古人類學

cổ nhân loại học
cổ nhân loại học#Vietnamese

chữ Hán form of cổ nhân loại học (“paleoanthropology”).


市鎮

chữ Hán form of thị trấn (“commune-level town”).


đóng

head

đóng • (𠘃, 㨂, 凍, 棟)

vi-verb

đóng • (𠘃, 㨂, 凍, 棟)

[ʔɗawŋ͡m˦˧˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 凍 (“freeze”, SV: đống). Cognate with Tho [Cuối Chăm] tɒːŋ³.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đống</i>

vi-etym-sino

đóng cửa sổ

Cửa đóng hay mở ?

đóng cửa

to close shop, temporarily or permanently

Tiệm đóng cửa hôm nay.

Một công ty máy tính ở Anh thông báo đóng cửa vì bị phá sản.

A British computer company announced its closure due to bankruptcy.

(transitive, intransitive) to shut tight; compare khép (“to close, leaving ajar, but not shutting”)

đóng đinh

(intransitive) to congeal, solidify (grease, water, blood)

(transitive) to pack (wine, flour, goods in a container)

(transitive) to appear in, star in, play a role in (a play, movie, show)

Họ phải đóng thuế hằng năm như đóng thuế ruộng đấy, con ạ.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 17, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

They have to pay annual taxes just like paying land tax, son.

(transitive) to post, pay, submit (tuition, bond, taxes, bail)

(transitive) to assemble (a table, shoe, ship, book)

(transitive) to wear tightly, fasten to oneself (a loincloth, harness, yoke)

(transitive or intransitive, military) to station; to be stationed

(transitive, dated) to achieve a specific military rank


áo dài

head

áo dài • (襖𨱽)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
襖𨱽 (CJK)

[ʔaːw˧˦ zaːj˨˩]

[ʔaːw˨˩˦ jaːj˦˩]

[ʔaːw˦˥ jaːj˨˩]


mở

𨸈, 𢲫, 馬, 嗎, 𨷑, 𩦓, 𢱒, 羙

mở • (𨸈, 𢲫, 馬, 嗎, 𨷑, 𩦓, 𢱒, 羙)

vi-verb

𨸈, 𢲫, 馬, 嗎, 𨷑, 𩦓, 𢱒, 羙

mở • (𨸈, 𢲫, 馬, 嗎, 𨷑, 𩦓, 𢱒, 羙)

𨸈 (CJK)
𢲫 (CJK)
馬 (CJK)
嗎 (CJK)
𨷑 (CJK)
𩦓 (CJK)
𢱒 (CJK)
羙 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mở.wav

From Proto-Vietic *ɓǝh, from Proto-Mon-Khmer *ɓ(ə)h ~ *ɓah (“to open”); cognates include Muong bớ, Western Katu pəːh and possibly Bahnar pơih.

mở cửa phòng

mở nắp hộp

phần mềm nguồn mở

(transitive, intransitive) to open, be open (a door, lid, path, source code)

Mở tờ báo ra xem.

mở ví

Cánh đồng mở ra bao la.

mở đài nghe tin.

mở quạt điện

mở máy

(transitive) to turn on, start up (a computer, light, fan)

mở xưởng dệt

(transitive) to launch, inaugurate (an investigation, conference, military campaign)

(transitive) to mark the beginning of (an era, situation)


đám cưới

[ʔɗaːm˧˦ kɨəj˧˦]

[ʔɗaːm˦˧˥ kɨj˨˩˦]

[ʔɗaːm˦˥ kɨj˦˥]


Lạc Long Quân

[laːk̚˧˨ʔ lawŋ͡m˧˧ kwən˧˧]

[laːk̚˨˩ʔ lawŋ͡m˧˧ kwəŋ˧˧]

[laːk̚˨˩ʔ lɔŋ˧˧ kwəŋ˧˧]

[laːk̚˨˩˨ lawŋ͡m˧˧ wəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 雒龍君 (“Dragon Lord of the Lạc Việt”).

vi-etym-sino

Dragon Lord of the <i class="Latn mention" lang="vi">Lạc Việt</i>

Lạc Long Quân, a deified legendary figure, who is said to have been one of the two ancestors (the father) of the Vietnamese people (the Kinh) and husband to Âu Cơ


Âu Cơ

[ʔəw˧˧ kəː˧˧]

[ʔəw˧˧ kəː˧˧]

[ʔəw˧˧ kəː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 嫗姬 (“Lady of the Âu Việt”)

Lady of the <i class="Latn mention" lang="vi">Âu Việt</i>

Âu Cơ, a deified legendary figure, who is said to have been one of the two ancestors (the mother who laid 100 eggs) of the Vietnamese people (the Kinh) and wife to Lạc Long Quân


nhiệt kế

[ɲiət̚˧˨ʔ ke˧˦]

[ɲiək̚˨˩ʔ kej˨˩˦]

[ɲiək̚˨˩˨ kej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 熱 (“heat”) and 計 (“to calculate”).


hạnh nhân

[hajŋ̟˧˨ʔ ɲən˧˧]

[hɛɲ˨˩ʔ ɲəŋ˧˧]

[han˨˩˨ ɲəŋ˧˧]


hô

Sino-Vietnamese word from 呼 (“call”). Doublet of hò.


hô

(of a tooth) forming an overbite or underbite


音信

chữ Hán form of âm tín (“message; news”).


hội viên

[hoj˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[hoj˨˩˨ viəŋ˧˧]

[hoj˨˩˨ jiəŋ˧˧]


chữa lợn lành thành lợn què

[t͡ɕɨə˦ˀ˥ ləːn˧˨ʔ lajŋ̟˨˩ tʰajŋ̟˨˩ ləːn˧˨ʔ kwɛ˨˩]

[t͡ɕɨə˧˨ ləːŋ˨˩ʔ lɛɲ˦˩ tʰɛɲ˦˩ ləːŋ˨˩ʔ kwɛ˦˩]

[cɨə˨˩˦ ləːŋ˨˩˨ lan˨˩ tʰan˨˩ ləːŋ˨˩˨ wɛ˨˩]

(literal) to try to "cure" a healthy pig and end up making it lame

fix it while it ain't broke
if it ain't broke, don't fix it

(figurative) to try to fix it while it ain't broke and end up breaking it


nguy hiểm

[ŋwɪj˧˧ hiəm˧˨]

[ŋwɪj˧˧ him˨˩˦]

“Rất nguy hiểm!” Tôi vô cùng đau đớn với câu nhận xét này. Các anh bình luận viên chỉ cần xem trọng tài búng đồng xu đầu trận là đã kêu “rất nguy hiểm” mấy lần rồi. (Biết đâu bị rơi tiền?) Rất nguy hiểm, rất nguy hiểm; cái gì cũng nguy hiểm hết — thành ra chẳng có gì là nguy hiểm cả.

2012, Joe Ruelle, “Rất nguy hiểm [Very Dangerous]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], Nhã Nam:

“Very dangerous!” I cringe so hard at this kind of comment. These commentators keep saying stuff like “very dangerous” again and again, even when the ref’s merely tossing the damn coin at the very start of the match. (Maybe they think the ref could lose that coin any time?) Very dangerous, very dangerous; everything’s dangerous — so nothing is dangerous.

Tôi hay nói với bạn bè tôi sẽ thành lập CLB Un-Safe Remove Hardware, rút phần cứng nguy hiểm nhất có thể (CLB Rút liều). Mỗi tuần những người “không bấm” như tôi có thể gặp gỡ nhau một lần, chia sẽ những khó khăn do những người có bấm gây ra. Còn nếu có thành viên nào bị phát hiện bấm nút đó, nhiều lần hay ít, say rượu hay tỉnh, người ấy sẽ bị đuổi khỏi CLB và phải sống nốt cuộc đời trong nỗi nhục của một người bấm chui.

2012, Joe Ruelle, “Không bấm [Never Eject]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], Nhã Nam:

I often tell my friends I'll found the Un-Safe Remove Hardware Club (aka the Club of the Daring Removers). "Non-ejectors" like me can meet up once every week and share the nuisances "ejectors" cause. If a member is caught ejecting, few or many times, drunk or sober, they'll be ejected from the club and have to forever live the shameful life of a closet ejector.

Cái đồ ngu mà cứ tỏ ra nguy hiểm!

(slang) pretentious; presumptuous; pompous; conceited


nguy hiểm

[ŋwɪj˧˧ hiəm˧˨]

[ŋwɪj˧˧ him˨˩˦]


bẩm sinh

[ʔɓəm˧˩ sïŋ˧˧]

[ʔɓəm˧˨ ʂɨn˧˧]

[ʔɓəm˧˨ sɨn˧˧]

[ʔɓəm˨˩˦ ʂɨn˧˧]

[ʔɓəm˨˩˦ sɨn˧˧]


sợ hãi

[səː˧˨ʔ haːj˦ˀ˥]

[ʂəː˨˩ʔ haːj˧˨]

[səː˨˩ʔ haːj˧˨]

[ʂəː˨˩˨ haːj˨˩˦]

[səː˨˩˨ haːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sợ hãi.wav

chinh phục sự sợ hãi


bài giảng

[ʔɓaːj˨˩ zaːŋ˧˩]

[ʔɓaːj˦˩ jaːŋ˧˨]

[ʔɓaːj˨˩ jaːŋ˨˩˦]


tế bào

[te˧˦ ʔɓaːw˨˩]

[tej˨˩˦ ʔɓaːw˦˩]

[tej˦˥ ʔɓaːw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tế bào.wav

Sino-Vietnamese word from 細胞, composed of 細 (“minute (small)”) and 胞 (“sack; womb”), from Japanese 細胞 (saibō).


性情

chữ Hán form of tính tình (“disposition”).


gián điệp

[zaːn˧˦ ʔɗiəp̚˧˨ʔ]

[jaːŋ˦˧˥ ʔɗiəp̚˨˩ʔ]

[jaːŋ˦˥ ʔɗip̚˨˩˨]

(disapproving) a spy (person who secretly watches)


tuốc-nơ-vít

[tuək̚˧˦ nəː˧˧ vit̚˧˦]

[tuək̚˦˧˥ nəː˧˧ vit̚˦˧˥]

[tuək̚˦˥ nəː˧˧ vɨt̚˦˥]

[tuək̚˦˥ nəː˧˧ jɨt̚˦˥]


cử hành

[kɨ˧˩ hajŋ̟˨˩]

[kɨ˧˨ hɛɲ˦˩]

[kɨ˨˩˦ han˨˩]


vĩ đại

[vi˦ˀ˥ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[vɪj˧˨ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[vɪj˨˩˦ ʔɗaːj˨˩˨]

[jɪj˨˩˦ ʔɗaːj˨˩˨]

(said of a person or work) great, extraordinary


xe cam-nhông

[sɛ˧˧ kaːm˧˧ ɲəwŋ͡m˧˧]

[sɛ˧˧ kaːm˧˧ ɲəwŋ͡m˧˧]

[sɛ˧˧ kaːm˧˧ ɲəwŋ͡m˧˧]

From xe (“wheeled vehicle”) + cam-nhông.

Thì chúng tôi vừa ở dưới ấy lên đây mà lại ! Việt gian từ thằng chủ tịch mà đi cơ ông ạ. Tây vào làng, chúng nó bảo nhau vác cờ thần ra hoan hô. Thằng chánh Bệu thì khuân cả tủ chè, đỉnh đồng, vải vóc lên xe cam nhông, đưa vợ con lên vị trí với giặc ở ngoài tỉnh mà lại.

1948, Kim Lân, “Làng”, in Journal, Văn nghệ:

We just came from there! All of 'em, includin' the committee, are traitors. When the Westerners came to our village, they all went give 'em a welcome hailin' with banners and stuff. That fat-ass mayor even had his guys stuff his cupboard, his bronze ding, and his cloth into a truck, along with his wife and kids, to go and live with those invaders from outside the province.


lãnh sự

[lajŋ̟˦ˀ˥ sɨ˧˨ʔ]

[lɛɲ˧˨ ʂɨ˨˩ʔ]

[lɛɲ˧˨ sɨ˨˩ʔ]

[lan˨˩˦ ʂɨ˨˩˨]

[lan˨˩˦ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 領事, composed of 領 (“to lead”) and 事 (“affairs”).

a consul (official who protects the interests of citizens)


tế bào quang điện

[te˧˦ ʔɓaːw˨˩ kwaːŋ˧˧ ʔɗiən˧˨ʔ]

[tej˨˩˦ ʔɓaːw˦˩ kwaːŋ˧˧ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[tej˦˥ ʔɓaːw˨˩ waːŋ˧˧ ʔɗiəŋ˨˩˨]

tế bào (“cell”) + quang điện (“photoelectric”).


thấu kính

[tʰəw˧˦ kïŋ˧˦]

[tʰəw˨˩˦ kɨn˦˧˥]

[tʰəw˦˥ kɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 透鏡, composed of 透 (“through”) and 鏡 (“mirror”).

vi-etym-sino

a lens (object focusing or defocusing the light passing through it)


da gà

[zaː˧˧ ɣaː˨˩]

[jaː˧˧ ɣaː˦˩]

[jaː˧˧ ɣaː˨˩]

da (“skin”) + gà (“chicken”), so called due to the feather-free-chicken-skin-like appearance.

nổi da gà


khả ái

[xaː˧˩ ʔaːj˧˦]

[kʰaː˧˨ ʔaːj˨˩˦]

[xaː˧˨ ʔaːj˨˩˦]

[kʰaː˨˩˦ ʔaːj˦˥]

[xaː˨˩˦ ʔaːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-khả ái.wav

Sino-Vietnamese word from 可愛, composed of 可 (“-able”) and 愛 (“to love”).


cổ đại

[ko˧˩ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[kow˧˨ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[kow˨˩˦ ʔɗaːj˨˩˨]

thời cổ đại
antiquity

Ai Cập/Hi Lạp/La Mã/Rô-ma cổ (đại)


窮苦

chữ Hán form of cùng khổ (“impoverished”).


終始

chữ Hán form of chung thuỷ (“with marital fidelity”).


終始

chữ Hán form of chung thuỷ (“maritally loyal”).


giọng nói

[zawŋ͡m˧˨ʔ nɔj˧˦]

[jawŋ͡m˨˩ʔ nɔj˨˩˦]

[jɔŋ˨˩ʔ nɔj˨˩˦]

[jawŋ͡m˨˩˨ nɔj˦˥]


特區經濟

đặc khu kinh tế
đặc khu kinh tế#Vietnamese

chữ Hán form of đặc khu kinh tế (“special economic zone”).


đặc khu

[ʔɗak̚˧˨ʔ xu˧˧]

[ʔɗak̚˨˩ʔ kʰʊw˧˧]

[ʔɗak̚˨˩ʔ xʊw˧˧]

[ʔɗak̚˨˩˨ kʰʊw˧˧]

[ʔɗak̚˨˩˨ xʊw˧˧]


đặc quyền

[ʔɗak̚˧˨ʔ kwiən˨˩]

[ʔɗak̚˨˩ʔ kwiəŋ˦˩]

[ʔɗak̚˨˩˨ wiəŋ˨˩]


đặc sắc

[ʔɗak̚˧˨ʔ sak̚˧˦]

[ʔɗak̚˨˩ʔ ʂak̚˦˧˥]

[ʔɗak̚˨˩ʔ sak̚˦˧˥]

[ʔɗak̚˨˩˨ ʂak̚˦˥]

[ʔɗak̚˨˩˨ sak̚˦˥]

Một nét đặc sắc trong đời sống sinh hoạt của người Việt Nam là chợ.

One distinctive feature of the activies of Vietnamese daily living is the market.


đặc khu kinh tế

[ʔɗak̚˧˨ʔ xu˧˧ kïŋ˧˧ te˧˦]

[ʔɗak̚˨˩ʔ kʰʊw˧˧ kɨn˧˧ tej˨˩˦]

[ʔɗak̚˨˩ʔ xʊw˧˧ kɨn˧˧ tej˨˩˦]

[ʔɗak̚˨˩˨ kʰʊw˧˧ kɨn˧˧ tej˦˥]

[ʔɗak̚˨˩˨ xʊw˧˧ kɨn˧˧ tej˦˥]

From đặc khu (特區) (“special zone”) + kinh tế (經濟) (“economic”), calque of Chinese 經濟特區／经济特区 (kinh tế đặc khu).

cal

special economic zone
special economic zone


chào mừng

[t͡ɕaːw˨˩ mɨŋ˨˩]

[t͡ɕaːw˦˩ mɨŋ˦˩]

[caːw˨˩ mɨŋ˨˩]


đặc điểm nổi bật

[ʔɗak̚˧˨ʔ ʔɗiəm˧˩ noj˧˩ ʔɓət̚˧˨ʔ]

[ʔɗak̚˨˩ʔ ʔɗiəm˧˨ noj˧˨ ʔɓək̚˨˩ʔ]

[ʔɗak̚˨˩˨ ʔɗim˨˩˦ noj˨˩˦ ʔɓək̚˨˩˨]


đặc điểm

[ʔɗak̚˧˨ʔ ʔɗiəm˧˩]

[ʔɗak̚˨˩ʔ ʔɗiəm˧˨]

[ʔɗak̚˨˩˨ ʔɗim˨˩˦]


đặc phái viên

[ʔɗak̚˧˨ʔ faːj˧˦ viən˧˧]

[ʔɗak̚˨˩ʔ faːj˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗak̚˨˩˨ faːj˦˥ viəŋ˧˧]

[ʔɗak̚˨˩˨ faːj˦˥ jiəŋ˧˧]

special envoy, special correspondent, authorized agent


đặc ân

[ʔɗak̚˧˨ʔ ʔən˧˧]

[ʔɗak̚˨˩ʔ ʔəŋ˧˧]

[ʔɗak̚˨˩˨ ʔəŋ˧˧]


đặc công

[ʔɗak̚˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗak̚˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗak̚˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 特攻, composed of 特 and 攻.


bỏ phiếu

[ʔɓɔ˧˩ fiəw˧˦]

[ʔɓɔ˧˨ fiw˨˩˦]

[ʔɓɔ˨˩˦ fiw˦˥]

bỏ (“to place; drop”) + phiếu (“票, vote”).


bồ tát

[ʔɓo˨˩ taːt̚˧˦]

[ʔɓow˦˩ taːk̚˦˧˥]

[ʔɓow˨˩ taːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 菩薩, from Chinese 菩薩／菩萨 (púsà).


cá nhân

[kaː˧˦ ɲən˧˧]

[kaː˨˩˦ ɲəŋ˧˧]

[kaː˦˥ ɲəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cá nhân.wav


cá nhân

[kaː˧˦ ɲən˧˧]

[kaː˨˩˦ ɲəŋ˧˧]

[kaː˦˥ ɲəŋ˧˧]


bấm

vi-noun

(classifier cái, chiếc) bấm • (𢶸 - 𡀫, 稟, 禁)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
稟 (CJK)
禁 (CJK)


bấm

bấm nút

bấm huyệt


Việt kiều

[viət̚˧˨ʔ kiəw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Việt kiều.wav

(collective) overseas Vietnamese; Vietnamese nationals


xổ số

xổ (“to dump”, as in dumping a number ball from the lottery machine) + số (“number”)

com

(gambling) lottery (scheme for the distribution of prizes by lot or chance)


hình ảnh

[hïŋ˨˩ ʔajŋ̟˧˩]

[hɨn˦˩ ʔɛɲ˧˨]

[hɨn˨˩ ʔan˨˩˦]


thử

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 試 (“to test”, SV: thí). Doublet of thi.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thí</i>

vi-etym-sino

Thử vặn xem có được không.

to try doing something and see if it works

thử đồ

to try something and see if it's suitable

thử nước tiểu


thử

chạy thử

nếm thử


ốm

(Northern Vietnam, North Central Vietnam) ill; sick


ý tưởng

[ʔi˧˦ tɨəŋ˧˩]

[ʔɪj˨˩˦ tɨəŋ˧˨]

[ʔɪj˦˥ tɨəŋ˨˩˦]

lên ý tưởng cho chuyến thực địa tới

to look for ideas for the next field trip


đặt

head

噠, 撻, 讀, 达, 達

đặt • (噠, 撻, 讀, 达, 達)

vi-verb

噠, 撻, 讀, 达, 達

đặt • (噠, 撻, 讀, 达, 達)

From Proto-Vietic *dac ~ *tac. Cognate with Muong Bi tach, Tho [Cuối Chăm] tac⁸.

