鬠

chữ Hán form of xoáy (“to make a topknot”).

Nôm form of xoáy (“to swirl; to whirl”).


鬧

náo (Hán-Nôm)
náu (Hán-Nôm)
nháo (Hán-Nôm)
nao (Hán-Nôm)
nào (Hán-Nôm)


行

行: Hán Việt readings: hàng (canonical)
hành (canonical)
hãng (canonical)
hạng (canonical)
hạnh 行: Nôm readings: hàng (canonical)
hăng (canonical)
ngành (canonical)

(archaic) to go, to travel (on a long journey).


sả

cây (classifier)
củ (classifier)
𦲺 (CJK)
𦵘 (CJK)


sả

sả hành


鱣

chiên (Hán-Nôm)
thiện (Hán-Nôm)
triên (Hán-Nôm)


鯔

trê (Hán-Nôm)
tri (Hán-Nôm)
truy (Hán-Nôm)


nhanh

head

𨘱 - 𪬭, 𨗜, 𠴌, 速, 伶

vi-adj

𨘱 - 𪬭, 𨗜, 𠴌, 速, 伶

From Proto-Vietic *m-laɲ (“fast, quick”); cognates include Muong nhanh, Chut lanh. See also lanh. Trần (2013) proposes that ma-lanh is also a cognate.

Nó nhanh lắm.


nhanh

head

𨘱 - 𪬭, 𨗜, 𠴌, 速, 伶

vi-adv

𨘱 - 𪬭, 𨗜, 𠴌, 速, 伶


鴆

chũm (Hán-Nôm)
trấm (Hán-Nôm)
chậm (Hán-Nôm)


面

diện (Hán-Nôm)
miến (Hán-Nôm)
miền (Hán-Nôm)

(colloquial) chữ Hán form of diện (“to dress up, to be well-dressed”).

chữ Hán form of diện (“face, appearance”).

Nôm form of miền (“region; district; domain”).


鮎

niêm (Hán-Nôm)
chẻm (Hán-Nôm)
niềm (Hán-Nôm)
nhương (Hán-Nôm)


neon

[ne˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

[nej˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

[nej˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

From French néon, from New Latin neon, from Ancient Greek νέον (néon).


ni

See này.
This is one of many cases in which monophthongs were not diphthongized in Central Vietnamese, compare mày vs. mi, chấy vs. chí, nước vs. nác.


ni

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

đâu. 3 From earlier *C-raːw. 4 Placed before the head: bây nhiêu ()

bao nhiêu. 5 Placed after the head: nhanh vầy ()


鱉

miết (Hán-Nôm)
bét (Hán-Nôm)
biết (Hán-Nôm)


養

dưỡng (Hán-Nôm)
dẳng (Hán-Nôm)
dường (Hán-Nôm)


魯

lỗ (Hán-Nôm)
lõ (Hán-Nôm)
nhỗ (Hán-Nôm)
sỗ (Hán-Nôm)


麪

miến (Hán-Nôm)
diện (Hán-Nôm)
mì (Hán-Nôm)


黌

chữ Hán form of huỳnh (“obsolete term for school”).


鳴

minh (Hán-Nôm)
mắng (Hán-Nôm)
mằng (Hán-Nôm)


黥

chữ Hán form of kình (“tatooing the cheek or face of criminals as punishment in ancient China”).


龎

chữ Hán form of bàng (“used in Chinese derived compounds to mean big, large, disorderly, messy or to refer to the face”).

chữ Hán form of Bàng (“referring to the Hồng Bàng dynasty and the associated surname”).


黿

黿: Hán Việt readings: nguyên (canonical)

chữ Hán form of nguyên (“big sea turtle”).


黜

truất (Hán-Nôm)
trụt (Hán-Nôm)
truột (Hán-Nôm)


騎

kị (Hán-Nôm)
kỵ (Hán-Nôm)
cưỡi (Hán-Nôm)
cỡi (Hán-Nôm)


魏

魏: Hán Việt readings: nguy (canonical)
ngụy (canonical)
nguỵ (canonical)


齬

chữ Hán form of ngữ (“referring to misaligned teeth or disagreements, mostly used in the compound trở ngữ (齟齬)”).


餅

茶(trà)趙(Triệu)老(lão)餅(bánh)韶(Thiều)陽(Dương) / 排(bầy)禪(thiền)子(tử)矣(hãy)群(còn)肁(đói)渴(khát)

13th century, Trần Nhân Tông, Cư trần lạc đạo phú, "Đệ cửu hội":

Old man Trieu's tea, Thieu Duong cakes,
 the novices still hungry and thirsty.

Nôm form of bánh (“pastry, cake, bread, dumpling, noodle, wafer, or pudding”).


黎

黎利


離

li (Hán-Nôm)
ly (Hán-Nôm)
le (Hán-Nôm)
lè (Hán-Nôm)
lì (Hán-Nôm)
lìa (Hán-Nôm)
lia (Hán-Nôm)


香

hương (canonical)
hang (canonical)
nhàng (canonical)

chữ Hán form of hương (“fragrance; incense”).

胡春香

chữ Hán form of Hương (“a female given name”).


鵝

nga (Hán-Nôm)
ngỗng (Hán-Nôm)
ngổng (Hán-Nôm)


齋

齋: Hán Việt readings: trai (canonical)
chay 齋: Nôm readings: chay (canonical)
trai (canonical)
chai (canonical)
rai (canonical)
chây (canonical)
trơi (canonical)

chữ Hán form of trai (“to abstain; to fast”).

Nôm form of chay (“to abstain; to fast”).


鬼

quẽ (canonical)
quỉ (canonical)
sưu (canonical)

chữ Hán form of quỷ (“any generic ugly, mischievous or evil spirit”).


麵

diện (Hán-Nôm)
mì (Hán-Nôm)
miến (Hán-Nôm)


高

Chữ Hán form of Cao (“a surname from Chinese.”).


魂

hồn (Hán-Nôm)
hun (Hán-Nôm)
hùn (Hán-Nôm)


麗

麗: Hán Việt readings: lệ (canonical)
li 麗: Nôm readings: rạy (canonical)
li (canonical)

chữ Hán form of Lệ (“female given name”).


鼎

đỉnh (Hán-Nôm)
đảnh (Hán-Nôm)
đửng (Hán-Nôm)
đững (Hán-Nôm)
đựng (Hán-Nôm)


黃

黃: Hán Việt readings: hoàng (canonical)
huỳnh 黃: Nôm readings: vàng (canonical)

黃春榮


首

thủ (Hán-Nôm)
thú (Hán-Nôm)
siều (Hán-Nôm)


點

đếm (canonical)
chúm (canonical)
đém (canonical)
đêm (canonical)
đóm (canonical)

chữ Hán form of điểm (“a dot, a point, a period”).

chữ Hán form of điểm (“to identify, to choose, to nominate”).

Nôm form of đếm (“to count, to number, to enumerate”).

Nôm form of chấm (“to dip in, to punctuate”).


au

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-au.wav


li

a crease (a line or mark made by folding or doubling any pliable substance)


骨

cót (canonical)
cút (canonical)
cọt (canonical)
gút (canonical)

chữ Hán form of cốt (“bone (compounds), extracted, condensed”).


dam

From Proto-Vietic *k-taːm; ultimately from Proto-Mon-Khmer *kt₁aam (“crab”). ‹d› here is the result of lenition (Proto-Vietic *k-t- > Middle Vietnamese ‹d› /ð/ > Modern Vietnamese ‹d›). Compare đam, the form with unlenited initial consonant.

Dù ai béo bạo như tru,
Về đất Kẻ Ngù cũng tóm như dam
Ai mà gầy tóm như dam
Về đất nhà Chàng, cũng béo như tru
Whosoever as fat and ferocious as the buffalo,
when coming to Kẻ Ngù, they'll be as lean as the crab.
Whosoever as lean as the crab,
when coming home to Chàng, they'll be as fat as the buffalo

(North Central Vietnam) field crab; freshwater crab


風

chữ Hán form of phong (“wind; manner; style”).

chữ Hán form of Phong (“a male given name”).


麻

chữ Hán form of ma (“hemp, jute; sesame”).


龜

qui (Hán-Nôm)
quân (Hán-Nôm)
quy (Hán-Nôm)


鳥

điểu (Hán-Nôm)
đeo (Hán-Nôm)
đéo (Hán-Nôm)
đẽo (Hán-Nôm)


bia

Borrowed from French bière, from Middle Dutch bier.

bụng bia


bia

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 碑 (“stele”, SV: bi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bi</i>

vi-etym-sino

(by extension) target (for shooting); bullseye


長

長: Hán Việt readings: trường (canonical)
trưởng (canonical)
tràng 長: Nôm readings: tràng (canonical)
trường (canonical)
dài (canonical)
chường (canonical)
trành (canonical)
trườn (canonical)


noi

head

𨁡, 𨁧, 𫏙, 𬧇, 𬧗

vi-verb

𨁡, 𨁧, 𫏙, 𬧇, 𬧗

(usually with theo) to follow; to look in respect


齊

tày (Hán-Nôm)
tề (Hán-Nôm)
tè (Hán-Nôm)
chai (Hán-Nôm)


ra

head

𫥧, 𦋦, 𬎷, 𠚢, 𪞷, 𫥨, 𬙛

vi-verb

𫥧, 𦋦, 𬎷, 𠚢, 𪞷, 𫥨, 𬙛

𫥧 (CJK)
𦋦 (CJK)
𬎷 (CJK)
𠚢 (CJK)
𪞷 (CJK)
𫥨 (CJK)
𬙛 (CJK)

From Middle Vietnamese 𦋦 (ra), from Proto-Vietic *-saː, cognate with Tho [Cuối Chăm] saː¹ and Muong tha.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 亇些, phonetic 個些 (MC kaH sjae) (modern SV: cá ta).

雷(Lôi)亇些(ra)礼(lưỡi)𢪀(nghỉ)曳(dài)林(trăm)由(do)旬(tuần)

Copy from 18th century, Urtext probably from 12th or 15th century, Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經):

vào nam, ra bắc

(by extension) to go northwards in Vietnam

Phim này mới ra nè.

to be released, to be published, to be out, to come out

Nó chẳng ra gì hết.


ca

quốc ca


ca

Đăng kí ca ở đâu hả em?

(colloquial in Southern Vietnam, somewhat literary in other dialects) to sing


ca

Ca này nặng đấy!

Đã có 5 ca tử vong.


ca

From French quart. Compare Thai กะ (gà, “shift”).

tan ca


ca

The name of the Latin-script letter K/k.


am

small Buddhist temple, small pagoda, hermitage, secluded hut, cottage


ga

From French gaz (“gas”), from Dutch gas.

bình ga

gas, such as propane and/or butane, used for a gas stove; compare khí (“gas as a chemical substance”)

nước ngọt có ga

carbon dioxide used for a carbonated drink

Bật lửa này hết ga rồi.

xe bị rồ/oà ga

a motorcycle with a broken throttle that accelerates while the twistgrip is released

Nổ nãy giờ mà chẳng có ga gì hết !

I've been trying to start my bike for hours and it's still not working!

chạy tẹt ga

to step on it/on the gas; to floor it; to put your foot down; to run full throttle

(automotive) the ignited mixture of fuel and air that powers an engine; not to be confused with xăng (“gasoline”)


ga

Pronunciation spelling
pronunciation spelling

(Southern Vietnam, especially Mekong Delta) Pronunciation spelling of ra (“bed sheet”).


食

食: Hán Việt readings: thực (canonical)
tự 食: Nôm readings: thực (canonical)
xực (canonical)


魚

ngư (canonical)
ngớ (canonical)
ngừ (canonical)


voi

con (classifier)
thớt (classifier)
㺔 (CJK)
𤠅 (CJK)
𤢇 (CJK)

From Middle Vietnamese 㺔 (voi), from Proto-Vietic *-vɔːj. Related to vòi (“trunk”).

ngà voi

Thầy bói xem voi


龍

lung (canonical)
lỏng (canonical)
lúng (canonical)
luông (canonical)
luồng (canonical)

Chữ Hán form of Long (“a male given name”).


từ điển

bộ (classifier)
cuốn (classifier)
quyển (classifier)

[tɨ˨˩ ʔɗiən˧˩]

[tɨ˦˩ ʔɗiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩ ʔɗiəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 詞典 or 辭典／辞典 (cídiǎn).


phi trường

[fi˧˧ t͡ɕɨəŋ˨˩]

[fɪj˧˧ ʈɨəŋ˦˩]

[fɪj˧˧ ʈɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 飛 (“to fly”) and 場 (“field”). Compare Chinese 飛機場／飞机场 (fēijīchǎng), 機場／机场 (jīchǎng, “airport”).

zh-l

飛機場／飞机场 (fēijīchǎng)

(obsolete outside Overseas Vietnamese communities) airport, airfield


và

head

và • (吧, 𡝕, 頗)

vi-conj

và • (吧, 𡝕, 頗)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 和 (“and”, SV: hoà).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoà</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-và.wav

bạn và tôi

Chiến tranh và hoà bình

Tội ác và trừng phạt


và

head

và • (𢯠, 吧, 𢯓)

vi-verb

và • (𢯠, 吧, 𢯓)

Compare Pacoh cuva (“to scoop food into mouth”).

Cháu đã biết và cơm lấy rồi.

The grandchild already knows how to shovel rice using chopsticks all by himself.

Thị Tố bưng chén cơm mà và, cơm còn nóng nên khói lên nghi ngút.

Thị Tố held up the rice bowl to shovel rice into her mouth, the rice still hot and billowing with steam.

Thằng lớn và cơm phùng mồm ra, bị nghẹn mấy lần.

The older one shoveled so much rice into his mouth that his cheeks bulged and he choked several times.

To shovel food from a rice bowl into one's mouth using a pair of chopsticks.


và

head

và • (𠄧, 𢁍, 𢽼)

vi-determ

và • (𠄧, 𢁍, 𢽼)

some (indefinite quantity greater than one)


Jakarta

[zaː˧˧ kaːk̚˧˦ taː˧˧]

[jaː˧˧ kaːk̚˦˧˥ taː˧˧]

[jaː˧˧ kaːk̚˦˥ taː˧˧]

Unadapted borrowing from English Jakarta.


thánh

Sino-Vietnamese word from 聖.
The informal adjectival sense "naive, credulous, gullible" and nominal sense "idiot, moron, simpleton" likely semantically develop from senses "saintly" and "saint" respectively, thus paralleling silly and crétin each in that order; see those entries for etymologies and semantic developments.

nước thánh

Mày thánh quá! Nghĩ sao đứa ngu như nó mà làm được bài này!?

How silly you are! How can you think that an idiot like him/her could finish this assignment!?

(Southern Vietnam, informal) naive, credulous, gullible, daft, silly


thánh

c. 11th - 7th century BCE, Classic of Poetry, free 2003 translation by Tạ Quang Phát
Họ nói ta tài cao thánh sống,
Thì quạ kia trống mái ai tường?
They said: "I am a highly talented living sage",

Yet who [among them] knows a male crow from a female?

Analects, 7.34; 1861 English translation by James Legge; 1972 translation by Nguyễn Hiến Lê
Khổng tử nói: “Làm được bực thánh với nhân thì ta đâu dám. Bất quá ta học làm (thánh, nhân) mà không chán, dạy người mà không mệt, chỉ có thể gọi được như vậy mà thôi”. Công Tây Hoa thưa: “Đó chính là điều chúng con không học được.”

