chính phủ lưu vong

[t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩ liw˧˧ vawŋ͡m˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨ lɨw˧˧ vawŋ͡m˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨ lɨw˧˧ vɔŋ˧˧]

[cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ lɨw˧˧ vawŋ͡m˧˧]

[cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ lɨw˧˧ jawŋ͡m˧˧]

chính phủ (“government”) + lưu vong (“exile”).


lưu vong

[lɨw˧˧ vɔŋ˧˧]


lưu vong

[lɨw˧˧ vɔŋ˧˧]


giâu

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

From Proto-Vietic *p-cuː. Cognate with Muong Bi chu.

(etymological spelling, less common) certain Baccaurea species, especially Baccaurea ramiflora and Baccaurea annamensis


chủ định

[t͡ɕu˧˩ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ʔɗɨn˨˩˨]


khổ sai

[kʰow˧˨ ʂaːj˧˧]

[kʰow˨˩˦ ʂaːj˧˧]

án khổ sai


gút mắc

[ɣut̚˧˦ mak̚˧˦]

[ɣʊk̚˦˧˥ mak̚˦˧˥]

[ɣʊk͡p̚˦˥ mak̚˦˥]

[…] thấu hiểu và chia sẻ với những gút mắc và mơ ước của chúng về cuộc sống.

2010, Minh Niệm, “Biết đủ”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] understand and share in their problems and dreams about life.


hồn phách

[hoŋ˦˩ fat̚˦˧˥]

Và khi ấy thì ta còn hồn phách nữa đâu để cảm nhận và giữ gìn những giá trị hạnh phúc.

By then, we will no longer have a soul to feel and preserve the values of happiness.


tôn sùng

[toŋ˧˧ ʂʊwŋ͡m˦˩]

[toŋ˧˧ sʊwŋ͡m˦˩]

[toŋ˧˧ ʂʊwŋ͡m˨˩]

[toŋ˧˧ sʊwŋ͡m˨˩]

[…] để hạn chế khuynh hướng tôn sùng vật chất.

[…] to limit the tendency of revering the material.


rập khuôn

[zəp̚˧˨ʔ xuən˧˧]

[ʐəp̚˨˩ʔ kʰuəŋ˧˧]

[ʐəp̚˨˩ʔ xuəŋ˧˧]

[ɹəp̚˨˩˨ kʰuəŋ˧˧]

[ɹəp̚˨˩˨ xuəŋ˧˧]

Bắt chước rập khuôn theo kẻ khác, dù đó là một đức Phật, cũng chỉ đem lại xấu hổ và mệt mỏi chứ chẳng lợi ích gì.

2010, Minh Niệm, “Yếu đuối”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

Imitating and aping others, even a Buddha, only brings shame and fatigue and no benefit at all.


nhụt chí

[ɲut̚˧˨ʔ t͡ɕi˧˦]

[ɲʊk̚˨˩ʔ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ɲʊk͡p̚˨˩˨ cɪj˦˥]


gian truân

[zaːn˧˧ t͡ɕwən˧˧]

[jaːŋ˧˧ ʈwəŋ˧˧]

[jaːŋ˧˧ ʈ⁽ʷ⁾əŋ˧˧]

nỗi gian truân


lĩnh thổ

[lïŋ˦ˀ˥ tʰo˧˩]

[lɨn˨˩˦ tʰow˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 領土 (“territory”), with the Northern reading of the first character.


sám hối

[ʂaːm˦˧˥ hoj˨˩˦]

Mùa Chay là mùa sám hối. Sám hối là lời kêu gọi mà Thiên Chúa đã gởi đến cho con người xuyên suốt dòng lịch sử cứu độ.

2020 February 29, “Lời Kinh Sám Hối [Repetance Prayer]”, in Dòng Tên-Dòng Chúa Giêsu [Vietnamese Jesuits]:

Lent is the time of repentance. Repetance is the Lord's vocation to man for all the history of salvation.

Sám hối là việc cảm thấy ăn năn, hối hận khi đã làm một việc hay có những suy nghĩ không tốt. Kinh sám hối được coi như là cách để giúp các cá nhân tự tu tập đơn giản mỗi ngày để tu tâm theo những lời dạy của đức Phật.

2023 March 23, Trần Trang, “Các bài văn kinh sám hối đọc hằng ngày [Daily Repetance Prayers]”, in Vật phẩm Phật giáo [Buddhist Commodities]:

Repentance is when you feel sorry for what you have done or for when you had bad thoughts. Repentance prayers help you internalize the teachings of the Buddha.

Nay con xin chí thành sám hối mọi tội lỗi con đã vô tình hay cố ý tạo từ nhiều kiếp cho đến nay, những tội con gây trong kiếp sống hiện tại. Những tội do vô minh, do Tham Sân Si, do bởi ngã mạn vô minh che lấp.

I now sincerely repent of the sins I have, intentionally or unintentionally, committed from all the lives before to this one, and the sins I have committed in this life. The sins that were caused by lapses of judgement, by desire, anger and ignorance, by the blind pride that clouded my mind.


khát nước

[xaːt̚˧˦ nɨək̚˧˦]

[kʰaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[xaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[kʰaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]

[xaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]

chestnut-winged cuckoo
chestnut-winged cuckoo

Clamator coromandus
Clamator coromandus#Translingual

chestnut-winged cuckoo (Clamator coromandus)


khát nước

[xaːt̚˧˦ nɨək̚˧˦]

[kʰaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[xaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[kʰaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]

[xaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]


khát nước

[xaːt̚˧˦ nɨək̚˧˦]

[kʰaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[xaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[kʰaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]

[xaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]

Đời cha ăn mặn đời con khát nước.

The father's generation is salty, the child's generation thirsts.

(figurative) hardship of a subsequent generation as a causality of the actions of the previous one

Overseas Vietnamese
w:Overseas Vietnamese

(double entendre) one who yearns for their homeland; sometimes used pejoratively in reference to Overseas Vietnamese


đỡ đầu

[ʔɗəː˦ˀ˥ ʔɗəw˨˩]

[ʔɗəː˧˨ ʔɗəw˦˩]

[ʔɗəː˨˩˦ ʔɗəw˨˩]

cha đỡ đầu

mẹ đỡ đầu

(Christianity) of a godparent; one who sponsors the baptism of a child

of one who provides counsel or mentorship, whether materially or spiritually


đỡ đầu

[ʔɗəː˦ˀ˥ ʔɗəw˨˩]

[ʔɗəː˧˨ ʔɗəw˦˩]

[ʔɗəː˨˩˦ ʔɗəw˨˩]

Đỡ đầu trẻ mồ côi


vẽ vời

[vɛ˦ˀ˥ vəːj˨˩]

[vɛ˧˨ vəːj˦˩]

[vɛ˨˩˦ vəːj˨˩]

[jɛ˨˩˦ jəːj˨˩]

Ngoài ra, nó còn có thể nhồi nặn những dữ liệu ấy thành ra những dữ liệu mới để giúp ta sáng tạo, khám phá hay vẽ vời mông lung.

2010, Minh Niệm, “Cảm xúc”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

It can furthermore mold that data into new data and let us create, explore, or randomly prettify.


thết đãi

[tʰet̚˧˦ ʔɗaːj˦ˀ˥]

[tʰet̚˦˧˥ ʔɗaːj˧˨]

[tʰəːt̚˦˥ ʔɗaːj˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 設待 (SV: thiết đãi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiết đãi</i>

vi-etym-sino

Khi đem trà ra thết đãi bạn bè, nếu lỡ bị chê bai khiến ta buồn bã và thất vọng,[…]

If our friends criticise us when we treat them to the tea and this saddens and disappoints us, […]

to treat, to feast, to offer copious food and drinks


nhiệt điện

[ɲiət̚˧˨ʔ ʔɗiən˧˨ʔ]

[ɲiək̚˨˩ʔ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[ɲiək̚˨˩˨ ʔɗiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 熱 (“heat”) and 電 (“electricity”).


ngục thất

[ŋʊwk͡p̚˧˨ʔ tʰət̚˧˦]

[ŋʊwk͡p̚˨˩ʔ tʰək̚˦˧˥]

[ŋʊwk͡p̚˨˩˨ tʰək̚˦˥]


điều răn

[ʔɗiəw˨˩ zan˧˧]

[ʔɗiw˦˩ ʐaŋ˧˧]

[ʔɗiw˨˩ ɹaŋ˧˧]

Mười điều răn


tận số

[tən˧˨ʔ so˧˦]

[təŋ˨˩ʔ ʂow˨˩˦]

[təŋ˨˩ʔ sow˨˩˦]

[təŋ˨˩˨ ʂow˦˥]

[təŋ˨˩˨ sow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tận số.wav

Blend of tận cùng (“edge; end”) + số (“fate”).

blend

Gặp tao là mày tận số rồi con ạ !

You're not gonna walk away alive seeing me face to face!

completely out of luck and doomed to demise


chư

chư tiên/phật/bồ tát


ma da

[maː˧˧ zaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

(mythology) a kind of aquatic ghost or demon, believed to cause swimmers to drown


𬨮

Nôm form of đông (“crowded, populated”).


Ma Da

[maː˧˧ zaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 摩耶, Buddhist Literary Chinese 摩耶, Sanskrit माया (māyā́).

Ma Da Phu nhân

Hoàng hậu Ma Da là mẹ của Thái tử Tất Đạt Đa (tức Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sau này). Đức Phật là bậc có phước báu lớn nhất thế gian, không ai sánh bằng; nhưng sau khi sinh Đức Phật được 7 ngày thì mẹ Ngài qua đời.

2023 December 15, “Lý giải về hoàng hậu Ma Da - người mẹ đặc biệt nhất thế gian [Queen Maya, the Most Special Mother in the World, Explained]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

Queen Maya was the mother of Crown Prince Siddhartha (later known as the Buddha Shakyamuni). The Buddha had unrivaled fortune, but His mother died seven days after giving birth to Him.

(Buddhism) Maya (Gautama Buddha's mother)


tọt

chạy tọt ra cửa

bỏ tọt vào miệng


Côn Minh

[kon˧˧ mïŋ˧˧]

[koŋ˧˧ mɨn˧˧]

[koŋ˧˧ mɨn˧˧]

Kunming (a prefecture-level city, the provincial capital of Yunnan, in southern China)


Quý Dương

[kwi˧˦ zɨəŋ˧˧]

[kwɪj˨˩˦ jɨəŋ˧˧]

[wɪj˦˥ jɨəŋ˧˧]

Guiyang (a prefecture-level city, the provincial capital of Guizhou, in southwestern China)


Tấn Giang

[tən˧˦ zaːŋ˧˧]

[təŋ˦˧˥ jaːŋ˧˧]

[təŋ˦˥ jaːŋ˧˧]

Jinjiang (a county-level city and former county of Quanzhou, Fujian, in southeastern China)


Ma Cao

Macau (a special administrative region of China)


Tam Á

[taːm˧˧ ʔaː˧˦]

[taːm˧˧ ʔaː˨˩˦]

[taːm˧˧ ʔaː˦˥]

Sanya (a prefecture-level city, the provincial capital of Hainan, in southwestern China)


Hạ Môn

[haː˨˩ʔ moŋ˧˧]

[haː˨˩˨ moŋ˧˧]

Xiamen (a prefecture-level city and subprovincial city in Fujian, in southeastern China)


Tân Giới

[tən˧˧ zəːj˧˦]

[təŋ˧˧ jəːj˨˩˦]

[təŋ˧˧ jəːj˦˥]


Phúc Châu

[fʊwk͡p̚˧˦ t͡ɕəw˧˧]

[fʊwk͡p̚˦˧˥ t͡ɕəw˧˧]

[fʊwk͡p̚˦˥ cəw˧˧]

Fuzhou (a prefecture-level city, the provincial capital of Fujian, in southeastern China)


Đông Hoản

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ hwaːn˧˩]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ hwaːŋ˧˨]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ waːŋ˨˩˦]

Dongguan (a prefecture-level city in Guangdong, in southern China)


Cơ Long

[kəː˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[kəː˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[kəː˧˧ lɔŋ˧˧]

[kəː˧˧ lawŋ͡m˧˧]


Hoa Liên

[hwaː˧˧ liəŋ˧˧]

[waː˧˧ liəŋ˧˧]


Sán Đầu

[saːn˧˦ ʔɗəw˨˩]

[ʂaːŋ˦˧˥ ʔɗəw˦˩]

[saːŋ˦˧˥ ʔɗəw˦˩]

[ʂaːŋ˦˥ ʔɗəw˨˩]

[saːŋ˦˥ ʔɗəw˨˩]

Shantou (a prefecture-level city in Guangdong, in southern China)


Tân Trúc

[tən˧˧ t͡ɕʊwk͡p̚˧˦]

[təŋ˧˧ ʈʊwk͡p̚˦˧˥]

[təŋ˧˧ ʈʊwk͡p̚˦˥]


móng huyền

[mawŋ͡m˦˧˥ hwiəŋ˦˩]

[mɔŋ˦˧˥ hwiəŋ˦˩]

[mawŋ͡m˦˥ wiəŋ˨˩]

Partial calque of Chinese 懸蹄／悬蹄 (huyền đề, literally “hanging digit/hoof/claw”).


Cửu Long

[kɨw˧˨ lɔŋ˧˧]

[kɨw˨˩˦ lawŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 九龍. Literally, “nine dragons”.

the name of the Mekong and its distributaries flowing SE through Vietnam


điều hợp

[ʔɗiəw˨˩ həːp̚˧˨ʔ]

[ʔɗiw˦˩ həːp̚˨˩ʔ]

[ʔɗiw˨˩ həːp̚˨˩˨]

Và đó cũng chính là thái độ của một người hiểu biết, nắm vững nguyên tắc điều hợp của vạn sự vạn vật trong trời đất này: có cái này nên mới có cái kia, cái kia tàn hoại thì cái này cũng không còn nguyên vẹn.

2010, Minh Niệm, “Nâng đỡ”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

And such is also the attitude of one who understands and graps the principle of integration of all things in this world: this needs to exist for that to exist; if that is destroyed, this is no longer whole.

bộ điều hợp


chiến đội

[t͡ɕiən˧˦ ʔɗoj˧˨ʔ]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʔɗoj˨˩ʔ]

[ciəŋ˦˥ ʔɗoj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 戰隊, composed of 戰 (“fight, battle”) and 隊 (“team”), from Japanese 戦隊 (sentai). Derived from Super Sentai.

vi-etym-sino

(fiction) squadron (of superheroes), sentai


QĐNDVN

Quân đội nhân dân Việt Nam
w:vi:Quân đội nhân dân Việt Nam

Abbreviation of Quân đội nhân dân Việt Nam (“People's Army of Vietnam”): PAVN


Áp-ra-ham

French Abraham, also a partial orthographic borrowing from French, with the h unmuted.

Thiên hạ chẳng còn gọi ngươi là Áp-ram nữa, nhưng tên ngươi sẽ là Áp-ra-ham, vì ta đặt ngươi làm tổ phụ của nhiều dân tộc.

1925, “Sáng-thế Ký 17 [Genesis 17]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

No one shall call you Abram anymore, your name shall be Abraham, for I have made you the patriarch of many tribes.


sứ thần

Sino-Vietnamese word from 使臣, composed of 使 (“envoy”) and 臣 (“courtier”)

Sứ thần của ĐỨC CHÚA gặp thấy nàng gần một suối nước trong sa mạc, suối ở trên đường đi Sua. Người hỏi: “Ha-ga, nữ tỳ của Xa-rai, ngươi từ đâu đến và đi đâu?”

(Can we date this quote?), “Sáng thế 16 [Genesis 16]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The angel of the LORD saw her near a spring in the desert, beside the road to Shur. He asked, "Hagar, slave of Sarai, where have you come from and where are you going?"

(Catholicism) Synonym of thiên thần (“angel”)


sử thần

Sino-Vietnamese word from 史臣, composed of 史 (“history”) and 臣 (“courtier”)

sử thần Ngô Sĩ Liên
Ngô Sĩ Liên the imperial historian


hành kinh

[hajŋ̟˨˩ kïŋ˧˧]

[hɛɲ˦˩ kɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 行經, composed of 行 (“to go”) and 經 (“meridian”).


nhân sinh quan

Sino-Vietnamese word from 人生觀, composed of 人生 (“human life”) and 觀 (“outlook”).

(philosophy) an outlook on humans' lives and worth


chôn cất

[t͡ɕon˧˧ kət̚˧˦]

[t͡ɕoŋ˧˧ kək̚˦˧˥]

[coŋ˧˧ kək̚˦˥]


Pháp hoa

Sino-Vietnamese word from 法 (“law; dharma”) and 華 (“flower”), from Literary Chinese 法華 (literally “The Flower of the Dharma”). Doublet of Pháp-Hoa which uses the exact same characters but with different meanings.

der

Clipping of Pháp hoa kinh (“the Lotus Sutra”).


Pháp-Hoa

Sino-Vietnamese word from 法 (“France”) and 華 (“China”). Doublet of Pháp hoa which uses the exact same characters but with different meanings.

vi-etym-sino

Pháp Hoa tự điển

Có một lần tôi muốn dịch chữ langage, định dịch là “ngôn ngữ”, mà sợ nó trùng với ngôn ngữ là langue theo sự quen dùng của ta, tôi bèn tra Pháp-Hoa tự điển thử xem. Thì ra họ dịch là “ngôn ngữ”. Tôi nhận thấy họ có lý lắm: Có dùng “ngữ ngôn” mà dịch langue thì mới té chữ “ngôn ngữ” ra để mà dịch langage.

