tiến

Sino-Vietnamese word from 進; this is the Northern form. Doublet of tấn, the Southern form.
This is the dominant form used in compounds in modern written Vietnamese.


hiện

Gõ vô YouTube, cái video đầu tiên hiện lên là nó đó.

Search on YouTube, and the first video that comes up will be the one I was talking about.


tuôn

Nước suối tuôn ra.

Mồ hôi tuôn ròng ròng.

Nước mắt tuôn như mưa.

Khói tuôn nghi ngút.

(intransitive, of a substance) to spurt, to gush

tuôn ra những lời thô bỉ
to spew vulgarities

Con vít bị tuôn rồi.

(transitive) to strip (to remove the thread or teeth from a screw, nut, or gear)


nghiến

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 研 (“to grind”, SV: nghiên). Compare nghiền.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nghiên</i>

vi-etym-sino

Ăn dái lợn để chữa nghiến răng khi ngủ.

Eat some pig dicks to cure the habit of clenching your teeth while sleeping.


nghiến

(colloquial) immediately (and quickly); instantly


tợn

For the "really, so, very" sense, compare the similar development as in dữ.


hiệp

Sino-Vietnamese word from 合 (“classifier for the number of fights”).


hiệp

(only in compounds) to come together, to unite


kiến

From Proto-Vietic *gɛːnʔ ~ *kɛːnʔ. Cognate with Thavung แก้น. Compare Bolyu ɣəːn³³.


tốn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 損 (SV: tổn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tổn</i>

vi-etym-sino

to pay for, to spend; to cost, to consume


chuyển

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chuyển.wav


chuyển

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]


nghiện

head

彦, 喭, 𢞆, 讞, 咠, 𬪮, 󰇊

vi-verb

彦, 喭, 𢞆, 讞, 咠, 𬪮, 󰇊

彦 (CJK)
喭 (CJK)
𢞆 (CJK)
讞 (CJK)
咠 (CJK)
𬪮 (CJK)

con nghiện

gây nghiện


giảm

Sino-Vietnamese word from 減 (“to decrease; to subtract”). This word only means "to decrease" in Vietnamese. For "to substract", use trừ instead.

vi-etym-sino

Số người tham gia giảm.

Chúng tôi buộc phải giảm số người tham gia.


họp

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 合 (SV: hợp).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hợp</i>


ngâm

From Proto-Mon-Khmer *ŋǝm ~ *ŋam (“to immerse, soak”); cognate with Muong ngâm, Khasi ngam (“to dive into”).

ngâm chân


hộp

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hộp.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 盒 (“box”, SV: hạp).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hạp</i>

vi-etym-sino

hộp sữa

sữa hộp

cơm hộp

a squarish container made of bendable material, such as a box or a carton

cá hộp

đồ hộp


tấn

Sino-Vietnamese word from 進; this is the Southern form. Doublet of tiến, the Northern form.
In current written Vietnamese, only three compounds with this form are in common use: tấn tới (“progressive, advancing”), tấn công (“to attack”) and tấn phong (“to promote to a higher position”); other compounds, although abundantly attested in many texts are now replaced by the Northern form tiến in the speech of most Southerners.

(only in compounds) to advance; to go forward


nghiền

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 研 (“to grind”, SV: nghiên).


nghiền

(Central Vietnam, Southern Vietnam) Alternative form of nghiện (“to be addicted (to); to give oneself up (to)”)


câm

For the sense of "orthographically silent", a semantic loan from French muet.

Mặc dù trong tiếng Pháp ta có từ "h aspiré" (tức "âm h bật hơi"), chữ "h" của tiếng Pháp luôn luôn câm.

Even though there's this thing called the "aspirated h" in French, the French letter "h" is always silent.

kịch câm


câm

câm như hến

to shut your mouth as tight as a clam [shutting its shell]

Có câm mồm không thì bảo?


sãi

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sĩ, sỹ</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 士, 仕 (“literati”, SV: sĩ, sỹ)

16th century, Nguyễn Thế Nghi's (attributed) Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (新編傳奇漫錄增補解音集註), giải âm/translation of “The Tale of the Abandoned Pagoda in Đông Triều” in Truyền kỳ mạn lục ("Casual Record of Transmitted Strange-Tales") by Nguyễn Dữ.
仕娓𨪷𩯀共民平㐌姅
Sãi vãi gọt tóc cùng dân bình đã nửa.
Those who cut their hair and became Buddhist monks and nuns constituted half of the common populace.

Lắm / Nhiều sãi không ai đóng cửa chùa.

Everybody's business is nobody's business (literally, “[There are] many wardens [yet] none closes the temple's door”).

Con vua thì lại làm vua;
Con sãi ở chùa lại quét lá đa.
A monarch's son shall become a monarch;
A son of a warden in a Buddhist temple shall sweep banyan leaves.


choắt

[t͡ɕwak̚˦˧˥]

1941, Tô Hoài, Dế Mèn Phiêu Lưu Ký (Adventures of a Cricket), Ch. 1

Neighboring mine was the cave belonging to Scrawny Cricket. Scrawny Cricket was a mocking and condescending nickname I called him.

Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đặt cho nó một cách chế diễu và trịch thượng thế.


hóp

certain bamboo species, especially Bambusa textilis


thức

(literary) food, especially a delicacy or treat


thức

Tối qua thức khuya.


thiu

cơm thiu


nghiệm

Sino-Vietnamese word from 驗 (“to examine”).

to realize something after thinking thoroughly


nghiệm

(mathematics) a zero (value of a function’s independent variables when the value of the function is zero)


chót

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 卒 (SV: tốt). Compare chốt, trót, chợt.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tốt</i>

vi-etym-sino

hạn chót


cách

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cách.wav

cách làm việc

một cách nhanh chóng

sở hữu cách/cách sở hữu


cách

dù có cố gắng cách mấy...

(in certain expression, often literary) Forming intensifiers preceding certain particles and quantifiers


cách

Nhà tui cách thành phố 50 cây số.

My house is 50 kilometers from (the/a) city.

Tôi không biết khoảng cách đó là bao nhiêu.

I don't know how far that is. (lit. what the distance is)

to be distant from, to be separated from


cách

cách điện

cách nhiệt

cách âm


cách

(only in compounds) to change, to reform


suất

Sino-Vietnamese word from 率. Compare Mandarin 率 (lǜ, luật, “rate”), Mandarin 率 (shuò, suất; shuài, soái, “to lead”), Japanese 率 (ritsu, luật, “rate”).
The reading with ‹l-› is completely unused within Vietnamese, although theoretically, the character can be read as luật. This contrast with Chinese and the other Sino-Xenic languages, where the character has multiple readings in use.

cog

suất cơm

suất điện động


trại

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trại.wav


trại

Likely related to lái (in nói lái (“to switch around sounds”)).

"Sài Gòn" trại lại là "Xì Gòn", "Hà Nội" trại lại là "Hà Lội". (pseudolinguistic explanation of variation of toponyms in Vietnamese)
"Xì Gòn" is a deviation of "Sài Gòn", and "Hà Lội" is a deviation of "Hà Nội".

(pseudolinguistics, of pronunciation) to deviate


trại

trại chân


phủ

Sino-Vietnamese word from 撫 (“to cover”). For some parallels of the "to mate" sense, compare English cover, Russian крыть (krytʹ, “to mount”), German belegen (“to mate”), Spanish cubrir (“to cover, to mount”).

vi-etym-sino

(dated, of non-human animals) to mate; to copulate


phủ

phủ Chúa Trịnh

(historical) the residence of a nobleman or government official


thính

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bính</i>

vi-etym-sino

non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 餅 (“flour-based foods, pastry”, SV: bính)

powdered grilled rice (used to make food)

roasted bran used as bait for fish or shrimp

(neologism, slang) “bait” (for attracting someone); flirtation; romantic advances


thính

Sino-Vietnamese word from 聽 (“to listen”).
Its Middle Chinese ancestor 聽 (MC theng) "to listen" would have yielded regularly SV reflex **thinh; this attested reflex, with sắc-tone (which suggests a Middle Chinese ancestor with departing tone & unvoiced initial), possibly has arisen from confusion with 聽 (MC thengH) "to administer, to adjudicate", which had departing tone.

thính mũi


giao

(sports) to pass (to move a ball to a teammate)


cáp

dây cáp

cáp quang

Nhà mày có (truyền hình) cáp không?

truyền hình cáp
truyền hình cáp#Vietnamese

(television) Short for truyền hình cáp (“cable television”).


hội

Sino-Vietnamese word from 會 (“to gather; to assemble”).

hội hè

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam


cẩm

Sino-Vietnamese word from 錦. Doublet of gấm.


cẩm

Tất cả nhân viên trong sở cẩm chỉ có bẩy người: một ông Cẩm Tây, một ông thông ngôn ta, một ông quản cảnh sát, và bốn người lính.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 2, in Số đỏ [Dumb Luck]:

All seven employees in this police station were: one French chief, one Vietnamese interpreter, one manager, and four officers.

Ở nơi đó, 2 chị em nhà văn Đặng Thị Hạnh và Đặng Anh Đào được ngắm nhìn những ngôi biệt thự xinh đẹp “trồng toàn tường vi, bạch đàn mới lớn”, nhìn “những người đàn bà đẹp hay thẩn thơ bên vệ đường và mấy ông cẩm Tây gặp ngoài đường hay mỉm cười”.

2021, Kiều Chi, “Sầm Sơn đối với tôi vẫn giống như một mối tình đầu [To Me, Sầm Sơn Is Like First Love]”, in Thanh Hóa Newspaper:

There, both sisters Đặng Thị Hạnh and Đặng Anh Đào could admire beautiful mansions where multiflora roses and young eucalyptus trees grew, to behold fair daydreaming damsels on the pavements, and to meet oft-smiling French policemen on the streets.


chắc

head

聀, 仄, 𢟘, 職, 礩

vi-adj

聀, 仄, 𢟘, 職, 礩

Chắc hông?

Chắc mà!


chắc

head

聀, 仄, 𢟘, 職, 礩

vi-adv

聀, 仄, 𢟘, 職, 礩

nắm chắc

biết chắc

(after a verb) surely; certainly; for sure

Chắc nó không đến đâu.

Chắc chẳng có ai ở nhà.

(at the start of a clause) probably; maybe


chắc

Nó tưởng nó ngon lắm chắc?

Tưởng có tiền thì muốn làm gì thì làm chắc?

They think they can get away with anything just because they have money?

(colloquial) Marks a rhetorical question, often with an indignant tone


chắc

Tụi bay cứ đánh chắc đập chắc hoài!

(Central Vietnam) each other, one another


biệt

Sino-Vietnamese word from 別 (“to divide; to leave; special”).


học

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-học.wav

học, học nữa, học mãi

learn, learn more, learn forever (free translation of Lenin's phrase «учиться, учиться и учиться»)


căm

(chiefly in compounds) to resent, to bear hatred


căm

From Proto-Vietic *kam (“arrow”), from Proto-Mon-Khmer *kam (“arrow”). Compare Khmer កាំ (kam).


ngáp

From Proto-Vietic *s-ŋaːp ~ *-ʔaːp (via *sŋ-ʔaːp), from Proto-Mon-Khmer *sʔaap (“to yawn”). Cognate with Muong ngáp, Bahnar kơ'ngap, Pacoh ng-ap, Khmer ស្ងាប (sngaap), Mon ဒအာပ် (həap), Central Nicobarese hing-âp.


âm

(phonetics, colloquial) Clipping of âm tố or clipping of ngữ âm (“phone”).

(phonology, colloquial) clipping of âm vị (“phoneme”).

(linguistics, colloquial) Clipping of âm tiết (“syllable”).


âm

ngày âm

(occult) having "yin" characteristics, as in "dark", "lunar" or "feminine"

điện âm


âm

-10° (âm 10 độ)
-10° (minus/negative 10 degrees [Celsius])


đề

mệnh đề

(grammar) clause; (logic, mathematics) proposition

Chiều ngày 7/5, Bộ GĐ-ĐT đã công bố đề thi tham khảo kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia 2020.

2020 May 7, Vân Trang, NÓNG: Bộ GD-ĐT công bố đề thi tham khảo kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia 2020 tất cả các môn:

This afternoon 7th May, the MoET announced the exam questions for the 2020 National High School Graduation Exam.

set of questions for an examination or test


đề

(only in compounds) to lift (up); to raise

đề đốc

(military) rear admiral; provincial military commander

đề phòng

to take precautions; prevent; guard against


tài nguyên

[taːj˦˩ ŋwiəŋ˧˧]

[taːj˨˩ ŋwiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 財源, composed of 財 (“wealth”) and 源 (“source”).


Nguyễn

→ Czech: Nguyen

→ English: Nguyen

→ French: Nguyen

→ German: Nguyen


nguyên âm

[ŋwiən˧˧ ʔəm˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nguyên âm.wav

Sino-Vietnamese word from 元音, composed of 元 (“primary; original”) and 音 (“sound”).

Một nhị trùng âm là một tở hợp của hai nguyên âm và được đọc dưới dạng một âm nhất quán.

2004, Nguyễn Văn Tuấn, Trương Văn Hùng, Tiếng Đức dành cho người Việt, NXB Trẻ, page 9:

A diphthong is the combination of two vowels and is pronounced as one unified sound.


mấy

some, an indefinite quantity greater than one


mấy

Mấy giờ rồi?


lăn

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 麻隣, the second character is an alternative form of 鄰 (MC lin), thus the phonograms are equivalent to 麻鄰 (MC mae lin) (modern SV: ma lân).


sử ký

Alternative spelling of sử kí (“history record”).


rụng

head

勇, 梇, 湧, 用, 苚, 𣳔, 𬈭

vi-verb

勇, 梇, 湧, 用, 苚, 𣳔, 𬈭

勇 (CJK)
梇 (CJK)
湧 (CJK)
用 (CJK)
苚 (CJK)
𣳔 (CJK)
𬈭 (CJK)

From Proto-Vietic *ruŋʔ, from Proto-Mon-Khmer *ruŋ ~ *ruuŋ ~ *ruəŋ (“the fall, to drop off”); cognate with Bahnar rŭng.

quả/lá rụng

răng rụng

lông/tóc rụng

(of something) to fall off something that it was attached to

rụng lá

rụng răng

rụng tóc

rụng lông

(of someone or something) to lose something that's attached to someone or something


liệt

From Middle Vietnamese liẹt, Middle Vietnamese blẹt.


liệt

Sino-Vietnamese word from 列 (“to arrange; line”).


mùn cưa

[mun˨˩ kɨə˧˧]

[mun˦˩ kɨə˧˧]

[mʊwŋ͡m˨˩ kɨə˧˧]


keo ong

[kɛw˧˧ ʔawŋ͡m˧˧]

[kɛw˧˧ ʔawŋ͡m˧˧]

[kɛw˧˧ ʔɔŋ˧˧]

[kɛw˧˧ ʔawŋ͡m˧˧]


thông rụng lá

[tʰəwŋ͡m˧˧ zʊwŋ͡m˧˨ʔ laː˧˦]

[tʰəwŋ͡m˧˧ ʐʊwŋ͡m˨˩ʔ laː˨˩˦]

[tʰəwŋ͡m˧˧ ɹʊwŋ͡m˨˩˨ laː˦˥]

thông (pine) + rụng (drop) + (lá) (leaf), so named for the fact that, despite the fact that the larch is a conifer, it is deciduous, shedding its leaves each year


sử

theo sử cũ

Mày đã ôn sử chưa?

(colloquial) Clipping of lịch sử (“history”).


ôi

From Proto-Mon-Khmer *sʔuj; cognate with Mon သ္အဲု (ui, “to be rotten, putrid”) ~ Khmer ស្អុយ (sʼoy, “putrid, to stink”).

thịt ôi


lưới

From Proto-Vietic *-laːjʔ (“net”). Cognate with Tho [Cuối Chăm] laːj³.

漁翁𢹣䋥𢵼𠊚
𡄎𠳒三合𤑟𨑮拯訛

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

An old fisherman pulled up a net with her inside,
so Tam Hợp's prophecy really was true.