The Master said, "The sage and the man of perfect virtue - how dare I rank myself with them? That I strive to become such without satiety, and teach others without weariness - this much can be said of me." Gong Xi Hua said, "This is just what we, the disciples, cannot imitate you in."

16th century, Wu Cheng'en, Journey to the West, Ch. 3; 1982-1988 Vietnamese translation by Như Sơn, Mai Xuân Hải, & Phương Oanh; 2012 English translation by Anthony C. Yu
Ta là Tôn Ngộ Không, vị thánh trời sinh ra ở núi Hoa Quả, là láng giềng của Long vương nhà ngươi, nhà ngươi không biết à?

I am the Heaven-born sage Sun Wukong of the Flower-Fruit Mountain, a near neighbor of your old Dragon King. How is it that you don't recognize me?

Thánh Phan-xi-cô

c. 53 - 57 CE, 1 Corinthians 1:2-3; 2001 Vietnamese translation from the New Vietnamese Bible version; 2021 English translation from the New Revised Standard Version
Kính gửi Hội Thánh của Đức Chúa Trời tại thành phố Cô-rinh-tô, tức là những người đã được thánh hóa trong Chúa Cứu Thế Giê-su, cũng được gọi là các thánh, cùng với tất cả những người ở khắp mọi nơi cầu khẩn danh Chúa Cứu Thế Giê-su, Chúa của họ và của chúng ta. Nguyện xin Đức Chúa Trời, Cha chúng ta và Chúa Cứu Thế Giê-su ban ân sủng và bình an cho anh chị em.

To the church of God that is in Corinth, to those who are sanctified in Christ Jesus, called to be saints, together with all those who in every place call on the name of our Lord Jesus Christ, both their Lord and ours: Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.

Kêu hai thánh đó ra dùm tui dới!

Call those two cretins out [here] for me!

(Southern Vietnam, informal) idiot, moron, dullard, fool, simpleton, cretin


tiếng

cái (classifier)
thứ (classifier)
㗂 (CJK)
𪱐 (CJK)

From Middle Vietnamese tiếng, ultimately from Chinese 聲 (MC syeng), likely through a Tai language (compare Thai เสียง (sǐiang)) since the tonal correspondence is atypical for a direct borrowing. Cognate with Muong thiểng.

tắt tiếng

tiếng súng

tiếng sủa

nói ba thứ tiếng

nổi tiếng

khét tiếng

danh tiếng / tiếng tăm

tiếng thơm

fame for being a paragon (literally, “fragrant fame”)

Tiếng thơm còn mãi cho muôn đời sau.

They will forever be known by later generations as the paragon of virtue.

Thằng cha đó nói tiếng Quảng Ngãi tao không nghe được.
He speaks the Quãng Ngãi accent and I can't make sense of it.

(linguistics, prosody, colloquial) accent

Nó ngồi đọc truyện suốt năm tiếng.

He's been sitting there reading manga for five hours.


à

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-à.wav


à

Thế à?

Cháu mới về à?

Nhóm mày có bốn người thôi à?

There's only four members in your group, isn't there?


trang

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trang.wav

trang chính


với

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-với.wav


với

head

众, 喟, 某, 貝, 買, 𠇍

vi-prep

众, 喟, 某, 貝, 買, 𠇍

众 (CJK)
喟 (CJK)
某 (CJK)
貝 (CJK)
買 (CJK)
𠇍 (CJK)

Cognate with Muong Bi pỡi.
Probably related as etymology 1, as prepositions in Vietnamese are most often originally verbals.
The form vuối used to enjoy widespread usage in both Northern and Southern dialects, but is now completely obsolete. This form might be the diphthongized equivalent of vói (“to stretch out, to reach out”) mentioned above.

cộng 2 với 3

nhân tổng với hiệu

(arithmetic, after cộng (“to add”) or nhân (“to multiply”)) to or by

with; together with; along with; and
to or by

góc ABC kề với góc CBD

đường thẳng d song song/vuông góc với đường thẳng e/mặt phẳng p

line d is parallel/perpendicular to line e/plane p

(geometry, after kề (“adjacent”), bù (“supplementary”), song song (“parallel”), vuông góc (“perpendicular”), etc.) to

(Đối) với tôi, vấn đề này chẳng có gì đáng lo ngại cả.

To me, there's nothing to worry about this problem.

Dẹp cha nó ba cái vụ Vũng Tàu với vũng ghe đi! Bộ thằng Hai Hùng để tao mặc quần đùi bộ đội xuống biển, xuống đến đâu sủi bong bóng ra đến đó hả. Dẹp! Cùng đi, cùng vô, cùng về.

1995, Chu Lai, Đi tìm dĩ vãng [Seeking the Past], Nhà xuất bản Hội Nhà văn:

To hell with all that Vũng Tàu shit! Does Hai Hùng really expect me to dive into the ocean in trunks and froth all over my mouth? Fuck that! We go in and go out, together!


với

Cho con đi với.

Mày rảnh làm dùm bố với.

If you're free, how 'bout give your old man a hand?

at the end of a sentence, indicates a request for inclusion or help


phở

→ English: pho

→ Finnish: pho

→ French: pho

→ German: Pho

→ Japanese: フォー (fō)

→ Korean: 퍼 (peo)

→ Lao: ເຝີ (fœ̄)

→ Russian: фо (fo)

→ Swedish: pho

→ Thai: เฝอ (fə̌ə)

→ White Hmong: fawm

Pho#Etymology and origins
street cries
vi:phở

First appeared in dictionaries in 1931.
Clipping earlier lục phở, nhục phở, corruptions of Cantonese 牛肉粉 (ngau4 juk6 fan2; SV: ngưu nhục phấn, “beef noodles”), likely as a result of street cries.
Equivalent to a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 粉 (fěn); compare its Sino-Vietnamese reading phấn, and bún (“rice vermicelli”). More on Wikipedia.
A popular folk etymology holds that the term instead came from French feu (“fire”), as in pot-au-feu.

bor

Có lẽ đánh bạc không mong được, mà chỉ thức đêm ăn nhục-phở?

1930 [1915–1917], Nguyễn Khắc Hiếu (Tản Đà), “Đánh bạc [Gambling]”, in Dương Quảng Hàm, editor, Quốc Văn trích diễm, 4th edition, page 211:

Probably shouldn't expect to gamble, but just to stay up at night and eat pho?

Này, bác hàng phở! bác đi bán thế, cả ngày có được dăm bay hào đồng bạc không ?

1927, Nguyễn Đình Phụng, “Trò Đời: Thế mà không được đi bầu”, in Hà-thành Ngọ-báo, page 1:

Hey, pho stand man! Selling like that, all day do you get around five dimes?

Tiếng chi quát tháo mãi đêm trường ? / « Phở » « phở » ồn tai chạy giữa đường.

1932, Cù Giang, “Thằng bán phở”, in Phụ-nữ Tân-văn, volume 4, number 181, page 20:

What's that hollering all night long? / An ear-ringing "pho", "pho" running in the middle of the street.

Sách dạy nấu cỗ và các món ăn thường, các món ăn quý, đủ ba cách : ta, tầu, tây — Dạy làm các thứ ăn trưa như : tỉm-sắm, mần-thắn, mì, phở, cháo, — Dạy làm các thứ bánh mặn, bánh ngọt, mứt, kẹo — Dạy làm các thứ nước chanh, rượu bia, rượu mùi, vân vân.

1933, “Advertisement for Ẩm-Thực Tu-Tri”, in Sách Xem Tết Tân Dân, page 55:

This book shows how to cook feasts and everyday dishes, delicacies, all three ways: ours, Chinese, Western — It shows how to make lunch dishes like: dim sum, wonton, egg noodles, pho, rice congee — It shows how to make salty cakes, sweet cakes, candied fruit, candy — It shows how to make lemonade, beer, liquor, et cetera.

pho (a soup made with bánh phở noodles, usually served with beef, pork, or chicken, similar to ramen).


phở

Aspirated variant of vỡ (“to break”). Compare bỏng vs. phỏng, bết vs. phết.

1925, Ưng Trình, "Làm việc đời là thế nào?", Nhơn-Sự ngụ-ngôn [Moral Lessons by Example], page 48

So one should do works of labor, trade, garden, forest, clear (?) land, follow a profession, up to serving as a mandarin, handling state affairs, as well as working all life long.

Vậy nên làm thợ, đi buôn, lập vườn, làm ruộng, phở đất, làm nghề, cho đến làm việc quan, lo việc nước, cũng là làm việc đời cả.

Nhiều nơi có tục phở rày [phát rẫy?] nhất là các dân Mường, Mán. Họ ngả cây ở giữa rừng, rồi ít lâu đốt lấy tro mà trồng các giống ngũ-cốc. Làm như thế cực kỳ là tổn hại cho rừng rú, có khi cả khu rừng thật rộng, cũng chỉ vì làm rày [làm rẫy] mà đến nỗi tiêu điệt đi.

1926, Yves Charles Châtel & Tôn Thất Đàn, Hương-chính Chỉ-nam [Guide to notables], first edition, page 137

Many places have a slash-and-burn custom, especially the Muong and Man peoples. They cut down trees in the middle of the forest, then shortly thereafter burn them, using the ashes to plant grains. Doing so is extremely harmful to the forest; sometimes even very wide forests are wiped out due to slash-and-burn.


thành

(transitive) to achieve one's goal, to become, to turn into


thành

(only in compounds and idioms) successful


thành

(tấm) lòng thành

(chiefly in set phrases) sincere; honest; truthful


tu

(intransitive) to isolate oneself from other people to follow rules in a philosophy or religion


tu

(transitive) to drink directly from a bottle by holding bottle mouth in one's mouth


ti

(obsolete) department, division of a ministry


ti

(colloquial) Alternative form of tí (“breast”)


phi

Sino-Vietnamese word from 飛 (“to fly; to gallop”).

vi-etym-sino

Ngựa phi.

Phi nhanh về nhà kẻo tối.

phi dao găm

to lance (to throw in the manner of a lance)


phi

phi (chính) nghĩa

phi phàm


phi

Phi anh ấy, không ai biết.


phi

Phi tỏi rồi mới bỏ rau muống vào.

Stir-fry the garlic before adding in water spinach.

Phi hành để nấu nước chấm.

Stir-fry the onion to make dipping sauce.

to stir-fry (an onion, scallion, or clove of garlic) before preparing a dish


phi

Sanguinolaria diphos
Sanguinolaria diphos

Sanguinolaria planculata
Sanguinolaria planculata

Various species of saltwater clam of the genus Sanguinolaria, such as Sanguinolaria diphos and Sanguinolaria planculata.


phi

các bà phi trong cung

concubines, mistresses, ladies of a monarch.

vương phi, vương tử phi, hoàng tử phi
the queen consort, the royal princess consort, the imperial princess consort

wives, consorts of a junior monarch such as a prince.


phi

Sino-Vietnamese reading of various Chinese characters.


Manila

[maː˧˧ ni˧˧ laː˧˧]

[maː˧˧ nɪj˧˧ laː˧˧]

[maː˧˧ nɪj˧˧ laː˧˧]


ship

Một số trang thường sử dụng từ "Miễn phí" trong hồ sơ của họ, có thể là miễn phí ship hàng, tư vấn miễn phí…

2018, MediaZ, Instagram: Giải pháp xây dựng thương hiệu và bán hàng, NXB Thế giới, page 116:

Some pages tend to use the word "Free" in their files, which can mean free delivery of goods, free advice, etc.

Hình dung tôi ra bưu điện, thì thấy họ mới nâng cấp dịch vụ, cho vịt Donald đi ship hàng.

2020, Nguyễn Chu Nam Phương, Numagician: Đánh thức phù thủy trí nhớ trong bạn, NXB Đà Nẵng:

Imagine I go to the post office and see they just upgraded their services and allow Donald Duck to send goods.

Ban đầu, cô đã giúp bạn của mình mua hàng miễn phí và cô cũng trả hộ tiền ship nhiều lần.

2021, Lam Huynh, Nhân sinh cảm ngộ, tập 3:

At first, she helped her friend buy goods for free and many times she also paid the delivery fee for him.

to ship (goods to customers), to make a delivery


bari

[ʔɓaː˧˧ ɹi˧˧]

[ʔɓaː˧˧ zi˧˧]

[ʔɓaː˧˧ ɹɪj˧˧]

[ʔɓaː˧˧ ɹɪj˧˧]

Ultimately from New Latin barium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


bang

Thành phố Oklahoma là thủ phủ bang Oklahoma.

Oklahoma City is the capital of the state of Oklahoma.

bang Kê-ra-la trong nước Cộng hòa Ấn Độ

the State of Kerala in the Republic of India

Thụy Sĩ có 26 bang.

(Vietnam) state (a political division of a federation)


bang

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to crash into; to collide with; to hit


bang

bang Phúc Kiến
the Fukien Chinese expatriates' society

(historical) community of overseas Chinese in French Indochina who emigrated from the same province of China

Short for bang tá (“assistant district chief”).

Short for bang biện (“assistant district chief”).


la

bị vợ la

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to reprimand, to scold


la

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 騾 (“mule”, SV: loa).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">loa</i>

vi-etym-sino

a horse-donkey hybrid; a mule or a hinny


nem

head

腩, 粘, 𬛈, 𦟶, 𲉯

vi-noun

腩, 粘, 𬛈, 𦟶, 𲉯

→ Khmer: ណែម (naem)

→ Lao: ແໜມ (nǣm)

→ Thai: แหนม (nɛ̌ɛm)


sì

(only in compounds) very; extremely; excessively


nghe

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nghe.wav

From Proto-Vietic *ŋɛː. Cognate with Toum ŋɛː¹. Compare Chong [Kasong] tŋeː.

Nó chẳng bao giờ nghe tôi cả.

Mày hư quá! Chẳng nghe mẹ gì cả!

You're so naughty! You never listen to your mother!

Nghe hay vãi!

Sau mấy tiếng còi un un dữ dội nghe như tiếng gầm của một thứ lợn rừng kỳ quái, chiếc xe chờ ba phút thì có một tên gia nhân chạy ra mở toang hai cánh cửa sắt, đón xe từ từ vào sân.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 3, in Số đỏ, Hà Nội báo:

After several fierce sounds of the horn sounding like the roaring of some kind of monstrous wild boar, the car waited three minutes for a servant to run outside, pull the iron gate wide open, and let the car slowly into the yard.

Quái, sao cứ nghe mùi thum thủm?

Nhà ai vừa chín quả đầu. / Đã nghe gió thổi vườn sau thơm lừng.

Who has freshly ripe fruit? / Smelling the delicious aroma carried by the wind.

(colloquial, chiefly Northern Vietnam) to smell


nghe

Về nhớ làm bài nghe!

Don't forget to do your homework when you return (home).

(colloquial, chiefly Central Vietnam and Southern Vietnam) okay?


nail

làm nail

nghề nail

Hiện tại ba em đang quản lý một nhà hàng cùng một tiệm nail khá lớn ở Mỹ, do chính ba mở ra.