đặt tên

đặt hàng

đặt vé/chỗ/bàn/phòng

to reserve/book a ticket/seat/table/room

to request for a product or service, especially over long distances, long in advance, through the phone, through the Internet, or expecting a delivery; to order, commission, book, reserve, etc.


trang trại

[t͡ɕaːŋ˧˧ t͡ɕaːj˧˨ʔ]

[ʈaːŋ˧˧ ʈaːj˨˩ʔ]

[ʈaːŋ˧˧ ʈaːj˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trang trại.wav

Self-coined Sino-Vietnamese word from 莊寨, composed of 莊 (“village; farmhouse”) and 寨 (“stockaded village”).


câu chuyện

[kəw˧˧ t͡ɕwiən˧˨ʔ]

[kəw˧˧ t͡ɕwiəŋ˨˩ʔ]

[kəw˧˧ c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-câu chuyện.wav

một câu chuyện buồn cười

Dẹp câu chuyện ấy đi.


cuộc sống

[kuək̚˧˨ʔ səwŋ͡m˧˦]

[kuək̚˨˩ʔ ʂəwŋ͡m˦˧˥]

[kuək̚˨˩ʔ səwŋ͡m˦˧˥]

[kuək̚˨˩˨ ʂəwŋ͡m˦˥]

[kuək̚˨˩˨ səwŋ͡m˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cuộc sống.wav

cuộc (“large-scale, periodic event”) + sống (“to live”)


nhà máy

[ɲaː˨˩ maj˧˦]

[ɲaː˦˩ maj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhà máy.wav


cơ thể

[kəː˧˧ tʰe˧˩]

[kəː˧˧ tʰej˧˨]

[kəː˧˧ tʰej˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cơ thể.wav


đứng

head

đứng • (等, 𥪸, 𨅸, 頂)

vi-verb

đứng • (等, 𥪸, 𨅸, 頂)

From Proto-Vietic *təŋʔ (“to stand”). Related to dựng, originally the causative form. Compare Bahnar dơ̆ng, Santali ᱛᱤᱸᱜᱩ (tĩgu), Bondo tɔŋ-. See also Pacoh tayứng (“to stand”) for more potential cognates.


đứng

head

đứng • (等, 𥪸, 𨅸, 頂)

vi-adj

đứng • (等, 𥪸, 𨅸, 頂)

nước đứng

(in compounds) motionless; immobile; still


lâu

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lâu.wav

From Proto-Mon-Khmer *ləwʔ; cognates include Muong lô, Mon လံ (lòˀ, “long (time)”).

Xương rồng lâu lâu cũng cần tưới nước.

Even cacti need to be watered sometimes.


cơ sở

[kəː˧˧ səː˧˩]

[kəː˧˧ ʂəː˧˨]

[kəː˧˧ səː˧˨]

[kəː˧˧ ʂəː˨˩˦]

[kəː˧˧ səː˨˩˦]

foundation; base; basis (of an idea or the like)

Công ti mới mở cơ sở mới.

Trường tổ chức hội thảo tại cơ sở 1 Hai Bà Trưng.
The school holds a workshop at its campus at 1 Hai Bà Trưng.

Tại 11 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh An Giang có đến 20 cơ sở kinh doanh của Công ty F88.

2023, Vĩnh Kỳ, Tiến Tầm, “Đồng loạt kiểm tra 20 cơ sở của Công ty F88”, in Người Lao động:

In eleven districts, towns, and cities of An Giang province, there are a total of up to twenty business establishments of the company F88.

premise, facility (a piece of real estate belonging to one entity, usually commercial)

cơ sở y tế

facility (institution specially designed for a specific purpose)


bận rộn

[ʔɓən˧˨ʔ zon˧˨ʔ]

[ʔɓəŋ˨˩ʔ ʐoŋ˨˩ʔ]

[ʔɓəŋ˨˩˨ ɹoŋ˨˩˨]


ở lại

[ʔəː˧˩ laːj˧˨ʔ]

[ʔəː˧˨ laːj˨˩ʔ]

[ʔəː˨˩˦ laːj˨˩˨]


khu vực

[xu˧˧ vɨk̚˧˨ʔ]

[kʰʊw˧˧ vɨk̚˨˩ʔ]

[xʊw˧˧ vɨk̚˨˩ʔ]

[kʰʊw˧˧ vɨk̚˨˩˨]

[xʊw˧˧ jɨk̚˨˩˨]


cảm thấy

[kaːm˧˩ tʰəj˧˦]

[kaːm˧˨ tʰəj˨˩˦]

[kaːm˨˩˦ tʰəj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cảm thấy.wav


鑒定

chữ Hán form of giám định (“to inspect; to appraise; to examine”).


形影

chữ Hán form of hình ảnh (“form and shadow; image; picture; photograph”).


toàn bộ

[twaːn˨˩ ʔɓo˧˨ʔ]

[twaːŋ˦˩ ʔɓow˨˩ʔ]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ ʔɓow˨˩˨]


toàn bộ

[twaːn˨˩ ʔɓo˧˨ʔ]

[twaːŋ˦˩ ʔɓow˨˩ʔ]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ ʔɓow˨˩˨]


đi bộ

[ʔɗi˧˧ ʔɓo˧˨ʔ]

[ʔɗɪj˧˧ ʔɓow˨˩ʔ]

[ʔɗɪj˧˧ ʔɓow˨˩˨]

đi bộ về nhà


đi bộ

[ʔɗi˧˧ ʔɓo˧˨ʔ]

[ʔɗɪj˧˧ ʔɓow˨˩ʔ]

[ʔɗɪj˧˧ ʔɓow˨˩˨]

gà đi bộ


肌體

chữ Hán form of cơ thể (“human body, organism”).


này

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-này.wav

From Proto-Vietic *-niː, from Proto-Mon-Khmer *niʔ ~ *nih (“this”); cognate with Khmer នេះ (nih, “this”), Pacoh nâh (“this”), Khasi kane/une (“this”) and Car Nicobarese në (“these things”). See also nay (“now”) and Central Vietnamese ni (“this”).
Part of the n-series of demonstratives, along with nấy, nớ, nọ, nè.

Cái thằng dở hơi này!
You butthead!

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

đâu. 3 From earlier *C-raːw. 4 Placed before the head: bây nhiêu ()

bao nhiêu. 5 Placed after the head: nhanh vầy ()


này

Này ai ơi!

này Lan

prefixes someone's name or kinship title, used to call for their attention

Khoa này, nghe nói em sắp chuyển nhà hả?

Is it true that you are about to move out, Khoa?

suffixes someone's name or kinship title, usually functions both as a focus marker and signaling a question


ra đi

[zaː˧˧ ʔɗi˧˧]

[ʐaː˧˧ ʔɗɪj˧˧]

[ɹaː˧˧ ʔɗɪj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ra đi.wav


tất cả

[tət̚˧˦ kaː˧˩]

[tək̚˦˧˥ kaː˧˨]

[tək̚˦˥ kaː˨˩˦]


luôn luôn

[luəŋ˧˧ luəŋ˧˧]

[luəŋ˧˧ luəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-luôn luôn.wav


vô bờ

[vo˧˧ ʔɓəː˨˩]

[vow˧˧ ʔɓəː˦˩]

[vow˧˧ ʔɓəː˨˩]

[jow˧˧ ʔɓəː˨˩]

(literary, chiefly of love, romantic or otherwise) boundless


lần lượt

[lən˨˩ lɨət̚˧˨ʔ]

[ləŋ˦˩ lɨək̚˨˩ʔ]

[ləŋ˨˩ lɨək̚˨˩˨]


di chuyển

[jɪj˧˧ t͡ɕwiəŋ˧˨]

[jɪj˧˧ c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-di chuyển.wav


khiêu vũ

[kʰiw˧˧ vʊw˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-khiêu vũ.wav

Sino-Vietnamese word from 跳舞 (“to dance”).

vi-etym-sino

to dance with a partner, particularly as in ballroom dance


miễn phí

[miəŋ˧˨ fɪj˨˩˦]

[miəŋ˨˩˦ fɪj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-miễn phí.wav

Sino-Vietnamese word from 免費, composed of 免 (“to exempt”) and 費 (“charge; fee”).


thực hiện

[tʰɨk̚˧˨ʔ hiən˧˨ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ hiəŋ˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩˨ hiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 實現 (“to manifest”).

to realize; to carry out; to bring about; to implement


kế hoạch

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kế hoạch.wav

Sino-Vietnamese word from 計畫, composed of 計 (“scheme; plan”) and 畫 (“outline”), Japanese 計画 (keikaku).


vuông

head

𣃱, 𣄇, 𣄖, 𩖫, 𪯵, 𪯾

vi-adj

𣃱, 𣄇, 𣄖, 𩖫, 𪯵, 𪯾

𣃱 (CJK)
𣄇 (CJK)
𣄖 (CJK)
𩖫 (CJK)
𪯵 (CJK)
𪯾 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vuông.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 方 (“square”, SV: phương).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phương</i>

vi-etym-sino

góc vuông

tam giác vuông

Đường thẳng d vuông góc với đường thẳng t.


đủ

head

𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼

đủ • (𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼)

vi-verb

𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼

đủ • (𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼)

𨇜 (CJK)
𨁥 (CJK)
杜 (CJK)
覩 (CJK)
𪜕 (CJK)
踷 (CJK)
𬦼 (CJK)

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Huệ lấy chồng" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Chưa đủ lễ thì má Huệ đã khóc òa.
The ceremony was not yet over when Huệ's mum burst out crying.


như vậy

[ɲɨ˧˧ vəj˧˨ʔ]

[ɲɨ˧˧ vəj˨˩ʔ]

[ɲɨ˧˧ vəj˨˩˨]

[ɲɨ˧˧ jəj˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-như vậy.wav


nhất

Sino-Vietnamese word from 一 (“one”).
The ‹nh-› is from ʔj-, which was perceived as the implosive *ʄ- then developed into ɲ- as implosives nasalized: ʔjit > *ʄit > ɲit. For a similar case of development of Middle Chinese ʔj-, compare nhân, from 因 (MC 'jin). See Ferlus (2009) for details.
Sino-Vietnamese shows fairly systemic contrast between characters belonging to Chongniu III and IV rime groups with certain initials: nhất (< *ʔj- < 一 (MC 'jit)) vs. ất (< *ʔ- < 乙 (MC 'it)), dân (< *j- < *mj- < 民 (MC mjin)) vs. mân (< *m- < 珉 (MC min)), tần (< *bj- < 嬪 (MC bjin)) vs. bần (< *b- < 貧 (MC bin)). The first character of each pair belongs to Chongniu IV group and shows clear palatalization in its Sino-Vietnamese reflexes, while the second belongs to Chongniu III and yields simplex initial.

giải nhất


nhất

Mẹ thương con nhất nhà.

(literally, “Mom loves child most in the family.”)

Nó học giỏi nhất lớp.

(literally, “She studies best in the class.”)

đẹp nhất thế giới

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Biển người mênh mông" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Người ta buồn nhất, cô đơn nhất là khi ngủ dậy.

One is saddest and loneliest when waking up.

Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

First comes water, second comes manure, third comes hard work, and fourth come cultivars.

về (thứ) nhất

(in a competition, or a ranking system) in the first position


nhất

Vợ đẹp con ngoan. Nhất chú đấy nhá!

Beautiful wife, well-behaved children. You're a winner!

(informal, before someone's name or kinship title) you are / he/she is so darn lucky


đề nghị

[ʔɗe˨˩ ŋi˧˨ʔ]

[ʔɗej˦˩ ŋɪj˨˩ʔ]

[ʔɗej˨˩ ŋɪj˨˩˨]


mô tả

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mô tả.wav


thí nghiệm

[tʰi˧˦ ŋiəm˧˨ʔ]

[tʰɪj˨˩˦ ŋiəm˨˩ʔ]

[tʰɪj˦˥ ŋim˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 試驗. Doublet of thử nghiệm.


thiết kế

[tʰiət̚˧˦ ke˧˦]

[tʰiək̚˦˧˥ kej˨˩˦]

thiết kế vi mạch


sạch

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sạch.wav

Cognate with Tho [Cuối Chăm] pʰrɛːk⁸.
Pacoh prec is likely a Vietic loan, due to the lack of cognates in other Katuic languages.


đĩ

head

妓, 𡚦, 𡛜, 𡜤, 𡞖

đĩ • (妓, 𡚦, 𡛜, 𡜤, 𡞖)

vi-noun

妓, 𡚦, 𡛜, 𡜤, 𡞖

(classifier con, cái) đĩ • (妓, 𡚦, 𡛜, 𡜤, 𡞖)

con (classifier)
cái (classifier)
妓 (CJK)
𡚦 (CJK)
𡛜 (CJK)
𡜤 (CJK)
𡞖 (CJK)

đánh đĩ

đĩ thoã

đĩ mẹ mày

(Northern Vietnam, colloquial, dated) little girl (of a peasant family); baby girl; girlie; kiddy

(Northern Vietnam, colloquial, dated) Name used to call a close peasant friend who has a first-born baby girl.


cơ quan

[kəː˧˧ kwaːn˧˧]

[kəː˧˧ kwaːŋ˧˧]

[kəː˧˧ waːŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cơ quan.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cơ quan.wav

Sino-Vietnamese word from 機關.
The modern senses are from Japanese 機関 (kikan), while the obsolete sense of "mechanics, mechanism" is directly from Middle Chinese 機關 (kɨi kˠuan).

丕朱処
機關祖教
雖恪饒塘
庄隔某剛

13th century, Trần Nhân Tông, Cư Trần lạc đạo phú 居塵樂道賦, 第九會 Đệ cửu hội:

Thus you should know that:
The teachings of the Patriarchs,
While they differ in many regards,
They are not fundamentally different.

Vậy cho hay:
Cơ quan tổ giáo,
Tuy khác nhiều đàng,
Chẳng cách mấy gang.

Bữa nào bố cho con lên cơ quan chơi nhe.


tên lửa

[ten˧˧ lɨə˧˩]

[ten˧˧ lɨə˧˨]

[təːn˧˧ lɨə˨˩˦]

tên (“arrow”) + lửa (“fire”), calque of Chinese 火箭 (hoả tiễn).


gần đây

[ɣən˨˩ ʔɗəj˧˧]

[ɣəŋ˦˩ ʔɗəj˧˧]

[ɣəŋ˨˩ ʔɗəj˧˧]


vui vẻ

[vuj˧˧ vɛ˨˩˦]

[juj˧˧ jɛ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vui vẻ.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vui vẻ.wav


cộng đồng

[kəwŋ͡m˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cộng đồng.wav

Sino-Vietnamese word from 共同, composed of 共 (“common”) and 同 (“together”), from Chinese 共同體／共同体 (cộng đồng thể).


cộng đồng

[kəwŋ͡m˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]


nô lệ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nô lệ.wav

a slave, especially a non-East-Asian one, forced into slavery for their ethnicity or social status


thớt

vi-noun

(classifier cái, chiếc) thớt • (橽, 𣐆, 𣘄)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
橽 (CJK)
𣐆 (CJK)
𣘄 (CJK)


thớt

chủ thớt

(Internet, slang) thread (series of messages)


thớt

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 匹 (SV: thất).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thất</i>

vi-etym-sino

Vua trên thớt ngựa chạy sang Bảo Lộc, [...]

1993 [c. 1810], Bùi Dương Lịch, translated by Nguyễn Thị Thảo, Nghệ An ký, Hanoi: NXB Khoa học xã hội, page 337:

The king on horse's [back] fled towards Bảo Lộc, …

[...] đem 3.000 binh đinh, 80 thớt voi chiến, theo đường miền trên vào Ai Lao, [...]

1993 [1889], Viện Sử học, transl., Đại Nam chính biên liệt truyện, Hue: NXB Thuận Hóa, page 538:

… took 3,000 troops, 80 war elephants, to march along the upland into Laos …

(historical or archaic) Indicates certain animals, chiefly horses and elephants.


có lẽ

[kɔ˧˦ lɛ˦ˀ˥]

[kɔ˨˩˦ lɛ˧˨]

[kɔ˦˥ lɛ˨˩˦]

Có lẽ hắn chưa biết bố hắn vô tù.