Ngư ông kéo lưới vớt người,
Ngẫm lời Tam Hợp rõ mười chẳng ngoa.


chướng

unsightly; ugly; distasteful (especially in appearance)


chướng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 脹 (“to swell”, SV: trướng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trướng</i>

vi-etym-sino

chướng bụng

Alternative form of trướng (“swollen; bloated”)


vọng

thánh lễ vọng

đêm vọng lễ

Lần đầu tiên tôi gặp cô ta là vào đêm vọng lễ Giáng Sinh năm 2007,[…]

2016, chapter 4, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

The first time I met her was Christmas Eve 2007; […]

vọng về


乳母

chữ Hán form of nhũ mẫu (“nanny; wet nurse”).


giày

vi-noun

(classifier cái, chiếc) giày • (𥀌, 𩌂, 鞋, 履)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𥀌 (CJK)
𩌂 (CJK)
鞋 (CJK)
履 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-giày.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鞋 (“shoe”, SV: hài).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hài</i>

vi-etym-sino

Coordinate term: dép

a non-sock, non-stockings piece of footwear that gives full coverage to the foot; a shoe, a boot, etc.


phong

xi-rô phong


phong

phong vương

phong tướng

phong thần

phong tước

tảng đá rêu phong


keo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 膠 (“glue”, SV: giao). Cognate with Thai กาว (gaao), Lao ກາວ (kāo), Burmese ကော် (kau), Khmer កាវ (kaaw).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giao</i>

vi-etym-sino

dính như keo


keo

Thua keo này bày keo khác.

If you lose this round, you fight another round.


thay

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 替 (SV: thế).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thế</i>

vi-etym-sino

thay trời hành đạo

to act in place of, to act on behalf of, to act for


thay

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tai</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 哉 (SV: tai)

Đức Phật bảo: "Lành thay, lành thay! Này Tu-bồ-đề, như lời ông nói, Như Lai khéo hộ niệm các vị Bồ-tát, khéo phó chúc các vị Bồ -tát, nay ông hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ vì ông mà nói. Người thiện nam, thiện nữ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác nên như thế mà trụ, như thế mà hàng phục tâm kia."
The Buddha said, “How good! How good! Subhūti, it is as you have said. The Tathāgata is well mindful of all the bodhisattvas, and is skillful at instructing the bodhisattvas. Now you listen well, and [he] will explain it for you. If good sons and good daughters would like to arouse the mind of peerless perfect enlightenment, they should abide like this and subdue their thoughts like this.”

Diamond Sutra, Vietnamese translation by Thích Thanh Từ, English translation based on Burton Watson (2010) & A. Charles Muller (2013)

Kỳ lạ thay, sự lạnh lẽo của Luisa với đàn ông lại là nguồn năng lượng dồi dào làm tiệm nhuộm của cô khởi sắc.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 24:

How strange: Luisa's aloofness towards men was an abundant source of energy making her dyeing shop thrive.

Used as a modifier to indicate surprise.


dương

ngày dương

(occult) having "yang" characteristics, such as "bright", "solar" or "masculine"


cải rổ

[kaːj˨˩˦ ɹow˨˩˦]


mượt

xanh mượt


sứa

con (classifier)
𧍇 (CJK)
𧍅 (CJK)
𩸲 (CJK)


hủ

(only in compounds) old-fashioned, narrow-minded


cưa

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cưa.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鋸 (“saw; to saw off”, SV: cứ). Related to cứa, khứa.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cứ</i>


thánh ca

[tʰajŋ̟˧˦ kaː˧˧]

[tʰɛɲ˦˧˥ kaː˧˧]


viện bảo tàng

[viən˧˨ʔ ʔɓaːw˧˩ taːŋ˨˩]

[viəŋ˨˩ʔ ʔɓaːw˧˨ taːŋ˦˩]

[viəŋ˨˩˨ ʔɓaːw˨˩˦ taːŋ˨˩]

[jiəŋ˨˩˨ ʔɓaːw˨˩˦ taːŋ˨˩]

viện (“institution”) + bảo tàng (“museum”)


câng

(colloquial) impudent; insolent; shameless and obnoxious


xô-đa

[so˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sow˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sow˧˧ ʔɗaː˧˧]

nước xô-đa


vượn cáo

[vɨən˧˨ʔ kaːw˧˦]

[vɨəŋ˨˩ʔ kaːw˨˩˦]

[vɨəŋ˨˩˨ kaːw˦˥]

[jɨəŋ˨˩˨ kaːw˦˥]

vượn (“ape”) + cáo (“fox”). Compare Chinese 狐猴 (húhóu, literally “fox monkey”), Japanese 狐猿 (kitsunezaru, literally “fox monkey”), Korean 여우원숭이 (yeouwonsung'i, literally “fox monkey”).

cog

a lemur (strepsirrhine primate of the infraorder Lemuriformes, superfamily Lemuroidea)


mướt

head

mướt • (沫, 𠖾)

vi-verb

mướt • (沫, 𠖾)


múc

[mʊwk͡p̚˦˧˥]

From Proto-Vietic *ɓuːk, from Proto-Mon-Khmer *ɓək; cognate with Muong búc, Eastern Mnong [Rölöm] bŏk and Riang ɓək¹.

to scoop or ladle (as soup or water) into a bowl


bắp rang

[ʔɓap̚˧˦ zaːŋ˧˧]

[ʔɓap̚˦˧˥ ʐaːŋ˧˧]

[ʔɓap̚˦˥ ɹaːŋ˧˧]

(Central Vietnam, Southern Vietnam) popcorn


điêu

Người đâu mà điêu ngoa !

Đừng có điêu ! Không đời nào mày làm nổi !

(chiefly Northern Vietnam) habitually dishonest; very inclined to lie


điêu

Anh hùng xạ điêu

(wuxia fiction) a giant eagle in Jin Yong's wuxia novels and their live action adaptations


biên giới

[ʔɓiən˧˧ zəːj˧˦]

[ʔɓiəŋ˧˧ jəːj˨˩˦]

[ʔɓiəŋ˧˧ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 邊界, composed of 邊 (“edge”) and 界 (“boundary”).

vi-etym-sino

a frontier (part of a country that fronts or faces another country or an unsettled region)


cải biên

[kaːj˧˩ ʔɓiən˧˧]

[kaːj˧˨ ʔɓiəŋ˧˧]

[kaːj˨˩˦ ʔɓiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 改編, from Japanese 改編 (kaihen, “reorganization”).


bảo tàng

[ʔɓaːw˧˩ taːŋ˨˩]

[ʔɓaːw˧˨ taːŋ˦˩]

[ʔɓaːw˨˩˦ taːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 保藏 (“to preserve”) or 寶藏／宝藏 (“precious deposits”)


vượn

head

vượn • (猿, 𤠴, 𤢥)

con (classifier)
猿 (CJK)
𤠴 (CJK)
𤢥 (CJK)

Cognate with Muong Bi wẫn. Compare Proto-Vietic *k-vaɲ (whence Arem kwaɲ, etc.) which lacks the expected glottal stop if it was actually cognates of the Viet-Muong forms.
Unlikely to be derived from 猨 ~ 猿 (> SV: viên) as proposed by Sinocentric philologists like An Chi.

vượn người / người vượn

a non-anatomically human species of Homo

vượn/khỉ hình người


đười ươi

[ʔɗɨəj˨˩ ʔɨəj˧˧]

[ʔɗɨj˦˩ ʔɨj˧˧]

[ʔɗɨj˨˩ ʔɨj˧˧]

Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa (指南玉音解義)
狸狸号丐代埃
命㹥密㝵咍説𱐍於
"Li li" hiệu cái đười ươi,Mình chó mặt người hay thốt u ơ.
The "lílí" is called "đười ươi".With dog body and a human face, they often make unintelligible noise.

(obsolete) a cryptid or animal with human characteristics


đười ươi

[ʔɗɨəj˨˩ ʔɨəj˧˧]

[ʔɗɨj˦˩ ʔɨj˧˧]

[ʔɗɨj˨˩ ʔɨj˧˧]


mận

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) mận • (槾, 𪴏)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
槾 (CJK)
𪴏 (CJK)

From a Tai language. Compare Proto-Tai *manꟲ (“plum”) (whence Zhuang maenj as in makmaenj and Lao ໝັ້ນ (man) in ໝາກໝັ້ນ (māk man)).

Syzygium samarangense
Syzygium samarangense#Translingual

(Southern Vietnam) wax apple (Syzygium samarangense)


mơ

head

mơ • (迷, 𢠩, 𥊚, 𧫼)

vi-verb

mơ • (迷, 𢠩, 𥊚, 𧫼)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mơ.wav


mơ

From Old Chinese 梅 (OC *C.mˤə) (B-S) (SV: mai).


nước xốt

[nɨək̚˧˦ sot̚˧˦]

[nɨək̚˦˧˥ sok̚˦˧˥]

[nɨək̚˦˥ sok̚˦˥]

nước + xốt, the latter from French sauce.


địa phương

[ʔɗiə˧˨ʔ fɨəŋ˧˧]

[ʔɗiə˨˩ʔ fɨəŋ˧˧]

[ʔɗiə˨˩˨ fɨəŋ˧˧]


địa phương

[ʔɗiə˧˨ʔ fɨəŋ˧˧]

[ʔɗiə˨˩ʔ fɨəŋ˧˧]

[ʔɗiə˨˩˨ fɨəŋ˧˧]


mắc

head

縸, 黓, 默, 𢹇, 𦄿, 𫄓, 󰄏, 󱓇, 󱕗

vi-verb

縸, 黓, 默, 𢹇, 𦄿, 𫄓, 󰄏, 󱓇, 󱕗

縸 (CJK)
黓 (CJK)
默 (CJK)
𢹇 (CJK)
𦄿 (CJK)
𫄓 (CJK)

From Proto-Vietic *ɓak, from Proto-Mon-Khmer *[d]ɓak ~ *[d]ɓaak. Cognate with Muong bắc, Chut [Sách] kəbak⁷, Mang ɓak⁷, Eastern Bru ʔa.bak, Bahnar tơʼbăk, Khmer ពាក់ (pĕək).

mắc lưới

to catch; to get caught (in); to be trapped (in); to fall into

mắc bệnh

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to contract (debt); to owe

Đi chơi hả? Để mai mốt gì đi, mắc việc rồi.

Hanging out? Umm, maybe later, I'm kinda occupied with work right now.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to be busy; to be occupied; to be engaged

mắc ói

mắc cười

(chiefly Central Vietnam, Southern Vietnam) to want to (go to the bathroom, laugh, etc.); to have the desire to

(Southern Vietnam) to cause (one to develop a feeling)


mắc

(Central Vietnam, Southern Vietnam) expensive; dear


xót

(usually of a body part) be hurt, be in pain


luộc

From a Tai language; compare Proto-Tai *luəkᴰ (“to scald”) (whence Thai ลวก (lûuak)). Compare also Cantonese 淥／渌 (luk6, “to boil; to scald”), which represents a Tai substrate.

cog

Lão chỉ mặc độc chiếc quần đùi: da mặt, da lưng đỏ như cua luộc.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 2, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

He only wore his shorts; the skin on his face and back was red as boiled crab.


cuội

hòn (classifier)
𥖩 (CJK)
𬒊 (CJK)
硅 (CJK)


đàn tam

[ʔɗaːn˨˩ taːm˧˧]

[ʔɗaːŋ˦˩ taːm˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩ taːm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 彈 (“a classifier designating string instruments”) and 三 (“three”).

vi-etym-sino

a fretless lute with snakeskin-covered body and three strings


hớt

to remove from the surface of something; to skim off

to steal a march on someone and get (something); to get the upper hand (of)

to say or tell (something) before others (want to) do so; to tattle

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to trim; to prune; to cut

(Southern Vietnam) to cause (something) to be cut, broken or shortened


bạch phiến

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ fiən˧˦]

[ʔɓat̚˨˩ʔ fiəŋ˦˧˥]

[ʔɓat̚˨˩˨ fiəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 白片 (“white solid”).


gắt

ngọt gắt

(of taste and sunshine) strong and/or harsh


siết

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-siết.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 切 (“to cut, to slice, to be close to”, SV: thiết).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiết</i>

vi-etym-sino

siết chùm cau

siết cổ

siết chặt

to tighten, literally or figuratively, or to put more serious efforts into (something or doing something)

siết chặt công tác thanh tra, kiểm tra

to tighten with a firm grip, stranglehold or chokehold; compare thắt (“to tighten with a string or rope”)


khớp

to put together (parts of something) to form a whole object; to match together

to correspond; to match; to be in agreement; to tally; to fit in with

(often of two zigzag structures) to fit together nicely; to fit like a glove; to mesh; to engage

to match to compare (whether two things are compatible)


xát

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 擦 (SV: sát).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sát</i>


chảy

From Proto-Vietic *cas (“to stream; to run”). Cognate with Muong cháy, Tho [Cuối Chăm] cal⁵, Kha Phong cɐl⁴.


mộc

[məwk͡p̚˧˨ʔ]

[məwk͡p̚˨˩ʔ]

[məwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 木 (“tree; wood”).

thợ mộc

mộc đỏ

stamp (imprint or mark made by stamping)

lấy mộc đỡ tên


mộc

[məwk͡p̚˧˨ʔ]

[məwk͡p̚˨˩ʔ]

[məwk͡p̚˨˩˨]

mặt mộc

(in certain phrases and expressions) plain


xối

head

㵊, 洷, 𣻇, 𣾽, 𤂬, 𩄶

vi-verb

㵊, 洷, 𣻇, 𣾽, 𤂬, 𩄶

㵊 (CJK)
洷 (CJK)
𣻇 (CJK)
𣾽 (CJK)
𤂬 (CJK)
𩄶 (CJK)


phơi

head

𣆏, 𣈓, 𤇨, 𤊫, 𤊬

vi-verb

𣆏, 𣈓, 𤇨, 𤊫, 𤊬

phơi quần áo

phơi xác

to die (i.e. to expose one's body) on the battlefield


bao dương vật

[ʔɓaːw˧˧ zɨəŋ˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːw˧˧ jɨəŋ˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːw˧˧ jɨəŋ˧˧ vək̚˨˩˨]

[ʔɓaːw˧˧ jɨəŋ˧˧ jək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bao dương vật.wav


chuốc

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 酌 (SV: chước).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chước</i>

vi-etym-sino

[t͡ɕuək̚˦˧˥]


chuốc

[t͡ɕuək̚˦˧˥]

(rare) to take pains to obtain (something precious)

to bring upon oneself; to seek (something bad) oneself


xác

From Middle Vietnamese xác. Compare Thai ซาก (sâak). Sino-Vietnamese word from 殼 (“shell”).


riềng

cây (classifier)
củ (classifier)
楹 (CJK)
萾 (CJK)

From Proto-Vietic *b-riɛŋ. Cognate with Muong Bi khiềng. Compare Proto-Katuic *-rɨɨŋ (“galangal”) (whence Eastern Bru curưng).


nhè

nhè đầu mà đánh


nhè

reduplicant of nhẹ, only used in nhè nhẹ


sếp

Sếp cứ đùa hoài!


thấp

Sino-Vietnamese word from 隰 (“low wetland”).


bao cao su

[ʔɓaːw˧˧ kaːw˧˧ su˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ kaːw˧˧ ʂʊw˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ kaːw˧˧ sʊw˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ kaːw˧˧ ʂʊw˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ kaːw˧˧ sʊw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bao cao su.wav


gấc

quả (classifier)
trái (classifier)
棘 (CJK)


xuân đào

[swən˧˧ ʔɗaːw˨˩]

[swəŋ˧˧ ʔɗaːw˦˩]

[s⁽ʷ⁾əŋ˧˧ ʔɗaːw˨˩]


lẹo

mụt (classifier)
hột (classifier)
瞭 (CJK)


long nhãn

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

[lawŋ͡m˧˧ ɲaːn˦ˀ˥]

[lawŋ͡m˧˧ ɲaːŋ˧˨]

[lɔŋ˧˧ ɲaːŋ˧˨]

[lawŋ͡m˧˧ ɲaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 龍眼 (“longan”).


