láng

This word is rarely, if ever, used as a common noun in isolation in modern Vietnamese anymore. However, it is a common element in place names (Láng Tròn, Láng Dài, Láng Biển, Láng Thượng, etc.), especially in Southern Vietnam.

(now only in compounds) a neighborhood (residential area)


rèn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鍊 (“to smelt; to refine”, SV: luyện).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">luyện</i>


nái

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 巴乃 (MC pae nojX) (modern SV: ba nãi).

或(Hoặc)來(lại)𪜀(là)昆(con)𡛔(gái)派(phải)巴乃(nái)朱(cho)哀(ai)

Copy from 18th century, Urtext probably from 12th or 15th century, Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經):

If it is another daughter, whom could I marry her off to?


nái

lợn/heo nái

(of a livestock mammal, usually a pig) female and kept for breeding


rú

From Proto-Vietic *b-ruːʔ (“forest, mountain”), from Proto-Mon-Khmer *bruuʔ. Cognate with Muong Bi khũ (“stone, rock; mountain”), Tho [Cuoi Cham] pʰraw³ ("mountain, forest") and Chut [Rục] bruː³ ("forest").

inh

rú Hống

the demotic name (tên Nôm) of the Hồng Lĩnh mountains


rú

From Proto-Vietic *k-ruː (“to bleat”). The tonal development is irregular.


nà

From Tai. Cognate with Muong Bi nà, Thai นา (naa).

cog

Proto-Malayo-Polynesian *bena (“lower part of a river; tidal bore”)

trồng ngô ở nà


sài

8th century, Wang Wei, Võng Xuyên nhàn cư tặng Bùi tú tài Địch - Nhàn cư ở Võng Xuyên tặng tú tài Bùi Địch (Wheel-Rim River, Dwelling in idleness: for P’ei Ti); 1995 VIetnamese translation by Trần Trọng Kim; 2006 English translation by David Hinton
Cửa sài chống gậy đứng ngoài,
Buổi chiều hứng gió nghe hoài tiếng ve.
I lean on a cane outside my brushwood gate,

look out into wind, listen to late-day cicadas.

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, lines 529-530:

No sooner had he drawn the flowery bolt out of the brushwood gate than a young servant appeared and handed him a letter from home.

Cửa sài vừa ngỏ then hoa,
Gia đồng vào gởi thư nhà mới sang.


sài

1960, Nguyễn Khải, "Mùa Lạc (Peanut Season)"

She married at seventeen, yet her husband gambled, became heavily indebted, and fled to the South; he only returned to their hometown when 1950 began. They lived together and begat a son, who turned two years old when her husband died. A few months later, her son passed away from a childhood disease, leaving her alone.

Lấy chồng từ năm mười bảy tuổi, nhưng chồng cờ bạc, nợ nần nhiều bỏ đi Nam, đến đầu năm 1950 mới trở về quê. Ăn ở lại với nhau được đứa con trai lên hai thì chồng chết. Cách mấy tháng sau đứa con lên sài bỏ đi để chị ở một mình.

(bệnh ~) children's lasting and serious disease


sài

(Southern Vietnam, colloquial) to use; to spend


nào

Đi đường nào đây?

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

đâu. 3 From earlier *C-raːw. 4 Placed before the head: bây nhiêu ()

bao nhiêu. 5 Placed after the head: nhanh vầy ()


nào

Nào anh em ơi !

Nhanh lên coi nào!

Hurry up will ya! / Stop draggin' your feet!

Chúng ta đi nào!


nào

nào dám hơn thua

Nào có ai hay.

(literary) not (negates meaning of verb)


rén

rén hỏi


rén

to tread lightly while paying attention to one's surrounding


nàng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 娘 (“lady”, SV: nương). Compare Thai นาง (naang).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nương</i>

vi-etym-sino

nàng tiên cá

(humorous) cô nàng

(chiefly fiction, endearing) an admirable/lovable young/young adult woman


nàng

Người trở về chỗ cũ, ngồi đối diện với Pê-nê-lốp, trên chiếc ghế bành ban nãy, rồi nói với nàng :
— Khốn khổ ! Hẳn là các vị thần trên núi Ô-lem-pơ đã ban cho nàng một trái tim sắt đá hơn ai hết trong đám đàn bà yếu đuối,[…]

1983, Homer, translated by Phan Thị Miến, Ô-đi-xê [The Odyssey]:

He returned to his seat, facing Penelope, on that bench, and told her:
— For goodness’ sake! The Olympians must have granted you the hardest heart among the frail women, […]

(now literary or humorous) pronoun used to refer to a beloved or admirable woman


tòng

Sino-Vietnamese word from 從. Compare Japanese 従 (ju-, “junior ranking for 位”).

cog

junior ranking for <i class="Jpan mention" lang="ja">位</i>

(history) "junior" ranking for phẩm (“courtier rank”), e.g. chánh nhất phẩm (“senior rank 1”), tòng nhất phẩm (“junior rank 1”), chánh nhị phẩm (“senior rank 2”), tòng nhị phẩm (“junior rank 2”), etc.


sàn

Cognate with Muong Bi khaình, Tho [Cuối Chăm] rɐːn².


quán

ăn quán

quán nước

a makeshift shop usually set up on the sidewalk, where people can come for cheap non-alcoholic drinks or games of xiangqi

quán trà

quán cà phê

quán ba

quán cơm/mì/bún/phở/thịt cầy/thịt chó/tiểu hổ/thịt mèo/thịt trâu

a diner or restaurant where you can have rice/noodles/pho/dog meat/cat meat/water buffalo meat

quán nhậu

a diner or restaurant where you can party with hot pots, dog meat or cat meat, and beer or rice alcohol

quán rượu
a place where you can drink rice alcohol in wuxia fiction, also rarely known as a tửu điếm, usually depicted as a place where the protagonist can overhear anything about the martial arts world for plot advancement

quán game/net

Học nấu ăn đi chứ ! Cứ ăn quán hoài tiền đâu chịu nổi ?

Learn to cook, will ya? Keep eating out and you won't have any money left to save!

(only in certain contexts) a place of where people can come and enjoy cheap or non-luxury service (usually food and drinks) for some time


què

→ Bahnar: kue (“lame”)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 瘸 (SV: qua).
Khmer ខ្វិន (khvən) and Mon ခေံ are false cognates.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">qua</i>

vi-etym-sino

què quặt

with one's leg(s) and possibly even one's arm(s) amputated


sàng

From Proto-Vietic *g-raːŋ (“winnowing basket”), from Proto-Mon-Khmer *graaŋ (“threshing gear”). Cognate with Khmer គ្រាង (kriəng).


tàn

Sino-Vietnamese word from 殘 (“to damage”).

vi-etym-sino

ash resulting from burning cigarettes, incense or mosquito coils; compare tro (“ash in general”)


tàn

to fade; to wither; to decay; to crumble


tài

Sino-Vietnamese word from 才 (“talent; skill”).

có tài


tài

(colloquial) Short for tài xế (“driver”).


mò

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 摸 (SV: mô).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mô</i>


tái

of colors or shades that denote unhealthiness, defilement, fright, etc.; pale (of people's facial skin); rotten (of food)


tái

tái chiếm


wá

bùn wá à

(Internet slang) Eye dialect spelling of quá, representing Southern Vietnam Vietnamese.


táng

Sino-Vietnamese word from 葬 (“to bury (the dead)”).


lí

hợp lí

có lí

vô lí

có lí có tình

(colloquial, education) Clipping of vật lí (“physics”).


lí

lí cây đa


lí

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

Syzygium jambos
Syzygium jambos#Translingual


tà

crooked, wicked, dishonest, unjust, heretical, evil


xù

head

xù • (樞, 驅, 𬇅)

vi-adj

xù • (樞, 驅, 𬇅)


xù

Con mèo sợ hãi, xù lông.

xù tiền

xù nợ

(of a person) to stiff (to fail to pay money one owes)


tì

Linh tính bảo cho anh biết nhất định đã xảy ra chuyện chẳng lành. Anh tì mạnh trán vào chạc cây.

1978, Chu Lai, chapter 8, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

His foreboding told him something not good had definitely happened. He strongly pressed his forehead against the fork in the tree.


tì

Short from tì bà (“pipa”), Sino-Vietnamese word from 琵.


tán

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 傘 (SV: tản).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tản</i>

vi-etym-sino

canopy (highest foliage and branches of a forest)


tù

→ Tai Dam: ꪕꪴ


xí

(colloquial) to appropriate (something) to oneself; to claim or assume (presumptuously)


xí

(Central Vietnam, Southern Vietnam) tiny bit; a little bit


xí

(Southern Vietnam) Indicating mild discontent or disgust: ugh! huh! fie! hell!


xí

(Southern Vietnam, derogatory) to die; to croak; to kick the bucket


xí

Sino-Vietnamese reading of various Chinese characters.

Đến năm 1992, Trần Kỳ Xí cùng mấy người bạn hùn vốn làm ăn khoảng nửa năm về các phụ phẩm nông nghiệp,[…]

2016, chapter 5, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

In 1992, Chén Qízhì and a few friends pooled money to do business in agricultural byproducts for about half a year, […]


táo

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) táo • (枣, 棗)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
枣 (CJK)
棗 (CJK)

Sino-Vietnamese word from 棗 (“date tree”).

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-táo.wav

Ziziphus mauritiana
Ziziphus mauritiana#Translingual

Ziziphus jujuba
Ziziphus jujuba#Translingual

Ziziphus nummularia
Wikispecies:Ziziphus nummularia

(rare) jujube (Ziziphus jujuba); jharber (Ziziphus nummularia)


táo

Shortening of táo bón; Sino-Vietnamese word from 燥.


dì

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 姨 (“maternal aunt”, SV: di).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">di</i>


xì

head

xì • (事, 吹, 嚏)

vi-verb

xì • (事, 吹, 嚏)


rún

Chuồn chuồn cắn rún biết bơi. (Popular myth among children in Vietnam)

If you let a dragonfly bite your belly button, you would know how to swim.

Central Vietnam and Southern Vietnam form of rốn (“navel”)


研究

chữ Hán form of nghiên cứu (“to research”).


niobi

[ni˧˧ ʔo˧˧ ʔɓi˧˧]

[nɪj˧˧ ʔow˧˧ ʔɓɪj˧˧]

[nɪj˧˧ ʔow˧˧ ʔɓɪj˧˧]

Ultimately from Latin niobium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


ráng

(Southern Vietnam, colloquial) to try hard


má

From Proto-Vietic *-maːʔ, from Proto-Mon-Khmer. Cognate with Tho [Cuối Chăm] maː³ ("cheek"), Arem umæːʔ ("gills"), Proto-Palaungic *cəmaːʔ (“cheek”) (whence Riang [Sak] sᵊmɑʔ²), Proto-Nicobarese *samaː (whence Central Nicobarese [Nancowry] shama (“jaw”)) and Bondo ǰama ("jaw").
This item might be an infixed form (nominalizing *-m-) of the root *ca(ː)ʔ (“to eat”), as suggested in Sidwell (2018).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-má.wav


má

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 媽 (“mother”, SV: ma).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">ma</i>


má

From Proto-Vietic *s-maːʔ, whence also mạ (“rice seedlings”), the form used in isolation.


神童

chữ Hán form of thần đồng (“child prodigy”).


trường

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trường.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trường.wav

trường tiểu học/trung học cơ sở/trung học phổ thông/đại học

an elementary school/junior high/senior high/university

đến trường

to physically come to a school, not necessarily to study; (literary) to go to school

nhà trường

Mày đến trường làm gì ?
Học chứ gì ?
Why did you come to the school?
Why else, other than to go to school?

a school (an institution dedicated to teaching and learning)


trường

trường bắn

trường lái

a range for motorcycle-riding or driving practice

trường từ vựng

trường nhìn / thị trường

trường quốc tế

a field or range, be it physical or conceptual


trường

Sino-Vietnamese word from 長. Doublet of trưởng.

ngày trường

(literary or poetic, only in certain expressions) long


lá

From Proto-Vietic *s-laːʔ, from Proto-Mon-Khmer *slaʔ. Cognate with Thavung ซะล้า, Khmer ស្លា (slaa, “areca”), Bahnar hla, Mon သၠ (hlaˀ), Khasi sla, Semai sela. Related to Chinese 茶 (chá) (tea), which was a Loloish loan that in turn was borrowed from Austroasiatic.
Doublet of trà and chè.

Chiếc lá cuối cùng


lá

lá thư/bài/cờ/gan

Rừng mưa A-ma-dôn là lá phổi xanh của Trái Đất.

The Amazon rainforest is the green lung of the Earth.

Used for thin and flat and/or leaf-like objects, such as letters, cards, flags, leaf-shaped organs (such as the liver, the lungs, the spleen, the pancreas), etc.


刑罰

chữ Hán form of hình phạt (“punishment”).


性質

chữ Hán form of tính chất (“property, nature, characteristic”).


男女

chữ Hán form of nam nữ (“man and woman”).


餓鬼

chữ Hán form of ngạ quỷ (“(Buddhism) preta”).


mifepristone

Unadapted borrowing from English mifepristone.


chen

head

眞, 󱢨, 擅, 羶, 氈, 𢷆, 扦, 󰭦, 旃, 𦍫

vi-verb

眞, 󱢨, 擅, 羶, 氈, 𢷆, 扦, 󰭦, 旃, 𦍫

眞 (CJK)
擅 (CJK)
羶 (CJK)
氈 (CJK)
𢷆 (CJK)
扦 (CJK)
旃 (CJK)
𦍫 (CJK)

to get into a crowd, to elbow into, to jostle


可愛

chữ Hán form of khả ái (“lovable, likable, nice”).


形象

chữ Hán form of hình tượng (“icon; image; symbol”).


農村

chữ Hán form of nông thôn (“countryside; country; rural areas”).


首都

chữ Hán form of thủ đô (“capital, capital city”).


出口

chữ Hán form of xuất khẩu (“to export”).


北朝鮮

Bắc Triều Tiên
Bắc Triều Tiên#Vietnamese

chữ Hán form of Bắc Triều Tiên (“North Korea”).


新世界

chữ Hán form of Tân Thế giới (“the New World; New Caledonia”).


magie

[maː˧˧ ɲe˧˧]

[maː˧˧ ɲej˧˧]

[maː˧˧ ɲej˧˧]

Perhaps from French magnésium. This irregular spelling was devised by the Ministry of Education and Formation to conform with the chemical symbol Mg. Some chemistry teachers (and consequently, their students) still prefer the French-derived pronunciation ma-nhê regardless of the spelling.


運動

chữ Hán form of vận động (“to move; to be in motion”).


自動詞

chữ Hán form of tự động từ (“intransitive verb”).


進行

chữ Hán form of tiến hành (“to proceed”).


健康

chữ Hán form of kiện khang (“healthy; well”).


他動詞

chữ Hán form of tha động từ (“transitive verb”).


興奮

chữ Hán form of hưng phấn (“excited; aroused”).


最初

chữ Hán form of tối sơ (“beginning; initial; first”).


北斗七星

Bắc Đẩu thất tinh
Bắc Đẩu thất tinh#Vietnamese

chữ Hán form of Bắc Đẩu thất tinh (“Big Dipper”).