1995, Phan Khôi, Việt ngữ nghiên cứu [A Study of the Vietnamese Language]:

One time I wanted to translate the word langage, at first I went with ngôn ngữ, but I was afraid it would be confused with langue like how we were used to using it, so I looked it up in a Franco-Chinese dictionary. Turned out they did translate it as ngôn ngữ. I think they had a point: if langue translates to ngữ ngôn, it makes sense for langage to translates to ngôn ngữ.


Pháp Hoa

Alternative letter-case form of Pháp hoa (“the Lotus Sutra”)


Pháp Hoa

Alternative spelling of Pháp-Hoa (“Franco-Chinese”)


Pháp Hoa tông

Sino-Vietnamese word from 法華 (“the Lotus Sutra”) and 宗 (“sect”)

Thiên Thai tông
Thiên Thai tông#Vietnamese

(Buddhism) Synonym of Thiên Thai tông (“the Tiantai sect”)

Nhật Liên tông
Nhật Liên tông#Vietnamese

(Buddhism) Synonym of Nhật Liên tông (“the Nichiren sect”)


ngữ ngôn

Sino-Vietnamese word from 語言, composed of 語 (“to tell”) and 言 (“to say”), from Chinese 語言／语言 (“national tongue”). Compare Chinese 言語／言语 (ngôn ngữ, “individual's word choices”) and Japanese 語り言 (katarigoto, “aphorism”).

ncog

[1995, Phan Khôi, Việt ngữ nghiên cứu [A Study of the Vietnamese Language]:

One time I wanted to translate the word langage, at first I went with ngôn ngữ, but I was afraid it would be confused with langue like how we were used to using it, so I looked it up in a Franco-Chinese dictionary. Turned out they did translate it as ngôn ngữ. I think they had a point: if langue translates to ngữ ngôn, it makes sense for langage to translate to ngôn ngữ.

Ngữ ngôn là chung cho cả 1 dân tộc, một cộng đồng. Còn ngôn ngữ mang tính chất chủ thể rõ ràng.
Ngữ ngôn không bị mất đi bởi những thương tổn bệnh lý. Còn ngôn ngữ bị rối loạn hay bị mất do những tổn thương.

2021 July 3, “Ngữ ngôn & Ngôn ngữ là gì? (Tâm lý học) [Tongue vs Language in Psychology]”, in Lý tưởng [Ideals]:

Tongue is something shared by an entire nation or community. Language is confined to a single subject.
Tongue is never lost because of pathological injury. Language may be disrupted or lost due to such injury.


CNSH

công nghệ sinh học
công nghệ sinh học#Vietnamese


kiện toàn

[kiəŋ˨˩ʔ twaːŋ˦˩]

[kiəŋ˨˩˨ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩]

[…] sự xa rời của cha mẹ ắt sẽ dẫn đến việc tâm lý của trẻ không thể phát triển một cách kiện toàn.

2016, chapter 2, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part II, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

[…] separation from the parents will, with certainty, make it impossible for the child's psychology to fully develop.

to strengthen, to complete, to bring up to full operational capacity


quả mọng

[kwaː˧˨ mɔŋ˨˩ʔ]

[waː˨˩˦ mawŋ͡m˨˩˨]


công thái học

[kəwŋ͡m˧˧ tʰaːj˧˦ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ tʰaːj˨˩˦ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ tʰaːj˦˥ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 工泰學 (“ergonomic”).


Biên Hòa

Traditional tone placement spelling of Biên Hoà.


𱏺

Variant of 冊, see there for more details.


xốc nổi

Trong việc học tập và nghiên cứu, cô ấy có hơi xốc nổi.

2016, chapter 2, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

In her studies and research, she is a bit impulsive.


tâm can

[təm˧˧ kaːŋ˧˧]

[təm˧˧ kaːŋ˧˧]

Mãi lâu sau tôi mới cảm nhận được một cơn đau đến từ thấu tâm can.

Only much later did I notice there was a pain coming from deep inside my heart.


quá 180 phút

Online games targeting a Vietnamese audience often include a warning not to play the game for more than 180 minutes.

Xem tóp tóp quá 180 phút, ông chú đi xe máy chặn cả xe biển xanh đi nhiệm vụ...

After watching TikTok for more than 180 minutes, the man riding a motorbike blocks an official car with a blue plate...

become mad from doing an activity for too long


𭓕

Variant of 學, see there for more details.


trưởng họ

[t͡ɕɨəŋ˧˩ hɔ˧˨ʔ]

[ʈɨəŋ˧˨ hɔ˨˩ʔ]

[ʈɨəŋ˨˩˦ hɔ˨˩˨]

Hễ trong họ, ai có tứ thân phụ mẫu mất thì người chủ tang đưa giấy hoặc trầu cau nói với người trưởng họ, trưởng họ phải báo cáo cho hết người trong hội, mỗi người phải đóng một vài đồng bạc hoặc góp bằng thóc gạo, để giúp cho nhà tang chủ, có nơi chơi họ bánh chưng, bánh dầy thì hàng hội phải làm bánh sẵn mà đem đến nhà tang chủ.

1915, Phan Kế Bính, “Hội tư cấp”, in Việt Nam phong tục [The traditions of Vietnam], Sài Gòn: Khai Trí, published 1973, page 206:

Whenever anyone in a family has parents and grandparents who have passed away, the funeral director will give paper or betel and areca to the family leader, the family leader must report to everyone in the association, each person must contribute a few money or rice, to help the funeral home, if there is a place to play bánh chưng or bánh dày then the congregation must prepare the cakes and bring them to the funeral home.


chuyện thường ngày ở huyện

[t͡ɕwiən˧˨ʔ tʰɨəŋ˨˩ ŋaj˨˩ ʔəː˧˩ hwiən˧˨ʔ]

[t͡ɕwiəŋ˨˩ʔ tʰɨəŋ˦˩ ŋaj˦˩ ʔəː˧˨ hwiəŋ˨˩ʔ]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨ tʰɨəŋ˨˩ ŋa(ː)j˨˩ ʔəː˨˩˦ wiəŋ˨˩˨]

Probably from the title of Районные будни (District Routine, 1956) by Soviet writer Valentin Ovechkin, first translated into Vietnamese in 1978 as Chuyện thường ngày ở huyện.

(idiomatic) a negative occurrence or situation within a community but is such commonplace that no one even bothers to bat an eye anymore


Xá Lợi Phất

Sino-Vietnamese word from 舍利弗, from Literary Chinese 舍利弗 (Shèlìfú)


sa môn

Sino-Vietnamese word from 沙門, Literary Chinese 沙門 (shāmén)

Sa-môn Thích Nhật Từ
Reverend Thích Nhật Từ


tì kheo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 比丘 (SV: tỉ khâu, tỉ khiêu)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tỉ khâu, tỉ khiêu</i>


tì kheo ni

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 比丘尼 (SV: tỉ khâu ni, tỉ khiêu ni)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tỉ khâu ni, tỉ khiêu ni</i>


táo mèo

[taːw˨˩˦ mɛw˦˩]

táo (“apple, jujube, date”) + mèo (“cat”)

com

fruit of Docynia, sometimes calqued as "cat apple"


𱤽

lệch (canonical)
rách (canonical)
sạch (canonical)

Variant of 歷, see there for more details.


mũ cánh chuồn

[mu˦ˀ˥ kajŋ̟˧˦ t͡ɕuən˨˩]

[mʊw˧˨ kɛɲ˦˧˥ t͡ɕuəŋ˦˩]

[mʊw˨˩˦ kan˦˥ cuəŋ˨˩]

mũ (“headwear”) + cánh (“wing”) + chuồn (“dragonfly”).

(historical) a kind of hat worn by mandarins


ghế tréo

[ɣe˧˦ t͡ɕɛw˧˦]

[ɣej˨˩˦ ʈɛw˨˩˦]

[ɣej˦˥ ʈɛw˦˥]

ghế + tréo, possibly a calque of Chinese 交椅 (giao ỷ).

(historical) a kind of folding chair, usually used by mandarins


giò cháo quẩy

[zɔ˨˩ t͡ɕaːw˧˦ kwəj˧˩]

[jɔ˦˩ t͡ɕaːw˨˩˦ kwəj˧˨]

[jɔ˨˩ caːw˦˥ wəj˨˩˦]

From Cantonese 油炸鬼 (jau⁴ zaa³ gwai²) (SV: du tạc quỷ).


ngấm ngầm

[ŋəm˧˦ ŋəm˨˩]

[ŋəm˦˧˥ ŋəm˦˩]

[ŋəm˦˥ ŋəm˨˩]

Kế đó, tôi bắt đầu liệt kê tên của từng loại thuốc ra, đồng thời ngấm ngầm quan sát phản ứng của ông ta.

Next, I started giving the names of each drug while covertly observing his reaction.

covert, in a way that does not externally show


khể thủ

[kʰej˧˨ tʰʊw˧˨]

[kʰej˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

[xej˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

(chiefly Buddhism) to qishou, a ritual showing the highest degree of homage and respect (to kneel, put one's hands crossed on the ground, bow, and rest the forehead upon the hands)


vân vê

[vəŋ˧˧ vej˧˧]

[vəŋ˧˧ vej˧˧]

[jəŋ˧˧ jej˧˧]

Tôi đưa tay vân vê cằm, nhìn cô ta bằng ánh mắt chờ mong.

I twiddled my chin with my hand, looking at her with expectant eyes.


dung túng

[zʊwŋ͡m˧˧ tʊwŋ͡m˧˦]

[jʊwŋ͡m˧˧ tʊwŋ͡m˦˧˥]

[jʊwŋ͡m˧˧ tʊwŋ͡m˦˥]

Mẹ kế cô ta rất xấu tính, thường xuyên đánh mắng cô ta, cha cô ta thì lại dung túng vợ, chẳng bao giờ chịu bảo vệ con gái.

2016, chapter 4, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

Her stepmother was very mean and often beat and scolded her, and her father let his wife do and never protected his daughter.


game thủ

[ɣem˧˧ tʰu˧˩]

[ɣɛm˧˧ tʰu˧˩]

[ɣem˧˧ tʰʊw˧˨]

[ɣɛm˧˧ tʰʊw˧˨]

[ɣem˧˧ tʰʊw˨˩˦]

[ɣɛm˧˧ tʰʊw˨˩˦]

game (“video game”) + -thủ (“-er”), calque of English gamer


mít tố nữ

[mit̚˧˦ to˧˦ nɨ˦ˀ˥]

[mit̚˦˧˥ tow˨˩˦ nɨ˧˨]

[mɨt̚˦˥ tow˦˥ nɨ˨˩˦]

mít (“jackfruit”) + tố nữ (“beautiful girl”).


nhẹm

(rare outside of compounds) to carefully hide


tâm thần phân liệt

[təm˧˧ tʰən˨˩ fən˧˧ liət̚˧˨ʔ]

[təm˧˧ tʰəŋ˦˩ fəŋ˧˧ liək̚˨˩ʔ]

[təm˧˧ tʰəŋ˨˩ fəŋ˧˧ liək̚˨˩˨]

tâm thần (“mind”) + phân liệt (“split”).

Về sau qua giám định, vợ anh ta bị phát hiện mắc chứng tâm thần phân liệt thể hoang tưởng, khi xảy ra vụ án thì không có năng lực trách nhiêm hình sự, do đó được đưa vào Bệnh viện Tâm thần thành phố để điều trị.

2016, chapter 3, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

After a later assessment, his wife was found to be suffering from paranoid schizophrenia; when the crime occurred, she lacked capacity for criminal responsibility, and she was therefore taken to the city Psychiatric Hospital for treatment.


giấu nhẹm

[zəw˧˦ ɲɛm˧˨ʔ]

[jəw˨˩˦ ɲɛm˨˩ʔ]

[jəw˦˥ ɲɛm˨˩˨]

Dượng của cậu ta muốn dấu nhẹm^([sic]) sự tồn tại của khoản tiền ấy đi,[…]

His uncle wanted to keep the existence of that money secret, […]


Bôn-xơ Phi-lát

Phong-xi-ô Phi-la-tô
Phong-xi-ô Phi-la-tô#Vietnamese

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phong-xi-ô Phi-la-tô (“Pontius Pilate”)


Đa-vít

Đây là gia phả Đức Giê-su Ki-tô, con cháu vua Đa-vít, con cháu tổ phụ Áp-ra-ham:

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 1 [The Gospel According to Saint Matthew 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

This is the genealogy of Jesus Christ, a descendant of King David and the patriarch Abraham:

Gia-phổ Đức Chúa Jêsus-Christ, con cháu Đa-vít và con cháu Áp-ra-ham.

1925, “Ma-thi-ơ 1 [Matthew 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The genealogy of the Lord Jesus Christ, a descendant of David and Abraham:


Ki-ri-xi-tô

From Portuguese Cristo. Compare Japanese キリスト (Kirisuto).

(dated, Christianity) Alternative form of Ki-tô (“Christ”)


head

con nhà tông không giống lông cũng giống cánh

[kɔn˧˧ ɲaː˨˩ təwŋ͡m˧˧ xəwŋ͡m˧˧ zəwŋ͡m˧˦ ləwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˦ˀ˥ zəwŋ͡m˧˦ kajŋ̟˧˦]

[kɔŋ˧˧ ɲaː˦˩ təwŋ͡m˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ jəwŋ͡m˦˧˥ ləwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˧˨ jəwŋ͡m˦˧˥ kɛɲ˦˧˥]

[kɔŋ˧˧ ɲaː˦˩ təwŋ͡m˧˧ xəwŋ͡m˧˧ jəwŋ͡m˦˧˥ ləwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˧˨ jəwŋ͡m˦˧˥ kɛɲ˦˧˥]

[kɔŋ˧˧ ɲaː˨˩ təwŋ͡m˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ jəwŋ͡m˦˥ ləwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˨˩˦ jəwŋ͡m˦˥ kan˦˥]

[kɔŋ˧˧ ɲaː˨˩ təwŋ͡m˧˧ xəwŋ͡m˧˧ jəwŋ͡m˦˥ ləwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˨˩˦ jəwŋ͡m˦˥ kan˦˥]

One (obsolete) variant of this phrase is attested in the Dictionarium anamitico-latinum (1772 manuscript) as con công chẳng giống lông thì giống cánh (literally “even a peachick that is different in its plumage would still be similar in its wings”).
Considering that both variants contain lông (“feather”) and cánh (“wing”), it is likely that the obsolete one, which has công (“peafowl”), is more conservative of the two. The modern form arose from the substitution of công (“peafowl”) for its rhyme nhà tông (“(of) genuine lineage”).

like father, like son
like father, like son


Giê-su Ki-tô

Giê-su (“Jesus”) + Ki-tô (“Christ”). Compare Italian Gesù Cristo, Mandarin 耶穌基督／耶稣基督 (Yēsū Jīdū, Da Tô Cơ Đốc), Japanese イエス・キリスト (Iesu Kirisuto).

cog

Quả thế, Lề Luật đã được Thiên Chúa ban qua ông Mô-sê, còn ân sủng và sự thật, thì nhờ Đức Giê-su Ki-tô mà có.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Gio-an 1 [The Gospel According to Saint John 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Thus, the Law was given by the Lord through Moses, while grace and truth was from Jesus Christ.

(biblical, Catholicism, Jehovah's Witnesses) Jesus Christ


𮎦

Variant of 英, see there for more details.


𱙎

Variant of 嬰, see there for more details.


xuất giá

Sino-Vietnamese word from 出嫁, composed of 出 (“to let out”) and 嫁 (“to marry”)

vi-etym-sino

(archaic, now literary or humorous, of a woman) to be married off


chiết xuất

[t͡ɕiət̚˧˦ swət̚˧˦]

[t͡ɕiək̚˦˧˥ swək̚˦˧˥]

[ciək̚˦˥ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]


Văn Thù Sư Lợi

Sino-Vietnamese word from 文殊師利, from Literary Chinese 文殊師利 (Wénshūshīlì), transcribed from Sanskrit मञ्जुश्री (mañjuśrī)


Mạn Thù Thất Lợi

Sino-Vietnamese word from 曼殊室利, from Literary Chinese 曼殊室利, transcribed from Sanskrit मञ्जुश्री (mañjuśrī)

Văn Thù Sư Lợi
Văn Thù Sư Lợi#Vietnamese

Alternative form of Văn Thù Sư Lợi (“Manjushri”)


Thích Ca

Sino-Vietnamese word from 釋迦, from Literary Chinese 釋迦 (shìjiā, “Shakya(muni)”). Compare Japanese 釈迦 (Shaka) and Korean 석가 (Seokga).

der

Thích Ca Mâu Ni
Thích Ca Mâu Ni#Vietnamese

Clipping of Thích Ca Mâu Ni (“Shakyamuni”).


Quán Tự Tại

Sino-Vietnamese word from 觀自在, from Literary Chinese 觀自在

Synonym of Quan Âm (“Avalokiteshvara; Guanyin”)


Văn Thù

Sino-Vietnamese word from 文殊, from Literary Chinese 文殊 (Wénshū)

Ngài được xem là một trong tứ đại Bồ tát của Phật giáo (tứ đại Bồ tát là Bồ tát Quán Thế Âm, Bồ tát Văn Thù, Bồ tát Địa Tạng và Bồ tát Phổ Hiền). Ngài và Bồ tát Văn Thù là thị giả của Phật Thích Ca Mâu Ni. Bồ tát Văn Thù cưỡi sư tử đứng thị giả ở bên trái và Bồ tát Phổ Hiền cưỡi voi trắng đứng thị giả ở bên phải.

2019 March 31, “Bồ tát Phổ Hiền là ai? [Who's the Bodhisattva Samantabhadra]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

He is conceived of as one of the Four Great Bodhisattva of Buddhism (which include Avalokiteshvara, Manjushri, Kshitigarbha and Samantabhadra). He and the Bodhisattva Manjushri are the attendants of the Buddha Shakyamuni. The Bodhisattva Manjushri rides a lion on the left, and the Bodhisattva Samantabhadra rides a white elephant on the right.

