Văn Lãng

[van˧˧ laːŋ˦ˀ˥]

[vaŋ˧˧ laːŋ˧˨]

[vaŋ˧˧ laːŋ˨˩˦]

[jaŋ˧˧ laːŋ˨˩˦]

a rural district of Lạng Sơn province, Vietnam

a commune in Trấn Yên district, Yên Bái province, Vietnam


xuân thu

[swəŋ˧˧ tʰʊw˧˧]

[s⁽ʷ⁾əŋ˧˧ tʰʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 春秋, composed of 春 (“spring”) and 秋 (“autumn”).


Thượng Bình

[tʰɨəŋ˧˨ʔ ʔɓïŋ˨˩]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ ʔɓɨn˦˩]

[tʰɨəŋ˨˩˨ ʔɓɨn˨˩]

a commune in Bắc Quang district, Hà Giang province, Vietnam


Thượng Đình

[tʰɨəŋ˧˨ʔ ʔɗïŋ˨˩]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ ʔɗɨn˦˩]

[tʰɨəŋ˨˩˨ ʔɗɨn˨˩]

a ward in Thanh Xuân district, Hanoi, Vietnam

a commune in Phú Bình district, Thái Nguyên province, Vietnam


Văn Chương

[van˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[vaŋ˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[vaŋ˧˧ cɨəŋ˧˧]

[jaŋ˧˧ cɨəŋ˧˧]

Đống Đa
Đống Đa

a ward in Đống Đa district, Hanoi, Vietnam


trùng sinh

[t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ sïŋ˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˦˩ ʂɨn˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˦˩ sɨn˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˨˩ ʂɨn˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˨˩ sɨn˧˧]


huê

Sino-Vietnamese word from 花, variant of hoa. Compare doublets hòa & huề from 和.

1937, Dương Bá Trạc, "Vào hè (Into Summer)" in Nét mực tình (The Affectionate Ink Stroke)

The yellow (hue) fades; the color wanes; (I feel) dismayed for the flowers. / The rosy and colorful (petals) fall and drop; (I feel) sorry for the flowers.

Vàng phai, thắm nhạt ngán cho huê. / Hồng rơi thắm rụng tiếc cho huê.

(Central Vietnam, Southern Vietnam, dated or obsolete) flower


Hạ Lan

[haː˧˨ʔ laːn˧˧]

[haː˨˩ʔ laːŋ˧˧]

[haː˨˩˨ laːŋ˧˧]

Eggcorn of Hà Lan. Calque of Dutch Nederland, Sino-Vietnamese word from 下 (“nether”) and 蘭 (“-land”).


Bánh Thánh

(Roman Catholicism) Alternative spelling of bánh Thánh


Tuần Thánh

[twən˨˩ tʰajŋ̟˧˦]

[twəŋ˦˩ tʰɛɲ˦˧˥]

[t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ tʰan˦˥]


Thánh Giá

[tʰajŋ̟˧˦ zaː˧˦]

[tʰɛɲ˦˧˥ jaː˨˩˦]

yêu mến Thánh Giá


dấu Thánh Giá

[zəw˧˦ tʰajŋ̟˧˦ zaː˧˦]

[jəw˨˩˦ tʰɛɲ˦˧˥ jaː˨˩˦]

[jəw˦˥ tʰan˦˥ jaː˦˥]

dấu (“symbol”) + Thánh Giá (“Holy Cross”)

compound

làm dấu Thánh Giá


làm dấu

[laːm˦˩ jəw˨˩˦]

làm (“to make; to do”) + dấu (“sign”), specifically dấu Thánh Giá in the sense of making a sign of the cross.

làm dấu trước khi ăn

to make a sign of the cross before eating

(intransitive, Christianity) to make a sign of the cross

(linguistics, sign language) to sign; to speak


chữ thập

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ tʰəp̚˧˨ʔ]

[t͡ɕɨ˧˨ tʰəp̚˨˩ʔ]

[cɨ˨˩˦ tʰəp̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chữ thập.wav

chữ (“character”) + thập (“the Chinese character 十 (shí, “ten”)”), calque of Chinese 十字 (thập tự).

the Chinese character <i class="Hani mention" lang="zh">十</i> (shí, “ten”)

(literal) the Chinese character 十 (shí, “ten”)

Chữ thập đỏ


thần quyền

[tʰəŋ˦˩ kwiəŋ˦˩]

[tʰəŋ˨˩ wiəŋ˨˩]

theocracy (government under the control of a Church)


nạ dòng

[naː˧˨ʔ zawŋ͡m˨˩]

[naː˨˩ʔ jawŋ͡m˦˩]

[naː˨˩ʔ jɔŋ˦˩]

[naː˨˩˨ jawŋ͡m˨˩]

(derogatory, of a woman) older, previously married, and having bore children


nạ dòng

[naː˧˨ʔ zawŋ͡m˨˩]

[naː˨˩ʔ jawŋ͡m˦˩]

[naː˨˩ʔ jɔŋ˦˩]

[naː˨˩˨ jawŋ͡m˨˩]

(derogatory, rare) an older woman who has previously married and bore children


điềm nhiên

[ʔɗiəm˨˩ ɲiən˧˧]

[ʔɗiəm˦˩ ɲiəŋ˧˧]

[ʔɗim˨˩ ɲiəŋ˧˧]


bài chòi

[ʔɓaːj˨˩ t͡ɕɔj˨˩]

[ʔɓaːj˦˩ t͡ɕɔj˦˩]

[ʔɓaːj˨˩ cɔj˨˩]

bài (classifier for compositions) + chòi (“hut”), literally “hut song”.

com

a performance art usually associated with Central Vietnam


hạnh kiểm

[hajŋ̟˧˨ʔ kiəm˧˩]

[hɛɲ˨˩ʔ kiəm˧˨]

Sino-Vietnamese word from 行檢, composed of 行 (“virtue”) and 檢 (“measure”). See also hạnh.

vi-etym-sino

hạnh kiểm tốt

good conduct; a clean criminal/student record

an assessment of someone's personal conduct as a citizen or member of an institution


ét-xăng

[ʔɛt̚˧˦ saŋ˧˧]

[ʔɛt̚˦˧˥ saŋ˧˧]

[ʔɛk̚˦˥ saŋ˧˧]


thất thiệt

[tʰət̚˧˦ tʰiət̚˧˨ʔ]

[tʰək̚˦˧˥ tʰiək̚˨˩ʔ]

[tʰək̚˦˥ tʰiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 失實, with the Central-Southern reading of the second character.
Some dictionary definitions seem to suggest that the second is not from 實／实 (shí), but the homophonous thiệt (“mistreated, getting the short end of the stick”), however, even if that is the case, there would still be obvious contamination from the Sino-Vietnamese morpheme.
This is the only case where a Sino-Vietnamese compound with thiệt became widely adopted by all dialects.


bịt tai trộm chuông

[ʔɓit̚˧˨ʔ taːj˧˧ t͡ɕom˧˨ʔ t͡ɕuəŋ˧˧]

[ʔɓit̚˨˩ʔ taːj˧˧ ʈom˨˩ʔ t͡ɕuəŋ˧˧]

[ʔɓɨt̚˨˩˨ taːj˧˧ ʈom˨˩˨ cuəŋ˧˧]

Calque of Chinese 掩耳盜鈴／掩耳盗铃 (yǎn'ěrdàolíng).

cal

bury one's head in the sand
bury one's head in the sand

to fool oneself, to bury one's head in the sand


cao danh quý tính

[kaːw˧˧ zajŋ̟˧˧ kwi˧˦ tïŋ˧˦]

[kaːw˧˧ jɛɲ˧˧ kwɪj˨˩˦ tɨn˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 高名 (“exalted name”) and 貴姓 (“noble surname”).

vi-etym-sino

Lệnh Hồ Xung hỏi: – Các hạ là ai? Xin cho biết cao danh quý tính để tiện bẩm báo với sư trưởng tệ phái.

2016, Chapter 51, in Vũ Đức Sao Biển, Trần Hải Linh, & Lê Thị Anh Đào, transl., Tiếu ngạo giang hồ (The Smiling Proud Wanderer), translation of 笑傲江湖 by Jin Yong (Kim Dung)

Linghu Chong asked: Who are ye? Please let me know your names and surnames so that I can inform our humble school's headmaster.


Mỹ Sơn

[mi˦ˀ˥ səːn˧˧]

[mɪj˧˨ ʂəːŋ˧˧]

[mɪj˧˨ səːŋ˧˧]

[mɪj˨˩˦ ʂəːŋ˧˧]

[mɪj˨˩˦ səːŋ˧˧]

Mỹ Sơn Sanctuary (a ruins of Cham temples in Quảng Nam, Vietnam)


Tràng An

[t͡ɕaːŋ˨˩ ʔaːn˧˧]

[ʈaːŋ˦˩ ʔaːŋ˧˧]

[ʈaːŋ˨˩ ʔaːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 長安. Doublet of Trường An.

Tràng An Scenic Landscape Complex (an UNESCO World Heritage Site in Ninh Bình, Vietnam)


Phong Nha - Kẻ Bàng

[fawŋ͡m˧˧ ɲaː˧˧ kɛ˧˩ ʔɓaːŋ˨˩]

[fawŋ͡m˧˧ ɲaː˧˧ kɛ˧˨ ʔɓaːŋ˦˩]

[fɔŋ˧˧ ɲaː˧˧ kɛ˧˨ ʔɓaːŋ˦˩]

[fawŋ͡m˧˧ ɲaː˧˧ kɛ˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩]

Phong Nha + Kẻ Bàng.
:"Phong Nha": Sino-Vietnamese word from 風牙 (“wind teeth”) (the wind blowing in the cave makes stalactites like teeth) or Sino-Vietnamese word from 峰衙 (“peak mandarins”) (the mountains are arranged in regular rows like the image of mandarins standing in rows on the courtyard or in the officer mansion). All of these are some people's own opinions on the place name etymologies. See the Vietnamese Wikipedia for more.
:"Kẻ Bàng": Maybe kẻ (“village”) + bàng (“country almond”)? Compare Kẻ Chợ.

com

Phong Nha - Kẻ Bàng
Phong Nha - Kẻ Bàng#English

Phong Nha - Kẻ Bàng National Park (a national park in Quảng Bình, Vietnam)

vi:Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng#Nguồn gốc tên gọi


經詩

chữ Hán form of Kinh Thi (“Classic of Poetry”).


khắc tinh

[xak̚˧˦ tïŋ˧˧]

[kʰak̚˦˧˥ tɨn˧˧]

[xak̚˦˧˥ tɨn˧˧]

[kʰak̚˦˥ tɨn˧˧]

Ta thấy thủ pháp lật tay điểm huyệt của ông ta là khắc tinh của Cáp mô công.

2005, chapter 30, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

I think his backhand acupoint technique is a match for the Toad Skill.


thủ pháp

[tʰu˧˩ faːp̚˧˦]

[tʰʊw˧˨ faːp̚˦˧˥]

[tʰʊw˨˩˦ faːp̚˦˥]

technique, method, trick, especially a rhetorical or literary one


kí thác

[ki˧˦ tʰaːk̚˧˦]

[kɪj˨˩˦ tʰaːk̚˦˧˥]

[kɪj˦˥ tʰaːk̚˦˥]

[…] chỉ sợ lão phu võ công kém cỏi lại phụ lòng ký thác của Vương gia thì đúng không còn gì là thể diện, ha ha!

2005, chapter 9, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

[…] I'm only afraid my martial arts level is too low and I'll let down Your Majesty's trust, and then I'll lose face for real, haha!


đi bầu

[ʔɗi˧˧ ʔɓəw˨˩]

[ʔɗɪj˧˧ ʔɓəw˦˩]

[ʔɗɪj˧˧ ʔɓəw˨˩]


tân cử tổng thống

[tən˧˧ kɨ˧˩ təwŋ͡m˧˩ tʰəwŋ͡m˧˦]

[təŋ˧˧ kɨ˧˨ təwŋ͡m˧˨ tʰəwŋ͡m˦˧˥]

[təŋ˧˧ kɨ˨˩˦ təwŋ͡m˨˩˦ tʰəwŋ͡m˦˥]

tân cử (“-elect”) + tổng thống (“president”)


tân tổng thống

[tən˧˧ təwŋ͡m˧˩ tʰəwŋ͡m˧˦]

[təŋ˧˧ təwŋ͡m˧˨ tʰəwŋ͡m˦˧˥]

[təŋ˧˧ təwŋ͡m˨˩˦ tʰəwŋ͡m˦˥]

Blend of tân cử (“-elect”) + tổng thống (“president”).

blend

president-elect (of a non-communist/socialist country)


Kinh Thi

[kïŋ˧˧ tʰi˧˧]

[kɨn˧˧ tʰɪj˧˧]

[kɨn˧˧ tʰɪj˧˧]

kinh + Thi, calque of Chinese 詩經／诗经 (Thi kinh), following the head-initial structure of Vietnamese, instead of head-final in the original language.

(literature) the Classic of Poetry (the oldest existing collection of Chinese poetry)

Kinh Xuân Thu: the Spring and Autumn Annals


lúa chiêm

Alternative letter-case form of lúa Chiêm


trăm họ

[t͡ɕam˧˧ hɔ˧˨ʔ]

[ʈam˧˧ hɔ˨˩ʔ]

[ʈam˧˧ hɔ˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trăm họ.wav

1527, Nguyễn Văn Thái, Imperial Edict written on behalf of Lê Cung Hoàng; quoted in 1759, Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử (Thorough Historical Records of Great Việt); 1973, Vietnamese translation by Lê Mạnh Liêu
Ta bạc đức nối ngôi, không thể gánh nổi mệnh trời và lòng người, hướng về người có đức. Vậy nay Thái sư An quốc vương Mạc Đăng Dung, là người tư chất thông minh, đủ tài văn võ bên(,) ngoài đánh dẹp, bốn phương đều phục, bên trong trị nước, trăm họ yên vui, công đức rất lớn lao, trời người đều qui phụ. Nay nhường ngôi báu cho người có đức, để hợp mệnh trời, để yên nhân dân. Kính vậy thay.
I, of meager virtue, inherited the throne; (yet I) cannot shoulder either the Mandate of Heaven or the people's hearts, (so I) look for virtuous people. Now the Grand Master – the Prince who-Calms-the-Nation Mạc Đăng Dung – is a man substantially intelligent, fully talented in terms of civil and military matters. He fought and suppressed (enemies) outsides, from the four directions everyone submits (to him); insides, he governs well the nation, the common people enjoy peace and bliss. His merits and virtue are so great that both Heaven and Humanity turn towards him. Now (I will) yield the throne to (this) virtuous man, so as to accord with the Mandate of Heaven and bring peace to the people. Respect this!

(archaic or Chinese fiction) common people, masses, ordinary citizens, general population


Lĩnh Nam

[lïŋ˦ˀ˥ naːm˧˧]

[lɨn˨˩˦ naːm˧˧]

Lingnan (the area of China south of the Nanling Mountains, covering the modern Chinese provinces of Guangdong, Guangxi, and Hainan as well as modern northern Vietnam)


tiết độ sứ

[tiət̚˧˦ ʔɗo˧˨ʔ sɨ˧˦]

[tiək̚˦˧˥ ʔɗow˨˩ʔ ʂɨ˨˩˦]

[tiək̚˦˧˥ ʔɗow˨˩ʔ sɨ˨˩˦]

[tiək̚˦˥ ʔɗow˨˩˨ ʂɨ˦˥]

[tiək̚˦˥ ʔɗow˨˩˨ sɨ˦˥]

(historical) jiedushi (regional military governor in China during the Tang dynasty and the Five Dynasties and Ten Kingdoms period)


nước phèn

[nɨək̚˧˦ fɛn˨˩]

[nɨək̚˦˧˥ fɛŋ˦˩]

[nɨək̚˦˥ fɛŋ˨˩]


tam cúc

[taːm˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

A multi-trick card game popular in northern Vietnam, played mostly by women for entertainment and at ceremonies and festivals.


trình làng

[t͡ɕïŋ˨˩ laːŋ˨˩]

[ʈɨn˦˩ laːŋ˦˩]

[ʈɨn˨˩ laːŋ˨˩]

(tam cúc) to show a hand of four or five soldiers of the same color, thereby automatically winning the game at the very beginning, becoming the house.

Là một trong những thương hiệu bánh trung thu nổi tiếng, Sheraton Saigon khẳng định vị thế khi trình làng hai phiên bản hộp sang trọng cùng sản phẩm bánh cao cấp được sản xuất thủ công tại khách sạn.

2022 August 4, Ánh Dương, “Sheraton Saigon trình làng Bộ sưu tập bánh Trung thu năm 2022 mang tên Nguyệt Dạ”, in CafeBiz, Hanoi, retrieved 2022-08-05:

As one of the most well-known mooncake brands, Sheraton Saigon affirmed its position by revealing two elegant box designs along with high-quality cake products made by hand at the hotel.

(figuratively) to show one's cards, show one's hand, reveal


A Q

[ʔaː˧˧ kwi˧˧]

[ʔaː˧˧ kwɪj˧˧]

[ʔaː˧˧ wɪj˧˧]

1921, Lu Xun, The True Story of Ah Q, Chapter 2; 1960, 1972 English translation by Yang Hsien-Yi and Gladys Yang; Vietnamese translations by Phan Khôi (1956) / Đặng Thai Mai & Trương Chính (1963)

Whatever Ah Q thought he was sure to tell people later; thus almost all who made fun of Ah Q knew that he had this means of winning a psychological victory.

Cái điều A Q. nghĩ trong lòng, sau lại thường thường nói ra miệng. Cho nên hết thảy những kẻ từng đùa ghẹo A Q. hầu như đều biết hắn có một cách thắng lợi về mặt tinh thần như thế. / Cái điều A Q vừa nghĩ trong bụng, về sau y nói toạc ra. Vì vậy, những kẻ vẫn hay chọc ghẹo y đều biết rõ cái thủ đoạn đắc thắng tưởng tượng đó của y.

(obsolete) Ah Q; the main character in Lu Xun's The True Story of Ah Q


đen tuyền

[ʔɗɛn˧˧ twiən˨˩]

[ʔɗɛŋ˧˧ twiəŋ˦˩]

[ʔɗɛŋ˧˧ t⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

đen (“black”) + tuyền (全) (“entire, total”); the second element is the expected Sino-Vietnamese reflex of Sinitic 全 (quán), fossilized in this compound. In other, more transparent compounds, tuyền had been replaced by the form toàn spread from Northern Vietnam.


民智

chữ Hán form of dân trí (“intellectual level of the people”).


mo nang

mo (“spathe”) + nang (“areca (obsolete)”).

[mɔ˧˧ naːŋ˧˧]

[mɔ˧˧ naːŋ˧˧]

[mɔ˧˧ naːŋ˧˧]

2016, Tạ Duy Anh, "Những vắt cơm nắm một thời của mẹ (Mom's kneaded rice-balls of bygone time)" Báo Giao Thông (Transportation and Traffic Newspaper)

My Mom stayed up the whole night long. She washed the uncooked rice which she then cooked; she waited until it was just freshly cooked before beginning to knead it. Her tools were an areca spathe, a clean piece of cotton clothe, and a basin of boiled-then-cooled water. The fragrant freshly-cooked rice's heat made Mom hiss out of pain and its thin mist blurred her image. The areca spathe suddenly became strangely pliant when heated, curling, opening, mysteriously changing in her hands.