命令

chữ Hán form of mệnh lệnh (“to command”).


命令

chữ Hán form of mệnh lệnh (“command; order”).


大腸

chữ Hán form of đại tràng (“large intestine”).


百合

chữ Hán form of bách hợp (“Lilium pumilum”).


連絡

chữ Hán form of liên lạc (“to connect; to communicate”).


練習

chữ Hán form of luyện tập (“to practice”).


刑法

chữ Hán form of hình pháp (“criminal law”).


cho

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cho.wav

From Proto-Vietic *cəː; cognate with Arem cʌː.
Most prepositions in Vietnamese were originally verbs: ở (“to stay; at, in”), đến (“to come; to”), tới (“to arrive; to”), lên (“to go up; onto”), vào (“to enter; in, into”), theo (“to follow; according to”), về (“to return; about”).

Cho em xin một ít sữa.

Ai cho mày làm vậy, hử?

Cho thêm tí muối đi.

cho tam giác ABC


cho

Để tôi làm cho!


妄想

chữ Hán form of vọng tưởng (“delusion”).


妄想

chữ Hán form of vọng tưởng (“to be delusional”).


資本

chữ Hán form of tư bản (“(economics, business, finance) capital”).


分子

chữ Hán form of phân tử (“molecule, element”).

chữ Hán form of phần tử (“member (of a class); element (of a group of people, things)”).


青年

chữ Hán form of thanh niên (“related to young”).


小腸

chữ Hán form of tiểu tràng (“small intestine”).


武道

chữ Hán form of võ đạo (“martial arts”).


元旦

chữ Hán form of nguyên đán (“Lunar New Year or Vietnamese New Year”).


白血球

bạch huyết cầu
bạch huyết cầu#Vietnamese

chữ Hán form of bạch huyết cầu (“leukocyte”).


石榴

chữ Hán form of thạch lựu (“pomegranate”).


憲法

chữ Hán form of hiến pháp (“constitution”).


基礎

chữ Hán form of cơ sở (“foundation, basis”).


航空母艦

hàng không mẫu hạm
hàng không mẫu hạm#Vietnamese

chữ Hán form of hàng không mẫu hạm (“aircraft carrier”).


血管

chữ Hán form of huyết quản (“blood vessel”).


分詞

chữ Hán form of phân từ (“(grammar) participle”).


現在分詞

hiện tại phân từ
hiện tại phân từ#Vietnamese

chữ Hán form of hiện tại phân từ (“present participle”).


過去分詞

quá khứ phân từ
quá khứ phân từ#Vietnamese

chữ Hán form of quá khứ phân từ (“past participle”).


昭和

chữ Hán form of Chiêu Hòa (“Shōwa era of Japanese history”).


平成

chữ Hán form of Bình Thành (“Heisei era of Japanese history”).


認識

chữ Hán form of nhận thức (“awareness”).


程度

chữ Hán form of trình độ (“level (of ability); standard”).


程度

chữ Hán form of trình độ (“talented; skilled”).


優勝

chữ Hán form of ưu thắng (“victorious; superior; predominant; prevailing”).


檢查

chữ Hán form of kiểm tra (“test inspect; examine”).


繼續

chữ Hán form of kế tục (“to continue; to succeed”).


危機

chữ Hán form of nguy cơ (“danger; hazard”).


將來

chữ Hán form of tương lai (“the future”).


幼稚園

chữ Hán form of ấu trĩ viên (“kindergarten”).


theo

(transitive) to accompany, come with, follow (a person)

(transitive) to believe in, follow (a particular faith or religion)


theo

Theo điều tra dân số Hoa Kỳ...


堅持

chữ Hán form of kiên trì (“to persist; to persevere”).


管理

chữ Hán form of quản lí (“to manage, to administer”).


民主主義

dân chủ chủ nghĩa
dân chủ chủ nghĩa#Vietnamese

chữ Hán form of dân chủ chủ nghĩa (“democracy”).


antimon

[ʔaːn˧˧ ti˧˧ mɔn˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ tɪj˧˧ mɔŋ˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ tɪj˧˧ mɔŋ˧˧]


博物館

chữ Hán form of bác vật quán (“museum”).


質問

chữ Hán form of chất vấn (“to question”).


忠義

chữ Hán form of trung nghĩa (“loyalty”).


標本

chữ Hán form of tiêu bản (“sample; specimen”).


文章

chữ Hán form of văn chương (“literature”).


青少年

thanh thiếu niên
thanh thiếu niên#Vietnamese

chữ Hán form of thanh thiếu niên (“youth; adolescents”).


勢力

chữ Hán form of thế lực (“influence, power”).


分配

chữ Hán form of phân phối (“to distribute; to allocate”).


khai trương

[xaːj˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[kʰaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧]

[xaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧]

[kʰaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧]

[xaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 開張 (“grand opening”).

vi-etym-sino

"grand opening"; great start; new beginning


農業

chữ Hán form of nông nghiệp (“agriculture”).


交換

chữ Hán form of giao hoán (“to exchange, to swap”).


結合

chữ Hán form of kết hợp (“to combine, to link up, to coordinate”).


政治家

chữ Hán form of chính trị gia (“politician”).


經驗

chữ Hán form of kinh nghiệm (“experience”).


正午

chữ Hán form of chính ngọ (“noon, midday”).


論文

chữ Hán form of luận văn (“dissertation; thesis essay”).


力士

chữ Hán form of lực sĩ (“strong person”).


迷惑

chữ Hán form of mê hoặc (“to charm; to enchant; to bewitch”).


迷惑

chữ Hán form of mê hoặc (“mesmerizing; entrancing”).


博士

chữ Hán form of bác sĩ (“medical doctor; physician”).


máy bay

[maj˨˩˦ ʔɓaj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-máy bay.wav

From máy (“machine”) + bay (“to fly”), calque of Chinese 飛機／飞机 (fēijī).


口語

chữ Hán form of khẩu ngữ (“colloquial language”).


妖精

chữ Hán form of yêu tinh (“evil spirit”).


困難

chữ Hán form of khốn nạn (“(offensive) Damn! Shit!”).


連結

chữ Hán form of liên kết (“to link, to join, to unite, to associate”).


聯繫

chữ Hán form of liên hệ (“association; relationship”).


聯繫

chữ Hán form of liên hệ (“to relate to”).


máy

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-máy.wav

Cognate with Muong Bi bẳl (as in bẳl măt (“to blink”), equivalent to Vietnamese máy mắt).
Originally a verb meaning "to move, to touch". This meaning can still be seen in the t- reduplicative táy máy and the -âp reduplicative mấp máy, as well as some compounds like mó máy and the aforementioned máy mắt.

(no longer used in isolation) to move around

𠁀𧍆𧍆𢵯𠁀𧑂𧑂陶

1914, Nam quốc phương ngôn tục ngữ bị lục (南國方言俗語備錄):

A big crab's life just fiddling with its surroundings, a small crab's life is just digging.

(no longer used in isolation) to touch and feel


máy

cái (classifier)
cỗ (classifier)
𢵯 (CJK)
𣛠 (CJK)
𠃅 (CJK)

箕世局如印聀梦
𠃅玄微𨷑㨂坤量

18th century, Nguyễn Gia Thiều (阮嘉韶) (1741-1798), Cung oán ngâm khúc (宮怨吟曲), Phú Văn đường tàng (富文堂藏), printed in 1866 edition:

See, how my situation is as if it's a dream,
The mysterious way that things move, constantly changing and unpredictable.

Kìa thế cục như in giấc mộng,
Máy huyền vi mở đóng khôn lường.

internal combustion engine
internal combustion engine

nhấc máy


南宮

chữ Hán form of Nam Cung (“Nangong (city in Hebei province, China)”).


黑暗

chữ Hán form of hắc ám (“dark; unlighted”).


留學生

chữ Hán form of lưu học sinh (“international student, student studying abroad, (foreign) exchange student”).


mang

head

芒, 忙, 恾, 𫼳, 茫

vi-verb

芒, 忙, 恾, 𫼳, 茫

Cognate with Muong bang, Tho [Cuối Chăm] baːŋ¹.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mang.wav

mang đi

cà phê mang đi

mang giày không tất

mang giày cao gót


mang

mang nặng đẻ đau

to have endure hardship while carry and giving birth to a child


mang

From Proto-Vietic *k-maːŋ; cognate with Muong mang and Chut [Rục] kumaːŋ¹. Compare Bahnar kơmang (“gill”), Khmu [Cuang] maːŋ ("gill").

mang nòng nọc


mang

hoang mang

puzzled; confused; unsettled; irresolute


民族

chữ Hán form of dân tộc (“ethnic group, nationality, race”).


小便

chữ Hán form of tiểu tiện (“to urinate”).


議員

chữ Hán form of nghị viên (“parliamentarian”).


告白

chữ Hán form of cáo bạch (“to notify; announce”).


cháu

From Middle Vietnamese cháu, from Proto-Vietic *cuːʔ, from Proto-Mon-Khmer *cuuʔ. Cognate with Muong [Bi] chảu (“son-in-law”), Khmer ចៅ (caw), Bahnar sŏu/sâu, Pacoh achau, Khasi 'siew.


cháu

(chiefly Northern Vietnam) I/me, your nephew, niece or grandchild

(Northern Vietnam) I/me, someone who's not your child and who's a lot younger than you

(chiefly Northern Vietnam) you, my nephew, niece or grandchild

(Northern Vietnam) you, someone who's not my child and who's a lot younger than me

he/him/she/her, the child under my guardianship (my child or grandchild) who we're talking about


出血

chữ Hán form of xuất huyết (“to bleed”).


mía

From Proto-Vietic *k-mɛːʔ, from Proto-Mon-Khmer *klmiəʔ. Cognate with Muong mỉa, Khmu klmeʔ and Eastern Lawa อเมะ, อมา-อิ, อแมะ.

máy xay nước mía


全體

chữ Hán form of toàn thể (“all; the whole”).


大多數

chữ Hán form of đại đa số (“great majority”).


情況

chữ Hán form of tình huống (“situation”).


農民

chữ Hán form of nông dân (“peasant, farmer”).


批評

chữ Hán form of phê bình (“to criticize”).


ràn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 闌 (SV: lan).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lan</i>

vi-etym-sino

stable (enclosure for cows/kine or horses)


熱情

chữ Hán form of nhiệt tình (“enthusiasm; zeal; fervour”).


熱情

chữ Hán form of nhiệt tình (“enthusiastic; zealous; fervent”).


努力

chữ Hán form of nỗ lực (“great effort; endeavor”).


努力

chữ Hán form of nỗ lực (“to strive; to endeavor”).


散步

chữ Hán form of tản bộ (“to leisurely take a walk”).


chong

head

chong • (𤍑, 炵) (reduplication chong chong)

𤍑 (CJK)
炵 (CJK)
chong chong (reduplication)

[t͡ɕawŋ͡m˧˧]

[t͡ɕawŋ͡m˧˧]

Mỗi tối lũ trẻ cũng phải chong đèn dầu lên mà học bài.

Every night, a bunch of children also had to keep their oil lamps lit up to study their lessons.

(figurative, of eyes) to keep open; to stare


人力

chữ Hán form of nhân lực (“manpower; human resources”).


空軍

chữ Hán form of không quân (“air force”).


實現

chữ Hán form of thực hiện (“to realize; to carry out; to bring about; to implement”).


cà phê

cà phê • (咖啡)

vi-noun

cà phê • (咖啡)

Adapted from an earlier form trà phê (“coffee”) (Martini, 1958; Michaud et al., 2015), as attested in scholar Pétrus Ky's Cours d'annamite parlé [A course in spoken Annamese] (1894). This is a phono-semantic matching of French café (“coffee”), matching the first syllable with the existing Sino-Vietnamese word trà (“tea”); literally, this name could be interpreted as: “a kind of tea with the phê attribute” (whatever that attribute may mean).
Naming coffee as a type of tea acclimatises the new beverage, introducing it into a set that already included trà tàu (“Chinese tea (black tea)”), trà Huế (“Annamese tea (green tea)”), trà hoa (“camellia tea”), trà rừng (“three-seeded mercury (herbal) tea”), and so on (Martini, 1958; Michaud et al., 2015). An example is found in Cours d'annamite parlé:
:
anh uống trà-phe hay-là trà-tàu
Do you drink coffee [the phe tea] or tea [the Chinese tea]?
Later on, the form trà phê underwent re-foreignisation, influenced by French-speaking Vietnamese who pronounce French café as ‹ca phê› (Michaud et al., 2015). A hybrid form of cà phê emerged as a consequence, retaining the original /k/ in the donor language and the tone of trà, and this form eventually became the standard (Nguyễn, 1999).
An alternative theory for the unexpected tone on cà was put forth by Emeneau (1951: 4, 158), who tentatively proposed that it was due to association with cà (“eggplant”), in a fashion similar to cà rốt (“carrot”). However, this is now deemed to be very unlikely.
Compare phê (“high; intoxicated”), as well as Cantonese 咖啡 (gaa3 fe1, also with a lower tone on the first syllable).

ux

Do you drink coffee 􂀿the phe tea􂁀 or tea 􂀿the Chinese tea􂁀?

cog

cà phê có liền

cà phê dùng ngay

cà phê hòa tan

cà phê nồi

máy xay cà phê

tiệm cà phê

quán cà phê

coffee shop; coffee bar; coffee house; café


Pháp

Sino-Vietnamese word from 法, from Middle Chinese 法 (pjop). As for the country name, contracted from Chinese 法國／法国 (Pháp quốc), in turn contracted from Chinese phonetics Mandarin 法蘭西／法兰西 (Fǎlánxī, Fàlánxī, Pháp Lan Tây) + 國／国 (quốc, “country”), from French France. Doublet of phép.

der

nước Pháp

người Pháp

tiếng Pháp

Tôi là người Pháp. Mãi mãi tôi là công dân Pháp.

2014, Linh Quân Cao, “Bác sĩ Y-éc-xanh [Dr. Yersin]”, in Tiếng Việt 3 [Vietnamese 3], 10th edition, volume 2, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam:

I'm French. I'll always be a citizen of France.


使用

chữ Hán form of sử dụng (“to use; to utilize; to employ”).


訂正

chữ Hán form of đính chính (“to correct; to revise”).


說明

chữ Hán form of thuyết minh (“to provide voice-over; to narrate”).


plutoni

Ultimately from New Latin plutonium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


微分

chữ Hán form of vi phân (“differential”).


明治

chữ Hán form of Minh Trị (“Meiji era of Japanese history”).


思想

chữ Hán form of tư tưởng (“thought, ideology”).


體育

chữ Hán form of thể dục (“physical education”).


所有

chữ Hán form of sở hữu (“to own; to hold”).


提高

chữ Hán form of đề cao (“to heighten; to give prominence, to think highly of”).


討論

chữ Hán form of thảo luận (“to discuss”).


主意

chữ Hán form of chủ ý (“intention; purpose”).


主意

chữ Hán form of chủ ý (“to intend (to); to mean (to)”).