2022, T.TH, “Kình ngư Nguyễn Hữu Kim Sơn chọn ĐH Duy Tân làm bến đỗ”, in Tuổi trẻ online:

My father currently manages a restaurant and a rather large nail salon in America, which he opened himself.


tau

North Central Vietnam form of tao (“I/me”)


字典

chữ Hán form of tự điển (“a Han character dictionary”).


kim

Sino-Vietnamese word from 金 (“metal; gold”).
This reading is irregular, the expected reading would be *câm; cf. cấm < 禁 (MC kimH), cầm < 琴 (MC gim). ⟨-im⟩ is a very rare rime in Sino-Vietnamese proper, with this and the homophonous kim < 今 (MC kim) being the only examples.
It is possible that the usage of kim as the Sino-Vietnamese reading for 金 (MC kim) and 今 (MC kim) was to avoid homophony with câm (“mute”), although it is difficult to be sure. The much less common 衿 (MC kim) (that basically has no usage in Vietnamese) is considered to have the expected reading câm.
Also possibly compare Korean 금 (geum) and 김 (gim), the former is the expected Sino-Korean reading of 金 (MC kim) while the latter found chiefly as a surname.

vi-etym-sino

ánh kim

Thổ sinh kim. Kim sinh thuỷ.
Hoả khắc kim. Kim khắc mộc.
Earth bears Metal. Metal enriches Water.
Fire melts Metal. Metal chops Wood.


kim

From Middle Vietnamese kim, from Proto-Vietic *kiːm. Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 針 (“needle”, SV: châm). Cognate to Muong kim.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">châm</i>


簡體

chữ Hán form of giản thể (“Simplified Chinese”).


chi

Sino-Vietnamese word from 支 (“branch; to spend”).


chi

to spend (money); to pay out; to disburse


chi

(formal, anatomy, chiefly zoology) a limb


chi

Cognate with gì (the form affected by lenition) and Muong Bi chi.

Mi mần chi rứa?

Cuộc tình đến rồi đi. Buồn làm chi nhung nhớ làm gì.

(Can we date this quote?), “Tình đến rồi đi [Love Comes and Goes]”, performed by Thu Thủy:

Love comes and goes. Why be sad? Why be tormented by it?

(Central Vietnam, literary elsewhere) what; whatever


chi

Làm vậy chi?

(Central Vietnam, Southern Vietnam) what for


té

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-té.wav

(chiefly Southern Vietnam, intransitive) to trip

(chiefly Southern Vietnam, intransitive) to fall, to fall over

té nước


ADN

[ʔaː˧˧ ʔɗe˧˧ ʔɛn˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ ʔɛŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ADN.wav


ít

From Proto-Vietic *ʔiːt, from Proto-Mon-Khmer *ʔit ~ *ʔiit ~ *ʔiət, cognate with Muong ét, Western Lawa ʔɛt, Phong-Kniang ʔeːt, Koho it (“little”) and possibly Khmer អាត់ (ʼat, “small, tiny”). Compare ét.
Compare also the Sino-Tibetan root that gave rise to Chinese 一 (OC *ʔi[t], “one”) (B-S), Chepang यात् (yat, “one”).


長城

長城: Hán Việt readings: trường thành (canonical)
Trường Thành (canonical)


si

From Proto-Vietic *ɟ-riː, from Proto-Mon-Khmer *ɟriiʔ; cognate with Bahnar jri, Khmer ជ្រៃ (crɨy), Khasi jri, Old Mon jrey.

certain members of the Mallotus and Ficus genera


đồng

Borrowed from Tai; compare Tày tô̱ng, Thai ทุ่ง (tûng). Probably related to Central and Southern Vietnamese đùng.

Meronym: ruộng (“field used to grow crops”)

đồng lúa

đồng cỏ

field (clearly delimited land area free of woodland, cities, and towns)


đồng

Norman & Mei (1976: 296-7) propose an Austroasiatic origin and consider it cognate to Mon ဒံၚ် (tòŋ, “to dance while under daemonic possession; to proceed by leaps”), ဒေါၚ် (tòŋ, “shaman called in to organise kəlok dances”), etc.; they even propose Austroasiatic etymology for Chinese 童 (“(dialectal) shaman”). Sagart (2008:142) counts Vietnamese đồng among "Austroasiatic terms", yet he considers the resemblance between those and Chinese 童 (“(dialectal) shaman”) to be "undoubtedly fortuitous".
However, Vietnamese đồng is also likely a Sino-Vietnamese word from 童 (“child; servant; (dialectal) shaman”).

vi-etym-sino

ông đồng

bà đồng

thứ nhất ngồi đồng, thứ nhì chồng quan

sitting (as) a medium ranks first; having an official for a husband ranks second [among the best things for women]

𨔍(Lạ)之(gì)󰜋(một)骨(cốt)󰜋(một)同(đồng)初(xưa)󰅒(nay)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, line 1162:

Little wonder that the witch and the medium have been working hand in glove with each other!


đồng

→ Cantonese: 盾 (teon⁵)

→ English: dong

→ Japanese: ドン (don)

→ Korean: 동 (dong)

→ Mandarin: 盾 (dùn)

→ Russian: донг (dong)

hai đồng

(colloquial, chiefly Southern Vietnam) a thousand dongs

(historical) dong (currency of South Vietnam)

đồng yên Nhật

đồng đô-la Mĩ


đồng

đồng âm

đồng tính


don

Asiatic brush-tailed porcupine (Atherurus macrourus)


leo

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-leo.wav

From Proto-Vietic *g-lɛːw, whence also trèo.

leo cây

leo núi


漢字

chữ Hán form of Hán tự (“Chinese character”).


cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
𦰡 (CJK)

Possibly a direct loan from Spanish anona or through other intermediaries. Compare Thai น้อยหน่า (nɔ́ɔi-nàa) and Malay nona.

cog

Thai น้อยหน่า (nɔ́ɔi-nàa)

Annona squamosa
Annona squamosa#Translingual

(Northern Vietnam) sugar apple (Annona squamosa)


(transitive) to carry, to move something laboriously


(Bình Định, Phú Yên) interrogative particle


A-rập thống nhất Ê-mi-rát

[ʔaː˧˧ ɹəp̚˧˨ʔ tʰəwŋ͡m˧˦ ɲət̚˧˦ ʔe˧˧ mi˧˧ ɹaːt̚˧˦]

[ʔaː˧˧ zəp̚˧˨ʔ tʰəwŋ͡m˧˦ ɲət̚˧˦ ʔe˧˧ mi˧˧ zaːt̚˧˦]

[ʔaː˧˧ ɹəp̚˨˩ʔ tʰəwŋ͡m˦˧˥ ɲək̚˦˧˥ ʔej˧˧ mɪj˧˧ ɹaːk̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ ɹəp̚˨˩˨ tʰəwŋ͡m˦˥ ɲək̚˦˥ ʔej˧˧ mɪj˧˧ ɹaːk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-A-rập thống nhất Ê-mi-rát.wav

United Arab Emirates
United Arab Emirates

United Arab Emirates, a country in the Middle East


Ca-na-đa

[kaː˧˧ naː˧˧ ʔɗaː˧˧]

[kaː˧˧ naː˧˧ ʔɗaː˧˧]

[kaː˧˧ naː˧˧ ʔɗaː˧˧]


Gia Nã Đại

[zaː˧˧ naː˦ˀ˥ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[jaː˧˧ naː˧˨ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[jaː˧˧ naː˨˩˦ ʔɗaːj˨˩˨]

Được biết đa số du khách đến từ Hoa Kỳ, Gia Nã Đại. Số còn lại đến từ tây phương, Mexico và các nơi khác.

2014 June 14, Nguyễn Văn Phảy, “Du Lịch Châu Mỹ La Tinh Vùng Cancun, Mexico [Travels to Latin America around Cancún, Mexico]”, in Việt Báo, Garden Grove, California, retrieved 2022-02-05:

It is known that the majority of tourists come from the United States and Canada. The rest come from the West, Mexico, and other places.

Trong khoảng một vài thập niên gần đây cộng đồng người Việt hải ngoại đã tạo nhiều thành công vượt bực trong lãnh vực thương mại. Rất nhiều doanh gia Việt Nam không những phát triển nghiệp vụ của mình trong nội địa Hoa Kỳ mà còn có mở mang lan rộng trên trường quốc tế trong lãnh vực xuất nhập cảng với nhiều quốc gia khắp thế giới, điển hình là Á Châu chưa kể đến Úc và Gia Nã Đại.

2016 June 26, LyLy Nguyễn, “Tìm hiểu Luật Thương Mại Quốc Tế [Understanding International Commercial Law]”, in Nguoi Viet Daily News, Westminster, California, retrieved 2022-02-05:

In the last few decades, the Overseas Vietnamese community has attained many great successes in the field of commerce. Very many Vietnamese businesspeople not only developed their professional skills in the United States mainland but also grew by leaps and bounds in the international arena in the field of imports and exports with many countries all over the world, especially in Asia as well as Australia and Canada.

Trong đại lễ, còn có đại diện Phật giáo của các nước như Việt Nam, Miến Điện, Ấn Độ, Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ, Gia Nã Đại v.v…

2020 January 1, Thích Hằng Đạt, Nguyên Phong, Đường Mây Trên Đất Hoa, Ho Chi Minh City: Ho Chi Minh City General Publishing House, page 167:

In the ceremony, there were also Buddhist representatives from countries such as Vietnam, Burma, India, Japan, Turkey, Canada, etc.

Tại các quốc gia như Nam Phi, Rwanda, Guatemala và Gia Nã Đại, các nạn nhân đã kể những câu chuyện của họ trước sự chứng kiến của những người nghe có thiện cảm, bao gồm những người thân yêu, thành viên cộng đồng, viên chức chính phủ và đôi khi thậm chí cả thủ phạm hoặc người đại diện của họ.

2022 February 1, Vũ Văn An, “Sự thật và việc chữa lành trong Giáo Hội sau lạm dụng tình dục [Facts and healing in the Church after sexual abuse]”, in VietCatholic News, Garden Grove, California, retrieved 2022-02-05:

In countries such as South Africa, Rwanda, Guatemala, and Canada, victims recounted their stories before sympathetic witnesses, including loved ones, members of the community, government officials, and occasionally even the perpetrators or their representatives.

(dated) Canada (a country in North America)


Gia Nã Đại

[zaː˧˧ naː˦ˀ˥ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[jaː˧˧ naː˧˨ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[jaː˧˧ naː˨˩˦ ʔɗaːj˨˩˨]


vân vân

[vən˧˧ vən˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧]

[jəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

vân vân và vân vân


xương

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-xương.wav

From Proto-Vietic *ɟaːŋ ~ *tʃɨəŋ < Proto-Vietic *tʃ-ʔaːŋ, from Proto-Mon-Khmer *cʔaaŋ ~ *cʔaiŋ. Cognate with Mang caːŋ⁴, Khmer ឆ្អឹង (chʼəng), Semai je'aak, Khasi sh'ing and Santali ᱡᱟᱝ (jaṅ).

xương bánh chè

hai xương cẳng chân

bộ xương sọ


ter

From French ter, from Latin ter (“thrice”).

(in street numbering) b; designating a third house with the same number.


Napoli

Có một câu nói kinh điển về Napoli, rằng "Thấy Napoli rồi chết".

2011, Anh Ngọc, “Thấy Napoli, và sống”, in Thể thao & Văn hóa, Vietnam News Agency:

There is a classic saying about Naples: "See Naples and die".

Naples (a city and province of Campania, Italy)


bom

Borrowed from French pomme; the phoneme /p/ is changed into /ɓ/ as it is not a native onset consonant.


hai

From Proto-Vietic *haːr, from Proto-Mon-Khmer *ɓaar (or some variant presented by Proto-Palaungic *ləʔaːr, Khasi ar, Central Nicobarese [Nancowry] âṅ; Shorto reconstructed Pre-Mon-Khmer *biʔaar). Cognate with Muong hal, Khmer ពីរ (pii), Bahnar 'bar, Pacoh bar, Khasi ar, Mon ၜါ (ba).
Insertion of initial *h in Vietic can also be seen in *huːɲ (“to kiss”) (> Vietnamese hôn), *heːt (“finished”) (> Vietnamese hết), *hanʔ (“he, she, it”) (> Vietnamese hắn), *hoːj (“foul-smelling”) (> Vietnamese hôi), *tŋ-ʔaːm (> Vietnamese hàm, Late Vietic), *hɔːŋʔ (“river, brook”), *haːŋʔ (“to open (mouth)”).


hai

anh/chị hai

bác hai

(Southern Vietnam, of a sibling) eldest; firstborn


hai

Borrowed from English hi (“hello”).
Further reinforced/contaminated by the coincidental usage of "two" (see etymology above) fingers when making V sign, therefore Vietnamese speakers would likely make V signs when being told to say "hai"/hi when photographed.


bon

Nói xong hắn lại ra xe, chiếc xe máy vào loại sang và đẹp nhất thị trấn không đưa hắn trở về nhà mà bon thẳng xuống khu lán của Hà Thương.

2001, Chu Lai, chapter 7, in Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học:

After he finished speaking, he went out to his vehicle, and the motorbike, one of the fanciest and most beautiful in town, did not take him home but instead drove straight down to Hà Thương's hovel.


英語

chữ Hán form of Anh ngữ (“English language”).


hen

Cognate with Kuy [Salavan] hɛːn ("to cough").


da

làn (classifier)
䏧 (CJK)
𤿦 (CJK)
𪤻 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-da.wav

From Proto-Vietic *-taː. Cognate with Muong Bi ta.

da đầu

(anatomy) skin (outer covering of the body)

hide; material made of animal skin, such as leather


mau

head

毛, 㕰, 𣭻, 牟, 哞, 󱦰

vi-adj

毛, 㕰, 𣭻, 牟, 哞, 󱦰

Cognate with Muong bau (“dense, thick”), Chut [Cuối Chăm] baw¹ and Arem ubaw ("thick").

(now only in certain phrases and expressions) dense


mau

head

毛, 㕰, 𣭻, 牟, 哞, 󱦰

vi-adv

毛, 㕰, 𣭻, 牟, 哞, 󱦰


tali

[taː˧˧ lɪj˧˧]

[taː˧˧ lɪj˧˧]

Ultimately from New Latin thallium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


tebi

[tɛ˧˧ ʔɓi˧˧]

[tɛ˧˧ ʔɓɪj˧˧]

[tɛ˧˧ ʔɓɪj˧˧]

Ultimately from New Latin terbium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


子宮

chữ Hán form of tử cung (“womb; uterus”).


dung

Sino-Vietnamese word from 容 (“to tolerate; facial traits”). Also from Chinese 婦容／妇容 (phụ dung, “wifely look”).

vi-etym-sino

trời không dung, đất không tha

the sky doesn't tolerate it, the earth doesn't forgive it


dung

(Confucianism) beauty, one of the tứ đức (“four virtues”) that women are supposed to have


ambi-

[ʔaːm˧˧ ʔɓi˧˧]

[ʔaːm˧˧ ʔɓɪj˧˧]

[ʔaːm˧˧ ʔɓɪj˧˧]

Borrowed from Latin ambi- (“both”), from ambo (“both”).


kaki

[kaː˧˧ kɪj˧˧]

[kaː˧˧ kɪj˧˧]


trở thành

[t͡ɕəː˧˩ tʰajŋ̟˨˩]

[ʈəː˧˨ tʰɛɲ˦˩]

[ʈəː˨˩˦ tʰan˨˩]


hét

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 喝 (“to shout”, SV: hát).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hát</i>


kép

a male singer in chèo (traditional Vietnamese opera)

a man who plays an instrument in chèo (traditional Vietnamese opera)


kép

(in street numbering) a; designating a second house with the same number.


ló

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lộ</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 露 (SV: lộ)


ló

North Central Vietnam form of lúa (“rice”)


sai

Sino-Vietnamese word from 差 (“difference; discrepancy”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sai.wav

làm sai

to get something wrong or do something wrong; to err

Làm sai thì phải nhận.