Clipping of Văn Thù Sư Lợi (“Manjushri”).


Địa Tạng

Sino-Vietnamese word from 地藏, composed of 地 (“earth”) and 藏 (“storage”), from Literary Chinese 地藏 (dìzàng), calqued from Sanskrit क्षितिगर्भ (kṣitigarbha, literally “Earthly Womb”)


Thích Ca Mâu Ni

Sino-Vietnamese word from 釋迦牟尼, from Literary Chinese 釋迦牟尼 (Shìjiāmóuní), transcribed from Sanskrit शाक्यमुनि (śākyamuni, literally “Sage of the Shakyas”). Compare Japanese 釈迦牟尼 (Shakamuni) and Korean 석가모니 (Seokgamoni).


Dược Vương

Sino-Vietnamese word from 藥王, composed of 藥 (“medicine”) and 王 (“king”), from Literary Chinese 藥王 (Yàowáng, literally “Medicine King”), calqued from Sanskrit भैषज्यराज (bhaiṣajyarāja)


Đắc Đại Thế

Sino-Vietnamese word from 得 (“to earn”), 大 (“great”) and 勢 (“might”), from Literary Chinese 得大勢 (literally “Earn Great Might”), calqued from Sanskrit महास्थामप्राप्त (mahāsthāmaprāpta)

der

महास्थामप्राप्त

Synonym of Đại Thế Chí (“Mahāsthāmaprāpta”)


Hư Không Tạng

Sino-Vietnamese word from 虛空藏, composed of 虛空 (“empty; void; heaven”) and 藏 (“storage”), from Literary Chinese 虛空藏 (Xūkōngzàng), calqued from Sanskrit आकाशगर्भ (ākāśagarbha, literally “Heavenly Womb”)


Đại Thế Chí

Sino-Vietnamese word from 大勢至, composed of 大 (“great”), 勢 (“might”) and 至 (“to reach”), from Literary Chinese 大勢至 (Dàshìzhì, literally “Great Might Reaching”), calqued from Sanskrit महास्थामप्राप्त (mahāsthāmaprāpta)

der

महास्थामप्राप्त


ngáo đá

[ŋaːw˧˦ ʔɗaː˧˦]

[ŋaːw˨˩˦ ʔɗaː˨˩˦]

[ŋaːw˦˥ ʔɗaː˦˥]


ngáo đá

[ŋaːw˧˦ ʔɗaː˧˦]

[ŋaːw˨˩˦ ʔɗaː˨˩˦]

[ŋaːw˦˥ ʔɗaː˦˥]


ăn cơm quốc gia, thờ ma cộng sản

[ʔan˧˧ kəːm˧˧ kuək̚˧˦ zaː˧˧ tʰəː˨˩ maː˧˧ kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩]

[ʔaŋ˧˧ kəːm˧˧ kuək̚˦˧˥ jaː˧˧ tʰəː˦˩ maː˧˧ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨]

[ʔaŋ˧˧ kəːm˧˧ kuək̚˦˧˥ jaː˧˧ tʰəː˦˩ maː˧˧ kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨]

[ʔaŋ˧˧ kəːm˧˧ wək̚˦˥ jaː˧˧ tʰəː˨˩ maː˧˧ kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦]

[ʔaŋ˧˧ kəːm˧˧ wək̚˦˥ jaː˧˧ tʰəː˨˩ maː˧˧ kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦]

(literally) to eat the nation's rice while worshiping the Communist spirits

Tuy nhiên Ấp Chiến-Lược một quốc-sách lợi-hại tốt đẹp đã rào xã, rào Ấp mà không rào lòng họ, còn ác cảm, e ngại rằng sinh nỗi thân hàn, tâm hán, ăn cơm Quốc-gia, thờ ma Cộng-sản thì có thể ảnh-hưởng không lợi cho Ấp Chiến-Lược.

1962 December 13, “Tiếp-tục thảo-luận và biểu-quyết dự-thảo-luật số 95/11 về ngân-sách quốc-gia tài-khóa 1963 [Continuing the deliberation and vote on bill number 95/11 on the national budget for fiscal year 1963]”, in Nội-san Quốc-hội, volume 2, number Special Issue, Sở Thông-tin Quốc-hội, page 112:

However much the Strategic Hamlet Program is a bad or good national policy, communes and hamlets have been fenced up but hearts cannot be hemmed in, and there is enmity and hesitation that beget feelings akin to being friendly with the Koreans but having a heart for the Chinese [wordplay on "body" and "heart"], eating the nation's rice while worshiping the Communists, which may have a detrimental effect on the Strategic Hamlet Program.

bite the hand that feeds one
bite the hand that feeds one

(figuratively, derogatory, idiomatic) to betray one's country; to bite the hand that feeds one


coi bộ

[kɔj˧˧ ʔɓo˧˨ʔ]

[kɔj˧˧ ʔɓow˨˩ʔ]

[kɔj˧˧ ʔɓow˨˩˨]

coi (“to look”) + bộ (“bearing, appearance”).

com

Near-synonym: có vẻ

(Central Vietnam, Southern Vietnam, colloquial) to seem


đu càng

[ʔɗu˧˧ kaːŋ˨˩]

[ʔɗʊw˧˧ kaːŋ˦˩]

[ʔɗʊw˧˧ kaːŋ˨˩]

đu (“to swing”) + càng (“‘shaft’ → ‘landing skid (of a helicopter)’”). This phrase invokes images of the Vietnam War — of those South Vietnamese soldiers and civilians who tried to evacuate during the Fall of Saigon by "swinging" on the "landing skids" of retreating American helicopters.

(literally) to swing on a helicopter's landing skid

(figurative, derogatory) to collaborate treasonously with the opposing forces


đu càng

[ʔɗu˧˧ kaːŋ˨˩]

[ʔɗʊw˧˧ kaːŋ˦˩]

[ʔɗʊw˧˧ kaːŋ˨˩]

(figurative, derogatory) of refugees who emigrated from Vietnam during and after the Vietnam War


bán thần

Sino-Vietnamese word from 半神, composed of 半 (“demi-”) and 神 (“god”)


cốc nguyệt san

[kəwk͡p̚˧˦ ŋwiət̚˧˨ʔ saːn˧˧]

[kəwk͡p̚˦˧˥ ŋwiək̚˨˩ʔ ʂaːŋ˧˧]

[kəwk͡p̚˦˧˥ ŋwiək̚˨˩ʔ saːŋ˧˧]

[kəwk͡p̚˦˥ ŋwiək̚˨˩˨ ʂaːŋ˧˧]

[kəwk͡p̚˦˥ ŋwiək̚˨˩˨ saːŋ˧˧]

Jiangling không dùng giấy vệ sinh, thay thế băng vệ sinh bằng cốc nguyệt san.

16 January 2019, Bảo Nhiên (HK01), “Cặp vợ chồng chỉ thải 100 gram rác mỗi tháng”, in VnExpress, archived from the original on 2024-01-20:

Jiangling does not use toilet paper, and uses the menstrual cup instead of sanitary napkin.


sùng đạo

[sʊwŋ͡m˨˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[ʂʊwŋ͡m˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[sʊwŋ͡m˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[ʂʊwŋ͡m˨˩ ʔɗaːw˨˩˨]

[sʊwŋ͡m˨˩ ʔɗaːw˨˩˨]


cải đạo

[kaːj˧˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[kaːj˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[kaːj˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]


La-xa-rơ

(biblical, Protestantism) Alternative form of La-da-rô (“Lazarus”)


Chíp-rơ

French Chypre and partial orthographic borrowing from French Chypre

obor

(Protestantism) Alternative form of Síp (“Cyprus”)


Xê-bê-đê

(biblical, Protestantism) Alternative form of Dê-bê-đê (“Zebedee”)


A-phê

(biblical, Protestantism) Alternative form of An-phê (“Alphaeus”)


Ba-tê-lê-my

Partial orthographic borrowing from French Barthélemy

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ba-tô-lô-mê-ô (“Bartholomew”)


Tha-đê

Partial orthographic borrowing from French Thaddée

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ta-đê-ô (“Thaddaeus”)


Ga-li-lê

Ga-li-lê-ô Ga-li-lê


An-rê

Người đang đi dọc theo biển hồ Ga-li-lê, thì thấy hai anh em kia, là ông Si-môn, cũng gọi là Phê-rô, và người anh là ông An-rê, đang quăng chài xuống biển, vì các ông làm nghề đánh cá.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 4 [The Gospel According to Saint Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

He was walking along the Sea of Galilee, and he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.


Anh-rê

Khi Ngài đang đi dọc theo mé biển Ga-li-lê, thấy hai anh em kia, là Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, với em là Anh-rê, đương thả lưới dưới biển, vì hai anh em vốn là người đánh cá.

1925, “Ma-thi-ơ 4 [Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

When he was walking along the coast of Galilee, he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.

(biblical, Protestantism) Alternative form of An-rê (“Andrew”)


Thô-ma

Parital orthographic borrowing from French Thomas

(biblical, Protestantism) Alternative form of Tô-ma (“Thomas”)


Jêsus

Partial orthographic borrowing from French Jésus.

(biblical, Protestantism) Alternative spelling of Giê-su (“Jesus”)


Sýp

(Catholicism) Alternative spelling of Síp (“Cyprus”)


mặc khải

[mak̚˨˩ʔ kʰaːj˧˨]

[mak̚˨˩˨ kʰaːj˨˩˦]

[mak̚˨˩˨ xaːj˨˩˦]


giuống

Probably from an affixed form of the root that gave rise to xuống (“to go downwards, to descend”).
Attested in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary based chiefly on the Northern dialects, as giuống, glossed with Latin deſcendo (“to descend”). Attested in Đại Nam quấc âm tự vị (1895), a dictionary based chiefly on the Southern dialects, as giuống, glossed nhấc ra khỏi bếp (“to put down from the stove”), noted as tiếng ít dùng ("uncommon word"), so most likely already obsolete or rare in the Southern dialects by then.
Attested in Từ điển phương ngữ Huế ("A Dictionary of the Hue dialect(s)", 2017) with the unetymological spelling duống, glossed as nhấc (xuống) (“to put down”).

Con coi trách cá cho mạ, khi mô thấy nước síp síp thì duống xuống nghe!

You go look after the pot of fish [that is being cooked] for me, once most of the water has evaporated, you must put the pot down from the fire.

(Central Vietnam, obsolete in other dialects) to put down


ê chề

[ʔe˧˧ t͡ɕe˨˩]

[ʔej˧˧ t͡ɕej˦˩]

風塵𠹾㐌𠵱痆

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

Nhục nhã, ê chề, kệ, rồi nó cũng quen đi,[…]

2001, Chu Lai, chapter 17, in Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học:

Disgrace, humiliation, stuff it, she got used to it; […]

weary of unending humiliation and hardship

ê chề cái mặt


Tăng Trưởng

Sino-Vietnamese word from 增長 (“to grow”), from Literary Chinese 增長 (zēngzhǎng), calqued from Sanskrit विरूढक (virūḍhaka, literally “Growth”)

der

(Nam phương) Tăng Trưởng Thiên (Vương)

The Growth Deva / Heavenly King (of the South)


Tì Lưu Bác Xoa

Sino-Vietnamese word from 毘楼博叉, from Literary Chinese 毘楼博叉, transcribed from Sanskrit विरूपाक्ष (virūpākṣa, literally “Multieyes”)


Tì Sa Môn

Sino-Vietnamese word from 毗沙門, from Literary Chinese 毗沙門, transcribed from Sanskrit वैश्रवण (vaiśravaṇa, literally “All-Hearing”)


Tì Lâu Lặc Xoa

Sino-Vietnamese word from 毘楼勒叉, from Literary Chinese 毘楼勒叉, transcribed from Sanskrit विरूढक (virūḍhaka, literally “Growth”)

Synonym of Tăng Trưởng (“Virūḍhaka (Heavenly King)”)


Đề Đầu Lại Tra

Sino-Vietnamese word from 提頭頼吒, from Literary Chinese 提頭頼吒, transcribed from Sanskrit धृतराष्ट्र (dhṛtarāṣṭra, literally “Upholding Land”)


Trì Quốc

Sino-Vietnamese word from 持 (“to uphold”) and 國 (“country”), from Literary Chinese 持國, calqued from Sanskrit धृतराष्ट्र (dhṛtarāṣṭra, literally “Upholding Land”)

vi-etym-sino

(Ðông phương) Trì Quốc Thiên (Vương)

The Land-Keeping Deva / Heavenly King (of the East)


Quảng Mục

Sino-Vietnamese word from 廣 (“broad”) and 目 (“eye”), from Literary Chinese 廣目, calqued from Sanskrit विरूपाक्ष (virūpākṣa, literally “Multieyes”)

(Tây phương) Quảng Mục Thiên (Vương)

The All-Seeing Deva / Heavenly King (of the West)


phong trần

[fawŋ͡m˧˧ t͡ɕən˨˩]

[fawŋ͡m˧˧ ʈəŋ˦˩]

[fɔŋ˧˧ ʈəŋ˦˩]

[fawŋ͡m˧˧ ʈəŋ˨˩]

風塵𠹾㐌𠵱痆


phong trần

[fawŋ͡m˧˧ t͡ɕən˨˩]

[fawŋ͡m˧˧ ʈəŋ˦˩]

[fɔŋ˧˧ ʈəŋ˦˩]

[fawŋ͡m˧˧ ʈəŋ˨˩]

Tóm lại nếu thêm hàng ria rậm ở mép nữa thì cô xã đội nức tiếng đánh giặc trời gầm này sẽ trở thành một chàng trai bặm trợn, phong trần.

1991, Chu Lai, chapter 5, in Ăn mày dĩ vãng, NXB Văn học:

In short, with a thick mustache, this communal-detachment girl famous for her fierce fighting would look like a tough-looking, rugged young man.

(of person's appearance) rugged, tough, hardy


Gô-li-át

(biblical, Protestantism) Alternative form of Go-li-át (“Goliath”)


Chuẩn Đề

Sino-Vietnamese word from 準提, Literary Chinese 準提 (Zhǔntí), transcribed from Sanskrit चुन्दा (cundā)

Bồ tát/Phật mẫu Chuẩn Đề


Sa-ra

(biblical, Protestantism) Alternative form of Xa-ra (“Sarah”)


Đơ-vô-ra

Hebrew דְבוֹרָה.

bor

Hebrew דְבוֹרָה


giáo lí

[jaːw˨˩˦ lɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 教理, composed of 教 (“to teach”) and 理 (“reason”).


Ê-va

(biblical, Protestantism) Alternative form of E-và (“Eve”)


Y-sác

Y-sác yêu Ê-sau, vì người có tánh ưa ăn thịt rừng; nhưng Rê-bê-ca lại yêu Gia-cốp.

1925, “Sáng-thế Ký 25 [Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau, for he had a taste for game meat; but Rebecca loved Jacob.

(biblical, Protestantism) Alternative form of I-xa-ác (“Isaac”)


Đê-bô-ra

(biblical, Protestantism) Alternative form of Đơ-vô-ra (“Deborah”)


Ra-chên

Partial orthographic borrowing from French Rachel

obor

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ra-khen (“Rachel”)


Jésus Christ

Partial orthographic borrowing from French Jésus-Christ

NGŨ CHI:
Ngôi Giáo Tông, Chưởng Pháp, Đầu Sư tượng trưng: Nhơn Đạo.
Đức Khương Thượng tượng trưng: Thần Đạo.
Đức Jésus Christ tượng trưng: Thánh Đạo.
Đức Lý Thái Bạch tượng trưng: Tiên Đạo.
Đức Thích Ca tượng trưng: Phật Đạo.

1970, “Hình thức Đại Đạo [The Formalities of the Great Way]”, in Giáo lý [The Doctrine], The Tây Ninh Holy See:

The FIVE BRANCHES:
The Pope, Cardinals and Bishops represent: the Human Way.
Jiang Shang represents: the Divine Way.
Jesus Christ represents: the Saintly Way.
Li Taibai represents: the Immortal Way.
Shakyamuni represents: the Buddhist Way.

(Caodaism) Alternative form of Giê-su Ki-tô (“Jesus Christ”)


I-xa-ác

Ông I-xa-ác thương Ê-xau vì ông thích ăn thịt rừng, còn bà Rê-bê-ca thì thương Gia-cóp.

(Can we date this quote?), “Sách Sáng Thế 25 [The Book of Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau for he liked game meat, while Rebecca loved Jacob.


Phi-li-tin

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phi-li-tinh (“Philistine”)


Phi-li-tin

(Protestantism) Alternative form of Phi-li-tinh (“Philistia”)


Đa Văn

Sino-Vietnamese word from 多聞, composed of 多 (“multi-”) and 聞 (“to hear”), from Literary Chinese 多聞, calqued from Sanskrit वैश्रवण (vaiśravaṇa, literally “All-Hearing”)

vi-etym-sino

(Bắc phương) Đa Văn Thiên (Vương)

The All-Hearing Deva / Heavenly King (of the North)


Ê-sau

Partial orthographic borrowing from French Ésaü

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ê-xau (“Esau”)


Phi-li-tinh

French philistin (adjective). Compare La-tinh.


Ê-xau

Hebrew עֵשָׂו, French Ésaü or Italian Esaù

bor

Hebrew עֵשָׂו


Khương Thượng

A ward of Đống Đa district, Hanoi, Vietnam


Jêsus Christ

Vì luật pháp đã ban cho bởi Môi-se, còn ơn và lẽ thật bởi Đức Chúa Jêsus Christ mà đến.