âm vật

[ʔəm˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[ʔəm˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[ʔəm˧˧ vək̚˨˩˨]

[ʔəm˧˧ jək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âm vật.wav

Sino-Vietnamese word from 陰物, composed of 陰 (“yin”) and 物 (“thing”).


điệu

điệu hò/múa

indicates a tune, a melody, a chant or occurrence of singing, or a dance routine


điệu

Chim thiên đường có lẽ là loài chim "điệu" nhất thế giới.

The bird of paradise is perhaps the "showiest" bird in the world.

Trang điểm gì lâu thế ? Mình đi ăn cơm, không cần phải điệu thế đâu!

Why are you taking so long with your makeup? We're going to eat out, you don't have to get all dolled up (literally, “you don't need to be that gaudy”)!

(humorous or disapproving) showy, flashy, flamboyant, gaudy, ostentatious


điệu

Nó bị điệu đến đồn công an.

to forcefully carry someone by lifting them up usually by the armpits


giai điệu

[zaːj˧˧ ʔɗiəw˧˨ʔ]

[jaːj˧˧ ʔɗiw˨˩ʔ]

[jaːj˧˧ ʔɗiw˨˩˨]


điều

có nhiều điều muốn nói

học được nhiều điều hay

một điều giản dị

có điều

although (literally, “there's one thing[, though]”)

Chương I, Điều 1

(business, law, of a contract or legislative bill) a clause

Chương I, Điều 1


điều

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

Variant of đào. Compare bảo vs. biểu, cáo vs. kiếu.


đạp

Chạy mau không nó đạp mày bẹp gí bây giờ!

Run or it will trample you into a smear!

Thằng đó ngủ hay đạp lắm.

He kicks people out of bed when he sleeps.

Đứa bé đạp mẹ.

The baby is kicking inside its mother's womb.

đạp xe


chuỗi

head

𠁻, 𦀵, 𥣽, 𫡍, 𫡎

vi-noun

𠁻, 𦀵, 𥣽, 𫡍, 𫡎

chuỗi trận thắng


lạc tiên

[laːk̚˧˨ʔ tiən˧˧]

[laːk̚˨˩ʔ tiəŋ˧˧]

[laːk̚˨˩˨ tiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 落 (“to be lost”) and 仙 (“immortal; paradise”), i.e. as if “lost in paradise”, in reference to the sleep-promoting effect of the plant extract.


khế

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) khế • (契, 楔, 󱬖)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
契 (CJK)
楔 (CJK)


quên

head

涓, 悁, 捐, 㳙, 𫺴

vi-verb

涓, 悁, 捐, 㳙, 𫺴


kế

vôn kế


kế

mẹ kế

vợ kế

(of a woman) replacing another woman in a family


kế

Near-synonym: rồi

kế đó

Không ngờ nàng vừa đưa tay kéo, cái xác ấy chợt nhúc nhích, kế rên lên một tiếng.

2005, chapter 1, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Unexpectedly, when she pulled, the corpse suddenly moved and then let out a groan.


tì bà

[ti˨˩ ʔɓaː˨˩]

[tɪj˦˩ ʔɓaː˦˩]

[tɪj˨˩ ʔɓaː˨˩]

pipa (pear-shaped plucked lute) or one of its derivatives (Vietnamese dan ty ba, Japanese biwa, Korean bipa)


tì bà

[ti˨˩ ʔɓaː˨˩]

[tɪj˦˩ ʔɓaː˦˩]

[tɪj˨˩ ʔɓaː˨˩]


chôm chôm

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) chôm chôm • (𣚽𣚽)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
𣚽𣚽 (CJK)

[t͡ɕom˧˧ t͡ɕom˧˧]

[t͡ɕom˧˧ t͡ɕom˧˧]

It is not obvious whether the sense "sponge" or "rambutan" is more primary.

Khi chơi gái phải cẩn thận kẻo dính chôm chôm.

When chasing skirt, be careful not to get HIV.


phổ

phổ nhạc

to compose a score or to arrange it; to set to music

phổ lời

(music) to compose a score, arrange, or write lyrics to a song


phổ

phổ tự kỉ


anh đào

[ʔajŋ̟˧˧ ʔɗaːw˨˩]

[ʔɛɲ˧˧ ʔɗaːw˦˩]

[ʔan˧˧ ʔɗaːw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-anh đào.wav

Sino-Vietnamese word from 櫻桃 (“species of Prunus”).

vi-etym-sino

(archaic) species of Prunus; their fruits


gốc

[ɣəwk͡p̚˦˧˥]


gốc

[ɣəwk͡p̚˦˧˥]

Tài liệu gốc hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Quốc gia.

The original document is currently kept at the National Museum.


phèn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 礬 (SV: phàn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phàn</i>


oách

Mặc bộ này cho oách.

Put these on, you'll look smart in them.


lệ chi

[le˧˨ʔ t͡ɕi˧˧]

[lej˨˩ʔ t͡ɕɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 荔枝 (“lychee”).

Người xưa mô tả quả lệ chi có vỏ như nhiễu đỏ, da mỏng như lụa tím, thịt trắng sáng như băng tuyết, nước ngọt hơi chua như cơm rượu.

Of old, people described lychees as having a peel like red crêpe paper, a skin as thin as purple silk, flesh white and bright as ice and snow, and a juice sweet and slightly sour like fermented rice.


sỏi

hòn (classifier)
viên (classifier)
𥑶 (CJK)
𡓃 (CJK)
𥗐 (CJK)

From Proto-Vietic *k-rɔːs, from Proto-Mon-Khmer *kruəs ~ *kr(iə)s; cognates include Mon ကြေဟ်, Khmer គ្រួស (kruəh), Tho khrỏi and Bulo Stieng kroːs.

sỏi thận


sỏi

(colloquial) accustomed to; acquainted with


tước

(mainly in compounds) title (as in a feudal title or rank)


quách

Trong quan, ngoài quách.
Casket insides; sarcophagus outsides.

(rare or obsolete) sarcophagus; outer coffin


quách

(colloquial, informal) (doing something) in order to have done with it; decidedly


quách

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
槨 (CJK)

Limonia acidissima
Limonia acidissima#Translingual


măng cụt

[maŋ˧˧ kut̚˧˨ʔ]

[maŋ˧˧ kʊk̚˨˩ʔ]

[maŋ˧˧ kʊk͡p̚˨˩˨]

Borrowed from a neighbouring language, ultimately from Malay manggustan.
Compare Thai มังคุด (mang-kút), Lao ມັງຄຸດ (mang khut), Burmese မင်းကွတ် (mang:kwat), Khmer មង្ឃុត (mɔɔmŭəngkhut) and words in European languages derived from the same source.


quịt

Alternative spelling of quỵt (“to welch, to refuse to pay”).


bạo

(in compounds) ferocious; cruel; violent


sắp

head

立, 𫁞, 㕸, 拉, 𢯛

vi-particle

立, 𫁞, 㕸, 拉, 𢯛

From Proto-Mon-Khmer *srap (“ready, prepared”); compare Pacoh tiráp, Khmer ស្រាប់ (srap) and Koho prap. Doublet of rắp.


sắp

head

立, 𫁞, 㕸, 拉, 𢯛

vi-verb

立, 𫁞, 㕸, 拉, 𢯛


trận

dàn trận; bày trận; bày binh bố trận

chết trận

trận đánh

trận Điện Biên Phủ
the Battle of Dien Bien Phu

trận Điện Biên Phủ trên không
the "aerial Battle of Dien Bien Phu" (against Operation Linebacker II)

Phàm những quân sĩ Mông Cổ chết trận thì mỗi nhà được cấp năm con ngựa, năm tên tù binh làm nô lệ.

2005, chapter 3, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Whenever Mongol soldiers die on the field of battle, their families are each provided with five horses and five prisoners of war as slaves.

battle (general action, fight, or encounter; a combat)

trận lượt đi

trận lượt về


trận

trận đòn

a beating, especially one used as a punishment on children

Hôm qua nó bị mẹ đánh một trận nhừ tử.

His mother gave him quite a beating yesterday.

chịu trận

to be forced to suffer cruel treatment, such as punishment or criticism; to be the fall guy or scapegoat

indicates events where physical harm is dealt, such as battles or beating punishments

indicates natural disasters such as storms, whirlwinds or earthquakes


tiên

Tiên học lễ, hậu học văn.

(only in fixed Sino-Vietnamese expressions) first; prior; before


tiên

Sino-Vietnamese word from 仙, also written as 僊.

thần tiên

bát tiên

Hằng Nga Tiên tử
Heng'e the Hermit

(Chinese mythology or literature) a hermit (either of human or yokai origin) who trains themselves for thousands of years to become a Immortals (Tiên), or a state of existence between a human (nhân) and a god (thần)

cô tiên xanh

Nàng tiên cá

(by extension, Western fantasy) a fine, beautiful creature such as a fairy, a pixie, an undine, an elf, a dryad, a mermaid, etc.


sâm bổ lượng

[səm˧˧ ʔɓo˧˩ lɨəŋ˧˨ʔ]

[ʂəm˧˧ ʔɓow˧˨ lɨəŋ˨˩ʔ]

[səm˧˧ ʔɓow˧˨ lɨəŋ˨˩ʔ]

[ʂəm˧˧ ʔɓow˨˩˦ lɨəŋ˨˩˨]

[səm˧˧ ʔɓow˨˩˦ lɨəŋ˨˩˨]

Borrowed from Cantonese 清補涼／清补凉 (cing¹ bou² loeng⁴⁻²).

chè sâm bổ lượng
chè sâm bổ lượng#Vietnamese


phát

Sino-Vietnamese word from 發 (“to issue, to dispatch, to send out, to emit”).

vi-etym-sino

to distribute, to dispense, to issue, to deliver


phát

From Proto-Mon-Khmer *cpaat (“to pull sharp instrument across”). Cognates includes Khmer ប៉ាត (paat, “to trim down, filed”), Mon သွာတ် (“to shred with a sharp instrument”), Stieng paːt (“to cut oneself on a sharp instrument”).


sầu riêng

[səw˨˩ ziəŋ˧˧]

[ʂəw˦˩ ʐiəŋ˧˧]

[səw˦˩ ʐiəŋ˧˧]

[ʂəw˨˩ ɹiəŋ˧˧]

[səw˨˩ ɹiəŋ˧˧]

From a neighbour language, most likely Khmer ទុរេន (turein), ultimately from Malay durian.
According to folk etymology, from sầu (“sorrow”) + riêng (“private”), literally “one's own sorrow”. Durian was named sầu riêng after an ancient commemorative love story from the Tây Sơn dynasty, in which a man that stayed faithful to his wife after death and had a strong memory of both eating the stinky-but-delicious tu-rên (durian) that represented their love at first sight.

af

Nhà ai vừa chín quả đầu.
Đã nghe gió thổi vườn sau thơm lừng.
Lá chiều khép ngủ ung dung
Để cùng dậy với tưng bừng nắng mai.
Vàng thơm sau lớp vỏ gai
Múi to, mật ngọt cho ai thỏa lòng.
Mời cô, mời bác ăn cùng
Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.

Who's got some freshly ripe fruit?
Smellin' the delicious aroma carried by the wind.
Evening leaves were sleepin' cavalierly
Just to rise awoken with tomorrow's jubilant sunshine.
Hidden, yellowish and fragrant, under those thorny husks
Big bundles of flesh, just like pleasant honey.
Please join the party, everybody
"One's sorrow" (durian) turns out to be all's joy.


phỉ

Bây giờ ai cứ trả hai trăm bạc, tôi có bán thì cho cứ phỉ vào mặt tôi. (Nam Cao, in Làm tổ)

Just pay two-hundred coins and I will sell it, no need to spit on my face.


thách

head

適, 𡂓, 托, 昔, 󰏈

vi-verb

適, 𡂓, 托, 昔, 󰏈


chấm

(calligraphy) a stroke that is a dot (㇔)


chấm

chấm nước mắm

Hoàng hoàn toàn không biết chấm câu.

2014, Ninh Hồ Trần, “Cuộc họp của chữ viết [The Meeting of the Letters]”, in Tiếng Việt 3 [Vietnamese 3], 10th edition, volume 1, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam:

He is completely clueless about how to use the full stop.

chấm điểm


rách

head

𦀍, 𧙼, 𧛊, 𧝦, 𧞿

vi-adj

𦀍, 𧙼, 𧛊, 𧝦, 𧞿


mẫu đơn

cây (classifier)
hoa (classifier)
bông (classifier)

[məw˦ˀ˥ ʔɗəːn˧˧]

[məw˧˨ ʔɗəːŋ˧˧]

[məw˨˩˦ ʔɗəːŋ˧˧]


mẫu đơn

[məw˦ˀ˥ ʔɗəːn˧˧]

[məw˧˨ ʔɗəːŋ˧˧]

[məw˨˩˦ ʔɗəːŋ˧˧]

Used other than figuratively or idiomatically: see mẫu, đơn.


quản

Sino-Vietnamese word from 管 (“pipe, tube, duct; to manage, to control”).


quản

身𧐖包管壈頭

A swamp eel would care not if its head is dirtied

Vốn ta không quản được họ nhưng bọn quan lại ấy cũng rất vô dụng.

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

I used not to care about them, but those bureaucrats are also completely useless.

(literary, chiefly in the negative) to care


nhàu

From Proto-Mon-Khmer *ɲɔʔ (“noni”), cognate with Khmer ញ (ñɔɔ).

Morinda citrifolia
Morinda citrifolia#Translingual


nhàu

From Proto-Mon-Khmer *ɲuʔ ~ *ɲuəʔ (“wrinkled, furrowed”); cognate with Khmer ខ្ញូវ (khñəw) (in ខ្ញីវខ្ញូវ (khñəywkhñəw)) and Mon ခညောအ် (həɲɒʔ).

cog

Mon ခညောအ် (həɲɒʔ)


hiệu

mì gói hiệu ba con tôm


hiệu

ra hiệu


hiệu

Sino-Vietnamese word from 校 (“to proofread”), properly read as giáo (Cantonese 校 (gaau3)). Compare its alternative reading hiệu (“school”) (Cantonese 校 (haau6)).


đạc

Sino-Vietnamese word from 度. Doublet of độ and đo.


chích

From Proto-Mon-Khmer *cuk ~ *cuuk ~ *cuək ~ *cak ~ *ciik ~ *c(i)ək (“to prod; to pierce”); cognate with Khmer ចឹក (cək).

(Southern Vietnam, of an insect) to sting


chích

acrocephalid warbler
w:en:acrocephalid warbler

(zoology) an acrocephalid warbler (a songbird of the family Acrocephalidae)

(zoology, by extension) any bird of the superfamily Sylvioidea


nguyên

Sino-Vietnamese word from 元 (“first; former”), from Literary Chinese 元 (yuán). The monetary sense is from modern Mandarin 元 (yuán), which was artificially made into a simplified form of 圓／圆 (yuán, viên). Compare Sino-Japanese 元 (gen, “yuan”) and native Japanese 元 (moto-, “former”).

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nguyên.wav


nguyên

nguyên Chủ tịch nước…

nguyên Tổng bí thư…

giải nguyên

(historical) first place provincial imperial exam winner

khôi nguyên

(historical) first place imperial exam winner

nguyên niên

(historical) first year of an imperial era


nguyên

nguyên thuỷ

(mythology, religion) primordial; primitive

Tiền mày gửi vẫn còn nguyên.

số nguyên

phần nguyên


nguyên

Sino-Vietnamese word from 源. Doublet of nguồn.


giũa

to file (i.e. to file wood or some other material using a tool)


huyết

Sino-Vietnamese word from 血 (“blood”).
For a parallel where a Sino-Vietnamese item acquires cookery denotation, see bì (“skin as food”) (vs. native da (“skin”)). For a reverse case, compare Sino-Vietnamese não vs. native óc.

Bún riêu thì phải có huyết.

