed as translations for English flat.

(intransitive) to become flat, to flatten


иис

From Proto-Turkic *īĺč. Compare to Turkish iş, Shor иш, Kyrgyz иш (iş), etc.

иистэнэр массыына

See synonyms at үлэ (üle).


батылын

head

батылын • (batılın)

sah-verb

батылын • (batılın)

(intransitive) to get bogged down (in something)


батылын

head

батылын • (batılın)

sah-verb

батылын • (batılın)

(intransitive) to get kicked out (of somewhere)


уоран ыл

head

уоран ыл • (uoran ıl)

sah-verb

уоран ыл • (uoran ıl)


уоран

See also уор (uor, “to steal”). Compare the etymology of English furtive.


дьүһүннээһин

head

дьүһүннээһин • (jühünneehin)

sah-noun

дьүһүннээһин • (jühünneehin)

Abstract noun, from дьүһүннээ (jühünnee, “to depict, to describe”).


дьүһүннээ

head

дьүһүннээ • (jühünnee)

sah-verb

дьүһүннээ • (jühünnee)

Denominal verb, from дьүһүн (jühün, “face, appearance”).


хартыына

head

хартыына • (qartıına)

sah-noun

хартыына • (qartıına)

Borrowed from Russian картина (kartina).


торум

Cognate with Turkish düşünmek (“to think”) (see there for more).


көһүн

head

көһүн • (köhün)

sah-verb

көһүн • (köhün)

Reflexive of көс (kös, “to move (change residence)”).

(intransitive) to appear, to become visible


көрдөрүү

head

көрдөрүү • (kördörüü)

sah-noun

көрдөрүү • (kördörüü)

киинэни көрдөрүү

суукка көрдөрүү


көстүү

head

көстүү • (köstüü)

sah-noun

көстүү • (köstüü)


таҕыс

head

таҕыс • (tağıs)

sah-verb

таҕыс • (tağıs)

хайаҕа таҕыс

куораттан таҕыс

(intransitive) (botany) to germinate, to sprout


аан дойду

устар аан дойду
ustar aan doydu
floating world (浮世, ukiyo)

устар аан дойду хартыыналара
ustar aan doydu qartıınalara
pictures of the floating world (浮世絵, ukiyo-e)


ойуулаа

Denominal verb, from ойуу (oyuu, “drawing, pattern”).

(by extension) to outline, to describe (compare English sketch)


ойуу-бичик

From ойуу (oyuu, “drawing, pattern”) + бичик (bicik, “painting, pattern”).


уор

From Proto-Turkic *ogrï (“thief”). See Turkish uğru (“thief”) for more cognates.

харчыны уор


уор

Compare Mongolian уур хилэн (uur xilen, “anger”).


ойуулааһын

head

ойуулааһын • (oyuulaahın)

sah-noun

ойуулааһын • (oyuulaahın)

Abstract noun, from ойуулаа (oyuulaa, “to paint, to outline, to describe”).

(by extension) outline, description (compare English sketch)


көрүк

head

көрүк • (körük)

sah-noun

көрүк • (körük)

Cognate with Tuvan чурук (çuruk, “drawing, picture”) (see there for more).

(philosophy) concept (compare Latin imago, whence English image and imago)


дьүһүн

head

дьүһүн • (jühün)

sah-noun

дьүһүн • (jühün)

From Mongolian жүсүн (žüsün). Compare to Tuvan and Soyot чүзүн (çüzün).


видео оонньуу

Calque of English video game, or of Russian видеоигра (videoigra).

sah:видео оонньуу

both meaning

Yakut Wikipedia — видео оонньуу консоля


ойуу

From Proto-Turkic *ōy-. Compare to Turkish oy.


ойуу

үрдүгү ойуу

үстэ төхтү-рүйэн ойуу

күн ойуута


чаанньык

head

чаанньык • (caannyık)

sah-noun

чаанньык • (caannyık)


уҥуохтаахтык

head

уҥуохтаахтык • (uñuoqtaaqtık)

Adverbial form of уҥуохтаах (uñuoqtaaq, “bony”). An idiomatic expression, literally "bonily".

уҥуохтаахтык үлэлээ


буһар

From бус (bus, “to get cooked/boiled (intransitive)”).

See synonyms at оргут (orgut).

килиэби оһоххо буһар

(transitive) (cooking) to cook, to bake, to boil


иэс

ис иэс

тас иэс


уҥуохтаах

уҥуохтаах • (uñuoqtaaq)

sah-adj

уҥуохтаах • (uñuoqtaaq)

From уҥуох (uñuoq, “bone”) + -таах (-taaq, ornative suffix).


оргут

ууну оргут

(transitive, colloquial) to anger someone (to agitate, irritate, perturb, etc.)


иэс ыл

head

иэс ыл • (ies ıl)

sah-verb

иэс ыл • (ies ıl)

харчыта иэс ыл


кырыы

head

кырыы • (kırıı)

sah-noun

кырыы • (kırıı)

From Proto-Turkic *kïr-. See Azerbaijani qıraq for further discussion.

куб уон икки кырыыта


оһох

Ultimately from Proto-Turkic *ōt (“fire”). See Bashkir усаҡ (usaq) for a lengthy list of cognates.