指事

chữ Hán form of chỉ sự (“(Chinese character classification) One of the types of Han characters, containing those characters such as 上 (thượng) above and 上 (hạ) below that indicate an abstract idea with a non-arbitrary logogram.”).

chỉ sự

lục thư (六書, “The six types of Han characters”)


màng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 網 (“web; net; membrane”, SV: võng). Doublet of mạng and võng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">võng</i>

vi-etym-sino

Audio (Hà Nội)


màng

head

忙, 恾, 𥇀, 𠴏, 芒, 茫

vi-verb

忙, 恾, 𥇀, 𠴏, 芒, 茫

忙 (CJK)
恾 (CJK)
𥇀 (CJK)
𠴏 (CJK)
芒 (CJK)
茫 (CJK)

Audio (Hà Nội)

(chiefly in the negative) to take interest in (something); to be concerned (with)


注意

chữ Hán form of chú ý (“to pay attention to”).


quan

Bẩm quan, con thật tình không biết ạ.


quan

Xin ông coi một đồng nầy có lỗ vuông giữa, chúng tôi quen xỏ sáu trăm đồng thể ấy cùng nhau, ấy là một quan.

Look at this penny which has a square hole in the middle, we string six hundred of these together; and these form what we call a quan or bundle.

(historical) a string of six hundred coins.


chao

From a form of Hokkien 醬／酱 (chiùⁿ) (SV: tương). Compare Thai เต้าเจี้ยว (dtâo-jîao), Lao ເຕົ້າຈ້ຽວ (taochiāu), Malay taoco, taucu. Doublet of tương.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) fermented bean curd


dao

con (classifier)
刀 (CJK)
釖 (CJK)
鉸 (CJK)

From Proto-Vietic *-taːw, from Old Chinese 刀 (OC *C.tˤaw) (B-S) (SV: đao). Compare North Central Vietnamese đao (“knife”).
This word was borrowed at a stage when the Sinitic word still retained the preinitial, thus causing lenition: *-t- > Middle Vietnamese dĕao [ðj-] > modern [z- ~ j-]. The Sino-Vietnamese reading đao, on the other hand, derived from Middle Chinese 刀 (MC taw) when the onset already simplified and resulted in a stop. The North Central đao, although formally identical to the more recent Sino-Vietnamese reading, belongs to the same stratum as dao, as indicated by the meaning "knife", due to the fact that these dialects did not undergo lenition to as large an extent.

dao bếp


chua

From Proto-Vietic *ɟɔːʔ, from Proto-Mon-Khmer *ɟuʔ (“sour”); cognates include Khmer ជូរ (cuu), Khasi jew. This term displays an unexpected tone.

dưa muối chua

thích ăn chua

Đồng chua nước mặn.

bón vôi để khử chua

to fertilize with lime to mitigate acidity

mùi chua bỗng rượu

sour-smelling; smelling of acid or vinegar

giọng chua như mẻ


chua

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 註 (SV: chú).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chú</i>

vi-etym-sino

chua nghĩa trong ngoặc

Có chua thêm ở dưới.

There is an additional note at the bottom.

(archaic or informal) to make clear with a note; to note; to annotate


cai

(dialectal) Short for cai tổng (“district chief”).


cai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 戒 (SV: giới).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giới</i>

vi-etym-sino

to break (a habit); to grow out of (a habit); to give up


cao

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cao.wav

núi cao

nhà cao tầng


cao

Sino-Vietnamese word from 膏 (“fat; grease; oil”).

cao mèo

cao hổ cốt

Bạch Hổ Hoạt Lạc Cao

alternative medicine
alternative medicine

(alternative medicine) a tonic, balm or cream made from animal flesh or bone


nai

From Proto-Vietic *k-ɗeː. Cognate with Muong đai and Arem kadeː.


nai

Unknown. Perhaps from the "confused" look that deer in general exhibit. Perhaps popularized by the lines that describe "a confused deer walking on autumn leaves" from the poem Tiếng thu (“Sounds of Autumn”) by Lưu Trọng Lư, and subsequently the pop song Mắt nai cha cha cha (“Cha-Cha-Cha Deer Eyes”) which describes the innocence of young girls.

giả nai

to act innocent; to act dumb; to feign ignorance


sao

From Middle Vietnamese ſao.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 牢 (MC law) (modern SV: lao), so the older form of the word was *C-raːw (where *C is nonspecific consonant). Even after the sound change *C-r- > /ʂ/ had taken place sometime before 17th century, the use of the phonogram 牢 (MC law) continued, so this morpheme was still commonly spelled such in Nôm texts in the 19th-early 20th century.
Most likely a part of the r-series of demonstratives alongside rày, ri, rứa and ru.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sao.wav

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

Sao nó bảo không đến?

19th century, Nguyễn Đình Chiểu, Tale of Lục Vân Tiên
公浪昆篤𠖈詩牢空結伴麻𠫾𠓨塲
Công rằng: "Con dốc xuống thi,Sao không kết bạn mà đi vào trường?"
Công said: "You are here to take the examination,So why don't you find some companion to go along with?"

Sao tao biết được?

Sao làm được hay vậy?

姉㛪庄𧡊
𡥵丐能𣋀

14th century, Mạc Đĩnh Chi, Giáo tử phú 敎子賦:

Not caring about one's siblings,
Nor knowing how one's children are.

固身𪰛谷可𬈋牢

15th century, Nguyễn Trãi, “述興 Thuật hứng 2”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

Sao?
Sao trăng gì !?
Wut?
The hell you mean, "wut"?

Sao cũng được.


sao

Có sao lắm không?

Không sao đâu.


sao

vi-noun

(classifier vì, ngôi) sao • (𣇟, 牢, 𣋀, 𬁖)

vì (classifier)
ngôi (classifier)
𣇟 (CJK)
牢 (CJK)
𣋀 (CJK)
𬁖 (CJK)

From Middle Vietnamese ſao, from Proto-Vietic *k-raːw. Cognate with Muong khao. Might represent a Kra-Dai or Austronesian substratum, compare Proto-Tai *t.naːwᴬ (“star”), Proto-Hlai *ɾaːw (“star”) and Proto-Austronesian *qajaw (“day”).
It is a semantic loan from English star, in the senses of “celebrity; actor”.

toán sao

an "asterisked" math problem (marked with an asterisk); a difficult math problem


sao

ngôi (classifier)
𣇟 (CJK)
牢 (CJK)
𣋀 (CJK)
𬁖 (CJK)


sao

(rarely used in isolation) to duplicate; to copy


sao

(chiefly of medical ingredients) to dry with heat in a pan


bao

→ Khmer: បាវ (baaw)


bao

to take on everything; to undertake (the whole of) something as someone's proxy

to treat; to pay (for someone else); to foot the bill; to cover (someone else); to stand


bao

Part of the b-series of demonstratives, along with bây, bấy.

Ngàn năm là bao?

(literary when used stand-alone) how; how much

cam bao ngọt

(Mekong Delta, colloquial) very; super (placed before an adjective to intensify)


bao

bao người

bao ngày


規則

chữ Hán form of quy tắc (“rule; code; principle”).


手術

chữ Hán form of thủ thuật (“tip; trick”).


條件

chữ Hán form of điều kiện (“condition”).


chui

head

𨄺 - 𩠱, 𩠳, 𥩉, 推

vi-adj

𨄺 - 𩠱, 𩠳, 𥩉, 推

(figurative) illicit; underground; shady


chui

head

𨄺 - 𩠱, 𩠳, 𥩉, 推

vi-verb

𨄺 - 𩠱, 𩠳, 𥩉, 推

to duck under; to move headlong; to pass through hunched over

(figurative) to creep; to sneak; to move stealthily


Â

The third letter of the Vietnamese alphabet, called ớ and written in the Latin script.


xin

Contrary to some proposals (such as Ishihara (2014)), this term is unrelated to 請 (MC tshjengX), which contains both an unmatching rime and an unmatching tone.

xin tiền

to ask for an allowance; to beg for money; to request a budget

(honorific) Xin anh vui lòng cởi giày trước khi vào nhà ạ.

(literally, “I beg you to take off your shoes before entering my house.”)

Please take off your shoes before coming in.

Xin chân thành cảm ơn mọi người đã tụ họp đông đủ tại đây.

I'd like to thank everyone for attending this meeting, with no one being absent.

(honorific, humble) to humbly ask to do something


ê

The name of the Latin-script letter Ê/ê.


ê

head

ê • (𠲖, 𧙜) (diminutive reduplication ê ê)

𠲖 (CJK)
𧙜 (CJK)
ê ê (diminutive reduplication)


ù

ù • (㗀, 𠶑) (diminutive reduplication ù ù)

㗀 (CJK)
𠶑 (CJK)
ù ù (diminutive reduplication)


hít

From Proto-Vietic *hiːt, from Proto-Mon-Khmer *hiit ~ *hət (“to sniff, pant”); cognate with Khmer ហិត (hət), Pacoh hít, Mang hic⁷.


中毒

chữ Hán form of trúng độc (“to get poisoned”).


ô

The name of the Latin-script letter Ô/ô.


ô

The name of the Latin-script letter O/o.


ô

Khớp con ngựa ngựa ô. / Ngựa ô anh khớp, anh khớp cái kiệu vàng

(Can we date this quote?), “Lí ngựa ô [Ballad of the Black Horse]”:

Bridling a black horse. / The black horse he bridled, he bridled with a golden litter.

Khớp ! Khớp ! Khớp ! Khớp con ngựa ô, ngựa ô, ngựa ô!

(Can we date this quote?), Trần Tiến (lyrics and music), “Ngựa ô thương nhớ [Black Horse of Longing]”:

Bridle! Bridle! Bridle the black horse! The black horse! The black horse!


ô

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𢄓 (CJK)

(Northern Vietnam, Central Vietnam) umbrella (cloth-covered frame used for protection against rain or sun)


ô

ô trống

a blank (space to be filled in on a form or template)


miu

(rare) a pussy-cat (affectionate term for a cat)


語源

chữ Hán form of ngữ nguyên (“etymology”).


委員長

ủy viên trưởng
ủy viên trưởng#Vietnamese

chữ Hán form of ủy viên trưởng (“committee chairman”).


死刑

chữ Hán form of tử hình (“capital punishment; death penalty”).


無神論

chữ Hán form of vô thần luận (“atheism”).


通過

chữ Hán form of thông qua (“to pass; to let through; to approve”).


飲食

chữ Hán form of ẩm thực (“cuisine; gastronomy”).


正式

chữ Hán form of chính thức (“official”).


發明

chữ Hán form of phát minh (“invention”).


發明

chữ Hán form of phát minh (“to invent”).


屏風

chữ Hán form of bình phong (“screen; blind”).


時代

chữ Hán form of thời đại (“age, era, period (of time)”).


selen

[sej˧˧ lɛŋ˧˧]

[sej˧˧ lɛŋ˧˧]


黑龍江

Hắc Long Giang
Hắc Long Giang#Vietnamese

chữ Hán form of Hắc Long Giang (“Heilongjiang”).


brom

[ʔɓəː˨˩ ɹom˧˧]

[ʔɓəː˨˩ zom˧˧]

[ʔɓəː˦˩ ɹom˧˧]

[ʔɓəː˨˩ ɹom˧˧]


種族

chữ Hán form of chủng tộc (“race; ethnicity”).


利益

chữ Hán form of lợi ích (“benefit; interest”).


協會

chữ Hán form of hiệp hội (“association”).


同意

chữ Hán form of đồng ý (“to agree, to consent”).


外國

chữ Hán form of ngoại quốc (“foreign country”).


技能

chữ Hán form of kĩ năng (“technical skill”).


chay

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 齋 (“vegetarian”, SV: trai).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trai</i>

vi-etym-sino

Artocarpus tonkinensis A Cheval (a tree in the mulberry family)


chay

bia chay

Ăn chay một ngày mùng 1 thôi còn khó nói gì những việc lành khác.

2023 May 2, Trần Lê Sơn Ý, “Dọn mình trong tháng giêng”, in Tuổi Trẻ:

Eating in accordance with Buddhist dietary principles just the 1st day of the month [of the Lunar calendar] is difficult enough, let alone the other virtuous things.

in accordance with Buddhist dietary principles (no meat, fish, alcohol, onion, etc.)

ăn chay

chả giò chay

bún bò chay

Tuy nói rằng, ăn chay là chế độ sử dụng nguồn nguyên liệu chủ yếu từ thực vật nhưng chế độ ăn chay chia làm nhiều loại. […] Chế độ ăn chay thuần […] Chế độ Lacto - Ovo Vegetarian (ăn chay có kết hợp trứng và sữa) […] Người ăn bán chay[…]

2021, Hà Linh, “Ăn chay có được uống sữa - câu hỏi đặt ra cho nhiều người”, in Tasty Kitchen:

Although I said a vegetarian diet uses mainly plant-based ingredients, vegetarian diets come in many types. […] Vegan diet […] Lacto-ovo vegetarian diet (a vegetarian diet that includes eggs and milk) […] Semi-vegetarians […]

(by extension) typified by the absence of certain animal products, vegetarian


chay

dạy chay

to teach without any pedagogic materials

(colloquial) in an ordinary, even lackluster, way; without special aids or equipment


發行

chữ Hán form of phát hành (“to publish; to release”).


檢疫

chữ Hán form of kiểm dịch (“to quarantine”).


焦點

chữ Hán form of tiêu điểm (“focal point”).


curi

[kʊw˧˧ ɹɪj˧˧]

[kʊw˧˧ ɹɪj˧˧]

Ultimately from New Latin curium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


pho

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 副 (“classifier for sets”, SV: phó).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phó</i>

vi-etym-sino

pho sách


pho

Indicates complicated works, chiefly books and statues


報應

chữ Hán form of báo ứng (“retribution; karma”).


未成年

chữ Hán form of vị thành niên (“underaged”).


Triều Tiên

[t͡ɕiəw˨˩ tiən˧˧]

[ʈiw˦˩ tiəŋ˧˧]

[ʈiw˨˩ tiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 朝鮮, from Korean 조선 (joseon).

tiếng Triều Tiên


Hàn Quốc

[haːŋ˦˩ kuək̚˦˧˥]

[haːŋ˨˩ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 韓國, from Korean 한국 (Han'guk); see further notes there. In Vietnam, this name was adopted in 1994 by the request of South Korea, whose position is that Triều Tiên (“Joseon”) is not the preferred term as it is associated with North Korea.

Nam Hàn

Overseas Vietnamese, previously South Vietnam


Hàn Quốc

[haːŋ˦˩ kuək̚˦˧˥]

[haːŋ˨˩ wək̚˦˥]


明星

chữ Hán form of minh tinh (“movie star”).


正統

chữ Hán form of chính thống (“orthodox”).


食品

chữ Hán form of thực phẩm (“food, foodstuff”).


nau

From an infixed form (with *-rn-) of Proto-Vietic ancestor of Vietnamese đau (“to be aching, sore, hurt, in pain; to be sick, ill (Northern)”).

cog

Late 15th century, Tao Đàn nhị thập bát tú (Twenty-Eight Mansions of Tao Đàn), Hồng Đức Quốc Âm thi tập (Collection of Poem in the Nation's Language), folio 69b
唯唯隊㝹郡𦛌𦚐
Dói dói đòi nau quặn ruột rà.
Sharp and keen are the guts' many twistings and writhings.