Suốt đêm mẹ tôi thức trắng. Mẹ vo gạo thổi cơm, chờ chín tới rồi bắt đầu nắm. Đồ nghề của mẹ là một chiếc mo cau, một chiếc khăn vải sạch và một chậu nước đun sôi để nguội. Cơm gạo thơm chín tới, nóng nghi ngút khiến mẹ xuýt xoa, nhập nhòa trong màn sương mỏng. Chiếc mo nang bỗng dẻo dai một cách kỳ lạ khi gặp nóng, cuộn lại, mở ra, biến ảo dưới tay mẹ.


mo nang

[mɔ˧˧ naːŋ˧˧]

[mɔ˧˧ naːŋ˧˧]

[mɔ˧˧ naːŋ˧˧]

Người ta thu hoạch măng tre vào mùa xuân khi chồi nhú khỏi mặt đất cao 15-20cm. Lột mo nang, rửa sạch, thường dùng tươi.

2018, Huyền Hoa, "Lui bệnh nhờ măng tre (Pushing back illnesses with bamboo-shoots)" Sức Khoẻ và Đời Sống (Health and Life)

People often gather bamboo shoots in spring when the shoots have sprung up 15-20-cm-high from the ground. They are stripped of their culm sheaths, washed clean, and often used fresh.


tiểu xá

Blend of tiểu (“minor”) + ơn xá (“indulgence”), Sino-Vietnamese word from 小赦.

blend

ơn tiểu xá


đại xá

Blend of đại (“great”) + ân xá (“amnesty”) or Blend of đại (“great”) + ơn xá (“indulgence”). Sino-Vietnamese word from 大赦.

ơn đại xá


ơn xá

[ʔəːn˧˧ saː˧˦]

[ʔəːŋ˧˧ saː˨˩˦]

[ʔəːŋ˧˧ saː˦˥]

(Roman Catholicism) indulgence (pardon or release from the expectation of punishment in purgatory)


ròng ròng

[ʐawŋ͡m˦˩ ʐawŋ͡m˦˩]

[ʐɔŋ˦˩ ʐɔŋ˦˩]

[ɹawŋ͡m˨˩ ɹawŋ͡m˨˩]

to flow uninterruptedly (of river, streams)


mật danh

[mət̚˧˨ʔ zajŋ̟˧˧]

[mək̚˨˩ʔ jɛɲ˧˧]

[mək̚˨˩˨ jan˧˧]

Sino-Vietnamese word from 密 (“secret”) and 名 (“name”).


Oét-min-tơ

[ʔwɛt̚˧˦ min˧˧ təː˧˧]

[ʔwɛk̚˦˧˥ min˧˧ təː˧˧]

[(ʔ)wɛk̚˦˥ mɨn˧˧ təː˧˧]

Westminster (London borough of Greater London)

Westminster (city in Orange County, California)


Lát Vê-gát

[laːt̚˧˦ ve˧˧ ɣaːt̚˧˦]

[laːk̚˦˧˥ vej˧˧ ɣaːk̚˦˧˥]

[laːk̚˦˥ vej˧˧ ɣaːk̚˦˥]

[laːk̚˦˥ jej˧˧ ɣaːk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Lát Vê-gát.wav

Las Vegas (a city in Nevada, United States)


TGB

[tən˧˧ zaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

[təŋ˧˧ jaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

[təŋ˧˧ jaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

Mấy năm về sau này, Việt Nam có nghĩ đến tiêu thụ sản phẩm của mình tại thị trường T.G.B.

1961, Văn-hóa Á-châu, volume 4, numbers 1–4, Vietnamese Association for Asian Cultural Relations, page 68:

For years afterward, Vietnam considered selling its products in Singapore’s market.

(dated) Initialism of Tân Gia Ba (“Singapore”).


Vẹc Sai

[vɛk̚˧˨ʔ saːj˧˧]

[vɛk̚˨˩ʔ ʂaːj˧˧]

[vɛk̚˨˩ʔ saːj˧˧]

[vɛk̚˨˩˨ ʂaːj˧˧]

[jɛk̚˨˩˨ saːj˧˧]

Named by Vietnamese-American residents in the 1970s after the Versailles Arms apartment complex where they first settled upon arriving in New Orleans.

(US) Versailles (a neighborhood of New Orleans, Louisiana, United States)


Cô-lô-ra-đô

[ko˧˧ lo˧˧ ɹaː˧˧ ʔɗo˧˧]

[ko˧˧ lo˧˧ zaː˧˧ ʔɗo˧˧]

[kow˧˧ low˧˧ ɹaː˧˧ ʔɗow˧˧]

[kow˧˧ low˧˧ ɹaː˧˧ ʔɗow˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Cô-lô-ra-đô.wav

Tiểu bang: A-la-ba-ma · A-lát-xca · A-ri-xô-na · A-can-xò · Ca-li-phoóc-ni-a · Cô-lô-ra-đô · Con-nếch-ti-cớt · Đe-la-oe · Phlo-ri-đa · Gióoc-gia · Ha-oai · Ai-đa-hô · I-li-noi · In-đi-a-na · Ai-ô-oa · Can-xát · Ken-tắc-ky · Lu-i-di-a-na · Mên · Me-ri-len · Me-xơ-chu-xít · Mi-si-gân · Min-nê-xô-ta · Mít-xi-xi-pi · Mít-xu-ri · Môn-ta-na · Nê-brát-xca · Nê-va-đa · Niu Hem-sơ · Niu Giơ-xi · Niu Mê-hi-cô · Niu Oóc · Bắc Ca-rô-li-na · Bắc Đa-cô-ta · Ô-hai-ô · Ốc-la-hô-ma · Ô-rê-gân · Pen-xin-va-ni-a · Rốt Ai-len · Nam Ca-rô-li-na · Nam Đa-cô-ta · Ten-nét-xi · Tếch-dớt · U-ta · Vơ-môn · Vơ-gi-ni-a · Oa-sinh-tơn · Tây Vơ-gi-ni-a · Uýt-côn-xin · Oai-ô-minh

Lãnh thổ: Xa-moa thuộc Mĩ · Gu-am · quần đảo Bắc Ma-ri-a-na · Pu-éc-tô Ri-cô · Các tiểu đảo xa của Hoa Kì · quần đảo Vơ-gin thuộc Mĩ


A-la-ba-ma

[ʔaː˧˧ laː˧˧ ʔɓaː˧˧ maː˧˧]

[ʔaː˧˧ laː˧˧ ʔɓaː˧˧ maː˧˧]

[ʔaː˧˧ laː˧˧ ʔɓaː˧˧ maː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-A-la-ba-ma.wav


Mít-xu-ri

[mit̚˧˦ su˧˧ ɹi˧˧]

[mit̚˦˧˥ sʊw˧˧ ɹɪj˧˧]

[mɨt̚˦˥ sʊw˧˧ ɹɪj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Mít-xu-ri.wav


潔兒

chữ Hán form of khiết nhi (“pure child”).


thiết yếu

[tʰiət̚˧˦ ʔiəw˧˦]

[tʰiək̚˦˧˥ ʔiw˨˩˦]

[tʰiək̚˦˥ ʔiw˦˥]


đề-pa

[ʔɗe˨˩ ʔɓaː˧˧]

[ʔɗe˨˩ paː˧˧]

[ʔɗej˦˩ ʔɓaː˧˧]

[ʔɗej˦˩ paː˧˧]

[ʔɗej˨˩ ʔɓaː˧˧]

[ʔɗej˨˩ paː˧˧]

(Southern Vietnam, of a car engine) to set off


chúm chím

[t͡ɕum˧˦ t͡ɕim˧˦]

[t͡ɕum˦˧˥ t͡ɕim˦˧˥]


ga-lông

[ɣaː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

[ɣaː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

[ɣaː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

gallon (unit of volume used for liquids)


ga-lông

[ɣaː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

[ɣaː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

[ɣaː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]


phồn thịnh

[fon˨˩ tʰïŋ˧˨ʔ]

[foŋ˦˩ tʰɨn˨˩ʔ]

[foŋ˨˩ tʰɨn˨˩˨]


phá hủy

Traditional tone placement spelling of phá huỷ.


nhảy lò cò

[ɲaj˧˩ lɔ˨˩ kɔ˨˩]

[ɲaj˧˨ lɔ˦˩ kɔ˦˩]

[ɲa(ː)j˨˩˦ lɔ˨˩ kɔ˨˩]

Chơi nhảy lò cò hôn ?

to hop, as in to jump on one foot, especially in hopscotch


tay trắng tay đen

[taj˧˧ t͡ɕaŋ˧˦ taj˧˧ ʔɗɛn˧˧]

[taj˧˧ ʈaŋ˦˧˥ taj˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[ta(ː)j˧˧ ʈaŋ˦˥ ta(ː)j˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tay trắng tay đen.wav

tay (“hand”) + trắng (“white”) + tay + đen (“black”), literally “white hand, black hand”.

af

(games) a choosing game similar to rock-paper-scissors, in which each player shows their hand with straight fingers, and palm-up hands ("white hands") beat palm-down hands ("black hands")


Ban-ti-mo

[ʔɓaːn˧˧ ti˧˧ mɔ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ tɪj˧˧ mɔ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ tɪj˧˧ mɔ˧˧]


tay trắng

[taj˧˧ t͡ɕaŋ˧˦]

[taj˧˧ ʈaŋ˦˧˥]

Ông gây dựng cơ nghiệp này bằng hai bàn tay trắng.

He built this business with his bare hands.

Hắn suốt ngày đàn đúm rượu chè, cờ bạc, giờ chỉ còn lại hai bàn tay trắng.

He always indulged in alcoholism and gambling, and he wound up empty-handed

Tay trắng vẫn hoàn tay trắng.

(chiefly in the dual) the state of having no money


phá huỷ

[faː˨˩˦ hwɪj˧˨]

[faː˦˥ wɪj˨˩˦]

phá huỷ ngôi nhà cũ để làm lại

Trận lụt đã phá huỷ nhiều cầu cống.


Hoa Lệ Ước

[hwaː˧˧ le˧˨ʔ ʔɨək̚˧˦]

[hwaː˧˧ lej˨˩ʔ ʔɨək̚˦˧˥]

[waː˧˧ lej˨˩˨ ʔɨək̚˦˥]

Phono-semantic matching of English Hollywood, hoa + lệ + ước


đói meo

[ʔɗɔj˧˦ mɛw˧˧]

[ʔɗɔj˨˩˦ mɛw˧˧]

[ʔɗɔj˦˥ mɛw˧˧]

đói (“hungry”) + meo; it is not clear if the second morpheme is really meo (“mold”) or not, although this word certainly influenced the creation of đói mốc đói meo.


nệm hơi

[nem˧˨ʔ həːj˧˧]

[nem˨˩ʔ həːj˧˧]

[nem˨˩˨ həːj˧˧]


Đạo Chích

[ʔɗaːw˧˨ʔ t͡ɕïk̟̚˧˦]

[ʔɗaːw˨˩ʔ t͡ɕɨt̚˦˧˥]

[ʔɗaːw˨˩˨ cɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 盜 (“to steal > stealer, thief, robber”) and 跖.

vi-etym-sino

Zhuangzi, Ch. 29; English translation by Burton Watson; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê

Confucius was a friend of Liuxia Ji, who had a younger brother known as Robber Zhi. Robber Zhi, with a band of nine thousand followers, rampaged back and forth across the empire, assaulting and terrorizing the feudal lords, tunneling into houses, prying open doors, herding off men’s horses and cattle, seizing their wives and daughters. Greedy for gain, he forgot his kin, gave not a look to father or mother, elder or younger brother, and performed no sacrifices to his ancestors. Whenever he approached a city, if it was that of a great state, the inhabitants manned their walls; if that of a small state, they fled into their strongholds. The ten thousand people all lived in dread of him.

Khổng Tử là bạn của Liễu Hạ Quí. Liễu Hạ Quí có một người em tên là Đạo Chích. Đạo Chích cầm đầu chín ngàn bộ hạ hoành hành trong thiên hạ, xâm đoạt các nước chư hầu, đào tường khoét vách, lùa ngựa bò, bắt cóc vợ và con gái người ta, tham lợi tới quên cả thân thích, không đoái hoài tới cha mẹ anh em, không cúng giỗ tổ tiên. Họ qua nơi nào, nếu là nước lớn thì cố giữ thành, nước nhỏ thì núp sau luỹ, dân tình khốn khổ.

(Chinese literature) Robber Zhi (a legendary figure or fictional character)


xoàng

(colloquial) commonplace; mediocre; trivial; weaksauce


xoàng xĩnh

[swaːŋ˨˩ sïŋ˦ˀ˥]

[swaːŋ˦˩ sɨn˧˨]

[s⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ sɨn˨˩˦]

(colloquial) very mediocre; very run-of-the-mill


裁兵

chữ Hán form of tài binh (“to disarm; to reduce armaments”).


tịch thu

[tïk̟̚˧˨ʔ tʰu˧˧]

[tɨt̚˨˩ʔ tʰʊw˧˧]

[tɨt̚˨˩˨ tʰʊw˧˧]

Hồi anh còn đi học, mang điện thoại lên lớp mà để thầy cô thấy là bị tịch thu liền.

When I was a student, if you brought your phone to class and got seen by a teacher, confiscation was a sure go.


hợp thời

[həːp̚˧˨ʔ tʰəːj˨˩]

[həːp̚˨˩ʔ tʰəːj˦˩]

[həːp̚˨˩˨ tʰəːj˨˩]


luận cương

[lwən˧˨ʔ kɨəŋ˧˧]

[lwəŋ˨˩ʔ kɨəŋ˧˧]

[l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ kɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 論綱, composed of 論 and 綱.


u tối

[ʔʊw˧˧ toj˨˩˦]

[ʔʊw˧˧ toj˦˥]


âm u

[ʔəm˧˧ ʔu˧˧]

[ʔəm˧˧ ʔʊw˧˧]

[ʔəm˧˧ ʔʊw˧˧]

Trong rừng đầy chỗ âm u, ẩm thấp, muỗi sinh sôi nhiều.

The jungle is full of dim and damp pockets that facilitate the proliferation of mosquitoes.


sáng sủa

[saːŋ˧˦ suə˧˩]

[ʂaːŋ˦˧˥ ʂuə˧˨]

[saːŋ˦˧˥ suə˧˨]

[ʂaːŋ˦˥ ʂuə˨˩˦]

[saːŋ˦˥ suə˨˩˦]

tương lai sáng sủa

nhà cửa sáng sủa


trong chớp mắt

[t͡ɕawŋ͡m˧˧ t͡ɕəːp̚˧˦ mat̚˧˦]

[ʈawŋ͡m˧˧ t͡ɕəːp̚˦˧˥ mak̚˦˧˥]

[ʈɔŋ˧˧ t͡ɕəːp̚˦˧˥ mak̚˦˧˥]

[ʈawŋ͡m˧˧ cəːp̚˦˥ mak̚˦˥]

trong (“in”) + chớp (“to blink”) + mắt (“eye”).

af

Hắn ta hạ gục đối thủ chỉ trong chớp mắt.

He knocked down his opponent in the blink of an eye.

in the blink of an eye
in the blink of an eye#English


nhảy cóc

Khi đọc anh ấy hay nhảy cóc một đoạn.

He tends to skip a paragraph as he reads.

to skip (disregard, miss or omit part of a continuation)

(military) to leapfrog (advance by engaging the enemy with one unit while another moves further forward)


nhảy cừu

[ɲaj˧˨ kɨw˦˩]

[ɲa(ː)j˨˩˦ kɨw˨˩]

nhảy (“to jump/leap/vault”) + cừu (“sheep”).

(games) Synonym of nhảy ngựa (“leapfrog”)


nhảy cừu

[ɲaj˧˨ kɨw˦˩]

[ɲa(ː)j˨˩˦ kɨw˨˩]

(games) Synonym of nhảy ngựa (“to leapfrog”)


ngùn ngụt

[ŋun˨˩ ŋut̚˧˨ʔ]

[ŋun˦˩ ŋʊk̚˨˩ʔ]

[ŋʊwŋ͡m˨˩ ŋʊk͡p̚˨˩˨]


nho khô

[ɲɔ˧˧ kʰow˧˧]

[ɲɔ˧˧ xow˧˧]

[ɲɔ˧˧ kʰow˧˧]

[ɲɔ˧˧ xow˧˧]


đánh bật

[ʔɗajŋ̟˧˦ ʔɓət̚˧˨ʔ]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ ʔɓək̚˨˩ʔ]

[ʔɗan˦˥ ʔɓək̚˨˩˨]

đánh bật quân địch ra khỏi vi trí

to dislodge the enemy from their position


xuất sĩ

[swət̚˧˦ si˦ˀ˥]

[swək̚˦˧˥ ʂɪj˧˨]

[swək̚˦˧˥ sɪj˧˨]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ ʂɪj˨˩˦]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ sɪj˨˩˦]


sính lễ

[sïŋ˧˦ le˦ˀ˥]

[ʂɨn˦˧˥ lej˧˨]

[ʂɨn˦˥ lej˨˩˦]


làm vườn

head

làm vườn • (𫜵𡑰)

vi-verb

làm vườn • (𫜵𡑰)

[laːm˨˩ vɨən˨˩]

[laːm˦˩ vɨəŋ˦˩]

[laːm˨˩ vɨəŋ˨˩]

[laːm˨˩ jɨəŋ˨˩]


sữa tắm

[sɨə˦ˀ˥ tam˧˦]

[ʂɨə˧˨ tam˦˧˥]

[sɨə˧˨ tam˦˧˥]

[ʂɨə˨˩˦ tam˦˥]

[sɨə˨˩˦ tam˦˥]

sữa (“milk”) + tắm (“to wash the body”).


đường tỉnh

[ʔɗɨəŋ˨˩ tïŋ˧˩]

[ʔɗɨəŋ˦˩ tɨn˧˨]

[ʔɗɨəŋ˨˩ tɨn˨˩˦]


bàn chà

[ʔɓaːn˨˩ t͡ɕaː˨˩]

[ʔɓaːŋ˦˩ t͡ɕaː˦˩]

[ʔɓaːŋ˨˩ caː˨˩]

bàn (“a flat object”) + chà (“to scrub”).


tỉnh lộ

[tïŋ˧˩ lo˧˨ʔ]

[tɨn˨˩˦ low˨˩˨]


tỉnh thành

[tïŋ˧˩ tʰajŋ̟˨˩]

[tɨn˧˨ tʰɛɲ˦˩]

[tɨn˨˩˦ tʰan˨˩]

Blend of tỉnh (“province”) + thành phố (“city”), superficially Sino-Vietnamese word from 省城.

blend

provinces and cities, i.e., the top-level administrative subdivisions of Vietnam


tỉnh thành

[tïŋ˧˩ tʰajŋ̟˨˩]

[tɨn˧˨ tʰɛɲ˦˩]

[tɨn˨˩˦ tʰan˨˩]


Tết Tây

[tet̚˦˧˥ təj˧˧]

[təːt̚˦˥ təj˧˧]

Tết (“New Year”) + Tây (“west”), in contrast with Tết ta (“Lunar New Year”), literally, "our New Year".