He probably doesn't know his father is in jail.


quy tắc

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-quy tắc.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-quy tắc.wav

Sino-Vietnamese, Japanese 規則 (kisoku), Middle Chinese 規則.

a rule (especially a rule of thumb), a code or a principle


dạy

head

𠰺, 代, 󱙦, 曳, 㖂

vi-verb

𠰺, 代, 󱙦, 曳, 㖂

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-dạy.wav

dạy tiếng Việt


ƯCLN

ước chung lớn nhất
ước chung lớn nhất#Vietnamese

greatest common divisor
greatest common divisor#English

Initialism of ước chung lớn nhất (“greatest common divisor”); gcd


BCNN

bội chung nhỏ nhất
bội chung nhỏ nhất#Vietnamese

lowest common multiple
lowest common multiple#English

Abbreviation of bội chung nhỏ nhất (“lowest common multiple”); lcm


接頭語

chữ Hán form of tiếp đầu ngữ (“prefix”).


穀雨

chữ Hán form of Cốc vũ (“lit. "grain rain"; one of the solar terms”).


芒種

chữ Hán form of Mang chủng (“lit. "awns (beard of grain) grow"; one of the solar terms”).


立冬

chữ Hán form of Lập đông (“The first day of winter (one of the solar terms)”).


立秋

chữ Hán form of Lập thu (“The first day of autumn, one of the solar terms”).


thấu thị

[tʰəw˧˦ tʰi˧˨ʔ]

[tʰəw˨˩˦ tʰɪj˨˩ʔ]

[tʰəw˦˥ tʰɪj˨˩˨]


bao quanh

[ʔɓaːw˧˧ kwajŋ̟˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ kwɛɲ˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ wan˧˧]


tuỷ sống

[twɪj˧˨ ʂəwŋ͡m˦˧˥]

[twɪj˧˨ səwŋ͡m˦˧˥]

[t⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ ʂəwŋ͡m˦˥]

[t⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ səwŋ͡m˦˥]


xương sống

[sɨəŋ˧˧ səwŋ͡m˧˦]

[sɨəŋ˧˧ ʂəwŋ͡m˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ səwŋ͡m˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ ʂəwŋ͡m˦˥]

[sɨəŋ˧˧ səwŋ͡m˦˥]


bạch huyết

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ hwiət̚˧˦]

[ʔɓat̚˨˩ʔ hwiək̚˦˧˥]

[ʔɓat̚˨˩˨ wiək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 白血 (“white blood”).


xoá bỏ

[swaː˧˦ ʔɓɔ˧˩]

[swaː˨˩˦ ʔɓɔ˧˨]

[s⁽ʷ⁾aː˦˥ ʔɓɔ˨˩˦]


hẹp

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hẹp.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 狹 (“narrow”, SV: hiệp).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hiệp</i>

vi-etym-sino

lối đi hẹp

nghĩa hẹp

(chiefly of space or coverage) narrow or tight; compare chật (of space and clothing)


tầm

tầm tay/với

Tránh xa tầm tay trẻ em.

tầm bắn

tên lửa tầm ngắn

range (extent of excursion; reach; scope)

có tâm ắt có tầm

if you have a mind, you will have a vision


tầm

Tầm mười năm trở lại đây, diện mạo nơi này đã thay đổi hẳn.

Within the last 10 years or so, this place has completely transformed.


quanh

head

光, 𨒺, 觥, 扃, 傾, 縈, 萦. 絖, 𲃵, 󱫛

vi-adj

光, 𨒺, 觥, 扃, 傾, 縈, 萦. 絖, 𲃵, 󱫛

光 (CJK)
𨒺 (CJK)
觥 (CJK)
扃 (CJK)
傾 (CJK)
縈 (CJK)
𲃵 (CJK)

From Proto-Vietic *k-vɛːŋ; whence also khoanh.

roundabout; indirect; sinuous; meandering


quanh

head

光, 𨒺, 觥, 扃, 傾, 縈, 萦. 絖, 𲃵, 󱫛

vi-prep

光, 𨒺, 觥, 扃, 傾, 縈, 萦. 絖, 𲃵, 󱫛


thần kinh

[tʰən˨˩ kïŋ˧˧]

[tʰəŋ˦˩ kɨn˧˧]

[tʰəŋ˨˩ kɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 神經, composed of 神 (“divine; spiritual; mental”) and 經 (“scripture; qi meridian/channel/vessel”), from Japanese 神経 (shinkei, “nerve”, noun), used as a calque of Dutch zenuw. In traditional Chinese medicine, the meridian system circulates qi, and "divine qi" is the specific qi that governs the mind. Earlier attestations in Literary Chinese, particularly in the 後漢書·方術傳序 (“Book of the Later Han: Preface to the Legend of Magic”), were unrelated and literally meant "divine/sacred scripture".

vi-etym-sino

dây thần kinh

Thần kinh à?


thần kinh

[tʰən˨˩ kïŋ˧˧]

[tʰəŋ˦˩ kɨn˧˧]

[tʰəŋ˨˩ kɨn˧˧]

(colloquial) Synonym of tâm thần (“mental disorder”)


cồn

(certain North Central Vietnam varieties) mountain

(North Central Vietnam) graveyard; cemetery


cồn

Synonym of cồn cào (“to be disturbed; to be uneasy”)


cồn

alcohol; ethanol (when used as a fuel, disinfectant or solvent)


việc làm

[viək̚˧˨ʔ laːm˨˩]

[viək̚˨˩ʔ laːm˦˩]

[viək̚˨˩˨ laːm˨˩]

[jiək̚˨˩˨ laːm˨˩]

tìm việc làm


mẻ

chipped (having a chip or chips missing)


mẻ

mẻ bánh mì


mẻ

Panagrellus redivivus
Panagrellus redivivus

microworm (Panagrellus redivivus), used to make fermented rice


tơ-rớt

[təː˧˧ ɹəːt̚˧˦]

[təː˧˧ zəːt̚˧˦]

[təː˧˧ ɹəːk̚˦˧˥]

[təː˧˧ ɹəːk̚˦˥]

From French trust, from American English trust.

a trust (a group of businessmen or traders)


𠁝

(Chu Nom) to comprise, to consist of, to include


ngày Tết

[ŋaj˦˩ tet̚˦˧˥]

[ŋa(ː)j˨˩ təːt̚˦˥]


ăn Tết

[ʔaŋ˧˧ tet̚˦˧˥]

[ʔaŋ˧˧ təːt̚˦˥]


𠁟

Nôm form of gồm (“to comprise, to consist of, to include”).


chúc tụng

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ tʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥ tʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[cʊwk͡p̚˦˥ tʊwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 祝頌 (“to express good wishes; to congratulate”).


bệnh tòng khẩu nhập, hoạ tòng khẩu xuất

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ tawŋ͡m˨˩ xəw˧˩ ɲəp̚˧˨ʔ hwaː˧˨ʔ tawŋ͡m˨˩ xəw˧˩ swət̚˧˦]

[ʔɓen˨˩ʔ tawŋ͡m˦˩ kʰəw˧˨ ɲəp̚˨˩ʔ hwaː˨˩ʔ tawŋ͡m˦˩ kʰəw˧˨ swək̚˦˧˥]

[ʔɓen˨˩ʔ tɔŋ˦˩ xəw˧˨ ɲəp̚˨˩ʔ hwaː˨˩ʔ tɔŋ˦˩ xəw˧˨ swək̚˦˧˥]

[ʔɓəːn˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ kʰəw˨˩˦ ɲəp̚˨˩˨ waː˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ kʰəw˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

[ʔɓəːn˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ xəw˨˩˦ ɲəp̚˨˩˨ waː˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ xəw˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

Illness comes in via the mouth because of food and trouble goes out via the mouth because of words; carefulness required in diet and speech


tiệc

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 席 (“mat; seat; banquet; party”, SV: tịch).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tịch</i>

vi-etym-sino

Hôm trước đi ăn tiệc vui hông?

Did you have fun at the banquet the other day?


khinh khí cầu

vi-noun

(classifier cái, quả, chiếc) khinh khí cầu

cái (classifier)
quả (classifier)
chiếc (classifier)

[xïŋ˧˧ xi˧˦ kəw˨˩]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[xɨn˧˧ xɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˦˥ kəw˨˩]

[xɨn˧˧ xɪj˦˥ kəw˨˩]

Sino-Vietnamese word from 氫氣球, composed of 氫氣 (“hydrogen”) and 球 (“ball”), from Chinese 氫氣球／氢气球 (qīngqìqiú).


氫氣

chữ Hán form of khinh khí (“hydrogen (molecular hydrogen)”).


giống cái

[zəwŋ͡m˧˦ kaːj˧˦]

[jəwŋ͡m˦˧˥ kaːj˨˩˦]

[jəwŋ͡m˦˥ kaːj˦˥]


giống cái

[zəwŋ͡m˧˦ kaːj˧˦]

[jəwŋ͡m˦˧˥ kaːj˨˩˦]

[jəwŋ͡m˦˥ kaːj˦˥]


hiểm nguy

[hiəm˧˨ ŋwɪj˧˧]

[him˨˩˦ ŋwɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 險危. An anagram of nguy hiểm. Switching the order of the syllables in disyllabic words does not usually change its meaning but gives it a literary feel.


muôi

cái (classifier)
chiếc (classifier)
枚 (CJK)

(Northern Vietnam) a ladle (deep-bowled spoon with a long, usually curved, handle)


đích

về đích


đích

URL đích


đồi

head

đồi • (岱, 堆, 𡑖, 𡾫)

vi-noun

(classifier ngọn, con, quả) đồi • (岱, 堆, 𡑖, 𡾫)

ngọn (classifier)
con (classifier)
quả (classifier)
岱 (CJK)
堆 (CJK)
𡑖 (CJK)
𡾫 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đồi.wav

From Proto-Vietic *doːl, from Proto-Mon-Khmer *dul. Cognate with Muong Bi tồl, Khmer ទួល (tuəl), Old Mon dal (“hill”) (> Mon ဒဵု (tɜ̀)), Western Katu dɔːl ("back of mountain"), Minriq tol ("mountain"). There is another similar word with coda *-r, represented by Proto-Bahnaric *dɔːr (whence Koho dor) and Proto-Palaungic *ɗɤr (whence Western Lawa thu).


anh em

[ʔajŋ̟˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔɛɲ˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔan˧˧ ʔɛm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-anh em.wav

(literal, collective) older brother and younger sibling (with brothers only, or with one sister who is the youngest)


anh em

[ʔajŋ̟˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔɛɲ˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔan˧˧ ʔɛm˧˧]

Ý tôi là thế, anh em thấy thế nào?

So that was my opinion, what do you guys think?


Ngọc

[ŋawk͡p̚˧˨ʔ]

[ŋawk͡p̚˨˩ʔ]

[ŋawk͡p̚˨˩˨]


馬到成功

mã đáo thành công
mã đáo thành công#Vietnamese

chữ Hán form of mã đáo thành công (“to instantly succeed”).


truyện

[t͡ɕwiən˧˨ʔ]

[ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 傳 (“story”), from Middle Chinese 傳 (MC drjwenH). Cognate with Mandarin 傳／传 (zhuàn) and Cantonese 傳／传 (zyun6). An alternative reading, Middle Chinese 傳 (trjwenH), yields the unattested *truyến which is listed in Thiều Chửu's dictionary. Doublet of chuyện, truyền, chuyền, and đồn.

doublet

Truyện Kiều

(obsolete) Synonym of chuyện (“story; tale”)

truyện tranh / tranh truyện

an illustrated storybook, a comic book or a graphic novel

a storybook, usually a novel, a comic book or a graphic novel


sát sanh

[saːt̚˧˦ sajŋ̟˧˧]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʂɛɲ˧˧]

[saːk̚˦˧˥ sɛɲ˧˧]

[ʂaːk̚˦˥ ʂan˧˧]


sát sanh

[saːt̚˧˦ sajŋ̟˧˧]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʂɛɲ˧˧]

[saːk̚˦˧˥ sɛɲ˧˧]

[ʂaːk̚˦˥ ʂan˧˧]


sát sinh

[saːt̚˧˦ sïŋ˧˧]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʂɨn˧˧]

[saːk̚˦˧˥ sɨn˧˧]

[ʂaːk̚˦˥ ʂɨn˧˧]

[saːk̚˦˥ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 殺生, composed of 殺 (“to kill”) and 生 (“life”).

vi-etym-sino

(chiefly in Buddhism) the act of killing humans or animals


sát sinh

[saːt̚˧˦ sïŋ˧˧]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʂɨn˧˧]

[saːk̚˦˧˥ sɨn˧˧]

[ʂaːk̚˦˥ ʂɨn˧˧]

[saːk̚˦˥ sɨn˧˧]

(chiefly in Buddhism) to kill humans or animals


xông

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 衝 (“to rush”, SV: xung).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">xung</i>

vi-etym-sino

Xông lên!

thịt xông khói

xông hơi


đệ

Sino-Vietnamese word from 第 (“ordinal marker”).

(only before Sino-Vietnamese numerals) ordinal number marker, used only to mark the generation of a person who shares their name with their parents or grandparents, equivalent to the use of I, II, III, etc. in English.

Đệ Tam Quốc tế

Đệ Nhất Phu nhân

(only before Sino-Vietnamese numerals, rare) ordinal number marker in general


đệ

Sino-Vietnamese word from 弟 (“younger brother”).

Tao đéo phải đệ của mày!


đệ

(Chinese fiction) I; you (refers to the male junior among the speakers)


Sơn Tinh

[səːn˧˧ tïŋ˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ tɨn˧˧]

[səːŋ˧˧ tɨn˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ tɨn˧˧]

[səːŋ˧˧ tɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 山 (“mountain”) and 精 (“spirit”).

the Mountain Spirit, a legendary figure, the deification of all humans, who is said to have defeated Thuỷ Tinh in the battle between humans and nature; he is also worshipped as the Holy One of Mount Tản Viên


loạn

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 亂. Likely a doublet of lộn and trộn.

loạn 12 sứ quân

Anarchy of the 12 Warlords, lit. "Chaos of the 12 Warlords"

loạn An Sử


loạn

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨]


Thủy tinh

Alternative spelling of Thuỷ tinh (“Mercury”) (planet)


Thủy Tinh

Alternative letter-case form of Thủy tinh


Hà Tĩnh

→ English: Hà Tĩnh

[haː˧ tḭŋ̟˨]

[haː˨˩ tïŋ˦ˀ˥]

[haː˦˩ tɨn˧˨]

[haː˨˩ tɨn˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 河靜, composed of 河 (river) and 静 (calm), meaning "place where the river is calm".

Hà Tĩnh, a province in the North Central Coast region of Vietnam


xích đu

[sïk̟̚˧˦ ʔɗu˧˧]

[sɨt̚˦˧˥ ʔɗʊw˧˧]

[sɨt̚˦˥ ʔɗʊw˧˧]


Thanh Hoá

→ English: Thanh Hoá

[tʰajŋ̟˧˧ hwaː˧˦]

[tʰɛɲ˧˧ hwaː˨˩˦]

Thanh Hoá (the capital city of Thanh Hoá province, Vietnam)


bập bênh

[ʔɓəp̚˧˨ʔ ʔɓəjŋ̟˧˧]

[ʔɓəp̚˨˩ʔ ʔɓen˧˧]

[ʔɓəp̚˨˩˨ ʔɓəːn˧˧]


Nôm

Sino-Vietnamese word from 南 (“south”), likely based on the form from the South Central dialects (most notably in the name of province of Quảng Nam, known locally as Quảng Nôm). Like nam/Nam, Nôm has been used to refer to Vietnam as opposed to Bắc (“North”) which is China.
See also nôm, whence the adjective nôm na (“basically, in layman's terms”).

bà chúa thơ Nôm

(of a written record) written in Vietnamese using chữ Nôm


Nghệ An

→ English: Nghệ An

[ŋe˨ ʔaːn˧˥]

[ŋe˧˨ʔ ʔaːn˧˧]

[ŋej˨˩ʔ ʔaːŋ˧˧]

[ŋej˨˩˨ ʔaːŋ˧˧]

Nghệ An, a province in the North Central Coast region of Vietnam


sở thích

[səː˧˩ tʰïk̟̚˧˦]

[ʂəː˧˨ tʰɨt̚˦˧˥]

[səː˧˨ tʰɨt̚˦˧˥]

[ʂəː˨˩˦ tʰɨt̚˦˥]

[səː˨˩˦ tʰɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 所 (“that which is”) and 適 (“suitable”), but probably by analogy with sở trường (“strength”, literally “that which is long”) with the acquired Vietnamese sense of Chinese 適／适, namely "to like".

Sở thích của mình là câu cá, đạp xe và đọc truyện tranh.

I like fishing, biking and reading comics in my free time.


Ma-lai-xi-a

[maː˧˧ laːj˧˧ si˧˧ ʔaː˧˧]

[maː˧˧ laːj˧˧ sɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[maː˧˧ laːj˧˧ sɪj˧˧ ʔaː˧˧]


In-đô-nê-xi-a

[ʔin˧˧ ʔɗo˧˧ ne˧˧ si˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔin˧˧ ʔɗow˧˧ nej˧˧ sɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɨn˧˧ ʔɗow˧˧ nej˧˧ sɪj˧˧ ʔaː˧˧]

Indonesia (a country and archipelago in maritime Southeast Asia)


Va Ti Căng

[vaː˧˧ ti˧˧ kaŋ˧˧]

[vaː˧˧ tɪj˧˧ kaŋ˧˧]

[vaː˧˧ tɪj˧˧ kaŋ˧˧]

[jaː˧˧ tɪj˧˧ kaŋ˧˧]


Lỗ Ma Ni

[lo˦ˀ˥ maː˧˧ ni˧˧]

[low˨˩˦ maː˧˧ nɪj˧˧]


An Lê Mân

[ʔaːn˧˧ le˧˧ mən˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ lej˧˧ məŋ˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ lej˧˧ məŋ˧˧]


Bảo Gia Lợi

[ʔɓaːw˧˩ zaː˧˧ ləːj˧˨ʔ]

[ʔɓaːw˧˨ jaː˧˧ ləːj˨˩ʔ]

[ʔɓaːw˨˩˦ jaː˧˧ ləːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 保加利, which is a contracted form of 保加利亞／保加利亚.