切𠬠身房空𨻫񣘋
時節񣃡𢗖𢖵隊񠅡

18th century, Đặng Trần Côn (鄧陳琨) (circa 1705–1745) (original Chinese), translated by Đoàn Thị Điểm (段氏點) (1705–1746/1748) (traditionally claimed), might actually be translated by Phan Huy Ích (潘輝益) (1751–1822), Chinh phụ ngâm khúc (征婦吟曲) [The Song of a Soldier's Wife], lines 333-334:

Pitiful is the lonely wife inside an empty room
Who lets her finest seasons [endure] much haphazard agony.

Thiết một thân phòng không luống giữ,
Thời tiết lành nhầm nhỡ đòi nau; …

Hoá nhi thật có nỡ lòng,
Làm chi giày tía vò hồng lắm nau!

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, lines 1129-1130:

Oh how pitiless you are, Creator!
Why stamp on this rosy and purple flower which already had much pain in her heart? / Why inflict on this rosy and purple flower so much pain?


親戚

chữ Hán form of thân thích (“relatives”).


貿易

chữ Hán form of mậu dịch (“trade; commerce”).


gã

head

𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱

gã • (𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱)

vi-noun

𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱

gã • (𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱)

Lễ ký đại toàn tiết yếu diễn nghĩa (禮記大全節要演義)
𨿽吾子儼然在憂服之中（唒𡥚些當欺安朗於蒸𥪞喪服）
Tuy ngô tử nghiễm nhiên tại ưu phục chi trung (Dẫu gã ta đang khi yên lặng ở chưng trong tang phục)
Although my son was calm in his mourning clothes


gã

head

𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱

gã • (𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱)

vi-pronoun

𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱

gã • (𱒭, 𡥚, 妸, 𪟡, 𤯱)


urani

[ʔu˧˧ ɹaː˧˧ ni˧˧]

[ʔu˧˧ zaː˧˧ ni˧˧]

[ʔʊw˧˧ ɹaː˧˧ nɪj˧˧]

[ʔʊw˧˧ ɹaː˧˧ nɪj˧˧]

Ultimately from New Latin uranium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


夫婦

chữ Hán form of phu phụ (“married couple”).


組織

chữ Hán form of tổ chức (“organization((a group of people with a purpose))”).


組織

chữ Hán form of tổ chức (“to organize”).


農夫

chữ Hán form of nông phu (“peasant, farmer”).


xen

to edge oneself; to insert; to come between

(colloquial) to interfere; to meddle; to intervene


nobeli

[no˧˧ ʔɓe˧˧ li˧˧]

[now˧˧ ʔɓej˧˧ lɪj˧˧]

[now˧˧ ʔɓej˧˧ lɪj˧˧]

Ultimately from New Latin nobelium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


tân

gái tân

trai tân


tân

Tân Dòng sông ly biệt

Romance in the Rain (literally, “New River of Farewell”)

Tân Thiết quyền tiểu tử

used in the titles of modern serialized East Asian works of fiction to mean "this series is a reboot/remake/reimagining, or it tells a brand new story arc"


reni

[ɹej˧˧ nɪj˧˧]

[ɹej˧˧ nɪj˧˧]

Ultimately from New Latin rhenium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


偽君子

chữ Hán form of nguỵ quân tử (“hypocrite”).


xã

Sino-Vietnamese word from 社 (“society, commune”).

vi-etym-sino

Basic rural administrative unit in Vietnam, part of a district (huyện) and often composed of hamlets (thôn); a commune (xã).

(by extension) Any administrative unit in another country of similar size or rank.

(obsolete) A male who resides in a village (làng) and has slightly higher-than-average social status; a village elder.


phà

con (classifier)
chiếc (classifier)
波 (CJK)


sẽ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sẽ.wav

Hội nghị sẽ diễn ra vào tháng 8 tại toà thị chính.

The conference will be held at the city hall in August.

(formal or literary) marks the future tense

Nếu là chim tôi sẽ là loài bồ câu trắng
Nếu là hoa tôi sẽ là một đoá hướng dương
Nếu là mây tôi sẽ là một vầng mây ấm
Là người, tôi sẽ chết cho quê hương

(Can we date this quote?), Trương Quốc Khánh (lyrics and music), “Tự nguyện [My Wishes]”:

If I were to be a bird, I would be a white pigeon
If I were to be a flower, I would be a sunflower
If I were to be a cloud, I would be a warm one
As a human being, I will die for my country

(literary) marks a desire or a hypothetical


ché

cái (classifier)
𡍘 (CJK)
𪨛 (CJK)
𫵨 (CJK)
𬎭 (CJK)


nón lá

[nɔn˧˦ laː˧˦]

[nɔŋ˦˧˥ laː˨˩˦]

[nɔŋ˦˥ laː˦˥]


đỉa

head

đỉa • (𧋘, 𧍉)

From Proto-Vietic *l-dɛh ~ *l-tɛh (“water leech”). Cognate with Muong tía, Thavung เต่ฮ, Arem tatah. Compare Pacoh itếh. Likely of Austronesian origin, compare Eastern Cham ꨤꨓꩍ/latah and Malay lintah.
Unrelated to Chinese 蛭 (MC tet) (SV: điệt).


上海

chữ Hán form of Thượng Hải (“Shanghai”).


瑞士

chữ Hán form of Thuỵ Sĩ (“Switzerland”).


揚州

chữ Hán form of Dương Châu (“Yangzhou”).


味精

monosodium glutamate
monosodium glutamate

(Central Vietnam) chữ Hán form of vị tinh (“monosodium glutamate”).


國際

chữ Hán form of quốc tế (“international”).


日食

chữ Hán form of nhật thực (“solar eclipse”).


ankan

[ʔaːn˧˧ kaːn˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ kaːŋ˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ kaːŋ˧˧]


dân

Sino-Vietnamese word from 民.
See nhất for explanation of the initial.

dân Đông Á/Tàu

dân nông thôn/thành thị

dân đồ hoạ/công nghệ

(collective) people with shared group identity, interest or values; compare người (“people with shared physical traits or geography”) and nhân dân (“citizens or subjects of a country”)

của dân, do dân, vì dân

quân dân một lòng

our military and our civilians are united

1964, Hồ Chí Minh; quoted in 2018, anonymous, “‘Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân...’”, Báo Quân Đội Nhân Dân (People's Army Newspaper)
Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng.
Our military is loyal to the Party, filial to our civilians, ready to fight and sacrifice for the independence and liberty of our Homeland and for socialism, vows to accomplish every mission, overcome every hardship, and defeat every enemy.

1863, Abraham Lincoln, Gettysburg Address; 2007 Vietnamese translation by Nguyễn Xuân Xanh PhD, rosetta.vn
Chính chúng ta, những người còn sống, mới phải hiến dâng mình cho công việc dở dang mà những người chiến đấu ở đây đã tiến hành một cách cao quý. Chính chúng ta mới là những người phải hiến dâng mình cho nhiệm vụ lớn còn ở trước mặt – rằng từ những người chết được vinh danh này chúng ta sẽ tự nhận lấy sự tận tụy nhiều hơn cho sự nghiệp mà họ đã cống hiến đến hơi thở cuối cùng – rằng chúng ta ở đây sẽ có quyết tâm cao để cho những người đã ngã xuống sẽ không hy sinh một cách phí hoài – rằng quốc gia này, dưới ơn trên của Chúa, sẽ chứng kiến một cuộc sinh nở mới của Tự do – và rằng chính quyền của dân, do dân, và vì dân, sẽ không biến mất khỏi trái đất này.

It is for us the living, rather, to be dedicated here to the unfinished work which they who fought here have thus far so nobly advanced. It is rather for us to be here dedicated to the great task remaining before us—that from these honored dead we take increased devotion to that cause for which they gave the last full measure of devotion—that we here highly resolve that these dead shall not have died in vain—that this nation, under God, shall have a new birth of freedom—and that government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth.

(collective, literary) civilians as opposed to military personnel


cải dầu

[kaːj˨˩˦ jəw˨˩]

dầu cải dầu

hạt cải dầu


拘泥

chữ Hán form of câu nệ (“fussy; finicky; inflexible”).


箴言

chữ Hán form of châm ngôn (“maxim; proverb; dictum; saying; motto; slogan”).


學習

chữ Hán form of học tập (“to study, to learn”).


lưỡi

head

lưỡi • (礼, 𥚇, 󰟴, 𦧜)

cái (classifier)
礼 (CJK)
𥚇 (CJK)
𦧜 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lưỡi.wav

From Proto-Vietic *laːs. Cognate with Muong Bi lãi. Compare also Pacoh leah (“to lick”).
The Northern Middle Vietnamese forms lưởi, lưỡi are attested in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651).

lại

no diphthongization, dialects with ngã-nặng merger

lãn

no diphthongization, dialects without ngã-nặng merger, *-lʰ shifted to -nC

con dao hai lưỡi

a double-edged knife / a thing that has both useful and harmful effects

(of a knife, sword, etc.) a cutting edge


giường

床, 棖, 𪲝, 𬕌, 牀

vi-noun

床, 棖, 𪲝, 𬕌, 牀

(classifier cái, chiếc) giường • (床, 棖, 𪲝, 𬕌, 牀)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
床 (CJK)
棖 (CJK)
𪲝 (CJK)
𬕌 (CJK)
牀 (CJK)

Tai Dam: ꪹꪥꪉ (ꞌdướng)

Tày: chường

From Proto-Vietic *k-ɟəːŋ, from Old Chinese 床 (OC *k.dzraŋ) (B-S) (SV: sàng). Cognates include Nguôn xường, Chut kəcɨːŋ², Tho [Làng Lỡ] jɨaŋ², Tho [Cuối Chăm] cəːŋ².

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-giường.wav


mũ

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𢃱 (CJK)

→ Tai Dam: ꪣꪴ꫁

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mũ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 帽 (“hat, cap”, SV: mạo). The circumflex (^), as used as a diacritical mark and for exponentiation, resembles certain types of hats.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mạo</i>


mũ

2 mũ 3 bằng 8


nón

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𥶄 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nón.wav

From Proto-Vietic *ɗɔːnʔ (“conical hat”). This is an Eastern Austroasiatic word, representing in Bahnaric, Vietic, Katuic and Khmer. Compare Muong Bi đỏn, Pacoh doan (“conical hat”) and Khmer ដួន (duən, “conical straw or leaf hat”).

cog

Chiếc nón kì diệu

(South Central Vietnam, Southern Vietnam) hat; cap; helmet


vàng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vàng.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 黃 (SV: hoàng). The semantic development “yellow” > “gold” parallels that of bạc (“white” > “silver”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoàng</i>


vàng

giá vàng hôm nay


cười

head

cười • (䶞, 唭, 𪤺)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cười.wav

Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ.

One smile is as effective as 10 portions of supplementary medicine.


cười

cười • (䶞, 唭, 𪤺)

vi-verb

cười • (䶞, 唭, 𪤺)

buồn cười

cười mỉm/mỉm cười

cười đểu

to make an expression whereby the corners of the mouth are raised; to smile, to grin, to laugh, to sneer, to smirk, etc.


nhà

vi-noun

(classifier cái, căn, ngôi, toà) nhà • (伽, 茄, 茹, 家)

cái (classifier)
căn (classifier)
ngôi (classifier)
toà (classifier)
伽 (CJK)
茄 (CJK)
茹 (CJK)
家 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhà.wav

From Proto-Vietic *ɲaː (“house”). Cognate with Muong Bi nhà (“house”), Tho [Cuối Chăm] ɲɐː², Phong-Kniang ɲaː ("house"), Danau ɲɑ¹, Mang ɲua⁶.
The prefix sense is a semantic loan from Chinese 家, for example 科學家／科学家 (“scientist”) - nhà khoa học (“scientist”).

nhà trên

the "main" house/building, where a family receives guests and common activies take place

(colloquial) an immediate family; a household; a home

Tôi yêu nhà tôi lắm!

anh nhà

anh nhà tôi

ông nhà tôi

chị nhà

chị nhà tôi

bà nhà tôi

(endearing when used for one's own, polite when used to refer to others') a spouse

endearing when used for one's own; polite when used to refer to others'; endearing when used for one's own; polite when used to refer to others'

Đội đặc nhiệm nhà C21

nhà khoa học

nhà độc tài

nhà ảo thuật

nhà chính trị

nhà đầu tư

nhà khảo cổ

nhà kinh tế học

nhà nghiên cứu

nhà ngoại giao

nhà phê bình

nhà soạn nhạc

Jogan Bécnuli (1667-1748) là một nhà toán học và cơ học người Thụy sĩ, đã phát biểu nguyên lý này dưới dạng gần như hiện nay, nhưng không chứng minh.

1979, S.M. Targ, translated by Phạm Huyền, Giáo trình giản yếu cơ học lý thuyết, NXB đại học và trung học chuyên nghiệp Hà Nội, page 441:

Johann Bernoulli (1667-1748) was a Swiss mathematician and mechanician who formulated this principle almost in its current form, but without proof.

(followed by field of studies) professional in; expert in; performer of

nhà Minh


nhà

lợn/heo nhà


恭喜發財

cung hỉ phát tài
cung hỉ phát tài#Vietnamese

chữ Hán form of cung hỉ phát tài (“May you have a prosperous New Year!”).


ununenni

[ʔun˧˧ ʔun˧˧ ʔɛn˧˧ ni˧˧]

[ʔun˧˧ ʔun˧˧ ʔɛŋ˧˧ nɪj˧˧]

[ʔʊwŋ͡m˧˧ ʔʊwŋ͡m˧˧ ʔɛŋ˧˧ nɪj˧˧]


unbinili

[ʔun˧˧ ʔɓi˧˧ ni˧˧ li˧˧]

[ʔun˧˧ ʔɓɪj˧˧ nɪj˧˧ lɪj˧˧]

[ʔʊwŋ͡m˧˧ ʔɓɪj˧˧ nɪj˧˧ lɪj˧˧]


cây

cái (classifier)
核 (CJK)
荄 (CJK)
𣘃 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cây.wav

From Proto-Vietic *gəl ~ *kəl. Cognate with Central Vietnamese cân, Muong câl, cấl, Kha Phong kɨl². Related to cấy.
Various words with similar shape that have the meaning of "to fell trees" occur in many Austroasiatic branches, including Semai kòl, Temiar kel, Proto-Bahnaric *kal (whence Koho köl) and Proto-Katuic *kəl (whence Pacoh câl); all could be contributed to *kuəl ~ *kəl (“to cut down, fell”), which might be related to the root above. Alternatively, compare Proto-Khmuic *tŋkəl (“stump”) (whence Khmu [Cuang] tŋkɨl), Khmer គល់ (kŭəl), Mon ဓဂဵု.

a plant with a hard trunk or stem, such as a woody tree or bamboo, as opposed to cỏ (“(soft-stemmed) grass”)

(by extension) a plant (including trees and grasses), or more rarely, a mushroom

Nhà tui cách Sài Gòn cỡ năm chục cây.
My house is about fifty kilometres from Sài Gòn.

(colloquial) Short for cây số (“kilometre/kimometer”).


cây

(music) Indicates string instruments and some other types of musical instruments


nó

Probably originally a variant of nọ (“that yonder”).
For semantic relationship, compare French il, Spanish él (and other reflexes of Latin ille), Macedonian тој (toj), Japanese 彼 (kare), Turkish o.