Bún riêu is supposed to have blood curd (in it).

(only in compounds, rare, chiefly medicine) blood


loài

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 類 (“kind; class; category”, SV: loại). Doublet of loại.
This noun used to have wider usage in the past, as compounds like loài đá (“rocks”), loài kim (“metals”) (cf. modern kim loại) were widely attested.
Unlike Chinese, Korean, and Japanese, which use 種／种 (chủng) for "species", Vietnamese chủng is used for "strain".

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">loại</i>

vi-etym-sino

(obsolete or in certain compounds) kind; type


thúng

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𥴗 (CJK)
𥽄 (CJK)

[tʰʊwŋ͡m˦˧˥]

a semiglobular bamboo-woven basket, for storing grains or maize.

(dry measure, obsolete) the quantity which fills up a thúng, varies without an exact standard unit.


pháo

khẩu (classifier)
cỗ (classifier)
con (classifier)

→ Tai Dam: ꪠ꪿ꪱꪫ

Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua đèo!
Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua núi!

1953, Hoàng Vân (lyrics and music), “Hò Kéo Pháo [Cannon-Heaving Song]”performed by Trần Chất & the Men's Choir of the General Department of Politics:

Yo heave-we-ho! Heave our cannons across the passes!
Yo heave-we-ho! Heave our cannons over the mountains!

(xiangqi) cannon, a piece labeled with the characters 砲／炮 (pháo, black) and 炮 (red)


lực

Sino-Vietnamese word from 力 (“power; force; strength”). Doublet of sức.


phụ

Sino-Vietnamese word from 輔 (“to assist”).

phụ mẹ làm việc nhà


phụ

Việc chính là học hành, còn câu lạc bộ chỉ là việc phụ thôi.

Your main task is to study, your club activities are secondary.


phụ

Sino-Vietnamese word from 負 (“to betray”).

Cậu không phụ kỳ vọng của gia đình.
He did not disappoint his family.

14th century, Luo Guanzhong, Romance of the Three Kingdoms Ch. 4; 1909, Vietnamese translation by Phan Kế Bính

[Cao] Cao said: I'd rather betray others than let others betray me.

Tháo nói: - Thà rằng ta phụ người, còn hơn để người phụ ta.


rửa

From Proto-Mon-Khmer *raawh; cognate with Pacoh rao, Koho rao and Chut [Rục] rᵊàːw.

rửa tay

rửa bát

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 2 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Nước vo cơm dùng để rửa rau, rửa rau xong dành rửa cá.

The water from rinsing the rice was used to wash the vegetables, and after washing the vegetables for cleaning the fish.

to wash something non-fabric and non-rice


quật

(only in compounds) to dig up, to disinter


quật

From Proto-Mon-Khmer *kwit ~ *kwiət ~ *kwət (“to beat”); cognates include Khasi khyrwit (“to beat with stick”), kyrwit (“to beat”), kawiat (“to beat with something small”).


biểu

biểu phí

(only in compounds) a table (grid of data in rows and columns)


biểu

Variant of bảo. Compare cáo vs. kiếu, đào vs. điều. Also compare 表 (biǎo, “to express”) as in 表態／表态 (biǎotài, “to declare one's stance”).

Ê cu lại đây biểu!

Come here for a sec boy, I have something to tell you.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) Alternative form of bảo (“to tell”)


cúc

cây (classifier)
bông (classifier)
hoa (classifier)

[kʊwk͡p̚˦˧˥]


cúc

[kʊwk͡p̚˦˧˥]


cúc

[kʊwk͡p̚˦˧˥]


cúc

[kʊwk͡p̚˦˧˥]


hoàng

This is the Northern form. Doublet of vàng (“gold”) and huỳnh, the Southern form.

hoàng hôn

dusk; sunset; nightfall; evening twilight


thực

Sino-Vietnamese word from 實, perhaps a southern misreading of thật where the final /t/ was swapped out for the /k/, typical of the southern tendency to swap out final alveolars for velars. Compare the readings of 日 (nhật, nhựt). Doublet of thật and thiệt.


canh

"Tặng Bân, người em yêu vô cùng
Em nấu tình yêu thành món canh
Không gia vị, không bỏ đường
Nhưng nêm chút cảm xúc
Sôi trào
Em nấu tình yêu thành món canh
Những vui buồn đớn đau gác lại bên
Để lửa nho nhỏ
Rồi thưởng thức
Em nấu tình yêu thành món canh
Không thổ lộ không khoa trương
Để đôi khi trong cô tịch
Mình em nếm
Em nấu tình yêu thành món canh
Như hương hoa lan xa mười dặm dù trời lặng gió
Thẩm thấu, cho và gửi lại
Thanh thoát
Em nấu tình yêu thành món canh
Không dục vọng không vật chất nhưng đường dài
Lo khi trái tình yêu chín
Nơi em sẽ rộn ràng
---- Hạ Âu tặng---"

(Can we date this quote?), 曹婷, “Chương 9: Em nấu tình yêu thành món canh [Chapter 9: I Make Our Love into a Broth]”, in Đỗ Thu Thuỷ, transl., Xin lỗi, em chỉ là con đĩ [Sorry, I'm Just a Whore], translation of 我把爱情煲成汤:

"To Xiaobin, to whom my heart belongs
I make our love into a broth
With no seasoning, no sugaring
With a little old feeling, rather
Letting it simmer
I make our love into a broth
Setting aside joy and pain
Keeping a small fire
Relishing it
I make our love into a broth
With no flamboyance, no flair
So that sometimes in the lonely darkness
I could still have a taste
I make our love into a broth
Smells like orchids tens of miles away in a windless day
Diffusing, giving out and taking back in
Refreshing
With no lust, no greed, on a long path ahead
I fear the fruit of our love will ripen
In me, a bliss
---- Love, He Ou---"


vải

head

𦃿, 𡲫, 𢅄, 罢, 󰬸, 𬘊

vi-noun

𦃿, 𡲫, 𢅄, 罢, 󰬸, 𬘊

From Middle Vietnamese ꞗĕải, ꞗải, from Proto-Vietic *k-paːs, from Proto-Mon-Khmer *kpaas (“cotton”); cognate with Muong pái, Bahnar kơpaih, Pacoh capaih, Khasi kynphad. Compare Sanskrit कर्पास (karpāsa) and Old Chinese 布 (OC *pˤa-s) (B-S), both of which are probably Austroasiatic loans. Doublet of bố (as in vải bố).


vải

(classifier cây, trái, quả) vải • (𣞻, 𣘓)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
𣞻 (CJK)
𣘓 (CJK)

From Middle Vietnamese ꞗĕải, ꞗải. Compare Proto-Katuic *kpias (“lychee”) (whence Pacoh cupiêih).
Unlike what some modern sources seem to suggest, there is little to no evidence that lệ chi (荔枝 (lìzhī)) was used as a word for "lychee" in Vietnamese, even historically. This confusion is most likely due speakers' conflation between Written Chinese texts and actual Vietnamese texts.


chúa

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 主 (“lord”, SV: chủ), also used as a Sino-Vietnamese syllable in a few compounds. Doublet of chủ (“master; owner”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chủ</i>

vi-etym-sino

chúa sơn lâm

chúa Trịnh/Nguyễn / Trịnh/Nguyễn vương
the Trịnh/Nguyễn lords

Thời Lê Trung Hưng, chúa Trịnh nắm thực quyền triều chính, biến vua tôi nhà Lê thành bù nhìn.
During the Restored Lê dynasty, the Trịnh lord held real political power, turning the Lê monarchy into a puppet.

(historical) an informal Vietnamese nobility title similar to the Chinese 王 (vương, “noble prince/duke”), formally simply vương, used for the de facto rulers of the Trịnh and Nguyễn families under the guise of aiding the puppet Lê emperors

chúa lười

(colloquial) a "lord" (compare English overlord) (someone who is the "pinnacle" of something)


chúa

ăn mặc chúa

ong chúa

Về toán thì nó chúa lắm.


chúa

Thằng bé chúa bướng.


xô

head

抠; 摳; 樞; 搊; 𡁿

xô • (抠; 摳; 樞; 搊; 𡁿)

vi-verb

抠; 摳; 樞; 搊; 𡁿

xô • (抠; 摳; 樞; 搊; 𡁿)


ấp

From Proto-Vietic *ʔəp. Cognate with Khmer ឱប (ʼaop, “to hug”), Temiar oop (“to embrace, to hug”), Semai eup (“to cuddle, to embrace”). Cf. the compound ôm ấp (“to hug”).

(agriculture) to brood, to sit, to incubate


viện

Ngày tôi chăm mẹ chồng trong viện thì anh đang hớn hở đưa bồ đi viện đẻ.

The day I looked after my mother-in-law in hospital was also the day my overjoyed husband took his mistress to hospital to give birth.

(colloquial) Clipping of bệnh viện (“hospital”).


viện

to advance or give reasons for; to invoke; to call upon; to adduce; to allege


sức

head

sức • (⿱巨力, 𱐩)

vi-noun

sức • (⿱巨力, 𱐩)

From Proto-Vietic *k-rək (“strong”), from Old Chinese 力 (OC *k.rək) (B-S) (SV: lực). Doublet of lực. Cognate with Muong khấc, Chut [Rục] kʰrɨk⁷.

sức nóng mặt trời


nhượng

Sino-Vietnamese word from 讓, doublet of nhường.

nhượng quyền sử dụng đất

to transfer the right to use this property

(business) to transfer ownership to someone else, especially of property


nhượng

(anatomy, rare) the joints of the knee or heel


hết

head

歇, 竭, 𣍊, 𱛀, 󱤰, 遏

vi-verb

歇, 竭, 𣍊, 𱛀, 󱤰, 遏

From Proto-Vietic *heːt, from Proto-Mon-Khmer *ʔət ~ *ʔəət (“used up, finished, lacking”). Cognate with Thavung hɨ́t ("all"), Bahnar ơ̆t (“to hold breath, to fast”), Proto-Katuic *ʔet (“exhausted”) (whence Kuy ʔɛt ("tired")), Mon အိုတ် (“to be finished, exhausted”), Khmer អត់ (ʼɑt), Pear ʔet ("not"), Sa'och ʔeːt ("all"), Riang [Lang] ʔət¹ ("to stop, to halt").
Insertion of initial *h in Vietic can also be seen in *tŋ-ʔaːm (“jaw”) (> Vietnamese hàm, Late Vietic), *huːɲ (“to kiss”) (> Vietnamese hôn), *hanʔ (“he, she, it”) (> Vietnamese hắn), *haːr (“two”) (> Vietnamese hai), *hoːj (“foul-smelling”) (> Vietnamese hôi), *hɔːŋʔ (“river, brook”), *haːŋʔ (“to open (mouth)”).
For the semantic relationship, compare maybe English over, over-, German alle, all.

to finish, to end, to expire, to come to an end


hết

head

歇, 竭, 𣍊, 𱛀, 󱤰, 遏

vi-adv

歇, 竭, 𣍊, 𱛀, 󱤰, 遏

Làm hết bài tập chưa?

Em không cần ai hết. Em chỉ cần anh thôi!

I don't need anyone at all. I only need you!

final particle used in negative sentences indicating a greater degree, quantity or frequency


phổi

From Proto-Vietic *p-soːs (“lungs”), from Proto-Mon-Khmer. In the more innovative Vietic languages, *-s- debuccalized into *-h-, then developed regularly to the current Vietnamese form. In this particular case, this *-s- > *-h- shift might also have been influenced by sound symbolism. Cognate with Tho [Cuối Chăm] pʰɔːl⁵, Thavung pasuh¹, Pacoh xóh, Bahnar dơsoh, Mon ကသံ (kəsɔˀ).
Medial *-s- has the tendency to debuccalize among Austroasiatic languages, compare Proto-Katuic *psaj, *phaj (“otter”) (cognate with Proto-Vietic *p-seːʔ), where conservative *-s- and innovative *-h- can both be reconstructed; the other Austroasiatic languages have innovative *-h-, e.g. Khmer ភេ (phei). Compare also Proto-Katuic *ksaj (“moon”) vs. Proto-Bahnaric *khaj (“moon”), Khmer ខែ (khae), Proto-Vietic *saːmʔ (“eight”) vs. Proto-Bahnaric *t(n)haːm (“eight”).
Unrelated genetically to Chinese 肺 (OC *pʰo[t]-s) (B-S) (SV: phế), although there might had been contamination.


bổ

From Proto-Mon-Khmer *buuh. Cognate with Khmer ពុះ (puh).

bổ củi

to split firewood by the axis of each log

bổ dưa

to chop a piece of fruit, especially a large one, by its axis to divide it into smaller pieces for consumption

(North Central Vietnam) to trip and fall onto the ground


bổ

(of falling) quickly and heavily to the ground


bổ

Sino-Vietnamese word from 補 (“to supplement”).

vi-etym-sino

thuốc bổ

bổ phổi/phế

bổ máu/huyết

(of activities) vô bổ

(of food, drink or nutritional supplements, compatible with following Sino-Vietnamese elements) healthy; wholesome

drink or nutritional supplements; compatible with following Sino-Vietnamese elements; drink or nutritional supplements; compatible with following Sino-Vietnamese elements


bổ

See vỗ. This is a form that did not undergo lenition.

滇 Xan. n.
 […]
 Sóng ― sóng bổ, sóng đánh.

1895, Huình Tịnh Của, Đại Nam Quấc âm tự vị:

滇 Xan. n.
 […]
 Sóng ― the waves hitting the shore.

Làng Phước-hãi, lưới bạc muôn, Ở theo mé biển tuy buồn mà vui.
Buồn nghe sóng bỗ từ hồi, Vui vì đông đão tới lui chĩnh tề.

1909, Nguyễn Liên Phong, “Bà-Rịa”, in Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca:

At the village of Phước-hãi, [although] the nets are always silvery [due to the reflection from fishscales], living by the sea has its ups and downs.
The repetitive sound of the waves hitting the shore brings you down, [but] the constant throngs of people coming and leaving lifts you up.


bảo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 報 (SV: báo). Doublet of báo.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">báo</i>

vi-etym-sino

Lại đây mẹ bảo.

Come here, I got something to tell you. / I got something I want you to do.

Nó bảo thứ hai nghỉ.

She told me we don't need to come on Monday.

Đã bảo rồi !

Bảo sao nghe vậy.

(literally, “I'm listening to what I'm told.”)

I'm only doing what I'm told to do. / I'm only following orders.

Có câm không thì bảo !

(literally, “Shut up or I'll tell you to!”)


bảo

Sino-Vietnamese word from 寶 (“precious”).


hầu

14th century, Luo Guanzhong, Romance of the Three Kingdoms, Chapter 119, 1909 Vietnamese translation by Phan Kế Bính
Chiêu mới phong Hậu chủ làm An lạc công, cho nhà ở, thưởng một vạn tấm lụa, cấp cho kẻ hầu hạ vừa trai vừa gái một trăm người, và lương lộc hàng tháng. Con là Lưu Dao và bọn quân thần Phàn Kiến, Tiêu Chu, Khước Chính đều được phong tước hầu.

(Sima) Zhao then enfeoffed the Latter Master (Liu Shan) as Duke of Peace and Pleasure, gave him a residence, gifted him ten thousand rolls of silk, provided him with one hundred servants, men and maids, as well as a monthly stipend. His son Liu Yao and his ministers Fan Jian, Qiao Zhou, Xi Zheng were all enfeoffed as marquises.


hầu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 候 (“to wait on, to attend to, to take care of, to serve”, SV: hậu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hậu</i>

vi-etym-sino

người hầu

Xắn tay làm chứ không có ai hầu đâu !

Roll up your sleeves! Nobody's gonna do it for you!

hầu toà

to serve (to work for; to attend, supply the wants of)


lương

lương y

(literary) a good (skillful and ethical) physician

ôn, lương, cung, kiệm, nhượng

be cordial, kind, courteous, modest, and deferential


lương

Người giáo trong xứ đã nghĩ đến việc xây lại nhà thờ. Đoàn thể chính quyền và người lương trong xã hứa sẽ giúp thêm gỗ đá.