Ai Lao

[ʔaːj˧˧ laːw˧˧]

[ʔaːj˧˧ laːw˧˧]

[ʔaːj˧˧ laːw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 哀牢.
Always originally designated a state in Yunnan and Burma, which likely had no connection to Laos, it came to refer to the kingdom(s) of Lao people through phono-semantic matching of Lao ລາວ (lāo).

psm

(historical) Ailao, an ancient state in modern-day Yunnan province (of China) and Burma


Áo Địa Lợi

[ʔaːw˧˦ ʔɗiə˧˨ʔ ləːj˧˨ʔ]

[ʔaːw˨˩˦ ʔɗiə˨˩ʔ ləːj˨˩ʔ]

[ʔaːw˦˥ ʔɗiə˨˩˨ ləːj˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Áo Địa Lợi.wav

(obsolete) Austria (a country in Central Europe)


Quy Ba

[kwi˧˧ ʔɓaː˧˧]

[kwɪj˧˧ ʔɓaː˧˧]

[wɪj˧˧ ʔɓaː˧˧]

(obsolete) Cuba (an island and country in the Caribbean)

(historical) A former county of Jiangsu, China

(historical) A vassal state of the Đông Châu dynasty


I Rắc

[ʔi˧˧ zak̚˧˦]

[ʔɪj˧˧ ʐak̚˦˧˥]

[ʔɪj˧˧ ɹak̚˦˥]


Ô Khắc Lan

[ʔo˧˧ xak̚˧˦ laːn˧˧]

[ʔow˧˧ kʰak̚˦˧˥ laːŋ˧˧]

[ʔow˧˧ xak̚˦˧˥ laːŋ˧˧]

[ʔow˧˧ kʰak̚˦˥ laːŋ˧˧]

[ʔow˧˧ xak̚˦˥ laːŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Ô Khắc Lan.wav

(obsolete) Ukraine (a country in Eastern Europe, bordering on the north shore of the Black Sea)


Lục Xâm Bảo

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ səm˧˧ ʔɓaːw˧˩]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ səm˧˧ ʔɓaːw˧˨]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ səm˧˧ ʔɓaːw˨˩˦]

Luxembourg (a small country in Western Europe)

Luxembourg (a province of Wallonia, Belgium)

Luxembourg, Luxembourg City (the capital city of Luxembourg)

Luxembourg (One of the twelve cantons of the country of Luxembourg, which includes its capital city)


Mễ Tây Cơ

head

Mễ Tây Cơ • (米西基)

vi-proper noun

Mễ Tây Cơ • (米西基)

[me˦ˀ˥ təj˧˧ kəː˧˧]

[mej˧˨ təj˧˧ kəː˧˧]

[mej˨˩˦ təj˧˧ kəː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Mễ Tây Cơ.wav

Người Mễ Tây Cơ làm tổ nuôi ong bằng đất nung,[…]

1957, Đoàn Giỏi, chapter 9, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

The Mexicans make beehives from terracotta, […]

(Overseas Vietnamese or obsolete) Mexico (a country in North America)


Biên Xích

[ʔɓiən˧˧ sïk̟̚˧˦]

[ʔɓiəŋ˧˧ sɨt̚˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˧˧ sɨt̚˦˥]


Phi-líp-pin

[fɪj˧˧ lip̚˦˥ pɨn˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Phi-líp-pin.wav

Philippines (a country in Southeast Asia)


Hồi Quốc

Sino-Vietnamese word from 回國, blend of Hồi giáo (“Islam”) + quốc gia (“country”), after the official name of Pakistan, Islamic Republic of Pakistan.

blend

Còn Hồi Quốc, trước khi có sự ly khai của Đông Hồi, Hồi Quốc là một quốc gia nhưng về phương diện địa lý gồm hai lãnh thồ Ðông Hồi và Tây Hồi cách xa nhau 2.000 cây số.

1972, Trần Thị Hoài-Trân, Lực-Lượng Chánh-Trị: một căn bản khảo cứu xã hội chánh trị học:

As for Pakistan, before East Pakistan separated, Pakistan was a single country but in terms of geography included the two territories of East Pakistan and West Pakistan 2,000 kilometers apart.

Ngay khi quân đội Hồi Quốc đồng ý đầu hàng, cuộc không tặc vào thành phố ngừng ngay lập tức những quân Ân Độ vẫn chưa tới thành phố Dacca này.

2000, Trần Hồng Văn, Hoa với lá chỉ một màu trắng đục:

As soon as Pakistani troops surrendered, hijackings in the city immediately stopped any Indian troops who hadn't yet reached the city of Dacca.

Con số 27 người ngoại quốc chết có các quốc tịch như Hoa Kỳ, Hồi Quốc, Ấn Độ, Trung Hoa và Hà Lan.

2019, Đào Văn Bình, “Cảnh Giác Với Bạo Lực Tôn Giáo”, in Việt Báo Daily News, Westminster, California:

The 27 foreigners who died were American, Pakistani, Indian, Chinese, and Dutch nationals.


đầu trâu mặt ngựa

[ʔɗəw˨˩ t͡ɕəw˧˧ mat̚˧˨ʔ ŋɨə˧˨ʔ]

[ʔɗəw˦˩ ʈəw˧˧ mak̚˨˩ʔ ŋɨə˨˩ʔ]

[ʔɗəw˨˩ ʈəw˧˧ mak̚˨˩˨ ŋɨə˨˩˨]

Calque of Chinese 牛頭馬面／牛头马面 (Ngưu Đầu Mã Diện, literally “Bull-Head and Horse-Face”), equivalent to đầu (“head”) + trâu (“water buffalo”) + mặt (“face”) + ngựa (“horse”). Compare Japanese 牛頭馬頭 (Gozu Mezu, Ngưu Đầu Mã Đầu, literally “Bull-Head and Horse-Head”).

cog

(figurative) a thug (a criminal who treats others violently or roughly)


màn thầu

[maːn˨˩ tʰəw˨˩]

[maːŋ˦˩ tʰəw˦˩]

[maːŋ˨˩ tʰəw˨˩]

From Cantonese 饅頭／馒头 (maan4 tau4, man đầu).


Phi Luật Tân

[fi˧˧ lwət̚˧˨ʔ tən˧˧]

[fɪj˧˧ lwək̚˨˩ʔ təŋ˧˧]

[fɪj˧˧ l⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ təŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Phi Luật Tân.wav

Các cuộc nghiên cứu trước đây tại New York và Los Angeles đã thấy những di dân khá giả gốc Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, và Phi Luật Tân đều thích sống trong các khu đông người cùng gốc.

2013 June 28, Ngô Nhân Dụng, “Người Việt ở Mỹ nghèo hơn và học thấp hơn [Vietnamese-Americans are poorer and less well-educated]”, in Nguoi Viet Daily News, Westminster, California, retrieved 2022-02-05:

Previous research from New York and Los Angeles has found that well-off immigrants from Japan, South Korea, India, and the Philippines all prefer to reside in neighborhoods predominantly of their ethnicity.

Vừa kiềm chế hải quân Pháp đã vào Đại Nam, vừa giảm ảnh hưởng của Tây Ban Nha từ Phi Luật Tân và cắm mốc đồng minh Anh trên đất Nhật Bản đối với Hoa Kỳ.

2015 September 15, Trần Vũ, “Việt Nam cần học gì từ quân sự Nhật? [What should Vietnam learn from the Japanese military?]”, in BBC News Vietnamese, London, retrieved 2022-02-05:

While keeping French forces out of Đại Nam, they reduced Spanish influence from the Philippines and planted the flag of the British allies on Japan alongside the United States.

Dân Việt Nam lại tiếp tục sống với lợi tức bình quân $3,600 đô la một năm, gần bằng Phi Luật Tân, bằng một phần ba lợi tức dân Malaysia, một nửa dân Thái Lan, chỉ giàu hơn dân ba nước Campuchia, Lào và Miến Điện.

2021 December 13, Ngô Nhân Dụng, “Xây dựng chỉnh đốn mãi chưa xong [Still not finished building back better]”, in Voice of America, Washington, D.C., retrieved 2022-02-05:

Vietnamese people continue to live with an average income of US$3,600 a year, approximately equal to the Philippines, a third of the income of Malaysians, half of Thais, and only higher than that of citizens of the three countries Cambodia, Laos, and Burma.

(dated) Philippines (a country in Southeast Asia)


Phi Luật Tân

[fi˧˧ lwət̚˧˨ʔ tən˧˧]

[fɪj˧˧ lwək̚˨˩ʔ təŋ˧˧]

[fɪj˧˧ l⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ təŋ˧˧]

Trong khi đó một bản tin khác hôm Thứ Hai Đài RFA cũng cho biết thông tin về việc Liên Âu ra tuyên bố phản đối TQ tấn công tàu Phi Luật Tân tại Trường Sa như sau.

2021 November 22, “Tập Cận Bình Dịu Giọng Nói Với ASEAN Rằng TQ Sẽ Không Bá Quyền Ở Biển Đông Trong Khi Liên Âu Lên Án TQ Tấn Công Tàu Phi Luật Tân Tại Trường Sa [Xi Jinping softens his tone after speaking with ASEAN, pledging not to exercise hegemony over the South China Sea, while the European Union accuses China of attacking a Philippine ship in the Spratly Islands]”, in Việt Báo, Garden Grove, California, retrieved 2022-02-05:

Meanwhile, in other news from Tuesday, RFA also reported that the European Union has declared its opposition to China's attack on a Philippine ship in the Spratly Islands as follows.

Vào tháng 2 năm 1993, đọc từ trang Rao Vặt của Báo Người Việt Tây Bắc: Một gia đình người Phi Luật Tân muốn sang chợ Foulee…

2018 November 5, “Fou Lee Market – Ngôi chợ thành công sau 25 năm ở Seattle đại gia đình cùng nhau làm việc [Fou Lee Market – a successful market for 25 years in Seattle is a big family working together]”, in Northwest Vietnamese News, number 2451, Seattle, retrieved 2022-02-05:

In February 1993, he read it in the classifieds section of Northwest Vietnamese News: a Filipino family wanted to go to Fou Lee Market.


Tân Gia Ba

[tən˧˧ zaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

[təŋ˧˧ jaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

[təŋ˧˧ jaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

“…Năm ngày sau, tàu chúng tôi đến Tân Gia Ba, và được Hải Quân Hoa Kỳ đưa chúng tôi vào thẳng đảo Guam.…”

2019 March 23, Lâm Hoài Thạch, “Cựu quân nhân ngành An Ninh Quân Đội VNCH mừng Xuân Kỷ Hợi [Former soldier in the Army Security Agency of the Republic of Vietnam celebrates the Year of the Pig]”, in Nguoi Viet Daily News, Westminster, California, retrieved 2022-02-05:

“…Five days later, our ship reached Singapore, and the United States Navy took us directly to the island of Guam…”

Trận bão qua rồi, các chiến thuyền còn lại mới đến Tân Gia Ba, vượt qua eo biển Malacca (Mã Lai) vào Ấn Độ dương và sau cùng đến hải phận xứ Ba Tư…”.

2021 August 13, Nam Hoa, “Ai là người châu Âu đầu tiên được ghi nhận đặt chân đến Côn Đảo? [Who was the first known European to set foot on Côn Đảo?]”, in Thanh Niên, Ho Chi Minh City, retrieved 2022-02-05:

After the storm, the remaining boats went to Singapore, past the Strait of Malacca (Malaya) into the Indian Ocean and finally into the territorial waters of Persia.

Không có tài nguyên thiên nhiên như các nước láng giềng, đất đai hạn chế mà Tân Gia Ba đã trở thành Tứ hổ Á Châu cùng với Đại Hàn, Hồng Kông, Đài Loan.

2022 February 5, Đại Dương, “Đệ Tam Thế Chiến Ngày Càng Gần Kề (Part II) [The Third World War draws ever closer]”, in Vietnam Daily News, San Jose, California, archived from the original on 2022-02-06:

Despite lacking the natural resources of its neighbors and having limited land, Singapore has become one of the Four Asian Tigers along with South Korea, Hong Kong, and Taiwan.

(dated or historical) Singapore (an island and city-state in Southeast Asia, located off the southernmost tip of the Malay Peninsula; a former British crown colony)


Tân Gia Ba

[tən˧˧ zaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

[təŋ˧˧ jaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

[təŋ˧˧ jaː˧˧ ʔɓaː˧˧]

Cao Tiến đã nhận lời một ông trùm người Nhật để đối phó với vua cờ bạc Tân Gia Ba Trần Kim Thành, sau đó ông trùm người Nhật đã nhờ Long Ngũ (Hướng Hoa Cường) bảo vệ cho Cao Tiến.

2021 January 29, Quốc Tiệp, “Clip: Ông trùm Hướng Hoa Cường đối phó nhóm truy sát Châu Nhuận Phát [Clip: Tycoon Charles Heung confronts Chow Yun-fat's assassins]”, in Người đưa tin Pháp luật, Hanoi, retrieved 2022-02-05:

Ko Chun listens to a Japanese tycoon and confronts Singaporean gambling master Chan Kam-sing, after which the Japanese tycoon asks Dragon (Charles Heung) to accompany Ko Chun for protection.


A Phú Hãn

[ʔaː˧˧ fu˧˦ haːn˦ˀ˥]

[ʔaː˧˧ fʊw˨˩˦ haːŋ˧˨]

[ʔaː˧˧ fʊw˦˥ haːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 阿富汗 (“Afghanistan”), from Persian افغانستان (afğânestân).

vi-etym-sino

Sanh viên của những nước A phú hãn, Trung Á, Hy lạp và Tiểu Á tế Á đều đến đó học tập.

1958, Van-hóa Á-châu [Asian culture], Hội Việt-Nam nghiên-cứu liên-lạc văn-hoá Á-châu, page 79:

Students from the countries of Afghanistan, Central Asia, Greece, and Asia Minor all went there to study.

Lãnh thổ này bao gồm đất của các nước Trung Hoa, Nga, Iran, A Phú Hãn, Hồi Quốc và Bắc Ấn hiện nay.

1989, Nguyễn Ngọc Huy, Quốc Triều Hình Luật: Bộ Luật Nhà Hậu Lê (1428–1788): Bộ Quốc Triều Hình Luật Trong Lịch Sử Pháp Chế Việt Nam, California: Viet Publisher Thư Quán, page 52:

This territory included the land of present-day China, Russia, Iran, Afghanistan, Pakistan, and North India.

Vào tháng 8 năm 2014, tại căn cứ Fort Hood, Texas, Đại tá Lương Xuân Việt đã được vinh thăng Chuẩn tướng, là Tư lệnh phó Sư đoàn 1 Thiết Kỵ (1st Cavalry Division). Cùng thời gian đó, ông kiêm nhiệm chức Chỉ huy trưởng, Bộ chỉ huy Huấn Luyện, cố vấn và yễm Trợ Miền Nam (TAAC South) A Phú Hãn.

2015 August 21, Nguyễn Mạnh Trí, “Sĩ Quan Người Mỹ Gốc Việt [Vietnamese-American officers]”, in Việt Báo, 2nd edition, Garden Grove, California, retrieved 2022-07-17:

In August 2014, at Fort Hood base in Texas, Major General Viet Xuan Luong was promoted to general, as assistant commander of the 1st Cavalry Division. At the same time, he simultaneously served as commander of Train Advise Assist Command – South in Afghanistan.

― Petawawa. Chúng tôi sẽ ở đó hai tuần để thụ huấn một chương trình huấn luyện đặc biệt rồi sau đó sẽ bổ sung tới A Phú Hãn.

2022 March 31, Nguyên Trần, “Những Người Lính [Soldiers]”, in Northwest Vietnamese News, Newcastle, Washington, retrieved 2022-07-17:

"Petawawa. We will be there for two weeks for a special training exercise then go support Afghanistan."

(dated) Afghanistan (A landlocked country between Central Asia and South Asia)


xạ hương

head

xạ hương • (麝香)

vi-noun

xạ hương • (麝香)

[saː˧˨ʔ hɨəŋ˧˧]

[saː˨˩ʔ hɨəŋ˧˧]

[saː˨˩˨ hɨəŋ˧˧]


hồng hạc

[həwŋ͡m˨˩ haːk̚˧˨ʔ]

[həwŋ͡m˦˩ haːk̚˨˩ʔ]

[həwŋ͡m˨˩ haːk̚˨˩˨]


Ai-déc-bai-gian

[ʔaːj˧˧ zɛk̚˧˦ ʔɓaːj˧˧ zaːn˧˧]

[ʔaːj˧˧ jɛk̚˦˧˥ ʔɓaːj˧˧ jaːŋ˧˧]

[ʔaːj˧˧ jɛk̚˦˥ ʔɓaːj˧˧ jaːŋ˧˧]

Azerbaijan (a country in the South Caucasus, Asia and Europe)


sự nghiệp

[sɨ˧˨ʔ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[ʂɨ˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[sɨ˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[ʂɨ˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

[sɨ˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-sự nghiệp.wav

a career (one's calling in life; a person's occupation)

a career (an individual’s work and life roles over their lifespan)


minh ti

Sino-Vietnamese word from 冥 (“underworld”) and 司 (“department”).

vi-etym-sino

[mïŋ˧˧ ti˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

Hắn quyết chống chọi với nhà thầy, hiện đã kiện thầy ở Minh ti. Tôi thừa lúc hắn đi vắng nên lén đến đây báo cho nhà thầy biết để mà liệu kế, khỏi phải chết một cách oan uổng.

1952, Nguyễn Dữ, “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên [The Story of the Judge at the Tản Viên Temple]”, in Ngô Văn Triện, transl., TRUYỀN-KỲ MẠN-LỤC [THE INFORMAL RECORDS OF STRANGE TALES], volume 1, quoted in NGỮ VĂN 10 NÂNG CAO, translation of 傳奇漫錄:

He's trying to take you down at all costs, and has sued you at the Underworld Department. I surreptitiously came here when he was away to warn you, so that you won't die of unjust cause.