Thằng Tèo đi đâu rồi?
Chắc nó đi chơi với gái rồi.
Con Mực đi đâu rồi?
Chắc nó cũng đi kiếm gái luôn.
Thế còn con Tũn?
Nó thì tao chịu.
Where's Tèo (a boy)?
He's probably going out with girls.
Where's Blacky (a dog)?
He's probably looking for bitches, too.
What about Tũn (a girl)?
Dunno about her.

(impolite, colloquial) he; him; she; her

(literary, fiction, narratology, disrespectful or familiar) he; him; she; her (used by the author when talking about a young person (especially the protagonist) or a non-human animal)

Ý tôi không phải “phương Đông – phương Tây” là cách phân chia văn hoá vô tác dụng. Bản thân tôi hay nói “người Tây” thích thế nọ, muốn thế kia – đặc biệt khi so sánh với người Việt. Mặc dù không chính xác lắm nhưng cách đó tiết kiệm thời gian cho người viết lẫn người đọc. Nó súc tích, gòn gọn, đẹp mắt, lôgíc.
Nhưng cũng hơi thiếu.

2012, Joe Ruelle, Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], page 234:

I do not mean that the “Eastern – Western” categorization of cultures is invalid. I often find myself saying “Westerners” like this, want that – especially when comparing with Vietnamese people. Albeit not very accurate, that way [of categorization] doesn’t take much of the writers and the readers’ time [to describe and to understand]. It’s concise, succinct, sightly, logical.
But also a little inadequate.

Cái ghế này nó gãy rồi.

(colloquial) it, used to refer to inanimate objects when accompanied by topic-comment structure


lạc đà

[laːk̚˧˨ʔ ʔɗaː˨˩]

[laːk̚˨˩ʔ ʔɗaː˦˩]

[laːk̚˨˩˨ ʔɗaː˨˩]

lạc đà một bướu

a dromedary (literally, “a one-humped camel”)

lạc đà hai bướu

a Bactrian camel (literally, “a two-humped camel”)

lạc đà "không bướu"


hồ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hồ.wav


收穫

chữ Hán form of thu hoạch (“to harvest”).


tinh thể

[tïŋ˧˧ tʰe˧˩]

[tɨn˧˧ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 晶體, composed of 晶 (“fine; pure”) and 體 (“body”).


廣告

chữ Hán form of quảng cáo (“advertisement; commercials”).


廣告

chữ Hán form of quảng cáo (“to advertise, publicise”).


商業

chữ Hán form of thương nghiệp (“commerce; business; trade”).


原因

chữ Hán form of nguyên nhân (“cause; reason”).


祖國

chữ Hán form of tổ quốc (“motherland, fatherland; homeland”).


大使館

chữ Hán form of đại sứ quán (“embassy”).


cà ri

[kaː˦˩ ʐɪj˧˧]

[kaː˨˩ ɹɪj˧˧]

Ultimately from Tamil கறி (kaṟi), possibly via French and/or English curry.


規定

chữ Hán form of quy định (“regulation, stipulation”).


規定

chữ Hán form of quy định (“to regulate, to stipulate”).


無名

chữ Hán form of vô danh (“nameless; unnamed anonymous”).


Hán tự

[haːn˧˦ tɨ˧˨ʔ]

[haːŋ˦˧˥ tɨ˨˩ʔ]

[haːŋ˦˥ tɨ˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Hán tự.wav

Sino-Vietnamese word from 漢字, composed of 漢 (“Han; China”) and 字 (“written character”).
This is one of the cases where a Sino-Vietnamese compound became more widely used in the modern language due to perceived "archaism". In late 19th-early 20th century and current-day Vietnamese, chữ Hán, along with chữ Nho and chữ Tàu, have been the dominant terms for "Chinese characters"; Hán tự, although it was never the dominant term, on the other hand, is probably more used in modern Vietnamese than in older texts due to such perceived "archaism". Even earlier, "Chinese characters" were called simply chữ, while the derived system was called Nôm or Quốc âm (“國音”).

vi-link

Quốc âm (“國音”)


thiếc

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 錫 (SV: tích).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tích</i>


chữ Nôm

head

chữ Nôm • (字喃, 𡨸喃, 𡦂喃)

vi-noun

chữ Nôm • (字喃, 𡨸喃, 𡦂喃)

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ nom˧˧]

[t͡ɕɨ˧˨ nom˧˧]

[cɨ˨˩˦ nom˧˧]

chữ (“character”) + Nôm, literally "the southern characters" wherein "southern" refers to Vietnam as opposed to northern which is China.

(writing) a historical writing system derived from Chinese characters that was once used to write Vietnamese

Chữ Nôm của dân tộc Tày tỉnh Bắc Kạn vừa được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
The Nôm script of the Tày people of Bắc Kạn Province has just been recognized as a national intangible cultural heritage.

(by extension) certain writing system(s) derived from Chinese characters historically used by certain groups of speakers of Tai languages in Vietnam to write their language(s), now usually grouped together as chữ Nôm Tày ("the Nôm script of the Tày people")


tối

head

啐, 最, 晬, 對, 𣋁, 𥊴

vi-adj

啐, 最, 晬, 對, 𣋁, 𥊴

啐 (CJK)
最 (CJK)
晬 (CJK)
對 (CJK)
𣋁 (CJK)
𥊴 (CJK)

From Proto-Vietic *suːlʔ (“dark, evening”). Cognate with Muong thổl, Tho [Cuối Chăm] suːl³.

túi

no vowel lowering, in dialects where *-l > /j/

tún

no vowel lowering, in dialects where *-l > /n/


tối

head

啐, 最, 晬, 對, 𣋁, 𥊴

vi-noun

啐, 最, 晬, 對, 𣋁, 𥊴

7 giờ tối tôi sẽ về nhà.

the duration from the late evening (around 6 PM) to the early night (around 8 PM)


củ cải trắng

[ku˧˩ kaːj˧˩ t͡ɕaŋ˧˦]

[kʊw˧˨ kaːj˧˨ ʈaŋ˦˧˥]

[kʊw˨˩˦ kaːj˨˩˦ ʈaŋ˦˥]

daikon, the East Asian long white radish, particularly its Vietnamese varieties.


đêm

head

店, 𡖵, 𣈔, 𣈘, 𣎀

đêm • (店, 𡖵, 𣈔, 𣈘, 𣎀)

vi-noun

店, 𡖵, 𣈔, 𣈘, 𣎀

đêm • (店, 𡖵, 𣈔, 𣈘, 𣎀)

From Proto-Vietic *teːm (“night”), probably from Proto-Mon-Khmer *btɔm. Cognate with Muong têm, Tho [Cuối Chăm] teːm¹. Compare Semelai petom, Mon ဗ္တံ, Khmu [Cuang] psɨəm, Riang [Lang] sɔm¹.
The Vietnamese words for "day" and "night" and their cognates have the same distribution within Vietic: reflexes of *-ŋiː (“day”) and *teːm (“night”) are only attested in Thổ, Pong and Viet-Muong, i.e. the "innovative Vietic" group, lacking cognates in the generally more conservative languages. Unlike the case of *-ŋiː (“day”) (> ngày), the existence of presyllable (if it existed) in Vietic can not be straightforwardly recovered: the tone of the word is consistently A1 in all languages, indicating what was most likely a monosyllabic root with voiceless onset (what the root is currently reconstructed as). The mismatch of vowels (Vietic showing front vowel, while the rest showing central or back vowels) is probably the biggest hindrance to connect đêm to other AA words. The cognacy between Vietnamese đêm and the other AA words, therefore, might be questionable.
Non-final *t in the non-Northern branches sometimes corresponds to a fricative, an affricate or a palatal stop in Northern branches, cf. *trsam (“right”) and *c₁aŋ (“bitter”) in Proto-Khmuic, whose Proto-Vietic cognates are *tam (> Vietnamese đăm) and *taŋʔ (> đắng) respectively.

Đêm qua đi ngủ mấy giờ?

自变唏春卒吏添
苔蓬邏牟偷店

15th century, Nguyễn Trãi, “芭蕉 Ba tiêu "Banana"”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

With the first sign of spring, rejuvenated,
After [just] a night, the bunches [of bananas] are now miraculously full.

Từ bén hơi xuân tốt lại thêm,
Đầy buồng lạ mầu/màu thâu đêm.

night, especially late night after 9 PM, including the wee hours of the morning; the overnight hours; compare tối (“evening/night right after dark, about 6 to 8 PM”)


nghĩa địa

[ŋiə˦ˀ˥ ʔɗiə˧˨ʔ]

[ŋiə˧˨ ʔɗiə˨˩ʔ]

[ŋiə˨˩˦ ʔɗiə˨˩˨]


nghĩa trang

[ŋiə˦ˀ˥ t͡ɕaːŋ˧˧]

[ŋiə˧˨ ʈaːŋ˧˧]

[ŋiə˨˩˦ ʈaːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 義莊 (“(historical) place for storing coffins”).


bạch

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ]

Doublet of bệch (as in trắng bệch) and possibly also bách (as in sạch bách).


矛盾

chữ Hán form of mâu thuẫn (“contradiction”).


ca ri

[kaː˧˧ ʐɪj˧˧]

[kaː˧˧ ɹɪj˧˧]


nước mắm

[nɨək̚˧˦ mam˧˦]

[nɨək̚˦˧˥ mam˦˧˥]

[nɨək̚˦˥ mam˦˥]

A light brown, watery fish sauce used in Vietnamese cookery.

A mixture of this sauce with water, lemon juice, sugar, and various seasonings such as garlic and black pepper.


mạch nha

[majk̟̚˧˨ʔ ɲaː˧˧]

[mat̚˨˩ʔ ɲaː˧˧]

[mat̚˨˩˨ ɲaː˧˧]


đậu phộng

[ʔɗəw˧˨ʔ fəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗəw˨˩ʔ fəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗəw˨˩˨ fəwŋ͡m˨˩˨]

(Southern Vietnam) peanut, groundnut, earthnut


đường mạch nha

[ʔɗɨəŋ˨˩ majk̟̚˧˨ʔ ɲaː˧˧]

[ʔɗɨəŋ˦˩ mat̚˨˩ʔ ɲaː˧˧]

[ʔɗɨəŋ˨˩ mat̚˨˩˨ ɲaː˧˧]

đường (“sugar”) + mạch nha (“malt”); calque of Chinese 麥芽糖／麦芽糖 (mạch nha đường).


trắng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trắng.wav

From Middle Vietnamese tlắng, from Proto-Vietic *k-laŋʔ (“white (of the eyes/eggs)”), from Proto-Mon-Khmer *klaŋʔ ~ *kla(a)ŋ (“white”). Cognate with Muong tlẳng, Bahnar bơlang.

inh

Trẻ em như tờ giấy trắng.

tắm trắng


ngò ôm

[ŋɔ˨˩ ʔom˧˧]

[ŋɔ˦˩ ʔom˧˧]

[ŋɔ˨˩ ʔom˧˧]

ngò + ôm, from Khmer ម្អម (mʼɑɑm). Compare also mò om (“Limnophila aromatica”).

an herb, Limnophila aromatica, used in Vietnamese cuisine, particularly in the sour soup canh chua


kẹo

bánh kẹo

"bánh" and "non-bánh" candy; confectionery


kẹo

Most likely unrelated to Chinese 五 (MC nguX).

(probably obsolete, chiefly pig traders' cant) five

probably obsolete; chiefly pig traders' cant; probably obsolete; chiefly pig traders' cant


đường

A loanword (SEALang). Compare 唐 (MC dang, “road inside a temple; big road”), whence Proto-Southwestern Tai *daːŋᴬ² (“road; way”), whence further Thai ทาง (taang), Lao ທາງ (thāng), Northern Thai ᨴᩤ᩠ᨦ, Lü ᦑᦱᧂ (taang), Shan တၢင်း (táang); although possibly of ultimate Austroasiatic origin, compare Proto-Austroasiatic *glɔːŋ. Shorto proposes a possible South Bahnaric origin, compare Koho pədyaŋ, Central Mnong rdɛ:ŋ, from Proto-Mon-Khmer *rɗiŋ ~ *rɗiəŋ
The native Vietnamese term is sá, inherited from Proto-Mon-Khmer *kraʔ, now fossilized and only found in compounds like đường sá (“roads”) and sá cày (“furrow”).
See also dialectal form đàng. Compare nác and nước, đang and đương, kim cang and kim cương.

cog

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đường.wav

lên đường

Ở Sài Gòn có bốn đường mang tên người Pháp: Alexandre de Rhodes, Pasteur, Calmette và Yersin.

There are four streets in Saigon named after Frenchmen: Alexandre de Rhodes, Pasteur, Calmette and Yersin.

Tôi đang mơ màng, thì trước mắt tôi hiện ra cảnh tượng một cánh đồng cát, màu xanh biếc, cạnh bờ biển; trên vòm trời xanh đậm, treo lửng lơ một vừng trăng tròn vàng thắm. Tôi nghĩ bụng: đã gọi là hy vọng thì không thể nói đâu là thực, đâu là hư. Cũng giống như những con đường trên mặt đất; kỳ thực, trên mặt đất vốn làm gì có đường. Người ta đi mãi thì thành đường thôi.

1921 January, Lu Xun, “Cố hương [Hometown]”, in Trương Chính, transl., (Please provide the book title or journal name), translation of 故鄉／故乡 (gùxiāng):

I was pondering, and then there was this deep-green sandy beach in front of me; and a golden full moon hanging in the blue sky. I thought to myself: you can’t really tell what’s real and what’s not about hope. Kind of like roads; if you think about it, there used to be no such thing as a road. Only when people have passed by back and forth enough times, roads start to form.


đường

Sino-Vietnamese word from 糖. Doublet of thắng (“to caramelize sugar”).

doublet

(uncountable) sugar (sucrose in the form of small crystals)


nước

head

nước • (渃, 𫭔, 匿)

vi-noun

nước • (渃, 𫭔, 匿)

From Middle Vietnamese nước, from Proto-Vietic *ɗaːk (“water”), from Proto-Mon-Khmer *ɗaak (“water”). Cognates with Nghệ An/Hà Tĩnh dialects nác, Muong đác, Khmer ទឹក (tik), Bahnar đak, Eastern Mnong dak, Central Nicobarese râk/dâk and Santali ᱫᱟᱜ (dak’).

Vua hỏi: tay bẩn thì lấy nước để rửa, rứa nước bẩn lấy chi mà rửa? Ông quan thị vệ hoảng hốt, không biết trả lời thế nào. Vua liền nhấn giọng: “Nước bẩn thì lấy máu mà rửa!”.

2016 June 15, “Nước bẩn lấy máu mà rửa!”, in Tuổi Trẻ Online:

The emperor (Duy Tân) asked: “If your hands are dirty, you would wash them with water. But if the water (= country) is dirty, what would you wash it with?” The flustered court officials could not answer. The emperor then raised his voice: “If the water / country is dirty, you should wash it with blood!”

nước cam

nước chanh

nước dừa

nước mắt

nước mũi

nước đái

nước tiểu

nước xô-đa

Nếu có nước mắt, nếu có yêu thương,
Mênh mông dòng sông thì thầm cùng em.

