уу

From Proto-Turkic *sɨb, *sub (“water”). Compare cognates Old Turkic 𐰽𐰆𐰉 (sub, “water”), Bashkir һыу (hıw, “water”), Kyrgyz суу (suu, “water”), Turkish su (“water”).


водород

Borrowed from Russian водород (vodorod).


крем

Borrowed from Russian крем (krem). Cognate with English cream and cream.

кремнээх торт

креминэн оҕунуохтан


алтан

From Proto-Turkic *altun (“gold”), compare Turkish altın (“gold”).

sah:Алтан (химия элэмиэнэ)


бензин

Borrowed from Russian бензин (benzin), itself cognate with English benzene.


үүт

From earlier *hǖt < *sǖt, from Proto-Turkic *sǖt, compare Turkish süt, Kyrgyz сүт (süt).


далай

The Mongolian and Tuvan entries above refer to two different (and probably overlapping) sources.


балта

From Proto-Turkic *baltu (“axe”).
Cognate with
Old Turkic [script needed] (baltu, “axe”),
Kazakh балта (balta), Kyrgyz балта (balta), Uzbek bolta, Southern Altai малта (malta), Khakas малта (malta), etc.


минерал

Borrowed from Russian минерал (mineral).


илий

таҥас ардахха илийбит


саахар

Borrowed from Russian са́харъ (sáxar, “sugar”).


туус

тууһа суох ас


пиибэ

Borrowed from Russian пи́во (pívo), from Old East Slavic пиво (pivo, “drink, beverage; beer”), from Proto-Slavic *pivo (“drink, beverage; beer”), from Proto-Indo-European *ph₃i-wo-m. If the etymology listed at English beer is correct, then these words are false cognates.


таммах

сиик таммаҕа ― siik tammağa ― dewdrop

хаан таммаҕа


өрүс

head

өрү́с • (örǘs)

sah-noun

өрү́с • (örǘs)

→ Evenki: орус (orus)

From Proto-Turkic *örs (“river, riverbed”).


самыыр

head

самыыр • (samıır)

sah-noun

самыыр • (samıır)

From earlier *čamγïr < *ǰamγïr, metathesis from *ǰaγmïr, from Proto-Turkic *yag-mur (“rain”), from *yag- (“to rain”). Cognate with Turkish yağmur.


хаар

From Proto-Turkic *kār (“snow”). Cognate with Turkish kar, Kyrgyz кар (kar), Dolgan каар.


муус

From earlier *būs < *būz, from Proto-Turkic *būŕ, *būnŕ. Cognate with Bashkir боҙ (boź), Chuvash пӑр (păr), Turkish buz, Turkmen būz, Dolgan буус (buus).


тобурах

From Proto-Turkic *toprak (“earth, soil”). See Karachay-Balkar топракъ (topraq) for more cognates.


арыгы

head

арыгы • (arıgı)

sah-noun

арыгы • (arıgı)

Ultimately from Arabic عَرَقٌ (ʕaraqun) via Mongolic language, compare Mongolian архи (arxi).


күөл

head

күөл • (küöl)

sah-noun

күөл • (küöl)

From Proto-Turkic *kȫl, compare Turkish göl, Kyrgyz көл (köl).


кустук

From early *kosta, from Proto-Turkic *koĺ-luk. Compare to Dolgan кустук (kustuk), Khakas хоста (xosta, “arrow”)


байҕал

head

байҕал • (bayğal)

sah-noun

байҕал • (bayğal)

. Possibly from Turkic *bāj-gȫl (‘rich lake’). Compare also Buryat байгал (bajgal, “Lake Baikal”).


хаан

From Proto-Turkic *kiān, compare Dolgan каан.


ардахтаа

Morphologically ардах (ardaq, “rain”) + -таа (-taa, denominal verb-forming suffix).


ардах

[ɑ̽r̺.d̺ɑ̽qʰ]

[ɑ̽r̺.d̺ɑ̽χ]

By surface analysis, ардаа (ardaa, “to rain”) + -х (-q).