Gregorian calendar
Gregorian calendar#English

New Year (the first day of the Gregorian calendar)


gầy dựng

[ɣəj˨˩ zɨŋ˧˨ʔ]

[ɣəj˦˩ jɨŋ˨˩ʔ]

[ɣəj˨˩ jɨŋ˨˩˨]

to build, to create (a career, etc.) with one's own effort and strength


lậu hoặc

[ləw˧˨ʔ hwak̚˧˨ʔ]

[ləw˨˩ʔ hwak̚˨˩ʔ]

[ləw˨˩˨ wak̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 漏 and 惑. Compare Chinese 漏 (lòu, “āsava”).

2002, Thích nữ Trí Hải, “Toát yếu Kinh Trung Bộ”, page 20:
Tất cả lậu hoặc ― All the taints


tiền tài

[tiəŋ˦˩ taːj˦˩]

[tiəŋ˨˩ taːj˨˩]


bạo ngược

[ʔɓaːw˧˨ʔ ŋɨək̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːw˨˩ʔ ŋɨək̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːw˨˩˨ ŋɨək̚˨˩˨]


chuyên chế

[t͡ɕwiən˧˧ t͡ɕe˧˦]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕej˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cej˦˥]

cruel, tyrannical, dictatorial, autocratic, despotic


nhấm nháp

[ɲəm˧˦ ɲaːp̚˧˦]

[ɲəm˦˧˥ ɲaːp̚˦˧˥]

[ɲəm˦˥ ɲaːp̚˦˥]

to nibble on; to take ones' time to enjoy (a dish or drink)


ốc đảo

[ʔəwk͡p̚˧˦ ʔɗaːw˧˩]

[ʔəwk͡p̚˦˧˥ ʔɗaːw˧˨]

[ʔəwk͡p̚˦˥ ʔɗaːw˨˩˦]


𫽄

𫽄: Nôm readings: chẳng (canonical)
chăng (canonical)
giẳng (canonical)


𱺵

翠(Thuý)翹(Kiều)𱺵(là)姉(chị)㛪(em)𱺵(là)翠(Thuý)雲(Vân)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Kiều_Oánh_Mậu_1902)), published 1902, line 16:

Thuý Kiều was the elder sister, Thuý Vân the younger.

拯𱺵涅𥒥派鐄麻催

1916, “Bướm Hoa Tân Truyện II”, in chunom.org:

Alternative form of 羅 (“Nôm form of là (“to be”).”)


Hàng Châu

[haːŋ˨˩ t͡ɕəw˧˧]

[haːŋ˦˩ t͡ɕəw˧˧]

[haːŋ˨˩ cəw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Hàng Châu.wav

Hangzhou (a prefecture-level city, the provincial capital of Zhejiang, in eastern China)


thay trời hành đạo

[tʰaj˧˧ t͡ɕəːj˨˩ hajŋ̟˨˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[tʰaj˧˧ ʈəːj˦˩ hɛɲ˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[tʰa(ː)j˧˧ ʈəːj˨˩ han˨˩ ʔɗaːw˨˩˨]

"Dịch Thuật: Vị Thứ cùa Hảo Hán Luơng Sơn - Tại Sao Phải Xếp Đến 108 Tuớng (Translation: The Ranks of the Gallants of Mount Liang - Why Must Up To 108 Commandants be Ranked?)" 2018 Vietnamese translation by Huỳnh Chương Hưng, from 2013 Chinese original in《趣味文化知识大全》Great Encyclopædia of Interesting Cultural Knowledges
Tiểu thuyết Thuỷ hử truyện 水浒传 thuật lại câu chuyện 108 vị hảo hán tụ nghĩa Lương Sơn 梁山, thay trời hành đạo, phản kháng áp bức.
The Novel Water Margin 水浒传 recounted the story of 108 gallants who gathered for justice at Mount Liang 梁山, to enforce the Way on behalf of Heaven and resist oppression.

take the law into one's own hands
take the law into one's own hands

(idiomatic) to enforce the (moral) Way on behalf of Heaven, to take the law into one's own hands


lên men

[len˧˧ mɛŋ˧˧]

[ləːn˧˧ mɛŋ˧˧]


lên men

[len˧˧ mɛŋ˧˧]

[ləːn˧˧ mɛŋ˧˧]


lên men

[len˧˧ mɛŋ˧˧]

[ləːn˧˧ mɛŋ˧˧]


Chất Tri

[t͡ɕət̚˧˦ t͡ɕi˧˧]

[t͡ɕək̚˦˧˥ ʈɪj˧˧]

[cək̚˦˥ ʈɪj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Chất Tri.wav

Tháng 10 năm tân-sửu (1781) vua nước Tiêm-la là Trịnh quốc Anh sai tướng là Chất Tri 質 知 (Chakkri) và Sô Si 芻 痴, hai anh em sang đánh Chân-lạp.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume II, Trung Bắc Tân Văn, page 108:

In October of the year of the Metal Ox (1781), the Siamese king Taksin ordered his generals, the two brothers Chakri and Singhanat, to attack Chenla.

Chakri (noble title most notably held by Rama I, founder of the titular dynasty)


thế thiên hành đạo

[tʰe˧˦ tʰiən˧˧ hajŋ̟˨˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[tʰej˨˩˦ tʰiəŋ˧˧ hɛɲ˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[tʰej˦˥ tʰiəŋ˧˧ han˨˩ ʔɗaːw˨˩˨]

2019, Thanh Xuân, "Kết cục của Tống Giang qua giấc mơ kỳ lạ và bài thơ thần 8 câu (Song Jiang's End foretold by a Strange Dream and an Eight-line Divine Poem)" Dân Việt (Vietnamese Folks) Online
Chính giấc mơ gặp Cửu Thiên Huyền Nữ, mới thực sự khiến họ Tống xác định rõ ràng con đường của đời mình: Con đường Trung Nghĩa, bỏ Tà theo Chính, thế Thiên hành Đạo, cứu nước giúp dân.

That very dream - wherein he met the Mysterious Lady of the Nine Heavens - indeed prompted Mister Song to clearly determine his life's path: the Path of Fidelity and Rectitude, to spurn Wickedness and follow Frankness, to enforce the Way on behalf of Heaven, to save the country and help the people.

Mong rằng, chúng ta không còn phải nhiều lần vô tình hay cố tình trở thành người cổ xúy cho những hành vi “thế thiên hành đạo” như vậy.

2020, Nguyễn Nga, “Khi cộng đồng mạng “thế thiên hành đạo” (When the Web Community “Enforced the Way on Behalf of Heaven”)”, in Báo Giao Thông (Transportation and Traffic Newspaper) Online:

I hope we would no longer need to either unintentionally or intentionally encourage, on many occasions, such acts of “Enforcing the Way on behalf of Heaven”.


lơ thơ

[ləː˧˧ tʰəː˧˧]

[ləː˧˧ tʰəː˧˧]

[ləː˧˧ tʰəː˧˧]

[…] kẻ có công lực như thế trên đời chỉ có lơ thơ vài người.

2005, chapter 35, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

[…] people with that level of skill are few and far between.


ngang nhiên

[ŋaːŋ˧˧ ɲiən˧˧]

[ŋaːŋ˧˧ ɲiəŋ˧˧]

[ŋaːŋ˧˧ ɲiəŋ˧˧]

– Ai dám ngang nhiên lên núi của ta?

2005, chapter 28, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

"Who is so bold as to climb my mountain?"


tê rần

[tej˧˧ ʐəŋ˦˩]

[tej˧˧ ɹəŋ˨˩]

Dương Thiết Tâm thấy hổ khẩu tê rần, bất giác buông tay, ngọn thương sắt rơi xuống mặt tuyết.

2005, chapter 1, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Yáng Tiěxīn felt a prickling in his purlicue; suddenly his hand let loose and the iron lance fell on the snow.

having a prickling sensation, numb and tingling


hổ khẩu

[how˨˩˦ kʰəw˨˩˦]

[how˨˩˦ xəw˨˩˦]

purlicue (web between thumb and forefinger)


công lực

[kəwŋ͡m˧˧ lɨk̚˧˨ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ lɨk̚˨˩ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ lɨk̚˨˩˨]

[…] people with that level of effective skill are few and far between.

trained skill with high effect on its object


huyên thiên

[hwiəŋ˧˧ tʰiəŋ˧˧]

[wiəŋ˧˧ tʰiəŋ˧˧]

Y chửi mắng huyên thiên, càng đánh càng mau. Hoàng Dược Sư thấy không thể nói lý với y,[…]

He scolded roaringly, fighting faster and faster. Huáng Yàoshī felt there could be no reasoning with him, […]

loudly, deafeningly, making a lot of noise without being very coherent


la hán

[laː˧˧ haːŋ˦˧˥]

[laː˧˧ haːŋ˦˥]

(Buddhism) arhat (one who has attained enlightenment; a Buddhist saint)


áo tấc

[ʔaːw˧˦ tək̚˧˦]

[ʔaːw˨˩˦ tək̚˦˧˥]

[ʔaːw˦˥ tək̚˦˥]

Cô mặc một chiếc áo tấc vạt dài, không để lộ tay chân.

2022, Thảo Trang, Tết ở làng Địa Ngục, NXB Thanh Niên, page 135:

She wore an áo tấc with long flaps covering her limbs.

type of costume born under the Nguyễn dynasty


𡦂喃

Nôm form of chữ Nôm (“historical Chinese character-based script for Vietnamese”).


quý tộc

[kwɪj˨˩˦ təwk͡p̚˨˩ʔ]

[wɪj˦˥ təwk͡p̚˨˩˨]


khải

North Central Vietnam form of gãi (“to scratch”)


chân trời góc bể

[t͡ɕən˧˧ t͡ɕəːj˨˩ ɣawk͡p̚˧˦ ʔɓe˧˩]

[t͡ɕəŋ˧˧ ʈəːj˦˩ ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɓej˧˨]

[cəŋ˧˧ ʈəːj˨˩ ɣawk͡p̚˦˥ ʔɓej˨˩˦]

(idiomatic) far-flung, faraway, distant, remote place


chân trời góc bể

[t͡ɕən˧˧ t͡ɕəːj˨˩ ɣawk͡p̚˧˦ ʔɓe˧˩]

[t͡ɕəŋ˧˧ ʈəːj˦˩ ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɓej˧˨]

[cəŋ˧˧ ʈəːj˨˩ ɣawk͡p̚˦˥ ʔɓej˨˩˦]

(idiomatic) far-flung, faraway, distant, remote


xuất thần

[swət̚˧˦ tʰən˨˩]

[swək̚˦˧˥ tʰəŋ˦˩]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ tʰəŋ˨˩]

Y nói xong mấy câu ấy lại tập tễnh bước qua ngồi xuống chiếc ghế gỗ ngẩng đầu nhìn trời, lại ngồi yên xuất thần.

Having spoken such, he hobbled back, sat down on the wooden chair, looked up at the sky, and sat lost in thought.


𥺊

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 米 (“rice”) + phonetic 告 (cáo).


thế tục

[tʰe˧˦ tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰej˨˩˦ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰej˦˥ tʊwk͡p̚˨˩˨]


nhân chưng

[ɲən˧˧ t͡ɕɨŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ t͡ɕɨŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ cɨŋ˧˧]

nhân (因) + chưng.
The word is technically not attested in the Latin script when it was still in use, however, as both of its elements are attested, the reading *nhân chưng is commonly seen in romanization of Nôm poems.

庫免𢀨庄女負
因蒸恨𤝞沛挼眉

15th century, Nguyễn Trãi, “猫 Miêu”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

Poor or rich, be ungrateful, we dare not,
So why, would you be resentful to the mice that raised you?

Khó miễn sang chăng nỡ phụ,
Nhân chưng giận chuột phải nuôi mày.


tiêu điều

[tiəw˧˧ ʔɗiəw˨˩]

mùa màng tiêu điều


hình nền

[hïŋ˨˩ nen˨˩]

[hɨn˨˩ nəːn˨˩]

Hình nền điện thoại


tuần hương

[twən˨˩ hɨəŋ˧˧]

[twəŋ˦˩ hɨəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ hɨəŋ˧˧]

Độ hai tuần hương sau, mọi việc kể như cũng đã hoàn thành;[…]

2022, Thảo Trang, Tết ở làng Địa Ngục, NXB Thanh Niên, page 255:

About the time to burn two incense sticks later, everything was as good as finished; […]


hắc giả tiên hành

[hak̚˧˦ zaː˧˩ tiən˧˧ hajŋ̟˨˩]

[hak̚˦˧˥ jaː˧˨ tiəŋ˧˧ hɛɲ˦˩]

[hak̚˦˥ jaː˨˩˦ tiəŋ˧˧ han˨˩]

Sino-Vietnamese word from 黑 (“black”), 者 (“agent suffix”) and 先行 (“go first”).

vi-etym-sino

Người chơi cờ phải được xem là quân tử “hạ thủ bất hoàn”, bên cầm quân đen thì theo qui ước “hắc giả tiên hành” được đi trước

2017, anonymous, "Cờ Tướng - Trò chơi trí tuệ phương Đông (General Chess - The East's Intellectual Game)" UBND Quận 5 (District 5 People's Committee)

The players should [make themselves] be seen as people of class who will “not undo any move already made”; the side holding the black pieces, according to the “black-goes-first” rule, is allowed to go first.

(idiomatic, board games) a rule which dictates that black side goes first


𫢋

釋崇𫢋法

Variant of 佛 and 仸, see there for more details.


chân mây cuối trời

[t͡ɕən˧˧ məj˧˧ kuəj˧˦ t͡ɕəːj˨˩]

[t͡ɕəŋ˧˧ məj˧˧ kuj˨˩˦ ʈəːj˦˩]

[cəŋ˧˧ məj˧˧ kuj˦˥ ʈəːj˨˩]

vi-ruby

*鐄*玉朱*</br>朱停𢚸几蹎𩄲𡳳𡗶

Gìn vàng giữ ngọc cho hay, Cho đành lòng kẻ chân mây cuối trời


trối

Attested in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651) as blối.

to give one's last words; to tell one's will before death


côn nhị khúc

[kon˧˧ ɲi˧˨ʔ xʊwk͡p̚˧˦]

[koŋ˧˧ ɲɪj˨˩ʔ kʰʊwk͡p̚˦˧˥]

[koŋ˧˧ ɲɪj˨˩ʔ xʊwk͡p̚˦˧˥]

[koŋ˧˧ ɲɪj˨˩˨ kʰʊwk͡p̚˦˥]

[koŋ˧˧ ɲɪj˨˩˨ xʊwk͡p̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-côn nhị khúc.wav

Rearrangment of nhị khúc côn with native Vietnamese word order.


máy phát thanh

[maj˧˦ faːt̚˧˦ tʰajŋ̟˧˧]

[maj˨˩˦ faːk̚˦˧˥ tʰɛɲ˧˧]

máy (“machine”) + phát thanh (“broadcast”).


hợp xướng

[həːp̚˧˨ʔ sɨəŋ˧˦]

[həːp̚˨˩ʔ sɨəŋ˦˧˥]

[həːp̚˨˩˨ sɨəŋ˦˥]


hợp xướng

[həːp̚˧˨ʔ sɨəŋ˧˦]

[həːp̚˨˩ʔ sɨəŋ˦˧˥]

[həːp̚˨˩˨ sɨəŋ˦˥]


quốc quân

[kuək̚˦˧˥ kwəŋ˧˧]

[wək̚˦˥ wəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 國君 (“monarch, ruler”).

vi-etym-sino

Zuo Zhuan; 2018, Vietnamese translation by Huỳnh Chương Hưng

I, the low-born one, still have an elderly mother; she has tasted every kind of foods at home, yet she has never tasted delicacies belonging to you, my ruler. Now I beg you, my ruler, to allow the low-born me to bring these pieces of meat home to my mother.

Tiểu nhân còn mẹ già, những thứ ở nhà bà đều đã ăn qua, chỉ chưa nếm được những món ngon của quốc quân. Nay xin quốc quân cho phép tiểu nhân đem những miếng thịt này về nhà cho mẹ.

Wang Su (compiler & editor), School Sayings of Confucius, Ch. 15; 2020 Vietnamese translation by Huỳnh Chương Hưng

“I have heard that gentlemen should have done meritorious acts before accepting rewards. Just now I have discussed with the ruler of Qi about the way to govern a country, he has not done [anything] yet has already granted me a fief; indeed, he does not understand me.”

“Ta nghe nói bậc quân tử phải có công mới có thể nhận ban thưởng. Nay ta bàn với quốc quân nước Tề về đạo trị nước, ông ta vẫn chưa thi hành mà đã ban cho ta thực ấp, quả là không hiểu ta vậy.”


最簡

chữ Hán form of tối giản (“(arithmetic) irreducible”).


quân vương

[kwən˧˧ vɨəŋ˧˧]

[kwəŋ˧˧ vɨəŋ˧˧]

[wəŋ˧˧ vɨəŋ˧˧]

[wəŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

1532 (published), Niccolò Machiavelli, Quân Vuơng (The Prince); 1909 English translation by Luigi Ricci; 2005 Vietnamese translation by Vũ Mạnh Hồng & Nguyễn Hiền Chi
Những điều duy nhất mà bậc quân vương phải làm và phải lo nghĩ là chiến tranh, các thiết chế và các quy tắc của chiến tranh, bởi đó là công việc của người trị vì. Điều này rất quan trọng vì không chỉ giúp những người sinh ra đã là quân vương duy trì được địa vị mà trong nhiều trường hợp, còn có thể đưa một người dân thường lên ngôi báu. Hiển nhiên, những quân vương nào quan tâm đến sự hưởng thụ cá nhân hơn là đến quân đội sẽ đánh mất vương quốc của mình. Nguyên nhân quan trọng nhất dẫn tới mất nước là bỏ qua binh pháp, còn phương thức để mở mang bờ cõi đã được đúc kết vào binh pháp.

A Prince should therefore have no other aim or thought, nor take up any other thing for his study, but war and its order and discipline, for that is the only art that is necessary to one who commands, and it is of such virtue that it not only maintains those who are born princes, but often enables men of private fortune to attain to that rank. And one sees, on the other hand, that when princes think more of luxury than of arms, they lose their state. The chief cause which makes any one lose it, is the contempt of this art, and the way to acquire it is to be well versed in the same.


Đường Sơn

[ʔɗɨəŋ˨˩ səːn˧˧]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɗɨəŋ˦˩ səːŋ˧˧]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɗɨəŋ˨˩ səːŋ˧˧]

Tangshan (a prefecture-level city in northeastern Hebei, China)

Người Lưu Cầu gọi Trung Quốc là Đường Sơn, gọi người Hoa là Đường nhân.

2018 [19th century], Shen Fu, “Trải Trung Sơn [Experience in Chūzan/Zhongshan (possibly falsified chapter)]”, in Châu Hải Dương, transl., Phù sinh lục ký [Six Records of a Floating Life], Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn, published 2021, →ISBN, page 154:

Ryukyuans call China "Tangshan", and call the Chinese "Tang people".

(rare) China (when describing the term's usage in other Sinosphere populations)


kiêm ái

[kiəm˧˧ ʔaːj˧˦]

[kiəm˧˧ ʔaːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-kiêm ái.wav

Zhuangzi, Ch. 33; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê; English translation by James Legge

He (Mozi) inculcated Universal Love, and a Common Participation in all advantages, and condemned Fighting.

Mặc tử chủ trương kiêm ái, mưu cái lợi chung cho mọi người, phản đối chiến tranh.