Hơn nữa, lại có lời ghi chú là : « Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi chết xuống Minh ty (tức Âm ty) bảy ngày, thấy cảnh các địa ngục; sau được sống lại, làm bài phú dạy con ».

1978, Đinh Gia Khánh with Bùi Duy Tân and Mai Cao Chương, VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỶ THỨ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ THỨ XVII [VIETNAMESE LITERATURE FROM THE 10TH CENTURY TO THE EARLY 17TH CENTURY], Nhà xuất bản Đại học và Trung học Chuyên nghiệp:

There is also a note, “Zhuangyuan Mạc Đĩnh Chi descended to the Underworld Department seven days after he died and had a good view of the hells; when he was resurrected, he made a fu to teach his child.”

Năm giác quan dần dần dần liệt hoại, ôm căm hờn xuống tận minh ty, mối thù này muôn thuở còn ghi, lòng hận ấy nghìn năm khôn cởi.

2001, Phạm Gia Tín with Trần Hoàn and Toàn Minh, SÁNG TÁC VĂN NGHỆ Khu Tả Ngạn sông Hồng (1950-1955) [LITERARY WORKS on the Right Bank of the Red River (1950-1955)], page 60:

The five senses waste away, as one carries their resentment all the way to Hades, this hatred forever etched, that loathing shall never wear off.

Đáp xong lại kể chuyện mình đã nhận chức quan lớn dưới Minh Ty. Nghĩ đến tình giao du thân ái ngày xưa mới tìm thăm bạn.

2003, Hư Chu, NAM HẢI TRUYỀN KỲ [LEGEND OF THE SOUTHERN SEA], Nhà xuất bản Thuận Hoá:

He then told the story of how he got an important post in the Underworld Department. He only looked for his friend because he had reminisced about their earlier friendship.

(rare, fiction) Synonym of âm ti (“Yama's underworld department”)


minh ti

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

[mïŋ˧˧ ti˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

Chinese evergreen
Chinese evergreen#English

(botany) Chinese evergreen (flowering plant of the genus Aglaonema)


khuyết

[kʰwiək̚˦˧˥]

trăng khuyết


càn khôn

[kaːŋ˦˩ kʰoŋ˧˧]

[kaːŋ˦˩ xoŋ˧˧]

[kaːŋ˨˩ kʰoŋ˧˧]

[kaːŋ˨˩ xoŋ˧˧]

Phan Bội Châu, Xuất dương lưu biệt
Sanh vi nam tử yếu hi kì,
Khẳng hứa kiền khôn tự chuyển di.
Ư bách niên trung tu hữu ngã,
Khởi thiên tải hậu cánh vô thuỳ.
Giang san tử hĩ sanh đồ nhuế,
Hiền thánh liêu nhiên tụng diệc si.
Nguyện trục trường phong Đông Hải khứ,
Thiên trùng bạch lãng nhất tề phi.
Tôn Quang Phiệt's translation, Lưu biệt khi xuất dương
Làm trai phải lạ ở trên đời,
Há để càn khôn tự chuyển dời.
Trong khoảng trăm năm cần có tớ,
Sau này muôn thuở, há không ai?
Non sông đã chết, sống thêm nhục,
Hiền thánh còn đâu, học cũng hoài!
Muốn vượt bể Đông theo cánh gió,
Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi.
Born a man, you must be extraordinary,
Or would you rather let the universe circulate by itself?
You must become something in this lifetime,
Or rather remain unknown for millennia?
Living in a lifeless country only brings shame,
Without the great ones, only fools who read.
I wish to go with the long winds across the East Sea,
Thousands of white waves rise all at once.

the [[w:I_Ching_hexagram_01#Hexagram_1||||||| (qian)]] and ¦¦¦¦¦¦ (kun) hexagrams from the I Ching


hào kiệt

[haːw˨˩ kiət̚˧˨ʔ]

[haːw˦˩ kiək̚˨˩ʔ]

[haːw˨˩ kiək̚˨˩˨]

anh hùng hào kiệt

Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần, bao đời xây nền độc lập, / Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên, mỗi bên hùng cứ một phương, / Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau, / Song hào kiệt thời nào cũng có.

(Can we date this quote?), Ngô Tất Tố, transl., Bình Ngô đại cáo, translation of 平吳大誥 (1428) by Nguyễn Trãi:

Since Triệu, Đinh, Lý, Trần, we have been building our own state, / Along with Han, Tang, Song, Yuan, we defended our own empire. / We have had times of strength and of weakness, / But always have we had heroes.

(archaic) a man with outstanding abilities, a hero


mộng du

[məwŋ͡m˧˨ʔ zu˧˧]

[məwŋ͡m˨˩ʔ jʊw˧˧]

[məwŋ͡m˨˩˨ jʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 夢遊, composed of 夢 (“dream”) and 遊 (“to roam”).

bị mộng du
to sleepwalk

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

1985, Thanh Thảo, Đàn ghi ta của Lor-ca [Lorca’s Guitar]:

Spain
singing loudly
frightened suddenly
the cape soaked in red
Lorca was being dragged to the shooting ground
he was walking like a sleepwalker


thiếu nữ

[tʰiəw˧˦ nɨ˦ˀ˥]

[tʰiw˨˩˦ nɨ˧˨]

[tʰiw˦˥ nɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 少女, composed of 少 (“young”) and 女 (“female person”).

Thiếu nữ bên hoa huệ/sen
The Maiden Beside Tuberoses/Lotuses

— Chi-đoàn thiếu-nam, gồm các thiếu niên từ 14 đến 18 tuổi.
— Chi-đoàn thiếu-nữ, gồm các thiếu nữ từ 14 đến 17 tuổi.

1963, Lê Văn An, TỔ-CHỨC HÀNH-CHÁNH VIỆT-NAM [ADMINISTRATIVE ORGANIZATION IN VIETNAM], Saigon: Học-viện Quốc-gia Hành-chánh, page 388:

— The Boy Division, which includes boys from 14 to 18 years old.
— The Girl Division, which includes girls from 14 to 17 years old.

Khi chàng bước vào thì đã thấy một thiếu nữ trẻ măng, mặc chiếc ki-mô-nô màu trắng có thêu hoa đào từ từ bước ra đón tiếp. Thiếu nữ có một nhan sắc mê hồn, khiến cho Trọng thoáng nhìn mà đã thấy lòng ngây ngất, như vừa nhập một hớp rượu mạnh.

1980, Tô Ngọc, Hầm giết người [A Murderous Dungeon]:

As soon as we walked in, he saw youthful maiden, dressed in a white kimono embroidered with a cherry blossom pattern, come out to receive him. The maiden had a breathtaking beauty, one that made Trọng’s heart skip a beat even at a single glimpse, as if he had just taken a sip of potent sake.

Đơn vị của Gia đình Phật tử là GIA ĐÌNH. Trên hết là Gia trưởng thay mặt cho sáu đoàn: Nam Phật tử, Nữ Phật tử (cho thanh niên nam nữ trên 18 tuổi). Thiếu nam, Thiếu nữ (cho các thiếu niên nam nữ từ 13 đến 17 tuổi). Nam Oanh vũ, Nữ Oanh vũ (từ 6 đến 12 tuổi) trong việc đối ngoại. Mỗi đoàn có một Đoàn trưởng và một Đoàn phó phụ trách cả 4 đội (mỗi đội từ 8 đến 12 em). Cả sáu đoàn đặt dưới sự điều khiển của Liên Đoàn trưởng.

(Can we date this quote?), Người Áo Lam, SỨ MỆNH GIA ĐÌNH PHẬT TỬ [THE MISSIONS OF THE BUDDHIST FAMILY]:

The unit of the Buddhist Family is the FAMILY. Leading each is the Head who handles external affairs for each of the six divisions: Male and Female Buddhists (male and female youths aged 18 and above), Male and Female Adolescents (adolescents aged 13 to 17), Male and Female Oanh vũ (6 to 12). Each division has one Captain and one Deputy who are responsible for its four squads (each squad consists of 8 to 12 children). All six divisions are under the control of a Commander.

Theo đó, các thiếu niên bị tố quan hệ tình dục ngoài ý muốn với thiếu nữ 15 tuổi gồm: N.Đ.M và N.Đ.T (anh em sinh đôi, cùng 13 tuổi), N.A.K (14 tuổi), N.Đ.C (15 tuổi), T.V.H (15 tuổi), N.V.T (16 tuổi) và N.V.L (17 tuổi), tất cả đều trú tại H.Cư M’gar.

2022 September 27, Trung Chuyên with Hoàng Bình, “Tình huống pháp lý trong vụ thiếu nữ 15 tuổi tố 7 thiếu niên ép quan hệ tình dục [Legality of Sexual Assault of 15-year-old Girl by 7 Boys]”, in THANH NIÊN [YOUTH]:

The boys accused of the sexual assault of the 15-year-old girl were: N.Đ.M and N.Đ.T (13-year-old twin brothers), N.A.K (14), N.Đ.C (15), T.V.H (15), N.V.T (16) và N.V.L (17), all are residents of Cư M’gar District.

(often literary) a maiden (unmarried young female)

Từ bốn nghi này tiếp tục hình thành nên Bát quái Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn với bốn cặp đối xứng nhau, tức: Càn là cha, Khôn là mẹ; Chấn là trưởng nam, Tốn là trưởng nữ; Khảm là trung nam, Ly là trung nữ; Cấn là thiếu nam, Đoài là thiếu nữ.

2009, BÁT TRẠCH MINH KÍNH, Nhà xuất bản Hà Nội, translation of 八宅明鏡, page 26:

From these four modes, the Eight Trigrams, the Creative, the Joyous, the Clinging, the Arousing, the Gentle, the Abysmal, the Keeping Still and the Receptive, form four contrastive pairs: the Creative is the father, the Receptive is the mother; the Arousing is the eldest son, the Gentle is the eldest daughter; the Abysmal is the middle son, the Clinging is the middle daughter; the Keeping Still is the youngest son, the Joyous is the youngest daughter.


cứt mũi

[kɨt̚˧˦ muj˦ˀ˥]

[kɨk̚˦˧˥ muj˧˨]

[kɨk̚˦˥ muj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cứt mũi.wav

cục cứt mũi
a snot


Thường

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Thường.wav


suối vàng

[suəj˧˦ vaːŋ˨˩]

[ʂuj˨˩˦ vaːŋ˦˩]

[suj˨˩˦ vaːŋ˦˩]

[ʂuj˦˥ vaːŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-suối vàng.wav

suối (“spring; stream”) + vàng (“yellow”), calque of Chinese 黃泉／黄泉 (hoàng tuyền)

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">hoàng tuyền</i>

xuống suối vàng

Mày mà cứ thối thây thế này cả đời thì tao có xuống suối vàng cũng không nhắm mắt nổi.

I'll never be able to die with my eyes closed if you just keep being a worthless ass like this for all your life.


Nam mô A Di Đà Phật

[naːm˧˧ mo˧˧ ʔaː˧˧ zi˧˧ ʔɗaː˨˩ fət̚˧˨ʔ]

[naːm˧˧ mow˧˧ ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˦˩ fək̚˨˩ʔ]

[naːm˧˧ mow˧˧ ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˨˩ fək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 南無阿彌陀佛, from Chinese 南無阿彌陀佛／南无阿弥陀佛, from Sanskrit नमोऽमिताभाय (namoʼmitābhāya).
The second character 無／无 here has the unusual reading mô instead of the typical vô. The form Nam vô A Di Đà Phật is well-attested in earlier texts.

der

Chinese 南無阿彌陀佛／南无阿弥陀佛

Con lạy/niệm Nam mô A Di Đà Phật.
I pray, "Namo Amitābhāya."

(Buddhism) Namo Amitābhāya, a common phrase of salutation used by Buddhists


điện áp

[ʔɗiən˧˨ʔ ʔaːp̚˧˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ ʔaːp̚˦˧˥]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ ʔaːp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 電壓, composed of 電 (“electric”) and 壓 (“pressure”).

vi-etym-sino

(electricity) electric pressure; voltage


hiệu điện thế

[hiəw˧˨ʔ ʔɗiən˧˨ʔ tʰe˧˦]

[hiw˨˩ʔ ʔɗiəŋ˨˩ʔ tʰej˨˩˦]

[hiw˨˩˨ ʔɗiəŋ˨˩˨ tʰej˦˥]

Calque of Chinese 電勢差／电势差 (điện thế sai), from hiệu + điện thế.

calque

electric potential difference
electric potential difference

(electricity) electric potential difference


phép chia

[fɛp̚˧˦ t͡ɕiə˧˧]

[fɛp̚˦˧˥ t͡ɕiə˧˧]

[fɛp̚˦˥ ciə˧˧]

phép (法, “arithmetic operation”) + chia (支, “to divided”). Calque of Chinese 除法 (trừ pháp).
Compare phép trừ (“subtraction”).


năm nhuận

[nam˧˧ ɲwən˧˨ʔ]

[nam˧˧ ɲwəŋ˨˩ʔ]

[nam˧˧ ɲwəŋ˨˩˨]


kính mắt

[kïŋ˧˦ mat̚˧˦]

[kɨn˦˧˥ mak̚˦˧˥]


múi

knot (of a narrow band of cloth or silk)

sáu múi


kính đeo mắt

[kïŋ˧˦ ʔɗɛw˧˧ mat̚˧˦]

[kɨn˦˧˥ ʔɗɛw˧˧ mak̚˦˧˥]

[kɨn˦˥ ʔɗɛw˧˧ mak̚˦˥]


đeo

đeo cặp

đeo nhẫn/dây chuyền/bông tai/đồng hồ/khẩu trang

to (be) wear(ing) a ring/necklace/earring/watch/mask

to wear (a non-hat/crown/tiara accessory)

Bướm đeo dưới dạ cây bần.
Làm sao kết nghĩa châu trần với nhau


thú vị

[tʰu˧˦ vi˧˨ʔ]

[tʰʊw˨˩˦ vɪj˨˩ʔ]

[tʰʊw˦˥ vɪj˨˩˨]

[tʰʊw˦˥ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 趣味 (“interest”).


nôi

cái (classifier)
chiếc (classifier)
枘 (CJK)
𥱮 (CJK)
𥷓 (CJK)


ống nhòm

[ʔəwŋ͡m˧˦ ɲɔm˨˩]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ɲɔm˦˩]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ɲɔm˨˩]

ống (“tube”) + nhòm (“to peek; to see”).


nói ngọng

[nɔj˧˦ ŋawŋ͡m˧˨ʔ]

[nɔj˨˩˦ ŋawŋ͡m˨˩ʔ]

[nɔj˨˩˦ ŋɔŋ˨˩ʔ]

[nɔj˦˥ ŋawŋ͡m˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nói ngọng.wav

Nàm thì nười, thấy nòng nợn thì gắp nia nịa.
Thằng khỉ! Mày nói ngọng đấy à?
Not only are ya a lathy arth, yer altho a greedy bathtard.
Hey dummy! Do you have some sort of lisp or what?

(colloquial, pseudo-linguistics) to have a "speech impediment" where one has difficulty in articulating certain phoneme(s) that is/are not native to their dialect, most stereotypically associated with those who have the /n/-/l/ merger or switch


bạch kim

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ kim˧˧]

[ʔɓat̚˨˩ʔ kim˧˧]

[ʔɓat̚˨˩˨ kim˧˧]

Sino-Vietnamese word from 白金, composed of 白 (“white”) and 金 (“gold; metal”), from Japanese 白金 (hakkin). Compare Chinese 鉑／铂 (bạc) which is composed of 金 (kim, chemical radical for metallic elements) + 白 (bạch).

cog

<i class="Latn mention" lang="vi">bạc</i>


廉正

chữ Hán form of liêm chính (“upright and incorruptible”).


和製漢語

Hoà chế Hán ngữ
Hoà chế Hán ngữ#Vietnamese

chữ Hán form of Hoà chế Hán ngữ (“wasei kango”).


E-xtô-ni-a

[ʔɛ˧˧ sto˧˧ ni˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɛ˧˧ stow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɛ˧˧ stow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

Borrowed from Russian Эсто́ния (Estónija).


ống khói

[ʔəwŋ͡m˧˦ xɔj˧˦]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ kʰɔj˨˩˦]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ xɔj˨˩˦]

[ʔəwŋ͡m˦˥ kʰɔj˦˥]

[ʔəwŋ͡m˦˥ xɔj˦˥]

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Nhớ sông" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Ngồi hút thuốc như ống khói tàu, lần đầu tiên ông thấy mình bất lực, vô dụng và bối rối trước đứa con gái đáng thương.

Sitting down and smoking like a train chimney, for the first time he felt helpless, useless and out of place at his daughter's plight.


khoẻ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 快 (SV: khoái).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khoái</i>


hút

From Proto-Mon-Khmer *hut ~ *huut ~ *huət ~ *huc ~ *huuc ~ *huəc; cognate with Khmer ហុត (hot, “to suck up”) and Bahnar huch.

ống hút

hút thuốc

Quán đó hút khách dữ lắm.


lái xe

[laːj˧˦ sɛ˧˧]

[laːj˨˩˦ sɛ˧˧]

[laːj˦˥ sɛ˧˧]


lái xe

[laːj˧˦ sɛ˧˧]

[laːj˨˩˦ sɛ˧˧]

[laːj˦˥ sɛ˧˧]


rày

Part of the r-series of demonstratives, along with rứa, ri, ru, sao.
Phonologically, like này (“this”), this is the form with more innovative vocalism, while ri (“like this”) and ni (“this”) maintain the monophthong. Meanwhile, its semantic development parallels that of nay (“now”).

từ rày về sau

Nhiều lúc nhớ tới anh Ba thủy thủ, tôi tự hỏi: "Không biết trên bước đường phiêu lãng, anh có trải qua những ngày buồn bã thế này không?" Rày đây mai đó…

1957, Đoàn Giỏi, chapter 16, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

Often, thinking back to Mr Ba the sailor, I wondered, "Would he also go through such sad days on his adventures?" Now here, tomorrow there…

(Central Vietnam, Southern Vietnam) now, today, this time

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant


Nê-pan

Nepal (a country in South Asia, located between China and India)


產科

chữ Hán form of sản khoa (“obstetrics”).