1954 December 19, “Chị Trinh đã thấy sự thực [Miss Trinh has seen the truth]”, in Cứu Quốc [National Salvation], number 2684:

Christians in the parish had thought about rebuilding the church. The commune's government and non-Christians promised to contribute wood and stones.

(dated or only in compounds) non-Christian


lương

Sino-Vietnamese word from 糧 (“provisions”).


lương

cao lương mỹ vị

(historical) a luxurious delicacy; gourmet food


sổng

Nhiều động vật trở thành loài xâm lấn sau khi sổng chuồng.

Many species became invasive after escaping from captivity.

to escape from captivity; to break loose


đơn

mẫu đơn

điền đơn

đơn đặt hàng

viết đơn

đơn kiện

đơn xin

đơn xin việc

đệ đơn kiện

viết đơn tình nguyện

điền vào mẫu đơn

Short for đơn đặt hàng (“purchase order”).

Thầy thuốc cho đơn.

Short for đơn thuốc (“prescription, written order for the provision of a medicine”).


đơn

Nhà đơn người.


đơn

đơn trắng


đơn

(medicine) a condition producing skin rashes, normally indicating hives

various plant species, typically large or medium-sized, some of which are used to treat the condition above


tung hứng

[tʊwŋ͡m˧˧ hɨŋ˧˦]

[tʊwŋ͡m˧˧ hɨŋ˦˧˥]

[tʊwŋ͡m˧˧ hɨŋ˦˥]

tung (“to throw in the air”) + hứng (“to catch something falling”).


ngoặc

(typography) Short for dấu ngoặc đơn (“parenthesis”).

mở ngoặc

đóng ngoặc

(typography) Short for dấu ngoặc kép (“double quotation mark”).


cá ngừ đại dương

[kaː˧˦ ŋɨ˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ zɨəŋ˧˧]

[kaː˨˩˦ ŋɨ˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ jɨəŋ˧˧]

[kaː˦˥ ŋɨ˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ jɨəŋ˧˧]


cá đao

[kaː˧˦ ʔɗaːw˧˧]

[kaː˨˩˦ ʔɗaːw˧˧]

[kaː˦˥ ʔɗaːw˧˧]

From cá (“fish”) + đao (“blade”). Sense 1 and 2 allude to these fishes' large and distinctive appendages that resemble a blade. Sense 3 and 4 stem from the fact that these fishes' bauplans are slender and elongated, much like a blade.

Trichiurus lepturus
Trichiurus lepturus#Translingual

certain species of cutlassfish (esp. Trichiurus lepturus)


cá kiếm

[kaː˨˩˦ kiəm˦˧˥]


cơ

co cơ


cơ

Sino-Vietnamese word from 機 (“machine; apparatus; device”)


cơ

Không chịu đâu ! Mẹ phải đi cùng cơ !

(literally, “I'm not OK with that! Mom must go with us, and that's the only way I'll accept!”)

(chiefly Northern Vietnam, colloquial, childish) it must be this way, not any other; my way or no way


cơ

(historical, military) military unit consisting of 10 or 200–500 soldiers.


thợ

thợ xây/nề

thợ mộc

thợ điện


thợ

kiến thợ


dâm bụt

[zəm˧˧ ʔɓut̚˧˨ʔ]

[jəm˧˧ ʔɓʊk̚˨˩ʔ]

[jəm˧˧ ʔɓʊk͡p̚˨˩˨]

dâm (“shady”) + Bụt (“Buddha”), roughly "to provide shades for the Buddha", due to similar shape of the hibiscus flower to the traditional lọng.


quất

Sino-Vietnamese word from 橘 (“orange, tangerine”).

(Northern Vietnam, Central Vietnam) calamansi (Citrus x microcarpa)


quất

Bài làm văn mà nó quất cho năm trang.

His essay is awfully long, written on five pages.

(informal) to do something drastically and redundantly

(slang, vulgar) to fuck; to have sexual intercourse


ngoảnh

head

迎, 影, 撔, 𥋓, ⿰反景

vi-verb

迎, 影, 撔, 𥋓, ⿰反景


改編

chữ Hán form of cải biên (“to arrange”).


siêu mẫu

[siəw˧˧ məw˦ˀ˥]

[ʂiw˧˧ məw˧˨]

[ʂiw˧˧ məw˨˩˦]

Blend of siêu- (“super-”) + người mẫu (“model”), calque of English supermodel.


tiết

Sino-Vietnamese word from 節. Doublet of Tết.

thủ tiết

(literary) remaining unmarried after a husband's death

tiết đại hàn

(rare) Clipping of tiết khí (“solar term”).

tiết trời mát dịu

tiết 1

Một tiết kéo dài 45 phút.

Hôm nay học 4 tiết.

We'll stay at school for 4 periods today.


tiết

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 血 (“blood”, SV: huyết).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">huyết</i>

điên tiết

furious; rabid; outraged; fly into a rage


巡洋艦

tuần dương hạm
tuần dương hạm#Vietnamese

chữ Hán form of tuần dương hạm (“cruiser”).


thuyền

con (classifier)
cái (classifier)
chiếc (classifier)

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 船 (“watercraft”).
The Southern form thoàn was once in common use, now completely displaced by thuyền. See also the case of Northern toàn, although in this case the distribution is reversed.

thuyền/tàu cướp biển/hải tặc

(historical) a wooden ship (large water vessel)


khiếu

khiếu hội hoạ


kết

(in certain expressions) to bear (fruits)

(colloquial) to have a crush on someone, to show love interest in someone


điện

thợ điện

cột điện

(colloquial) Short for dòng điện (“electric current”).

(colloquial) Clipping of điện thoại (“telephone; phone”).

bật điện


điện

Về nhớ điện cho tao khỏi lo.

Don't forget to phone me when you're there so I won't worry.

(colloquial) to send telegram or to make a phone call


điện

đền/điện Pác-tê-nông

điện Hòn Chén


tạo

Sino-Vietnamese word from 造 (“to construct”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tạo.wav

tạo ra


tạo

Borrowed from a Tai language. Compare Thai ท้าว (táao), Lao ທ້າວ (thāo), Phake တွ် (taw); also compare Mon ဒဴ.


nhóm

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhóm.wav

nhóm máu

máu nhóm A

nhóm phát triển


nhóm

Tụi mình có nhóm lại cũng chả đẩy nổi cái xe này đi đâu.

Even if we team up, we still won't be able push this car forward.


nhóm

to make a fire, to start a fire, to kindle


khoá kéo

[kʰwaː˨˩˦ kɛw˨˩˦]

[xwaː˨˩˦ kɛw˨˩˦]

[kʰwaː˦˥ kɛw˦˥]


chè sâm bổ lượng

[t͡ɕɛ˨˩ səm˧˧ ʔɓo˧˩ lɨəŋ˧˨ʔ]

[t͡ɕɛ˦˩ ʂəm˧˧ ʔɓow˧˨ lɨəŋ˨˩ʔ]

[t͡ɕɛ˦˩ səm˧˧ ʔɓow˧˨ lɨəŋ˨˩ʔ]

[cɛ˨˩ ʂəm˧˧ ʔɓow˨˩˦ lɨəŋ˨˩˨]

[cɛ˨˩ səm˧˧ ʔɓow˨˩˦ lɨəŋ˨˩˨]

(cooking) A cold, sweet Vietnamese soup of Cantonese origin


kêu

head

呌, 叫, 嗃, 嘵, 𡆌, 啸, 󱋣

vi-verb

呌, 叫, 嗃, 嘵, 𡆌, 啸, 󱋣

呌 (CJK)
叫 (CJK)
嗃 (CJK)
嘵 (CJK)
𡆌 (CJK)
啸 (CJK)

From Middle Vietnamese kêu, from Proto-Vietic *keːw (“to call”), a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 叫 (“to call; to cry; to shout”, SV: khiếu). Akin to Proto-Pearic *keːv.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khiếu</i>

vi-etym-sino

chó sủa, mèo kêu

Mày mà không bảo con chó của mày im là tao giết nó bây giờ ! Đêm hôm cứ kêu ăng ẳng nhức cả đầu !

I'll kill your stupid dog if you won't shut it up! It's been howling and giving me headache this whole night!

tiếng kêu

to cry (to shout, scream, yell; to utter animal sounds)

kêu người đến giúp

Kêu nó lên đây tao bảo.

Mày kêu tao hả ?

Did you want to see me? / Were you looking for me?

Cả hè không chịu làm, giờ bài dồn đống thì đừng có kêu.

Stop whining. You didn't do a single exercise the whole summer, no wonder they've all piled up now.


trĩ đỏ

[t͡ɕi˦ˀ˥ ʔɗɔ˧˩]

[ʈɪj˧˨ ʔɗɔ˧˨]

[ʈɪj˨˩˦ ʔɗɔ˨˩˦]


khựng

to stop suddenly; to stop dead in one's tracks


công

con (classifier)
䲲 (CJK)
公 (CJK)
𲍜 (CJK)

From Proto-Vietic *k-voːŋ. Cognate with North Central Vietnamese cuông, Arem vùəŋ, Parauk kaong:, Semai kuwok, Semnam kwɔːŋ.
Compare also Chinese 孔 (OC *[k]ʰˤoŋʔ) (B-S) (SV: khổng), which might represent an Austroasiatic loan if not just a coincidence.

Con công hay múa,
Nó múa làm sao?
Nó rụt cổ vào,
Nó xòe cánh ra.
The peacock often dances,
How does he dance?
He draws his neck in,
He spreads his wings out.


công

Sino-Vietnamese word from 工 (“work; labor”).

the amount of labor that will factor in your pay


công

Sino-Vietnamese word from 功 (“accomplishment”). Also from Chinese 婦功／妇功 (phụ công, “wifely competence”).

der

có công với nước

to have achieved greatness for your homeland

Lục súc tranh công

Six Livestock Animals Arguing Who's the Hardest Worker / Who Contributes the Most

(Confucianism) competence, one of the tứ đức (“four virtues”) that women are supposed to have


công

Sino-Vietnamese word from 公 (“public; common; duke”).


công

việc công

trường công

(formal or of a school) public or state-owned


công

Sino-Vietnamese word from 攻, borrowed from Japanese 攻め (seme).

(neologism) a top; seme (in a male same-sex relationship)


đao

Sino-Vietnamese word from 刀, borrowed from Japanese 刀 (katana, tō)


đao

Borrowed from English Down, from the name of John Langdon Down.


đồng rúp

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ zup̚˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʐup̚˦˧˥]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ɹʊp̚˦˥]


rắn hổ mang

[ʐaŋ˦˧˥ how˧˨ maːŋ˧˧]

[ɹaŋ˦˥ how˨˩˦ maːŋ˧˧]


lằn

nổi lằn

đánh nổi lằn


dơi

head

猚, 㹫, 蝔, 蛦, 𧐹

vi-noun

猚, 㹫, 蝔, 蛦, 𧐹

con (classifier)
猚 (CJK)
㹫 (CJK)
蝔 (CJK)
蛦 (CJK)
𧐹 (CJK)


bệch

[ʔɓəjk̟̚˧˨ʔ]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 白 (SV: bạch).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bạch</i>


chó sói

[t͡ɕɔ˧˦ sɔj˧˦]

[t͡ɕɔ˨˩˦ ʂɔj˨˩˦]

[t͡ɕɔ˨˩˦ sɔj˨˩˦]

[cɔ˦˥ ʂɔj˦˥]

[cɔ˦˥ sɔj˦˥]


bích

Reflects the common pronunciation of pích. pích is used in certain math textbooks, but not everyone adheres to them. Most Vietnamese people are incapable of enunciating the onset consonant /p/ because it does not occur in the native and Sino-Vietnamese wordstocks.


điên

head

điên (diminutive reduplication điên điên)


cất

cất tiếng thở dài

Máy bay cất cánh lúc 6 giờ.

cất sách vô cặp

Tôi cất mấy cái đĩa sạch.


bịch

bịch (diminutive reduplication bình bịch)

(onomatopoeia) a thudding noise from a heavy object flopping over


lộc

[ləwk͡p̚˧˨ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩˨]

hưởng lộc

to enjoy pays and benefits as a mandarin

(history, feudalism) some sort of pay/salary of a mandarin/courtier


lộc

Sino-Vietnamese word from 鹿 (“deer”). Its usage in Vietnamese most likely started as a short form of 鹿茸 (lộc nhung, “velvet antler”), then shifted to "bud".
Not related to the etymology above. Nevertheless, due to homophony with etymology 1, it gained cultural significance as a symbol for prosperity.

[ləwk͡p̚˧˨ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩˨]

lộc nai

alternative medicine
alternative medicine

(alternative medicine, uncommon) velvet antler

đâm chồi nảy lộc

hái lộc

to get some tree branches with buds for Lunar New Year's good luck


lãnh

Kỹ sư lãnh lương cao hơn cán sư.

Engineers command higher salaries than technicians.

(originally Southern Vietnam) to receive, to get


lãnh

→ Khmer: ឡាញ់ (lañ)


khứng

From Old Chinese 肯 (OC *kʰˤəŋʔ) (B-S) (SV: khẳng).

och-l

肯 (OC *kʰˤəŋʔ)

船(Thuyền)𫵈群(mọn)掉(còn)拯(chèo)肯(chăng)杜(khứng)
𡗶(đỗ)班(Trời)最(ban)約(tối)𧗱(biết)𱏫(về)

15th century, Nguyễn Trãi, “言志 Ngôn chí 13”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

Still rowing this puny boat, not willing to moor it
Not knowing where to go when it's dark.

Gospel of Matthew 8:2-3; 1926 Vietnamese translation by Phan Khôi; 2021 English translation from the New Revised Standard Version
Nầy, có một người phung đến gần, lạy Ngài, mà thưa rằng: Lạy Chúa, nếu Chúa khứng, chắc có thể làm cho tôi sạch được. Đức Chúa Jêsus giơ tay rờ người, mà phán rằng: Ta khứng, hãy sạch đi. Tức thì người phung được sạch.
[A]nd there was a man with a skin disease who came to him and knelt before him, saying, ‘Lord, if you are willing, you can make me clean.’ He stretched out his hand and touched him, saying, ‘I am willing. Be made clean!’ Immediately his skin disease was cleansed.


khung

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 框 (“frame”, SV: khuông).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khuông</i>


xảo

(chiefly in compounds, neologism) cunning; crafty


hổ

Sino-Vietnamese word from 虎 (“tiger”). Doublet of khái.

Võ Tòng giết hổ trên đồi Cảnh Dương

Wu Song killed a tiger on Jingyang Ridge

Panthera tigris
Panthera tigris#Translingual


thỏ

con (classifier)
兎 (CJK)
兔 (CJK)
𤟛 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 兔 (SV: thố). Compare Old Khmer ថោះ (thoḥ), ថះ (thaḥ, “rabbit (zodiac)”), Thai เถาะ (tɔ̀).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thố</i>

vi-etym-sino

(poetic) Ellipsis of Thỏ Ngọc (“the Jade Hare”).


siêu

siêu máy tính

siêu văn bản

siêu nhân

Siêu Nhân


siêu

Nó không chỉ dốt mà là siêu dốt!

He's not just stupid, he's super-duper stupid.

(slightly informal, only before adjectives) super; super-duper


siêu

Cậu siêu quá đi!

(informal, of a person) outstanding; very good


mẫu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 模 (SV: mô).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mô</i>

vi-etym-sino

hàng mẫu

nhà tạo mẫu tóc

mẫu đơn

mẫu người


diều

From Proto-Vietic *k-nɨəw (“gizzard”). Compare Central Vietnamese điều.


diều

con (classifier)
鷂 (CJK)
鹞 (CJK)
鳶 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鷂 (SV: diệu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">diệu</i>


diều

con (classifier)
cánh (classifier)
鷂 (CJK)
鹞 (CJK)
鳶 (CJK)


ngoan

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 愿 (“honest and cautious”, SV: nguyện).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nguyện</i>

vi-etym-sino

Tôi đã dặn nó thỉnh thoảng phải bảo trẻ nhỏ ra ném sấu ngoài phố, không thì để nhà cửa cho rõ bẩn thỉu, cống rãnh cho nó ngập lụt, cho thầy mintoa thỉnh thoảng biên phạt, thì tôi mới có dịp phạt lại vợ thầy ấy, thế mà nó cứ để con tôi ngoan như bụt, nhà cửa sạch như lau, như chùi !