(Can we date this quote?), Hoài An (lyrics and music), “Dòng sông băng [Icy River]”:

If there are tears, if there’s love,
The vast river will whisper with you.

nước Mỹ

𢖵渃𤴬𢚸𡥵蟈蟈
傷茄痗𠰘丐𬷬𬷬

19th century, Bà Huyện Thanh Quan, Qua đèo Ngang [Passing by the Ngang Pass]:

Missing its land, a swamphen feels hurt deeply,
Longing for its home, a francolin's screaming desperately.

Nhớ nước, đau lòng con cuốc cuốc,
Thương nhà, mỏi miệng cái da da.


nước

Likely related to bước (“to step”) through an infixed form.

nước cờ khôn ngoan


đường thốt nốt

[ʔɗɨəŋ˨˩ tʰot̚˧˦ not̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ tʰok̚˦˧˥ nok̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ tʰok̚˦˥ nok̚˦˥]


đậu đỏ

cây (classifier)
hạt (classifier)
hột (classifier)

[ʔɗəw˧˨ʔ ʔɗɔ˧˩]

[ʔɗəw˨˩ʔ ʔɗɔ˧˨]

[ʔɗəw˨˩˨ ʔɗɔ˨˩˦]


củ

head

củ • (榘, 矩, 赳, 𬄃)

vi-noun

củ • (榘, 矩, 赳, 𬄃)


củ

Indicates edible roots, such as onions, garlic, carrots, etc.


mè

Buộc các mè vào các rui.

bamboo rod used as a purlin or batten in a thatched roof


mè

cây (classifier)
hạt (classifier)
hột (classifier)
米 (CJK)
𥻡 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 麻 (SV: ma), as in 胡麻 (hồ ma).

vi-etym-sino

(Central Vietnam, Southern Vietnam) sesame


thơm

From Proto-Vietic *tʰəːm (“fragrant”), perhaps from Proto-Mon-Khmer *dhum ~ *dhuum (“fragrant; to scent”); compare Khmer ធុំ (thum, “fragrant”) and Proto-Katuic *pahuum ~ *tahuum (whence Pacoh thum (“fragrant”)).

hiđrôcacbon thơm

fragrant, sweet-smelling; of a pleasant aroma


thơm

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
𦹳 (CJK)

a species of pineapple commonly found in southern Vietnam


thơm

Likely from etymology 1. For the semantic relationship, compare Wu 香.


hột

Central Vietnam and Southern Vietnam form of hạt

hột vịt

(Central Vietnam, Southern Vietnam, in certain expressions) egg

(Central Vietnam, Southern Vietnam) drop (of liquid)


lẩu

From Teochew 爐／炉 (lou5, lô, “oven”).
Doublet of lò.

lẩu Thái


hạt

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 核 (“seed”, SV: hạch). Doublet of hạch.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hạch</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hạt.wav

hạt bụi

hạt đậu

hạt dẻ

hạt giống

hạt cải dầu

hạt điều

hạt điều màu

a small hard piece; a seed, a grain, a nut, etc.


hạt

an administrative division that translates to English county


đậu

Đậu xe lại nghỉ.

Cấm đậu xe!

Thuyền đậu lại một ngày ở bến.

The boat was moored at the dock for a day.

Chim đậu trên cành.


đậu

(chiefly Southern Vietnam) to pass (an examination)


đậu

Đậu vốn buôn bè

(transitive) to contribute, to add up (money) jointly


chim cút

[t͡ɕim˧˧ kʊk̚˦˧˥]


đỏ

head

𧺃, 𪜕, 覩, 堵, 𧹦, 𧺂, 䚂, 赭, 𬦄, 𬦃

đỏ • (𧺃, 𪜕, 覩, 堵, 𧹦, 𧺂, 䚂, 赭, 𬦄, 𬦃)

vi-adj

𧺃, 𪜕, 覩, 堵, 𧹦, 𧺂, 䚂, 赭, 𬦄, 𬦃

đỏ • (𧺃, 𪜕, 覩, 堵, 𧹦, 𧺂, 䚂, 赭, 𬦄, 𬦃)

𧺃 (CJK)
𪜕 (CJK)
覩 (CJK)
堵 (CJK)
𧹦 (CJK)
𧺂 (CJK)
䚂 (CJK)
赭 (CJK)
𬦄 (CJK)
𬦃 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đỏ.wav

From Proto-Vietic *tɔh (“red”). Cognate with Muong tó.

số/vận đỏ

đỏ và đen


trứng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trứng.wav

From Middle Vietnamese 𠨡 (tlứng), from Proto-Vietic *k-ləːŋʔ (“egg”). Cognate with Muong tlởng, Tho [Cuối Chăm] kləːŋ³.
This term appears to be the original word for "egg" within Vietic. In the (usually more) archaic Vietic languages, it was displaced by *t-luːrʔ (> Arem ulʊːlʔ, Thavung ตะลู้น), which is an Austronesian loan (cf. Malay telur).
Similarity to Proto-Khmuic *kʔloŋ (“egg”), whence Puoc kloŋ and Khmu [Cuang] kdoŋ, is probably coincidental, since it involved both an irregular vowel correspondence and metathesis of the glottal stop.

an egg (body housing an embryo; egg of domestic fowl as food item; ovum)


dầu

Unclear.
This is usually considered to be a loan from 油 (MC yuw). There are two points supporting this stance: one, the word was spelled with 油 in Nôm texts and dictionaries (although this point is not absolute due to the word's unfortunate absence in important texts such as Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) and Quốc âm thi tập (國音詩集)), two, in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary based chiefly on the Northern dialects and an important document on the then-disappearing contrast between ‹dĕ-› (< Proto-Vietic *-t/d-) and ‹d-› (< PV *j-) in these dialects, only dầu is attested, while *dĕầu is not.
On the other hand, as Jacques (2022) argued, there are indeed forms such as Kha Phong ntuː¹ and Thavung atuː¹, for which Ferlus (2007) reconstructed Proto-Vietic *-tuː (“oil”). Furthermore, there was a word spelled ‹taw›, with the English equivalent ‹Oil› and Chinese equivalent yeo, attested in Barrow (1806)'s A voyage to Cochinchina, in the years 1792 and 1793, recorded either a very aberrant Vietnamese dialect or a Vietnamese-based pidgin of Turon (modern day Đà Nẵng). The name of thầu dầu (“castor oil plant”) (from etymology 2 below) is also likely related, and it has the Tho [Cuối Chăm] cognate tʌw² tʌw².


dầu

Likely the same as etymology 1. Dipterocarpus spp. are oil producing plants.

Hết rừng dầu lại tới rừng cao su. Màu xanh lá dầu chỉ có thể so sánh với màu cao su vừa thay lá.

1978, Chu Lai, “Kết thúc”, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

After the Dipterocarpus forest came a forest of rubber trees. The green of Dipterocarpus leaves can only be compared to the color of rubber trees that just changed their foliage.


dầu

Alternative form of dù, dẫu (“although”)


tên

cái (classifier)
先 (CJK)
𥏍 (CJK)
𠸜 (CJK)
𠸛 (CJK)

Tôi tên là Vân. / Tên tôi là Vân.
My name is Vân.

Tôi tính hai trường hợp mà người Việt đi nước ngoài nên đổi tên khác: tên mình có ý nghĩa xấu trong ngôn ngữ của người ta, và tên mình khó phát âm quá - dù muốn cuốn đến mấy nhưng lưỡi của người ta không liếm được các nguyên và phụ âm đó.
Một anh tên Chiến sắp đi du học ở Pháp nên đổi tên. Trong tiếng Pháp, “chien” có nghĩa là “chó” - “Je m’appelle Chien” (“Tôi tên chó”) là cách giới thiệu chỉ phù hợp với ca sĩ hát rap.
Còn hai tên Dung và Dũng có vấn đề ở Anh. Theo cách đọc của tiếng Anh, cả hai sẽ thành phát âm là “Đăng”, ý nghĩa là “phân”. Kể cả ca sĩ hát rap cũng không có người nào tên Phân cả.
Hai tên Phước và Phức cũng hơi “phức tạp”. Ví dụ, bạn là cô gái Sài Gòn đang yêu một anh Việt kiều ở Mỹ. Anh ấy tên thật là Phước nhưng bạn bè toàn gọi anh ấy bằng tên tiếng Anh là Peter. Một hôm hai người cãi nhau máu lửa qua điện thoại. Peter tắt máy, tức giận. Cảm thấy mình có lỗi, bạn sáng tác thư tình bằng tiếng Việt (để tăng độ tình cảm), gọi điện lại anh ấy, đọc cho anh ấy nghe.
Peter. Phước yêu… Alô? Alô, anh còn đó không?

2012, Joe Ruelle, “Chuyện Linh và Lucy [Linh or Lucy?]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

I can think of two situations where Vietnamese people abroad should change their names: when their names mean something bad in the local language, and when their names are too hard to pronounce - no matter how hard the locals try to roll their tongues, they just can't lick up all those vowels and consonants.
A man named Chiến who is about to go to France to study should change his name. In French, chien means "dog" - "Je m'appelle Chien" ("My name is Dog") would only be how a rapper introduces himself.
The names Dung and Dũng are problematic in English, because people would pronounce them "dung", meaning "poop". Even rappers wouldn't be caught dead being called "Poop".
The names Phước and Phức are also kind of f-, friggin' complicated. Let's say you're a Saigon girl dating a Vietnamese man in America. His real name is Phước, but all his friends call him Peter. One day you have an awful fight with him on the phone. Peter hangs up, pissed off. You feel bad, and you write a love letter in Vietnamese (to enhance the feelings), then you call him and read it to him.
Peter. Phước yêu… Hello? Hel-lo-o? You're still there?

Để được việc mình và chiều việc vợ, tôi gạch ngay tên Hạnh và thế vào đó là Cúc.
- Cúc nào? - Vợ tôi tiếp tục hoạnh hoẹ - Con Cúc ở cạnh nhà phải không?
- Trời ơi là trời! - Tôi vò đầu - Thiếu gì người tên Cúc mà sao em cứ…
- Bỏ ngay! - Vợ tôi phán, không để tôi nói hết câu.

2013, Nhật Ánh Nguyễn, “Nhân vật nữ của tôi [My Female Character]”, in Chuyện cổ tích dành cho người lớn [Fairy Tales for Adults], page 13:

Just so I could move on with my business and she could move on with hers, I crossed the name Hạnh and replaced it with Cúc.
- Which Cúc? - My wife continued nagging - The one next door?
- Oh for heaven's sake! - I was rubbing my hair - There are tons of people named Cúc, why are you so…
- Drop that! - She commanded, without letting me finish my sentence.


tên

Băng đó có tám tên.


tên

Indicates hostile people, such as (enemy) soldiers (lính), criminals (tội phạm), etc.


tên

head

筅, 箭, 𥏋, 𢏡, 𥏌

vi-noun

筅, 箭, 𥏋, 𢏡, 𥏌

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 箭 (“arrow”, SV: tiễn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tiễn</i>


trung

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]


trung

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

trung với Ðảng, hiếu với dân

loyal to the Party, devoted to the people


mã

cipher; code (method of transforming a text in order to conceal its meaning)

2011: "Việt Nam", Báo cáo của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ về tình hình nhân quyền năm 2010 [2010 Country Reports on Human Rights Practices], United States Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor
Ngày 30 tháng 3, nhóm an ninh của Google đã thông báo trên mạng là một mã độc hại được gài trong phần mềm gõ tiếng Việt đã được sử dụng để theo dõi những người bất đồng chính kiến Việt Nam và để “thực hiện những cuộc tấn công từ chối dịch vụ vào các trang blog chứa nội dung bất đồng chính kiến”.

On March 30, Google's security team posted online a statement affirming that malware implanted in Vietnamese-language keyboard software had been used to spy on Vietnamese dissidents and to launch "distributed denial-of-service attacks against blogs containing messages of political dissent." http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2010/eap/154408.htm


mã

1915: Phan Kế Bính, "Tang ma" [Obsequies], Việt Nam phong tục [Vietnamese customs]

Some households burn joss paper at the house, while others burn it at the temple.

Nhà thì đốt mã tại gia, nhà thì đốt mã tại chùa.

đốt mã


mã

gà mã tía

plumage on the neck or rear of a rooster

1961: Nguyễn Huy Tưởng, chapter 1, Sống mãi với Thủ Đô
Cái mã ngoài sang trọng, thượng lưu thật ra chỉ để giấu một đời sống nghèo nàn, một tâm hồn đớn hèn.

Her well-to-do looks actually were only for hiding a life of poverty and a mean soul.

Nó thì được cái mã thôi.

Chiếc xe tuy xấu mã nhưng máy rất tốt.

The car, while ugly on the outside, has a very good engine.

horizontal bar of a rake, to which teeth are attached


mã

Sino-Vietnamese reading of various Chinese characters.


mã

(xiangqi) horse, a piece labeled with the characters 馬／马 (mǎ, black) and 傌／骂 (red)


Trần

→ Czech: Tran

→ English: Tran

→ French: Tran

→ German: Tran


tôm

head

tôm • (𩵽, 沁, ⿰虫心)

From Proto-Vietic *soːm, from Proto-Mon-Khmer *sum ~ *suum (“shrimp, prawn”). Cognate with Muong Bi thôm, Kri ʃo̰m and Pacoh axoum (“shrimp”).


mười

vi-pos

𨒒, 𨑮, 辻, 迈, 邁, 𱑕

𨒒 (CJK)
𨑮 (CJK)
辻 (CJK)
迈 (CJK)
邁 (CJK)
𱑕 (CJK)


trần

đôi chân trần

bờ vai trần


trần

cởi trần

to take off one's shirt and stay shirtless

đánh trần / ở trần

(only in compounds, only in fixed expressions) without anything covering the torso; shirtlessly

(only in compounds, only in fixed expressions, euphemistic) without any clothes covering the body; nakedly


chuối

head

荎, 桎, 棳, 槯, 樶, 𣑳

vi-noun

荎, 桎, 棳, 槯, 樶, 𣑳

(classifier cây, trái, quả) chuối • (荎, 桎, 棳, 槯, 樶, 𣑳)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
荎 (CJK)
桎 (CJK)
棳 (CJK)
槯 (CJK)
樶 (CJK)
𣑳 (CJK)

From Middle Vietnamese chuối, chuếi (“banana”), from Proto-Vietic *caːjʔ ~ *cɔːjʔ (“banana”). Cognates include Tho caːj³, Hung caːj, Muong chuổi (“banana”).
Also compare Semai jai (/ɟai/), Temiar jai (/ɟai/), Jehai ɟaj.


chuối

Hôm qua rượu vào lỡ thú với người ta. Chuối quá đi mất!

I was so drunk up yesterday I confessed to her. Man, that's painful to think about!

Nó bày trò ảo thuật bài mà quên bỏ bài vào trong áo, thành thử khi lên diễn thì chuối cả nải luôn!

He wanted to do a card trick but forgot to hide cards in his jackets, so it was all out cringe when he went upstage!