2017, Hữu Ngọc, "Cảo thơm lần giở: Mặc Tử nghĩ gì? (Fragrant Manuscripts Opened: What are Mozi's Thoughts?)" Sức Khỏe và Đời Sống (Health and Life) Online
Ông chủ trương thuyết “kiêm ái” vì ông cho là giai cấp thống trị, do áp bức bóc lột dân, xa xỉ, lãng phí nên tàn ác. “Kiêm ái” có nghĩa là yêu thương lẫn nhau, yêu người như yêu mình, xem nhà người như nhà mình, xem nước người như nước mình.

He promoted the doctrine of “inclusive / universal love” because he thought that the oppressor class were vicious and cruel because of their extravagance, wastefulness, subjugation and exploitation of the people. “Inclusive / universal love” means loving each other, loving others as one loves oneself, seeing and treating others' households like one's own household, and seeing and treating other countries like one's own country.

(Chinese philosophy, Mohism) inclusive, universal love


hương thảo

[hɨəŋ˧˧ tʰaːw˧˩]

[hɨəŋ˧˧ tʰaːw˧˨]

[hɨəŋ˧˧ tʰaːw˨˩˦]

Salvia rosmarinus
Salvia rosmarinus#Translingual

Rosmarinus officinalis
Rosmarinus officinalis#Translingual

(botany) rosemary (Salvia rosmarinus, syn. Rosmarinus officinalis)


nhà thi đấu

[ɲaː˨˩ tʰi˧˧ ʔɗəw˧˦]

[ɲaː˦˩ tʰɪj˧˧ ʔɗəw˨˩˦]

[ɲaː˨˩ tʰɪj˧˧ ʔɗəw˦˥]


chủy thủ

Traditional tone placement spelling of chuỷ thủ.


ba-rê

[ʔɓaː˧˧ ze˧˧]

[ʔɓaː˧˧ ʐej˧˧]

[ʔɓaː˧˧ ɹej˧˧]

bấm ba-rê


nai nịt

[naːj˧˧ nɨt̚˨˩˨]

Chiều hôm ấy y ăn thật no, nai nịt gọn ghẽ, hông giắt chuỷ thủ, lưng mang dây dài,[…]

2005, chapter 37, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

That afternoon he ate his fill, tidily tightened his clothes and belongings, secured the dagger on his hip, and slung the long rope over his back; […]

to tighten and strap (one's clothes or one's belongings)


xếp bằng

[sep̚˧˦ ʔɓaŋ˨˩]

[sep̚˦˧˥ ʔɓaŋ˦˩]

[sep̚˦˥ ʔɓaŋ˨˩]

[…] nhất thời không sao hiểu được, ngồi xếp bằng xuống tấm nệm lông chiên dưới đất.

[…] for the moment he had no way of understanding it; he sat down cross-legged onto the sheepskin cushion on the ground.


chuỷ thủ

[t͡ɕwi˧˩ tʰu˧˩]

[t͡ɕwɪj˧˨ tʰʊw˧˨]

[c⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]


mẫu mã

[məw˦ˀ˥ maː˦ˀ˥]

[məw˧˨ maː˧˨]

[məw˨˩˦ maː˨˩˦]

Bạn mua hàng vì điều gì, sản phẩm chất lượng, mẫu mã đẹp, giá rẻ, hàng thiết kế, hàng độc hay chỉ vì free ship.

2021, Thành Bobber, Ngô Quang Đạo, Hoàng Yến, Facebook Marketing từ A đến Z version 2.0, MediaZ, page 90:

What makes you buy goods? High quality, beautiful model, low price, designer goods, unique goods, or just no delivery fee?


sạp

Đường trong chợ vốn không rộng, lại thêm người đi tấp nập, lề đường lại bày đầy các sạp các gánh hàng rong, làm sao cưỡi ngựa đi được?

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

The roads in the market were not wide to start with, and there were people crowding and the sides of the roads were full with stalls and shoulder pole loads with wares; how could one ride a horse there?


gió táp mưa sa

[zɔ˧˦ taːp̚˧˦ mɨə˧˧ saː˧˧]

[jɔ˨˩˦ taːp̚˦˧˥ mɨə˧˧ ʂaː˧˧]

[jɔ˨˩˦ taːp̚˦˧˥ mɨə˧˧ saː˧˧]

[jɔ˦˥ taːp̚˦˥ mɨə˧˧ ʂaː˧˧]

[jɔ˦˥ taːp̚˦˥ mɨə˧˧ saː˧˧]

Literally: "the wind beats, the rain comes down".

閉迡󰊄匝湄沙 / 󰋇𦝄拱缺󰋇花拱殘

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

After such a long time of hardship after hardship / Any moon would wane, any flower wilt.

Bấy chầy gió táp mưa sa, / Mấy trăng cũng khuyết, mấy hoa cũng tàn.

Một cơn gió táp mưa sa, / Non sông nổi giận, cỏ hoa đeo sầu.

1912, anonymous author, Vè Hà thành đầu độc:

After a burst of continuous hardship / The country gets angry, plants and flowers turn morose.

Quyền pháp đột nhiên thay đổi, như gió táp mưa sa ào ào đánh tới chiêu trước chưa xong, chiêu sau đã tới.

2005, chapter 12, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

The technique suddenly changed; like disaster piled onto disaster the attacks came without surcease; the previous strike was not yet over or the next one had arrived.


ảng

(Central Vietnam, Southern Vietnam) a kind of water container


đồn trú

[ʔɗon˨˩ t͡ɕu˧˦]

[ʔɗoŋ˦˩ ʈʊw˨˩˦]

[ʔɗoŋ˨˩ ʈʊw˦˥]

đồn trú tại Lạng Sơn


la-phông

[laː˧˧ fəwŋ͡m˧˧]

[laː˧˧ fəwŋ͡m˧˧]

[laː˧˧ fəwŋ͡m˧˧]


can gián

[kaːŋ˧˧ jaːŋ˦˧˥]

[kaːŋ˧˧ jaːŋ˦˥]

to advise against; to remonstrate; to dissuade


nưa

bột nưa


học vụ

[hawk͡p̚˨˩ʔ vʊw˨˩ʔ]

[hawk͡p̚˨˩˨ vʊw˨˩˨]

[hawk͡p̚˨˩˨ jʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 學 (“to learn; to study”) and 務 (“affairs; matters”).

Cần tuyển nhân viên học vụ.

(education) all the tasks concerning teaching, grading, scheduling, preparing materials, making up missed classes or remedial classes, etc.


rơi rớt

[zəːj˧˧ zəːt̚˧˦]

[ʐəːj˧˧ ʐəːk̚˦˧˥]

[ɹəːj˧˧ ɹəːk̚˦˥]

– Nam Tống triều chính hủ bại, kỵ sĩ như thế mà bỏ không dùng để cho phải rơi rớt nơi thảo dã, sao mình không chọn tài mà dùng?

"The Southern Song court is depraved, to not make use of such a horseman and leave him to eke out a living in the countryside; why don't I make use of his talent?"


triều chính

[t͡ɕiəw˨˩ t͡ɕïŋ˧˦]

[ʈiw˦˩ t͡ɕɨn˦˧˥]

[ʈiw˨˩ cɨn˦˥]


hủ bại

[hu˧˩ ʔɓaːj˧˨ʔ]

[hʊw˧˨ ʔɓaːj˨˩ʔ]

[hʊw˨˩˦ ʔɓaːj˨˩˨]


cổ quái

Bất kể y nói câu gì ly kỳ cổ quái cũng không kỳ quái bằng câu ấy,[…]

2005, chapter 16, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

However bizarre and weird the things he said, they were still less weird than this; […]


té ra

[tɛ˧˦ zaː˧˧]

[tɛ˨˩˦ ʐaː˧˧]

[tɛ˦˥ ɹaː˧˧]

Near-synonym: hình như

Trong màn đêm có một bóng người vọt vào rừng,[…] té ra người ấy cầm hai chiếc nạng, chính là gã què Khúc Tam chủ quán rượu đầu thôn.

In the darkness of night, a shadow sped into the forest; […] apparently this person held crutches; it was no-one but the crippled Qū Sān, owner of the inn at the end of the hamlet.


li kì

[lɪj˧˧ kɪj˦˩]

[lɪj˧˧ kɪj˨˩]


thảo dã

[tʰaːw˧˩ zaː˦ˀ˥]

[tʰaːw˧˨ jaː˧˨]

[tʰaːw˨˩˦ jaː˨˩˦]

anh hùng thảo dã

Dưới góc độ văn hóa, ẩm thực Đồng Tháp Mười-Long An với các món ăn thảo dã là kết quả, là biểu hiện sinh động của quá trình cư dân Việt "tái cấu trúc" văn hóa người Việt trên vùng đất mới trong không gian văn hóa Nam bộ.

2015, Nguyễn Tấn Quốc, “Nét hoang dã của ẩm thực Đồng Tháp Mười”, in báo Long An:

From a cultural point of view, the cuisine of the Plain of Reeds, Long An, with its rural dishes is the result and the living manifestation of the "restructuring" of Vietnamese culture by the Vietnamese people in the new lands in the South Vietnamese cultural sphere.

Thành phố Hồ Chí Minh, nơi dễ làm giàu và đổi đời, nơi chung chiêng giữa chốn thành đô và miền thảo dã,[…]

2018, Võ Văn Trường, “Vui... tết Sài Gòn”, in báo Quảng Nam:

Ho Chi Minh City, place to get rich and turn one's life around, wobbling between urban spot and countryside, […]


nhá máy

[ɲaː˧˦ maj˧˦]

[ɲaː˨˩˦ maj˨˩˦]

Nếu sắp hết tiền thì cứ nhá máy.

Just dial my number if you're running out of money.

(telephony) to dial a number and immediately hang up, only to let the other person on the line know and call you back, for example in case you do not have enough money for a proper call


xum xuê

[sʊm˧˧ s⁽ʷ⁾ej˧˧]


thỏa thích

Traditional tone placement spelling of thoả thích.


đầy ắp

[ʔɗəj˨˩ ʔap̚˧˦]

[ʔɗəj˦˩ ʔap̚˦˧˥]

[ʔɗəj˨˩ ʔap̚˦˥]


ngược xuôi

[ŋɨək̚˧˨ʔ suəj˧˧]

[ŋɨək̚˨˩ʔ suj˧˧]

[ŋɨək̚˨˩˨ suj˧˧]

(intransitive) to go back and forth; to go up and down (generally speaking)


thuyền bè

[tʰwiən˨˩ ʔɓɛ˨˩]

[tʰwiəŋ˦˩ ʔɓɛ˦˩]

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ ʔɓɛ˨˩]

boats and other small watercrafts (generally speaking)


thoả thích

[tʰwaː˧˩ tʰïk̟̚˧˦]

[tʰwaː˧˨ tʰɨt̚˦˧˥]

[tʰ⁽ʷ⁾aː˨˩˦ tʰɨt̚˦˥]

thoả (“completely satisfied”) + thích (“to like”).

com

to one's heart's content
to one's heart's content


miệt vườn

[miət̚˧˨ʔ vɨən˨˩]

[miək̚˨˩ʔ vɨəŋ˦˩]

[miək̚˨˩˨ vɨəŋ˨˩]

[miək̚˨˩˨ jɨəŋ˨˩]

orchard; grove (usually in the Mekong Delta region)


ấm no

[ʔəm˧˦ nɔ˧˧]

[ʔəm˦˧˥ nɔ˧˧]

[ʔəm˦˥ nɔ˧˧]

ấm (“warm”) + no (“full (of the stomach)”).

well-off; well-to-do; prosperous; thriving


sóng soài

[ʂawŋ͡m˦˧˥ ʂwaːj˦˩]

[sɔŋ˦˧˥ swaːj˦˩]

[ʂawŋ͡m˦˥ ʂ⁽ʷ⁾aːj˨˩]

[sawŋ͡m˦˥ s⁽ʷ⁾aːj˨˩]


vành đai

[vajŋ̟˨˩ ʔɗaːj˧˧]

[vɛɲ˦˩ ʔɗaːj˧˧]

[van˨˩ ʔɗaːj˧˧]

[jan˨˩ ʔɗaːj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vành đai.wav

vành (“rim; outer ring”) + đai (“land”).


Nam Tống

[naːm˧˧ təwŋ͡m˧˦]

[naːm˧˧ təwŋ͡m˦˧˥]

[naːm˧˧ təwŋ͡m˦˥]

(history) the Southern Song dynasty, an imperial dynasty of China (1127–1279)

Cao Wei
Chen dynasty
Eastern Han dynasty
Eastern Wei
Eastern Wu
Eastern Zhou dynasty
Five Dynasties and Ten Kingdoms
Han dynasty
Jin dynasty (1115–1234)
Jin dynasty (266–420)
Liang dynasty
Liao dynasty
Liu Song dynasty
Ming dynasty
Northern Qi
Northern Wei
Northern Zhou
Northern and Southern dynasties
Qin dynasty
Qing dynasty
Shang dynasty
Shu Han
Song dynasty
Southern Qi
Southern and Northern dynasties
Spring and Autumn period
Sui dynasty
Tang dynasty
Three Kingdoms
Warring States period
Western Han dynasty
Western Liao
Western Wei
Western Xia
Western Zhou dynasty
Xia dynasty
Xin dynasty
Yuan dynasty
Zhou dynasty


rạp xiếc

[zaːp̚˧˨ʔ siək̚˧˦]

[ʐaːp̚˨˩ʔ siək̚˦˧˥]

[ɹaːp̚˨˩˨ siək̚˦˥]

rạp (“makeshift tent”) + xiếc (“circus”).


bốc đầu

[ʔɓəwk͡p̚˧˦ ʔɗəw˨˩]

[ʔɓəwk͡p̚˦˧˥ ʔɗəw˦˩]

[ʔɓəwk͡p̚˦˥ ʔɗəw˨˩]

bốc (“to pick up, to raise”) + đầu (“head”).


bốc đầu

[ʔɓəwk͡p̚˧˦ ʔɗəw˨˩]

[ʔɓəwk͡p̚˦˧˥ ʔɗəw˦˩]

[ʔɓəwk͡p̚˦˥ ʔɗəw˨˩]


tải lên

[taːj˨˩˦ ləːn˧˧]

Calque of Chinese 上載／上载 (thượng tải) or English upload.


điểm số

[ʔɗiəm˧˩ so˧˦]

[ʔɗiəm˧˨ ʂow˨˩˦]

[ʔɗiəm˧˨ sow˨˩˦]

[ʔɗim˨˩˦ ʂow˦˥]

[ʔɗim˨˩˦ sow˦˥]

Sino-Vietnamese word from 點數, composed of 點 (“point; grade; mark; score”) and 數 (“number”).


điểm số

[ʔɗiəm˧˩ so˧˦]

[ʔɗiəm˧˨ ʂow˨˩˦]

[ʔɗiəm˧˨ sow˨˩˦]

[ʔɗim˨˩˦ ʂow˦˥]

[ʔɗim˨˩˦ sow˦˥]

(rare) to check on the list; to check on the register


ngoại hạng

[ŋwaːj˧˨ʔ haːŋ˧˨ʔ]

[ŋwaːj˨˩ʔ haːŋ˨˩ʔ]

[ŋwaːj˨˩˨ haːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 外 (“outside”) and 項 (“rank”).

Ngoại hạng Anh

(chiefly sports, otherwise rare) exceptional; top-level


hủy hoại

Traditional tone placement spelling of huỷ hoại.


phim tài liệu

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phim tài liệu.wav


huỷ hoại

[wɪj˨˩˦ waːj˨˩˨]

(transitive) to destroy; to demolish; to ruin


thêm mắm thêm muối

thêm (“more”) + mắm muối (“fish sauce and salt, condiments”); literally, “to add condiments”.

com

mắm muối<t:fish sauce and salt, condiments>

thêm mắm thêm muối vào bài viết cho văn vẻ

to add literary flair to a written piece

to add flair or pizzazz; to make more interesting or attractive; to embellish, embroider


nông nổi

[nəwŋ͡m˧˧ noj˨˩˦]


tái xuất

[taːj˨˩˦ swək̚˦˧˥]

[taːj˦˥ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]


dầu xăng

[zəw˨˩ saŋ˧˧]

[jəw˦˩ saŋ˧˧]

[jəw˨˩ saŋ˧˧]

dầu (“oil”) + xăng (“gasoline; petrol”).


xô xát

From xô (“to push; to shove”) + xát (“to rub”).

Hai gia đình xô xát trong đêm.

The two families scuffled during the night.

(intransitive) to fight; to scuffle; to brawl


bản án

[ʔɓaːn˧˩ ʔaːn˧˦]

[ʔɓaːŋ˧˨ ʔaːŋ˦˧˥]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ ʔaːŋ˦˥]


hỏa xa

Traditional tone placement spelling of hoả xa.


bái phục

[ʔɓaːj˧˦ fʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːj˨˩˦ fʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːj˦˥ fʊwk͡p̚˨˩˨]


ghi hình

[ɣi˧˧ hïŋ˨˩]

[ɣɪj˧˧ hɨn˦˩]

[ɣɪj˧˧ hɨn˨˩]


ghi âm

[ɣi˧˧ ʔəm˧˧]

[ɣɪj˧˧ ʔəm˧˧]

[ɣɪj˧˧ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ghi âm.wav


ăn kiêng

[ʔan˧˧ kiəŋ˧˧]

[ʔaŋ˧˧ kiəŋ˧˧]

[ʔaŋ˧˧ kiəŋ˧˧]


ác vàng

[ʔaːk̚˧˦ vaːŋ˨˩]

[ʔaːk̚˦˧˥ vaːŋ˦˩]

[ʔaːk̚˦˥ vaːŋ˨˩]

[ʔaːk̚˦˥ jaːŋ˨˩]

Calque of Chinese 金烏／金乌 (kim ô, literally “golden crow”).

cal

吝(Lần)吝(lần)兎(thỏ)鉑(bạc)鵶(ác)鐄(vàng)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, line 1269:

The silver lunar Rabbit and the gold solar Crow rose and set alternately


thí điểm

[tʰi˧˦ ʔɗiəm˧˩]

[tʰɪj˨˩˦ ʔɗiəm˧˨]

[tʰɪj˦˥ ʔɗim˨˩˦]


tử nạn

[tɨ˧˩ naːn˧˨ʔ]

[tɨ˧˨ naːŋ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˦ naːŋ˨˩˨]


định ngữ

[ʔɗïŋ˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɗɨn˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[ʔɗɨn˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]


ngang nhau

[ŋaːŋ˧˧ ɲaw˧˧]

[ŋaːŋ˧˧ ɲaw˧˧]

[ŋaːŋ˧˧ ɲa(ː)w˧˧]

ngang (“to be equal”) + nhau (“each other”).

com

equal; even; to be identical (with); the same (as)


cầu khiến

[kəw˦˩ kʰiəŋ˦˧˥]

[kəw˦˩ xiəŋ˦˧˥]

[kəw˨˩ kʰiəŋ˦˥]

[kəw˨˩ xiəŋ˦˥]


họa phúc

Traditional tone placement spelling of hoạ phúc.


ngữ khí

[ŋɨ˦ˀ˥ xi˧˦]

[ŋɨ˧˨ kʰɪj˨˩˦]

[ŋɨ˧˨ xɪj˨˩˦]

[ŋɨ˨˩˦ kʰɪj˦˥]

[ŋɨ˨˩˦ xɪj˦˥]


mềm mỏng

[mem˦˩ mɔŋ˧˨]

(physically) flexible; pliant; malleable


thứ yếu

[tʰɨ˧˦ ʔiəw˧˦]

[tʰɨ˨˩˦ ʔiw˨˩˦]

[tʰɨ˦˥ ʔiw˦˥]


hoạ phúc

[hwaː˧˨ʔ fʊwk͡p̚˧˦]

[hwaː˨˩ʔ fʊwk͡p̚˦˧˥]

[waː˨˩˨ fʊwk͡p̚˦˥]

in weal and woe; good fortune and misfortune; happiness and suffering


thần linh

[tʰən˨˩ lïŋ˧˧]

[tʰəŋ˦˩ lɨn˧˧]

[tʰəŋ˨˩ lɨn˧˧]


vây hãm

[vəj˧˧ haːm˦ˀ˥]

[vəj˧˧ haːm˨˩˦]

[jəj˧˧ haːm˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 圍 (SV: vi) + Sino-Vietnamese word from 陥.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vi</i>

vi-etym-sino

(transitive) to besiege; to beset; to surround; to encircle


gìn giữ

[zin˨˩ zɨ˦ˀ˥]

[jɨn˨˩ jɨ˨˩˦]


trường tồn

[t͡ɕɨəŋ˨˩ ton˨˩]

[ʈɨəŋ˦˩ toŋ˦˩]

[ʈɨəŋ˨˩ toŋ˨˩]

(literary, formal) to exist forever; eternal; timeless


trạng ngữ

[t͡ɕaːŋ˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʈaːŋ˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[ʈaːŋ˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 狀語, composed of 狀 (“state”) and 語 (“expression”).


lễ nghĩa

[le˦ˀ˥ ŋiə˦ˀ˥]

[lej˧˨ ŋiə˧˨]

[lej˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

Quách Lê Anh Khang, quoted in 2021, Đăng Nguyên, "Bỏ 'Tiên học lễ, hậu học văn', nên chăng? (Should (the Slogan) 'First Learn Propriety, Then Learn Wisdom' Be Discarded?)" Thanh Niên (Young People) Online

Learning wisdom can help us become talented and successful, yet learning decorum and decency shall help us become humane and kind.