Tao (làm) sai hai câu.

Em biết em sai, mong anh tha thứ.

I know I was wrong / what I did was wrong, please forgive me.

sai số

(of people or things people do) not right, correct or proper; wrong, incorrect, improper, inaccurate, imprecise, erroneous, etc.


sai

Có giỏi thì làm, đừng có đứng đó sai người ta !

Do it if you think you're so good, don't just stand there bossing others around!

Vua Càn-long nghe lời tâu ấy sai Tôn sĩ Nghị khởi quân bốn tỉnh Quảng-đông, Quảng-tây, Quí-châu, Vân-nam, đem sang đánh Tây-sơn.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume II, Trung Bắc Tân Văn, page 130:

When the Qianlong Emperor heard this petition, he ordered Sun Shiyi to take the troops of the four provinces of Guangdong, Guangzhou, Guizhou, and Yunnan and bring them to fight the Tây Sơn.


sai

sai quả/trái


chê

to criticize, belittle, to turn up one's nose at

Vừa có một bệnh nhân tại Quảng Ngãi bị bác sĩ chê, bảo là "chúng tôi đã cố gắng hết sức", bảo người nhà mang về chuẩn bị hậu sự, thế mà vẫn sống ngon lành.

Doctors had given up on a patient in Quang Ngai, telling him, "we tried our best", and telling family members to prepare funeral arrangements, yet he still lives just fine.

to give (a patient) a poor prognosis; to give up on (a patient)

"Anh nghèo, không sự nghiệp. Nhưng mà nếu em không chê thì..." — "Chê!"

"I'm poor and don't have a job. But if you don't mind..." — "Yes, I do mind."

(colloquial) to contradict a statement, to deem something is worthless.


sinh

(obsolete) Short for học sinh (“student”).


hoe

khóc nhiều mắt đỏ hoe

to cry so much that the eyes become reddish

tóc hoe hoe


di

(colloquial) to change position; to move


電話

chữ Hán form of điện thoại (“telephone”).


a-lô

[ʔaː˧˧ lo˧˧]

[ʔaː˧˧ low˧˧]

[ʔaː˧˧ low˧˧]

From French allô/allo, from English hello.

Peter. Phước yêu… Alô? Alô, anh còn đó không?

2012, Joe Ruelle, “Chuyện Linh và Lucy [Linh or Lucy?]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

Peter. Phước dear… Hello? Hello, you're still there?

(telephony) hello (when answering the telephone)


a-lô

[ʔaː˧˧ lo˧˧]

[ʔaː˧˧ low˧˧]

[ʔaː˧˧ low˧˧]

(colloquial) to call someone on a telephone


公司

chữ Hán form of công ty (“company, firm”).


protein

[pɹo˧˧ te˧˧ ʔin˧˧]

[pɹow˧˧ tej˧˧ ʔɨn˧˧]


tong

mất tong một buổi chiều mà chẳng tiến triển gì

an afternoon wasted without any significant progress

Mưa. Thế là lại đi tong một ngày mủ vì mưa nữa rồi!

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 199:

Rain. So yet another day's worth of latex gone to waste because of the rain!


hic

Onomatopoeia, from the sobbing sound. Compare hức (“sob; hic”).

(comics, Internet slang) dang; darn; aw man; man


工作

chữ Hán form of công tác (“mission; task”).


che

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 遮 (“to hide”, SV: già)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">già</i>


漢語

chữ Hán form of Hán ngữ (“Chinese language”).


dell

From the company name Dell, which has the similar pronunciation.

(Internet slang) Alternative form of đéo


quốc ngữ

[kuək̚˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[kuək̚˦˧˥ ŋɨ˧˨]

[wək̚˦˥ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 國語 (“national language; official language”).

the modern Vietnamese writing system based on the Latin alphabet

(literary) national language; official language


một

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-một.wav

From Proto-Vietic *moːc, from Proto-Mon-Khmer *muuj ~ *muəj ~ *muuɲ; cognate with Muong mốch, Bahnar mĭnh and mônh, Khmer មួយ (muəy), Mon မွဲ (mòa), Bolyu maːi³¹, Mang mak⁷.
Related to mốt (“day after tomorrow”).


nay

sáng/trưa/chiều/tối/đêm nay

bữa/hôm nay

Sáng nay ăn sáng chưa?

(of a day or time of day) that is today, or happening today


nay

Nay không lo làm thì mai không có ăn đâu.

If you don't work today, you won't be able to afford to eat tomorrow.

Xưa cả làng sợ họ nhà nó lắm. Nay chẳng ai sợ cái cóc khô gì cả.

The whole village used to fear their family. These days, though, nobody fears no damn thing.

(usually literary) now, the present, as opposed to xưa (“long ago; the past”) and mai (“later in the future”)


gai

cái (classifier)
荄 (CJK)
核 (CJK)
𣘃 (CJK)

From Proto-Vietic *t-keː. Cognate with Arem takeː ("horn"), Proto-Bahnaric *ʔəkɛː (whence Bahnar ake/hơke) and Proto-Katuic *kii, *ʔakii (whence Pacoh ki (“horn on nose, single tusk of rhino”)).


sa

to fall (especially from the sky); to drop down; to prolapse


國語

chữ Hán form of quốc ngữ (“national language, the modern Vietnamese writing system based on the Roman alphabet”).


繁體字

chữ Hán form of phồn thể tự (“Traditional Chinese”).


遊戲

chữ Hán form of du hí (“to go sightseeing, to travel around, to tour around”).


現在

chữ Hán form of hiện tại (“the present”).


少年

chữ Hán form of thiếu niên (“related to adolescence”).


beo

con (classifier)
豹 (CJK)
𧲼 (CJK)
𧴋 (CJK)

From Late Proto-Vietic *pɛːw (“leopard”), from Middle Chinese 豹 (MC paewH, “leopard”), probably through a Tai language. Doublet of báo.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) a leopard, a jaguar or a cheetah


loa

Sino-Vietnamese word from 螺 (“spiral shell”).

vi-etym-sino

megaphone (portable device used to amplify a person's voice)


sinh viên

[sïŋ˧˧ viən˧˧]

[ʂɨn˧˧ viəŋ˧˧]

[sɨn˧˧ viəŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ viəŋ˧˧]

[sɨn˧˧ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 生員, composed of 生 (“student”) and 員 (“-er”).

sinh viên năm nhất

(education) a postsecondary/undergraduate student


quay

head

𢮿, 虧, 𢵴, 乖, 怪, 外

vi-verb

𢮿, 虧, 𢵴, 乖, 怪, 外

𢮿 (CJK)
虧 (CJK)
𢵴 (CJK)
乖 (CJK)
怪 (CJK)
外 (CJK)

quay số 9-1-1

(by extension, transitive) to dial (a phone number)


À

The letter A with the grave accent (dấu huyền) to indicate a falling tone (thanh huyền) in its pronunciation.


đ

The seventh letter of the Vietnamese alphabet, called đê or đờ and written in the Latin script.


神社

chữ Hán form of thần xã (“Shinto shrine”).


lo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 慮 (“be concerned; worry about”, SV: lự).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lự</i>


匈牙利

chữ Hán form of Hung Nha Lợi (“Hungary”).


phải

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phải.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 被 (“to suffer; passive marker”, SV: bị) (Old Chinese: /*m-pʰ(r)ajʔ, m-pʰ(r)ajʔ-s, mə-pʰ(r)aj, pʰ(r)aj-s/ in Baxter and Sagart (2014), along the semantic evolution of “to have to endure; to suffer” > “have to; must” > “correct” > “right (in direction)”. It may reflect an Old Chinese pronunciation /*N-pʰ(r)ajʔ-s/ with the loss of a nasal prefix as is also seen in other early loans (Sagart, per. comm.).
The common Vietic word for “right” is Proto-Vietic *dam ~ *tam, whence the now-archaic đăm.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bị</i>

vi-etym-sino

Đi bên phải đường.

Rẽ (tay) phải. Quẹo (tay) phải.

(often with bên) right (side, direction) (in bên phải)

Không phải như thế.

mặt phải của tấm vải


phải

Tôi phải đi ngay.

Phải đủ điểm mới được lên lớp.

One must earn high enough grades to be promoted to the next grade.

giẫm phải gai

ngộ phải gió độc

in case one encounters bad wind (i.e., the cold or inclement weather)

Tôi đi phải ngày mưa gió.

(transitive) to have to endure (something unpleasant)


phải

yes (in response to a question containing phải)


su

nác su

North Central Vietnam form of sâu (“deep”)


tia

tia nắng

(phóng xạ) tia X/Rơn-ghen


va

Hai người ấy va vào nhau.

They (those two) bumped into each other.


va

Attested in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651) as ua, va.
Compare Khmer វា (viə).

Người ấy trông chừng cũng đã nhiều tuổi, thấy tôi đến gần, vẫn nằm vắt chân chéo khoeo, kéo một hơi thẳng, không thở tị tí khói nào. Tôi biết ngay va là tay lão luyện.

1919, Phạm Duy Tốn, “Nước đời lắm nỗi”, in Tạp chí Nam Phong:

He seemed like a fairly old guy; as he saw me approaching, he kept lying still with his legs crossed, took a deep hit yet not letting out a whit of smoke. I knew right away that he's a veteran [smoker].

(obsolete, literary) he/him; she/her; they/them (singular third person pronoun)


tra

tra kiếm vào vỏ

to put in or fit in (a part such as a tenon into a mortise)


tra

Sino-Vietnamese word from 查 (“to investigate, to examine”).


tra

The initial is from the distinct North Central shift *C-r- > *C-l-. The tone is also A1 (ngang), not A2 (huyền) like in the mainstream dialects.

North Central Vietnam form of già (“old”)


dang

From Proto-Mon-Khmer *taang (“to extend, stretch”); cognate with Khmer ត្រដាង (trɑɑdaang, “to stretch out limbs”).


bu

a cage (often dome-shaped and used for chickens)


bu

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to assemble, to gather into one place


bro

[ʔɓəː˨˩ zo˧˧]

[ʔɓəː˦˩ ʐow˧˧]

[ʔɓəː˨˩ ɹow˧˧]

các bro
you bros

bro ấy

Mùa dịch này làm mấy bài vui vẻ này hợp lý quá bro ơi.

2021 September 6, Koi Koi, “Bất ngờ bài 'nhạc Thái' lọt top trending cao nhưng hoá ra của ca sĩ Việt, nghe vui xả stress được khen ngợi hết lời! ["Thai" song unexpectedly shoots into the top trending list but turns out to be by Vietnamese singer; listen to relieve your stress; speechlessly recommend!]”, in Kênh 14, Hanoi: VCCorp, retrieved 2023-03-07:

This pandemic season makes these joyful songs so appropriate, bro.

Trước đấy, khi được hỏi về mối quan hệ với "vợ cũ" Lương Minh Trang, Vinh Râu không ngần ngại thừa nhận: "Chúng tôi làm tri kỷ và thường xưng hô bằng bro".

2022 August 5, Ngọc Nguyễn, “Lương Minh Trang và Vinh Râu thăng hạng visual, xưng hô thân thiết”, in Thể thao & Văn hóa, Hanoi: Vietnam News Agency, archived from the original on 2023-03-08:

Earlier, when asked about his relationship with his "ex" Lương Minh Trang, Vinh Râu admits, without hesitation: "We are confidants and often address each other as bro".

Giờ thì mau mau chuẩn bị lên đồ và set kèo với hội bạn để "quẩy" tung Hà Nội cùng Tóc Tiên, JustaTee, Huy DX và BNUTs thôi nào các bro ơi!

2022 December 21, Quang Vũ, “Tóc Tiên, JustaTee hẹn fan 'cháy' cùng lễ hội Noel siêu hoành tráng tại Hà Nội [Tóc Tiên, JustaTee promises fans they'll be "on fire" at a super large-scale Christmas festival in Hanoi]”, in Thể thao & Văn hóa, Hanoi: Vietnam News Agency, retrieved 2023-03-07:

Now hurry up and prepare to set a bet with your friends to "hang out" in Hanoi with Tóc Tiên, JustaTee, Huy DX and BNUTs, bro!

(slang, Vietnam) bro (used to address a person (presumably) around the same age, usually male)


moi

From Proto-Vietic *-mɔːl ~ muəl (“digging stick”), from Proto-Mon-Khmer *ɟmuul ~ *ɟmuəl (“to dibble”); cognate with Bahnar jơmul (“to plant rice using dibble stick to make holes”) and Khmu [Cuang] cmɔːl ("to plant"). Compare mói (as in soi mói, from Proto-Vietic *c-mɔːlʔ).


ơ

level tone: ơ

high rising: ớ

low: ờ

dipping-rising: ở

high rising glottalized: ỡ

low glottalized: ợ

The 19th letter of the Vietnamese alphabet, preceded by Ô and followed by P, and representing /ɤ/.


ơ

"O" tròn như quả trứng gà
"Ô" thời/thì đội mũ, "ơ" thời/thì mang râu
"O" is round like an egg
"Ô" wears a hat, and "ơ" has a beard

The name of the Latin-script letter Ơ/ơ.


ơ

chữ "ơ"

điểm "ơ"

(dated) The name of the Latin-script letter E/e.


ơ

Ơ, sao lại thế?

Ơ… thằng này láo nhỉ!


le

a plant in the rice family, which grows in forests and has a shape similar to bamboo


le

Nam Giao cổ kim lý hạng ca dao chú giải 南交古金里巷歌謠註解 ("Old and new folk-ballads from the hamlets and alleys in Nanjiao, annotated and explained"), 151a
𡥵𪅆奴𣵰𡥵𪂮奴𱝩
Con le nó lặn; con cò nó bay.
The lesser whistling duck dives; the stork flies.

(obsolete, zoology) lesser whistling duck


le

(Central Vietnam, Southern Vietnam) Alternative form of lè (“to loll (tongue); to put out”)


đũa

head

đũa • (箸, 筷, 杜, 𥮊)

vi-noun

(classifier chiếc, cây) đũa • (箸, 筷, 杜, 𥮊)

chiếc (classifier)
cây (classifier)
箸 (CJK)
筷 (CJK)
杜 (CJK)
𥮊 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 箸 (“chopstick”, SV: trợ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trợ</i>

đũa cả

large flat chopstick used to serve rice from a pot

cặp/đôi đũa lệch

(figurative, humorous) a pair with a significant height difference (literally, “an uneven pair of chopsticks”)

(by extension, folklore, fantasy) a wand


tam

From Proto-Vietic *k-saːm. Cognate with Arem katʰæːm, Thavung saːm¹, Kuy sɛːm, Khmu [Cuang] hɛːm.
The term was probably already archaic by the time it started to be written down and was only attested in the compound 󰞿三 (anh tam, “elder brother and younger sibling”).

𡶀廊盈𪀄部伴
𩄲客次月󰞿三

15th century, Nguyễn Trãi, “述興 Thuật hứng 19”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

Mountains as neighbors, birds are friends,
Clouds as guests, the moon is my kin.