1925, “Giăng 1 [John 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

For the law was given unto Moses, grace and truth came from the Lord Jesus Christ.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giê-su Ki-tô (“Jesus Christ”)


Giu-đít

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-đi-tha (“Judith”)


tâm sinh lí

[təm˧˧ sïŋ˧˧ li˧˦]

[təm˧˧ ʂɨn˧˧ lɪj˨˩˦]

[təm˧˧ sɨn˧˧ lɪj˨˩˦]

[təm˧˧ ʂɨn˧˧ lɪj˦˥]

[təm˧˧ sɨn˧˧ lɪj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tâm sinh lí.wav

Sino-Vietnamese word from 心 (“mind”) and 生理 (“physiology”), blend of tâm lí (“psychology”) + sinh lí (“physiology”).

blend

tâm sinh lí trẻ dậy thì

the psychology and physiology of a pubescent


nhỏ gọn

[ɲɔ˧˩ ɣɔn˧˨ʔ]

[ɲɔ˧˨ ɣɔŋ˨˩ʔ]

[ɲɔ˨˩˦ ɣɔŋ˨˩˨]


𰦫

Variant of 磊, see there for more details.


Toà Thánh

Calque of Chinese 聖座／圣座 (Thánh Toạ, literally “Holy Seat”)

cal

Toà Thánh Tây Ninh
the Tây Ninh Holy See

(Roman Catholicism, Caodaism) the Holy See


đa nghi

[ʔɗaː˧˧ ŋi˧˧]

[ʔɗaː˧˧ ŋɪj˧˧]

[ʔɗaː˧˧ ŋɪj˧˧]

Tào Tháo vốn đa nghi, vậy nhưng vẫn tin vào sự trá hàng cúa Hoàng Cái,[…]

2016, chapter 5, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

Cáo Cāo was by nature suspicious, but still fell for it when Huáng Gài feigned surrender, […]


trá hàng

[t͡ɕaː˧˦ haːŋ˨˩]

[ʈaː˨˩˦ haːŋ˦˩]

[ʈaː˦˥ haːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 詐降, composed of 詐 and 降.


đóng cửa dạy nhau

[ʔɗawŋ͡m˧˦ kɨə˧˩ zaj˧˨ʔ ɲaw˧˧]

[ʔɗawŋ͡m˦˧˥ kɨə˧˨ jaj˨˩ʔ ɲaw˧˧]

[ʔɗɔŋ˦˧˥ kɨə˧˨ jaj˨˩ʔ ɲaw˧˧]

[ʔɗawŋ͡m˦˥ kɨə˨˩˦ ja(ː)j˨˩˨ ɲa(ː)w˧˧]

(literally) to shut the door and teach each other

Vợ chồng đóng cửa dạy nhau.

The couple kept things between themselves.

(figuratively, idiomatic) to keep some matter in confidence


mánh lới

[majŋ̟˧˦ ləːj˧˦]

[mɛɲ˦˧˥ ləːj˨˩˦]

mánh (“trick”) + lới, the second element is a fossilized morpheme.
It might be the same element seen in ngãi lới, which is an obsolete reading of Chinese 理 (MC liX).


bột báng

a type of flour made from cassava, used in cooking to create texture for food


khai tử

[xaːj˧˧ tɨ˧˩]

[kʰaːj˧˧ tɨ˧˨]

[xaːj˧˧ tɨ˧˨]

[kʰaːj˧˧ tɨ˨˩˦]

[xaːj˧˧ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 開 (“declare, state”) and 死 (“die”).

Giấy khai tử.

Hãng Apple đã khai tử mẫu điện thoại Iphone 8.

Apple has put an end to their Iphone 8 models.

(of a company) to stop producing or supporting an item, thereby marking its death


Mẹ

Lạy Mẹ Maria là Mẹ của con, xin giúp con được sống và sống dồi dào!

2023 May 30, Quang Sáng, “Mười cách để nhận biết Đức Maria là Mẹ của chúng ta [Ten Ways to Know that Mary is Our Mother]”, in TGP Sài Gòn:

O Our Lady Mary, my Mother, please bless me with life and prosperity!

(chiefly Christianity) Alternative letter-case form of mẹ (“mother”), specifically in reference to Mary

mẹ

Đức Mẹ


đinh tặc

[ʔɗïŋ˧˧ tak̚˧˨ʔ]

[ʔɗɨn˧˧ tak̚˨˩ʔ]

[ʔɗɨn˧˧ tak̚˨˩˨]

(slang) people who intentionally lay down nails and other pointy objects to obstruct and/or endanger traffic


uỵch

[(ʔ)wɨt̚˨˩˨]

(onomatopoeia) having the sound of a heavy object falling into the ground


hát bội

[haːt̚˧˦ ʔɓoj˧˨ʔ]

[haːk̚˦˧˥ ʔɓoj˨˩ʔ]

[haːk̚˦˥ ʔɓoj˨˩˨]


giấy xuất cảnh

[zəj˧˦ swət̚˧˦ kajŋ̟˧˩]

[jəj˨˩˦ swək̚˦˧˥ kɛɲ˧˨]

[jəj˦˥ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ kan˨˩˦]

A document that is required in order to leave a country, exit visa.


nhà dòng

[ɲaː˨˩ zawŋ͡m˨˩]

[ɲaː˦˩ jawŋ͡m˦˩]

[ɲaː˦˩ jɔŋ˦˩]

[ɲaː˨˩ jawŋ͡m˨˩]


vá vỏ

[vaː˧˦ vɔ˧˩]

[vaː˨˩˦ vɔ˧˨]

[vaː˦˥ vɔ˨˩˦]

[jaː˦˥ jɔ˨˩˦]

Tự chế ra một chiếc xe đạp.


lò than

[lɔ˨˩ tʰaːn˧˧]

[lɔ˦˩ tʰaːŋ˧˧]

[lɔ˨˩ tʰaːŋ˧˧]


Cơ-tu-ra

Hebrew קְטוּרָה

bor

Hebrew קְטוּרָה


rọc rọc

[ʐawk͡p̚˨˩ʔ ʐawk͡p̚˨˩ʔ]

[ɹawk͡p̚˨˩˨ ɹawk͡p̚˨˩˨]

Reduplication of *rọc, which is not attested in isolation in texts. See the modern form ròng rọc for more.

Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa (指南玉音解義)
轆轤淥淥窖𫜵
"Lộc lô": rọc rọc khéo làm.
轆轤: the convenient pulley.


Kê-tu-ra

(biblical, Protestantism) Alternative form of Cơ-tu-ra (“Keturah”)


dung tích

[zʊwŋ͡m˧˧ tïk̟̚˧˦]

[jʊwŋ͡m˧˧ tɨt̚˦˧˥]

[jʊwŋ͡m˧˧ tɨt̚˦˥]


đạo văn

[ʔɗaːw˧˨ʔ van˧˧]

[ʔɗaːw˨˩ʔ vaŋ˧˧]

[ʔɗaːw˨˩˨ vaŋ˧˧]

[ʔɗaːw˨˩˨ jaŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 盜 (“steal”) and 文 (“literature”).


đạo văn

[ʔɗaːw˧˨ʔ van˧˧]

[ʔɗaːw˨˩ʔ vaŋ˧˧]

[ʔɗaːw˨˩˨ vaŋ˧˧]

[ʔɗaːw˨˩˨ jaŋ˧˧]


họa tiết

Traditional tone placement spelling of hoạ tiết.


tinh tướng

(derogatory) too pleased with yourself, your own ability or wealth; vain, smug, conceited, pompous, assuming, etc.


cháo bột yến mạch

[t͡ɕaːw˧˦ ʔɓot̚˧˨ʔ ʔiən˧˦ majk̟̚˧˨ʔ]

[t͡ɕaːw˨˩˦ ʔɓok̚˨˩ʔ ʔiəŋ˦˧˥ mat̚˨˩ʔ]

[caːw˦˥ ʔɓok̚˨˩˨ ʔiəŋ˦˥ mat̚˨˩˨]


Sô-đôm

Coordinate term: Gô-mô-rơ

(biblical, Protestantism) Alternative form of Xơ-đôm (“Sodom”)


Xơ-đôm

Coordinate term: Gô-mô-ra


Mi-kha-ên

Hebrew מִיכָאֵל

bor

Hebrew מִיכָאֵל

(biblical, Catholicism, Numbers, Chronicles and Ezra) Alternative form of Mi-ca-en (“Michael”) (non-angelic character)

Numbers; Chronicles and Ezra; Numbers; Chronicles and Ezra


Mi-ca-en

(biblical, Catholicism, Daniel, Jude and Revelation) Michael (archangel)

Daniel; Jude and Revelation; Daniel; Jude and Revelation


Gô-mô-rơ

Coordinate term: Sô-đôm

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gô-mô-ra (“Gomorrah”)


Gáp-ri-ên

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gáp-ri-en (“Gabriel”)


Mi-chen

Partial orthographic borrowing from French Michel

obor

(biblical, Protestantism, Jude and Revelation) Alternative form of Mi-ca-en (“Michael”)


Gô-mô-ra

Italian Gomorra, Portuguese Gomorra or Latin Gomorra

Coordinate term: Xơ-đôm


Nô-ê

French Noé, Italian Noè, Portuguese Noé or Latin Nōē


Mi-ca-ên

French Micaël. French and other non-English Bible translations also distinguish the Old Testament's Michaels from the archangel. Compare Italian Micael (Old Testament) and Italian Michele (Old and New Testaments), Portuguese Micael (Old Testament) and Portuguese Miguel (Old and New Testaments).

cog

(biblical, Protestantism, Numbers, Chronicles, Ezra and Daniel) Alternative form of Mi-ca-en (“Michael”)

Numbers; Chronicles; Ezra and Daniel; Numbers; Chronicles; Ezra and Daniel


bánh mì hoa cúc

[ʔɓajŋ̟˧˦ mi˨˩ hwaː˧˧ kʊwk͡p̚˧˦]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ mɪj˦˩ hwaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[ʔɓan˦˥ mɪj˨˩ waː˧˧ kʊwk͡p̚˦˥]


cấp tính

Sino-Vietnamese word from 急性, composed of 急 (“urgent”) and 性 (“-ness”)

vi-etym-sino

Coordinate term: mãn tính


𱞐

Variant of 惱, see there for more details.


copenixi

[kɔ˧˧ pəː˧˧ ni˧˧ si˧˧]

[kɔ˧˧ pəː˧˧ nɪj˧˧ sɪj˧˧]

[kɔ˧˧ pəː˧˧ nɪj˧˧ sɪj˧˧]

Ultimately from Latin copernicium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


nức

𱕔唏猛恩𠫅自𫏾
𱱇准𠨪歳特包饒

18th century, Đặng Trần Côn (鄧陳琨) (circa 1705–1745) (original Chinese), translated by Đoàn Thị Điểm (段氏點) (1705–1746/1748) (traditionally claimed), might actually be translated by Phan Huy Ích (潘輝益) (1751–1822), Chinh phụ ngâm khúc (征婦吟曲) [The Song of a Soldier's Wife], lines 92-93:

With great spirit, for they've long been indebted,
Through adversities, how many could reach old age?

Nức hơi mạnh, ơn dày từ trước,
Trải chốn nghèo, tuổi được bao nhiêu?

(now chiefly in compounds, of a fragrance) strong and pervasive


lương khô

[lɨəŋ˧˧ xo˧˧]

[lɨəŋ˧˧ kʰow˧˧]

[lɨəŋ˧˧ xow˧˧]

[lɨəŋ˧˧ kʰow˧˧]

[lɨəŋ˧˧ xow˧˧]

Chinese 粱 (liáng, “staple”) + khô (“dry”).

Thế là dù nội quy không cho phép, nhưng tôi mua sẵn một bịch lương khô, bí mật mang vào khoá thiền.

2022 August 8, Fususu, Hưng Tươi, Làm Bạn Cảm Xúc Làm Chủ Hạnh Phúc Nghệ Thuật Làm Chủ Cảm Xúc Theo Cách Mới [Befriend Your Emotions, Master Your Happiness: The Brand New Art of Mastering Emotions]:

Although not permitted, I bought a pack of dry rations and surreptitiously brought it to the meditation camp.

(chiefly military) any type of packaged dry ration food


sực nức

[sɨk̚˧˨ʔ nɨk̚˧˦]

[ʂɨk̚˨˩ʔ nɨk̚˦˧˥]

[sɨk̚˨˩ʔ nɨk̚˦˧˥]

[ʂɨk̚˨˩˨ nɨk̚˦˥]

[sɨk̚˨˩˨ nɨk̚˦˥]

蕙香𠶗𠽋𱥺茹
曾荄䔲吏󰚷𣻕欣初

The tuberoses spread their scent all over the house,
Having known hardships, the smell is sweeter than ever.

Huệ hương sực nức một nhà,
Từng cay đắng, lại mặn mà hơn xưa.

(of a fragrance) almost oppressively pervasive


thập giá

cái (classifier)
chiếc (classifier)
十架 (CJK)

[tʰəp̚˧˨ʔ zaː˧˦]

[tʰəp̚˨˩ʔ jaː˨˩˦]

[tʰəp̚˨˩˨ jaː˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thập giá.wav

Clipping of thập tự giá (“a cross”). (wooden post with a perpendicular beam, used for crucifixion)


thập tự giá

[tʰəp̚˧˨ʔ tɨ˧˨ʔ zaː˧˦]

[tʰəp̚˨˩ʔ tɨ˨˩ʔ jaː˨˩˦]

[tʰəp̚˨˩˨ tɨ˨˩˨ jaː˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thập tự giá.wav

Sino-Vietnamese word from 十字架, composed of 十字 (“the Chinese character 十 (shí); a cross”) and 架 (“rack”).

vi-etym-sino

the Chinese character <i class="Hani mention" lang="zh">十</i> (shí); a cross

a cross (wooden post with a perpendicular beam, used for crucifixion)


cầu cơ

[kəw˨˩ kəː˧˧]

[kəw˦˩ kəː˧˧]

[kəw˨˩ kəː˧˧]

cầu (“to pray”) + cơ (“heart”), in reference to heart-shaped piece.


tối ngày

Tối ngày làm lụng.

Tối ngày đi nhậu.


muồm muỗm

Muồm muỗm bay cao;
Cào cào bay thấp.
Chúng em đuổi bắt
Trên đồng cỏ xanh.

High fly the bushcrickets;
Low fly the grasshoppers.
We chase and catch them
On the green grass field.


vỡ giọng

[vəː˦ˀ˥ zawŋ͡m˧˨ʔ]

[vəː˧˨ jawŋ͡m˨˩ʔ]

[vəː˧˨ jɔŋ˨˩ʔ]

[vəː˨˩˦ jawŋ͡m˨˩˨]

[jəː˨˩˦ jawŋ͡m˨˩˨]

to undergo a voice crack (change in a boy's voice during puberty)


danh lam

[jɛɲ˧˧ laːm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 名藍 (“famous Buddhist temple”).


đạo Tin Lành

[ʔɗaːw˧˨ʔ tin˧˧ lajŋ̟˨˩]

[ʔɗaːw˨˩ʔ tin˧˧ lɛɲ˦˩]

[ʔɗaːw˨˩˨ tɨn˧˧ lan˨˩]

đạo (“religion”) + Tin Lành (“Gospel; evangel”), calque of English evangelicalism or calque of French évangélisme.

af

Meronym: Anh giáo

Tín đồ đạo Công giáo xưng tội trong toà kín với linh mục là hình thức chủ yếu nhất, còn tín đồ đạo Tin lành xưng tội trực tiếp với Thiên Chúa. Đạo Công giáo đặt ra nhiều bài kinh để cho mọi người cầu nguyện hàng ngày (quen gọi là Kinh nguyện). Đạo Tin lành chỉ tin có Kinh thánh, dùng Kinh thánh trong tất cả các sinh hoạt tôn giáo. Khi xưng tội cũng như khi cầu nguyện, tín đồ đạo Tin lành có thể đứng giữa nhà thờ, trước đám đông để sám hối hoặc nói lên ý nguyện của mình một cách công khai.

2021 May 5, “Khái quát về đạo Tin Lành [Overview of Protestantism]”, in Ban Dân vận Tỉnh uỷ Tuyên Quang [The Commission of Mass Mobilization of the Provincial Communist Committee of Tuyên Quang]:

Catholics confess in a closed chamber to a priest, while Protestants confess directly to God. Catholicism lays out several daily prayers. Protestantism only defers to the Bible and uses it for all religious rituals. Whether during confession or prayer, Protestants may stand in front of a crowd in the middle of their church, to repent or profess their wishes.


dân vận

[zən˧˧ vən˧˨ʔ]

[jəŋ˧˧ vəŋ˨˩ʔ]

[jəŋ˧˧ vəŋ˨˩˨]

[jəŋ˧˧ jəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 民運, composed of 民 (“people”) and 運 (“to mobilize”), Chinese 民運／民运 (mínyùn).


