trung não

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ naːw˦ˀ˥]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ naːw˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ naːw˨˩˦]


hở hàm ếch

[həː˧˩ haːm˨˩ ʔəjk̟̚˧˦]

[həː˧˨ haːm˦˩ ʔet̚˦˧˥]

[həː˨˩˦ haːm˨˩ ʔəːt̚˦˥]

hở (“uncovered, half-open”) + hàm ếch (“palate”).


hở hàm ếch

[həː˧˩ haːm˨˩ ʔəjk̟̚˧˦]

[həː˧˨ haːm˦˩ ʔet̚˦˧˥]

[həː˨˩˦ haːm˨˩ ʔəːt̚˦˥]


sứt môi

[ʂɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[sɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[ʂɨk̚˦˥ moj˧˧]

(medicine) having cleft lip, having harelip


sứt môi

[ʂɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[sɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[ʂɨk̚˦˥ moj˧˧]


nhân cách

[ɲən˧˧ kajk̟̚˧˦]

[ɲəŋ˧˧ kat̚˦˧˥]

[ɲəŋ˧˧ kat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 人格, composed of 人 (“human”) and 格 (“status”), from Japanese 人格 (jinkaku).

vi-etym-sino

rối loạn đa nhân cách


hàm ếch

[haːm˨˩ ʔəjk̟̚˧˦]

[haːm˦˩ ʔet̚˦˧˥]

[haːm˨˩ ʔəːt̚˦˥]


hạ giới

[haː˧˨ʔ zəːj˧˦]

[haː˨˩ʔ jəːj˨˩˦]

[haː˨˩˨ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 下界, composed of 下 (“below”) and 界 (“world”).

- “Trời nghe hạ giới ai ngâm nga,
Tiếng ngâm vang cả sông Ngân Hà!
Làm Trời mất ngủ, Trời đương mắng
Có hay lên đọc, Trời nghe qua”.

1921, Tản Đà, Hầu Trời [Serving the Heavenly Lord]:

- The Lord heard someone reciting in the realm below,
Such recital echoed across the Milky Way!
It disturbed His slumber, it made Him mad
If you're so good, come to Heaven and recite to Him.


đồng bộ

Sino-Vietnamese word from 同步, composed of 同 (“same”) and 步 (“pace”).

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓo˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɓow˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓow˨˩˨]

(mechanics, electronics, software) synchronous


đồng bộ

Sino-Vietnamese word from 同 and 部 (“set”), likely based on the homonym above.

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓo˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɓow˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓow˨˩˨]

(neologism, computer hardware, of a workstation) prebuilt


Ngưu Lang

[ŋiw˧˧ laːŋ˧˧]

[ŋɨw˧˧ laːŋ˧˧]

[ŋɨw˧˧ laːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 牛郎, composed of 牛 (“cattle”) and 郎 (“boy”), Chinese 牛郎 (niúláng).

(Chinese mythology, folklore) the Cowherd


Chức Nữ

[t͡ɕɨk̚˧˦ nɨ˦ˀ˥]

[t͡ɕɨk̚˦˧˥ nɨ˧˨]

[cɨk̚˦˥ nɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 織女, composed of 織 (“to weave”) and 女 (“girl”), from Chinese 織女／织女 (zhīnǚ). Compare Japanese 織姫 (Orihime, literally “Weaving Lady”).

ncog

(Chinese mythology, folklore) the Weaver Girl


yêu tinh

[ʔiəw˧˧ tïŋ˧˧]

[ʔiw˧˧ tɨn˧˧]

[ʔiw˧˧ tɨn˧˧]


thư lại

[tʰɨ˧˧ laːj˧˨ʔ]

[tʰɨ˧˧ laːj˨˩ʔ]

[tʰɨ˧˧ laːj˨˩˨]

tượng viên thư lại


tì hưu

[tɪj˦˩ hɨw˧˧]