(slang, Northern Vietnam) cringeworthy; cringy


huyện

xuống huyện

to go the rural districts (literally, “to "go down" to the (less developed) rural districts”)

thành phố trực thuộc tỉnh
thành phố trực thuộc tỉnh#Vietnamese

thành phố trực thuộc trung ương#Vietnamese

a subdivision of a tỉnh (“province”) along with thành phố trực thuộc tỉnh (“provincial capital”); compare quận (subdivision of a thành phố trực thuộc trung ương)


立功

chữ Hán form of lập công (“to perform exploits; to do deeds of merit”).


trá

to gild (cover with a thin layer of gold)


高祖

chữ Hán form of Cao Tổ (“a temple name used for Chinese emperors or Vietnamese emperors”).


長江

chữ Hán form of Trường Giang (“Yangtze River”).


tiến sĩ

[tiəŋ˦˧˥ ʂɪj˧˨]

[tiəŋ˦˧˥ sɪj˧˨]

[tiəŋ˦˥ ʂɪj˨˩˦]

[tiəŋ˦˥ sɪj˨˩˦]

(archaic, academic degree) one who had passed all three levels of examination held by the government in feudal Vietnam.


Ba Lan

[ʔɓaː˧˧ laːn˧˧]

[ʔɓaː˧˧ laːŋ˧˧]

[ʔɓaː˧˧ laːŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Ba Lan.wav


Hán Việt

[haːn˧˦ viət̚˧˨ʔ]

[haːŋ˦˧˥ viək̚˨˩ʔ]

[haːŋ˦˥ viək̚˨˩˨]

[haːŋ˦˥ jiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 漢越, composed of 漢 (“Han”) and 越 (“Vietnamese”).

vi-etym-sino

Classical Chinese
Classical Chinese#English

(linguistics, of a lexical item) borrowed from Classical Chinese


Xiêm

From a neighbouring language, probably សៀម (siəm) or directly เสียม (sǐiam).
The regular reading of 暹 (MC sjem) is Tiêm, which is indeed attested, most commonly in the obsolete Tiêm La.


dừa

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) dừa • (㭨, 椰)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
㭨 (CJK)
椰 (CJK)

Compare 椰 (MC yae) (SV: da), itself only attested since the Jin dynasty.


dừa

Bè ngổ đi trước, bè dừa đi sau


Nhà Trắng

[ɲaː˨˩ t͡ɕaŋ˧˦]

[ɲaː˦˩ ʈaŋ˦˧˥]

[ɲaː˨˩ ʈaŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Nhà Trắng.wav

Calque of English White House; Nhà (“house”) + Trắng (“white”).

Ngoài pin mặt trời, Nhà Trắng còn được trang bị thêm hệ thống thông gió và điều chỉnh nhiệt tự động.

2013 August 16, Trường Sơn, “Nhà Trắng bắt đầu "sống xanh" [White House learns to "live green"]”, in Tuổi Trẻ, Ho Chi Minh City, retrieved 2018-07-15:

Besides solar batteries, the White House also installed a ventilation and automatic temperature control system.

Quý vị có thể tìm hiểu về Tổng Thống bằng cách xem trang web của Nhà Trắng (White House), nơi tổng thống ở và làm việc, tại địa chỉ www.whitehouse.gov.

2015 September 5, Chào Mừng Quý Vị Đến Hoa Kỳ: Sổ Hướng Dẫn Dành Cho Người Mới Nhập Cư [Welcome to the United States: A Guide for New Immigrants], United States Citizenship and Immigration Services, retrieved 2018-07-15, page 58:

You can learn about the president by visiting the website for the White House, the president’s home and office, at www.whitehouse.gov.


Thái

Sino-Vietnamese word from 泰. Doublet of Tày.


cau

head

榚, 槁, 槔, 橰, 𥢐

vi-noun

榚, 槁, 槔, 橰, 𥢐

(classifier cây, trái) cau • (榚, 槁, 槔, 橰, 𥢐)

cây (classifier)
trái (classifier)
榚 (CJK)
槁 (CJK)
槔 (CJK)
橰 (CJK)
𥢐 (CJK)


無數

chữ Hán form of vô số (“innumerable; countless”).


居民

chữ Hán form of cư dân (“resident; inhabitant”).


quận

(historical) commandery or prefecture during Chinese domination of Vietnam

(historical) administrative subdivision of a province of South Vietnam, whether urban or rural; district

Quận 13, Paris

quận lỵ

Quận Cam

(US) circuit (the jurisdiction of certain judges within a state or country)


chợ

ngôi (classifier)
cái (classifier)
𢄂 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 市 (SV: thị).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thị</i>

vi-etym-sino

a market (a kind of spacious site or gathering for trading)

thị trường

market; geographical area where a commercial demand exists


Catarina

[kaː˧˧ taː˧˧ ɹin˧˧ naː˧˧]

[kaː˧˧ taː˧˧ zin˧˧ naː˧˧]

[kaː˧˧ taː˧˧ ɹin˧˧ naː˧˧]

[kaː˧˧ taː˧˧ ɹɨn˧˧ naː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Catarina.wav

From Portuguese Catarina. Cognate with English Catherine.


盜賊

chữ Hán form of đạo tặc (“bandit; thief; robber”).


宣告

chữ Hán form of tuyên cáo (“to declare; to proclaim”).


cám

From Proto-Vietic *t-kaːmʔ, from Proto-Mon-Khmer *skaamʔ (Shorto). Cognate with Pacoh acam, Bolyu qam⁵³, Mon ကာံ (kam), Riang kʰɑm¹.

Cám lợn chẳng có gì phức tạp. Lợn là loài ăn tạp, cái gì cũng ăn.

There's nothing complicated about pigswill. They're omnivores, they eat anything.

Cho cổ đồ thừa để cổ nấu cám heo.

Give her the leftovers so she can cook some pigswill.


cám

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 感 (SV: cảm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cảm</i>

vi-etym-sino

(only in compounds) to be moved with compassion; to feel pity


vú

head

vú • (乳, 布, 咘, 𦜘)

vi-noun

vú • (乳, 布, 咘, 𦜘)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vú.wav

From Middle Vietnamese ꞗú, from Proto-Vietic *k-buːʔ, the prefixed deriviate of Proto-Vietic *buːʔ ~ ʔuːʔ (“to suck at breast”). Cognate with Muong Bi pủ (“breast”). Related to bú (“to suckle”), which derived from the bare root.

inh

*buːʔ ~ ʔuːʔ

vú bò

(anatomy, by extension, of a non-primate mammal) a body part that functions similarly to the primate breast or nipple; an udder, a teat, etc.

– Vú em! / – Dạ. / – Sao vú cứ hát nhảm thế? Ru bài khác không được à?

1934, Nguyễn Công Hoan, chapter I, in Lá ngọc cành vàng, Tân Dân:

"Wet nurse!" "Yes." "Why does wet nurse sing such stupidities? Can't you sing another lullaby?"

vú đỡ đầu


sữa

From Proto-Vietic *p-rah. Cognate with Muong khã, Nguôn [Cổ Liêm] rả.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as ⿰吕巴, composed of 巴 (MC pae) + 吕 (MC ljoX) (modern SV: ba lã), ⿰吕巨, composed of 巨 (MC gjoX) + 吕 (MC ljoX) (modern SV: cự lã) and 吕 (MC ljoX) (modern SV: lã).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sữa.wav

sữa bò

sữa bột

sữa chua

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho sự phát triển của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Mothers' milk is the optimal nutrient for their newborns' and/or infants' development.

milk (white liquid produced by the mammary glands of female mammals to nourish their young)

sữa đậu nành


sữa

Alstonia scholaris
Alstonia scholaris#Translingual

blackboard tree, scholar tree (Alstonia scholaris)


太平道

chữ Hán form of Thái Bình Đạo (“Way of the Great Peace”).


giang

Sino-Vietnamese word from 江. Doublet of sông.


皇甫

Chữ Hán form of Hoàng Phủ (“a surname from Chinese.”).


官軍

chữ Hán form of quan quân (“government army”).


bột bán

[ʔɓot̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˦]

[ʔɓok̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˦˧˥]

[ʔɓok̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˦˥]


bột năng

[ʔɓot̚˧˨ʔ naŋ˧˧]

[ʔɓok̚˨˩ʔ naŋ˧˧]

[ʔɓok̚˨˩˨ naŋ˧˧]


bong bóng

[ʔɓawŋ͡m˧˧ ʔɓawŋ͡m˧˦]

[ʔɓawŋ͡m˧˧ ʔɓawŋ͡m˦˧˥]

[ʔɓɔŋ˧˧ ʔɓɔŋ˦˧˥]

[ʔɓawŋ͡m˧˧ ʔɓawŋ͡m˦˥]

bong bóng xà phòng

bong bóng cá


sắn

cây (classifier)
củ (classifier)
𦸰 (CJK)
𦼛 (CJK)
𦼜 (CJK)

From Proto-Vietic *s-ranʔ. Cognate with Arem ranʔ.
Possibly originally refer to the native kudzu, now called sắn dây. The tuberous roots of kudzu can look quite similar to its counterparts in the two New World plants below.


thảo quả

[tʰaːw˨˩˦ waː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 草果, composed of 草 (“grass”) and 果 (“fruit”).

vi-etym-sino

black cardamom (Lanxangia tsaoko, formerly called Amomum tsao-ko)


nước chấm

[nɨək̚˧˦ t͡ɕəm˧˦]

[nɨək̚˦˧˥ t͡ɕəm˦˧˥]

[nɨək̚˦˥ cəm˦˥]

Any thin, salty dip used in Vietnamese cuisine, particularly nước mắm pha but also soy sauce.


trái cây

[t͡ɕaːj˧˦ kəj˧˧]

[ʈaːj˨˩˦ kəj˧˧]

[ʈaːj˦˥ kəj˧˧]

From trái (“fruit”) + cây (“plant, tree”).


gỏi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 膾 (“finely cut raw meat or fish”, SV: khoái). Cognate with Thai ก้อย (gɔ̂i), Korean 회 (hoe).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khoái</i>

vi-etym-sino

gà bóp gỏi

shredded boiled chicken with vegetables (usually onion or banana blossom) and lime juice

a generic name for a category of salad-like dishes consisting of raw vegetables and sometimes also raw fish


sa kê

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

[ʂaː˧˧ kej˧˧]

[ʂaː˧˧ kej˧˧]

Possibly borrowed from Thai สาเก (sǎa-gee) “breadfruit”, from Tamil சக்கை (cakkai) or Malayalam ചക്ക (cakka) “jackfruit”. Cognate with Portuguese jaca (“jackfruit”) and French jaque (“jackfruit”).


草果

chữ Hán form of thảo quả (“black cardamom”).


bông

head

芃, 葻, 𥟌, 𣒾, 𣜳

vi-noun

芃, 葻, 𥟌, 𣒾, 𣜳

From Proto-Vietic *poːŋ (“flower”). Cognate with Muong pông and Thavung โปง.
This word had been tentatively proposed as being connected etymologically with Hmong-Mien (Proto-Hmong-Mien *bi̯aŋ, whence Iu Mien biangh, White Hmong paj) or Austronesian (Proto-Austronesian *buŋa, whence Malay bunga etc.) (for examples, Hsiu, 2017; H. Hayes, 1999, Hoàng Thị Châu, 2009). Ratliff (2017) connected the Hmong-Mien and Austronesian terms, but did not mention any Austroasiatic comparanda. In any case, the connection is not certain and might just be look-alikes.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bông.wav

(Central Vietnam, Southern Vietnam) bloom; flower

gấu bông


quả

Sino-Vietnamese word from 果 (“fruit”).
Displaced native giái in the more prestigious inland Northern dialects sometime before the colonial period, likely due to the homophony with dái (“testicles”), eventually also displaced lái from the less prestigious coastal Northern dialects.

(especially Northern Vietnam) piece of fruit

quả trầu

(Northern Vietnam) round, painted casket (i.e., a jewelry box) with a lid

Tao đấm cho mày một quả bây giờ!

(Northern Vietnam) punch (a hit or strike with one's fist)


quả

quả bóng

quả trứng

quả tim

(especially Northern Vietnam) Refers to anything round, such as a piece of fruit.


cải

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 芥 (“mustard”, SV: giới).
From Proto-Vietic *kaːs; cognates include Muong cái and Thavung kajh¹.

vi-etym-sino

The cruciferous vegetables (Brassica): coles, mustards, cabbages, radishes, etc.


cải

cải lương

a form of folk musical theater from southern Vietnam


trái

From Proto-Vietic *k-laːjʔ, from Proto-Mon-Khmer *klaj(ʔ) ~ *klaaj(ʔ) (“to change”), cognate with Muong tlải, Tho [Cuối Chăm] klaːj³, Khmer ក្លាយ (klaay, “to change”), Mon ကၠဲာ (klai, “to translate”). Compare also Thai กลาย (glaai), Lao ກາຍ (kāi).

bên trái

Rẽ/Quẹo (tay) trái.

mặt trái của tấm vải

phân rõ phải trái, đúng sai

(rare) morally wrong, unreasonable, illogical


trái

Lộn trái quần áo để phơi.

Turn the clothes inside out and hang them out to dry.


trái

nắng trái tiết

unseasonably sunny (literally, “sunny despite the climate”)

trái nghĩa

trái với quan niệm thông thường


trái

head

𢁑, 𣛤, 𢁑, 𣡙, 𣡚, 𧀞

vi-noun

𢁑, 𣛤, 𢁑, 𣡙, 𣡚, 𧀞

From Proto-Vietic *p-leːʔ, from Proto-Mon-Khmer *pləjʔ (“fruit”). Cognate with Muong tlải, Khmer ផ្លែ (phlae), Bahnar plei, Pacoh culay, Mang pløː¹.
This is originally the Southern form. The North Central form trấy is still extensively used in these dialects. The Northern forms giái (inland dialects), lái (as in lái tim, coastal dialects) are also attested, but now are mostly displaced by Sino-Vietnamese quả when used as a stand-alone noun and by Southern trái when used as part of compound (as in Trái Đất (“the Earth”)).

ăn trái (cây)

(chiefly Central Vietnam, Southern Vietnam) a piece of fruit

gài trái


trái

head

𢁑, 𣛤, 𢁑, 𣡙, 𣡚, 𧀞

trái chôm chôm

trái lựu đạn

trái núi

trái banh

trái cây

(chiefly Central Vietnam, Southern Vietnam) Refers to anything round, such as a piece of fruit.


trái

lên trái


trái

Sino-Vietnamese reading of various Chinese characters.


húng quế

[hʊwŋ͡m˦˧˥ kwej˨˩˦]


canh chua

[kajŋ̟˧˧ t͡ɕuə˧˧]

[kɛɲ˧˧ t͡ɕuə˧˧]

A southern Vietnamese sour soup usually made with fish or shrimp and vegetables, and flavored with tamarind and ngò ôm (Limnophila aromatica)


rau răm

[ʐaw˧˧ ʐam˧˧]

Vietnamese coriander
Vietnamese coriander

an herb of species Persicaria odorata, used in Vietnamese cuisine; also called Vietnamese coriander


rau muống

[ʐaw˧˧ muəŋ˦˧˥]

[ɹa(ː)w˧˧ muəŋ˦˥]

From rau (“vegetable”) + muống, the latter from Proto-Vietic *ɓɔːŋʔ. Compare also Thai บุ้ง (bûng).