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 2, in Số đỏ, Hà Nội báo:

I told her to, now and then, tell the children to to outside and throw dracontomelum out in the street, or else to leave the house obviously dirty or to let the sewer flow over, that Mr Mille Trois can sometimes write her fines — which will give me an opportunity to fine his wife back — but she keeps the children well-behaved like angels and the house clean like a mop!

Ba mẹ là lá chắn, che chở suốt đời con.
Vì con là con ba, con của ba rất ngoan.
Vì con là con mẹ, con của me rất hiền.

1985, “Cho Con [For You, Child]”, Tuấn Dũng (lyrics), Phạm Trọng Cầu (music)performed by Mộng Thi:

Dad and Mom are the shields, safeguarding you your whole life long.
 For you are Dad's child, very well-behaved and well-mannered.
For you are Mom's child, very meek and mild.

good; well-behaved; well-mannered; submissive


感激

chữ Hán form of cảm kích (“to be touched; to be moved; to appreciate”).


vây

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 圍 (“to surround; to encircle; to corral”, SV: vi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vi</i>


vây

cái (classifier)
𩻟 (CJK)
𩻺 (CJK)
𩼀 (CJK)
𬵎 (CJK)

From Middle Vietnamese ꞗâi, from Proto-Vietic *c-piːl. Compare Maleng sơpi, O'du kpil ("fin").


chưng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 張 (“to set out, to display”, SV: trương). Doublet of trưng and trương.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trương</i>


chưng

In pre-modern writing of a more colloquial nature and original works, chưng was used as a preposition to indicate place and time. However, this particle/preposition was also a literary device widely used in translation of Chinese texts, as a "stand-in" of sort for the Chinese markers 之 (zhī) and 夫 (fú). See Washizawa (2017) for more information.

Assist at the libations in [our] capital

The Classic of Poetry, c. 11ᵗʰ – 7ᵗʰ centuries BCE, translated based on James Legge's version

祼將于京

祼将于京

淬𲆾助祭烝几𢄂茹周

late 18th - early 19th century CE, Thi kinh đại toàn tiết yếu diễn nghĩa (詩經大全節要演義 "Explaining the Meanings of the Essentials in the Classic of Poetry"), volume IV, page 2b:

Assist at the sacrificial libations in the Zhou capital

late 17th - early 18th c. CE, Thiên Nam Ngữ Lục Ngoại Kỷ (天南語錄外紀 "Peripheral Records in the Language of the Southern Sky"), 63b
碎俸蔑𠇮落典蒸低
Tôi bỗng một mình lạc đến chưng đây.
I suddenly became lost, alone, and ended up at this place.

古珠法雲佛本行語錄 Cổ Châu Pháp Vân phật bổn hạnh ngữ lục ("Record of what has been said about the origin and deeds of the Cloud Dharma Buddha at Cổ Châu"), Vietnamese translation possibly by Viên Thái 圓態, 1752 version, 4b
𡛔庄固重麻䐗實時磊意蒸埃
Gái chẳng có chồng mà chửa, thực thời lỗi ấy chưng ai?
An unwed girl getting pregnant; verily, because of whose fault?


ngự

Gương kia ngự ở trên tường...


bao báp

[ʔɓaːw˧˧ ʔɓaːp̚˧˦]

[ʔɓaːw˧˧ ʔɓaːp̚˦˧˥]

[ʔɓaːw˧˧ ʔɓaːp̚˦˥]


cuốc

cây (classifier)
cái (classifier)
𨫵 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 钁/鐝 (SV: quyết, quắc).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quyết, quắc</i>


cuốc

cuốc bộ


cuốc

[…] cu᷄̃ chg̉ muốn lấy con Vua Chúa ngoại cuốc.

1822, Philipphê Bỉnh, Sách sổ sang chép các việc, page 247:

[…] and she also did not want to marry a son of some foreign country's king.

Các đấng Vítvồ sẽ ra sức khuôn xếp mọi đàng để các thày cả được hòa thuận ăn ở cho có tình nghĩa anh em thật vuối nhau, nhất là các thày cả missionariô và các thày cả bản cuốc được hợp nhất vuối nhau.

1915, Synodo Tunquinensé. Công đồng hội lần thứ nhất. Miền Bắc Kỳ (Đàng Ngoài trong nước Annam), năm 1900., II edition:

Our bishops shall help preparing everything so that all the fathers can live together in harmony, especially between the fathers who are missionaries and those who are natives.

(uncommon, obsolete) Northern Vietnam form of quốc


gấu túi

[ɣəw˧˦ tuj˧˦]

[ɣəw˨˩˦ tuj˨˩˦]

[ɣəw˦˥ tuj˦˥]


lợn rừng

[ləːn˧˨ʔ zɨŋ˨˩]

[ləːŋ˨˩ʔ ʐɨŋ˦˩]

[ləːŋ˨˩˨ ɹɨŋ˨˩]

From lợn (“pig”) + rừng (“forest, jungle”).


cọp

con (classifier)
𤜯 (CJK)
𧲫 (CJK)
𧳇 (CJK)


cá voi

[kaː˧˦ vɔj˧˧]

[kaː˨˩˦ vɔj˧˧]

[kaː˦˥ vɔj˧˧]

[kaː˦˥ jɔj˧˧]


dâu trắng

[zəw˧˧ t͡ɕaŋ˧˦]

[jəw˧˧ ʈaŋ˦˧˥]

[jəw˧˧ ʈaŋ˦˥]

dâu (mulberry) + trắng (white), named for the white mulberry (Morus alba)


dâu tằm

dâu (“mulberry”) + tằm (“silkworm”), so named because mulberry is cultivated to feed silkworms.


sồi

cửa gỗ sồi


sồi

áo sồi


bạch tuộc

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ tuək̚˧˨ʔ]

[ʔɓat̚˨˩ʔ tuək̚˨˩ʔ]

[ʔɓat̚˨˩˨ tuək̚˨˩˨]

Probably a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 八足 (“eight feet”, SV: bát túc) or non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 百足 (“one hundred feet”, SV: bách túc). The first is more biologically likely but the second is more phonologically sound.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bát túc</i>

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bách túc</i>


lăng

Sino-Vietnamese word from 陵 (“imperial gravemound”).

lăng Bác ― Uncle [Ho Chi Minh]'s mausoleum

lăng cá Ông


củ đậu

[ku˧˩ ʔɗəw˧˨ʔ]

[kʊw˧˨ ʔɗəw˨˩ʔ]

[kʊw˨˩˦ ʔɗəw˨˩˨]


cơm tấm

[kəːm˧˧ təm˧˦]

[kəːm˧˧ təm˦˧˥]

[kəːm˧˧ təm˦˥]


hùm

Compare Pacoh húm (“growl, roar of tiger”).

Chàng bèn mạnh bước tiến lên, dần dần men rượu bốc nồng nực, chàng trật cái nón dạ xuống sau gáy cho mát, cắp cây côn vào nách mà lên dốc đồi. Quay đầu nhìn về Tây, thì mặt trời đã lặn xuống, chỉ còn lóe lên những tia rẻ quạt. Bấy giờ là tháng mười, đêm dài ngày ngắn, chẳng mấy chốc mà tối. Chàng lẩm bẩm một mình:
– Hùm cọp ở đâu? Không khéo người lại nhát người, sợ bóng sợ vía, rồi chẳng ai dám lên đồi cũng nên!…
He kept pushing on, but eventually all the liquor heat started to come up, he had to pull down his straw hat to the back to cool down, while holding his staff under his armpit as he climbed the steep hill. Looking to the west, the sun had already set, there were only a few fan-shaped beams. It was currently the tenth lunar month, so nights were getting longer and days shorter, and it was soon nighttime. He muttered to himself:
– Where the hell's the tiger? Maybe some fools made things up to scare others, everybody chickened out and wouldn't set foot on this hill!…

Hỡi oai linh, cảnh nước non hùng vĩ!
Là nơi giống hùm thiêng ta ngự trị.
Nơi thênh thang ta vùng vẫy ngày xưa,
Nơi ta không còn được thấy bao giờ!
Có biết chăng trong những ngày ngao ngán,
Ta đương theo giấc mộng ngàn to lớn
Để hồn ta phảng phất được gần ngươi,
—Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

1935, Thế Lữ, “Nhớ rừng (Lời con hổ ở vườn Bách thú) [Longing for the Jungle (As Told by a Zoo Tiger)]”, in Mấy vần thơ [Some Poetry Rhymes]:

O the proud spirit, the great scenery!
The place my sacred tiger kind rules.
The place I freely roamed in the old days,
The place I will never get to see ever again!
Do thou know, on these days of tedium,
I am pursuing an immense dream
In which my soul can linger on closely to thee,
—My dear glorious jungle!

(Central Vietnam or literary) tiger (Panthera tigris)


thị

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

Sino-Vietnamese word from 柿 (“persimmon”).

yellow persimmon (gold apple), Diospyros decandra


thị

(archaic or literary or formal, derogatory) she/her, that criminal

(archaic or literary, derogatory) you, bitch


tạm

Sino-Vietnamese word from 暫 (“temporary”).


đậu lăng

[ʔɗəw˧˨ʔ laŋ˧˧]

[ʔɗəw˨˩ʔ laŋ˧˧]

[ʔɗəw˨˩˨ laŋ˧˧]

đậu + lăng, the latter from French lentille.


châu

Sino-Vietnamese word from 洲 (“continent”).

Clipping of châu lục (“geopolitical continent”).

năm châu bốn bể

the five (geopolitical) continents and the four oceans


châu

Sino-Vietnamese word from 州 (“a type of historical political divisions”).

Giao Châu là một châu của Trung Quốc thời Bắc thuộc.

Jiaozhou (region) was a province under Chinese government.


châu

Sino-Vietnamese word from 珠 (“bead/pearl”).

a round ornament (especially for a Christmas tree)

(only in compounds) precious stone, gem, jewel, pearl


châu

Sino-Vietnamese word from 週 (“to circle”).

to huddle together; to circle around; to assemble


chả

head

炙, 鲊, 鮓, 鯺, 鮺, 𤌄

vi-noun

炙, 鲊, 鮓, 鯺, 鮺, 𤌄

炙 (CJK)
鲊 (CJK)
鮓 (CJK)
鯺 (CJK)
鮺 (CJK)
𤌄 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鮓 (“minced and salted fish”, SV: trả).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trả</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chả.wav

patty (a flattened, grilled or fried portion of ground or chopped meat, egg, or seafood)


chả

Tau chả biết.


chả

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root cha (“dude”) in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.

vi-etym-hoi

(Southern Vietnam, informal) he/him, that dude


su su

→ Khmer: ស៊ូ (suu)

[ʂʊw˧˧ ʂʊw˧˧]

[sʊw˧˧ sʊw˧˧]

[ʂʊw˧˧ ʂʊw˧˧]

[sʊw˧˧ sʊw˧˧]


tằm

con (classifier)
蚕 (CJK)
蟳 (CJK)
蠶 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 蠶 (“silkworm”, SV: tàm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tàm</i>

vi-etym-sino

蟳庵六辱船頭𣺽
蠔質樞離㯲檜廊

15th century, Nguyễn Trãi, “言志 Ngôn chí 8”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

The thread-pulling silkworms wriggle on the boats next to the wharf;
The oysters are stacked unevenly into heaps at the village's farthest corner.

Tằm ươm lúc nhúc thuyền đầu bãi.
Hàu chất so le khóm cuối làng.

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys), folio 34a
蟳㷈絲蝒拱㷈絲
Tằm ươm tơ, nhện cũng ươm tơ.
The silkworms produce silk; the spiders also produce silk.

Tôi, con tằm, ăn những lá dâu xanh, [...].

1947 (dated), Nguyễn Bính, “Con Tằm (The Silkworm)”, included in 1962 Đêm sao sáng (Starlit Night)

I, the silkworm, eat the green mulberry leaves, ….


túi

head

襊, 最, 𢄸, 𬞚, 碎, 𫄆, 繓

vi-noun

襊, 最, 𢄸, 𬞚, 碎, 𫄆, 繓

(classifier cái) túi • (襊, 最, 𢄸, 𬞚, 碎, 𫄆, 繓)

cái (classifier)
襊 (CJK)
最 (CJK)
𢄸 (CJK)
𬞚 (CJK)
碎 (CJK)
𫄆 (CJK)
繓 (CJK)

From Proto-Mon-Khmer *sur() ~ *suurʔ ~ *suər() (“bag”). Cognate with Muong thủl (“bag”), Proto-Katuic *sɔɔr (“sheath”) (whence Pacoh xor), Proto-Palaungic *suːr (“bag”).


khoá

→ Tai Dam: ꪄꪫ꪿ꪱ


khoá

cái (classifier)
課 (CJK)
鎖 (CJK)
銙 (CJK)
錁 (CJK)

Short for chìa khoá (“key”). Also semantic loan from English key and semantic loan from French clef.


việt quất

[viət̚˧˨ʔ kwət̚˧˦]

[viək̚˨˩ʔ kwək̚˦˧˥]

[viək̚˨˩˨ wək̚˦˥]

[jiək̚˨˩˨ wək̚˦˥]


nhông

Compare giông and Nghệ An/Hà Tĩnh dialects chôông.


khỉ đột

[xi˧˩ ʔɗot̚˧˨ʔ]

[kʰɪj˧˨ ʔɗok̚˨˩ʔ]

[xɪj˧˨ ʔɗok̚˨˩ʔ]

[kʰɪj˨˩˦ ʔɗok̚˨˩˨]

[xɪj˨˩˦ ʔɗok̚˨˩˨]

khỉ (“ape; monkey”) + đột (“to dash; suddenly”).

com

a gorilla (a kind of ground-dwelling great ape)


cá hổ kình

[kaː˧˦ ho˧˩ kïŋ˨˩]

[kaː˨˩˦ how˧˨ kɨn˦˩]

[kaː˦˥ how˨˩˦ kɨn˨˩]


lợn

Alves (2022) entertains the possibility of it being a borrowed from Old Chinese 豚 (OC *lˤu[n]ʔ) (B-S) (SV: đồn); the vowel correspondence, however, is hard to explain.

Ơ con lợn này!

(derogatory, vulgar) a contemptible, objectionable person.

a person:
a contemptible, objectionable person.

Con lợn này ham ăn vãi!

(chiefly Northern Vietnam) a person:
(figurative, derogatory) a glutton.

Bụng con lợn này to vãi cả chưởng!

(chiefly Northern Vietnam) a person:
(figurative, humorous) a fat person.

Đút tiền lì xì vào lợn đi con!

You should put that lì xì money into the piggy bank!


lườm

(now usually has negative connotations) to glare at


lượn

head

lượn • (灡, 練)

vi-verb

lượn • (灡, 練)


chảo

cái (classifier)
草 (CJK)
早 (CJK)
𨥿 (CJK)
鉊 (CJK)

chảo chống dính

a pan-like item of cookware; a pan, a wok, etc.

chảo vệ tinh


dâu

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) dâu • (桑, 柚, 橷, 𣘛)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
桑 (CJK)
柚 (CJK)
橷 (CJK)
𣘛 (CJK)

From Proto-Vietic *-toː. Cognate with Muong tô, Tho [Cuối Chăm] tɔː¹. Compare North Central Vietnamese đâu.
Compare also a tên chữ (“literary name”) of the Dâu temple, Cổ Châu, spelled as 古珠 or 古洲 (the first grapheme is to be read with velar stop, and both second graphemes are to be read with a dental stop and back rounded vowel in Old Chinese), which suggests the presyllable *k-.


dâu

From Proto-Vietic *-juː. Compare North Central Vietnamese du.

con dâu

chị dâu

em dâu


dâu

Unetymological spelling of giâu, induced by the merger of initials and that both this and etymology 1 are fruit-bearing trees.