á nhiệt đới

[ʔaː˧˦ ɲiət̚˧˨ʔ ʔɗəːj˧˦]

[ʔaː˨˩˦ ɲiək̚˨˩ʔ ʔɗəːj˨˩˦]

[ʔaː˦˥ ɲiək̚˨˩˨ ʔɗəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 亞熱帶, composed of 亞 (“sub-”) and 熱帶 (“tropics”).


từ cổ chí kim

[tɨ˨˩ ko˧˩ t͡ɕi˧˦ kim˧˧]

[tɨ˦˩ kow˧˨ t͡ɕɪj˨˩˦ kim˧˧]

[tɨ˨˩ kow˨˩˦ cɪj˦˥ kim˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 自古至今 (“from antiquity to now”, SV: tự cổ chí kim).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tự cổ chí kim</i>

vi-etym-sino

(dated or literary) since time immemorial


Sin-a

Hebrew שִׁנְעָר

bor

Hebrew שִׁנְעָר

(biblical, Catholicism) Shinar; Babylonia


Ba-bên

(biblical, Protestantism, Genesis) Alternative form of Ba-ben (“Babel; Babylon”)


Ba-by-lon

Partial orthographic borrowing from French Babylone

obor

(biblical, Catholicism) Alternative spelling of Ba-bi-lon (“Babylon”)


Ba-by-lôn

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ba-bi-lon (“Babylon”)


Ba-ben

French Babel. Used in Genesis for "Babylon" since the Vietnamese Catholic translation deferred to older European translations, unlike the New International Version. Doublet of Ba-bi-lon.

(biblical, Catholicism, Genesis) Babel; Babylon


Si-nê-a

(biblical, Protestantism) Alternative form of Sin-a (“Shinar; Babylonia”)


Ba-bi-lon

French Babylone. Doublet of Ba-ben (“Babel”).

vườn treo Ba-bi-lon

(historical) Babylon (the historical capital of Babylonia)


dân đen

[zən˧˧ ʔɗɛn˧˧]

[jəŋ˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[jəŋ˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

From dân (“people”) + đen (“black”), calque of Chinese 黎民 (límín).


đảng phí

[ʔɗaːŋ˧˩ fi˧˦]

[ʔɗaːŋ˧˨ fɪj˨˩˦]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ fɪj˦˥]

membership dues paid to a political party


săn đuổi

[san˧˧ ʔɗuəj˧˩]

[ʂaŋ˧˧ ʔɗuj˧˨]

[saŋ˧˧ ʔɗuj˧˨]

[ʂaŋ˧˧ ʔɗuj˨˩˦]

[saŋ˧˧ ʔɗuj˨˩˦]


nhẩn nha

[ɲən˧˩ ɲaː˧˧]

[ɲəŋ˧˨ ɲaː˧˧]

[ɲəŋ˨˩˦ ɲaː˧˧]

Vận nhẩn nha đưa ra một loạt những tồn tại lâu nay của Công ty với nhưng bằng chứng xác thực, […]

2001, Chu Lai, chapter 21, in Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học:

Vận leisurely presented a series of long-standing issues plaguing the company with real evidence, […]


ngóng đợi

[ŋawŋ͡m˧˦ ʔɗəːj˧˨ʔ]

[ŋawŋ͡m˦˧˥ ʔɗəːj˨˩ʔ]

[ŋɔŋ˦˧˥ ʔɗəːj˨˩ʔ]

[ŋawŋ͡m˦˥ ʔɗəːj˨˩˨]

Cờ bay, cờ bay tung trời ta về với quê hương
 Từng ngóng đợi quân ta tiến về

1972, “Cờ Ta Bay Trên Quảng Trị Thân Yêu”, Tô Kiều Ngân (lyrics), Trương Hoàng Xuân (music):


荒殘

chữ Hán form of hoang tàn (“in ruins, devastated”).


thiệp

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 帖 (SV: thiếp). Considering the lower register tone, likely a rather recent borrowing, compare Thai เทียบ (tîiap). Doublet of thiếp.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiếp</i>

vi-etym-sino

thiệp cưới


vừa đánh trống vừa ăn cướp

[vɨə˨˩ ʔɗajŋ̟˧˦ t͡ɕəwŋ͡m˧˦ vɨə˨˩ ʔan˧˧ kɨəp̚˧˦]

[vɨə˦˩ ʔɗɛɲ˦˧˥ ʈəwŋ͡m˦˧˥ vɨə˦˩ ʔaŋ˧˧ kɨəp̚˦˧˥]

[vɨə˨˩ ʔɗan˦˥ ʈəwŋ͡m˦˥ vɨə˨˩ ʔaŋ˧˧ kɨəp̚˦˥]

[jɨə˨˩ ʔɗan˦˥ ʈəwŋ͡m˦˥ jɨə˨˩ ʔaŋ˧˧ kɨəp̚˦˥]

(literally) to beat the drum (as in, sound the burglar alarm) while burglarizing

(figuratively, idiomatic, derogatory) to accuse others of wrongdoing as the wrongdoer to escape guilt and responsibility by diverting attention


vừa ăn cướp vừa la làng

[vɨə˨˩ ʔan˧˧ kɨəp̚˧˦ vɨə˨˩ laː˧˧ laːŋ˨˩]

[vɨə˦˩ ʔaŋ˧˧ kɨəp̚˦˧˥ vɨə˦˩ laː˧˧ laːŋ˦˩]

[vɨə˨˩ ʔaŋ˧˧ kɨəp̚˦˥ vɨə˨˩ laː˧˧ laːŋ˨˩]

[jɨə˨˩ ʔaŋ˧˧ kɨəp̚˦˥ jɨə˨˩ laː˧˧ laːŋ˨˩]

(literally) to burglarize while crying for help


tái cử

[taːj˧˦ kɨ˧˩]

[taːj˨˩˦ kɨ˧˨]

[taːj˦˥ kɨ˨˩˦]


nghè

imperial examination
imperial examination

(historical, colloquial when it was in common use) achieving the title of tiến sĩ in an imperial examination


kiêm nhiệm

[kiəm˧˧ ɲiəm˧˨ʔ]

[kiəm˧˧ ɲiəm˨˩ʔ]


dứt điểm

[zɨt̚˧˦ ʔɗiəm˧˩]

[jɨk̚˦˧˥ ʔɗiəm˧˨]

[jɨk̚˦˥ ʔɗim˨˩˦]

Có điều, với điều kiện y học của thời đó thì căn bản không thể chữa khỏi dứt điểm chứng bệnh này.

2016, chapter 6, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

However, given the state of healthcare at the time, it was basically impossible to completely cure this disease.


lộ giới

[lo˧˨ʔ zəːj˧˦]

[low˨˩ʔ jəːj˨˩˦]

[low˨˩˨ jəːj˦˥]

right of way (strip of land or alignment where portions of an infrastructure and their associated structures and facilities is located)


vâm

Con hùm kiêng gọi là ông ba mươi, con rắn kiêng gọi là ông lốt, con voi kiêng gọi là ông vâm.

1915, Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục [Vietnamese customs]:

As a form of avoidance, the tiger is called ông ba mươi, the snake is called ông lốt, the elephant is called ông vâm.


khẩu Phật tâm xà

[xəw˧˩ fət̚˧˨ʔ təm˧˧ saː˨˩]

[kʰəw˧˨ fək̚˨˩ʔ təm˧˧ saː˦˩]

[xəw˧˨ fək̚˨˩ʔ təm˧˧ saː˦˩]

[kʰəw˨˩˦ fək̚˨˩˨ təm˧˧ saː˨˩]

[xəw˨˩˦ fək̚˨˩˨ təm˧˧ saː˨˩]

Sino-Vietnamese word from 口, 佛, 心 and 蛇, compare 佛口蛇心 (Phật khẩu xà tâm).

kẻ khẩu Phật tâm xà

Tất cả mọi người đều xua đuổi tôi, ngoại trừ hai mẹ con nhà cô. Họ đều là khẩu Phật tâm xà, sẽ không tránh khỏi hình phạt của bề trên đã giao phó cho tôi thi hành, đó là một trận đại hồng thủy.

2017, Phan Cuồng, quoting Sự tích hồ Ba Bể, Lý triều dị truyện, →ISBN:

All turned me away but you and your child. They are all hypocrites and will not avoid the punishment those above me have me carry out: a great flood.

wolf in sheep's clothing
wolf in sheep's clothing

hypocritical, wolf in sheep's clothing, speaking virtuously but hiding selfish intentions


quýt làm cam chịu

[kwɨt̚˦˧˥ laːm˦˩ kaːm˧˧ t͡ɕiw˨˩ʔ]

[wɨt̚˦˥ laːm˨˩ kaːm˧˧ ciw˨˩˨]

Literally, "the tangerine messed up but the orange had to shoulder the blame", with a play on cam chịu (“to resign oneself to the blame”).

having to bear the blame for something one did not do


Kháng Cách

[xaːŋ˧˦ kajk̟̚˧˦]

[kʰaːŋ˦˧˥ kat̚˦˧˥]

[xaːŋ˦˧˥ kat̚˦˧˥]

[kʰaːŋ˦˥ kat̚˦˥]

[xaːŋ˦˥ kat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 抗革 (“Protestantism”).


nhồi sọ

[ɲoj˨˩ sɔ˧˨ʔ]

[ɲoj˦˩ ʂɔ˨˩ʔ]

[ɲoj˦˩ sɔ˨˩ʔ]

[ɲoj˨˩ ʂɔ˨˩˨]

[ɲoj˨˩ sɔ˨˩˨]


lâm chung

[ləm˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[ləm˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[ləm˧˧ cʊwŋ͡m˧˧]

"Điểm trùng khớp ớ đây chắc hẳn chính là việc lúc lâm chung cha anh ta đã không an bài sẵn con đường sau này cho anh ta rồi."

2016, chapter 7, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

"The concurrence here is certainly the fact that, before passing away, his father had not set out his future for him."


trùng khớp

[t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ xəːp̚˧˦]

[ʈʊwŋ͡m˦˩ kʰəːp̚˦˧˥]

[ʈʊwŋ͡m˦˩ xəːp̚˦˧˥]

[ʈʊwŋ͡m˨˩ kʰəːp̚˦˥]

[ʈʊwŋ͡m˨˩ xəːp̚˦˥]

trùng (“to coincide”) + khớp (“to match”).

com

Họ tên không trùng khớp với họ tên trên thẻ căn cước.

The name does not match the name on the ID card.


cuồng bạo

[kuəŋ˨˩ ʔɓaːw˧˨ʔ]

[kuəŋ˦˩ ʔɓaːw˨˩ʔ]

[kuəŋ˨˩ ʔɓaːw˨˩˨]


𦑃

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 更 (cánh) + semantic 羽 (“feather; wing”).


𫅩

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 羽 (“feather; wing”) + phonetic 更 (cánh).


𠄯

(Northern Vietnam) dirty; unclean; filthy

(Northern Vietnam, colloquial) bad; mean; despicable


𱸳

Variant of 𧗱, see there for more details.


đinh lăng

[ʔɗïŋ˧˧ laŋ˧˧]

[ʔɗɨn˧˧ laŋ˧˧]

[ʔɗɨn˧˧ laŋ˧˧]


𡏦

𡏦: Nôm readings: xây (canonical)
xoay (canonical)
xay (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 土 + phonetic 差 (sai).


𡏦

Nôm form of xoay (“to turn; to swivel”).


𠸗

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 初 (sơ) + semantic 古 (“ancient”).


𠸗

Nôm form of xưa (“a long time ago; old times”).


sinh ý hung long

[sïŋ˧˧ ʔi˧˦ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[ʂɨn˧˧ ʔɪj˨˩˦ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[sɨn˧˧ ʔɪj˨˩˦ hʊwŋ͡m˧˧ lɔŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ ʔɪj˦˥ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[sɨn˧˧ ʔɪj˦˥ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

have a thriving and prosperous business (used in congratulatory and celebratory settings)


khai trương hồng phát

[xaːj˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˨˩ faːt̚˧˦]

[kʰaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˦˩ faːk̚˦˧˥]

[xaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˦˩ faːk̚˦˧˥]

[kʰaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˨˩ faːk̚˦˥]

[xaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˨˩ faːk̚˦˥]

have a grand opening (used in congratulatory and celebratory settings)


𡅐

𡅐: Nôm readings: lành (canonical)
lẫy (canonical)
lình (canonical)

Nôm form of lẫy (“illustrious”). See lẫy lừng.


𡅑

𡅑: Nôm readings: ngọng (canonical)
ngông (canonical)

Nôm form of ngông (“rash, peculiar”). See ngông cuồng.


𠲤

𠲤: Nôm readings: nhở (canonical)
nhắc (canonical)

Nôm form of nhở (“remind”). See nhắc nhở.

Nôm form of nhắc (“remind”). See nhắc nhở.


nhanh nhảu

[ɲajŋ̟˧˧ ɲaw˧˩]

[ɲɛɲ˧˧ ɲaw˧˨]

[ɲan˧˧ ɲa(ː)w˨˩˦]

Nhanh nhảu lên tiếng chê bai là giỏi, đến lúc được kêu nêu biện pháp giải quyết thiết thực thì bọn ấy chỉ có nín tịt.

Although they are quick to complain about these problems, they are slow to provide practical solutions to solve them.


phiếu bầu

[fiəw˧˦ ʔɓəw˨˩]

[fiw˨˩˦ ʔɓəw˦˩]

[fiw˦˥ ʔɓəw˨˩]

bỏ phiếu bầu


bầu phiếu

[ʔɓəw˨˩ fiəw˧˦]

[ʔɓəw˦˩ fiw˨˩˦]

[ʔɓəw˨˩ fiw˦˥]

(intransitive) to vote; to cast one's vote


NSND

nghệ sĩ nhân dân
nghệ sĩ nhân dân#Vietnamese


Giê Su

(Mormonism) Alternative spelling of Giê-su (“Jesus”)


Giê Su Ky Tô

Giáo Hội Các Thánh Hữu Ngày Sau của Chúa Giê Su Ky Tô

The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints

(Mormonism) Alternative spelling of Giê-su Ki-tô (“Jesus Christ”)


Mặc Môn

Perhaps based on a Sino-Vietnamese transcription. Compare Vietnamese 摩門 (Mómén, Ma Môn).

người Mặc Môn

Sách Mặc Môn


biến thái hoàn toàn

biến thái (“metamorphosis”) + hoàn toàn (“complete”), calque of Japanese 完全変態 (kanzen hentai, hoàn toàn biến thái)


dạo đầu

[zaːw˧˨ʔ ʔɗəw˨˩]

[jaːw˨˩ʔ ʔɗəw˦˩]

[jaːw˨˩˨ ʔɗəw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-dạo đầu.wav

Khúc dạo đầu trên thiên đường

Có thể nói, với Prelude a L'apres-midi d'un faune^([sic]) (Khúc dạo đầu Giấc ngủ trưa của thần đồng áng, 1894), Debussy đã gieo mầm cho trường phái Ấn tượng.

2014, “Những cách tân mở đầu âm nhạc thế kỷ 20”, in Tia Sáng:

With his Prélude à l'après-midi d'un faune (Prelude to the Afternoon of a Faun, 1894), Debussy arguably planted the seed for the impressionist movement.

Một thời gian sau đó, Chopin đã viết trọn 24 bản Prelude (khúc dạo đầu) tặng hai vợ chồng Pleyel.

2020, Thanh Hà, “Pleyel Piano- Thương hiệu Piano lâu đời của nền văn hóa Pháp”, in Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam:

A while later, Chopin wrote a full 24 preludes (introductory pieces) dedicated to the Pleyels.

(art) introductory (such as a prelude or prologue)

khúc dạo đầu

Chúng tôi đã làm xong phần dạo đầu, nhưng thứ đó của anh ta vẫn mềm oặt,[…]

We had finished foreplay, but his member was still flaccid; […]


li tán

[lɪj˧˧ taːŋ˦˧˥]

[lɪj˧˧ taːŋ˦˥]


ngồ

reduplicant of ngộ, only used in ngồ ngộ


ủ dột

[ʔu˧˩ zot̚˧˨ʔ]

[ʔʊw˧˨ jok̚˨˩ʔ]

[ʔʊw˨˩˦ jok̚˨˩˨]

"Bọn họ cũng không có ác ý gì đâu, chỉ vì thấy em có vẻ ủ dột cho nên mới đùa như thế để mong em vui thôi mà, em đừng nên tức giận làm gì."

2016, chapter 10, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

"They didn't mean it badly; they found you looked somber and so they made a joke, to cheer you up; no need to get all fed up."

bầu trời ủ dột


tẩm bổ

[təm˧˩ ʔɓo˧˩]

[təm˧˨ ʔɓow˧˨]

[təm˨˩˦ ʔɓow˨˩˦]

[…] sau khi sinh xong thì mẹ chồng cô ta ngày ngày đều nấu canh gà, canh cá mang đến cho cô ta uống tẩm bổ,[…]

[…] after the birth, her mother-in-law prepared chicken soup or fish soup every single day for her, to help her recover; […]

to improve one's general health (such as after recovery from disease, during pregnancy, in old age…), usually by eating specially nutritious food


quá tam ba bận

[kwaː˧˦ taːm˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓən˧˨ʔ]

[kwaː˨˩˦ taːm˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓəŋ˨˩ʔ]

[waː˦˥ taːm˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓəŋ˨˩˨]

Literally, "over three times". The use of both Sino-Vietnamese tam (三) and native ba for "three" next to each other is probably a form of emphasis.
Compare similar expressions such as Chinese 事不過三／事不过三 (sự bất quá tam) and English third time's a charm.

(idiomatic) after three attempts, the chance of the success decreases greatly


nông cụ

[nəwŋ͡m˧˧ ku˧˨ʔ]

[nəwŋ͡m˧˧ kʊw˨˩ʔ]

[nəwŋ͡m˧˧ kʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 農具, composed of 農 (“agrarian”) and 具 (“tool”).


thỗn thện

[tʰon˦ˀ˥ tʰen˧˨ʔ]

[tʰoŋ˧˨ tʰen˨˩ʔ]

[tʰoŋ˨˩˦ tʰəːn˨˩˨]

(of the breasts of a woman) revealing, naked


thế tập

[tʰe˧˦ təp̚˧˨ʔ]

[tʰej˨˩˦ təp̚˨˩ʔ]

[tʰej˦˥ təp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 世襲, composed of 世 (“generation”) and 襲 (“to inherit”).