үрэх

head

үрэх • (üreq)

sah-noun

үрэх • (üreq)

(geography) (often small) river, rivulet, brook


өт

өтө бил

өтө көр

(transitive) (by extension) to project (forward), to do something ahead of time


сул

From a Mongolic source, cf. the Mongolian term above.

өрүс сулбут


уһан

From уус (uus) + -аа (-aa). From Proto-Turkic *ūŕ.

(intransitive) to be or become a blacksmith


сүүр

head

сүүр • (süür)

From Proto-Turkic *yügür- (“to run”). Cognate with Chulym чӱгӱр, Northern Altai тьӱгӱр (tʹügür), Tuvan чүгүр- (çügür-), Nogai ювырув (yuvıruv), Kazakh жүгіру (jügıru), Kyrgyz жүгүрүү (jügürüü), Southern Altai јӱгӱр (ǰügür), etc.

cog

Kyrgyz жүгүрүү (jügürüü)

(by extension) to run (of a nose, water, etc.), to flow


өр

See synonyms at оргут (orgut).


көмүс

head

көмүс • (kömüs)

sah-noun

көмүс • (kömüs)

From Proto-Turkic *kümüĺ ~ *gümüĺ (“silver”). The lowering of *ü to /ø/ is irregular. Compare Kyrgyz күмүш (kümüş).
Furthermore, SakhaTyla glosses this word in Russian as "серебро (serebro); золото (zoloto)", and in English as "that which has been buried; gold, silver". If true, this would suggest a link with көм (köm, “to bury”).


тимир

From Proto-Turkic *temür, compare Kyrgyz темир (temir).


хатан

From Proto-Turkic *kat-. Compare to Other turkic *kadïg.


ыа

ıa (romanization)
ыыр (present singular third-person)

From Proto-Turkic *sag- (“to milk”). Compare Dolgan ыак, Kyrgyz саа (saa).

ынахта ыа


самыырдаа

head

самыырдаа • (samıırdaa)

sah-verb

самыырдаа • (samıırdaa)

From Proto-Turkic *yagmurla-; equivalent to самыыр (samıır, “rain”) + -даа (-daa, denominal verb-forming suffix). Cognate with Dolgan һамыырдаа (hamıırdaa), Kazakh жаңбырла- (jañbyrla-), etc.


самыырдаах

head

самыырдаах • (samıırdaaq)

sah-adj

самыырдаах • (samıırdaaq)

Morphologically from самыыр (samıır, “rain”) + -даах (-daaq, ornative suffix). Compare Dolgan һамыырдаак (hamıırdaak).

suffix

самыырдаах күһүн


кымыс

head

кымыс • (kımıs)

sah-noun

кымыс • (kımıs)

Compare to the Southern Altai entry above.


көлөһүн

head

көлөһүн • (kölöhün)

sah-noun

көлөһүн • (kölöhün)

Perhaps compare Yakut көлө (kölö, “working cattle”).


күөрчэх

head

күөрчэх • (küörceq)

From Mongolic. Compare to Other turkic , for example Siberian Tatar көрчәк, etc.


ириҥэ

ириҥэ • (iriñe)

sah-noun

ириҥэ • (iriñe)

From Proto-Turkic *iri- (“to rot; pus”). Cognate with Kyrgyz ириң (iriŋ) and Turkish irin.


иик

From earlier *hīk, from Proto-Turkic *sīk (“urine”).


кыстык

head

кыстык • (kıstık)

sah-noun

кыстык • (kıstık)


сиэ

From Proto-Turkic *yē- (“to eat”), compare Azerbaijani yemək, Kazakh жеу (jeu), Tuvan чиир (çiir).

to burn (about certain things — fire, sunlight, acid, etc.)


тоһон

Reflexive of тоһоо (tohoo, “to break off”) (transitive, of ice).