Ma-xê-đô-ni-a

[maː˧˧ se˧˧ ʔɗo˧˧ ni˧˧ ʔaː˧˧]

[maː˧˧ sej˧˧ ʔɗow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[maː˧˧ sej˧˧ ʔɗow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Man-ta

[maːŋ˧˧ taː˧˧]

[maːŋ˧˧ taː˧˧]

Malta (an island country in Southern Europe)

Malta (The largest island in the Maltese Archipelago)


Crô-a-ti-a

[kɹo˧˧ ʔaː˧˧ ti˧˧ ʔaː˧˧]

[kɹow˧˧ ʔaː˧˧ tɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[kɹow˧˧ ʔaː˧˧ tɪj˧˧ ʔaː˧˧]

Balkan Peninsula
Balkan Peninsula#English

Southeast Europe
Southeast Europe#English

Croatia (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)


Xéc-bi

[sɛk̚˧˦ ʔɓi˧˧]

[sɛk̚˦˧˥ ʔɓɪj˧˧]

[sɛk̚˦˥ ʔɓɪj˧˧]

Serbia (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)


Bô-xni-a Héc-xê-gô-vi-na

[ʔɓo˧˧ sni˧˧ ʔaː˧˧ hɛk̚˧˦ se˧˧ ɣo˧˧ vi˧˧ naː˧˧]

[ʔɓow˧˧ snɪj˧˧ ʔaː˧˧ hɛk̚˦˧˥ sej˧˧ ɣow˧˧ vɪj˧˧ naː˧˧]

[ʔɓow˧˧ snɪj˧˧ ʔaː˧˧ hɛk̚˦˥ sej˧˧ ɣow˧˧ vɪj˧˧ naː˧˧]

[ʔɓow˧˧ snɪj˧˧ ʔaː˧˧ hɛk̚˦˥ sej˧˧ ɣow˧˧ jɪj˧˧ naː˧˧]

Bosnia and Herzegovina
Bosnia and Herzegovina#English:_Q225

Bosnia and Herzegovina (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)


Lich-ten-xtên

[lïk̟̚˧˧ tɛn˧˧ sten˧˧]

[lɨt̚˧˧ tɛŋ˧˧ sten˧˧]

[lɨt̚˧˧ tɛŋ˧˧ stəːn˧˧]

Liechtenstein (a microstate in Central Europe)


Xlô-ven-ni-a

[slo˧˧ vɛn˧˧ ni˧˧ ʔaː˧˧]

[slow˧˧ vɛŋ˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[slow˧˧ vɛŋ˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[slow˧˧ jɛŋ˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

Slovenia (a country on the Balkan Peninsula in Central Europe)


Ka-dắc-xtan

Alternative spelling of Ca-dắc-xtan: Kazakhstan (a country in Central Asia and Eastern Europe)


Xlô-va-ki-a

[slo˧˧ vaː˧˧ ki˧˧ ʔaː˧˧]

[slow˧˧ vaː˧˧ kɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[slow˧˧ vaː˧˧ kɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[slow˧˧ jaː˧˧ kɪj˧˧ ʔaː˧˧]


精巧

chữ Hán form of tinh xảo (“exquisite; sophisticated; intricate; fine”).


精巧

chữ Hán form of tinh xảo (“exquisitely; intricately; finely”).


中國本土

Trung Quốc bản thổ
Trung Quốc bản thổ#Vietnamese

chữ Hán form of Trung Quốc bản thổ (“China proper”).


A-rập Xê-út

[ʔaː˧˧ zəp̚˧˨ʔ se˧˧ ʔut̚˧˦]

[ʔaː˧˧ ʐəp̚˨˩ʔ sej˧˧ ʔʊk̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ ɹəp̚˨˩˨ sej˧˧ ʔʊk͡p̚˦˥]

Saudi Arabia (a country in Western Asia, in the Middle East)


dòm

Cognate with Tho [Cuối Chăm] jɔːm². See also dơ and nhơ.

Southern Vietnam form of nhòm (“to look through a narrow opening or passage”)

nhòm

(Southern Vietnam, colloquial) to look at


hồ điệp

[ho˨˩ ʔɗiəp̚˧˨ʔ]

[how˦˩ ʔɗiəp̚˨˩ʔ]

[how˨˩ ʔɗip̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 蝴蝶 (“butterfly”).


Xri Lan-ca

[sɹi˧˧ laːn˧˧ kaː˧˧]

[səː˨˩ zi˧˧ laːn˧˧ kaː˧˧]

[sɹɪj˧˧ laːŋ˧˧ kaː˧˧]

[səː˦˩ ʐɪj˧˧ laːŋ˧˧ kaː˧˧]

[sɹɪj˧˧ laːŋ˧˧ kaː˧˧]

[səː˨˩ ɹɪj˧˧ laːŋ˧˧ kaː˧˧]

Sri Lanka (an island and country in South Asia, off the coast of India)


Băng-la-đét

[ʔɓaŋ˧˧ laː˧˧ ʔɗɛt̚˧˦]

[ʔɓaŋ˧˧ laː˧˧ ʔɗɛt̚˦˧˥]

[ʔɓaŋ˧˧ laː˧˧ ʔɗɛk̚˦˥]

From English Bangladesh, Bengali বাংলাদেশ (baṅladeś).


Pa-pua Niu Ghi-nê

[paː˧˧ puə˧˧ niw˧˧ ɣi˧˧ ne˧˧]

[paː˧˧ puə˧˧ niw˧˧ ɣɪj˧˧ nej˧˧]

[paː˧˧ puə˧˧ niw˧˧ ɣɪj˧˧ nej˧˧]

Papua New Guinea
Papua New Guinea#English:_Q691


gia súc

[zaː˧˧ sʊwk͡p̚˧˦]

[jaː˧˧ ʂʊwk͡p̚˦˧˥]

[jaː˧˧ sʊwk͡p̚˦˧˥]

[jaː˧˧ ʂʊwk͡p̚˦˥]

[jaː˧˧ sʊwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 家畜, composed of 家 (“home”) and 畜 (“livestock”).

gia súc gia cầm


gia cầm

[zaː˧˧ kəm˨˩]

[jaː˧˧ kəm˦˩]

[jaː˧˧ kəm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 家禽, composed of 家 (“home”) and 禽 (“bird”).


tinh dầu

[tïŋ˧˧ zəw˨˩]

[tɨn˧˧ jəw˦˩]

[tɨn˧˧ jəw˨˩]


公國

chữ Hán form of công quốc (“duchy; dukedom; principality”).


đời đời

head

đời đời • (𠁀𠁀)

vi-adv

đời đời • (𠁀𠁀)

[ʔɗəːj˨˩ ʔɗəːj˨˩]

[ʔɗəːj˦˩ ʔɗəːj˦˩]

[ʔɗəːj˨˩ ʔɗəːj˨˩]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 代代 (“generation after generation”, SV: đại đại), a semantic reduplicative of đời (“generation; lifetime”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đại đại</i>

vi-etym-sino

Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

We shall never forget the deeds of the great President Ho Chi Minh, for generations.


đời

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 代 (“generation”, SV: đại).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đại</i>

vi-etym-sino

chán đời

a lifetime; compare cuộc sống (activities in life or daily life)

Đời cha ăn mặn, đời con khát nước.

The father's generation eats too much salty food and the child's generation ends up thirsty.

Gần hai mươi năm sống trên đời, đây là lần thứ hai anh khóc,[…]

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 12:

In the about twenty years of his life in this world, this was the second time he cried, […]

the world of the living, the mortal plane


đời

Cô lấy hai đời chồng.


Li-bi

[li˧˧ ʔɓi˧˧]

[lɪj˧˧ ʔɓɪj˧˧]

[lɪj˧˧ ʔɓɪj˧˧]


Ê-ti-ô-pi-a

[ʔe˧˧ ti˧˧ ʔo˧˧ pi˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔej˧˧ tɪj˧˧ ʔow˧˧ pɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔej˧˧ tɪj˧˧ ʔow˧˧ pɪj˧˧ ʔaː˧˧]


láng giềng

[laːŋ˧˦ ziəŋ˨˩]

[laːŋ˦˧˥ jiəŋ˦˩]

[laːŋ˦˥ jiəŋ˨˩]


mật mã

[mət̚˧˨ʔ maː˦ˀ˥]

[mək̚˨˩ʔ maː˧˨]

[mək̚˨˩˨ maː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 密碼 (“password”).


lời hứa

[ləːj˨˩ hɨə˧˦]

[ləːj˦˩ hɨə˨˩˦]

[ləːj˨˩ hɨə˦˥]


gả

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 嫁 (SV: giá).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giá</i>

vi-etym-sino

dựng vợ gả chồng

(literally, “to find [one's son] a wife and [one's daughter] a husband”)

to give (one's daughter) in marriage; to marry off one's daughter


hứa

Sino-Vietnamese word from 許 (“to promise”).


thanh niên

[tʰajŋ̟˧˧ niən˧˧]

[tʰɛɲ˧˧ niəŋ˧˧]

[tʰan˧˧ niəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 青年, composed of 青 (“grue; youthful”) and 年 (“year”). Compare Japanese 青年 (seinen, “youth; a male youth”).

cog

(formal) related to late adolescence or early adulthood


thanh niên

[tʰajŋ̟˧˧ niən˧˧]

[tʰɛɲ˧˧ niəŋ˧˧]

[tʰan˧˧ niəŋ˧˧]

thanh niên/nam thanh nữ

Tuổi của thanh niên phải định lại từ 18 đến 29. Về thanh nữ thì từ 18 đến 25.

2001, the Communist Party of Vietnam, “CHỈ THỊ CỦA TRUNG ƯƠNG Về việc củng cố Thanh niên cứu quốc, phát triển Đoàn Thanh niên Việt Nam để thống nhất mặt trận thanh niên [THE CENTRAL DIRECTIVE Regarding improving the Youth’s Save-the-Nation movement and maturing the Vietnamese Youth Union to unify youth’s battlefronts]”, in VĂN KIỆN ĐẢNG TOÀN TẬP [THE PARTY’S COMPLETE RECORDS], volume 9, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, page 357:

The age of male youths must be re-established as 18 to 29. As for female youths, 18 to 25.

(obsolete) a male late teenager or young adult


thanh niên

[tʰajŋ̟˧˧ niən˧˧]

[tʰɛɲ˧˧ niəŋ˧˧]

[tʰan˧˧ niəŋ˧˧]

Bớt đi thanh niên.

Thanh niên nghĩ mình là ai vậy?

The heck do you think you are/does he think he is?

(colloquial or humorous, men's speech) you/he/him, a young dude


góc bù nhau

[ɣawk͡p̚˧˦ ʔɓu˨˩ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɓʊw˦˩ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˥ ʔɓʊw˨˩ ɲa(ː)w˧˧]


góc bẹt

[ɣawk͡p̚˧˦ ʔɓɛt̚˧˨ʔ]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɓɛt̚˨˩ʔ]

[ɣawk͡p̚˦˥ ʔɓɛk̚˨˩˨]


góc kề nhau

[ɣawk͡p̚˧˦ ke˨˩ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ kej˦˩ ɲaw˧˧]


góc đối đỉnh

head

góc đối đỉnh

vi-noun

góc đối đỉnh

[ɣawk͡p̚˧˦ ʔɗoj˧˦ ʔɗïŋ˧˩]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɗoj˨˩˦ ʔɗɨn˧˨]

[ɣawk͡p̚˦˥ ʔɗoj˦˥ ʔɗɨn˨˩˦]

(geometry) vertical angles; opposite angles


thiếu niên

[tʰiw˨˩˦ niəŋ˧˧]

[tʰiw˦˥ niəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 少年, composed of 少 (“young”) and 年 (“year”). Compare Japanese 少年 (shōnen, “adolescence; a boy”).

cog

tuổi thiếu niên

người thiếu niên

related to adolescence; like an adolescent


thiếu niên

[tʰiw˨˩˦ niəŋ˧˧]

[tʰiw˦˥ niəŋ˧˧]

— The Boy Division, which includes boys from 14 to 18 years old.
— The Girl Division, which includes girls from 14 to 17 years old.

Trong vài năm trước, tôi có dạy môn Tôn giáo Đông phương cho một trường đại học Thiên Chúa giáo. Sinh viên đa số là những thiếu niên, thiếu nữ vừa học xong cấp trung học của một trường trung học Thiên Chúa giáo gần đó.

(Can we date this quote?), Syvial Boorstein, “II. CON ĐƯỜNG HẠNH PHÚC - Giáo lý căn bản của Đức Phật [II. THE WAY TO HAPPINESS: The Buddha’s Fundamental Doctrine]”, in Nguyễn Duy Nhiên, transl., edited by Nguyễn Minh Tiến, DỄ HƠN LÀ BẠN TƯỞNG - CON ĐƯỜNG HẠNH PHÚC THEO LỜI PHẬT DẠY, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, translation of It’s Easier Than You Think: The Buddhist Way to Happiness, pages 31–32:

A few years back, I taught Eastern Religions at a Catholic college. Most students there were boys and girls who had just graduated from a Catholic high school nearby.

Bây giờ trước mắt ông, chỉ có hai thiếu niên, một thiếu nữ đi trước. Phía sau mười thiếu niên, mười thiếu nữ.

2004, Trần Đại Sỹ, Anh hùng Đông A dựng cờ bình Mông [The Hero of Đông A Raised the Banner for Vanquishing the Mongols], volume 2, Nhà xuất bản Trẻ:

In front of him were two boys and one girl. Behind him, ten boys and ten girls.

The boys accused of the sexual assault of the 15-year-old girl were: N.Đ.M and N.Đ.T (13-year-old twin brothers), N.A.K (14), N.Đ.C (15), T.V.H (15), N.V.T (16) và N.V.L (17), all are residents of Cư M’gar District.


góc phụ nhau

[ɣawk͡p̚˧˦ fu˧˨ʔ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ fʊw˨˩ʔ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˥ fʊw˨˩˨ ɲa(ː)w˧˧]


amoni

[ʔaː˧˧ mo˧˧ ni˧˧]

[ʔaː˧˧ mow˧˧ nɪj˧˧]

[ʔaː˧˧ mow˧˧ nɪj˧˧]


nữ tính

[nɨ˦ˀ˥ tïŋ˧˦]

[nɨ˧˨ tɨn˦˧˥]

[nɨ˨˩˦ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 女性 (“femininity”).

vi-etym-sino

Con nhỏ này quậy như con trai! Nó chẳng nữ tính gì cả!

That girl's such a naughty tomboy! There's not a feminine bit in her!


bazơ

[ʔɓaː˧˧ zəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ zəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ jəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ zəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ jəː˧˧]


kiềm

alkaline earth metal
alkaline earth metal

(chất ～) (inorganic chemistry) a base of an alkali metal or alkaline earth metal


白雪

chữ Hán form of Bạch Tuyết (“Snow White”).


đường tròn bàng tiếp

[ʔɗɨəŋ˨˩ t͡ɕɔn˨˩ ʔɓaːŋ˨˩ tiəp̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʈɔŋ˦˩ ʔɓaːŋ˦˩ tiəp̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʈɔŋ˨˩ ʔɓaːŋ˨˩ tip̚˦˥]

Compare Japanese 傍接円 (bōsetsuen, bàng tiếp viên), Korean 방접원 (bangjeobwon).


đường tròn nội tiếp

[ʔɗɨəŋ˨˩ t͡ɕɔn˨˩ noj˧˨ʔ tiəp̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʈɔŋ˦˩ noj˨˩ʔ tiəp̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʈɔŋ˨˩ noj˨˩˨ tip̚˦˥]

Compare Chinese 內接圓／内接圆 (nội tiếp viên), Japanese 内接円 (naisetsuen), Korean 내접원 (naejeobwon).


đường tròn ngoại tiếp

[ʔɗɨəŋ˨˩ t͡ɕɔn˨˩ ŋwaːj˧˨ʔ tiəp̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʈɔŋ˦˩ ŋwaːj˨˩ʔ tiəp̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʈɔŋ˨˩ ŋwaːj˨˩˨ tip̚˦˥]

Compare Chinese 外接圓／外接圆 (ngoại tiếp viên), Japanese 外接円 (gaisetsuen), Korean 외접원 (oejeobwon).


bàng quan

[ʔɓaːŋ˨˩ kwaːn˧˧]

[ʔɓaːŋ˦˩ kwaːŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩ waːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 旁觀 (“to be an onlooker”).

vi-etym-sino

(formal) indifferent to something that is not to be taken lightly, such as a serious social problem, someone else's accident, etc.; apathetic


nam giới

[naːm˧˧ zəːj˧˦]

[naːm˧˧ jəːj˨˩˦]

[naːm˧˧ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 男界, composed of 男 (“male”) and 界 (“world”).


nữ giới

[nɨ˦ˀ˥ zəːj˧˦]

[nɨ˧˨ jəːj˨˩˦]

[nɨ˨˩˦ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 女界, composed of 女 (“female”) and 界 (“world”).

(collectives) human females; girls and women


vung

đậy vung nồi lại


vung

(transitive) to brandish, flourish (to make bold, sweeping movements with)

(transitive) to raise up (something) with one's hands and toss it at the ground


同病相憐

đồng bệnh tương liên
đồng bệnh tương liên#Vietnamese


Diêm Vương tinh

[ziəm˧˧ vɨəŋ˧˧ tïŋ˧˧]

[jiəm˧˧ vɨəŋ˧˧ tɨn˧˧]

[jim˧˧ vɨəŋ˧˧ tɨn˧˧]

[jim˧˧ jɨəŋ˧˧ tɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 閻王星, composed of 閻王 (“King Yama”) and 星 (“star”), from Chinese 閻王星／阎王星 (Yánwángxīng), calque of Japanese 冥王星 (Meiōsei, Minh Vương tinh), coined by replacing the rather obscure 冥王 (Meiō, Minh Vương, “Netherking”, i.e. Pluto) with the better known 閻王／阎王 (Diêm Vương).

cal

(formal, rare) Pluto (Kuiper belt object - a dwarf planet)

Yama#Yama in Chinese, Korean, and Japanese mythology


Công

Sino-Vietnamese word from 公.
Sino-Vietnamese word from 功.