Học chữ nghĩa có thể giúp ta thành tài, thành công, nhưng học lễ nghĩa sẽ giúp ta thành nhân tử tế.

2021, Võ Nguyên, "Đừng vô lễ (Don't Be Insolent)" Bình Thuận Online
Việc rèn luyện lễ nghĩa đạo đức trong nhà trường cho học sinh là việc làm cần thiết và quan trọng.

It is necessary and important to train school students in decorum and decency as well as ethics and morality.

2015, Hoàng Bích Hà, "Lễ nghĩa (Decorum and Decency)" Bình Phước Online
Trong thời mở cửa hội nhập hiện nay, lễ nghĩa càng được coi trọng hơn lúc nào hết. Bởi đồng tiền và đạo đức đang là vấn đề càng được bàn tới.

In this present age of openness and integration, decorum and decency are appreciated even more than ever before. Because money and ethics are problems which currently merit more discussions.

politeness and reason; decorum and decency; propriety and rectitude


điểm uốn

[ʔɗiəm˧˩ ʔuən˧˦]

[ʔɗiəm˧˨ ʔuəŋ˦˧˥]

[ʔɗim˨˩˦ ʔuəŋ˦˥]

Đồ thị có hai điểm uốn.

The graph contains two inflection points.

point of inflection
point of inflection#English

(calculus, geometry) a point of inflection


đánh võng

[ʔɗajŋ̟˧˦ vawŋ͡m˦ˀ˥]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ vawŋ͡m˧˨]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ vɔŋ˧˨]

[ʔɗan˦˥ vawŋ͡m˨˩˦]

[ʔɗan˦˥ jawŋ͡m˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đánh võng.wav

Audio (Hà Nội)

Cấm lạng lách, đánh võng.


Xin-ga-po

[sin˧˧ ɣaː˧˧ pɔ˧˧]

[sin˧˧ ɣaː˧˧ pɔ˧˧]

[sɨn˧˧ ɣaː˧˧ pɔ˧˧]

Singapore (an island and city-state in Southeast Asia, located off the southernmost tip of the Malay Peninsula; a former British crown colony)


Xin-ga-po

[sin˧˧ ɣaː˧˧ pɔ˧˧]

[sin˧˧ ɣaː˧˧ pɔ˧˧]

[sɨn˧˧ ɣaː˧˧ pɔ˧˧]


bệ phóng

[ʔɓe˧˨ʔ fawŋ͡m˧˦]

[ʔɓej˨˩ʔ fawŋ͡m˦˧˥]

[ʔɓej˨˩ʔ fɔŋ˦˧˥]

[ʔɓej˨˩˨ fawŋ͡m˦˥]


danh vọng

[zajŋ̟˧˧ vawŋ͡m˧˨ʔ]

[jɛɲ˧˧ vawŋ͡m˨˩ʔ]

[jɛɲ˧˧ vɔŋ˨˩ʔ]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-danh vọng.wav

Audio (Hà Nội)


rò rỉ

[ʐɔ˦˩ ʐɪj˧˨]

[ɹɔ˨˩ ɹɪj˨˩˦]

rò (“to leak”) + rỉ (“to leak; to drip”).

com

(transitive, of a liquid or gas) to leak; to drip


phát điện

[faːt̚˧˦ ʔɗiən˧˨ʔ]

[faːk̚˦˧˥ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[faːk̚˦˥ ʔɗiəŋ˨˩˨]


hừm

Expression of anger or uttered under threat.


kho báu

[xɔ˧˧ ʔɓaw˧˦]

[kʰɔ˧˧ ʔɓaw˨˩˦]

[xɔ˧˧ ʔɓaw˨˩˦]

[kʰɔ˧˧ ʔɓa(ː)w˦˥]

[xɔ˧˧ ʔɓa(ː)w˦˥]

bản đồ kho báu


lục tung

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ tʊwŋ͡m˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ tʊwŋ͡m˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ tʊwŋ͡m˧˧]

lục (“to rummage”) + tung (“to toss; to throw”).


bến cảng

[ʔɓen˧˦ kaːŋ˧˩]

[ʔɓen˦˧˥ kaːŋ˧˨]

[ʔɓəːn˦˥ kaːŋ˨˩˦]

bến (“station”) + cảng (“port; harbor”).


cún con

[kun˦˧˥ kɔŋ˧˧]

[kʊwŋ͡m˦˥ kɔŋ˧˧]


trăng trối

[t͡ɕaŋ˧˧ t͡ɕoj˧˦]

[ʈaŋ˧˧ ʈoj˨˩˦]

[ʈaŋ˧˧ ʈoj˦˥]


trăng trối

[t͡ɕaŋ˧˧ t͡ɕoj˧˦]

[ʈaŋ˧˧ ʈoj˨˩˦]

[ʈaŋ˧˧ ʈoj˦˥]


phần thưởng

[fən˨˩ tʰɨəŋ˧˩]

[fəŋ˦˩ tʰɨəŋ˧˨]

[fəŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩˦]


hải hành

[haːj˧˨ hɛɲ˦˩]


cậu bé

[kəw˧˨ʔ ʔɓɛ˧˦]

[kəw˨˩ʔ ʔɓɛ˨˩˦]

[kəw˨˩˨ ʔɓɛ˦˥]


nói láo

[nɔj˨˩˦ laːw˨˩˦]


hải trình

[haːj˧˩ t͡ɕïŋ˨˩]

[haːj˧˨ ʈɨn˦˩]

[haːj˨˩˦ ʈɨn˨˩]


máy phát điện

[maj˧˦ faːt̚˧˦ ʔɗiən˧˨ʔ]

[maj˨˩˦ faːk̚˦˧˥ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[ma(ː)j˦˥ faːk̚˦˥ ʔɗiəŋ˨˩˨]

máy (“machine”) + phát điện (“to generate electricity”).

compound

mechanical energy
mechanical energy#English

electrical energy
electrical energy#English

(electricity) generator (machine that converts mechanical energy into electrical energy)


yên bình

[ʔiən˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[ʔiəŋ˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[ʔiəŋ˧˧ ʔɓɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 安平, composed of 安 (“calm”) and 平 (“calm”). Doublet of Yên Bình, An Bình, and Yên Bằng.

doublet

Synonym of bình yên (“tranquil; peaceful”)


mỏ neo

[mɔ˧˩ nɛw˧˧]

[mɔ˧˨ nɛw˧˧]

[mɔ˨˩˦ nɛw˧˧]

Considering the classifier mũi (literally “nose”) used for neo, the element mỏ (“beak”) here is probably a fossilized classifier. If so, mỏ (obsolete classifier for anchor) + neo (“anchor”).
Compare the element cửa (literally “door”) in cửa hàng, cửa hiệu, cửa tiệm, which also likely started as a classifier in these.


thuyền phó

[tʰwiən˨˩ fɔ˧˦]

[tʰwiəŋ˦˩ fɔ˨˩˦]

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ fɔ˦˥]


ghi sổ

[ɣɪj˧˧ ʂow˧˨]

[ɣɪj˧˧ sow˧˨]

[ɣɪj˧˧ ʂow˨˩˦]

[ɣɪj˧˧ sow˨˩˦]

ghi (“to write”) + sổ (“notebook; register book”).

(transitive, colloquial) to register; to record


chà đạp

[t͡ɕaː˨˩ ʔɗaːp̚˧˨ʔ]

[t͡ɕaː˦˩ ʔɗaːp̚˨˩ʔ]

[caː˨˩ ʔɗaːp̚˨˩˨]

chà (“to rub; to cleanse”) + đạp (“to kick; to trample”).

(transitive) to trample (on); to crush; to ride roughshod over


tính chuyện

[tïŋ˧˦ t͡ɕwiən˧˨ʔ]

[tɨn˦˧˥ t͡ɕwiəŋ˨˩ʔ]

[tɨn˦˥ c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]

tính (“to think of”) + chuyện (“matter”).

(colloquial) to plan to do something after consideration


đầu đảng

[ʔɗəw˨˩ ʔɗaːŋ˧˩]

[ʔɗəw˦˩ ʔɗaːŋ˧˨]

[ʔɗəw˨˩ ʔɗaːŋ˨˩˦]


ái chà

[ʔaːj˧˦ t͡ɕaː˨˩]

[ʔaːj˨˩˦ t͡ɕaː˦˩]

[ʔaːj˦˥ caː˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ái chà.wav


sơn tặc

[səːn˧˧ tak̚˧˨ʔ]

[ʂəːŋ˧˧ tak̚˨˩ʔ]

[səːŋ˧˧ tak̚˨˩ʔ]

[ʂəːŋ˧˧ tak̚˨˩˨]

[səːŋ˧˧ tak̚˨˩˨]


quật ngã

[kwət̚˧˨ʔ ŋaː˦ˀ˥]

[kwək̚˨˩ʔ ŋaː˧˨]

[wək̚˨˩˨ ŋaː˨˩˦]

to throw or push someone or something downward to the ground; to knock out


trụ trì

[t͡ɕu˧˨ʔ t͡ɕi˨˩]

[ʈʊw˨˩ʔ ʈɪj˦˩]

[ʈʊw˨˩˨ ʈɪj˨˩]

(Buddhism) head monk of a Buddhist temple


nhảy ngựa

[ɲaj˧˩ ŋɨə˧˨ʔ]

[ɲaj˧˨ ŋɨə˨˩ʔ]

[ɲa(ː)j˨˩˦ ŋɨə˨˩˨]

nhảy (“to jump/leap/vault”) + ngựa (“horse”).


nhảy ngựa

[ɲaj˧˩ ŋɨə˧˨ʔ]

[ɲaj˧˨ ŋɨə˨˩ʔ]

[ɲa(ː)j˨˩˦ ŋɨə˨˩˨]


thổ sản

[tʰow˧˨ ʂaːŋ˧˨]

[tʰow˧˨ saːŋ˧˨]

[tʰow˨˩˦ ʂaːŋ˨˩˦]

[tʰow˨˩˦ saːŋ˨˩˦]


xuể

Nhiều bát đĩa quá, tôi không rửa xuể.

There are too many dishes, I can't clean them all.

Cổ thụ mấy trăm năm tuổi, ba người ôm chẳng xuể.

It is a tree hundreds of years old, not even the arm spans of three can completely surround it.

Placed after a verb or after a negator in a negative sentence to indicate the inability to carry out something.


bộ mặt

[ʔɓo˧˨ʔ mat̚˧˨ʔ]

[ʔɓow˨˩ʔ mak̚˨˩ʔ]

[ʔɓow˨˩˨ mak̚˨˩˨]

look of the face; features seen on the face


hiện hữu

[hiəŋ˨˩ʔ hɨw˧˨]

[hiəŋ˨˩˨ hɨw˨˩˦]


đầu não

[ʔɗəw˨˩ naːw˦ˀ˥]

[ʔɗəw˦˩ naːw˧˨]

[ʔɗəw˨˩ naːw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 頭腦, composed of 頭 (“head”) and 腦 (“brain”).

vi-etym-sino

cơ quan đầu não

human mind (used to describe the control center or leadership of an organization)


vô ngôn

[vow˧˧ ŋoŋ˧˧]

[vow˧˧ ŋoŋ˧˧]

[jow˧˧ ŋoŋ˧˧]

Giáo pháp vô ngôn


khuẩn

(only in compounds, biology) bacteria; microbe


đĩnh

Miệng thì ngâm lớn, tay thì thò vào bọc lấy ra một đống vàng bạc xếp ngay ngắn lên bàn, tất cả là tám đĩnh bạc, hai đĩnh vàng.

While speaking loudly, he stuck his hand in his bundle and produced a heap of gold and silver which he tidily arranged on the table; altogether it amounted to eight silver ingots and two gold ingots.


thủ bút

[tʰu˧˩ ʔɓut̚˧˦]

[tʰʊw˧˨ ʔɓʊk̚˦˧˥]

[tʰʊw˨˩˦ ʔɓʊk͡p̚˦˥]

[…] bên cạnh ghi năm chữ tiểu tự "Đông Pha cư sĩ viết", té ra là thủ bút của Tô Đông Pha.

[…] besides it were five small characters reading "written by Householder Dōngpō"; apparently this was Sū Dōngpō's handwriting.


cư sĩ

[kɨ˧˧ si˦ˀ˥]

[kɨ˧˧ ʂɪj˧˨]

[kɨ˧˧ sɪj˧˨]

[kɨ˧˧ ʂɪj˨˩˦]

[kɨ˧˧ sɪj˨˩˦]


ngũ đoản

[ŋu˦ˀ˥ ʔɗwaːn˧˩]

[ŋʊw˧˨ ʔɗwaːŋ˧˨]

[ŋʊw˨˩˦ ʔɗwaːŋ˨˩˦]

Người phía sau thân hình ngũ đoản, đầu đội khăn lông, da mặt trắng trẻo,[…]

The one behind was short in body and limbs, he wore a shawl, his complexion was fair, […]


tiểu tự

[tiəw˧˩ tɨ˧˨ʔ]

[tiw˧˨ tɨ˨˩ʔ]

[tiw˨˩˦ tɨ˨˩˨]

Tháo tiểu tự là A Man, và đặt một tên nữa là Cát Lợi.

1909 [c. 14th century CE], chapter 1, in Phan Kế Bính, transl., Tam quốc diễn nghĩa, translation of 三國演義 [Romance of the Three Kingdoms] by Luó Guànzhōng (in Chinese):

Cāo's childhood nickname was Āmán, and he had another that was Jílì.


cầu sung vừa đủ xài

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗu˧˩ saːj˨˩]

[kəw˦˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˦˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˨˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ jɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

Based on the words for five types of fruits: mãng cầu (“sugar apple”), sung (“fig”), dừa (“coconut”), đu đủ (“papaya”), xoài (“mango”)), with phono-semantic matching with sung (充) (as in sung túc) and xài (“to use, to spend”); roughly "having enough wealth for a comfortable life".

(Southern Vietnam, occult) to offer certain fruits during Tết as a way to wish for fortune


chuyển phát

[t͡ɕwiən˧˩ faːt̚˧˦]

[t͡ɕwiəŋ˧˨ faːk̚˦˧˥]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ faːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 轉發, composed of 轉 and 發.

dịch vụ chuyển phát

pizza chuyển phát nhanh


tháp dân số

[tʰaːp̚˧˦ zən˧˧ so˧˦]

[tʰaːp̚˦˧˥ jəŋ˧˧ ʂow˨˩˦]

[tʰaːp̚˦˧˥ jəŋ˧˧ sow˨˩˦]

[tʰaːp̚˦˥ jəŋ˧˧ ʂow˦˥]

[tʰaːp̚˦˥ jəŋ˧˧ sow˦˥]


thân bài

[tʰən˧˧ ʔɓaːj˨˩]

[tʰəŋ˧˧ ʔɓaːj˦˩]

[tʰəŋ˧˧ ʔɓaːj˨˩]


mở bài

[məː˧˩ ʔɓaːj˨˩]

[məː˧˨ ʔɓaːj˦˩]

[məː˨˩˦ ʔɓaːj˨˩]


kết bài

[ket̚˧˦ ʔɓaːj˨˩]

[ket̚˦˧˥ ʔɓaːj˦˩]

[kəːt̚˦˥ ʔɓaːj˨˩]


khiêu dâm trẻ em

[xiəw˧˧ zəm˧˧ t͡ɕɛ˧˩ ʔɛm˧˧]

[kʰiw˧˧ jəm˧˧ ʈɛ˧˨ ʔɛm˧˧]

[xiw˧˧ jəm˧˧ ʈɛ˧˨ ʔɛm˧˧]

[kʰiw˧˧ jəm˧˧ ʈɛ˨˩˦ ʔɛm˧˧]

[xiw˧˧ jəm˧˧ ʈɛ˨˩˦ ʔɛm˧˧]

khiêu dâm (“to be sexually provocative; to be pornographic”) + trẻ em (“children, kids”).

com

nội dung khiêu dâm trẻ em

chống nạn khiêu dâm trẻ em trực tuyến


làm ra vẻ

[laːm˨˩ zaː˧˧ vɛ˧˩]

[laːm˦˩ ʐaː˧˧ vɛ˧˨]

[laːm˨˩ ɹaː˧˧ vɛ˨˩˦]

[laːm˨˩ ɹaː˧˧ jɛ˨˩˦]

(transitive) to pretend; to disguise; to do as if


bới móc

[ʔɓəːj˧˦ mawk͡p̚˧˦]

[ʔɓəːj˨˩˦ mawk͡p̚˦˧˥]

[ʔɓəːj˦˥ mawk͡p̚˦˥]

(transitive) to find faults in others; to denounce


xoi mói

[sɔj˧˧ mɔj˧˦]

[sɔj˧˧ mɔj˨˩˦]

[sɔj˧˧ mɔj˦˥]


phản công

[faːn˧˩ kəwŋ͡m˧˧]

[faːŋ˧˨ kəwŋ͡m˧˧]

[faːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 反攻, composed of 反 (“counter-”) and 攻 (“to strike; to hit”).


vạch lá tìm sâu

[vajk̟̚˧˨ʔ laː˧˦ tim˨˩ səw˧˧]

[vat̚˨˩ʔ laː˨˩˦ tim˦˩ ʂəw˧˧]

[vat̚˨˩ʔ laː˨˩˦ tim˦˩ səw˧˧]

[vat̚˨˩˨ laː˦˥ tim˨˩ ʂəw˧˧]

[jat̚˨˩˨ laː˦˥ tim˨˩ səw˧˧]

(literal) to separate the leaves to find the worm

pick a hole in someone's coat
pick a hole in someone's coat

(figurative) to pick a hole in someone's coat


phản pháo

[faːŋ˧˨ faːw˨˩˦]

[faːŋ˨˩˦ faːw˦˥]

(military) to counter-fire; to enact counter-battery fire

phản pháo lại cáo buộc

(by extension) to counter; to refute using evidence


giấy chứng nhận

[zəj˧˦ t͡ɕɨŋ˧˦ ɲən˧˨ʔ]

[jəj˨˩˦ t͡ɕɨŋ˦˧˥ ɲəŋ˨˩ʔ]

[jəj˦˥ cɨŋ˦˥ ɲəŋ˨˩˨]


công nữ

[kəwŋ͡m˧˧ nɨ˦ˀ˥]

[kəwŋ͡m˧˧ nɨ˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ nɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 公女, composed of 公 (“duke”) and 女 (“girl; daughter”), Literary Chinese 公女.