дьэбин

head

дьэбин • (jebin)


уулаах

From уу (uu, “water”) + -лаах (-laaq, ornative suffix).


күөрт

head

күөрт • (küört)

sah-noun

күөрт • (küört)

From Proto-Turkic *kȫrük (“bellows”). See Azerbaijani körük, Bashkir күрек (kürek) for more cognates.


уус

Starostin lists this word as being from Proto-Turkic *ūŕ (“master, craftsman”), cognate with Turkish uz. See also the etymology listed at Mongolian ур (ur).


буурҕа

head

буурҕа • (buurğa)

sah-noun

буурҕа • (buurğa)


муустаах

From муус (muus, “ice”) + -таах (-taaq, ornative suffix).


буустаах

From dialectal буус (buus, “ice”) + -таах (-taaq, ornative suffix).


хааннаа

Denominal verb, from хаан (qaan, “blood”).

(transitive) (medicine) to bleed, to bloodlet (perform bloodletting)


чаанньык

head

чаанньык • (caannyık)

sah-noun

чаанньык • (caannyık)


бытыылка

head

бытыылка • (bıtıılka)

sah-noun

бытыылка • (bıtıılka)

Borrowed from Russian бутылка (butylka).

таас бытыылка

кураанах бытыылка


чааскы

head

чааскы • (caaskı)

sah-noun

чааскы • (caaskı)


астаа

астан

(of food) to be prepared, (of grain) to yield


үрүҥ көмүс

head

үрүҥ көмүс • (ürüñ kömüs)

sah-noun

үрүҥ көмүс • (ürüñ kömüs)

sah:үрүҥ көмүс


кыһыл көмүс

head

кыһыл көмүс • (kıhıl kömüs)

sah-noun

кыһыл көмүс • (kıhıl kömüs)

sah:кыһыл көмүс


көмөр

head

көмөр • (kömör)

sah-noun

көмөр • (kömör)


уоһах

From Proto-Turkic *ạguŕ (“colostrum”). See Bashkir ыуыҙ (ıwıź) for more cognates.

сымыыт уоһаҕа


ойбон

ойбонно аллар


сүөгэй

head

сүөгэй • (süögey)

sah-noun

сүөгэй • (süögey)

Perhaps compare Mongolian цөцгий (cöcgii).


сэп

бу эмпи сэп гын


бадараан

Perhaps compare Russian болото (boloto).

sah:бадараан


барымтыа

head

барымтыа • (barımtıa)


бүлүүһэ

бүлүүһэ • (bülüühe)

sah-noun

бүлүүһэ • (bülüühe)


бүө

Compare Russian пробка (probka), though there may or may not be any connection.


быһыт

head

быһыт • (bıhıt)

sah-noun

быһыт • (bıhıt)

From быс (bıs, “to cut”) + -һыт (agentive suffix), hence "that which cuts off" or simply "cutter".

barrier, in particular (geography, technology) dam, dike


сонор

The first autumn snow, during which time animals' tracks are easy to follow.


дьалкый

head

дьалкый • (jalkıy)

sah-verb

дьалкый • (jalkıy)

From Mongolian. Compare to Northern Altai чайкал- (čaykal-), etc.


хайыһар

head

хайыһар • (qayıhar)

sah-noun

хайыһар • (qayıhar)

From хайыс (qayıs, “to turn”). Literally, "the turner" or "the turning one".

sah:Хайыһардааһын


илит

атаххын илит

сиэххин илит

тамаххын илит


иҥ

сиргэ уу иҥэр

(intransitive) (with dat.) to be absorbed, to leach, to penetrate, to steep


испиэскэ

Borrowed from Russian известь (izvestʹ), more specifically from Russian извёстка (izvjóstka).

испиэскэ таас ― ispieske taas ― limestone

sah:испиэскэ


чэрэниилэ

Borrowed from Russian чернила (černila).


кыраһыын

head

кыраһыын • (kırahıın)

sah-noun

кыраһыын • (kırahıın)

Borrowed from Russian керосин (kerosin).