(history, attributive, of phong kiến nobility titles and offices) hereditary


đẵn

head

đẵn • (担, 𨧝)

vi-verb

đẵn • (担, 𨧝)


đẵn

head

đẵn • (担, 𨧝)

vi-noun

đẵn • (担, 𨧝)


di cảo

[jɪj˧˧ kaːw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 遺 (“left by the deceased”) and 稿 (“manuscript”).


lần lữa

[lən˨˩ lɨə˦ˀ˥]

[ləŋ˦˩ lɨə˧˨]

[ləŋ˨˩ lɨə˨˩˦]


Giê Ru Sa Lem

(Mormonism) Alternative spelling of Giê-ru-xa-lem (“Jerusalem”)


Giê Hô Va

(Mormonism) Alternative spelling of Giê-hô-va (“Jehovah”)


Trung Ðông

Sino-Vietnamese word from 中東, composed of 中 (“middle”) and 東 (“east”)


Giu-đê

French Judée. Doublet of Do Thái (“Jewish”).


thuỷ tạ

[tʰwi˧˩ taː˧˨ʔ]

[tʰwɪj˧˨ taː˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ taː˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 水榭, composed of 水 (“water”) and 榭 (“pavilion”).


tĩn

a kind of jar with a burgeoning middle part, traditionally used to contain fish sauce


Giê-ru-xa-lem

Nhiều nước ở khu vực Trung Ðông cũng lên án tình trạng bạo lực tại Giê-ru-xa-lem. I-ran, I-rắc, Gioóc-đa-ni, Thổ Nhĩ Kỳ... kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng sức ép buộc I-xra-en chấm dứt bạo lực với người Pa-le-xtin. A-rập Xê-út chỉ trích các hành vi chiếm đất, buộc người Pa-le-xtin rời nơi ở tại Giê-ru-xa-lem.

2021 May 10, “Lên án bạo lực ở Giê-ru-xa-lem [Condemning Violence in Jerusalem]”, in Nhân dân [The People]:

Middle Eastern countries are condemning the violence in Jerusalem. Iran, Iraq, Jordan, Turkey, etc. are calling on the international community to mount pressure and compel Israel to end the violence against Palestinians. Saudi Arabia is also criticizing the settlement and displacement of the Palestinians in Jerusalem.

Jerusalem (the claimed (and de-facto) capital city of Israel; the claimed capital city of Palestine)


nột

(dialectal, uncommon) to be in an inescapable situation


khóc thuê

[kʰawk͡p̚˦˥ tʰ⁽ʷ⁾ej˧˧]

[xawk͡p̚˦˥ tʰ⁽ʷ⁾ej˧˧]

khóc (“to cry, to weep”) + thuê (“to rent, to lease”).


tổn thọ

[ton˧˩ tʰɔ˧˨ʔ]

[toŋ˧˨ tʰɔ˨˩ʔ]

[toŋ˨˩˦ tʰɔ˨˩˨]

Giỡn vậy có mà tổn thọ thì có.

Your joke just shaved a few years off my lifespan.


lư

a kind of censer resembling a cauldron, not necessarily tripodal


mươn

(North Central Vietnam) a kind of bamboo pallet, resembling a small table


toóc

Rồi mùa toóc rã, rơm khô.
Bậu về quê bậu, biết mô mà tìm.


chượp

[t͡ɕɨəp̚˧˨ʔ]

[t͡ɕɨəp̚˨˩ʔ]

brined (salt-pickled) fish for making fish sauce


cà tum

[kaː˨˩ tʊm˧˧]

From cà- (repetitive prefix) + tum (of uncertain origin).


nai cà tông

[naːj˧˧ kaː˨˩ təwŋ͡m˧˧]

[naːj˧˧ kaː˦˩ təwŋ͡m˧˧]

[naːj˧˧ kaː˨˩ təwŋ͡m˧˧]

From nai (“deer”) + cà tông (uncertain, probably a corruption of cà tong).


ống nhổ

[ʔəwŋ͡m˧˦ ɲo˧˩]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ɲow˧˨]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ɲow˨˩˦]

From ống (“tube, pipe”) + nhổ (“to spit”).


thõng

[tʰawŋ͡m˦ˀ˥]

[tʰawŋ͡m˨˩˦]

Có con gái trong nhà như thõng mắm treo đầu giàng.

Having daughters in the family is like having jars of fish sauce hanging at the bed's headboard.

(rare, possibly obsolete) a slim and small jar or vase, traditionally used to store fish sauce


thõng

[tʰawŋ͡m˦ˀ˥]

[tʰawŋ͡m˨˩˦]


hồng quần

[həwŋ͡m˨˩ kwən˨˩]

[həwŋ͡m˦˩ kwəŋ˦˩]

[həwŋ͡m˨˩ wəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 紅裙, composed of 紅 (“red”) and 裙 (“skirt”).


拔無音信

chữ Hán form of bặt vô âm tín (“missing; whereabouts unknown; complete radio silent”).


xống

head

𫌒, 𧜙, 𧚢, 𠗸, 貢, 冲

vi-noun

𫌒, 𧜙, 𧚢, 𠗸, 貢, 冲

(classifier cái) xống • (𫌒, 𧜙, 𧚢, 𠗸, 貢, 冲)

cái (classifier)
𫌒 (CJK)
𧜙 (CJK)
𧚢 (CJK)
𠗸 (CJK)
貢 (CJK)
冲 (CJK)


trợ giá

Sino-Vietnamese word from 助 (“to support”) and 價 (“price”)

vi-etym-sino

Theo số liệu Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TPHCM cung cấp cho Báo điện tử Chính phủ, hằng năm, kinh phí trợ giá cho xe buýt phổ thông đều trên dưới 1.000 tỷ đồng. Năm 2022, con số này là hơn 1.256 tỷ đồng.
Tuy nhiên, số tiền trợ giá này tỉ lệ nghịch với khách đi xe, hay nói cách khác, dù được trợ giá nghìn tỷ, xe buýt vẫn không tiện dụng đối với người dân Thành phố.

2022 July 20, Anh Thơ, “Giải bài toán 'xe buýt được trợ giá nhưng người dân vẫn quay lưng' thế nào? [How to Solve Problem of Public's Uninterest in Subsidized Buses?]”, in Báo Điện tử Chính phủ [Government's Digital News]:

According to the data provided by the HCMC Center of Public Traffic Management to Government's Digital News, the yearly subsidy for popular buses is roughly 1,000 billion dongs. This rose to 1,256 billion in 2022.
However, this rise was inverse to the rate of bus passengers, that is to say, despite being subsidized with over a thousand billion dongs, buses are not proving useful to the city's residents.

(of the government) to provide price supports, especially to subsidize


khoái trá

[xwaːj˧˦ t͡ɕaː˧˦]

[kʰwaːj˨˩˦ ʈaː˨˩˦]

[xwaːj˨˩˦ ʈaː˨˩˦]

[kʰwaːj˦˥ ʈaː˦˥]

[xwaːj˦˥ ʈaː˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 膾炙 (“thinly sliced grilled meat”, SV: quái chá), likely from Chinese 膾炙人口／脍炙人口 (kuàizhìrénkǒu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quái chá</i>


xu xoa

[sʊw˧˧ s⁽ʷ⁾aː˧˧]

agar (gelatinous material obtained from red algae)


trằm

From Proto-Vietic *p-lam (“bracelet”). Compare Muong tlằm.


khạp

Sino-Vietnamese word from 榼 (“wine vessel”).


dắng dỏi

[zaŋ˧˦ zɔj˧˩]

[jaŋ˦˧˥ jɔj˧˨]

[jaŋ˦˥ jɔj˨˩˦]


Hải Vân

[haːj˧˨ vəŋ˧˧]

[haːj˨˩˦ vəŋ˧˧]

[haːj˨˩˦ jəŋ˧˧]

hầm Hải Vân

(đèo ~) A mountain pass between Da Nang and Thừa Thiên Huế province, Vietnam.

(xã ~) A commune of Hải Hậu district, Nam Định province, Vietnam.


bượp

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 乏 (SV: phạp).
Regarding the second meaning below, this seems to be a rare case of semantic reversal.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phạp</i>


phủ phê

The second element phê has an archaic meaning of "having plenty of".


trẩy

head

礼, 雉, 𥙒, 𦪨, 𬒼

vi-verb

礼, 雉, 𥙒, 𦪨, 𬒼

to go (to a festival); to embark (on a pilgrimage)

Quân trẩy suốt đêm


trẩy

to pluck (a plant or piece of fruit from a tree)


hóa công

[hwaː˧˦ kəwŋ͡m˧˧]

[hwaː˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧]

[waː˦˥ kəwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 化工, composed of 化 (“to change, to transform”) and 工 (“work, labour”).


hàn vi

[haːŋ˦˩ vɪj˧˧]

[haːŋ˨˩ vɪj˧˧]

[haːŋ˨˩ jɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 寒微, composed of 寒 (“cold”) and 微 (“small”).


làm cỏ

[laːm˨˩ kɔ˧˩]

[laːm˦˩ kɔ˧˨]

[laːm˨˩ kɔ˨˩˦]

(figurative) to massacre, to ransack, to exterminate


tẫn mẫu

[tən˦ˀ˥ məw˦ˀ˥]

[təŋ˧˨ məw˧˨]

[təŋ˨˩˦ məw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 牝 (“female”) and 牡 (“male”).

Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa (Precious manual explicating [important terms]) 25
“Tẫn mẫu” sấp ngửa sắp bày úp che.
Female and male: prone [and] supine; laid out [and] covered.


tày trời

[taj˨˩ t͡ɕəːj˨˩]

[taj˦˩ ʈəːj˦˩]

[ta(ː)j˨˩ ʈəːj˨˩]

Tội ác tày trời của bọn thực dân

(of affairs, especially crimes) grave, serious and of great consequence


tày

Audio (Hà Nội)

Sino-Vietnamese word from 齊. Doublet of tề.


toóc-xi

[tɔk̚˧˦ si˧˧]

[tɔk̚˦˧˥ sɪj˧˧]

[tɔk̚˦˥ sɪj˧˧]


thắng đái

[tʰaŋ˧˦ ʔɗaːj˧˦]

[tʰaŋ˦˧˥ ʔɗaːj˨˩˦]

[tʰaŋ˦˥ ʔɗaːj˦˥]

thắng (“to strap a horse saddle”) + đái (“belt”).

compound

(equestrianism) a strap that runs under the belly of the horse, for fixating the saddle


mã lặc

[maː˦ˀ˥ lak̚˧˨ʔ]

[maː˧˨ lak̚˨˩ʔ]

[maː˨˩˦ lak̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 馬勒, composed of 馬 (“horse”) and 勒 (“bridle”).


tông giáo

Sino-Vietnamese word from 宗教, composed of 宗 (“sect”) and 教 (“teaching”)

Do đó mà biết danh từ Tông giáo, có thể nói, bao hàm ý nghĩa toàn thể Phật giáo. Từ sau khi tư tưởng học thuật phương Tây truyền sang các nước phương Đông thì thông thường đều dùng danh từ Tông giáo mà Phật giáo quen dùng để dịch chữ Religion trong các ngôn ngữ phương Tây như Anh, Đức, Pháp...

[(Can we date this quote?), “tông giáo”, in Từ điển Phật học online [The Online Buddhist Dictionary]:

Therefore it is safe to say tông giáo implicitly encompasses the entirety of Buddhism. Since the knowledge from the West was spread in the East, tông giáo as a Buddhist term has been commonly used to translate the concept of religion in Western languages like English, German, French, etc.

Từ ngày Phật tịch cho đến nay, Tăng chúng chia lìa, phân chia tông giáo, cũng như các nhánh cây, mất thân mình mẹ, bị chiết lạc đem trồng mỗi nơi, tùy phong thổ mà biến đổi không còn tánh chất giống y như hồi nguyên xưa nữa.

2018 October 3, “CHƠN LÝ SỐ 24: TÔNG GIÁO [TRUTH 24: SCHOOLS OF THOUGHT]”, in Pháp đăng thiền tuệ [The Lamp of the Dharma and the Wisdom of Zen]:

Since the day the Buddha entered nirvana, the sangha has been divided, fractured into different schools of thought, like how tree branches get cut off the trunk and planted in different places, adulterated beyond recognition according to where they are.

school of thought
school of thought#English

Những đạo giáo có lập ra lý thuyết vững vàng, mà lý thuyết có ý nghĩa, khiến ai tin đến thường được ích lợi về tinh thần: ấy là tông giáo.
Còn những điều do kẻ hiếu sự bày ra, lợi dụng sự ngu muội của người đời để kiếm tiền, cũng khiến người ta tin được, nhưng chính mình những điều ấy vốn là vô nghĩa lý: ấy là sự mê tín.

1935 May 3, Phan Khôi, “Nên phân biệt tông giáo với sự mê tín [The Difference between Religion and Superstition]”, in Tràng An, Huế, page 2:

Doctrine with established theory which is sound and from which believers spiritually benefit is religion.
Things that nosy people make up and that take advantage of gullible people for financial gain, but that is also believed yet nonensensical are superstitions.

Trước khi xuất gia, đại sư Hoằng Nhất có nghe nói rằng tuyệt thực có thể giúp người ta bỏ cũ đổi mới, “Bỏ đi cái thất đức, sinh ra sức mạnh tinh thần vĩ đại”, từ xưa những vĩ nhân Tông Giáo như Thích Ca Mâu Ni, Gia Tô đều từng tuyệt thực.

2019, 宋默, “Lòng tĩnh lặng mới có thể nhìn thấu gốc rễ của sự việc [Only the Calm Can See Through the Root of Problems]”, in Hà Giang, transl., Nóng Giận là bản năng Tĩnh Lặng là bản lĩnh [Anger Is Vice, Calmness is Might], translation of 人生沒什麽不可放下:

Before his ordination, Master Hong Yi had heard that fasting helped to forfeit the old and adopt the new, “Forfeit the immoral, generating immense mental power,” Religiously virtuous men like Shakyamuni and Jesus all had fasted.

(uncommon) Alternative form of tôn giáo (“organized religion”)


dềnh

to bob up, to bounce up (with the waves)


khiền

(colloquial, rare) to hit or scold in order to discipline (usually a child)


sảy

to winnow, specifically to clear the grains of husks by tossing them up and down gently from a woven tray


sinh nhai

[sïŋ˧˧ ɲaːj˧˧]

[ʂɨn˧˧ ɲaːj˧˧]

[sɨn˧˧ ɲaːj˧˧]

[ʂɨn˧˧ ɲaːj˧˧]

[sɨn˧˧ ɲaːj˧˧]

kế sinh nhai

kiếm kế sinh nhai

Nỗi lo sinh nhai của giáo viên mùa dịch

2020, Trần Thanh Huyền, “Nỗi lo sinh nhai của giáo viên mùa dịch”, in Báo Nông nghiệp Việt Nam:

Teachers' Subsistence Worries During Pandemic

Bọn họ muốn tới tiệm thuốc Bình An Đường kiếm kế sinh nhai, thế nhưng lại bị Lâm Vũ Binh từ chối.

2016, chapter 11, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

They wanted to find a job at the Píng'āntáng pharmacy, but Lín Yǔbīng refused them.

to subsist, to be able to gather sufficient resources (food and the like) to survive


nghênh đón

[ŋəjŋ̟˧˧ ʔɗɔn˧˦]

[ŋen˧˧ ʔɗɔŋ˦˧˥]

[ŋəːn˧˧ ʔɗɔŋ˦˥]


giạ

(Central Vietnam, Southern Vietnam) a kind of bushel for measuring grains or beans.

(dry measure) the quantity which fills a full giạ, often standardized to be 40 litre but can vary.


mắc khén

[mak̚˦˧˥ kʰɛŋ˦˧˥]

[mak̚˦˧˥ xɛŋ˦˧˥]

[mak̚˦˥ kʰɛŋ˦˥]

[mak̚˦˥ xɛŋ˦˥]

Borrowed from a Tai language. Compare Thai มะแขว่น (má-kwɛ̀ɛn).

cog

Thai มะแขว่น (má-kwɛ̀ɛn)


hội thánh

Hội thánh Tin Lành Việt Nam

Thời gian gần đây hoạt động của “Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ" (tên chính thức và đầy đủ là Hội thánh của Đức Chúa Trời Hiệp hội Truyền giáo Tin lành Thế giới, tên tiếng Anh là World mission society Church of God, do Ahn Sahng Hong sáng lập năm 1964 tại Hàn Quốc, hiện do bà Jang Gil Ja - “Đức Chúa Trời Mẹ” điều hành) tiếp tục diễn ra ở nhiều địa phương trong cả nước, gây bức xúc và phẫn nộ trong quần chúng nhân dân, vi phạm các quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo, trái thuần phong mỹ tục.

2023 September 18, “Bộ Nội vụ: Xóa bỏ tổ chức Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ tại Việt Nam [Ministry of Home Affairs: Eliminate the Church of God the Mother in Vietnam]”, in Quân đội nhân dân [People's Army]:

Recently, the activities of the "Church of God the Mother" (whose official full name is the World Mission Society Church of God, established by Ahn Sahng-hong in 1964 Korea, now headed by Zahng Gil-jah aka "God the Mother") continue to be carried out in many localities, causing outrage among the masses, violating laws on belief and religion and offending customary sensibilities.

Xin quí tôi con Chúa gần xa nhớ đến Hội Thánh Buôn Ky trong sự cầu thay, để có đủ tài chính xây dựng hoàn thành ngôi nhà thờ đúng thời gian hoạch định.