(historical) the title of a duke's daughter, opposed to công tử (“duke's son”)


thẳng băng

[tʰaŋ˧˩ ʔɓaŋ˧˧]

[tʰaŋ˧˨ ʔɓaŋ˧˧]

[tʰaŋ˨˩˦ ʔɓaŋ˧˧]


mềm èo

[mem˨˩ ʔɛw˨˩]

[mem˦˩ ʔɛw˦˩]

[mem˨˩ ʔɛw˨˩]


lan man

[laːŋ˧˧ maːŋ˧˧]

[laːŋ˧˧ maːŋ˧˧]

(of a piece of writing) lengthy and unfocused


Mặt Lăng

[mat̚˧˨ʔ laŋ˧˧]

[mak̚˨˩ʔ laŋ˧˧]

[mak̚˨˩˨ laŋ˧˧]

Có lời Tòa S.Off. đã thưa lại ngày 7 Maiô 1890 mà rằng: về sự tính tuổi cần cho được kết bạn, ví bằng có tính theo năm annam là năm mặt lăng, thì phải thêm một tháng […]

1915, Synodo Tunquinensé. Công đồng hội lần thứ nhất. Miền Bắc Kỳ (Đàng Ngoài trong nước Annam), năm 1900., II edition:

From the words of the S.Off., announced in May 7th, 1890: to determine someone's age to know if they have reached marriageable age, for example here in Annam, where people use the lunar calendar, you need to add one month [to the date of the Gregorian calendar] […]

(coastal Northern Vietnam, likely obsolete) Alternative form of Mặt Trăng (“the Moon”)

coastal Northern Vietnam; likely obsolete; coastal Northern Vietnam; likely obsolete


soạn giả

[ʂwaːŋ˨˩ʔ jaː˧˨]

[swaːŋ˨˩ʔ jaː˧˨]

[ʂ⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ jaː˨˩˦]

[s⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ jaː˨˩˦]


trọng điểm

[t͡ɕawŋ͡m˧˨ʔ ʔɗiəm˧˩]

[ʈawŋ͡m˨˩ʔ ʔɗiəm˧˨]

[ʈɔŋ˨˩ʔ ʔɗiəm˧˨]

[ʈawŋ͡m˨˩˨ ʔɗim˨˩˦]


ca-ki

[kaː˧˧ kɪj˧˧]

[kaː˧˧ kɪj˧˧]


𠆳

Ideogrammic compound (會意／会意): 人 (nhân, “person”) + 上 (thượng, “high, above”).


thanh lí

[tʰajŋ̟˧˧ li˧˦]

[tʰɛɲ˧˧ lɪj˨˩˦]

(business) to end/terminate in due course (a contract or agreement); compare huỷ (“to cancel”) and chấm dứt (“to terminate, in due course or not”)

Ba cái đồ nhôm nhựa giữ làm gì ? Thanh lí đi.

Why would you keep all this junk? Get rid of it, quick.


điều tiết

[ʔɗiəw˨˩ tiət̚˧˦]

[ʔɗiw˦˩ tiək̚˦˧˥]

[ʔɗiw˨˩ tiək̚˦˥]

Tuyến nội tiết giúp điều tiết hoạt động các cơ quan

The endocrine glands help regulating the activities of internal organs.


bốc phét

[ʔɓəwk͡p̚˧˦ fɛt̚˧˦]

[ʔɓəwk͡p̚˦˧˥ fɛt̚˦˧˥]

[ʔɓəwk͡p̚˦˥ fɛk̚˦˥]

(colloquial) to talk big; to talk a good game


thăm viếng

[tʰam˧˧ viəŋ˧˦]

[tʰam˧˧ viəŋ˦˧˥]

[tʰam˧˧ viəŋ˦˥]

[tʰam˧˧ jiəŋ˦˥]


học vấn

[hawk͡p̚˨˩ʔ vəŋ˦˧˥]

[hawk͡p̚˨˩˨ vəŋ˦˥]

[hawk͡p̚˨˩˨ jəŋ˦˥]


xuyên quốc gia

[swiəŋ˧˧ kuək̚˦˧˥ jaː˧˧]

[s⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ wək̚˦˥ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 穿 (“through”) and 國家 (“nation”), modeled on đa quốc gia (“multinational”), calque of English transnational.


đa quốc gia

[ʔɗaː˧˧ kuək̚˧˦ zaː˧˧]

[ʔɗaː˧˧ kuək̚˦˧˥ jaː˧˧]

[ʔɗaː˧˧ wək̚˦˥ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 多 (“multi-”) and 國家 (“nation”), calque of English multinational.

Coordinate term: xuyên quốc gia


phá cỗ

[faː˧˦ ko˦ˀ˥]

to share food and fruits displayed on a tray with children during the Mid-Autumn Festival


thưởng trăng

[tʰɨəŋ˧˩ t͡ɕaŋ˧˧]

[tʰɨəŋ˧˨ ʈaŋ˧˧]

[tʰɨəŋ˨˩˦ ʈaŋ˧˧]

(dated, literary) to enjoy the beauty of the moon


bánh nướng

[ʔɓajŋ̟˧˦ nɨəŋ˧˦]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ nɨəŋ˦˧˥]

[ʔɓan˦˥ nɨəŋ˦˥]

A type of mooncake with a mixed filling or mung bean paste filling and a golden-brown crust with glossy sheen, usually eaten during the Mid-Autumn Festival.


gia tiên

[jaː˧˧ tiəŋ˧˧]

[jaː˧˧ tiəŋ˧˧]


đèn ông sao

[ʔɗɛn˨˩ ʔəwŋ͡m˧˧ saːw˧˧]

[ʔɗɛŋ˦˩ ʔəwŋ͡m˧˧ ʂaːw˧˧]

[ʔɗɛŋ˦˩ ʔəwŋ͡m˧˧ saːw˧˧]

[ʔɗɛŋ˨˩ ʔəwŋ͡m˧˧ ʂaːw˧˧]

[ʔɗɛŋ˨˩ ʔəwŋ͡m˧˧ saːw˧˧]

a star-shaped lantern displayed during the Mid-Autumn Festival


đạp xe

[ʔɗaːp̚˧˨ʔ sɛ˧˧]

[ʔɗaːp̚˨˩ʔ sɛ˧˧]

[ʔɗaːp̚˨˩˨ sɛ˧˧]


trượt ván

[t͡ɕɨət̚˧˨ʔ vaːn˧˦]

[ʈɨək̚˨˩ʔ vaːŋ˦˧˥]

[ʈɨək̚˨˩˨ vaːŋ˦˥]

[ʈɨək̚˨˩˨ jaːŋ˦˥]


hiện vật

[hiən˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[hiəŋ˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[hiəŋ˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[hiəŋ˨˩˨ jək̚˨˩˨]


thanh cao

[tʰajŋ̟˧˧ kaːw˧˧]

[tʰɛɲ˧˧ kaːw˧˧]


hình tượng

[hïŋ˨˩ tɨəŋ˧˨ʔ]

[hɨn˦˩ tɨəŋ˨˩ʔ]

[hɨn˨˩ tɨəŋ˨˩˨]


Chế

Sino-Vietnamese word from 制, from the Cham surname Cei (“uncle”).


Nông

Sino-Vietnamese word from 農, from the Tày/Nùng surname.


uy nghi

[ʔwi˧˧ ŋi˧˧]

[ʔwɪj˧˧ ŋɪj˧˧]

[(ʔ)wɪj˧˧ ŋɪj˧˧]


dầu mỡ

[zəw˨˩ məː˦ˀ˥]

[jəw˦˩ məː˧˨]

[jəw˨˩ məː˨˩˦]

lubricants and oils used to lubricate machines (generally speaking)


cau có

[kaw˧˧ kɔ˨˩˦]

to frown or scowl because of discomfort or frustration


y như rằng

[ʔi˧˧ ɲɨ˧˧ zaŋ˨˩]

[ʔɪj˧˧ ɲɨ˧˧ ʐaŋ˦˩]

[ʔɪj˧˧ ɲɨ˧˧ ɹaŋ˨˩]


chân mày

[t͡ɕən˧˧ maj˨˩]

[t͡ɕəŋ˧˧ maj˦˩]


phô-tô

Clipping of phô-tô-cô-pi, from English photocopy.


trung chuyển

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕwiən˧˩]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕwiəŋ˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

to transfer; to change trains, buses, etc.


rào trước đón sau

[zaːw˨˩ t͡ɕɨək̚˧˦ ʔɗɔn˧˦ saw˧˧]

[ʐaːw˦˩ ʈɨək̚˦˧˥ ʔɗɔŋ˦˧˥ ʂaw˧˧]

[ʐaːw˦˩ ʈɨək̚˦˧˥ ʔɗɔŋ˦˧˥ saw˧˧]

[ɹaːw˨˩ ʈɨək̚˦˥ ʔɗɔŋ˦˥ ʂa(ː)w˧˧]

[ɹaːw˨˩ ʈɨək̚˦˥ ʔɗɔŋ˦˥ sa(ː)w˧˧]

rào (“to fence in”) + trước (“beforehand”) + đón (“to meet”) + sau (“afterward”)

compound

(idiomatic) to cleverly point out something infelicitous in advance so that the listener will be understanding when it occurs and find it difficult to fault the speaker; to be careful with one's words; to be on the defensive


phập phồng

[fəp̚˧˨ʔ fəwŋ͡m˨˩]

[fəp̚˨˩ʔ fəwŋ͡m˦˩]

[fəp̚˨˩˨ fəwŋ͡m˨˩]

to inflate and deflate; to continuously puff up and shrink


thôi rồi, Lượm ơi

From a line in the poem Lượm, of the titular boy who worked as a military messenger. The line, literally "that's the end of you, sweet Lượm", was uttered right at the moment he was fatally shot.


một chiều

[mot̚˧˨ʔ t͡ɕiəw˨˩]

[mok̚˨˩ʔ t͡ɕiw˦˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-một chiều.wav


một chiều

[mot̚˧˨ʔ t͡ɕiəw˨˩]

[mok̚˨˩ʔ t͡ɕiw˦˩]

đường một chiều

vé một chiều

(dòng) điện một chiều

cách nhìn phiến diện, một chiều

(derogatory, of a line of reasoning or argument) one-sided; biased; compare đơn phương (“unilateral”)


cà-mèn

[kaː˨˩ mɛn˨˩]

[kaː˦˩ mɛŋ˦˩]

[kaː˨˩ mɛŋ˨˩]

From French gamelle. Defricativization of the consonant ([ɣ] > [k]) is inexplicable.
See also the form gà-mên.


thiên tính

[tʰiən˧˧ tïŋ˧˦]

[tʰiəŋ˧˧ tɨn˦˧˥]

[tʰiəŋ˧˧ tɨn˦˥]


cõi âm

[kɔj˦ˀ˥ ʔəm˧˧]

[kɔj˧˨ ʔəm˧˧]

[kɔj˨˩˦ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cõi âm.wav

(Chinese mythology) the world of the dead


hiếu động

[hiəw˧˦ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[hiw˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[hiw˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

hiếu động thái quá


sạch bách

[sajk̟̚˧˨ʔ ʔɓajk̟̚˧˦]

[ʂat̚˨˩ʔ ʔɓat̚˦˧˥]

[sat̚˨˩ʔ ʔɓat̚˦˧˥]

[ʂat̚˨˩˨ ʔɓat̚˦˥]

[sat̚˨˩˨ ʔɓat̚˦˥]

sạch + bách, likely a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 白 (“white”, SV: bạch). It is not clear what triggered tonal dissimilation.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bạch</i>

vi-etym-sino

Mới ngồi có mấy phút mà nó ăn chén dĩa sạch bách hết rồi.

Within just a few minutes, he already devoured everything on the table, not a thing is left.

Túi sạch bách rồi, tiền đâu mà xin.

(literally, “My pocket is empty, no money for you to borrow.”)

I'm broke, so I can't lend you any right now.


rú ga

[zu˧˦ ɣaː˧˧]

[ʐʊw˨˩˦ ɣaː˧˧]

[ɹʊw˦˥ ɣaː˧˧]

rú (“to scream”) + ga (“fuel-air mixture that powers a vehicle”)


𧍝

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 虫 (trùng, “insect (radical)”) + phonetic 帝 (đế).


𫚳

𫚳: Nôm readings: chim (canonical)
chiêm (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 鳥 (điểu, “bird”) + phonetic 占 (chiêm).


nhăn nhở

[ɲan˧˧ ɲəː˧˩]

[ɲaŋ˧˧ ɲəː˧˨]

[ɲaŋ˧˧ ɲəː˨˩˦]

Đang nổi giận thì người kia nhăn nhở nhìn y cười một tiếng, chành môi lè lưỡi, làm ra vẻ nhát ma rồi quay lại vẫy tay với mọi người, té ra y là Nhị ca của họ.

As he got angry, the other person looked at him with a boorish grin and gave a laugh; he opened his lips wide and stuck out his tongue, made a scary face and turned around waving to everyone; apparently he was their second brother.


nhát ma

[ɲaːt̚˧˦ maː˧˧]

[ɲaːk̚˦˧˥ maː˧˧]

[ɲaːk̚˦˥ maː˧˧]

(of facial expression) scary, meant to frighten


nhị ca

[ɲi˧˨ʔ kaː˧˧]

[ɲɪj˨˩ʔ kaː˧˧]

[ɲɪj˨˩˨ kaː˧˧]

(martial arts) man who is the second oldest of a group


chính trị viên

[t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ viən˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ jiəŋ˧˧]

Đã có lần Linh tranh luận to tiếng với chính trị viên Cầu về điều này như vậy.

1978, Chu Lai, chapter 1, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

There had been times Linh had loudly argued this way with Political Commissar Cầu.

(communism) political commissar (officer responsible for ideological education and organization)


chánh niệm

[t͡ɕajŋ̟˧˦ niəm˧˨ʔ]

[t͡ɕɛɲ˦˧˥ niəm˨˩ʔ]

(Buddhism) mindfulness (the first factor of the Seven Factors of Enlightenment)


thuỳ mị

[tʰwɪj˦˩ mɪj˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩ mɪj˨˩˨]

(formal or literary, of a woman's manner) graceful; gentle


tiếu lâm

Sino-Vietnamese word from 笑林, name of a collection of jokes and satirical pieces from Ancient China.

chuyện tiếu lâm


thú y

[tʰu˧˦ ʔi˧˧]

[tʰʊw˨˩˦ ʔɪj˧˧]

[tʰʊw˦˥ ʔɪj˧˧]

bác sĩ thú y


chữ nghĩa

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ ŋiə˦ˀ˥]

[t͡ɕɨ˧˨ ŋiə˧˨]

[cɨ˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

Compound of chữ (“character > word (obsolete)”) + nghĩa (“meaning”)

compound

Văn chương không phải chỉ là chữ nghĩa.

Literature is not only a matter of words and their meanings.

Lê Văn Trường là kiểu viết vì nhu cầu trải lòng mình một cách dung dị, không màu mè. Đến với những trang viết của anh không phải là để tìm ra được những chân lý hoặc thông điệp lớn lao, mà là đến với kiểu chữ nghĩa đẹp chân chất, hiền hòa...

2024, Lâm Hạnh, “Gặp lại các tác giả được đưa vào sách giáo khoa: Nhà văn Lê Văn Trường - Viết về những nỗi nhớ trên Cù Lao Dung [Meeting again Authors Whose Works Are In Textbooks: Writer Lê Văn Trường - Writing about his memories on Dzung Islet]”, in Báo Thể Thao & Văn Hoá:

Lê Văn Trường's writing style stems from his need to pour his heart out a simple and unornate way. One comes to his writings not to discover truths or great messages, but sincerely and gently beautiful words and meanings...

Bài thơ ‘Những chữ’ viết năm 1972, nhà thơ tuyên bố vứt bỏ những thứ chữ nghĩa đẹp đẽ, sáo rỗng xa lạ với cuộc đời.

2016, Tịnh Sơn, “Như bùn... [Like mud...]”, in Tiền Phong [Vanguard]:

[In] the poem ‘[The] Words’ written in 1972, the poet declares he would throw away the kinds of beautiful words with hollow meanings and foreign to life.

Nguyễn Trần Thiết, quoted in Đông Bắc (2011) “Gặp người phóng viên Điện Biên năm xưa [Meeting the Reporter at Điện Biên in the Past]”, in Báo Lạng Sơn [Lang Son News]
Tại tôi xưa đi ở cho địa chủ được học ít nên chữ nghĩa xấu.
In the old days I lived [as a servant] at a landlord['s estate] and was allowed little education, so my handwriting is messy.

Trần Quang Đức, quoted in Hà Hương (2014) “Xin chữ ngày nay mang tính cầu may [Seeking Calligraphy Nowadays Is Of a Fortune-Seeking Nature]”, in Tuổi Trẻ Online}
Người dân ta nhìn chung hễ đi tham quan di tích trước năm 1945, cứ động vào đền chùa miếu mạo thì không khác người nước ngoài đi du lịch. Một là câu chuyện lịch sử bên trong không nắm được, hai là chữ nghĩa không đọc được.
Generally, our people - whenever they visit historical sites from before 1945, especially places of worship - are not a bit unlike traveling foreigners. First, they cannot grasp the history therein; second, they cannot read the scripts.

Quách Lê Anh Khang, quoted in Đăng Nguyên (2021) “Bỏ 'Tiên học lễ, hậu học văn', nên chăng? [Should (the Slogan) 'First Learn Propriety, Then Learn Wisdom' Be Discarded?)"]”, in Thanh Niên Online
Học chữ nghĩa có thể giúp ta thành tài, thành công, nhưng học lễ nghĩa sẽ giúp ta thành nhân tử tế.
Learning wisdom can help us become talented and successful, yet learning decorum and decency shall help us become humane and kind.


trứng rán

[t͡ɕɨŋ˧˦ zaːn˧˦]

[ʈɨŋ˦˧˥ ʐaːŋ˦˧˥]

[ʈɨŋ˦˥ ɹaːŋ˦˥]


ba khía

[ʔɓaː˧˧ xiə˧˦]

[ʔɓaː˧˧ kʰiə˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ xiə˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ kʰiə˦˥]

[ʔɓaː˧˧ xiə˦˥]

A vernacular loan from a form of Chinese 蟛蜞 (SV: bành kì).


tép riu

[tɛp̚˦˧˥ ʐiw˧˧]

[tɛp̚˦˥ ɹiw˧˧]

Caridina flavilineata, a species of small shrimp

(by extension, colloquial) an unimportant thing; a trivial thing

Thằng đó chỉ là tép riu.