Ipomoea aquatica
Ipomoea aquatica#Translingual

water spinach (Ipomoea aquatica), a green leafy vegetable used as a food in several cuisines of East and Southeast Asia


cà phê sữa đá

cà phê sữa đá

cà phê sữa đá

[kaː˨˩ fe˧˧ sɨə˦ˀ˥ ʔɗaː˧˦]

[kaː˦˩ fej˧˧ ʂɨə˧˨ ʔɗaː˨˩˦]

[kaː˦˩ fej˧˧ sɨə˧˨ ʔɗaː˨˩˦]

[kaː˨˩ fej˧˧ ʂɨə˨˩˦ ʔɗaː˦˥]

[kaː˨˩ fej˧˧ sɨə˨˩˦ ʔɗaː˦˥]

cà phê (“coffee”) + sữa (“milk”) + đá (“ice”, short for nước đá)

compound

short for <i class="Latn mention" lang="vi">nước đá</i>

a Vietnamese coffee drink made with brewed coffee, sweetened condensed milk, and ice


hoa

Sino-Vietnamese word from 花. The "capital" sense probably comes from the flourishes of the cursive capital letters that are commonly taught in elementary schools; even cursive lower-case letters don't have as many flourishes, which explains the distinction.
The form ba is attested in some Central dialects, most notably from the placename Đông Ba.

cánh hoa


hoa

Ấy là một cuộc tình duyên, với, hơn nữa – theo lối gọi của những ông làm báo – một cuộc tình duyên của Bình dân (chữ B hoa).

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 1, in Số đỏ, Hà Nội báo:

Theirs was a love affair, and what is more – in the words of journalists – a love affair of the People (with a capital P).


ổi

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

→ Tai Dam: ꪮ꫁ꪺꪥ

From Proto-Vietic *k-ʔoːs, from Proto-Mon-Khmer *pʔus ~ *pʔuus; cognate with Muong ối, Koho pö'ous, Mang ʔuːj⁶.


quế

Tai Dam: ꪵꪁꪫ꪿

cây quế


vịt

con (classifier)
鴨 (CJK)
𩿠 (CJK)
𪆧 (CJK)

From Proto-Vietic *viːt (“duck”).
Alves (2015) suggests a Proto-Tai origin. Compare Proto-Tai *pitᴰ, and Proto-Hlai *ɓit, Proto-Ong-Be *ɓitD1.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vịt.wav

duck (aquatic bird of the family Anatidae)


vịt

The fact that the shape of the vessel resembles a duck. Semantically, compare ngỗng.

vịt dầu

vịt nước mắm


閣下

chữ Hán form of các hạ (“(Chinese fiction, honorific) you”).


太平

chữ Hán form of Thái Bình (“Thái Bình”).


秋分

chữ Hán form of Thu phân (“the autumnal equinox, the day of the autumnal equinox”).


春分

chữ Hán form of Xuân phân (“the vernal equinox, the day of the vernal equinox”).


本處

chữ Hán form of bản xứ (“native; indigenous”).


天子

chữ Hán form of thiên tử (“Son of Heaven”).


kho

head

𤋹 - 𪹜, 𧁷, 𤋼, 𤇌

vi-verb

𤋹 - 𪹜, 𧁷, 𤋼, 𤇌


kho

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 庫 (“warehouse, storehouse”, SV: khố).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khố</i>

vi-etym-sino

(figurative) a great quantity; large amount


相貌

chữ Hán form of tướng mạo (“facial features”).


百姓

chữ Hán form of bá tánh (“the commoners; the common folk; the citizens”).


bảo hiểm

[ʔɓaːw˧˩ hiəm˧˩]

[ʔɓaːw˧˨ hiəm˧˨]

[ʔɓaːw˨˩˦ him˨˩˦]

bảo hiểm y tế


當時

chữ Hán form of đương thời (“around the point in time in question”).


雅樂

chữ Hán form of nhã nhạc (“the ancient court ritual music of Vietnam, of Chinese origin”).


金銀

chữ Hán form of kim ngân (“honeysuckle”).


天地

chữ Hán form of thiên địa (“heaven and earth”).


勇士

chữ Hán form of dũng sĩ (“courageous person”).


思慮

chữ Hán form of tư lự (“to think over”).


同心

chữ Hán form of đồng tâm (“concentric”).


roentgeni

[ɹəːn˧˧ ɣɛn˧˧ ni˧˧]

[ɹəːŋ˧˧ ɣɛŋ˧˧ nɪj˧˧]

[ɹəːŋ˧˧ ɣɛŋ˧˧ nɪj˧˧]

Ultimately from New Latin roentgenium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


tỉnh

Sino-Vietnamese word from 省, from Literary Chinese 省 (“government department; province”). The same classical Chinese word still keeps its original meaning in North Korean 성 (seong) and Japanese 省 (“ministry”). China and South Korea now use 部 (bộ, “ministry”). Japanese prefectures are natively called 県 (ken), which is a cognate to huyện (“suburban district”).
A more regular SV reflex of 省 (MC srjaengX) "province" should be **sảnh; this attested reflex likely arose from confusion with 省 (MC sjengX) "to inspect; to understand; to greet; to visit".

der

tỉnh lẻ

provinces, as places that are not as developed as thành phố trực thuộc trung ương and therefore more humbling

dân tỉnh lẻ

tỉnh Vĩnh Phúc

lệnh của tỉnh đưa về xã

a decree handed down to the commune from the province

Họ Hồ có nguồn gốc từ làng Quỳnh Đôi, xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Đôi, tỉnh Nghệ An.
The Hồ clan hails from Quỳnh Đôi village, Quỳnh Đôi commune, Quỳnh Đôi district, Nghệ An province.

ung ương
thành phố trực thuộc tr#Vietnamese

one of the highest administrative divisions in Vietnam, translates to English province, opposed to a ung ương; itself is divided into its tỉnh lị/thành phố trực thuộc tỉnh (“provincial capital”) and huyện (“provincial district”)

tỉnh Hồ Bắc

an administrative division that translates to English province in other countries

tỉnh Gifu

an administrative division that translates to English prefecture, for example in French or Japanese territories

lên tỉnh mua hàng


tỉnh

Sino-Vietnamese word from 醒 (“to awake”).

vi-etym-sino

Sốt nhiều nhưng vẫn tỉnh.

tỉnh lại

to regain consciousness, to regain mental clarity, to come to one's senses

(intransitive) to be alert, to be conscious

tỉnh như sáo

Tỉnh ra mới biết là mình chiêm bao

1820, Nguyễn Du, Truyện Kiều [The Tale of Kiều]:

It was when I woke up did I know I had been dreaming


相對

chữ Hán form of tương đối (“relatively”).


nhật kí

[ɲət̚˧˨ʔ ki˧˦]

[ɲək̚˨˩ʔ kɪj˨˩˦]

[ɲək̚˨˩˨ kɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 日記 (literally "daily inscription").


投降

chữ Hán form of đầu hàng (“to surrender”).


quỳnh

Ta mang cho em một đóa quỳnh; quỳnh thơm hay môi em thơm

1974, Trịnh Công Sơn (lyrics and music), “Quỳnh Hương (Ephyllium)”:

I've brought you an epiphyllum blossom; the fragrance, is it the epiphyllum’s or your lips’?


始終

chữ Hán form of thuỷ chung (“with marital fidelity”).


始終

chữ Hán form of thuỷ chung (“maritally loyal”).


tưởng

Sino-Vietnamese word from 想 (“to think”).

Tao tưởng mày biết.

I assumed/thought you knew[, but it turns out you don't].

Tôi cứ tưởng không ai đến.

I thought nobody'd come[, but they did].


đậu đen

[ʔɗəw˧˨ʔ ʔɗɛn˧˧]

[ʔɗəw˨˩ʔ ʔɗɛŋ˧˧]

[ʔɗəw˨˩˨ ʔɗɛŋ˧˧]


ảnh

(chiefly Northern Vietnam) photograph; picture


ảnh

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root anh in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.

vi-etym-hoi

(Southern Vietnam) he; him (man of equal or slightly greater social status)


不利

chữ Hán form of bất lợi (“disadvantageous; unfavourable”).


có

head

có • (固, 古, 故, 𣎏)

vi-verb

có • (固, 古, 故, 𣎏)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-có.wav

From Proto-Vietic *kɔːʔ (“to have”). Cognate with Muong cỏ.

Tao có hai con xe.

I have two motorbikes. / I have two cars.

Tôi có chồng rồi.

I've already had a husband. / I'm a married woman. / I'm married.

Cậu có bút chì không? Cho tớ mượn.

Nhà tôi có hai con.

Có hai người trong phòng.

Có việc gì không ?

Is there a problem? / Is there anything I can help you with? / What is it? / Do you have some business here?


có

vi-prefix

[固]], 古, 故, 𣎏. Please see Module:checkparams for help with this warning.">có

Mày không biết phải không?
Tao có biết!
You don't know, do you?
I do know, okay?

Em bị mất vở! Em có làm bài thầy ơi!

I lost my workbook! I swear I did the assignment!

(before verbs, for emphasis or intensification) do; does

Bạn có biết chúng ta chỉ sử dụng 10% não bộ?
Có, và đó là chuyện nhảm nhí.
Did you know we only use 10% of our brain?
Yes, and that's utter nonsense.

Anh có định đi chơi đâu không?

(before verbs, in questions (generally ending in không), not before có itself) do


có

head

có • (固, 古, 故, 𣎏)

vi-interjection

có • (固, 古, 故, 𣎏)

Các bạn có muốn được nghỉ sớm không?
Có!
Do you want to go home early?
Heck yeah!

(in response to a roll call) here; I'm here; present


có

head

có • (固, 古, 故, 𣎏)

vi-adv

có • (固, 古, 故, 𣎏)

Mua có hai cuốn sách thôi mà có gì ghê?

Chạy có xíu mà than với chả thở.

Run just a little bit but already nagging.


原料

chữ Hán form of nguyên liệu (“raw material”).


nấm hương

[nəm˧˦ hɨəŋ˧˧]

[nəm˦˧˥ hɨəŋ˧˧]

[nəm˦˥ hɨəŋ˧˧]

nấm (“mushroom”) + hương (“fragrance”). Compare Japanese 香茸 (kōtake).


đen

Cognate with Muong ten (“to dye black”) and Chut [Mày] tɛn¹ (Babaev & Samarina, 2018).

đen đủi

số/vận đen

đỏ và đen


nấm

From Proto-Vietic *ɗəmʔ. Cognate with Nguôn đấm and Tho [Cuối Chăm] dʌm³.

nấm tràm

Tylopilus felleus, a bitter but edible mushroom

bị nấm chân/đầu

to have a fungal infection on your feet/legs/scalp


nấm

Possibly related to Proto-Mon-Khmer *bn₂uum ~ *bn₂əm (“hill”) (whence Khmer ភ្នំ (phnum)). Probably partly contaminated by the etymology above.

nấm mồ

mound; tumulus (shaped like a mushroom cap, or pileus)


hương

Sino-Vietnamese word from 香 (“fragrance”). Compare Japanese 香 (kō, “incense”).

vi-etym-sino

hương đồng gió nội

Nước xả hương hoa hồng mới, nay đậm đặc hơn !

New rose-scented softener, now even more concentrated!

(usually literary or marketing) fragrance; scent


hương

thắp hương

to burn incense on an altar or at a grave

hương muỗi


hương

(only in compounds) township; populated place

(administrative) an administrative unit in China and Taiwan; township


放蕩

chữ Hán form of phóng đãng (“to do whatever one likes; to show no restraint”).


hồng

Sino-Vietnamese word from 紅 (“red”).
Semantic shift like this can be seen with other Sino-Vietnamese items that did not displace native terms but were nevertheless borrowed, see trúc (“Phyllostachys spp.”), huyết (“blood curd”).

Bông giấy ngũ sắc có 5 màu: đỏ, hồng, cam, trắng, tím; là loài dễ trồng, ít sâu bệnh, chịu hạn tốt, phù hợp với khí hậu nhiệt đới.

2021, Thành Hiệp, “Thêm một vườn hoa đón du khách check-in [Another flower garden invites tourists to check-in]”, in Cần Thơ News Online:

Five-colored bougainvilleas are either red, pink, orange, white, or purple; they are easy to grow, rarely susceptible to pests and diseases, and drought-tolerant, thus fitting for the tropical climate.

Còn Tuấn Anh khi thấy chiếc xe rực một màu hồng sến sẩm thì méo xệ cả mặt mày.

(Can we date this quote?), Sapis, chapter 3, in Nó thích mày [She Likes You]:

And when Tuấn Anh saw the garishly pink bike, his face contorted.

Trận Stalingrad giữa phát xít Đức và Hồng quân Liên Xô được coi là đẫm máu nhất không chỉ trong Thế chiến 2 mà còn cả trong lịch sử nhân loại.

2015, Trung Hiếu, “Diễn biến trận đánh Stalingrad đẫm máu nhất lịch sử [Timeline of the Battle of Stalingrad, the Bloodiest in History]”, in VOV Online:

The battle of Stalingrad between Nazi Germany and the Soviet Red Army is deemed to be the bloodiest battle in not only the Second World War but also human history.


hồng

Theo ghi nhận của PV, hồng chín có lẽ là một trong những món ăn khoái khẩu của loài dơi. Tại nhiều khu vườn, những trái hồng chín căng mọng đều bị dơi cạp lỗ chỗ.

2022, Võ Tùng, “Nông dân khổ sở vì dơi phá hoại mùa hồng [Farmers in Anguish as Bats Ruin the Persimmon Harvest]”, in Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh [Ho Chi Minh City Law Newspaper]:

As noted by this reporter, ripe persimmons are possibly among bats' favorite foods. In many gardens, ripe, plump, and juicy persimmon fruits are all bitten full of holes by bats.

Diospyros kaki
Diospyros kaki#Translingual

[ page 82]:What's in a name ? that which we call a rose

[...]Cái tên nào có nghĩa gì? Bông hồng kia

Hồng nào mà chẳng có gai! Nhưng

1842, Karl Marx, “Fünfter Artikel (Fifth Article)” in Debatten über Preßfreiheit und Publikation der Landständischen Verhandlungen (Debates on Freedom of the Press and Publication of the Proceedings of the Assembly of the Estates); 2010 [1975] English translation from Marx/Engels Collected Works, “Vol. 1”; 1995 Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập [K. Marx & F. Engels Complete Works], “Vol. 1”

Which rose has no thorn? Still, just you think! What do you lose with a free press?

các vị bị mất gì cùng với báo chí tự do!You cannot pluck the rose without its thorns! And what do you lose with a free press?(literally, )


沙漠

chữ Hán form of sa mạc (“desert (barren area)”).


歌舞

chữ Hán form of ca vũ (“singing and dancing”).


ngọc lam

[ŋawk͡p̚˧˨ʔ laːm˧˧]

[ŋawk͡p̚˨˩ʔ laːm˧˧]

[ŋawk͡p̚˨˩˨ laːm˧˧]


朝廷

chữ Hán form of triều đình (“royal court”).


無禮

chữ Hán form of vô lễ (“impoliteness, disrespect”).


妖術

chữ Hán form of yêu thuật (“sorcery;magic”).