Núi láng diềng, chim bầu bạn,
Mây khách thứa, nguyệt anh tam.


chai

→ Eastern Mnong: čai

→ Tai Dam: ꪊꪱꪥ


chai

vết chai

bị chai tay

chai sạn

pin bị chai rồi

the battery's no good anymore (won't hold a charge)


mong

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 望 (“to expect”, SV: vọng). Compare Thai มอง (mɔɔng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vọng</i>

vi-etym-sino

to hope, to expect, to wish for something


teo

From Old Chinese 消 (OC *[s]ew) (B-S) (SV: tiêu).


Việt Nam

→ Arabic: فِيتْنَام (viyitnām)

→ Hijazi Arabic: ڤِيِتْنام (viyitnām)

→ Armenian: Վիետնամ (Vietnam)

→ English: Vietnam

→ French: Vietnam, Viêt Nam

→ Georgian: ვიეტნამი (vieṭnami)

→ German: Vietnam

→ Greek: Βιετνάμ (Vietnám)

desc

וייטנאם / וְיֶטְנָאם

→ Hebrew: וייטנאם / וְיֶטְנָאם (vyetnam)

→ Hindi: वियतनाम (viyatnām)

→ Japanese: ベトナム (Betonamu), 越南 (Etsunan)

→ Khmer: វៀតណាម (viət naam)

→ Korean: 베트남 (Beteunam), 월남 (Wollam), 윁남 (Wennam)

→ Lao: ຫວຽດນາມ (wīat nām)

→ Russian: Вьетна́м (Vʹjetnám)

→ Thai: เวียดนาม (wîiat-naam)

[viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

/viə̰t˨˨ naːm˧˥˧/

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Việt Nam.wav

Sino-Vietnamese word from 越南, composed of 越 (“Yue”) and 南 (“south”), altered from Nam Việt, originally a small kingdom in present-day northern Vietnam, ruled by Zhao Tuo during the 2nd century BC. Nam Việt was once considered for a new name by Emperor Gia Long, but altered at the behest of the Qing dynasty, to which the Nguyễn dynasty was a vassal state.

vi-etym-sino

lịch sử Việt Nam

Nguyễn dynasty
Qing dynasty
Zhao Tuo
vi:Việt Nam


tè

(childish) to go number one; to take a peepee


海王星

Hải Vương tinh
Hải Vương tinh#Vietnamese

chữ Hán form of Hải Vương tinh (“Neptune”).


CN

Initialism of Công Nguyên (“Common Era”).


人類

chữ Hán form of nhân loại (“mankind; humanity; human beings”).


là

head

là • (𬗢, 纙, 羅, 罗)

vi-noun

là • (𬗢, 纙, 羅, 罗)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 羅 (SV: la).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">la</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-là.wav

𩛷(Bữa)咹(ăn)油(dù)固(có)𦼞(dưa)㙁(muối)
襖(Áo)默(mặc)奈(nài)之(chi)錦(gấm)羅(là)

15th century, Nguyễn Trãi, “Ngôn chí 言志 3”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

[I don't mind] Even if my meals only have pickles [on the side],
 [and] I have no reason to demand good silk for clothing.


là

head

là • (羅, 𱺵, 𪜀, 𦉼)

vi-verb

là • (羅, 𱺵, 𪜀, 𦉼)

From Proto-Vietic *laː (“to work”). Doublet of làm.

Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ…

1946, Tố Hữu, “Từ ấy [That Moment]”, in Từ ấy [That Moment]:

I became the son of all families
The little brother of all fading lives
The big brother of all young ones
Who were starving, shivering and wandering…


là

Là trong "giặt là hơi" là là chứ không phải là là.
The là in "giặt là hơi" means ironing, not being. / "Giặt là hơi" means "wash and iron with steam", not "wash is steam".


AQ

[ʔaː˧˧ kwi˧˧]

[ʔaː˧˧ kwɪj˧˧]

[ʔaː˧˧ wɪj˧˧]

Phép thắng lợi tinh thần là tạo ra những thắng lợi trong tưởng tượng mà thực chất là thất bại. Người khác đánh AQ, AQ bị thua, AQ cho rằng nó đánh mình chẳng khác gì nó đánh bố nó.

2019, Đinh Thị Quỳnh Mai, “Mỗi tuần một cuốn sách: AQ CHÍNH TRUYỆN (LỖ TẤN) (A Book Every Week: The True Story of Ah Q by Lu Xun)”, in Department of Education and Training of Hà Tĩnh Province - hatinh.edu.vn:

The Method of Psychological Victory is the creation of victories in one's own imagination from defeats in reality. Another man beat Ah Q, Ah Q was defeated; yet Ah Q thought that him beating (Ah Q) was not different from him beating his own father.

Ah Q; the main character in Lu Xun's The True Story of Ah Q


人口

chữ Hán form of nhân khẩu (“population”).


人格

chữ Hán form of nhân cách (“personality”).


dò

head

徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋

dò • (徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋)

vi-verb

徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋

dò • (徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋)

徒 (CJK)
𪭴 (CJK)
𠻀 (CJK)
𢲛 (CJK)
𨃝 (CJK)
𠱋 (CJK)

to walk carefully (step by step); to grope one's way


ion

[ʔi˧˧ ʔɔn˧˧]

[ʔi˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʔɔŋ˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʔɔŋ˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]


ơn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 恩 (SV: ân).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">ân</i>

vi-etym-sino

biết ơn

ơn trời

favor (deed in which help is voluntarily provided)


Cebu

[sɛ˧˧ ʔɓu˨˩]

[sɛ˧˧ ʔɓʊw˦˩]

[sɛ˧˧ ʔɓʊw˨˩]

Cebu (an island in Central Visayas, Visayas, Philippines)

Cebu (a province of Central Visayas, Visayas, Philippines; capital and largest city: Cebu City)

Cebu City (a city, the provincial capital of Cebu, Central Visayas, Visayas, Philippines)


蔑視

chữ Hán form of miệt thị (“to despise; to hold in contempt”).


bay

From Proto-Vietic *pər, from Proto-Mon-Khmer *par; cognates include Muong păl, Bahnar păr, Pacoh pár and Mon ပဝ် (pɔ).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bay.wav

to flutter (flap or wave quickly but irregularly)

bay 3 triệu


bay

cãi bay


ma

Sino-Vietnamese word from 魔. The modern Vietnamese usage of ma (“ghost”) and quỷ (“demon; ogre”) is contrary to that of Mandarin 魔 (mó, “demon”) and 鬼 (guǐ, “ghost”).


排泄

chữ Hán form of bài tiết (“to excrete”).


電腦

(Fangcheng) chữ Hán form of điện não (“computer”).


cocktail

From English cocktail, which is of unclear origin.


boa

From French pourboire (“tip”, literally “for-drink”).

der

tiền boa


rep

(neologism, slang) to reply someone on social media


According to Ferlus (2009), from *t-rn-aːɲ, with nominalizer -rn- infixed into Proto-Vietic *taːɲ (whence đan (“to weave”)).
Formationally indentical but independently developed are Khmu [Rook] tʰrnaːɲ ("material used for weaving") (Suwilai, 2002) and Proto-West-Bahnaric *trnaːɲ ("thread"), whence Nyaheun nnaːɲ ("thread").

bamboo tape (for basketwork); bamboo slat (of a paper fan)


cam

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

Citrus aurantium
Citrus aurantium#Translingual

orange, such as Citrus × sinensis or Citrus aurantium (bitter orange)

Short for cam sành (“Citrus reticulata × sinensis”).


cam

(chiefly in compounds) to be content with

(only in compounds) to pledge, to guarantee


sen

cây (classifier)
bông (classifier)
hoa (classifier)
𬞮 (CJK)

From Old Chinese 蓮 (OC *k.[r]ˤe[n]) (B-S) (SV: liên).
Compare the village name Kim Liên 金蓮 (MC kim len), whose demotic name (tên Nôm) is Sen.


sen

Possibly from French jeune servante (“young maidservant”). Attested since 19th century.

bor

1936, Vũ Trọng Phụng, Cơm Thầy Cơm Cô (Master's Food, Mistress's Food), Ch 4. "Cuốn Tiểu Thuyết của Con Sen Đũi (The Novella of Đũi the Maidservant)"
Trong khi ngồi trước đèn để thuật lại câu chuyện này, tôi cũng muốn cho mơ màng để cái cuộc giãi bày tâm sự của con sen có được một chút thi vị

While sitting before the lamp to recount this story, I also want to make it dreamy so that the maidservant's pouring her heart out shall have a little bit of poetic beauty.


sen

From Etymology 2, with owners of cats and dogs perceived humorously as servants to their pets.


vương

Sino-Vietnamese word from 王 (“king; prince”), from Middle Chinese 王. After Qin Shi Huang unified China and became the "first emperor" (in a practical sense that he founded the first Chinese empire, as well as a linguistic sense that he coined the Chinese word for "emperor", 皇帝 (huángdì)), 王 had long been demoted from "king" to "prince" (the emperor's male relative that had land) in East Asia.

vi-etym-sino

phong vương

(historical) an East Asian prince who was granted land by the emperor

Mày tưởng mày muốn làm vương làm tướng ở đây là được hả?

(usually informal) someone who has free rein


跆拳道

chữ Hán form of đài quyền đạo (“taekwondo”).


翻譯

chữ Hán form of phiên dịch (“to translate”).


dịch

Sino-Vietnamese word from 譯 (“to translate”).

"The Grumpy Alcoholic" / Đó là tên tiếng Anh của truyện Chí Phèo theo cách dịch tác phẩm nghệ thuật hiện nay.

2012, Joe Ruelle, “Nhung xấu xí”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

The Grumpy Alcoholic / That would be the English title of Chí Phèo, according to how titles are translated these days.


dịch

Sino-Vietnamese word from 液 (“liquid, fluid”).


dịch

Sino-Vietnamese word from 疫 (“disease, epidemic”).


dịch

Sino-Vietnamese word from 易 (“to change”). Possibly related to or received influence from nhích (“to inch, to move slightly”).


dịch

Sino-Vietnamese word from 役 (“work, task”). Doublet of việc.


普通話

phổ thông thoại
phổ thông thoại#Vietnamese

chữ Hán form of phổ thông thoại (“Mandarin, Putonghua”).


gang

From Proto-Vietic *t-kaːŋ, from Old Chinese 鋼 (OC *C.kˤaŋ) (B-S) (SV: cương).


nang

From Proto-Vietic *p-naːŋ. Cognate with Thavung pənaːŋ¹. Doublet of tân lang.
Related to Eastern Katu panang, Malay pinang, Rade mnang, Bih pinang, Chinese 檳榔／槟榔 (bīngláng). Due to the extremely limited distribution of this word in Austroasiatic (Vietic, Katuic) and Austronesian (Malayo-Chamic), it is difficult to trace the exact source. The Chinese word is obviously a loan, most likely from an Austronesian language.


ngư dân

[ŋɨ˧˧ zən˧˧]

[ŋɨ˧˧ jəŋ˧˧]

[ŋɨ˧˧ jəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 漁民 (“fisherfolk”).


tự tử

[tɨ˧˨ʔ tɨ˧˩]

[tɨ˨˩ʔ tɨ˧˨]

[tɨ˨˩˨ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 自死, composed of 自 (“self”) and 死 (“death”).

(colloquial) to commit suicide, to kill oneself


vô tuyến truyền hình

[vo˧˧ twiən˧˦ t͡ɕwiən˨˩ hïŋ˨˩]

[vow˧˧ twiəŋ˦˧˥ ʈwiəŋ˦˩ hɨn˦˩]

[vow˧˧ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ hɨn˨˩]

[jow˧˧ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ hɨn˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vô tuyến truyền hình.wav

Sino-Vietnamese word from 無線傳形, composed of 無線 (“wireless”) and 傳形 (“television”).


công an

→ Khmer: កុងអាន (kongʼaan)

[kəwŋ͡m˧˧ ʔaːn˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔaːŋ˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔaːŋ˧˧]

đồn công an

nhờ công an chỉ đường

to ask a public security officer for directions

(colloquial) public security (law enforcement) officer


Chủ nhật

(government) Alternative letter-case form of chủ nhật


xe đạp

head

xe đạp • (車踏)

vi-noun

(classifier chiếc, cái, con) xe đạp • (車踏)

chiếc (classifier)
cái (classifier)
con (classifier)
車踏 (CJK)

[sɛ˧˧ ʔɗaːp̚˧˨ʔ]

[sɛ˧˧ ʔɗaːp̚˨˩ʔ]

[sɛ˧˧ ʔɗaːp̚˨˩˨]

xe (“wheeled vehicle”) + đạp (“to pedal”).

af

xe đạp đôi


trung bình

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɓɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 中平, composed of 中 (“center”) and 平 (“level”).

vi-etym-sino

Khí hậu Hoà Bình mang tính chất nhiệt đới gió mùa rõ rệt với mùa đông lạnh, ít mưa và một mùa hè nóng, mưa nhiều. Tổng lượng bức xạ trung bình hàng năm khoảng 120-128 kcal/cm², cân bằng bức xạ trung bình hàng năm đạt tới 80 kcal/cm².

2009, Vietnam Institute for Development Strategies, Các vùng, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: tiềm năng và triển vọng đến năm 2020, page 188:

The climate of Hoà Bình is tropical with a clear monsoon, with a cold winter with little rain and a warm summer with a lot of rain. The average annual total solar radiation is about 120-128 kcal/cm²; the average annual radiation balance reaches 80 kcal/cm².


bốn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bốn.wav

From Proto-Vietic *poːnʔ, from Proto-Mon-Khmer *punʔ ~ *puən() ~ *pan(); cognate with Muong pổn, Khmer បួន (buən), Bahnar puăn, Pacoh poan, Mang puːn², Mon ပန် (pɔn) and Central Nicobarese [Nancowry] fōan.


đơn giản

head

đơn giản • (單簡)

vi-noun

đơn giản • (單簡)

[ʔɗəːn˧˧ zaːn˧˩]

[ʔɗəːŋ˧˧ jaːŋ˧˨]

[ʔɗəːŋ˧˧ jaːŋ˨˩˦]

Apparently a mere anagram of giản đơn (簡單). However, this word is neutral and more common, while giản đơn is literary as if itself were the derivative anagram.

đầu óc đơn giản


cao nguyên

[kaːw˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

[kaːw˧˧ ŋwiəŋ˧˧]


núi

(classifier ngọn, hòn, quả, trái) núi • (𡶀)

ngọn (classifier)
hòn (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)
𡶀 (CJK)

(một ngọn) núi cao

một núi đồ


聖書

chữ Hán form of thánh thư (“scripture”).


cây số

[kəj˧˧ ʂow˨˩˦]

[kəj˧˧ ʂow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cây số.wav

a marker made of concrete, similar to a headstone, that marks each kilometer on a road

Bạn tôi sáng đạp xe hai mươi cây số

(Can we date this quote?), “Bạn tôi”, performed by Quang Linh:

My friend rides twenty kilometers on his bicycle

Xe lên đường từ 7h00 sáng vượt hơn 800 cây sô cho đến 19h chiều mới tới Linh Địa Đức Mẹ Lộ Đức.