閻王星

Diêm Vương tinh
Diêm Vương tinh#Vietnamese

chữ Hán form of Diêm Vương tinh (“Pluto”).


khoẻ mạnh

[xwɛ˧˩ majŋ̟˧˨ʔ]

[kʰwɛ˧˨ mɛɲ˨˩ʔ]

[xwɛ˧˨ mɛɲ˨˩ʔ]

[kʰwɛ˨˩˦ man˨˩˨]

[xwɛ˨˩˦ man˨˩˨]


tú lơ khơ

[tu˧˦ ləː˧˧ xəː˧˧]

[tʊw˨˩˦ ləː˧˧ kʰəː˧˧]

[tʊw˨˩˦ ləː˧˧ xəː˧˧]

[tʊw˦˥ ləː˧˧ kʰəː˧˧]

[tʊw˦˥ ləː˧˧ xəː˧˧]

From Mandarin 杜拉克 (dùlākè, đỗ lạp khắc), from Russian дура́к (durák).

(Northern Vietnam, dated, card games) playing cards


phăng teo

[faŋ˧˧ tɛw˧˧]

[faŋ˧˧ tɛw˧˧]

[faŋ˧˧ tɛw˧˧]


cờ vua

[kəː˨˩ vuə˧˧]

[kəː˦˩ vuə˧˧]

[kəː˨˩ vuə˧˧]

[kəː˨˩ juə˧˧]

From cờ (“board game with pieces or tokens”) + vua (“any of ruler title like king, shah, calque of chess, from shah”). Compare cờ tướng (“xiangqi”, literally “general board game”).


mạnh

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 猛 (“strong”, SV: mãnh).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mãnh</i>


退化

chữ Hán form of thoái hoá (“to degenerate;to decline”).


女界

chữ Hán form of nữ giới (“woman, female”).


bóc tem

[ʔɓawk͡p̚˧˦ tɛm˧˧]

[ʔɓawk͡p̚˦˧˥ tɛm˧˧]

[ʔɓawk͡p̚˦˥ tɛm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bóc tem.wav

(literal) to remove a stamp or warranty sticker

Thằng đó hên thiệt! Hè này tao cũng phải bóc tem mới được!

What a lucky bastard! I gotta lose my virginity this summer too!

(slang, figurative, of a boy or man) to have sex for the first time; to lose virginity


安分

chữ Hán form of an phận (“to be content”).


hút thuốc

[hut̚˧˦ tʰuək̚˧˦]

[hʊk̚˦˧˥ tʰuək̚˦˧˥]

[hʊk͡p̚˦˥ tʰuək̚˦˥]


xe lam

[sɛ˧˧ laːm˧˧]

[sɛ˧˧ laːm˧˧]

[sɛ˧˧ laːm˧˧]

xe (“wheeled vehicle”) + lam, from Italian Lambro, an autorickshaw of Lambretta.


外蒙

chữ Hán form of Ngoại Mông (“Outer Mongolia”).


全勝

chữ Hán form of toàn thắng (“to achieve a complete victory”).


輪迴

chữ Hán form of luân hồi (“(Buddhism) samsara”).


hiền

Sino-Vietnamese word from 賢 (“able; talented, virtuous; decent, good-natured, kind”).

người hiền kẻ sĩ

wise and learned people; virtuosi and literati

Nghe tiếng ngài yêu người hiền, trọng kẻ sĩ, nên tôi cũng đến yết kiến.

1909 [14th century CE], Luo Guanzhong, chapter 57, in Phan Kế Bính, transl., Romance of the Three Kingdoms:

I've heard of your reputable love and respect for the wise and learned. So I've also come for an audience.

mẹ/vợ/dâu hiền

người hiền kẻ ác

人惡人怕天不怕，人善人欺天不欺。

2011 - 2019 [Ming - Qing], “增廣賢文 [Enlarged Writings of Worthies]”, in Từ Điển Danh Ngôn [Dictionary of Famous Sayings], translation of original in Chinese:

People fear the malicious; Heaven fears them not. People despise the virtuous; Heaven despises them not.

(of people, especially women) good-natured

hiền như nai (tơ)

hiền như ma xơ

Đừng lo! Cái thằng/con đó hiền lắm.

Ba mẹ là lá chắn, che chở suốt đời con.
Vì con là con ba, con của ba rất ngoan.
Vì con là con mẹ, con của me rất hiền.

1985, “Cho Con [For You, Child]”, Tuấn Dũng (lyrics), Phạm Trọng Cầu (music)performed by Mộng Thi:

Dad and Mom are the shields, safeguarding you your whole life long.
 For you are Dad's child, very well-behaved and well-mannered.
For you are Mom's child, very meek and mild.

Em hiền quá à! Vậy thì sao có bồ được?

You're too ingenuous! How can you get a girlfriend?

(Southern Vietnam, by extension, euphemistic) ingenuous

“Tin Mới Nhất Về Di Truyền - Ngừa Khuyết Tật Ống Thần Kinh Thai Nhi Cho Những Ông Bà Có Nhiều Rủi Ro”, in Western States Regional Genetics Network (in Vietnamese), 2009; translated from “Preventing Neural Tube Defects For Couples at Increased Risk”, in Western States Regional Genetics Network, 2009
Tôi ăn đồ ăn hiền, có nhiều rau xanh và đồ ăn khác có nhiều folate. Vậy tôi có cần gì thêm không?
I eat a very healthy diet with lots of green vegetables and other foods rich in folate. Do I still need a supplement?

(Southern Vietnam, by extension, of foods) innocuous, harmless, nutritious, healthy


túi tiết

[tuj˨˩˦ tiək̚˦˧˥]

From túi (“bag”) + tiết (洩, “to secrete”).


vách

head

壁, 璧, 碧, 𡋦, 𫨅, 󱞄, 󱝷, 󱞇

vi-noun

壁, 璧, 碧, 𡋦, 𫨅, 󱞄, 󱝷, 󱞇

(classifier cái, bức) vách • (壁, 璧, 碧, 𡋦, 𫨅, 󱞄, 󱝷, 󱞇)

cái (classifier)
bức (classifier)
壁 (CJK)
璧 (CJK)
碧 (CJK)
𡋦 (CJK)
𫨅 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 壁 (SV: bích).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bích</i>


trứng cá

vi-noun

(classifier cây, trái, quả (“Muntingia calabura”)) trứng cá

[t͡ɕɨŋ˧˦ kaː˧˦]

[ʈɨŋ˦˧˥ kaː˨˩˦]

[ʈɨŋ˦˥ kaː˦˥]

trứng (“egg”) + cá (“fish”). Muntingia calabura is so called as the inside of the fruit resembles roe.


lục lạp

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ laːp̚˧˨ʔ]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ laːp̚˨˩ʔ]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ laːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 綠 (“green”) and 粒 (“granule”).


buồm

cánh (classifier)
tấm (classifier)
𬜕 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 帆 (“sail”, SV: phàm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phàm</i>


buồm

(slang, obsolete) to escape (after a heist or a robbery)


thuận buồm xuôi gió

[tʰwən˧˨ʔ ʔɓuəm˨˩ suəj˧˧ zɔ˧˦]

[tʰwəŋ˨˩ʔ ʔɓuəm˦˩ suj˧˧ jɔ˨˩˦]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ ʔɓuəm˨˩ suj˧˧ jɔ˦˥]

Calque of Chinese 一帆風順／一帆风顺 (nhất phàm phong thuận)

cal

(literal) the sail gets smoothly carried away by the wind


trạm

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trạm.wav

Sino-Vietnamese word from 站 (“stop, station”).

vi-etym-sino

trạm phát điện


hi vọng

[hɪj˧˧ vawŋ͡m˨˩ʔ]

[hɪj˧˧ vɔŋ˨˩ʔ]

[hɪj˧˧ vawŋ͡m˨˩˨]

[hɪj˧˧ jawŋ͡m˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hi vọng.wav

niềm hi vọng


hi vọng

[hɪj˧˧ vawŋ͡m˨˩ʔ]

[hɪj˧˧ vɔŋ˨˩ʔ]

[hɪj˧˧ vawŋ͡m˨˩˨]

[hɪj˧˧ jawŋ͡m˨˩˨]


中將

chữ Hán form of trung tướng (“lieutenant general”).


ngay lập tức

[ŋaj˧˧ ləp̚˧˨ʔ tɨk̚˧˦]

[ŋaj˧˧ ləp̚˨˩ʔ tɨk̚˦˧˥]

[ŋa(ː)j˧˧ ləp̚˨˩˨ tɨk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngay lập tức.wav

Bảo hắn làm gì hắn cũng làm ngay lập tức.

He does everything as soon as I tell him to do it.

Đọc xong thư anh, tôi trả lời ngay lập tức.

Upon reading his letter, I replied immediately.


超現實

siêu hiện thực
siêu hiện thực#Vietnamese

chữ Hán form of siêu hiện thực (“surrealistic”).


mấn

From Proto-Vietic *ɓəːlʔ. Cognate with Toum bʌ:l³.


mấn

cái (classifier)
chiếc (classifier)
緍 (CJK)
𢄯 (CJK)

a kind of ceremonial headband worn by women


cởi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 解 (“to disengage”, SV: giải).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giải</i>

vi-etym-sino

to disengage; to untie; to unfasten; to take off; to set off

cởi quần

cởi trói

cởi nút


vác

Probably a loanword from a neighboring Austroasiatic language, potentially even from a Vietic language.
Compare Toum baːk⁷ ("to carry on shoulder"), Puoc beːk, Khasi bah (“to carry on one's back, to bear”), Pacoh báq (“to carry slung under one shoulder”), Kensiu baʔ ("to carry child in a cloth on one's back"), Oy baʔ ("to carry on back"). Khasian, Bahnaric, Katuic and other Vietic languages all point to the implosive *ɓ-, from which the Vietnamese form cannot be derived from through regular sound changes (the expected form would be *mác instead).
Compare also Jingpho bà' (“carry a child on the back”), Chinese 負 (OC *[b]əʔ) (B-S), Rawang baq (“to carry on back or shoulder”).


硝石

chữ Hán form of tiêu thạch (“saltpetre”).


ngươi

From Proto-Vietic *ŋaːj, from Proto-Mon-Khmer *[m]ŋaaj (“human being; person”). Cognate with người (“person”), ngài.

inh

Genesis [Sáng Thế Ký] 17; 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi; 2021 English translation from the New Revised Standard Version
Thiên hạ chẳng còn gọi ngươi là Áp-ram nữa, nhưng tên ngươi sẽ là Áp-ra-ham, vì ta đặt ngươi làm tổ phụ của nhiều dân tộc.
No longer shall your name be Abram, but your name shall be Abraham, for I have made you the ancestor of a multitude of nations.
Đức Chúa Trời phán cùng Áp-ra-ham rằng: còn Sa-rai, vợ ngươi, [ngươi] chớ gọi là Sa-rai nữa; nhưng Sa-ra là tên người đó.
God said to Abraham, “As for Sarai your wife, you shall not call her Sarai, but Sarah shall be her name. …

Các ngươi là quan tại nhiệm, khi trở về, phải bảo dân gắng sức làm ruộng, xử án phải cho công bằng, nếu có trộm cướp, phải hết lòng lùng bắt, không được thờ ơ lười biếng.

1993, Ngô Sĩ Liên with Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, “Nhân Tông Tuyên Hoàng Đế”, in Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, transl., Đại Việt sử ký toàn thư [The Complete Annals of Great Viet]:

You are incumbent mandarins, once [you] come back, [you] must tell the people to work hard on the paddies, [you] must judge cases justly, investigate robberies and thefts -if there be- to the best of your ability, and never be lazy and complacent.

(archaic or literary) you (to address perceived inferiors)


ngươi

16th century, Nguyễn Thế Nghi's (attributed) Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (新編傳奇漫錄增補解音集註), giải âm/translation of Truyền kỳ mạn lục ("Casual Record of Transmitted Strange-Tales") by Nguyễn Dữ.
碎庭臣𪢍𤽗立言蒸𣦛
Tôi đình thần ghét ngươi Lập Ngôn chưng thẳng.
The mandarins at the royal court hated the (focusing) honest Lập Ngôn.

19th century, Nguyễn Đình Chiểu, Tale of Lục Vân Tiên:
𠬠𠇮𥄮陣衝無񠡱𤽗骨突打朱最㝵
Một mình nhằm trận xông vô,Cùng ngươi Cốt Đột đánh cho tối ngày.
He threw himself into the battle,Fighting against Cốt Đột regardless of day or night.

(literary, obsolete) prefixes someone's name, functioning either as a vocative or focus marker.


ngươi

From Proto-Vietic *-ŋaːj, from Proto-Mon-Khmer *[]ŋaaj; cognate with Bahnar ngai (“pupil”) and Shwe Palaung ငါည် (“face”).
From the same root as người (“human being”) and thus also the etymology above; compare English pupil, Japanese 瞳 (hitomi, “pupil”) and 人 (hito, “person, human”), Thao thau (“person, pupil”), Tagalog tao (“human, person”) and balintataw (“pupil”), Persian مردم (mardom, “people, pupil”).

pupil (the hole in the middle of the iris of the eye)


外傳

chữ Hán form of ngoại truyện (“side story”).


ống quyển

[ʔəwŋ͡m˧˦ kwiən˧˩]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ kwiəŋ˧˨]

[ʔəwŋ͡m˦˥ wiəŋ˨˩˦]

(historical) scrinium, bamboo tube for examination papers


凶器

chữ Hán form of hung khí (“tool for homicide; murder weapon”).


vectơ

[vɛk̚˧˦ təː˧˧]

[vɛk̚˦˧˥ təː˧˧]

[vɛk̚˦˥ təː˧˧]

[jɛk̚˦˥ təː˧˧]

Borrowed from French vecteur or English vector.


phương trình tham số

[fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩ tʰaːm˧˧ so˧˦]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩ tʰaːm˧˧ ʂow˨˩˦]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩ tʰaːm˧˧ sow˨˩˦]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩ tʰaːm˧˧ ʂow˦˥]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩ tʰaːm˧˧ sow˦˥]

phương trình (“equation”) + tham số (“parameter”)

compound

parametric equation
parametric equation#English


幻象

chữ Hán form of ảo tượng (“optical illusion; mirage”).


國葬

chữ Hán form of quốc táng (“state funeral”).


bất phương trình

[ʔɓət̚˧˦ fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩]

[ʔɓək̚˦˧˥ fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩]

[ʔɓək̚˦˥ fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 不 (“un-; in-”) and 方程 (“equation”).


bất đẳng thức

[ʔɓət̚˧˦ ʔɗaŋ˧˩ tʰɨk̚˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɗaŋ˧˨ tʰɨk̚˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɗaŋ˨˩˦ tʰɨk̚˦˥]


傳道

chữ Hán form of truyền đạo (“to evangelise”).


hướng nội

[hɨəŋ˧˦ noj˧˨ʔ]

[hɨəŋ˦˧˥ noj˨˩ʔ]

[hɨəŋ˦˥ noj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 向內 (“introversion”).

người hướng nội


𢞅

𢞅: Nôm readings: yêu (canonical)
éo (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 忄 (“heart”) + phonetic 要 (yêu)

Han compound

Nôm form of yêu (“to love romantically”).


hướng ngoại

[hɨəŋ˧˦ ŋwaːj˧˨ʔ]

[hɨəŋ˦˧˥ ŋwaːj˨˩ʔ]

[hɨəŋ˦˥ ŋwaːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 向外 (“extroversion”).

vi-etym-sino

người hướng ngoại


戰艦

chữ Hán form of chiến hạm (“battleship”).


免疫學

chữ Hán form of miễn dịch học (“immunology”).


五帝

chữ Hán form of Ngũ Đế (“the Five Emperors”).


三皇

chữ Hán form of Tam Hoàng (“the Three Sovereigns”).


三皇五帝

Tam Hoàng Ngũ Đế
Tam Hoàng Ngũ Đế#Vietnamese

chữ Hán form of Tam Hoàng Ngũ Đế (“the Three Sovereigns and Five Emperors”).


áo khoác

[ʔaːw˧˦ xwaːk̚˧˦]

[ʔaːw˨˩˦ kʰwaːk̚˦˧˥]

[ʔaːw˨˩˦ xwaːk̚˦˧˥]

[ʔaːw˦˥ kʰwaːk̚˦˥]

[ʔaːw˦˥ xwaːk̚˦˥]


mi mắt

[mɪj˧˧ mak̚˦˧˥]


hối tiếc

[hoj˨˩˦ tiək̚˦˧˥]


phép

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 法 (“rule, custom, method”, SV: pháp). Doublet of Pháp. Cognate with Lao ແບບ (bǣp), Thai แบบ (bɛ̀ɛp), Khmer បែប (baep).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">pháp</i>

vi-etym-sino

phải phép

vô phép

xin phép

cấp phép

cho phép

giấy phép

nghỉ phép

trái phép

phép biện chứng

phép chiếu

phép tính

phép vua


phép

Tôn Ngộ Không có 72 phép biến hoá.

Sun Wukong can perform 72 different transformations.


phép

đũa phép


廟號

chữ Hán form of miếu hiệu (“temple name”).


thành viên

[tʰajŋ̟˨˩ viən˧˧]

[tʰɛɲ˦˩ viəŋ˧˧]

[tʰan˨˩ viəŋ˧˧]

[tʰan˨˩ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 成員 (“member”).


才力

chữ Hán form of tài lực (“capacity; capability”).


đồng thau

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰaw˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ tʰaw˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰa(ː)w˧˧]


南大洋

chữ Hán form of Nam Đại Dương (“Southern Ocean”).


lượng tử

[lɨəŋ˧˨ʔ tɨ˧˩]

[lɨəŋ˨˩ʔ tɨ˧˨]

[lɨəŋ˨˩˨ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 量子, from Japanese 量子 (ryōshi).


lương hưu

[lɨəŋ˧˧ hiw˧˧]

[lɨəŋ˧˧ hɨw˧˧]

[lɨəŋ˧˧ hɨw˧˧]


chết cha

[t͡ɕet̚˧˦ t͡ɕaː˧˧]

[t͡ɕet̚˦˧˥ t͡ɕaː˧˧]

[cəːt̚˦˥ caː˧˧]

Chết cha! Tao quên làm bài tập rồi!
Doh! I forgot to do my homework!