Alternative spelling of giâu (“Baccaurea spp.”)


trục

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈʊwk͡p̚˨˩˨]

phe Trục


trục

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈʊwk͡p̚˨˩˨]


luôn

head

luôn • (𫷓, 輪, 㫻) (reduplication luôn luôn)

𫷓 (CJK)
輪 (CJK)
㫻 (CJK)
luôn luôn (reduplication)


cự đà

[kɨ˧˨ʔ ʔɗaː˨˩]

[kɨ˨˩ʔ ʔɗaː˦˩]

[kɨ˨˩˨ ʔɗaː˨˩]

Related to kì đà.
They might both originate from earlier *k-daː, but while kì đà simply preserved the presyllable, cự đà likely got influenced by 巨 (cự, “huge, big”).


luồn

From Proto-Vietic *lɔːn (“to enter”), from Proto-Mon-Khmer *lun ~ *luən ~ *lən (“to pass, to exceed”); cognate with Khmer លន់ (lŭən) and Parauk luan.


chúc

Sino-Vietnamese word from 祝 (“to wish/to pray/to bless”).

vi-etym-sino

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˦]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥]

Gọi điện chúc bà năm mới đi con.

Call your grandma and wish her a happy new year.

(Con) (kính) chúc cụ sống lâu trăm tuổi.

Chúc anh một năm mới an khang thịnh vượng.

to tell someone that you wish/hope something good will happen to them; compare cầu (“to pray”) and ước (“to wish in your mind”)


chúc

Perhaps this is a figurative meaning from Etymology 1 (considering the custom of praying, blessing, or wishing with one's head lowered or body kneeling).

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˦]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥]

to lean downward; to bend downward; to decline (in angle)


đột

Sino-Vietnamese word from 突 (“suddenly; to dash; now obsolete: to pierce”).

(uncommon) to sew; to stitch; to pierce cloth with a needle


đột

Giữa ngôi làng vắng lặng trong đêm, đột có tiếng hét lớn.

In a quiet village at night, suddenly there was a loud scream.

suddenly; abruptly; promptly; unexpectedly


trắc

Sino-Vietnamese word from 仄 (“oblique”).

(phonology, poetry, of a tone) oblique (involving a rising or falling contour)

(phonology, poetry, of a tone) being neither the ngang nor huyền tone

(poetry, of a rhyme) carrying a trắc tone


chạc

[t͡ɕaːk̚˧˨ʔ]

[t͡ɕaːk̚˨˩ʔ]

From Proto-Vietic *ɟaːk. Compare Proto-Tai *ɟɤːk (“rope; cord”) (whence Thai เชือก (chʉ̂ʉak), Lao ເຊືອກ (sư̄ak)).


chạc

[t͡ɕaːk̚˧˨ʔ]

[t͡ɕaːk̚˨˩ʔ]


cẩu

Short for cần cẩu (“crane (lifting device)”).


cục

vi-classifier

[𫪐#Vietnamese|𫪐]]</span>. Please see Module:checkparams for help with this warning.">cục

Sino-Vietnamese word from 局. For the classifier sense, compare 局部 (cục bộ, “a smaller entity; part”).

[kʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩˨]

Indicates turds, stones, erasers, flour balls, bricks, tiles.


cục

[kʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩˨]

(government) an office under a bộ (“ministry”)


cục

[kʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩˨]


cự

Sino-Vietnamese word from 巨, doublet of cồ.


cút

From Proto-Mon-Khmer *t₁gut ~ *t₁(g)uut (“quail”). Cognate with Mon ထဂုတ်, ဒဂိုတ်, Riang [Sak] rᵊkuːt², Khmu [Yuan] təkúːt.

trứng cút lộn


cút

head

cút • (咭, ⿰缶骨)

vi-noun

cút • (咭, ⿰缶骨)

a bottle-shaped container with an approximate volume of 1/4 or 1/8 litres, often used for holding liquor or used as a measuring vessel


cút

(informal, offensive) Beat it!; Take a hike!; Get lost!


cút

(informal, offensive) to beat it; to take a hike; to get lost


ức

Sino-Vietnamese word from 臆 (“chest”). Compare Proto-Tai *ʔɤkᴰ (“chest”), whence Thai อก (òk).

Đùi hay ức?

(of a bird, especially a poultry bird) breast


ức

Sino-Vietnamese word from 抑 (“to repress”).

vi-etym-sino

to resent (about something, especially when one can do nothing about it)


ức

A thousand myriads multiplied by 10 myriads is one trillon.

萬萬億爲一兆


hải đường

[haːj˧˩ ʔɗɨəŋ˨˩]

[haːj˧˨ ʔɗɨəŋ˦˩]

[haːj˨˩˦ ʔɗɨəŋ˨˩]

Chinese flowering crabapple (Malus spectabilis)


vòng đu quay

[vawŋ͡m˦˩ ʔɗʊw˧˧ kwaj˧˧]

[vɔŋ˦˩ ʔɗʊw˧˧ kwaj˧˧]

[vawŋ͡m˨˩ ʔɗʊw˧˧ waj˧˧]

[jawŋ͡m˨˩ ʔɗʊw˧˧ waj˧˧]

vòng (“circle”) + đu quay (“swing ride”)


sẩy

sẩy chân

sẩy thai

Cá mới rỉa mồi mà đã giật là sẩy đó.

If you react too quickly to a fish taking the bait, he might just get away.


nữa

một chai nữa

longer (as in "I cannot wait any longer")


đuốc

ngọn (classifier)
cây (classifier)
𤒘 (CJK)

From Old Chinese 燭 (OC *tok) (B-S) (SV: chúc).


đu

head

悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦

đu • (悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦)

vi-noun

悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦

đu • (悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦)


đu

head

悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦

đu • (悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦)

vi-verb

悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦

đu • (悠, 攸, 都, 鞦, 𣛦)


cư xử

[kɨ˧˧ sɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 居處, composed of 居 (“to live in”) and 處 (“to be at”).

vi-etym-sino

to behave; to conduct oneself; to deal with


nhài

vi-noun

(classifier cây, hoa, bông) nhài • (𣔦, 𦲒, 𦹹)

cây (classifier)
hoa (classifier)
bông (classifier)
𣔦 (CJK)
𦲒 (CJK)
𦹹 (CJK)

From Northern Middle Vietnamese mlài, from Chinese 茉莉 (mạt lị, “jasmine”), with the reduction of first syllable of the Chinese term into /m/.

(Northern Vietnam) paper fan pin (fastening slats, originally jasmine-shaped)


nhài

(archaic, historical) maid; maidservant; abigail


châm cứu

[t͡ɕəm˧˧ kiw˧˦]

[t͡ɕəm˧˧ kɨw˨˩˦]

[cəm˧˧ kɨw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 針灸, composed of 針 (“needle”) and 灸 (“moxibustion”).


viền

tờ giấy viền xanh


châm

to sting; to prick; to pierce; to puncture


bọ

head

bọ • (蜅, 𧌂, 𧏳, 𧐾)

con (classifier)
蜅 (CJK)
𧌂 (CJK)
𧏳 (CJK)
𧐾 (CJK)

From a Sino-Tibetan language. Compare Proto-Loloish *bi/bo² (“insect”) (whence Yao'an Lolopo bber).


bọ

(Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị) father; dad


vớ

vớ • (𫼻, 播, 披)

vi-verb

vớ • (𫼻, 播, 披)

(colloquial) to seize (quickly); to grasp; to grip; to snatch


vớ

mang vớ

đi vớ

(by extension, Southern Vietnam) stocking


rợp

head

苙, 雴, 𣜿, 𩄓, 𩆏

vi-verb

苙, 雴, 𣜿, 𩄓, 𩆏


lựu

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)


mướn

head

mướn • (𠼦, 摱)

vi-verb

mướn • (𠼦, 摱)

Related to mượn (“to borrow”), probably through an affixed form.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to hire, to rent


迷信

chữ Hán form of mê tín (“to be superstitious”).


viêm

viêm họng


đế

Sino-Vietnamese word from 柢 (“root, base”).


vẽ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vẽ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 畫 (“to draw, to paint”, SV: hoạ). Compare 劃／划.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoạ</i>


du lịch

[zu˧˧ lïk̟̚˧˨ʔ]

[jʊw˧˧ lɨt̚˨˩ʔ]

[jʊw˧˧ lɨt̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-du lịch.wav

Sino-Vietnamese word from 遊歷 (“to travel”).

công ty du lịch

Du lịch đóng góp một phần không nhỏ vào kinh tế thành phố.

Tourism plays an important role in the city's economy.


dốc

[jəwk͡p̚˦˧˥]


dốc

[jəwk͡p̚˦˧˥]


dốc

[jəwk͡p̚˦˧˥]


ngẫu nhiên

[ŋəw˦ˀ˥ ɲiən˧˧]

[ŋəw˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[ŋəw˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 偶然. Compare Japanese 偶然 (gūzen). Can be used as an adjective or adverb.

accidental, by accident, by chance, unexpected


cửa sổ

[kɨə˧˩ so˧˩]

[kɨə˧˨ ʂow˧˨]

[kɨə˧˨ sow˧˨]

[kɨə˨˩˦ ʂow˨˩˦]

[kɨə˨˩˦ sow˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cửa sổ.wav

cửa (“door”) + sổ (“to escape, to slip away”).


rắp

From Proto-Mon-Khmer *srap (“ready, prepared”). Doublet of sắp.

inh

Giương cung rắp bắn phượng hoàng,
chẳng may lại gặp một đàn chim ri.

(dated, chiefly in compounds) to be about to, to be on the point of


âu

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𤮥 (CJK)


âu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 憂 (SV: ưu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">ưu</i>


vườn

khu (classifier)
mảnh (classifier)
𡑰 (CJK)

Chut: /vɨə̀n/

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vườn.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 園 (“garden”, SV: viên).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">viên</i>


rệp

From Proto-Vietic *-reːp, from a Sino-Tibetan language. Compare Burmese ချိပ် (hkyip, “lac”) and Jingpho shakrep (“bug”).


Quảng Đông

[kwaːŋ˧˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[kwaːŋ˧˨ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[waːŋ˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Quảng Đông.wav

Bắc giáp nước Tàu, liền với tỉnh Quảng-đông, Quảng-tây và Vân-nam.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume I, Trung Bắc Tân Văn, page 4:

To the north lies the country of the Chinamen, with the provinces of Guangdong, Guangxi and Yunnan immediately bordering [Vietnam].


sinh học

[sïŋ˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʂɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʂɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 生學, composed of 生 (“to live”) and 學 (“study”), possibly influenced by Chinese 生學 (shēngxué, "(obsolete) biology").


y học

[ʔi˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɪj˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɪj˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 醫學, composed of 醫 (“medicine”) and 學 (“study”), Japanese 医学 (igaku), Middle Chinese 醫學.


rốn

cái (classifier)
𦜞 (CJK)
𦠆 (CJK)
𦡋 (CJK)

From Proto-Vietic *p-suːɲʔ. Cognate with Muong Bi thủnh.

(Northern Vietnam, anatomy) a navel; a belly button

đún

no lenition, no vowel lowering, irregular onset


đua

chạy đua

chạy đua vũ trang

đua xe

trường đua


cung

cung/nhà văn hoá

12 cung hoàng đạo


cung

the first note in the classic pentatonic scale.


cung

Sino-Vietnamese word from 供. Doublet of cúng.


ngó

(Central Vietnam, Southern Vietnam, colloquial) to see, to look at


ngó

From Old Chinese 藕 (OC *C.ŋˤ(r)oʔ) (B-S) (SV: ngẫu).


đọng

[ʔɗawŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗawŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗawŋ͡m˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 凍 (“freeze”, SV: đống).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đống</i>


đọng

[ʔɗawŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗawŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗawŋ͡m˨˩˨]


đốc

[ʔɗəwk͡p̚˧˦]

[ʔɗəwk͡p̚˦˧˥]

[ʔɗəwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 督 (“supervise, oversee, direct”).

(only in compounds) headmaster, chief, doctor


đốc

[ʔɗəwk͡p̚˧˦]

[ʔɗəwk͡p̚˦˧˥]

[ʔɗəwk͡p̚˦˥]


ngại

Sino-Vietnamese word from 礙, sometimes written as 懝.


ngãi

Sino-Vietnamese word from 義 (“righteousness”).

19th century, Nguyễn Đình Chiểu, Tale of Lục Vân Tiên, line 1212
󰒂它結󰒂情渚訴情
Ngãi đà kết ngãi, tình chưa tỏ tình
Our bond of rectitude is just freshly bound; our [mutual] affection is not even manifested yet.

(South Central Vietnam, Southern Vietnam, literary, obsolete) righteousness, faithfulness

nghĩa

originally Northern Vietnam, North Central Vietnam, now widespread


dưới

head

󰡎, 𢃄, 𨑜, 𤲂, 𠁑

dưới • (󰡎, 𢃄, 𨑜, 𤲂, 𠁑)

vi-prep

󰡎, 𢃄, 𨑜, 𤲂, 𠁑

dưới • (󰡎, 𢃄, 𨑜, 𤲂, 𠁑)

From Proto-Vietic *-taːlʔ, from Proto-Mon-Khmer *kt₁aal (“under-surface, under”). Cognate with Old Mon kintāl (modern Mon ဂတာ (həta, “underpart, bottom”)).
The Northern Old Vietnamese form is attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 𢃄, phonetic 帶 (MC tajH) (modern SV: đái), showing that the shift *-l > j in these dialects had already happened.

inh

đưới

no lenition, in lects where *-l > j occurred

đướn

no lenition, in lects where *-l > n occurred


yểm

Lão thầy tào tuy ở vùng hoang sơ nhưng cũng có chút kiến thức, biết chuyện Đại Điên vừa bị Từ Đạo Hạnh yểm cho mất mạng, không thể đầu thai được ở kinh sư.

2017, Phan Cuồng, Lý triều dị truyện, →ISBN:

Although the old village priest lived far from things, he did know some stuff, and he knew that Đại Điên had just been killed by exorcism by Từ Đạo Hạnh and could not reincarnate in the capital.

to use a talisman to exorcise a ghost or demon


yểm

Khi lên các trại trung ương, mặc cái áo to rộng ấy, yểm thứ gì vào người cũng dễ.

2000, Bùi Ngọc Tấn, Chuyện kể năm 2000, Thanh Niên:

When you go to the central camps wearing that big and wide jacket, you can easily hide anything.


ngầm

head

硶, 砛, 吟, 沉, 沈

vi-adj

硶, 砛, 吟, 沉, 沈

beneath the surface (underground; subterranean, underwater; subaquatic)

ngầm hiểu

to understand something without being told


mượn

head

mượn • (摱, 𠼦, 摱)

vi-verb

mượn • (摱, 𠼦, 摱)

From Proto-Vietic *maːɲʔ (“to borrow”), cognate with Muong mãnh, Arem maːɲʔ. Compare also mướn (“to hire, to rent”).
Compare also Proto-Katuic *maaɲ (whence Pacoh manh (“to borrow”)). The words for "to ask, to request" in other Austroasiatic languages (such as Semnam smaɲ, Khmu [Cuang] maːɲ, Mon သၟာန်) might be related as well.

cho mượn


quảng cáo

[kwaːŋ˧˨ kaːw˨˩˦]

[waːŋ˨˩˦ kaːw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 廣告, composed of 廣 (“broad”) and 告 (“to announce”), Japanese 広告 (kōkoku).


quảng cáo

[kwaːŋ˧˨ kaːw˨˩˦]

[waːŋ˨˩˦ kaːw˦˥]


lưu

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lưu.wav


lịch

lịch học/làm việc

a timetable or schedule with specific dates rather than days of the week


lịch

Con lươn, con lịch, con chình;
Ba con dưới nước cái mình trơn u.
The spiny eel, the snake-eel, the freshwater eel;
All three dwell underwater and are smooth-bodied

Central Vietnam and Southern Vietnam form of lệch (“eel of the genus Pisodonophis”)


lịch

Southern Vietnam form of lệch (“inclined; uneven; aberrant”)


bớt

cái (classifier)
vết (classifier)
𤴭 (CJK)


bớt

head

八, 叭, 扒, 𣼪, 𤁙

vi-verb

八, 叭, 扒, 𣼪, 𤁙

From Proto-Vietic *pǝːc; cognate with Muong pớch.