(by extension, colloquial, derogatory) a weakling; a nobody


đồng quê

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ kwe˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ kwej˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ wej˧˧]

đồng (“field”) + quê (“countryside”).
In the music scene, calque of English country music.

đồng quê thôn dã


thành lũy

Traditional tone placement spelling of thành luỹ.


gia truyền

[zaː˧˧ t͡ɕwiən˨˩]

[jaː˧˧ ʈwiəŋ˦˩]

[jaː˧˧ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 家傳, composed of 家 (“family”) and 傳 (“to pass on/down”), from Chinese 家傳／家传 (“passed down”). Compare the alternative reading of Chinese 家傳／家传 (gia truyện, “family story/anecdote/legend”).

cog

gia <i class="Latn mention" lang="vi">truyện</i>

công thức gia truyền

passed down through generations of an extended family


thành luỹ

[tʰajŋ̟˨˩ lwi˦ˀ˥]

[tʰɛɲ˦˩ lwɪj˧˨]

[tʰan˨˩ l⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]


chàng bè

[t͡ɕaːŋ˨˩ ʔɓɛ˨˩]

[t͡ɕaːŋ˦˩ ʔɓɛ˦˩]

[caːŋ˨˩ ʔɓɛ˨˩]

c. 3rd century BCE, Zhuangzi, Ch. 26; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê; English translation by Burton Watson
Con cá nào sợ con chàng bè thì không biết đề phòng cái lưới.

Fish do not [know enough to] fear a net, but only to fear pelicans.


xáp

Trời nóng thấy mồ đừng có xáp xáp vô.

It's damn hot today, stop trying to get so close to me.

(Southern Vietnam, colloquial) to draw close; to come near


sùi

sùi bọt mép

Vừa bật nắp lon nước ngọt là bọt sùi ra.

Foam shoots out the moment I opened the soda can.


𬈺

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 水 (thuỷ, “water”) + phonetic 悲 (bi).


giáo điều

[zaːw˧˦ ʔɗiəw˨˩]

[jaːw˨˩˦ ʔɗiw˦˩]

[jaːw˦˥ ʔɗiw˨˩]


trừ bị

[t͡ɕɨ˨˩ ʔɓi˧˨ʔ]

[ʈɨ˦˩ ʔɓɪj˨˩ʔ]

[ʈɨ˨˩ ʔɓɪj˨˩˨]

quân trừ bị

lính trừ bị


van-xơ

[vaːn˧˧ səː˧˧]

[vaːŋ˧˧ səː˧˧]

[vaːŋ˧˧ səː˧˧]

[jaːŋ˧˧ səː˧˧]


CNTT

công nghệ thông tin
công nghệ thông tin#Vietnamese


công nghệ thông tin

[kəwŋ͡m˧˧ ŋe˧˨ʔ tʰəwŋ͡m˧˧ tin˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋej˨˩ʔ tʰəwŋ͡m˧˧ tin˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋej˨˩˨ tʰəwŋ͡m˧˧ tɨn˧˧]

công nghệ (“technology”) + thông tin (“information”), calque of English information technology.

cal

information technology
information technology


𱎀

Alternative form of 雪 (Nôm form of tuyết (“snow”).)


tiên sư

bậc (classifier)
vị (classifier)
đấng (classifier)

[tiən˧˧ sɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ sɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ sɨ˧˧]

(uncommon) the intellectuals of the old days; the "old master"

(honorific) progenitor of a particular craftsmanship


tiên sư

[tiən˧˧ sɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ sɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[tiəŋ˧˧ sɨ˧˧]

(Northern Vietnam, offensive) used in insults


mâm xôi

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

berries of the genus Rubus, especially the raspberry


phúc khảo

[fʊwk͡p̚˦˧˥ kʰaːw˧˨]

[fʊwk͡p̚˦˧˥ xaːw˧˨]

[fʊwk͡p̚˦˥ kʰaːw˨˩˦]

[fʊwk͡p̚˦˥ xaːw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 覆考 (“second grader/marker”).

vi-etym-sino

(education) to regrade/remark (a submission of test answers) on appeal


sở trưởng

[səː˧˩ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[ʂəː˧˨ ʈɨəŋ˧˨]

[səː˧˨ ʈɨəŋ˧˨]

[ʂəː˨˩˦ ʈɨəŋ˨˩˦]

[səː˨˩˦ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 所長, composed of 所 (“department; institute; agency”) and 長 (“chief”), from Chinese 所長／所长. Doublet of sở trường.

the head of a 所 (suǒ, “department; institute”) in China


phúc thẩm

[fʊwk͡p̚˧˦ tʰəm˧˩]

[fʊwk͡p̚˦˧˥ tʰəm˧˨]

[fʊwk͡p̚˦˥ tʰəm˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 複審 (“to retry”).

(xét) xử phúc thẩm


phúc thẩm

[fʊwk͡p̚˧˦ tʰəm˧˩]

[fʊwk͡p̚˦˧˥ tʰəm˧˨]

[fʊwk͡p̚˦˥ tʰəm˨˩˦]


thồi

Lại qua nửa giờ, thức ăn đã bày đầy hai thồi.

2005, chapter 7, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Half an hour later again, two tables were covered with dishes.


oai danh

[ʔwaːj˧˧ zajŋ̟˧˧]

[ʔwaːj˧˧ jɛɲ˧˧]

Toàn Chân thất tử oai danh càng cao thì thất quái càng không chịu nhường nhịn,[…]

The higher the reputation and authority of the Seven Masters of Quánzhēn, the less the seven freaks felt like making concessions, […]


nội ứng

[noj˧˨ʔ ʔɨŋ˧˦]

[noj˨˩ʔ ʔɨŋ˦˧˥]

[noj˨˩˨ ʔɨŋ˦˥]

[…] muốn thừa cơ kết giao với đại quan nhà Tống chuẩn bị làm nội ứng cho việc đánh Tống sau này.

[…] he wanted to use the occasion to enter in contact with a high Sòng dynasty mandarin ready to turn informant in order to beat the Sòng later on.


thừa cơ

[tʰɨə˨˩ kəː˧˧]

[tʰɨə˦˩ kəː˧˧]

[tʰɨə˨˩ kəː˧˧]

to seize the opportunity to, to make use of the occasion to


đại quan

[ʔɗaːj˧˨ʔ kwaːn˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ʔ kwaːŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩˨ waːŋ˧˧]

(historical) important official, highly-placed mandarin


quàng xiên

[kwaːŋ˦˩ siəŋ˧˧]

[waːŋ˨˩ siəŋ˧˧]

[…] lúc uống rượu ăn nói quàng xiên, vung tay xòe quạt, cốt để làm phân tán ánh mắt của Khưu Xử Cơ.

[…] while drinking rice wine and speaking nonsense, he raised his hand and opened his fan, essentially to divert Qiū Chǔjī's gaze.


tiền đề

[tiən˨˩ ʔɗe˨˩]

[tiəŋ˦˩ ʔɗej˦˩]

[tiəŋ˨˩ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 前題, composed of 前 (“fore-”) and 題 (“title”).


biến điệu

[ʔɓiən˧˦ ʔɗiəw˧˨ʔ]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ ʔɗiw˨˩ʔ]

[ʔɓiəŋ˦˥ ʔɗiw˨˩˨]


biến điệu

[ʔɓiən˧˦ ʔɗiəw˧˨ʔ]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ ʔɗiw˨˩ʔ]

[ʔɓiəŋ˦˥ ʔɗiw˨˩˨]

to undergo tone sandhi; to undergo tone modification


sao đen

[saːw˧˧ ʔɗɛn˧˧]

[ʂaːw˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[saːw˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[ʂaːw˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[saːw˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]


thệ ước

[tʰe˧˨ʔ ʔɨək̚˧˦]

[tʰej˨˩ʔ ʔɨək̚˦˧˥]

[tʰej˨˩˨ ʔɨək̚˦˥]


thệ ước

[tʰe˧˨ʔ ʔɨək̚˧˦]

[tʰej˨˩ʔ ʔɨək̚˦˧˥]

[tʰej˨˩˨ ʔɨək̚˦˥]


lơ xe

[ləː˧˧ sɛ˧˧]

[ləː˧˧ sɛ˧˧]

[ləː˧˧ sɛ˧˧]

Audio (Hà Nội)

lơ + xe (“vehicle”), from French contrôleur.

(transport) driver's assistant; conductor; fare inspector


lưới B40

[lɨəj˧˦ ʔɓe˧˧ ʔɓon˧˦ mɨəj˧˧]

[lɨj˨˩˦ ʔɓej˧˧ ʔɓoŋ˦˧˥ mɨj˧˧]

[lɨj˦˥ ʔɓej˧˧ ʔɓoŋ˦˥ mɨj˧˧]

From lưới (“net”) + B40 (“RPG-2”), because the Republic of Vietnam Military Forces used chainlink fences to defend against RPG attacks.

Khu tập trung có hàng rào cao bằng lưới B40 bao quanh và cổng khóa suốt ngày không cho ai ra vào, trừ nhân viên của trại.

2002 November 12, Nguyễn Thị Thùy Dương, “Lá Thư Đầu Tiên Viết Từ Nước Mỹ [The First Letter from America]”, in Writing on America, Westminster, California: Việt Báo Daily News, retrieved 2022-10-03:

The central area was surrounded by a tall chainlink fence and the gate was locked all day, keeping everyone away except camp staff.

Cụ thể, tổ công tác đã tháo dỡ 1 nhà tạm, 1 hàng rào lưới B40, 15 biển quảng cáo cố định các loại, 30 biển di động các loại, cưa cắt 10 cây to che khuất tầm nhìn trên dọc chiều dài hơn 10 km.

2022 September 14, Quang Đạt, “Xóa loạt nhà tạm và công trình chiếm đất đường bộ qua Bình Định [Eliminating stands and structures encroaching on the roadway to Bình Định]”, in Giao Thông, Hanoi, retrieved 2022-10-03:

Specifically, the team has dismantled 1 stand, 1 chainlink fence, 15 fixed advertisements of all kinds, and 30 movable signs of all kinds and trimmed 10 large trees obstructing the view along a 10-kilometer stretch.


tạp kĩ

[taːp̚˧˨ʔ ki˦ˀ˥]

[taːp̚˨˩ʔ kɪj˧˨]

[taːp̚˨˩˨ kɪj˨˩˦]

chương trình tạp kĩ

(performance art) a form of perfomance that combines a variety of different performing arts


hộ lí

[how˨˩ʔ lɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 護理 (“nursing”).

Short for hộ lí viên (“patient care technician”).


tráng lệ

[t͡ɕaːŋ˧˦ le˧˨ʔ]

[ʈaːŋ˦˧˥ lej˨˩ʔ]

[ʈaːŋ˦˥ lej˨˩˨]


mạt cưa mướp đắng

[maːt̚˧˨ʔ kɨə˧˧ mɨəp̚˧˦ ʔɗaŋ˧˦]

[maːk̚˨˩ʔ kɨə˧˧ mɨəp̚˦˧˥ ʔɗaŋ˦˧˥]

[maːk̚˨˩˨ kɨə˧˧ mɨəp̚˦˥ ʔɗaŋ˦˥]

From mạt cưa (“sawdust”) + mướp đắng (“bitter melon”).
Earliest extant attestation of this figure of speech is in the poem "Tuơng phùng (Chance Meeting)" in Hồng Đức quốc âm thi tập (Collection of poems in our nation's language in the Hồng Đức era (1470 - 1497 CE)) (Vol. 3, folio 58b):
*
Mướp đắng khen ai đổi mạt cưa.
Praiseworthy is anyone who trades sawdust for bittermelon.

ux

情(Tình)期(cờ)拯(chẳng)限(hẹn)麻(mà)年(nên)
𩈘(Mạt)鋸(cưa)𦲾(mướp)䔲(đắng)堆(đôi)邊(bên)󰜋(một)坊(phường)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, lines 811–812:

They got acquainted with each other by chance without premeditation. What a couple, sawdust(-seller) and bitter-melon(-vendor), two of the same ilk!

Cùng phường mạt cưa mướp đắng cả! – Ông giáo cười khẩy:… Dù Diều hâu hay Bồ câu, đều phải vì nước Mỹ, lợi thì vơ vào, bất lợi thì phải nhả ra thôi!

2010, Nguyễn Văn Thịnh, Thời Bi Tráng (A Woeful and Majestic Time), Chapter 8

"They're all deceivers and swindlers!" Snickered the Professor: "Whether hawks or doves, they must all act in the United States' interests; if they could profit, they'd hog everything; if they could not profit, they'd spit it all out!"

(idiomatic) deceiver, swindler, fraudster, scammer


huỵch

Y vừa nói vừa bước tới bước lui, chợt sơ ý đạp lên vũng rượu cạnh Khưu Xử Cơ, huỵch một tiếng, ngã dúi vào người Khưu Xử Cơ.

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Speaking and going to and fro at the same time, suddenly he inadvertently stepped in the puddle of rice wine besides Qiū Chǔjī and with a thwack he fell head first into Qiū Chǔjī.


như thể

[ɲɨ˧˧ tʰe˧˩]

[ɲɨ˧˧ tʰej˧˨]

[ɲɨ˧˧ tʰej˨˩˦]

Các tướng thấy đại hãn nhu nhược như thể sợ sệt Vương Hãn, vẫn muốn gả Hoa Tranh cho Đô Sử, đều tức giận buồn rầu.

2005, chapter 6, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

The generals found the khan weak, as if he were scared of Wáng Khan and still wanted to marry off Huázhēng to Dūshǐ, and they all felt angry and sad.


quỷ kế

– Cô đi bẩm mau cho đại hãn, nói Tang Côn và Trát Mộc Hợp bày quỷ kế, muốn lừa đại hãn tới để giết đấy.

"Quickly go and tell the khan that Senggüm and Jamukha are planning a ruse to trick him to come to them so that they can kill him."


hà hiếp

[haː˨˩ hiəp̚˧˦]

[haː˦˩ hiəp̚˦˧˥]

Kha đại hiệp, nếu bạn của ngươi bất hạnh gặp nạn, vợ góa bị người ta khinh khi hà hiếp thì ngươi có cứu không?

Chivalrous Kē, if a friend of yours meets with mishap and his widow is scorned and tyrannised, do you save her?


hoạt kê

Chu Thông tuy cử chỉ ngôn ngữ rất hoạt kê, nhưng tâm tư lại rất tinh tế,[…]

2005, chapter 5, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Although Zhū Cōng was very comical in his gestures and speech, he had a brilliant mind; […]


sơ ý

[səː˧˧ ʔi˧˦]

[ʂəː˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[səː˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[ʂəː˧˧ ʔɪj˦˥]

[səː˧˧ ʔɪj˦˥]


đại hiệp

[ʔɗaːj˧˨ʔ hiəp̚˧˨ʔ]

[ʔɗaːj˨˩ʔ hiəp̚˨˩ʔ]

[ʔɗaːj˨˩˨ hip̚˨˩˨]


Trát Mộc Hợp

[t͡ɕaːt̚˧˦ məwk͡p̚˧˨ʔ həːp̚˧˨ʔ]

[ʈaːk̚˦˧˥ məwk͡p̚˨˩ʔ həːp̚˨˩ʔ]

[ʈaːk̚˦˥ məwk͡p̚˨˩˨ həːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 札, 木 and 合, from Mongolian Жамуха (Žamuxa)/ᠵᠠᠮᠤᠭ ᠠ (ǰamug-a).

Jamukha, gurkhan of part of the Mongols from 1201 until 1204


khinh khi

[xïŋ˧˧ xi˧˧]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˧˧]

[xɨn˧˧ xɪj˧˧]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˧˧]

[xɨn˧˧ xɪj˧˧]

to feel contempt for, to scorn, to despise


tinh lực

[tïŋ˧˧ lɨk̚˧˨ʔ]

[tɨn˧˧ lɨk̚˨˩ʔ]

[tɨn˧˧ lɨk̚˨˩˨]


tinh tế

[tïŋ˧˧ te˧˦]


hơi ấm

[həːj˧˧ ʔəm˧˦]

[həːj˧˧ ʔəm˦˧˥]

[həːj˧˧ ʔəm˦˥]


khấc

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 刻 (“to cut a notch”, SV: khắc).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khắc</i>


mát tay

invariably successful, so skilled one succeeds at everything one undertakes


Thừa Thiên - Huế

Thừa Thiên Huế
Thừa Thiên Huế#Vietnamese


thắt lưng buộc bụng

[tʰat̚˧˦ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˧˨ʔ ʔɓʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[tʰak̚˦˧˥ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˨˩ʔ ʔɓʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[tʰak̚˦˥ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˨˩˨ ʔɓʊwŋ͡m˨˩˨]

thắt lưng (“to tighten your belt”, literally “to tighten your back”) + buộc (“to tie”) + bụng (“belly”).

com

chính sách thắt lưng buộc bụng

Kinh tế suy thoái, phải thắt lưng buộc bụng.

We had to tighten our belts amid the economic recession.

Nữ hoàng Anh đội vương miện ngọc, ngồi trên ngai, đọc từng chữ từ chính sách "thắt lưng buộc bụng" do Quốc hội soạn trước.

The Queen of the UK sat on her throne, in a jeweled crown, as she read word for word from an austerity plan prepared by Parliament.

tighten one's belt
tighten one's belt#English

(figurative, economics, government) to tighten one's belt, or more extremely, to be forced into austerity by the government


chôông

[t͡ɕoŋ˧˥ ~ coŋ˧˥]

Thằng Đán thua mình bốn tuổi, chỉ sáu tuổi thôi nhưng khôn hơn rận, chuyện gì cũng biết. Nó nói chôông là giống ma đó. Mình nói ma chi. Nó nói ma l. Mình cười he he he, đá đít nó một phát, nói ba trợn. Thằng Đán trợn mắt trương gân cổ lên, nói thiệt đo, anh không tin thì thôi. Mình nhăn răng cười, nói ba láp, nói ma l. răng không giống… Thằng Đán lại trợn mắt trương gân cổ lên, nói anh chộ rồi răng nói không giống, mình tịt câm. Nó nói anh không chộ chôông toàn làm hang ở mả đàn bà à. Nghe cũng có lý

2014, Nguyễn Quang Lập, “Quê choa chí dị”, in Chuyện nhà quê:

Đán was four years younger than me, but he was very clever albeit being only six. He said "the agamas are ghosts". When I asked what kind of ghost they are, he replied that they were "c*nt ghosts". I laughed, kicked his ass and said that he was just making shit up. Đán insisted vehemently that they were real and "if you don't believe me, fine". I grinned, said he was just bullshitting, "if they are really "c*nt ghosts", why do they look nothing alike?"... Đán once again argued back just as vehemently, "Have you seen them or something, how can you be so sure that they look nothing alike?", which shut me up. He said, "Don't you see that the agamas always burrow in women's graves?". "Sounds reasonable", I thought.