東德

chữ Hán form of Đông Đức (“East Germany”).


西德

chữ Hán form of Tây Đức (“West Germany”).


chưởng

phim chưởng

a wuxia show, especially one where this move is used a lot

Giáng Long Thập Bát Chưởng

(martial arts, chiefly fiction) a move performed by pushing the front of the hand, with all fingers straightened, forward


cho rằng

[t͡ɕɔ˧˧ zaŋ˨˩]

[t͡ɕɔ˧˧ ʐaŋ˦˩]

[cɔ˧˧ ɹaŋ˨˩]


bầu trời

[ʔɓəw˨˩ t͡ɕəːj˨˩]

[ʔɓəw˦˩ ʈəːj˦˩]

[ʔɓəw˨˩ ʈəːj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bầu trời.wav


爭鬥

chữ Hán form of tranh đấu (“to struggle; to fight; to strive”).


Băng Cốc

[ʔɓaŋ˧˧ kəwk͡p̚˧˦]

[ʔɓaŋ˧˧ kəwk͡p̚˦˧˥]

[ʔɓaŋ˧˧ kəwk͡p̚˦˥]


từ chối

[tɨ˨˩ t͡ɕoj˧˦]

[tɨ˦˩ t͡ɕoj˨˩˦]

từ (“辭, to renounce; decline”) + chối (“to deny”).


Bỉ Lợi Thì

[ʔɓi˧˩ ləːj˧˨ʔ tʰi˨˩]

[ʔɓɪj˧˨ ləːj˨˩ʔ tʰɪj˦˩]

[ʔɓɪj˨˩˦ ləːj˨˩˨ tʰɪj˨˩]


kể

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 計 (SV: kế).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kế</i>


quan tài

[waːŋ˧˧ taːj˨˩]


địa ngục

[ʔɗiə˧˨ʔ ŋʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗiə˨˩ʔ ŋʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗiə˨˩˨ ŋʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 地獄, composed of 地 (“earth”) and 獄 (“prison”).

xuống địa ngục

địa ngục trần gian

bị đày xuống 18 tầng địa ngục

to be exiled to the 18 levels in hell [and suffer all sorts of torment for eternity]

Khi người ta ở địa ngục, người ta ao ước lên thiên đường. Khi người ta lên được thiên đường rồi, người ta bỗng muốn về địa ngục. Bởi vì, thiên đường tồi tệ hơn địa ngục. Thiên đường nào cũng thế. Bất hạnh cho những dân tộc có những lãnh tụ đang âm mưu đưa dân tộc mình lên thiên đường. Rồi họ sẽ thấy hai người nước Thiên Đường không đủ tiền, dành ăn chung một tô hủ tíu ở nước Địa Ngục.

1986, Duyên Anh, chapter 9, in MỘT NGƯỜI NGA Ở SÀIGÒN [A RUSSIAN IN SAIGON], Nam Á:

When you're in hell, you wish to be in heaven. When you get to be in heaven, suddenly you want to go back to hell. Because heaven is worse than hell. Every heaven is the same. Misery to peoples whose leaders are conspiring to bring their people to heaven. They'll see two people in the land of Heaven who don't have enough money and who have to share a bowl of hủ tíu in the land of Hell.

Đến thời kỳ nhà Đường (Thế kỷ thứ VII), Phật giáo du nhập và có ảnh hưởng rộng lớn ở Trung Quốc thì thuyết về địa ngục và Diêm La của Ấn Độ kết hợp và người ta mới an bài ở con số 10 tầng địa ngục do 10 vị Diêm Vương cai quản, như ngày nay.

2003, Phan Ngọc Khuê, LỄ CẤP SẮC CỦA NGƯỜI DAO LÔ GANG Ở LẠNG SƠN [THE COMING-OF-AGE RITUAL OF THE DAO LO GANG IN LẠNG SƠN], Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin:

By the Tang dynasty (7th century), Buddhism was imported and spread its reach wide in China, which then led to the conflation of hell and the Indian Yamarāja, and it was settled that there are ten levels of hell ruled by ten Yamas as we now know.


mắm

→ Khmer: ម៉ាំ (mam)

From Proto-Vietic *ɓamʔ (“salted fish”). Compare Tày bẳm, Lao ໝ້ຳ (mam).


mắm

(familiar, endearing or humorous) girl; girlie


mắm

(of lips, now only in some expressions) to tighten


thiên đường

[tʰiən˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 天堂, composed of 天 (“sky”) and 堂 (“hall”).

lên thiên đường

Để được bay mãi lên thiên đường,
Một thiên đường tuyết rơi.

(Can we date this quote?), Toàn Thắng (lyrics and music), “Cô bé mùa đông [The Winter Girl]”:

So I could ascend all the way to heaven,
A snowy heaven.

Em yêu anh, ngả nghiêng, bồng bềnh niềm kiêu hãnh.
Thiên đường xanh mướt, gió trong lành
[…]
Sẽ không bao giờ chìm khuất, giấc mơ được có em,
Thiên đường gọi tên.

(Can we date this quote?), Mạnh Quân (lyrics and music), “Thiên đường gọi tên [Paradise is Saying Your Name]”:

I love you, with drifting, floating pride.
A green paradise, with refreshing winds
[…]
It's never gonna sink into oblivion, a dream where I have you,
Paradise is saying your name.

- Con năm nay mới mười sáu tuổi. Sao vội vàng thế ? - Tôi cay đắng hỏi nó.
- Hai năm nữa, chúng con sẽ lấy nhau. Khi ấy con đủ tuổi để lấy chồng rồi ! - Nó hớn hở dần lên.
- Đấy chẳng lẽ là tất cả cuộc sống của con hay sao ? - Tôi hỏi, tim buốt nhói vì một lần nữa, tôi lại chậm.
- Đấy là thiên đường, mẹ ạ ! - Nó ngẩng nhìn tôi, mắt lóe sáng - Chúng con sẽ đi làm, sẽ chỉ có nhau và những đứa con. Con sẽ không bao giờ phải buồn như mẹ.

1993, Nguyễn Thị Thu Huệ, “HẬU THIÊN ĐƯỜNG [AFTER HEAVEN]”, in HẬU THIÊN ĐƯỜNG [AFTER HEAVEN]:

“You’ve just turned 16 this year. Why the rush?” I bitterly asked.
“We’ll get married in two years’ time. I’ll be of marriageable age by then!” She sounded more and more excited.
“Will that be all there is to your life?” I asked, more slowly this time, heart tingled once more.
“That’s heaven, mom!” She looked up at me, eyes sparkling, “We’ll be working, it’ll be just the two of us and our kids. I won’t ever have to be sad like you.”


亂視

chữ Hán form of loạn thị (“astigmatism”).


動植物

chữ Hán form of động thực vật (“flora and fauna”).


共生

chữ Hán form of cộng sinh (“symbiosis”).


內務

chữ Hán form of nội vụ (“internal affairs; home affairs; domestic affairs”).


xóa bỏ

Traditional tone placement spelling of xoá bỏ.


họa

Traditional tone placement spelling of hoạ.


hội họa

Traditional tone placement spelling of hội hoạ.


tàu hỏa

Traditional tone placement spelling of tàu hoả.


tòa án

Traditional tone placement spelling of toà án.


tủy sống

Traditional tone placement spelling of tuỷ sống.


tòa lãnh sự

Traditional tone placement spelling of toà lãnh sự.


trường mỹ thuật

trường mĩ thuật
trường mĩ thuật#Vietnamese

Alternative spelling of trường mĩ thuật.


tùy

Traditional tone placement spelling of tuỳ.


khỏe

Traditional tone placement spelling of khoẻ.


cung hỷ phát tài

cung hỉ phát tài
cung hỉ phát tài#Vietnamese

Alternative spelling of cung hỉ phát tài.


kiết

kiết bạch

dysentery with diarrhoea that becomes white with mucus


khỏe mạnh

Traditional tone placement spelling of khoẻ mạnh.


hòa tấu

Traditional tone placement spelling of hoà tấu.


đậu hòa lan

Traditional tone placement spelling of đậu hoà lan.


hóa

Traditional tone placement spelling of hoá.


chất độc

[t͡ɕət̚˧˦ ʔɗəwk͡p̚˧˨ʔ]

[t͡ɕək̚˦˧˥ ʔɗəwk͡p̚˨˩ʔ]

[cək̚˦˥ ʔɗəwk͡p̚˨˩˨]


bàn chải

[ʔɓaːn˨˩ t͡ɕaːj˧˩]

[ʔɓaːŋ˦˩ t͡ɕaːj˧˨]

[ʔɓaːŋ˨˩ caːj˨˩˦]

bàn (“a flat object”) + chải (“to brush”).

com

bàn chải (đánh răng)

a handheld brush for cleaning, especially a toothbrush


Gruzia

Alternative spelling of Gru-di-a: Georgia (A transcontinental country in the Caucasus region of Europe and Asia, on the coast of the Black Sea, often considered to belong politically to Europe)


tự nhiên

[tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tự nhiên.wav

Bên tự nhiên có bốn môn: toán, lí, hoá, sinh.

There are four subjects of natural sciences: mathematics, physics, chemistry, and biology.

(education) Short for môn tự nhiên (“natural science subjects”).


tự nhiên

[tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

chọn lọc tự nhiên

Xin cứ tự nhiên như ở nhà.


tự nhiên

[tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

(colloquial) suddenly; all of a sudden; spontaneously


tự nhiên

[tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

(colloquial) what the heck do ya think you're doin'?


thẩy

(Southern Vietnam) to toss (to throw with an initial upward direction)


thẩy

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root thầy in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.

vi-etym-hoi

(Southern Vietnam) Equivalent to thầy ấy (“he; him”).


oganesson

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛt̚˧˦ səːn˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛt̚˦˧˥ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛt̚˦˧˥ səːŋ˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛk̚˦˥ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛk̚˦˥ səːŋ˧˧]


từ vựng

[tɨ˨˩ vɨŋ˧˨ʔ]

[tɨ˦˩ vɨŋ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ vɨŋ˨˩˨]

[tɨ˨˩ jɨŋ˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 詞彙 (SV: từ vị). The character 彙 (vị) was confused with the character 暈 (vận), and the character 暈 (vận) then became "vựng" through the coda and vowel shift (-n > -ŋ characteristic of Southern Vietnamese).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">từ vị</i>


phiên âm

[fiən˧˧ ʔəm˧˧]

[fiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

[fiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phiên âm.wav

Sino-Vietnamese word from 翻 (“to change, to translate”) and 音 (“sound”).

mẫu tự phiên âm


gượng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 強 (“to force, to make an effort; forced”, SV: cưỡng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cưỡng</i>

vi-etym-sino

Diễn xuất gượng gạo quá.


vốn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vốn.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 本 (SV: bổn). Doublet of bổn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bổn</i>

vi-etym-sino

vốn mạo hiểm

vốn điều lệ

Thời buổi này không có vốn thì không xây dựng cơ nghiệp được.

You cannot really pull off a business without funding these days.

(business, finance) capital; funds (liquid money that can be used for funding or investment)

vốn từ

vốn tri thức

Muốn học tiếng gì giỏi thì cũng phải chú trọng vốn từ.

If one wants to master a language, one should focus on vocabulary.

(figurative) foundation; basis; repertoire (especially something abstract, as a resource that has been accumulated)


vốn

Súng vốn là một tay đầu gấu khét tiếng ở huyện Hương Khê.
Súng was once a notorious thug in Hương Khê District.


rời khỏi

[zəːj˨˩ xɔj˧˩]

[ʐəːj˦˩ kʰɔj˧˨]

[ʐəːj˦˩ xɔj˧˨]

[ɹəːj˨˩ kʰɔj˨˩˦]

[ɹəːj˨˩ xɔj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-rời khỏi.wav


bộ chế hoà khí

[ʔɓo˧˨ʔ t͡ɕe˧˦ hwaː˨˩ xi˧˦]

[ʔɓow˨˩ʔ t͡ɕej˨˩˦ hwaː˦˩ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɓow˨˩ʔ t͡ɕej˨˩˦ hwaː˦˩ xɪj˨˩˦]

[ʔɓow˨˩˨ cej˦˥ waː˨˩ kʰɪj˦˥]

[ʔɓow˨˩˨ cej˦˥ waː˨˩ xɪj˦˥]


bảng đen

[ʔɓaːŋ˧˩ ʔɗɛn˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˨ ʔɗɛŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ ʔɗɛŋ˧˧]

Calque of English blackboard. Same as bảng + đen.


trầu không

[t͡ɕəw˨˩ xəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˦˩ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˦˩ xəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˨˩ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˨˩ xəwŋ͡m˧˧]


地級市

prefecture-level city
prefecture-level city

chữ Hán form of địa cấp thị (“prefecture-level city”).


chánh đảng

[t͡ɕajŋ̟˧˦ ʔɗaːŋ˧˩]

[t͡ɕɛɲ˦˧˥ ʔɗaːŋ˧˨]

[can˦˥ ʔɗaːŋ˨˩˦]

(dated, Southern Vietnam) Alternative form of chính đảng (“political party”)


沙悟淨

chữ Hán form of Sa Ngộ Tĩnh (“Sha Wujing”).


豬悟能

chữ Hán form of Trư Ngộ Năng (“Zhu Wuneng”).


大小便

chữ Hán form of đại tiểu tiện (“to defecate and urinate”).


ngồi xổm

head

坐/𡎦/𡎥/𡎢/𡓮 + 跕/踮

vi-verb

坐/𡎦/𡎥/𡎢/𡓮 + 跕/踮


thực sự

[tʰɨk̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[tʰɨk̚˨˩˨ sɨ˨˩˨]


nghệ nhân

[ŋe˧˨ʔ ɲən˧˧]

[ŋej˨˩ʔ ɲəŋ˧˧]

[ŋej˨˩˨ ɲəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 藝人 (“craftsman, artist”).

vi-etym-sino

craftsman, artisan, artist (in handicrafts)


國教

chữ Hán form of quốc giáo (“state religion”).


làm cho

[laːm˨˩ t͡ɕɔ˧˧]

[laːm˦˩ t͡ɕɔ˧˧]

[laːm˨˩ cɔ˧˧]


linh vật

[lïŋ˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[lɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[lɨn˧˧ vək̚˨˩˨]

[lɨn˧˧ jək̚˨˩˨]


duy tu

[j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ tʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 維修 (“to repair and maintain”).


chầu

a soiree; party (especially with entertainers or attendants)


chầu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 朝 (“to attend the emperor's audience”, SV: triều). Doublet of triều and chào.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">triều</i>


sắc sảo

[ʂak̚˦˧˥ ʂaːw˧˨]

[ʂak̚˦˥ ʂaːw˨˩˦]

Với những chi tiết sắc sảo, Tâm đã giành được giải nhất trong cuộc thi vẽ toàn trường.

By using fine details, Tâm got first prize in the school-wide art contest.

翹(Kiều)強(càng)色(sắc)稍(sảo)漫(mặn)𣻕(mà)
搊(So)皮(bề)才(tài)色(sắc)吏(lại)󰑼(là)分(phần)欣(hơn)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)), published 1866, lines 23–24:

Kiều, the eldest, was especially witty and charming.
 Her talents and beauty even surpassed her sister.


chầu văn

[t͡ɕəw˨˩ van˧˧]

[t͡ɕəw˦˩ vaŋ˧˧]

[cəw˨˩ vaŋ˧˧]

[cəw˨˩ jaŋ˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 朝 (“to pay homage/to perform the morning ceremony”, SV: triều) and 文 ("culture"/"literature", perhaps from a historical reading as "ceremony/ritual").

vi-etym-sino

Đạo Mẫu
Đạo Mẫu

(religion) a type of musical trance ritual associated with Đạo Mẫu (mother goddess worship)


cảnh vật

[kajŋ̟˧˩ vət̚˧˨ʔ]

[kɛɲ˧˨ vək̚˨˩ʔ]

[kan˨˩˦ vək̚˨˩˨]

[kan˨˩˦ jək̚˨˩˨]


thuật lại

[tʰwət̚˧˨ʔ laːj˧˨ʔ]

[tʰwək̚˨˩ʔ laːj˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ laːj˨˩˨]


nuốt

From Proto-Vietic *ɗɔːc (“to swallow”). Cognate with Muong đóch, Chut [Rục] dɔːc⁷.

(figurative) to repress; to check; to control


sống động

[səwŋ͡m˧˦ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʂəwŋ͡m˦˧˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[səwŋ͡m˦˧˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʂəwŋ͡m˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

[səwŋ͡m˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Nativised equivalent of sinh động (生動), using the native element sống (“to live”).


mối

From Proto-Vietic *k-moːlʔ ~ *k-muːrʔ ~ *k-moːrʔ. Cognate with Proto-Katuic *kmuar (whence Pacoh camoar (“termite”)), Semai kemur (“caterpillar, maggot”), Khmer ខ្មើរ (khmaə, “flying ant”), ខ្មុល (khmol, “mole cricket”).


mối

From Proto-Vietic *ɓoːlʔ, from Proto-Mon-Khmer *ɓulʔ ~ *ɓuəl(); cognate with Proto-Bahnaric *ɓuəl ~ *buəl and Mang ɓoːl⁴.

Hemidactylus frenatus
Hemidactylus frenatus#Translingual

(dialectal) common house gecko (Hemidactylus frenatus)


mối

knot; end (of entangled thread or string)


mối

mối tình

mối thù

Used for romantic relationships or a sentiment of hatred


mối

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 媒 (“matchmaker”, SV: môi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">môi</i>


đpcm

điều phải chứng minh
điều phải chứng minh#Vietnamese


lão

ông lão


lão

(narrative or literary) I/me (used by an old man)

(narrative or literary, respectful) he/him (an old man)

narrative or literary; respectful; narrative or literary; respectful


小說家

tiểu thuyết gia
tiểu thuyết gia#Vietnamese

chữ Hán form of tiểu thuyết gia (“novelist”).