кыраһыын лаампата


килэй

From килиэ (kilie) + -й (-y). Compare to Mongolic.

остуолга уу килэйбит


комуос

See the discussion at چمچه (both languages).


саахардаах

саахардаах сүбүөкүлэ ― saaqardaaq sübüöküle ― a sugary beet

саахардаах веществолар

саахардаах чэй


кыбаас

head

кыбаас • (kıbaas)

sah-noun

кыбаас • (kıbaas)


кытыйа

head

кытыйа • (kıtıya)

sah-noun

кытыйа • (kıtıya)

кытыйа кыырда, хамыйах хардааччыта
kıtıya kıırda, qamıyaq qardaaccıta
a hawk to bowls, a falcon to spoons
(proverb, said of a lazy glutton)


кырааска

head

кырааска • (kıraaska)

sah-noun

кырааска • (kıraaska)


оппуоха

Other Turkic or Mongolic words are not even close to this word, and the Russian term is related with Yakut испиэскэ (ispieske) and English asbestos.
As for the only translation (of English lime) mentioned that is even close to this word, Wiktionary mentions Proto-Austronesian *qapuʀ (Tagalog apog, etc.) but this could easily be a chance resemblance.
Also compare Kazakh әк (äk), but this is from a Persian source, and may be even further afield.

оргуйбут оппуоха

оппуоханан дьиэни туртат ― oppuoqanan jieni turtat ― whitewash the house with limestone

(chemistry) lime, calcium oxide, quicklime


хорҕолдьун

head

хорҕолдьун • (qorğoljun)

sah-noun

хорҕолдьун • (qorğoljun)

From Mongolic.
Compare to Northern Altai корголджы (korgoldžï), Tuvan коргулчун (korgulçun), etc.

sah:хорҕолдьун


өһөх

head

өһөх • (öhöq)

sah-noun

өһөх • (öhöq)

өһөх w:sah:өһөх


дьэбиннир

head

дьэбиннир • (jebinnir)

sah-verb

дьэбиннир • (jebinnir)

быһах дьэбиннирбит


ыстаал

head

ыстаал • (ıstaal)

sah-noun

ыстаал • (ıstaal)

дьэбиннирбэт ыстаал

ыстаал быччыҥнар

ыстаал тулуур


оттук

Compare to Kyrgyz оттук (ottuk, “tinderbox”) and Southern Altai отык (otïk, “tinderbox”).

оттук араас көрүҥнэрэ


тирит

ыарыһах тиритэр

ат тириппит


тоҥот

head

тоҥот • (toñot)

sah-noun

тоҥот • (toñot)

From тоҥ (toñ, “to freeze”). Semantically, compare the definition given at Russian наст (nast).

тоҥот үрдүнэн хаамп ― toñot ürdünen qaamp ― walk around the тоҥот


уллурук

From Proto-Turkic. Compare to other turkic *ulduruq.


үрүйэ

head

үрүйэ • (ürüye)

sah-noun

үрүйэ • (ürüye)

From үрэх (üreq) + үйэ (üye), from Proto-Turkic. Compare to Other turkic *ayrïq, *eyrik *arïq, etc.


халааннаа

Denominal verb, from халаан (qalaan, “flood”).

өрүс халааннаабыт

(intransitive) (of a river) to burst its banks, to flood, to overflow


тибии

From тип (tip). Literally "a sweeping away".


шариктаах чэй

From шарик (sharik, “ball, balloon”) + чэй (cey, “tea”).

sah:шариктаах чэй


ытаа

head

ытаа • (ıtaa)

sah-verb

ытаа • (ıtaa)

From Proto-Turkic *sïk-. Compare to Other turkic *sïqta-.

хомойон ытаа

(intransitive) (with abl.) to cry (shed tears)


эҕэ

Possibly from Proto-Turkic *sekü (“stone bench, dais, platform”).

inh

(geology, meteorology) washout (especially what lies at the bottom of such flowing water)