2020 July 27, H’Wy, “Hội Thánh Buôn Ky, Đăk Lăk: Ngôi Nhà Thờ Mong Ước [Buôn Ky Church, Dak Lak: A Dream Church House]”, in Hội Thánh Tin Lành Việt Nam - Tổng Liên Hội [the Evangelical Church of Vietnam - The General Assembly]:

May the children of the Lord from all walks of life come to the Buôn Ky Church in prayer, so they have enough budget to finish the church house according to plan.

(Protestantism) a church (a particular denomination of Christianity)


phay

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 破 (SV: phá), borrowed from a form when monophthongization had not yet taken place in Chinese, but is likely later than the borrowing of ngài (“moth”) and mài (“to grind”), which have [-aːj].
Cognate with Iu Mien paaix, also preserved the diphthong. Doublet of phá.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phá</i>


tháo dỡ

[tʰaːw˧˦ zəː˦ˀ˥]

[tʰaːw˨˩˦ jəː˧˨]

[tʰaːw˦˥ jəː˨˩˦]

Near-synonym: phá dỡ

Có điều, chỉ có khu nhà xưởng là được tháo dỡ để xây dựng lại,[…]

2016, chapter 2, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part II, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

But there is this: only the factory was demolished for the rebuilding, […]

to disassemble, to dismantle, to take apart


dổi

various plants of the superseded genus Michelia, which plants are now in species of Magnolia.


mắc mật

[mak̚˧˦ mət̚˧˨ʔ]

[mak̚˦˧˥ mək̚˨˩ʔ]

[mak̚˦˥ mək̚˨˩˨]

Borrowed from a Tai language, literally means "ant fruit". Compare Zhuang makmoed; Lao ຫມາກ ມົດ (māk mot).


me-xừ

(colloquial, dated) A title conferred on an adult male, has a humorous connotation nowadays.


sâng

cây (classifier)
quả (classifier)
lá (classifier)


kiềng

kiềng ba chân


kiềng

a kind of round metal jewelry that can be a bracelet or a necklace


võ đoán

[vɔ˦ˀ˥ ʔɗwaːn˧˦]

[vɔ˧˨ ʔɗwaːŋ˦˧˥]

[vɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]

[jɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]

Theo Saussure, tính võ đoán là đặc trưng quan trọng nhất của ngôn ngữ

According to Saussure, arbitrariness is one of the most important aspects of a language.

(linguistics) arbitrary; absent of any natural or necessary connections between a word's meaning and its sound


võ đoán

[vɔ˦ˀ˥ ʔɗwaːn˧˦]

[vɔ˧˨ ʔɗwaːŋ˦˧˥]

[vɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]

[jɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]


dư luận viên

[zɨ˧˧ lwən˧˨ʔ viən˧˧]

[jɨ˧˧ lwəŋ˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[jɨ˧˧ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ viəŋ˧˧]

[jɨ˧˧ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ jiəŋ˧˧]

(politics) influencer; polemic; propagandist


có ... không thì bảo

có + any verb phrase + không thì (“otherwise; or else”) + bảo (“to tell”), literally "do it, or I'll tell you to"

Có cút không thì bảo ?

Có câm không thì bảo ?

- Chúng mày nói ít thôi. Có cho tao lấy vợ không thì bảo??? - Thiên Nhật từ ngoài hấp tấp chạy lại, vẻ mặt bực dọc phát hài.

(Can we date this quote?), Cẩm Thương, Nếu tớ nắm tay cậu thì sẽ không xách được vali đâu [I can't hold my knapsack while holding your hand]:

"Quit yapping! Just let me get married in peace for heaven's sake!!!" Thiên Nhật quickly rushed over, looking hilariously livid.


ậu

Theo lệ Mường ở Hòa Bình cũng như ở Thanh Hóa, Phú Thọ, chức ậu không được cha truyền con nối.
According to Mường customs in Hòa Bình, Thanh Hóa, Phú Thọ, ậu title is not hereditary.

(law, historical) an official within the Mường's system of bureaucracy (or lang đạo)


phìa

(historical) Tai ruler of a tổng or a mường


phìa tạo

[fiə˨˩ taːw˧˨ʔ]

[fiə˦˩ taːw˨˩ʔ]

[fiə˨˩ taːw˨˩˨]

Quyền bóc lột của tầng lớp phìa tạo trên cơ sở ruộng công vẫn được duy trì tuy có phần bị thu hẹp.

The exploitation of tenants on public field by the phìa tạo elites is still more or less maintained.

(historical) Tai ruling elites in some regions of Vietnam


ruột tượng

[zuət̚˧˨ʔ tɨəŋ˧˨ʔ]

[ʐuək̚˨˩ʔ tɨəŋ˨˩ʔ]

[ɹuək̚˨˩˨ tɨəŋ˨˩˨]


ruột gà

[zuət̚˧˨ʔ ɣaː˨˩]

[ʐuək̚˨˩ʔ ɣaː˦˩]

[ɹuək̚˨˩˨ ɣaː˨˩]


địu

to carry a baby or other load by means of sling; to carry (on one's back)


đồn đột

[ʔɗon˨˩ ʔɗot̚˧˨ʔ]

[ʔɗoŋ˦˩ ʔɗok̚˨˩ʔ]

[ʔɗoŋ˨˩ ʔɗok̚˨˩˨]

(Central Vietnam, Southern Vietnam) sea cucumber


sá sùng

[saː˧˦ sʊwŋ͡m˨˩]

[ʂaː˨˩˦ ʂʊwŋ͡m˦˩]

[saː˨˩˦ sʊwŋ͡m˦˩]

[ʂaː˦˥ ʂʊwŋ͡m˨˩]

[saː˦˥ sʊwŋ͡m˨˩]


cá lìm kìm

(zoology) fish from the Zenarchopteridae family


cái búa

Used other than figuratively or idiomatically: see cái, búa.

Công bằng cái búa !


cái con khỉ

Used other than figuratively or idiomatically: see cái, con, khỉ.

“Bạch nguyệt quang là ánh trăng sáng, ám chỉ người mình yêu sâu đậm nhưng không được ở bên, giống như mặt trăng rất sáng, ta có thể nhìn thấy ngay trước mắt nhưng lại rất xa không thể với tới được. Cho nên, người làm nên Bạch nguyệt quang là muốn dùng nó để giúp người khác nói lên tình cảm, khao khát được ở bên cạnh người mình yêu của họ, đồng thời phá vỡ mọi định kiến, gắn kết tình cảm trăm năm không rời.”
“Gắn kết cái con khỉ ấy! Tôi chỉ muốn đi ngắm cảnh thôi, tại sao lại bày vẻ[sic] ra lắm thứ thế làm gì?”

(Can we date this quote?), Ngoan Nhất Nhà, Quách thống lĩnh! Nhà ngài có sói [Commander Guo! There's a Wolf in Your House!]:

“Baiyueguang means ‘white moonlight,’ it refers to someone you’re deeply in love with but can’t be with, like how you can see the brilliant moon but it’s so far out of your reach. The creator of the Baiyueguang wanted to help us convey our affection and longing for the ones we love, while also breaking apart all prejudices and consolidating unbreakable century-long bonds.”
“Consolidating my ass! I only wanted to sightsee, why did you go out of your way to make it such a big deal?”


ngay cạnh

[ŋaj˧˧ kajŋ̟˧˨ʔ]

[ŋaj˧˧ kɛɲ˨˩ʔ]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngay cạnh.wav


phụ họa

Traditional tone placement spelling of phụ hoạ.


khốn đốn

[kʰoŋ˦˧˥ ʔɗoŋ˦˧˥]

[xoŋ˦˧˥ ʔɗoŋ˦˧˥]

[kʰoŋ˦˥ ʔɗoŋ˦˥]

[xoŋ˦˥ ʔɗoŋ˦˥]


phụ hoạ

[fu˧˨ʔ hwaː˧˨ʔ]

[fʊw˨˩ʔ hwaː˨˩ʔ]

[fʊw˨˩˨ waː˨˩˨]

Đây không phải là ý tưởng mới. Nó chỉ phụ họa cho sự vu khống trước đó:[…]

2020, Sự thật, “Thế nào là sự thật!”, in Tuyên giáo An Giang:

These ideas are not new. They just parrot previous slander: […]

Đảng viên không được:[…] phụ họa theo những nhận thức lệch lạc, quan điểm sai trái, đòi thực hiện "tam quyền phân lập", "xã hội dân sự", "đa nguyên, đa đảng", đòi "phi chính trị hóa lực lượng vũ trang"…;[…]

2021 November 29, Central Inspection Commission of the Communist Party of Vietnam, Hướng dẫn thực hiện Quy định về những điều đảng viên không được làm:

Party members may not: […] go along with distorted perceptions and incorrect views, demand "separation of powers", "civil society", and "pluralism and a multi-party system", demand "de-politicization of the armed forces", etc.; […]

to go along with, to unthinkingly agree, to parrot

"Và không ngờ cả sự có mặt của cái gã thương binh thô lỗ đã làm cô phật lòng, nửa đêm bỏ ra về" – Linh nghĩ phụ họa với câu nói rầu rầu của Sáu Hóa.

1978, Chu Lai, chapter 7, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

"And unexpectedly, the presence of that rude wounded soldier made her upset, so she left in the middle of the night," Linh thought in agreement with Six Hoá's sad words.

múa phụ hoạ

(performative arts) to perform as background


cùng khổ

[kʊwŋ͡m˨˩ xo˧˩]

[kʊwŋ͡m˦˩ kʰow˧˨]

[kʊwŋ͡m˨˩ kʰow˨˩˦]

[kʊwŋ͡m˨˩ xow˨˩˦]


lễ Ngũ Tuần

Calque of Chinese 五旬節／五旬节 (Wǔxúnjié, literally “Fifth-10-Days Festival”), with tuần (“10 days”) used with its original Chinese meaning


lễ Thất Tuần

Calque of Chinese 五旬節／五旬节 (Wǔxúnjié, literally “Fifth-10-Days Festival”), with tuần (“7 days”) used with its Vietnamese meaning, hence ngũ (“five”) was changed to thất (“seven”) to yield 49 days instead, which is close enough to 50.

(uncommon, Protestantism) Synonym of lễ Ngũ Tuần (“Pentecost”)


Chính thống giáo

[t͡ɕïŋ˧˦ tʰəwŋ͡m˧˦ zaːw˧˦]

[t͡ɕɨn˦˧˥ tʰəwŋ͡m˦˧˥ jaːw˨˩˦]

[cɨn˦˥ tʰəwŋ͡m˦˥ jaːw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 正統 (“orthodox”) and 教 (“religion”).


tại gia

[taːj˧˨ʔ zaː˧˧]

[taːj˨˩ʔ jaː˧˧]

[taːj˨˩˨ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 在家, composed of 在 (“to stay”) and 家 (“house”).

(Buddhism) to not be ordained; to be lay


ni viện

[nɪj˧˧ viəŋ˨˩ʔ]

[nɪj˧˧ viəŋ˨˩˨]

[nɪj˧˧ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 尼 (“bhikkhuni; nun”) and 院 (“institute”).

Ni viện Thiện Hoà


lo bò trắng răng

[lɔ˧˧ ʔɓɔ˨˩ t͡ɕaŋ˧˦ zaŋ˧˧]

[lɔ˧˧ ʔɓɔ˦˩ ʈaŋ˦˧˥ ʐaŋ˧˧]

[lɔ˧˧ ʔɓɔ˨˩ ʈaŋ˦˥ ɹaŋ˧˧]

Literally, "to worry that a cow's teeth are white".
Most Kinh people in the old days, regardless of status, dyed their teeth black. This idiom implies that a person feels uneasy that their cow's teeth are not dyed, although it is a livestock, not human.


奮志

chữ Hán form of phấn chí (“to uplift aspiration”).


𱖦

Variant of 塵, see there for more details.


hạ nghĩ sĩ

[haː˧˨ʔ ŋi˦ˀ˥ si˦ˀ˥]

[haː˨˩ʔ ŋɪj˧˨ ʂɪj˧˨]

[haː˨˩ʔ ŋɪj˧˨ sɪj˧˨]

[haː˨˩˨ ŋɪj˨˩˦ ʂɪj˨˩˦]

[haː˨˩˨ ŋɪj˨˩˦ sɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 下 (“lower”) and 議士 (“member of a legislature”).

member of lower house
member of lower house#English


nói có sách, mách có chứng

(literal) if you're gonna say something, cite your books, and if you're gonna tattle, show your proof

“Thưa mẹ, nói có sách mách có chứng, phiền mẹ đưa chứng cứ rồi muốn nói con thế nào cũng được.”

(Can we date this quote?), Thôn Cô, Vợ xấu chồng mù [Ugly Wife, Blind Husband]:

“Mother, extraordinary claims require extraordinary evidence, so would you be kind enough to provide your evidence, then you can argue with me to your heart’s content.”

you ought to always back up your claims with evidence


hạ nghị sĩ

[haː˧˨ʔ ŋi˧˨ʔ si˦ˀ˥]

[haː˨˩ʔ ŋɪj˨˩ʔ ʂɪj˧˨]

[haː˨˩ʔ ŋɪj˨˩ʔ sɪj˧˨]

[haː˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ ʂɪj˨˩˦]

[haː˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ sɪj˨˩˦]

Holonym: hạ nghị viện

Giai đoạn hai của trợ giúp tài chính này được tính trên tỉ lệ các nghị sĩ – hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ – của mỗi đảng. Cụ thể mỗi nghị sĩ mang lại 37.280 euro cho đảng của mình.

2017 May 23, Linh Hương, “Toàn cảnh về cuộc bầu cử Hạ viện Pháp 2017 [Overview of French National Assembly Election of 2017]”, in tin tức [the news]:

Stage 2 of this financial aid is based on the ratio of members - deputies and senators - of each party. In particular, each member contributes 37,280 euros to their respective party.

Cho đến thời điểm hiện tại, 35 hạ nghị sĩ, gồm 23 nghị sĩ đảng Dân chủ và 12 nghị sĩ đảng Cộng hòa, đã tiết lộ ý định về hưu hoặc chuyển sang các ban ngành khác, theo thông tin từ cơ quan báo chí Hạ viện Mỹ. Trong số này, số nghị sĩ đảng Dân chủ giữ ghế ở các khu vực bầu cử "chiến địa" muốn về hưu cao hơn phía nghị sĩ đảng Cộng hòa.

2023 December 26, Thụy Miên, “Căng thẳng giành quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ năm 2024 [Tense Power Struggle in House of Representatives in 2024]”, in Thanh niên [Youth]:

Currently, 35 representatives, including 23 Democrats and 12 Republicans, have disclosed their intent to retire or transfer to other agencies, according to press releases from the House of Representatives. Of these, the number of Democrats with seats in strategic districts who want to retire is larger than that of Republicans.


thoái thác

[tʰwaːj˧˦ tʰaːk̚˧˦]

[tʰwaːj˨˩˦ tʰaːk̚˦˧˥]

[tʰ⁽ʷ⁾aːj˦˥ tʰaːk̚˦˥]

"Tôi giả bộ thoái thác mấy lần, cuối cùng mới chấp nhận lời mời của anh ta." Diệp Thu Vi nói.

2016, chapter 1, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part II, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

"I came up with excuses several times before I finally accepted his invitation," Yè Qiūwēi said.


tâng bốc

[təŋ˧˧ ʔɓəwk͡p̚˧˦]

[təŋ˧˧ ʔɓəwk͡p̚˦˧˥]

[təŋ˧˧ ʔɓəwk͡p̚˦˥]

Anh ta tâng bốc tôi và chồng tôi, hai chúng tôi cũng tìm cách tâng bốc lại anh ta.

2016, chapter 4, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

He flattered my husband and me and we both did our best to flatter him back.

to flatter, to praise in order to be on good terms


phong sương

[fawŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[fɔŋ˧˧ sɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]


phong sương

[fawŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[fɔŋ˧˧ sɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

Tóm lại, các đường nét trên khuôn mặt cô ta đều không tệ, song lại đượm nét phong sương,[…]

In short, her facial features were not bad, but they looked weathered, […]


tỉ khâu ni

[tɪj˧˨ kʰəw˧˧ nɪj˧˧]

[tɪj˧˨ xəw˧˧ nɪj˧˧]

[tɪj˨˩˦ kʰəw˧˧ nɪj˧˧]

[tɪj˨˩˦ xəw˧˧ nɪj˧˧]

Alternative form of tì kheo ni (“a bhikkhuni”)


lỗ tai cây

[lo˦ˀ˥ taːj˧˧ kəj˧˧]

lỗ tai (“ear canal”) + cây (“tree”), i.e. "tree ears", which of course do not exist, as opposed to normal functional human ears.

Mày lỗ tai cây hay gì mà kêu ba bốn tiếng chưa trả lời?

Are your ears decorations? How come you showed no acknowledgement although I've called for you several times already?

(Southern Vietnam, derogatory) ears merely for show


con tạo

[kɔn˧˧ taːw˧˨ʔ]

[kɔŋ˧˧ taːw˨˩ʔ]

[kɔŋ˧˧ taːw˨˩˨]

con (animate classifier) + tạo (“to create”).

com

𱜢台𡥵造撩𤽗,
𧯄溇𡮇戲𩈘𡗶吏滛

18th century, Nguyễn Gia Thiều (阮嘉韶) (1741-1798), Cung oán ngâm khúc (宮怨吟曲), Phú Văn đường tàng (富文堂藏), printed in 1866 edition:

I knew not that the Creator toyed with me,
In my deep cave, the Sun reached me but for a brief moment.