(phonetic spelling) North Central Vietnam form of nhông (“agama”)


tinh thành

[tïŋ˧˧ tʰajŋ̟˨˩]

[tɨn˧˧ tʰɛɲ˦˩]


cung cách

[kʊwŋ͡m˧˧ kajk̟̚˧˦]

[kʊwŋ͡m˧˧ kat̚˦˧˥]

[kʊwŋ͡m˧˧ kat̚˦˥]

[…] nhưng lúc trong khách điếm thấy cung cách y đối xử với Bao Tích Nhược đã biết hai người không phải vợ chồng,[…]

[…] but when in the inn he saw the way he treated Bāo Xīruò and knew the two of them were not married, […]


tróc nã

[t͡ɕawk͡p̚˧˦ naː˦ˀ˥]

[ʈawk͡p̚˦˧˥ naː˧˨]

[ʈawk͡p̚˦˥ naː˨˩˦]

[…] đời nào dám giấu diếm^([sic]) chút gì, lập tức kể lại việc tróc nã hai người Quách Dương ở thôn Ngưu Gia.

[…] no way he dared to hide anything and he immediately recounted the arrest of Guō and Yáng in Niújiā hamlet.


đời nào

[ʔɗəːj˨˩ naːw˨˩]

[ʔɗəːj˦˩ naːw˦˩]

[ʔɗəːj˨˩ naːw˨˩]


khách điếm

[xajk̟̚˧˦ ʔɗiəm˧˦]

[kʰat̚˦˧˥ ʔɗiəm˦˧˥]

[xat̚˦˧˥ ʔɗiəm˦˧˥]

[kʰat̚˦˥ ʔɗim˦˥]

[xat̚˦˥ ʔɗim˦˥]


lai hóa

Traditional tone placement spelling of lai hoá.


đường phân

[ʔɗɨəŋ˨˩ fən˧˧]

[ʔɗɨəŋ˦˩ fəŋ˧˧]

[ʔɗɨəŋ˨˩ fəŋ˧˧]


ứng tuyển

[ʔɨŋ˧˦ twiən˧˩]

[ʔɨŋ˦˧˥ twiəŋ˧˨]

[ʔɨŋ˦˥ t⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

vị trí ứng tuyển


phẳng lì

[faŋ˧˨ lɪj˦˩]

[faŋ˨˩˦ lɪj˨˩]

bụng phẳng lì

Khúc tiêu này mô phỏng biển cả mênh mông, vạn dặm phẳng lì,[…]

This flute melody imitated the wide seas, smooth for thousands of miles, […]


lục soát

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ swaːt̚˧˦]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ ʂwaːk̚˦˧˥]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ swaːk̚˦˧˥]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ ʂ⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ s⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]

Bần đạo đã lục soát khắp trong ngoài nhưng rõ ràng nhìn thấy hai người đàn bà kia vào rồi không thấy đâu nữa,[…]

I searched everywhere, inside and outside; but I clearly saw those two women enter and then didn’t see them anymore; […]


biết chừng

[ʔɓiət̚˧˦ t͡ɕɨŋ˨˩]

[ʔɓiək̚˦˧˥ t͡ɕɨŋ˦˩]

[ʔɓiək̚˦˥ cɨŋ˨˩]

Phái Toàn Chân của họ xưng hùng ở phương Bắc, xuống phương Nam lại muốn hoành hành bá đạo như thế cũng chưa biết chừng.

Their Quánzhēn sect consider themselves the masters of the North; when they come down South and want to call the shots and play king like that, I don't really know what to do.


xưng hùng

[sɨŋ˧˧ hʊwŋ͡m˨˩]

[sɨŋ˧˧ hʊwŋ͡m˦˩]

[sɨŋ˧˧ hʊwŋ͡m˨˩]

to consider oneself the highest power in a certain region, to not tolerate any other authority


Toàn Chân

[twaːn˨˩ t͡ɕən˧˧]

[twaːŋ˦˩ t͡ɕəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ cəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 全 (“all”) and 真 (“true”).

vi-etym-sino

the Quánzhēn School (a branch of Taoism)


nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

(agriculture) in order of priority for successful culture, water, manure/fertilizer, hard work, cultivars

nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền


kính áp tròng

[kïŋ˧˦ ʔaːp̚˧˦ t͡ɕawŋ͡m˨˩]

[kɨn˦˧˥ ʔaːp̚˦˧˥ ʈawŋ͡m˦˩]

[kɨn˦˧˥ ʔaːp̚˦˧˥ ʈɔŋ˦˩]

[kɨn˦˥ ʔaːp̚˦˥ ʈawŋ͡m˨˩]

kính (“glass”) + áp (“to tightly rest on or make direct contact with”) + tròng (“lens; iris”), perhaps literally meaning either "glasses with lenses making direct contact with the eyeballs" or "glasses making direct contact with the iris".


head

nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền

nhất canh trì, nhì canh viên, tam canh điền

(literal) first cultivate the pond, second cultivate the garden, third cultivate the paddy

(agriculture) in order of ease, low overhead and profitability, aquaculture, horticulture and rice culture


viễn du

[viəŋ˧˨ jʊw˧˧]

[viəŋ˨˩˦ jʊw˧˧]

[jiəŋ˨˩˦ jʊw˧˧]

2022, Hiền Lương, "Kỷ niệm 159 năm ngày sinh bác sĩ Alexandre Yersin (Commemorating 159 years of Doctor Alexandre Yersin's birthday)" Thanh Niên (Young People) Online
Năm 1890, Alexandre Yersin quyết chí viễn du và lên đường sang vùng Viễn Đông trên chuyến tàu buôn của hãng Hàm Rồng.
In 1890, Alexandre Yersin was determined to travel far away and set out to the Far East on a Hàm Rồng company's merchant ship.


viễn du

[viəŋ˧˨ jʊw˧˧]

[viəŋ˨˩˦ jʊw˧˧]

[jiəŋ˨˩˦ jʊw˧˧]

2020, Lê Thượng Nhã, "Giúp trẻ khám phá những cuộc viễn du trong lịch sử (Helping Children Discover Historical Voyages)" zingnews.vn
Cuốn sách được chia làm 8 phần lớn, bắt đầu bằng những chuyến viễn du đầu tiên thuở bình minh của nhân loại.

The book is divided into 8 main parts, starting with the first voyages since the dawn of humanity.


cá trứng

[kaː˧˦ t͡ɕɨŋ˧˦]

[kaː˨˩˦ ʈɨŋ˦˧˥]

[kaː˦˥ ʈɨŋ˦˥]

(zoology) capelin, Mallotus villosus (a type of smelt found in the Atlantic and Arctic oceans)


mi-li-mét

[mi˧˧ li˧˧ mɛt̚˧˦]

[mɪj˧˧ lɪj˧˧ mɛt̚˦˧˥]

[mɪj˧˧ lɪj˧˧ mɛk̚˦˥]


lọt lòng

[lɔt̚˧˨ʔ lawŋ͡m˨˩]

[lɔk̚˨˩ʔ lawŋ͡m˦˩]

[lɔk̚˨˩ʔ lɔŋ˦˩]

[lɔk̚˨˩˨ lawŋ͡m˨˩]

trẻ mới lọt lòng


thái dụng

[tʰaːj˧˦ zʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[tʰaːj˨˩˦ jʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[tʰaːj˦˥ jʊwŋ͡m˨˩˨]


xa lánh

[saː˧˧ lajŋ̟˧˦]

[saː˧˧ lɛɲ˦˧˥]


trứ danh

[t͡ɕɨ˧˦ zajŋ̟˧˧]

[ʈɨ˨˩˦ jɛɲ˧˧]

[ʈɨ˦˥ jan˧˧]

(somewhat honorific) famous; well-known; noted; renowned


ma giáo

[maː˧˧ jaːw˨˩˦]


bình nhật

[ʔɓïŋ˨˩ ɲət̚˧˨ʔ]

[ʔɓɨn˦˩ ɲək̚˨˩ʔ]

[ʔɓɨn˨˩ ɲək̚˨˩˨]

Mai Siêu Phong nghe thấy có lý, vả lại biết rõ chồng đối với mình vô cùng chân thành, tuy bình nhật nói chuyện cứ chửi bừa nhau là Thằng chồng giặc.

Méi Chāofēng found it sounded reasonable; furthermore she knew her husband was perfectly sincere with her, even though she usually insulted him by calling him Aggressor Husband when conversing.


yếu chỉ

[ʔiəw˧˦ t͡ɕi˧˩]

[ʔiw˨˩˦ t͡ɕɪj˧˨]

[ʔiw˦˥ cɪj˨˩˦]

Đến cuối thời Đường, ở Gia Hưng xuất hiện một danh gia kiếm thuật, y dựa vào yếu chỉ của kiếm pháp thời cổ mà đổi mới,[…]

During the late Táng dynasty, there appeared in Jiāxīng an eminent swordsman; he started from on the essentials of ancient swordfighting techniques and innovated on them; […]


Dzung

Pronunciation spelling
pronunciation spelling


khang trang

[xaːŋ˧˧ t͡ɕaːŋ˧˧]

[kʰaːŋ˧˧ ʈaːŋ˧˧]

[xaːŋ˧˧ ʈaːŋ˧˧]

[kʰaːŋ˧˧ ʈaːŋ˧˧]

[xaːŋ˧˧ ʈaːŋ˧˧]

nhà cửa khang trang


rau thối

[ʐaw˧˧ tʰoj˨˩˦]

climbing wattle (Senegalia pennata) (often used in cooking)


dài lưng tốn vải

[zaːj˨˩ lɨŋ˧˧ ton˧˦ vaːj˧˩]

[jaːj˦˩ lɨŋ˧˧ toŋ˦˧˥ vaːj˧˨]

[jaːj˨˩ lɨŋ˧˧ toŋ˦˥ vaːj˨˩˦]

[jaːj˨˩ lɨŋ˧˧ toŋ˦˥ jaːj˨˩˦]

Ai ơi chớ lấy học trò,
Dài lưng tốn vải ăn no lại nằm.
One should avoid marrying a scholar,
His long back wastes cloth; he eats his fill then lies down.

(idiomatic, literally) a long back wastes cloth

2016, Nguyễn VIệt Long, "Đi tìm sự thống nhất (Looking for Consistency)", Tuổi Trẻ (Youth) Online
Nhiều người cho rằng chuyện thuật ngữ tiếng Việt lộn xộn, không nhất quán và “đá nhau” chỉ là chuyện hàn lâm trong tháp ngà của mấy ông đeo kính cận dài lưng tốn vải, trong khi cuộc sống còn bao nhiêu việc đáng ưu tiên hơn nhiều.

Many people think that Vietnamese terminologies being confusing, inconsistent, and “conflicting” is just an academic matter in the ivory towers of bespectacled, lazily idle men, while in life there are still many more things worth being prioritized much more.

(idiomatic, figuratively) lazy, clumsy, useless, idle, unwilling to do physical work


qụy lụy

(proscribed) Traditional tone placement spelling of quỵ luỵ.


quị lụy

(proscribed) Alternative spelling of quỵ luỵ.


lường trước

[lɨəŋ˨˩ t͡ɕɨək̚˧˦]

[lɨəŋ˦˩ ʈɨək̚˦˧˥]

[lɨəŋ˨˩ ʈɨək̚˦˥]


phức tạp hoá

[fɨk̚˧˦ taːp̚˧˨ʔ hwaː˧˦]

[fɨk̚˦˧˥ taːp̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[fɨk̚˦˥ taːp̚˨˩˨ waː˦˥]


gian tà

[jaːŋ˧˧ taː˦˩]

[jaːŋ˧˧ taː˨˩]

[…] Khưu mỗ thà mất mạng chứ há lại cam tâm quị lụy bọn gian tà?

[…] I, Qiū, would rather die; why would I consent to grovelling before evildoers?

(literary) treacherous and sinister person


một đi không trở lại

[mot̚˧˨ʔ ʔɗi˧˧ xəwŋ͡m˧˧ t͡ɕəː˧˩ laːj˧˨ʔ]

[mok̚˨˩ʔ ʔɗɪj˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ ʈəː˧˨ laːj˨˩ʔ]

[mok̚˨˩ʔ ʔɗɪj˧˧ xəwŋ͡m˧˧ ʈəː˧˨ laːj˨˩ʔ]

[mok̚˨˩˨ ʔɗɪj˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ ʈəː˨˩˦ laːj˨˩˨]

[mok̚˨˩˨ ʔɗɪj˧˧ xəwŋ͡m˧˧ ʈəː˨˩˦ laːj˨˩˨]

Calque of Chinese 一去不復返／一去不复返 (nhất khứ bất phục phản).

calque

227 BCE, Jing Ke; quoted in c. 91 CE, Sima Qian, Records of the Grand Historian; 1994, English translation by William H. Nienhauser Jr. et al.; 2018 Vietnamese translation by Phạm Xuân Hy
Gió vi vu thổi; nước sông Dịch lạnh lẽo, tráng sĩ một đi không trở lại.

The wind cries soughs and sighs, the Yi River is cold. Once we hearties leave, we'll never return to our fold.

8th century, Cui Hao, Yellow Crane Tower; 2016 Vietnamese translation by Bùi Phạm Thành
Hạc vàng một đi không trở lại, Mây trắng ngàn năm vẫn cứ bay.

The yellow crane, once gone, never comes back; the white clouds, for one thousand years, drift aloft carefreely.

2015, Vũ Thu Hương PhD, quoted in Bích Lan & Lê Thu, "Nhân tài ‘một đi không trở lại’: Tổn thất kinh phí và lòng tin (Talented people ‘once gone never coming back’: wasting expenditure and trust)", Đài Phát Thanh và Truyền Hình Kon Tum (Kon Tum Radio – Television)

If we sternly instruct families whose children study abroad with government funding, the "once gone never coming back" situation shall certainly be overcome.

Nếu chúng ta nhắc nhở gia đình có con em đi du học bằng ngân sách Nhà nước một cách nghiêm túc thì chắc chắn tình trạng “nhân tài một đi không trở lại” sẽ được khắc phục.

to go once and never come back; gone once and never coming back

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân năm 2017 (VPSF, ngày 31/7), nhóm doanh nghiệp (DN) du lịch cho biết, năm 2016 Việt Nam thu hút 10 triệu khách quốc tế, mức cao nhất trước tới nay. Tuy nhiên, theo nhiều thống kê, khoảng 70% khách quốc tế đến Việt Nam một đi không trở lại.

2017, Quỳnh Nga, "Vì sao 70% khách du lịch đến Việt Nam ‘một đi không trở lại’? (Why 70% of tourists coming to Vietnam ‘came only once and never come back’?)", Tiền Phong (Vanguard)

At the 2017 Vietnamese Private Sector Forum (VPSF, on 31 July), businesses in tourism sector state that: in 2016 Vietnam attracted 10 millions international tourist, the highest number to date. However, according to many statistics, 70% of international tourists coming to Vietnam came only once and never come back.

(by extension) to come only once and never come back


quỵ luỵ

[kwɪj˨˩ʔ lwɪj˨˩ʔ]

[wɪj˨˩˨ l⁽ʷ⁾ɪj˨˩˨]


khí tài

[kʰɪj˨˩˦ taːj˦˩]

[xɪj˨˩˦ taːj˦˩]

[kʰɪj˦˥ taːj˨˩]


nghịch ngợm

[ŋïk̟̚˧˨ʔ ŋəːm˧˨ʔ]

[ŋɨt̚˨˩ʔ ŋəːm˨˩ʔ]

[ŋɨt̚˨˩˨ ŋəːm˨˩˨]

Thằng bé rất thông minh nhưng hay nghịch ngợm.

The boy is very intelligent but very mischievous.


mỗ

Nếu kiện về ruộng đất thì Nguyễn mỗ chịu trả lại cho Lê mỗ bao nhiêu thừa đều phải ghi rõ.

2006, Nguyễn Ngọc Nhuận, Một số văn bản điển chế và pháp luật Việt Nam, volume 2, NXB Khoa học xã hội:

If suing about fields or land, how much Nguyễn such-and-such agrees to return to Lê so-and-so must be clearly written down.


xoan

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
春 (CJK)

Melia azedarach
Melia azedarach#Translingual


xoan

mặt trái xoan


xổ

[…] càng không nhịn nổi, liền nhảy xổ tới liều mạng cào cấu y.

[…] he could stand it no longer and he rushed him at a jump, risking his life to claw at him.


cào cấu

[kaːw˦˩ kəw˨˩˦]


mặt dày

Đến lúc ấy bọn ta sẽ tới thật đấy, không cho ngươi mặt dày nói bậy nữa đâu.

When the time's there, we'll come indeed and we'll no longer allow you to shamelessly speak balderdash.


nghĩa hiệp

[ŋiə˦ˀ˥ hiəp̚˧˨ʔ]

[ŋiə˧˨ hiəp̚˨˩ʔ]

[ŋiə˨˩˦ hip̚˨˩˨]

Quách Dương hai người từ lâu đã nghe giang hồ đồn đại Trường Xuân từ Khưu Xử Cơ võ công cao cường, tính tình nghĩa hiệp,[…]

2005, chapter 1, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Guō and Yáng had since long heard it rumored all over that Master Chángchūn Qiū Chǔjī was highly skilled in the martial arts and was of chivalrous disposition; […]


đồn đại

[ʔɗon˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[ʔɗoŋ˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[ʔɗoŋ˨˩ ʔɗaːj˨˩˨]

Near-synonym: đồn


mầm mống

[məm˨˩ məwŋ͡m˧˦]

[məm˦˩ məwŋ͡m˦˧˥]

[məm˨˩ məwŋ͡m˦˥]

[…] thầm nghĩ một mình dễ bỏ trốn hơn mang một người đàn bà kè kè bên cạnh như thế này quả thật là mầm mống tai họa rất lớn,[…]

2005, chapter 3, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

[…] he thought to himself that fleeing on his own would be easier, while taking an encumbered woman along was all but inviting disaster, […]


lạnh giá

[lajŋ̟˧˨ʔ zaː˧˦]

[lɛɲ˨˩ʔ jaː˨˩˦]

Bao Tích Nhược nhắm mắt không đáp, Dương Thiết Tâm thấy nàng sắc mặt trắng bệch, tay chân lạnh giá, trong lòng vô cùng hoảng sợ.

Bāo Xīruò had her eyes closed and did not respond; Yáng Tiěxīn saw her face was pale and her limbs cold as ice, and panic overwhelmed him.


ăn vụng

[ʔan˧˧ vʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔaŋ˧˧ vʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔaŋ˧˧ vʊwŋ͡m˨˩˨]

[ʔaŋ˧˧ jʊwŋ͡m˨˩˨]

Nam ơi, mày ăn vụng bánh của anh đúng không?

Hey Nam, you ate my cake on the sly, am I right?


văn hoá phẩm

[vaŋ˧˧ hwaː˨˩˦ fəm˧˨]

[vaŋ˧˧ waː˦˥ fəm˨˩˦]

[jaŋ˧˧ waː˦˥ fəm˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 文化 (“culture”) and 品 (“product”).

vi-etym-sino

văn hoá phẩm đồi truỵ

pornographic materials; porn materials; NSFW materials

reading, audio or video entertainment material(s); compare tài liệu (“material for production”)


福不重來，禍無單至

phúc bất trùng lai, họa vô đơn chí#Vietnamese

chữ Hán form of phúc bất trùng lai, họa vô đơn chí.


gầy guộc

[ɣəj˨˩ ɣuək̚˧˨ʔ]

[ɣəj˦˩ ɣuək̚˨˩ʔ]

[ɣəj˨˩ ɣuək̚˨˩˨]


gầy gò

[ɣəj˨˩ ɣɔ˨˩]

[ɣəj˦˩ ɣɔ˦˩]

[ɣəj˨˩ ɣɔ˨˩]