2018 August 10, Trầm Hương Thơ, “Cộng Đồng Công Giáo Việt Nam miền Trung Tây Đức Quốc hành hương Đức Mẹ Lộ Đức [Vietnamese Catholic Community of West-Central Germany goes on a pilgrimage to Our Lady of Lourdes]”, in VietCatholic News, retrieved 2022-07-23:

The bus drove straight for more than 800 kilometers from 7:00 in the morning to 19:00 in the evening until it reached the Shrine of Our Lady of Lourdes.


tháng

From Proto-Vietic *k-raːŋʔ. Cognate with Tho [Cuối Chăm] kʰraːŋ³.
The developement of the initial (*C-r > ‹th›) is irregular in most varieties of Vietnamese, but regular in certain North(east)ern dialects. The expected reflex of the initial *k-r would be *‹s› in the "mainstream" dialects.

tới tháng


lao động

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

to toil; to labour; to do physical labour


lao động

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

1876, Friedrich Engels, “Anteil der Arbeit an der Menschwerdung des Affen” / “The Part Played by Labour in the Transition from Ape to Man” / “Tác Dụng Của Lao Động Trong Quá Trình Chuyển Biến Từ Vượn Thành Người” in Dialektik der Natur / Dialectics of Nature / Biện Chứng Của Tự Nhiên
Các nhà kinh tế chính trị khẳng định rằng lao động là nguồn gốc của mọi của cải. Lao động đúng là như vậy, khi đi đôi với giới tự nhiên là cái cung cấp những vật liệu cho lao động biến thành của cải. Nhưng lao động còn là một cái gì lớn lao hơn thế nữa. Lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ đời sống loài người, và như thế đến một mức mà trên một ý nghĩa náo đó, chúng ta phải nói: lao động đã sáng tạo ra bản thân con người
Labour is the source of all wealth, the political economists assert. And [labour] really is the source – next to nature, which supplies [labour] with the material that [labour] converts into wealth. But [labour] is even infinitely more than this. [Labour] is the prime basic condition for all human existence, and this to such an extent that, in a sense, we have to say that labour created man himself.


神風

chữ Hán form of thần phong (“kamikaze”).


nhạc

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhạc.wav

Near-synonym: âm nhạc (as a concept)

music (as a hobby or object of enjoyment)


nhạc

Attested as Northern Middle Vietnamese mlạc in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary based chiefly on the Northern dialects. Related to the second element in lục lạc.
Likely ultimately from Old Chinese 鐸 (OC *lˤak) (B-S).
The initial shift ([ml- > *mɲ- > ɲ-]) indicates that this is originally a Northern form.

nhạc ngựa

a bell worn on the neck of a domestic animal


tang

để tang

to hold a public funeral, then stay in mourning (by watching your clothing choices and avoiding other taboos)

đại tang

tiểu tang

mãn/xả tang

hết tang

đám tang

Nhà đang có tang.

Chưa hết tang mẹ.

They haven't officially ended mourning their mother.

đeo băng tang

đội khăn tang

a series of events that encompasses a funeral, a burial or cremation, and a period of mourning spanning up to 3 years after the lunar date of death


tang

Trống thủng còn tang.

The drum was busted, leaving only the shell.


tang

Đốt đi cho mất tang.


tang

Cái tang thuốc này hút nặng lắm.

Smoking this little thing packs a punch.

Tang ấy thì biết làm ăn gì.

That guy hasn't a clue how to make a living.

(informal) something or someone insignificant


xong

Tiến không được mà lùi lại cũng không xong.

There's no use advancing but retreating doesn't gain you peace either.

(intransitive) to be rid of something harmful; to be at peace


xong

Xong chưa?


năm

From Proto-Vietic *ɗam, from Proto-Mon-Khmer *p(ɗ)am. Cognate with Muong đằm, đăm, Khmer ប្រាំ (pram), Bahnar pơđăm, Halang bơdăm.

kế hoạch năm năm


năm

From Proto-Vietic *c-n-əm, from Proto-Mon-Khmer *cn₁am ~ *cn₁aam. Cognate with Muong năm, Kha Phong sənam¹, Khmer ឆ្នាំ (chnam), Bahnar hơnăm, sơnăm, Khasi snem and Mon သၞာံ (hnam). It is quite likely that this word was originally an infixed form of a verbal root, represented by Mon စာံ (“to dibble”). Within Vietic, the uninfixed form is found in Thavung cɔm¹ ("year") and Phong cɨm ("year").
Sometimes mistaken as related to Chinese 年 (nián) (SV: niên).

kế hoạch năm năm

năm nhất


mưa

cơn (classifier)
trận (classifier)
湄 (CJK)
𩄎 (CJK)
𩅹 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mưa.wav

From Proto-Vietic *k-maː, from Proto-Mon-Khmer *gmaʔ; cognate with Muong mưa, Chut [Rục] kumᵊaː², Khmu kmaʔ and Mang maː² and probably Central Nicobarese [Nancowry] amiṅh. Munda cognates include Mundari gama.


mưa

(trời) mưa


cái

Cognate with Muong Bi cảy, Tho [Cuối Chăm] keː³, Chut [Mày] kɛ⁴ (Babaev & Samarina, 2018), Chut [Rục] kɛ⁴ (Nguyễn Văn Lợi, 1993).
Often linked with Chinese 個／个 (“one thing; classifier”) (for example, in Alves (2007)); however, as seen with the cognates in the more conservative languages, the earlier vowel can be ascertained to be a monophthongal non-low front vowel, which makes connection with the Chinese term very much doubtful, although semantic influence is still possible.
In Middle Vietnamese, this classifier is also attested to be used for certain animals (e.g. cái kiến (“an ant”), cái baba (“a soft-shell turtle”)). However, in Modern Vietnamese, this function has been completely taken over by the general animate classifier con. Although sometimes characterized as historically being used for animals that are on the smaller size, plenty of small animals took con instead.
In Muong dialects, this usage can also be seen. For example, Muong Bi has cảy lòi (“a wild boar”), cảy ca (“a chicken”).

Cái răng cái tóc là góc con người.

Essentially, teeth and hair tell how good one looks.

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys), folio 36a
丐𪂲丐𪅥丐𪆯
𫳵𡮠踸𪽣穭翁唉𪂲
Cái cò cái vạc cái nông;
Sao mày giẫm ruộng lúa ông hỡi cò?
The stork, the heron, the pelican;
Why troddest thou on my paddy rice, oh stork?

Cầm cái con dao này đưa cho mẹ.

Take this knife and hand it to your mom.

Cái thằng đần thối này!
You moron!

(colloquial) Precedes another classifier (any one but “cái” itself), effectively acting as a focus marker, sometimes conveying a connotation of deprecation, especially if persons are referred to.


cái

cái đánh trứng

a whisk (literally, “the thing for whisking eggs”)

cái đẹp

beauty / the Beautiful (literally, “the beautiful thing / the thing of beauty”)

cái cao cả

greatness / grandeur / the Sublime (literally, “the great/grand(iose) thing”)

Canh này thì chỉ có nước là ngon, còn cái thì dở ẹc.

(literally, “As for this broth, only the liquid part is good, as for its solid bits, they suck.”)

Only the liquid part of this broth tastes good, the solid bits suck.


cái

From Proto-Vietic *-keːʔ (“woman; female”). Compare gái.
Attested in the title of Phùng Hưng, 布蓋大王 (MC puH kajH dajH hjwang) (SV: Bố Cái Đại Vương), with the first two characters rendering words ancestral to modern vua (“monarch”) and cái ("great, main"), equivalent to the Chinese 大王 next to it, i.e. the title is the phrase "great king/monarch" written in two languages.


cái

hoa cái

nhị cái

(of a non-human and non-avian species of animal or plant or their reproductive organs) female

sông cái

ngón chân cái

(now chiefly in compounds) big, large, main


cái

Cái Bống là cái bống bang

Khéo sảy khéo sàng cho mẹ nấu cơm

Mẹ Bống đi chợ đường trơn

Bống ra gánh đỡ chạy cơn mưa ròng.
Oh, Little, Little Goby
Sieves the rice so skillfully, so that Mommy can cook it.
Goby's Mommy has returned from the market on a slippy road
Goby goes help her carry the pole, to get away from the heavy rain.

(Northern Vietnam) Title affixed to rural young girls' names.


tay

From Proto-Vietic *siː. Cognate with Thavung ซี.
The relationship between this root and the root represented by Khmer ដៃ (day), Bahnar ti, Juang iti is uncertain. Sora siˀi is likely a post-Proto-Munda development, as other Munda reflexes show /t/.

quẹo bên tay phải

tay áo

Tay này không phải vừa đâu!


重力

chữ Hán form of trọng lực (“gravity, gravitational force”).


mai

For the connection between "first part of the day" and "day after this one", compare Germanic equivalents such as English morn(ning) and morrow, Dutch morgen, Romance ones such as French demain and Italian domani, and Japanese 明日 and 朝 (ashita).

(colloquial) Short for ngày mai (“tomorrow”).

the hair in front of a person's ears, sideburns


mai

(classifier cây, bông, hoa) mai • (枚, 梅)

cây (classifier)
bông (classifier)
hoa (classifier)
枚 (CJK)
梅 (CJK)

Sino-Vietnamese word from 梅 (“Chinese plum”).

vi-etym-sino

1999, Lê Trung Vũ and Lê Hồng Lý, Lễ hội Việt Nam, Văn hoá Thông tin, page 357

In times of old, the ceremony of selecting Imperial Examination laureates was organized in spring, to coincide with the blooming of the apricot trees.

Ngày xưa kỳ thi Hội chọn lấy đỗ Tiến sĩ được tổ chức vào mùa xuân, cùng với dịp hoa mai nở.

Ochna integerrima, a tree species (sometimes shrub) of the family Ochnaceae, sometimes called apricot in English


mai

(of crabs, turtles and tortoises) carapace (dorsal shell)


mai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 媒 (SV: môi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">môi</i>


giáo viên

[jaːw˨˩˦ viəŋ˧˧]

[jaːw˦˥ viəŋ˧˧]

[jaːw˦˥ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 教員 (“teacher”).


nghĩ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nghĩ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 議 (SV: nghị).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nghị</i>


thành phố

[tʰajŋ̟˨˩ fo˧˦]

[tʰɛɲ˦˩ fow˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thành phố.wav

Sino-Vietnamese word from 城庯, composed of 城 (“city”) and 庯 (“street”).

Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hồ Chí Minh#Vietnamese

one of the five province-level subdivisions of Vietnam labeled thành phố trực thuộc trung ương (literally “city under the central (national) government's direct management”), namely Hà Nội (“Hanoi”), Hải Phòng (“Haiphong”), Đà Nẵng (“Da Nang”), Thành phố Hồ Chí Minh (“Ho Chi Minh City”) and Cần Thơ; itself is subdivided into quận (“districts”)

the capital of a Vietnamese tỉnh (“province”), labeled thành phố trực thuộc tỉnh (literally “city under a province's direct management”); itself is subdivided into phường (“wards”)

thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương#Vietnamese

a subprovincial division of a thành phố trực thuộc trung ương, called thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, that is larger than a quận in terms of economic and population importance


ngủ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngủ.wav

Borrowed from Kra-Dai, compare Baha ŋu¹¹ (“to sleep”) and Proto-Hlai *hŋuːɦ (“to sleep, to lie down”) (whence ŋow²~kaw²~kʰoː²~kɔː² across modern lects and Jiamao ŋɔ⁴).
Some of the conservative Vietic languages (namely, Thavung) use the cognates of the Vietnamese word nằm (“to lie”) with semantic extension to "to sleep", along with "to lie".

cog

đi ngủ

ngủ gật/gục

ngủ trưa

ngủ nướng

ngủ với


部首

chữ Hán form of bộ thủ (“Hán Nôm radical”).


viết

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-viết.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 筆 (“to write, pen/pencil”, SV: bút).
Attested as Middle Vietnamese ꞗiét, viét in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bút</i>


viết

viết chì

(Southern Vietnam) non-chalk handheld writing instrument


tai

head

哉, 𦖱, 腮, 𦖻, 顋, 𣌒

vi-noun

哉, 𦖱, 腮, 𦖻, 顋, 𣌒

(classifier cái) tai • (哉, 𦖱, 腮, 𦖻, 顋, 𣌒)

cái (classifier)
哉 (CJK)
𦖱 (CJK)
腮 (CJK)
𦖻 (CJK)
顋 (CJK)
𣌒 (CJK)


茶道

chữ Hán form of trà đạo (“tea ceremony”).


người

con (classifier)
㝵 (CJK)
𠊚 (CJK)
𠊛 (CJK)

From Proto-Vietic *ŋaːj, from Proto-Mon-Khmer *[m]ŋaaj (“human being; person”). Cognate with Muong ngài, Bahnar bơngai (“people, human being”) and Pacoh ngai (“they; them; their; others”). Also from the same root is ngươi (“pupil”).

cog

người chết

người khuyết tật

người bị hại

Người gì mà nóng tính thế?

Thấy trong người sao?

Sao người nó còm nhom vậy?

hỡi người / người hỡi

vạch áo cho người xem lưng


người

người đàn ông

người đàn bà/phụ nữ


người

Ngại ngùng người không nói ra, em chẳng thể nào hay biết.

(Can we date this quote?), “Vẫn tin mình có nhau [Still Think We've Got Each Other]”:

You are so shy you do not speak out, and I cannot know how you really feel.

Thôi chào em, anh đi. / Vậy thì người đi đi !

Alright, goodbye, I am leaving. / Then leave!

Matthew 1:18; 1926 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from the New Revised Standard Version
Vả, sự giáng sanh của Đức Chúa Jêsus Christ đã xảy ra như vầy: Khi Ma-ri, mẹ Ngài, đã hứa gả cho Giô-sép, song chưa ăn ở cùng nhau, thì người đã chịu thai bởi Đức Thánh Linh.
Now the birth of Jesus the Messiah took place in this way. When his mother Mary had been engaged to Joseph, but before they lived together, she was found to be pregnant from the Holy Spirit.

Chồng con đang ở đây, ngay tại nhà này, mà con lại không tin, nói rằng người sẽ không bao giờ về nữa !

1983, Homer, translated by Phan Thị Miến, Ô-đi-xê [w:Odyssey]:

Your husband is here, in this house, yet you do not believe it and say he would never return!


起源

chữ Hán form of khởi nguyên (“origin; beginning”).

Nôm form of khởi nguồn (“origin; beginning”).


自由

chữ Hán form of tự do (“freedom; liberty”).


平壤

chữ Hán form of Bình Nhưỡng (“Pyongyang”).


gì

head

gì • (之, 咦, 夷, 芇)

vi-pronoun

gì • (之, 咦, 夷, 芇)

From Middle Vietnamese gì. Related to chi; cognate with Muong chi.


gì

An interrogative expression nearly equivalent to “What?”


交通

chữ Hán form of giao thông (“to communicate”).


交通

chữ Hán form of giao thông (“transportation, traffic”).


六書

chữ Hán form of lục thư (“The six types of Han characters”).

chỉ sự

lục thư (六書, “The six types of Han characters”)


象形

chữ Hán form of tượng hình (“(Chinese character classification) pictogram, one of the six classifications of Chinese characters 六書 (lục thư)”).


dai

Thịt gì dai quá, nhai mỏi cả mồm!

This meat's so tough that my jaw's getting tired chewing it!

Cái thằng này dai như đỉa.