Nào hay con tạo trêu ngươi,
Hang sâu chút hé mặt trời lại dâm.


lung ta lung tung

[lʊwŋ͡m˧˧ taː˧˧ lʊwŋ͡m˧˧ tʊwŋ͡m˧˧]

[lʊwŋ͡m˧˧ taː˧˧ lʊwŋ͡m˧˧ tʊwŋ͡m˧˧]

[lʊwŋ͡m˧˧ taː˧˧ lʊwŋ͡m˧˧ tʊwŋ͡m˧˧]


đo đỏ

[ʔɗɔ˧˧ ʔɗɔ˧˩]

[ʔɗɔ˧˧ ʔɗɔ˧˨]

[ʔɗɔ˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]


lao-động

Obsolete spelling of lao động (“labor”).


công-nhân

Điều thứ 176. — Theo nguyên-tắc, phải cho công-nhân nghỉ hằng tuần ngày chủ-nhật.

1962, “Đoạn thứ VI - Về sự nghỉ hằng tuần và nghỉ trong các ngày lễ [Article VI: On weekly and holiday time off]”, in Bộ luật lao-động [The Labor Act]:

Clause 176. — The regulation dictates that laborers must be allowed to have time off every Sunday.

Obsolete spelling of công nhân (“blue-collar worker”).


nguyên-tắc

Obsolete spelling of nguyên tắc (“regulation”).


chủ-nhật

Obsolete spelling of chủ nhật (“Sunday”).


thuốc cá

[tʰuək̚˧˦ kaː˧˦]

[tʰuək̚˦˧˥ kaː˨˩˦]

[tʰuək̚˦˥ kaː˦˥]


vũ-trụ

Ông thường lấy hai chữ vũ-trụ mà khải ngộ những học-giả, như là nói: « Đạo đầy lấp cả vũ-trụ, không có cái gì là dấu-kín. Cái mà ở Trời gọi là âm dương, ở đất gọi là cương nhu, ở người gọi là nhân nghĩa, là cái bản tâm của người vậy ».

1971, Trần Trọng Kim, Nho-giáo [Ruism], volume 1, Tân Việt, page 255:

He often used the word universe to enlighten scholars, as in, “The Way fills the universe and leaves nothing hidden. Things in heaven are called yin and yang, on earth are the hard and the soft, in humans are humanity, the core of humans.”

Obsolete spelling of vũ trụ (“the universe; outer space”).


Pháp quốc

[faːp̚˧˦ kuək̚˧˦]

[faːp̚˦˧˥ kuək̚˦˧˥]

[faːp̚˦˥ wək̚˦˥]

Từ khi Bắc Kỳ do chính phủ Pháp bảo hộ và Hà Nội trở thành nhượng địa vào năm 1888, thì các quy định của triều Nguyễn không có giá trị trong đời sống, dân Hà Nội sống theo luật Pháp quốc và luật nước Pháp cấm giết, ăn thịt chó.

2015, Nguyễn Ngọc Tiến, chapter 5, in Đi Xuyên Hà Nội [Traversing Hanoi]:

Ever since Tonkin became a French protectorate and Hanoi was ceded in 1888, the Nguyễn dynasty's laws held no value in daily life; the Hanoians lived by the French law and the law of France prohibited killing and eating dog meat.

(rare) France (a country in Western Europe)


thế-giới

— Giao-hoán kinh-tế giữa thế-giới tự-do và thế-giới cộng-sản.

1966, Cuốn chỉ-dẫn 1966 [The Guidebook of 1966], Học-viện Quốc-gia Hành-chánh:

— Economic exchange between the free world and the communist world.

Obsolete spelling of thế giới (“a/the world”).


𣍊

to run out of money; outstandingly, with all one's heart


Hà-nội

Hà-nội gọi các đại-diện ngoại-giao về. Từ 15 tới 20 đại diện[sic] ngoại-giao cao-cấp của Bắc-Việt (trong số 30 sứ-quán và toà đại diện[sic] của BV trên toàn-thế-giới) đã từ Bắc-kinh, Vác-sa-va, Pra-ha và Dja-kác-ta, v.v. và được triệu hồi về Hà-nội, có lẽ để tham-gia vào một cuộc họp lớn về chính-sách ngoại-giao của BV.

1967, Trời Nam [The Southern Firmament], volume 1, number 6:

Hanoi to call upon diplomats. 15 to 20 top-ranking diplomats of North Vietnam (among 30 ambassadors and embassies of North Vietnam all over the world) from Beijing, Warsaw, Prague, Jakarta, etc. have been summoned to Hanoi, perhaps for a grand assembly regarding North Vietnam's foreign policy.


ngoại-giao

Obsolete spelling of ngoại giao (“diplomacy; foreign affairs”).


Cơ Đốc

[kəː˧˧ ʔɗəwk͡p̚˧˦]

[kəː˧˧ ʔɗəwk͡p̚˦˧˥]

[kəː˧˧ ʔɗəwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese, orthographic borrowing from Japanese 基督 (Kirisuto).


tôn-giáo

Như nước Pháp thu-thập được cái tôn-giáo của người Hiệp-Bơ (Hébreux), tiếng nói và luật-pháp của người La-Mã, triết-học của người Hi-Lạp, những điều sơ-lược về khoa-học của người A-Rập, trí thực-dân của người No-Măng (Normands), những đức-tính về nghề binh của người Pha-Lăng (Francs).

1926, Henri Cucherousset, “CHƯƠNG THỨ IV Các dân-tộc cần phải tiếp-cận với những dân-tộc có nghị-lực hơn và tài giỏi hơn để thêm phần phong-phú. [CHAPTER IV Nations must exchange with nations with better willpower and genius to enrich themselves.]”, in Vũ Công Nghi, transl., ĐÔNG-DƯƠNG ngày xưa và ngày nay [INDOCHINA Then and Now], translation of L’INDOCHINE d’hier et d’aujourd’hui:

France adopted religion from the Hebrews, language and law from the Romans, philosophy from the Greeks, rudimentary science from the Arabs, colonialism from the Normans, and militarism from the Franks.

organized religion
organized religion#English

Obsolete spelling of tôn giáo (“organized religion”).


tông-giáo

Nguyên là Nho-giáo không phải là một tông-giáo như các tông-giáo khác. Tông-giáo nào cũng có tăng-lữ, có giáo-hội để giữ giới-luật, để giảng-dạy và truyền đạo theo một sự tổ-chức có kỷ-luật rất nghiêm-mật. Nho-giáo không có những hình-thức ấy, không có sự tổ-chức ấy, chỉ để cho những người đi học là bọn sĩ-phu được tự-do theo kinh Truyện mà học-tập, mà giảng-dạy, miễn là đem thi-hành cái đạo của thánh-hiền để giữ vững cái nền luân-thường đạo-lý trong nhân-quần xã-hội là được.

1960, Trần Trọng Kim, VƯƠNG DƯƠNG-MINH và cái học Trí lương-tri [WANG YANGMING and the Extension of Innate Knowledge], Tân-Việt:

The reason is that Ruism was not just a religion like any other. Any religion necessarily involves a clergy and a church to keep its laws, to teach and proselytize according to a level of organization with an esoteric dogma. Ruism had none of those, no such organization, it only deferred to the learned men who freely learned from Scripture and taught, so long as they could carry out the way of the sages and keep the norms and ethics of society.

Obsolete spelling of tông giáo (“organized religion”).


đạo Chúa

đạo (“religion”) + Chúa (“the Lord”), perhaps a clipping of đạo Thiên Chúa (“Catholicism; Christianity”).

clipping

Thật vậy, Chúa Giêsu bị đóng đinh trên cây thập giá cả 2 tay và 2 chân thì làm gì còn khả năng hãm hại tôi mà tôi căm ghét. Thật ra, tôi căm ghét và khinh tởm đạo Chúa là vì tôi khinh tởm những điều vô lý, vô căn cứ, xảo trá, gian manh, phi nghĩa, phản khoa học của nó (do đạo Chúa hội đủ những tính chất trên).
[...]
Cách đây hơn 27 năm khi còn là 1 thanh niên trẻ còn non nớt, chưa hiểu biết nhiều về cuộc sống đời và đạo, chẳng may người yêu của tôi (bây giờ là vợ tôi) theo đạo Chúa. Trước khi đám cưới, luật Chúa quy định bắt tôi phải học giáo lý và chịu phép rửa tội theo đạo mới được cưới. Lúc đó tôi cũng OK, và nghĩ rằng chẳng qua chỉ là thủ tục thôi, có gì quan trọng đâu?!

2015 January 9, Trần Khai Sáng, “Tại Sao Tôi Khinh Tởm Đạo Chúa [Why I Detest Catholicism]”, in Sách hiếm [Rare Books]:

Indeed, Jesus Christ's all four limbs were nailed to the cross, he could do nothing to me, why would I hate him? Honestly, I loathe and detest Catholicism because I detest all the nonsense, baseless claims, lies, deceit, injustice and antiscience (since Catholicism has all these hallmarks).
…
Over 27 years ago, back when I was a green lad who didn't know much about life and religion, my then girlfriend (now wife) was a Catholic. Before our wedding, Catholic law forced me to learn its doctrine and be baptized in order to get hitched. I thought whatever, it was just a formality, no biggie.

Thiên Chúa giáo
Thiên Chúa giáo#Vietnamese

(informal) Synonym of Thiên Chúa giáo (“Catholicism; Christianity”)


giấy trắng mực đen

Viết rõ giấy trắng mực đen chứ không có nói mồm với nó được.

Get everything in black and white, don't do verbal deals with him.

in black and white
in black and white#English


𩆐

𩆐: Nôm readings: sấm (canonical)
sẫm (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 雨 + phonetic 稟 (lẫm).


𩂶

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 雨 + phonetic 列 (liệt).


quốc giáo

[kuək̚˦˧˥ jaːw˨˩˦]

[wək̚˦˥ jaːw˦˥]


quốc táng

[kuək̚˧˦ taːŋ˧˦]

[kuək̚˦˧˥ taːŋ˦˧˥]

[wək̚˦˥ taːŋ˦˥]


ăn sáng

[ʔan˧˧ saːŋ˧˦]

[ʔaŋ˧˧ ʂaːŋ˦˧˥]

[ʔaŋ˧˧ saːŋ˦˧˥]

[ʔaŋ˧˧ ʂaːŋ˦˥]

[ʔaŋ˧˧ saːŋ˦˥]


ăn trưa

[ʔan˧˧ t͡ɕɨə˧˧]

[ʔaŋ˧˧ ʈɨə˧˧]

[ʔaŋ˧˧ ʈɨə˧˧]


ăn đêm

[ʔan˧˧ ʔɗem˧˧]

[ʔaŋ˧˧ ʔɗem˧˧]

[ʔaŋ˧˧ ʔɗem˧˧]

quán ăn đêm

restaurant that serves food late at night


ăn chiều

[ʔan˧˧ t͡ɕiəw˨˩]

[ʔaŋ˧˧ t͡ɕiw˦˩]

[ʔaŋ˧˧ ciw˨˩]

quán ăn đêm

to have a meal or snack late in the afternoon


cấu âm

[kəw˧˦ ʔəm˧˧]

[kəw˨˩˦ ʔəm˧˧]

[kəw˦˥ ʔəm˧˧]


vị trí cấu âm

[vi˧˨ʔ t͡ɕi˧˦ kəw˧˦ ʔəm˧˧]

[vɪj˨˩ʔ ʈɪj˨˩˦ kəw˨˩˦ ʔəm˧˧]

[vɪj˨˩˨ ʈɪj˦˥ kəw˦˥ ʔəm˧˧]

[jɪj˨˩˨ ʈɪj˦˥ kəw˦˥ ʔəm˧˧]

vị trí (“place”) + cấu âm (“articulation”)

af

place of articulation
place of articulation


phương thức cấu âm

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˧˦ kəw˧˦ ʔəm˧˧]

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˦˧˥ kəw˨˩˦ ʔəm˧˧]

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˦˥ kəw˦˥ ʔəm˧˧]

phương thức (“manner”) + cấu âm (“articulation”)

manner of articulation
manner of articulation


xà beng

[saː˨˩ ʔɓɛŋ˧˧]

[saː˦˩ ʔɓɛŋ˧˧]

[saː˨˩ ʔɓɛŋ˧˧]


tàn sát

[taːŋ˦˩ ʂaːk̚˦˧˥]

[taːŋ˦˩ saːk̚˦˧˥]

[taːŋ˨˩ ʂaːk̚˦˥]

[taːŋ˨˩ saːk̚˦˥]


lạ đời

[laː˧˨ʔ ʔɗəːj˨˩]

[laː˨˩ʔ ʔɗəːj˦˩]

[laː˨˩˨ ʔɗəːj˨˩]


phiêu lưu kí

Sino-Vietnamese word from 漂流 (“adventure”) and 記 (“record”).

vi-etym-sino

Dế Mèn phiêu lưu kí

Phiêu lưu ký của Thuyền trưởng Quần lót

(fiction, used in book titles) a book about the adventures and exploits of the titular character


âm ti

[ʔəm˧˧ ti˧˧]

[ʔəm˧˧ tɪj˧˧]

[ʔəm˧˧ tɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 陰司, composed of 陰 (“yin; death”) and 司 (“department”)

(Chinese mythology) the underworld deparment where King Yama judges cases concerning the dead


sơn lâm

[səːn˧˧ ləm˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ ləm˧˧]

[səːŋ˧˧ ləm˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ ləm˧˧]

[səːŋ˧˧ ləm˧˧]

1. — Rùa đất (sơn rùa, tortues terrestres) có mai khum rắn, chân to và thấp, đầu ngón có móng sắc nhọn. Nó quen ở chỗ sơn lâm cùng đám cỏ lớn và đào hang dưới đất để ngủ trong mùa đông. (h. 103)

1920, François Chaize [Cố Thịnh], “Phần II. Hạng vật có xương sống (Vertébrés)”, in Địa cầu vạn vật luận - Động vật (Histoire naturelle - zoologie):

1. — Land tortoises (tortues terrestres) have a hard, curved shell, short and sturdy legs, at the tip of each toe is a sharp claw. They often live in forested areas and grassland; they sleep in burrow during winter. (Figure 103).


𱎹

Variant of 儀, see there for more details.


đất hứa

(miền ～, vùng ～) (biblical) the promised land


cà bát

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

[kaː˨˩ ʔɓaːt̚˧˦]

[kaː˦˩ ʔɓaːk̚˦˧˥]

[kaː˨˩ ʔɓaːk̚˦˥]

a cultivar of eggplant, notably used to pickle in local soy sauce (cà dầm tương)


Bác Tôn

[ʔɓaːk̚˧˦ ton˧˧]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ toŋ˧˧]

[ʔɓaːk̚˦˥ toŋ˧˧]

bác (“uncle”) + Tôn (surname of Tôn Đức Thắng).

af

(informal, endearing) Uncle Tôn (the Vietnamese's affectionate nickname for Tôn Đức Thắng)


Cụ Hồ

cụ (“revered old person”, literally “great-grandparent”) + Hồ (self-entitled surname of Ho Chi Minh).

bộ đội/lính Cụ Hồ
Great-grandpa Ho's soldier(s); a soldier who's faithful to Ho Chi Minh's cause

Theo suy nghĩ của tôi (Hoàng Xuân Hãn) thì mặc dù đi hai con đường khác nhau nhưng giữa cụ Phan Châu Trinh và Cụ Hồ có nhiều mối tương đồng hơn là bất đồng như một số học giả nhấn mạnh.

2005, “Phụ lục V [Appendix V]”, in Phan Châu Trinh - toàn tập [Phan Châu Trinh's Complete Biography], volume 3, Nhà xuất bản Đà Nẵng, page 334:

To me (Hoàng Xuân Hãn), even though they trod two different paths, Mr Phan Châu Trinh and Mr Hồ had much more in common than some scholars have stressed.

(formal, respectful) Great-grandpa Ho (another nickname for Ho Chi Minh)


bể phốt

bể (“a water tank”) + French fosse septique (literally “septic pit”)

der

Về nghĩa đen, theo từ điển tiếng Việt thì “phốt” có nghĩa là “hố phân” hoặc còn được gọi là “bể phốt” (hầm cầu, hầm tự hoại, chứa chất thải hữu cơ). Bể phốt cũng là từ vay mượn tiếng Pháp, nhưng chữ gốc của nó là "fosse" (cái hố) trong “fosse septique”.

[2021 May 11, Cersei, “Tra từ: ‘Bóc phốt’ là gì và bắt nguồn từ đâu mà trở nên phổ biến đến vậy? [Look It Up: What Does bóc phốt Mean, Where’s It from and How'd It Get So Popular?]”, in VTC News:

Phốt literally means “excrement pit” and is also called bể phốt (a septic tank that stores organic waste). Bể phốt is also a French loanword, but the etymon is fosse (a pit) as in fosse septique.

- Trai đẹp thì đi thông bể phốt cũng có người thích, như cháu tao chẳng hạn.

(Can we date this quote?), Sapis, “Chương 14: Giấm lên men [Chapter 14: Fermented Vinegar]”, in Nó thích mày [She Likes You]:

"If you're a hot guy it ain't matter even if you were a septic tank cleaner, like my nephew for example."


nhà vàng

[ɲaː˨˩ vaːŋ˨˩]

[ɲaː˦˩ vaːŋ˦˩]

[ɲaː˨˩ vaːŋ˨˩]

[ɲaː˨˩ jaːŋ˨˩]

nhà + vàng, calque of Chinese 金屋 (kim ốc).

(literary, obsolete) a luxurious residence; convertibly, a symbol of wealth


từng lớp

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˧˦]

[tɨŋ˦˩ ləːp̚˦˧˥]

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˦˥]

Used other than figuratively or idiomatically: see từng, lớp.


từng lớp

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˧˦]

[tɨŋ˦˩ ləːp̚˦˧˥]

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˦˥]