Đóng cửa lại đi cho bớt ồn ào.

You should go shut the door so that less noise can come in.

Bớt mưa rồi.

to diminish, to cut down, to decrease, to reduce


bắn

head

𪧻, 𡭉, 絆, 𪪻, 𬑰

vi-verb

𪧻, 𡭉, 絆, 𪪻, 𬑰

From Proto-Vietic *pəɲʔ, from Proto-Mon-Khmer *paɲʔ. Cognates include Muong pảnh, Khmer បាញ់ (bañ) and Pacoh pánh. Compare Proto-Austronesian *panaq (“to shoot”), Vietnamese ná (“crossbow”).


muôn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 萬 (“ten thousand”, SV: vạn). Doublet of vạn, vàn, and man.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vạn</i>


muôn

muôn dân

muôn người như một

muôn đời

Muôn năm!
Banzai!


phin

cà phê phin


nhích

Compare nhếch and might have some influence on the semantic development of dịch (“to move over”).


ảo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 幻 (“illusion; mirage”, SV: huyễn), misreading of huyễn, probably due to being mistaken for 抝/拗 (ảo).
See also từ vựng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">huyễn</i>

vi-etym-sino

đơn vị ảo

ảnh ảo

ảo ảnh

thế giới ảo

sống ảo

Hình xăm đó nhìn ảo thật!


đức

Đức Khổng Tử/Phật/Giê-su Ki-tô/Chúa Trời/Giê-hô-va

Confucius/the Buddha/Jesus Christ/the Lord/Jehovah

Đức Mẹ/Bà

(chiefly capitalised) Used for respected figures


phá

Sino-Vietnamese word from 破. Doublet of phay.


họ

head

họ • (户, 𢩜, 𣱆)

vi-noun

họ • (户, 𢩜, 𣱆)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-họ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 戶 (“family”, SV: hộ). Doublet of cửa and hộ.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hộ</i>

vi-etym-sino

Dân Đông Á dùng họ trước tên sau. Người Tây dùng tên trước họ sau.

East Asians have their family names come first. Westerners do the opposite.

Hai Bà Trưng họ gì?
Họ Hai!
What was the family name of the Two Ladies Trưng?
Two!


họ

anh/chị họ

a male/female cousin who can be traced back to an ancestor who is/was an elder sibling to yours

em họ

a cousin who can be traced back to an ancestor who is/was a younger sibling to yours


họ

(regular usage in Northern Vietnam, formal in other dialects) they/them (used in formal situations or towards people whom the speaker feels neutral about)


lịch sử

[lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˩]

[lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨]

[lɨt̚˨˩ʔ sɨ˧˨]

[lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦]

[lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lịch sử.wav

1845, Karl Marx & Friedrich Engels, The Holy Family, “Hinrichs No. 2. ‘Criticism’ and ‘Feuerbach’. Condemnation of Philosophy”
Lịch sử không làm gì hết, nó ‘không có tính phong phú vô cùng tận nào cả’, nó ‘không chiến đấu ở trận nào cả’! Không phải ‘lịch sử’, mà chính con người, con người thực sự, con người sống mới là kẻ làm ra tất cả những cái đó, có tất cả những cái đó và chiến đấu cho tất cả những cái đó. ‘Lịch sử’ không phải là một nhân cách đặc thù nào đó sử dụng con người làm phương tiện đạt tới các mục đích của mình. Lịch sử' chẳng qua chỉ là hoạt động của con người theo đuổi mục đích của bản thân mình.
History does nothing, it ‘possesses no immense wealth’, it ‘wages no battles’. It is man, real, living man who does all that, who possesses and fights; ‘history’ is not, as it were, a person apart, using man as a means to achieve its own aims; history is nothing but the activity of man pursuing his aims.

history (aggregate of past events; school subject)


lịch sử

[lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˩]

[lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨]

[lɨt̚˨˩ʔ sɨ˧˨]

[lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦]

[lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˦]

khoảnh khắc lịch sử


oai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 威 (SV: uy). Doublet of uy.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">uy</i>


phục hưng

[fʊwk͡p̚˧˨ʔ hɨŋ˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩ʔ hɨŋ˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩˨ hɨŋ˧˧]


kim ngân

[kim˧˧ ŋən˧˧]

[kim˧˧ ŋəŋ˧˧]

[kim˧˧ ŋəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 金銀 (“gold and silver”).


đại

Cứ chọn đại một cái đi!


nhảy dù

[ɲaj˧˨ jʊw˦˩]

[ɲa(ː)j˨˩˦ jʊw˨˩]


du kích

[zu˧˧ kïk̟̚˧˦]

[jʊw˧˧ kɨt̚˦˧˥]

[jʊw˧˧ kɨt̚˦˥]


sư tử

[ʂɨ˧˧ tɨ˨˩˦]

[sɨ˧˧ tɨ˨˩˦]


khuôn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-khuôn.wav

khuôn đúc


Phục Hưng

[fʊwk͡p̚˧˨ʔ hɨŋ˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩ʔ hɨŋ˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩˨ hɨŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 復興, from Chinese 文藝復興／文艺复兴 (Văn Nghệ Phục Hưng, literally “Revival of Literature and Art”).

der

<i class="Latn mention" lang="vi">Văn Nghệ</i> Phục Hưng

thời (kì) Phục Hưng

văn hoá (thời) Phục Hưng


báo hoa mai

[ʔɓaːw˧˦ hwaː˧˧ maːj˧˧]

[ʔɓaːw˨˩˦ hwaː˧˧ maːj˧˧]

[ʔɓaːw˦˥ waː˧˧ maːj˧˧]

From báo (“large spotted felid”) + hoa mai (“Ochna integerrima, yellow mai flower”), so called due to the shape of the spots on their fur.


báo săn

[ʔɓaːw˧˦ san˧˧]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʂaŋ˧˧]

[ʔɓaːw˨˩˦ saŋ˧˧]

[ʔɓaːw˦˥ ʂaŋ˧˧]

[ʔɓaːw˦˥ saŋ˧˧]

Calque of Chinese 獵豹／猎豹 (lièbào, literally “hunting leopard”).


báo sư tử

head

báo sư tử • (豹獅子)

[ʔɓaːw˧˦ sɨ˧˧ tɨ˧˩]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʂɨ˧˧ tɨ˧˨]

[ʔɓaːw˨˩˦ sɨ˧˧ tɨ˧˨]

[ʔɓaːw˦˥ ʂɨ˧˧ tɨ˨˩˦]

[ʔɓaːw˦˥ sɨ˧˧ tɨ˨˩˦]

báo (“leopard; jaguar; cheetah”) + sư tử (“lion”).


dưa hấu

[zɨə˧˧ həw˧˦]

[jɨə˧˧ həw˨˩˦]

[jɨə˧˧ həw˦˥]

According to the Vietnamese folktale Sự tích trái dưa hấu (Legend of the Watermelon), the name dưa hấu derives from dưa (“melon”) + a non-Sino-Vietnamese reading of 好 (SV: hảo), but this is most likely just folk etymology.
Compare also 煦 (SV: hú), which has an uncommon meaning 赤 "red" - following Shuowen Jiezi and Yupian - and one of whose Old Chinese pronunciations was 煦 (OC *qʰoʔ) (ZS). If hấu indeed reflexed *qʰoʔ, then dưa hấu would have been a compound of dưa (“melon”) + hấu, which is obsolete, meant "red", and referred to the color of the fruit's fresh.


nến

cây (classifier)
ngọn (classifier)
𢆭 (CJK)
𤓢 (CJK)

Ba là cây nến vàng,
Mẹ là cây nến xanh,
Con là cây nến hồng.
Ba ngọn nến lung linh
A à á a à
Thắp sáng một gia đình.

(Can we date this quote?), Ngọc Lễ (lyrics and music), “Ba ngọn nến lung linh [Three Sparkling Candles]”:

Daddy's the yellow candle,
Mummy's the grue candle,
Baby's the pink candle.
We, three sparkling candles
Ah ah ah ah ah
Shine bright a family.


phết

Likely originally the North Central form. Compare bết, now less common.

phết bơ lên miếng bánh mì


phết

hay phết

nhanh phết

(colloquial) an intensifier, placed after adjectives.


chẵn

số chẵn

hàm số chẵn

(informal, of a number) being an integer

(of a banknote) of a high value greater than 20,000 dongs


phấn chấn

[fən˧˦ t͡ɕən˧˦]

[fəŋ˦˧˥ t͡ɕəŋ˦˧˥]

[fəŋ˦˥ cəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 奮 (“to exert oneself; to raise”) and 震 (“to be excited”).


núm vú

[num˦˧˥ vʊw˨˩˦]

[nʊm˦˥ vʊw˦˥]

[nʊm˦˥ jʊw˦˥]

núm vú giả


chức

Sino-Vietnamese word from 職 (“duty, profession, office, post”).


chồn

16th century, Wu Cheng'en Journey to the West, Ch. 79; 20th century, Vietnamese translation by Phan Kế Bính
Bát Giới kéo thây con chồn, theo Hành Giả ra khỏi động.

Bajie drug the vixen’s corpse, and followed Pilgrim out of the cave.

(dialectal, in translations of Chinese fictions or the Bible) a fox


chồn

dead tired; exhausted; fatigued and stiff


mãi dâm

[maːj˦ˀ˥ zəm˧˧]

[maːj˨˩˦ jəm˧˧]

Misconstruction of mại dâm (“to prostitute oneself”)


trộn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trộn.wav

Related to lộn.
See also Zhuang gyonj (“to merge together”), which points to a complex onset consisted of a velar and a liquid in the proto-form. Compare the correspondence between Zhuang gyong and Vietnamese trống.


muộn

From Old Chinese 晚 (OC *m[o][r]ʔ) (B-S) (SV: vãn).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-muộn.wav

(Northern Vietnam, Central Vietnam) late; tardy


muộn

Sino-Vietnamese reading of various Chinese characters.


dõi

head

唯, 𠼲, 烩, 燴, 𤊠

vi-verb

唯, 𠼲, 烩, 燴, 𤊠


thuốc lá

[tʰuək̚˧˦ laː˧˦]

[tʰuək̚˦˧˥ laː˨˩˦]

[tʰuək̚˦˥ laː˦˥]


núm

From Proto-Vietic *-nuːmʔ. Compare also Thai นม (nom).


giải ngũ

[zaːj˧˩ ŋu˦ˀ˥]

[jaːj˧˨ ŋʊw˧˨]

[jaːj˨˩˦ ŋʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 解 (“to release”) and 伍 (“a squad of five soldiers”).

vi-etym-sino

(military) to be demobilized; to be discharged; to be decommissioned


âm dương

[ʔəm˧˧ zɨəŋ˧˧]

[ʔəm˧˧ jɨəŋ˧˧]

[ʔəm˧˧ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âm dương.wav

Sino-Vietnamese word from 陰陽, composed of 陰 (“yin”) and 陽 (“yang”).


dừng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 停 (“to stop”, SV: đình). Compare đừng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đình</i>


biếng

head

丙, 怲, 𠰳, 𠴠, 󱡺, 变

vi-adj

丙, 怲, 𠰳, 𠴠, 󱡺, 变


máy bay trực thăng

[maj˧˦ ʔɓaj˧˧ t͡ɕɨk̚˧˨ʔ tʰaŋ˧˧]

[maj˨˩˦ ʔɓaj˧˧ ʈɨk̚˨˩ʔ tʰaŋ˧˧]

[ma(ː)j˦˥ ʔɓa(ː)j˧˧ ʈɨk̚˨˩˨ tʰaŋ˧˧]

máy bay + trực thăng, calque of Chinese 直升飛機／直升飞机 (zhíshēng fēijī).


cạnh tranh

[kajŋ̟˧˨ʔ t͡ɕajŋ̟˧˧]

[kɛɲ˨˩ʔ ʈɛɲ˧˧]

Các công ty cạnh tranh với nhau giành thị trường.

Companies compete with each other to win the marketplace.

tính cạnh tranh


cạnh tranh

[kajŋ̟˧˨ʔ t͡ɕajŋ̟˧˧]

[kɛɲ˨˩ʔ ʈɛɲ˧˧]

đối thủ cạnh tranh


quàng

head

光, 咣, 挄, 晃, 桄, 絖, 𪦍, 𫏈

vi-verb

光, 咣, 挄, 晃, 桄, 絖, 𪦍, 𫏈

光 (CJK)
咣 (CJK)
挄 (CJK)
晃 (CJK)
桄 (CJK)
絖 (CJK)
𪦍 (CJK)
𫏈 (CJK)

Compare Proto-Katuic *kawaaŋ (“to surround, to coil”) (whence Pacoh cavang).

cog

to wrap around or interlock with your arm

Quàng khăn cho ấm.


máy bay lên thẳng

[maj˧˦ ʔɓaj˧˧ len˧˧ tʰaŋ˧˩]

[maj˨˩˦ ʔɓaj˧˧ len˧˧ tʰaŋ˧˨]

[ma(ː)j˦˥ ʔɓa(ː)j˧˧ ləːn˧˧ tʰaŋ˨˩˦]

máy bay (“aircraft, airplane”) + lên (“to go up, to rise”) + thẳng (“straight”), calque of Chinese 直升機 (zhíshēngjī, “helicopter”, literally “straight-rising airplane”).


tuyến

Sino-Vietnamese word from 腺, from Japanese 腺 (sen).

Audio (Hà Nội)


tuyến

Audio (Hà Nội)

tuyến Hà Nội - Huế


về

head

về • (𧗱, 𱸳, 𡗅, 𬩍)

vi-verb

về • (𧗱, 𱸳, 𡗅, 𬩍)

From Proto-Vietic *veːr (“to return”), from Proto-Mon-Khmer *wir (“to go around, to turn around”); cognate with Muong wềl, Khmu wer ("to roll, to turn to the opposite end") and Khmer វេរ (vei). There are a wide range of words with similar forms and meanings to this word across the Austroasiatic family.
Most prepositions in Vietnamese were originally verbs: ở (“to stay; at, in”), đến (“to come; to”), tới (“to arrive; to”), lên (“to go up; onto”), vào (“to enter; in, into”), theo (“to follow; according to”), cho (“to give; for”).

inh

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-về.wav

về nhà

về quê

về nước

về khách sạn

to go back to the hotel where one is currently staying

trên đường về nhà

hướng về Hà Tĩnh

về phía

toward the direction in question; as for

Chí Ðại lo sợ nên đi tối ngày không về nhà.

1922, Hồ Biểu Chánh, Ai làm được, Tín Đức Thư xã, chapter 3

Chí Đại was worried, so for the entire day he was away and did not return home.

Vợ Mô đi làm về, tạt qua sân, đi thẳng vào bếp của ngôi nhà lá.

1956, Nam Cao, Sống mòn, Văn nghệ, part X:

Mô's wife came back from work, crossed the yard, and went straight to the kitchen of the leaf-covered hut.

to come back or go back (to somewhere one belongs or to some place that is one's own)


về

Tôi đã suy nghĩ về cô ấy.

lo lắng về sức khỏe

Các phòng trưng bày nghệ thuật mở cửa về khuya.

All the art galleries are open late into the night.


về

Trứng muỗi nở ra lăng quăng, nổi trên mặt nước thành từng về lớn trong điều kiện yên tĩnh.

Mosquito eggs hatch into larvae that form a thick layer floating near the surface when the water is calm.


giã

giã rượu

giã cảm


giã

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 謝 (SV: tạ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tạ</i>

vi-etym-sino

(dated) to say goodbye (to); to bid farewell