(literally, “This guy is as persistent as a leech (which is known to hang tough onto whatever it bites).”)


dai

Thằng khốn đó sống dai thật!


roi

cây (classifier)
cái (classifier)
鞕 (CJK)
𩍢 (CJK)

From Proto-Vietic *p-rɔːj. Cognate with Chut [Rục] brɔːj¹, Kha Phong urɔːj.


roi

Syzygium samarangense
Syzygium samarangense#Translingual

(Northern Vietnam) Syzygium samarangense (wax apple)


bá

(arms around the neck) to embrace; to hug


bá

(dialectal) paternal aunt-in-law, father's elder brother's wife


H'Mông

[həː˨˩ məwŋ͡m˧˧]

[həː˦˩ məwŋ͡m˧˧]

[həː˨˩ məwŋ͡m˧˧]

Hmong (an Asian ethnic group whose homeland is in the mountainous regions around Guizhou, southern China, and northern Vietnam and Laos).


形容詞

chữ Hán form of hình dung từ (“adjective”).


Mẹo

(in Laos) Miao or Hmong, an Asian ethnic group whose homeland is in the mountainous regions around Guizhou, southern China, and northern Vietnam and Laos.


Mẹo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 卯 (SV: Mão). Some dictionaries (such as Thiều Chửu's) consider it as Sino-Vietnamese, but the nặng tone in Mẹo is unlikely to be developed from the Middle Chinese rising tone and eo is unlikely to be a Sino-Vietnamese rhyme, compared to the likely tone and rhyme in Mão. See also Tí, Thìn, Ngọ, Mùi.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Mão</i>


招待

chữ Hán form of chiêu đãi (“to entertain guest; to receive”).


ki

ngu như ki


fara

[faː˧˧ ɹaː˧˧]

[faː˧˧ zaː˧˧]

[faː˧˧ ɹaː˧˧]

[faː˧˧ ɹaː˧˧]


FA

[ʔɛp̚˧˦ ʔaː˧˧]

[ʔɛp̚˦˧˥ ʔaː˧˧]

[ʔɛp̚˦˥ ʔaː˧˧]


Simon

[ʂɪj˧˧ mɔŋ˧˧]

[sɪj˧˧ mɔŋ˧˧]

[ʂɪj˧˧ mɔŋ˧˧]

[sɪj˧˧ mɔŋ˧˧]

From Latin Simon. Cognate with English Simon.


este

[ʔɛt̚˧˦ stɛ˧˧]

[ʔɛt̚˧˦ tɛ˧˧]

[ʔɛt̚˦˧˥ stɛ˧˧]

[ʔɛt̚˦˧˥ tɛ˧˧]

[ʔɛk̚˦˥ stɛ˧˧]

[ʔɛk̚˦˥ tɛ˧˧]


que

cái (classifier)
cây (classifier)
𣠗 (CJK)
𢹾 (CJK)

From Proto-Vietic *k-vɛː; cognate with Muong que and Tho [Cuối Chăm] kʰwɛː¹.


lì

ở lì

Bó nẹp rịt thuốc xong, trong đêm không dám về nhà, cứ ở lỳ trong chỉ huy sở doanh Toàn Tiệp.

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

When he had tightened the medicine, he did not dare return home, so he stayed put in the Quánjié commandery.


gi

The name of the Latin-script digraph GI/Gi/gi.


gi

The name of the Latin-script letter J/j.


草原

chữ Hán form of thảo nguyên (“grassland; steppe”).


A diacritical mark of the Latin script, called dấu huyền (“hanging mark”) in Vietnamese, and found on À/à, Ằ/ằ, Ầ/ầ, È/è, Ề/ề, Ì/ì, Ò/ò, Ồ/ồ, Ờ/ờ, Ù/ù, Ừ/ừ and Ỳ/ỳ. Used to indicate low-falling, possibly breathy tone.


lai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 騾 (“mule”, SV: la, loa).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">la, loa</i>


lai

con lai


lai

(Central Vietnam, Southern Vietnam) hemline; turn-up


lai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 釐 (“a weight unit”, SV: li).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">li</i>

vi-etym-sino

(Central Vietnam, Southern Vietnam) hundredth part of a tael (equal to 0.378 g)


lai

(Central Vietnam) to carry (someone) on one's bicycle or motorbike pillion; to give someone a lift on the bicycle or motorbike


lai

candlenut; candleberry (Aleurites moluccanus)


tré

a dish of heavily seasoned pork, specialty of Central Vietnam


風水

chữ Hán form of phong thuỷ (“feng shui”).


parky

Euphemism of Bắc Kỳ (“northerner”). Borrowed from English parky (“chilly”) and barky.


toi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 災 (“disaster”, SV: tai).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tai</i>

vi-etym-sino

(of domestic animals) to die in epidemic

(colloquial, of money, efforts, etc.) to be lost; to go to waste


mít

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
櫗 (CJK)

Ultimately from Sanskrit पारमिता (pāramitā, “paramita”), through Chinese 菠蘿蜜／菠萝蜜 (bōluómì, “jackfruit”); see there for more.

mít dai/ráo

jackfruit with firm, dry flesh (literally, “chewy/dry jackfruit”)

mít mật/ướt

jackfruit with soft, mushy, wet flesh (literally, “honey/wet jackfruit”)


mít

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 密 (SV: mật). Compare mịt and Thai มิด (mít).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mật</i>

vi-etym-sino

(chiefly in compounds) be hermetically closed


mít

Với nó chỉ có hỏi đâu mít đấy.

They're not going to know anything about what you ask.


thang

head

湯, 󱥭, 梯, 蹚, 簜

vi-noun

湯, 󱥭, 梯, 蹚, 簜

(classifier cái, chiếc) thang • (湯, 󱥭, 梯, 蹚, 簜)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
湯 (CJK)
梯 (CJK)
蹚 (CJK)
簜 (CJK)


thang

alternative medicine
alternative medicine

(alternative medicine) a prescribed dose of Chinese or Vietnamese medicine


地震

chữ Hán form of địa chấn (“earthquake”).


ri

(now chiefly in compounds, of stature) small; miniature


ri

Part of the r-series of demonstratives, along with rày, rứa, ru, sao.

Ao ni su ri.

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant


lán

Anh bước qua những rễ cây nhẫy sình, xuống một cái lán vuông nhỏ xíu bằng chiếc tủ đứng. Mái lán có mấy làn khói nhạt vật vờ trong lá cây.

1978, Chu Lai, chapter 5, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

He walked past the tree roots that were glistening with mud down to a teeny little square shanty made out of upright cupboards. In the roof of the shanty there were some pale and lifeless wisps of smoke in the leaves.

a kind of shelter:
a shanty, roughly-built cottage


lú

head

lú • (屡, 屢, 縷, 缕)

vi-adj

lú • (屡, 屢, 縷, 缕)


tá

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 打 (SV: đả), perhaps from a rendition in Mandarin 打臣 (dǎchén, đả thần), from English dozen.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đả</i>

vi-etym-sino

một tá trứng


tá

(military) field officer (higher than uý but lower than tướng)


tá

15th century, Lê Thánh Tông, “Núi Góa [Lonely Mountain]” in Hồng Đức Quốc Âm thi tập (Collection of Poems in Our Nation's Language), folio 37a
細(Tới)𫢩歲(nay)㐌(tuổi)包(đã)饒(bao)些(nhiêu)
擲(tá)擲(Trạnh)𥾽(trạnh)肝(bền)渚(gan)𥙩(chửa)𫯳
Now how old are ye? Ye remain so unwaveringly and resolutely unmarried.

Trần Tế Xương, “Vợ Chồng Ngâu (Mr. & Mrs. Ngâu)” in Vị Thành Giai Cú tập biên (《渭城佳句摺編》 "Collection of Vị Thành's Belle Phrases")
𫨩羅(Hay)𢜝(là)悶(sợ)𫯳庄(muộn)佐(chồng)
唏(chăng)󰜋(tá)𦓡(Hơi)挸(đâu)𩵜(mà)撰(kén)羮(cá)
Or was she so afraid of being married late that she didn't bother to be choosy?

An expression of inquisitiveness or emotionality


mé

bên mé trái


mó

head

mó • (摸, 𢱓, 𢱖, 𪮍)

vi-verb

mó • (摸, 𢱓, 𢱖, 𪮍)


bán

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bán.wav

bán hẹp bao quy đầu


lang

con bò lang


dán

head

旦, 演, 諫, 𬖭, 𬖷

vi-verb

旦, 演, 諫, 𬖭, 𬖷


hong

Compare Chinese 烘 (hōng), Thai แห้ง (hɛ̂ɛng).

to dry (in the wind, sun, or near the fire)


太陽系

chữ Hán form of Thái Dương Hệ (“Solar System”).


少女

chữ Hán form of thiếu nữ (“young woman; girl”).


tuli

[tʊw˧˧ lɪj˧˧]

[tʊw˧˧ lɪj˧˧]

Ultimately from New Latin thulium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


音階

chữ Hán form of âm giai (“musical scale”).


dóm

Thường khi đến gà gáy, Mỵ dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.

When the rooster crows, [while] Mỵ has sat by the stove for long to warm herself up, the other housewives just get up to start heating up the ovens, shelling the corns and making the congee for pigs.

Northern Vietnam form of nhóm (“to make a fire, to start a fire”)


chum

a kind of vase used to contain liquids or rice


特性

chữ Hán form of đặc tính (“characteristic; feature; peculiarity; trait”).


解決

chữ Hán form of giải quyết (“to resolve”).


性交

chữ Hán form of tính giao (“sexual intercourse, sex, coitus, copulation”).


𡦂

𡦂: Nôm readings: chữ (canonical)
giữ (canonical)

Duplication of 字 (tự, “character, letter”)


𡦂

土音哙丐𨨨羅丐鏛𡦂悪切買𡦂固義羅空固拱如㗂京羅怒㗂西羅𩛂
Thổ âm gọi cái ‘chiêng’ là cái ‘thường’; chữ ‘ố’ thiết với chữ ‘có’ nghĩa là “không có”, cũng như tiếng Kinh là ‘nỏ’, tiếng Tây là ‘no’.
In the local speech, gongs are called ‘thường’, and ‘ó’ (which is spelt with ‘ố + có’) means “no”, similar to ‘nỏ’ in Vietnamese and ‘no(n)’ in French.

1903, Vương Duy Trinh, Thanh Hoá quan phong (清化觀風), page 42

Nôm form of chữ (“letter; character; word; script”).


già

From Middle Vietnamese già, from Proto-Vietic *k-raː, from Proto-Mon-Khmer *kraʔ ~ *(k)rah. Cognate with Muong khà, Tho [Cuối Chăm] kʰraː¹, Bahnar kră. Compare also Nghệ An/Hà Tĩnh dialects tra.
The standard written Vietnamese form is irregular (the expected form would be **sa), while the North Central form shows the shift from *k-r to *k-l observable in several other instances: compare sâu and trâu (“caterpillar”), sừng and trừng (“horn”). See giòi (“maggot”), giữa (“middle”) for other instances of mainstream Vietnamese ‹gi› from initial *k-r.

nhường bước người già

gà già thịt dai

cây già

(of lifeforms) old; compare cũ (of objects)

mặt già

tìm một chị tiếng già để đóng vai bà lão

to search for a woman with an old voice to voice the role of an old woman (ie. someone whose voice sounds like an old person)

lo nghĩ nhiều nên già trước tuổi

having the characteristics of appearances of an old person although not that old

thầy già

Cậu ta là bạn già của mình.

Chưa đến bốn mươi nhưng đã già tuổi Đảng.

Not even 40 years old but already a Party veteran.

cau già

bầu già

nước nóng già

dọa già dọa non

nước ô-xi già

già một thước

lấy già một đấu


già

Cám ơn già.

(literary or dialectal) I/me/you, a village/tribe elder or elderly person


coi

head

瑰, 䁛, 𥋳, 𫀢, 𩲡

vi-verb

瑰, 䁛, 𥋳, 𫀢, 𩲡

coi em

coi mắt

to meet with a date via a dating service

coi ti-vi

coi phim

coi báo

Coi nè!

Coi chừng!

Mày coi chừng tao!

(chiefly Central Vietnam and Southern Vietnam) to look, watch (over), observe, read, etc.


coi

vi-interjection

瑰, 䁛, 𥋳, 𫀢, 𩲡

(colloquial, chiefly Central Vietnam and Southern Vietnam) [Look at yourself!] What the heck are you doin'?


𡨸

𡨸: Nôm readings: chữ (canonical)
giữ (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 宁 (trữ) + semantic 字 (tự, “Chinese character”).


生殖器

chữ Hán form of sinh thực khí (“reproductive organ; genitalia”).


én

From Proto-Vietic *ʔɛːnʔ, non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 燕 (SV: yến). Doublet of yến.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">yến</i>

vi-etym-sino

(loosely) Synonym of yến (“swift”) (bird)


大便

chữ Hán form of đại tiện (“to defecate”).


Nhật Bản

[ɲət̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˩]

[ɲək̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˧˨]

[ɲək̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 日本 (“base of the sun”), from Japanese 日本 (Nippon, Nihon).

Phan Châu Trinh Đạo đức và luân lí Đông Tây [Eastern and Western Ideas on Morality and Ethics]:
Người nước ta thường tự xưng là đồng loại, đồng đạo, đồng văn với Nhật Bản; thấy họ tiến thì nức nở khen chớ không khi nào chịu xét vì sao mà họ tiến tới như thế? Họ chỉ đóng tàu súng mà được giàu mạnh hay là họ còn trao dồi đạo đức, sửa đổi luân lý mới được như ngày nay? Ai có đọc đến lịch sử Nhật Bản mới biết Nhật Bản họ cũng bồi đắp nền đạo đức của họ lắm. Từ lúc Minh Trị duy tân cho đến 24 năm sau hạ chiếu lập hiến trong nước Nhật biết bao nhiêu người lo khuynh Mạc Phủ lo lập hiến pháp, biết bao nhiêu kẻ đổ máu rát cổ mới gây dựng nên một nước tân tiến rất giàu mạnh như bây giờ.
Folks in our country like to consider themselves as similar to the Japanese in terms of race, philosophy, culture; everyone likes to praise them when they make progress, yet no one cares to find out exactly how they make progress. Is it because they made ships and firearms that they became wealthy, or is it because they strengthened their morality, adjusted their ethics that they became what they are now? If you read up on Japan's history, you'll learn that the Japanese have really built upon their morality. From the Meiji Restoration to 24 years after the constitutional proclamation, in Japan, there were so many who were hard at work to overthrow the Shogunate, to make the Constitution, so much blood was shed to build what that is now an advanced, wealthy, powerful country.


Nhật Bản

[ɲət̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˩]

[ɲək̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˧˨]

[ɲək̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦]


bí

head

bí • (秘, 泌, 費, 𦷬)

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) bí • (秘, 泌, 費, 𦷬)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
秘 (CJK)
泌 (CJK)
費 (CJK)
𦷬 (CJK)

From Proto-Vietic *k-biːrʔ ~ *k-piːrʔ, from Proto-Mon-Khmer *cpiir. Cognate with Muong pỉl, proto-Monic *cmpiir (modern Mon သ္ပဳ (həpɔe, “pumpkin”)), Riang sᵊpir¹, Khmu [Cuang] hmpiːr ("melon").
This word was originally referred to some kind of native gourd (pumpkins are from the Americas), most likely the wax gourd, now also commonly called bí đao; or maybe it was (and is still) just the word for cucurbits in general.

other plants in the Cucurbitaceae family


bí

(only in compounds) mysterious, secret, unknown


bí

→ Tày: bỉ

Cái đó thì bí.


定義

chữ Hán form of định nghĩa (“definition”).


trai

From Proto-Vietic *p-laːl (“man, male”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trai.wav

con trai

làm trai

(collective, informal, colloquial) gigolos; male prostitutes

lai

coastal Northern Vietnam, likely obsolete


trai

anh trai

em trai

con trai

cháu trai

bác trai

a man who's presumably slightly older than one's parent

bạn trai

a young male friend / a young boy or man / a boyfriend

(only in fixed expressions, of people) male


比丘

chữ Hán form of tỉ-khâu (“(Buddhism) bhikkhu”).


bát

Sino-Vietnamese word from 缽 (“earthen bowl”), ultimately from Sanskrit पात्र (pātra).

vi-etym-sino

(Northern Vietnam) a small bowl that can be held in one hand, chiefly used for eating rice


bát

Attested in the hydronyms Cái Bát and Ngả Bát.


和尚

chữ Hán form of hoà thượng (“senior Buddhist monk”).


cay

head

咳, 荄, 𠹽, 𡀲, 𨐮, 𨢟, 𫐝

vi-adj

咳, 荄, 𠹽, 𡀲, 𨐮, 𨢟, 𫐝

咳 (CJK)
荄 (CJK)
𠹽 (CJK)
𡀲 (CJK)
𨐮 (CJK)
𨢟 (CJK)
𫐝 (CJK)

có vị cay

có mùi cay

cay mắt

having one's eyes irritated as if they were by pepper

(of sensation) hot, spicy, or reminiscent of chili pepper

thua cay

(colloquial) bitter; cynical and resentful


cay

dao bị lỏng cay

the tang of a blade, knife, or sickle, which is inserted into a haft


重大

chữ Hán form of trọng đại (“weighty; important; significant; major”).


La

Orthographic borrowing from English La., which precedes the route number on every Louisiana state highway route marker and many guide signs.

Đi con đường La 47.

(Louisiana, colloquial) Louisiana State Highway.


Maria

Alternative spelling of Ma-ri-a (“Mary”)


Phi

Sino-Vietnamese word from 非, as in 非洲 (Fēizhōu). Also seen as a shortening of Phi châu or châu Phi (“Africa”).


Phi

Sino-Vietnamese word from 菲, as in 菲律賓／菲律宾 (Fēilǜbīn). Also seen as a shortening of Phi Luật Tân.


Kim

Cao Wei
Chen dynasty
Eastern Han dynasty
Eastern Wei
Eastern Wu
Eastern Zhou dynasty
Five Dynasties and Ten Kingdoms
Han dynasty
Jin dynasty (1115–1234)
Jin dynasty (266–420)
Liang dynasty
Liao dynasty
Liu Song dynasty
Ming dynasty
Northern Qi
Northern Wei
Northern Zhou
Northern and Southern dynasties
Qin dynasty
Qing dynasty
Shang dynasty
Shu Han
Song dynasty
Southern Qi
Southern and Northern dynasties
Spring and Autumn period
Sui dynasty
Tang dynasty
Three Kingdoms
Warring States period
Western Han dynasty
Western Liao
Western Wei
Western Xia
Western Zhou dynasty
Xia dynasty
Xin dynasty
Yuan dynasty
Zhou dynasty

(historical) the Jin dynasty (1115–1234 C.E.)


Ta

“Này các đệ tử, là bậc đạo sư, những gì Ta làm là vì từ mẫn, mưu cầu hạnh phúc cho các đệ tử. Này các đệ tử, đây là gốc cây, đây nơi an tĩnh, hãy thực tập thiền, chớ có phóng dật, để không nuối tiếc. Đây lời Ta dạy, hãy gắng thực hành”.

2014, Thích Nhật Từ, “Kinh tiểu sử Đức Phật [A Biography of the Buddha]”, in Kinh Phật cho người tại gia [A Scriptural Collection for Non-committal Buddhists]:

“My disciples, whatever I do as a teacher is for your own good and happiness. My disciples, at the foot of this tree, you shall be meditating, not idling, so you will not have regrets. Heed My words and practice.”

(Buddhism) Alternative letter-case form of ta; I/me, the Buddha


Telex

[te˧˧ ləjk̟̚˧˦]

[tej˧˧ ləːt̚˦˥]


Victor

[vïk̟̚˧˦ tɔ˧˧]

[vɨt̚˦˧˥ tɔ˧˧]

[vɨt̚˦˥ tɔ˧˧]

[jɨt̚˦˥ tɔ˧˧]

From Latin Victor. Cognate with English Victor.


May

From may (“lucky”). Compare Hạnh with the same meanings.


首相

chữ Hán form of thủ tướng (“prime minister”).


B

[ʔɓe˧˧ ʔɓɔ˨˩]

[ʔɓej˧˧ ʔɓɔ˦˩]

[ʔɓej˧˧ ʔɓɔ˨˩]

The fourth letter of the Vietnamese alphabet, called bê, bê bò, or bờ and written in the Latin script.


L

[ʔɛ˧˧ ləː˨˩]

[ləː˨˩ kaːw˧˧]

[ʔɛ˧˧ ləː˦˩]

[ləː˦˩ kaːw˧˧]

[ʔɛ˧˧ ləː˨˩]

[ləː˨˩ kaːw˧˧]

The fourteenth letter of the Vietnamese alphabet, called e-lờ, lờ cao, or lờ and written in the Latin script.


cu

From Proto-Vietic *t-kuː (“dove”); ultimately onomatopoeic. Cognate with Kha Phong təkuː¹. Compare Thai เขา (kǎo), Chinese 鳩 (OC *[k](r)u) (B-S), Burmese ခို (hkui), English coo.
This is the form without both diphthongization and lenition. Also in common use are câu, bồ câu, both with diphthongization. The form gâu (in chim gâu) with both diphthongization and lenition is also attested.


cu

From etymology 1. For semantic relationship, compare English cock, Chinese 屌 (diǎo), 鳥／鸟 (“bird”), Cantonese 㞗, 鳩／鸠 (“pigeon”), Thai นกเขา (nók-kǎo, “pigeon”). Also see cò, chim.


cu

Thằng cu đó quậy thật.

Cu Tí ơi!
Hey, Ti-boy!

Ê cu! Lại đây biểu!


D

The sixth letter of the Vietnamese alphabet, called dê, đê, or dờ and written in the Latin script.


G

The tenth letter of the Vietnamese alphabet, called gờ or giê and written in the Latin script.


E

The eighth letter of the Vietnamese alphabet, called e and written in the Latin script.


R

[ʔɛ˧˧ zəː˨˩]

[ʔɛ˧˧ ʐəː˦˩]

[ʔɛ˧˧ ɹəː˨˩]

The twenty-second letter of the Vietnamese alphabet, called e-rờ or rờ and written in the Latin script.


xe

chiếc (classifier)
con (classifier)
cỗ (classifier)
車 (CJK)

Tai Dam: ꪵꪎ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 車 (“vehicle”, SV: xa). Compare hè and hạ, chè and trà.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">xa</i>

vi-etym-sino

đậu xe

lái xe

to pilot a wheeled vehicle other than planes or trains; to drive, to ride, etc.


xe

(xiangqi) chariot, a piece labeled with the characters 車／车 (xa, black) and 俥／伡 (red)


C

The fifth letter of the Vietnamese alphabet, called xê or cờ and written in the Latin script.


N

[ʔɛ˧˧ nəː˨˩]

[ʔɛn˧˧ nəː˨˩]

[nəː˨˩ tʰəp̚˧˦]

[ʔɛ˧˧ nəː˦˩]

[ʔɛŋ˧˧ nəː˦˩]

[nəː˦˩ tʰəp̚˦˧˥]

[ʔɛ˧˧ nəː˨˩]

[ʔɛŋ˧˧ nəː˨˩]

[nəː˨˩ tʰəp̚˦˥]

The sixteenth letter of the Vietnamese alphabet, called e-nờ, en-nờ, nờ thấp, or nờ and written in the Latin script.


tim

vi-noun

(classifier quả, trái, con) tim • (𢙭, 心)

quả (classifier)
trái (classifier)
con (classifier)
𢙭 (CJK)
心 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 心 (SV: tâm). Doublet of tâm.
For some examples of ‹i› in vernacular loans versus ‹â› in standard Sino-Vietnamese, see also phím, kịp, kín, nhịn.
The figurative usage of the word "heart" seen in Modern Vietnamese is at least partially due to foreign influence (either Chinese 心 (MC sim) or some European languages like French cœur). Traditionally, the locations for psychological states and feelings are bụng (“belly, abdomen”), lòng (“intestines, entrails”), dạ (“stomach, the inside”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tâm</i>

vi-etym-sino

Hẳn là các vị thần trên núi Ô-lem-pơ đã ban cho nàng một trái tim sắt đá hơn ai hết trong đám đàn bà yếu đuối,[…]

1983, Homer, translated by Phan Thị Miến, Ô-đi-xê [The Odyssey]:

The Olympians must have granted you the hardest heart among the frail women, […]


bươm bướm

[ʔɓɨəm˧˧ ʔɓɨəm˧˦]

[ʔɓɨəm˧˧ ʔɓɨəm˦˧˥]

[ʔɓɨəm˧˧ ʔɓɨəm˦˥]

Reduplication of bướm; see there for more.


P

[ʔɓe˧˧ fəː˧˩]

[ʔɓej˧˧ fəː˧˨]

[ʔɓej˧˧ fəː˨˩˦]

The twentieth letter of the Vietnamese alphabet, called pê, bê phở, or pờ and written in the Latin script.


V

The twenty-seventh letter of the Vietnamese alphabet, called vê or vờ and written in the Latin script.


T

The twenty-fourth letter of the Vietnamese alphabet, called tê or tờ and written in the Latin script.


H

The eleventh letter of the Vietnamese alphabet, called hắt, hát, or hờ and written in the Latin script.


U

The twenty-fifth letter of the Vietnamese alphabet, called u and written in the Latin script.


Y

[ʔi˧˧ zaːj˨˩]

[ʔi˧˧ ɣəː˨˩ zɛt̚˧˦]

[ʔɪj˧˧ jaːj˦˩]

[ʔɪj˧˧ ɣəː˦˩ ʐɛt̚˦˧˥]

[ʔɪj˧˧ jaːj˨˩]

[ʔɪj˧˧ ɣəː˨˩ ɹɛk̚˦˥]

The twenty-ninth letter of the Vietnamese alphabet, called i dài or i gờ-rét and written in the Latin script.


K

The thirteenth letter of the Vietnamese alphabet, called ca and written in the Latin script.


M

[ʔɛ˧˧ məː˨˩]

[ʔɛm˧˧ məː˨˩]

[ʔɛ˧˧ məː˦˩]

[ʔɛm˧˧ məː˦˩]

[ʔɛ˧˧ məː˨˩]

[ʔɛm˧˧ məː˨˩]

The fifteenth letter of the Vietnamese alphabet, called e-mờ, em-mờ, or mờ and written in the Latin script.


sam

head

杉, 衫, 𧏰, 𧓰, 𪓫

vi-noun

杉, 衫, 𧏰, 𧓰, 𪓫

con (classifier)
杉 (CJK)
衫 (CJK)
𧏰 (CJK)
𧓰 (CJK)
𪓫 (CJK)

Highly unlikely due to irregular sound change.
Possibly from Proto-Mon-Khmer *kt₁aam (“crab”) (Norman & Mei, 1976; mistakenly glossed as "king crab"). However, Shorto (2006) includes no such derivation. Compare Vietnamese đam (“field crab”) and Lingao sam¹ (“horseshoe crab”).

đuôi sam


sam

Portulaca oleracea
Portulaca oleracea#Translingual


S

[ʔɛt̚˧˦ si˨˩]

[ʔɛt̚˧˦ si˨˩]

[səː˨˩ naŋ˧˨ʔ]

[ʔɛt̚˦˧˥ ʂɪj˦˩]

[ʔɛt̚˦˧˥ sɪj˦˩]

[ʔɛt̚˦˧˥ sɪj˦˩]

[ʂəː˦˩ naŋ˨˩ʔ]

[səː˦˩ naŋ˨˩ʔ]

[ʔɛk̚˦˥ ʂɪj˨˩]

[ʔɛk̚˦˥ sɪj˨˩]

[ʔɛk̚˦˥ sɪj˨˩]

[ʂəː˨˩ naŋ˨˩˨]

[səː˨˩ naŋ˨˩˨]

The twenty-third letter of the Vietnamese alphabet, called ét, ét-xì, sờ, or sờ nặng and written in the Latin script.


Q

The twenty-first letter of the Vietnamese alphabet, called cu, quy, or quờ and written in the Latin script.


O

The seventeenth letter of the Vietnamese alphabet, called o or ô and written in the Latin script.


CTN

Initialism of chủ tịch nước (“president (of communist/socialist country)”).


文字

chữ Hán form of văn tự (“writing system, script”).


ghi

head

掑, 記, 𥱬, 𥶂, 𪟕, 𪡴, 𫂮, 𫍕

vi-verb

掑, 記, 𥱬, 𥶂, 𪟕, 𪡴, 𫂮, 𫍕

掑 (CJK)
記 (CJK)
𥱬 (CJK)
𥶂 (CJK)
𪟕 (CJK)
𪡴 (CJK)
𫂮 (CJK)
𫍕 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ghi.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 記 (“to record”, SV: kí).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kí</i>

vi-etym-sino

(literary) to remember; to keep remembrances


ghi

The colour, color or shade in between white and black: grey or gray.


hành

cây (classifier)
củ (classifier)
行 (CJK)
荇 (CJK)

Audio (Hà Nội)

Short for hành tây (“onion”, literally “western onion”).


hành

Shortened from hành hạ.
Coinage most likely facilitated by the homophony of the unrelated noun above, leading to further coinage of phrases like bán hành (“to torment physically/to sell scallion”) and bón hành (“to give a one-sided beating/to spoon-feed scallion”).

Audio (Hà Nội)


hành

Audio (Hà Nội)

Phim tới đâu rồi?Nhân vật chính đang bị phản diện bán hành.

How is the movie going right now?Yeah, the protagonist is getting the shit beaten out of him by the villain.

(often humorous) torment; physical abuse


hành

Sino-Vietnamese word from 行 (“to go; to work”). Normally a bound morpheme, but became somewhat free due to expressions such as học hành, which may be expanded to học đi đôi với hành. học hành normally means "studies" but can be used as a rhetorical device to mean "theory and praxis".

Audio (Hà Nội)

Học (phải) đi đôi với hành.

Học mà không có hành thì chẳng nên cơm cháo gì cả.

(rhetorically accompanying học) Synonym of thực hành (“praxis; practice”)


ACE

[ʔajŋ̟˧˧ t͡ɕi˧˨ʔ ʔɛm˧˧]

[ʔɛɲ˧˧ t͡ɕɪj˨˩ʔ ʔɛm˧˧]

[ʔan˧˧ cɪj˨˩˨ ʔɛm˧˧]


vs

Confusedly borrowed from English vs (“versus”), based on the notion that it means “with” in pairing phrases.
Alternatively, this abbreviation can be explained as the S key corresponds to dấu sắc (“acute accent”) in the Telex typing method.

Abbreviation of với (“with; along with; and”).


I

[ʔi˧˧ ŋan˧˦]

[ʔɪj˧˧ ŋaŋ˦˧˥]

[ʔɪj˧˧ ŋaŋ˦˥]

The twelfth letter of the Vietnamese alphabet, called i or i ngắn and written in the Latin script.


reo

to shout in cheer or to express eagerness

Chuông báo thức reo lúc 6 rưỡi sáng.