[tɪj˨˩ hɨw˧˧]


nguyên thuỷ

[ŋwiəŋ˧˧ tʰwɪj˧˨]

[ŋwiəŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

Nguyên Thuỷ Thiên Tôn


bổ thể

[ʔɓo˧˩ tʰe˧˩]

[ʔɓow˧˨ tʰej˧˨]

[ʔɓow˨˩˦ tʰej˨˩˦]


huyết cầu

hồng huyết cầu (紅血球)

bạch huyết cầu (白血球)

[hwiək̚˦˧˥ kəw˦˩]

[wiək̚˦˥ kəw˨˩]


amidan

[ʔaː˧˧ mi˧˧ ʔɗaːn˧˧]

[ʔaː˧˧ mɪj˧˧ ʔɗaːŋ˧˧]

[ʔaː˧˧ mɪj˧˧ ʔɗaːŋ˧˧]


trường quốc tế

[t͡ɕɨəŋ˨˩ kuək̚˧˦ te˧˦]

[ʈɨəŋ˦˩ kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩ wək̚˦˥ tej˦˥]

trường (“field; school”) + quốc tế (“international”).

af

vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế

Vietnam's role on the international stage

(economics, diplomacy) the international stage; the global stage


mệnh đề

[məjŋ̟˧˨ʔ ʔɗe˨˩]

[men˨˩ʔ ʔɗej˦˩]

[məːn˨˩˨ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 命題 (“proposition”), Japanese 命題 (meidai).


công xã

[kəwŋ͡m˧˧ saː˦ˀ˥]

[kəwŋ͡m˧˧ saː˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ saː˨˩˦]

công xã Paris


tích chập

[tïk̟̚˧˦ t͡ɕəp̚˧˨ʔ]

[tɨt̚˦˧˥ t͡ɕəp̚˨˩ʔ]

[tɨt̚˦˥ cəp̚˨˩˨]

mạng thần kinh tích chập

tích chập của các biến đổi Fourier


lao phổi

pulmonary tuberculosis
pulmonary tuberculosis


chủng ngừa

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˩ ŋɨə˨˩]

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˨ ŋɨə˦˩]

[cʊwŋ͡m˨˩˦ ŋɨə˨˩]

Phương-pháp hữu hiệu nhất là chủng ngừa. Ở những nơi có bệnh thường xuyên người ta nhận thấy phải chủng ngừa tới 80% dân chúng trong vùng trong khoảng 5 năm mới mong tận diệt hết bệnh trong vùng (Davey và Lightbody. 1965).

1972, Nguyễn Đức Hiệp, Bệnh truyền nhiễm miền nhiệt đới, Trung-Tâm Học Liệu, page 161:

The most effective method is inoculation. In areas with regular disease outbreaks, it is observed that up to 80% of the population in the area must be inoculated in about 5 years' time to eradicate the disease in that area (Davey and Lighbody, 1965).

Nói gọn hơn, chủng ngừa là nhằm phòng ngừa một bệnh nào đó bằng cách tạo nên sự miễn dịch cho trẻ từ khi mới sinh ra, tức là từ khi trẻ có thể bị nhiễm bệnh.

2012, Nguyễn Hữu Đức, Khi cho trẻ dùng thuốc, NXB Trẻ:

More succinctly, inoculating aims to prevent a certain disease by having the child build immunity from the moment of its birth, meaning from the moment it could be infected.

Khoảng 43.000 người đã được chủng ngừa và không có lo ngại về an toàn nào được nêu ra.

2020 October 11, James Gallagher, “Virus corona: Cuối cùng chúng ta đã có thuốc chủng ngừa Covid?”, in BBC Vietnamese:

About 43,000 people have been inoculated and no safety concerns have been raised.


sốt phát ban

[sot̚˧˦ faːt̚˧˦ ʔɓaːn˧˧]

[ʂok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥ ʔɓaːŋ˧˧]

[sok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥ ʔɓaːŋ˧˧]

[ʂok̚˦˥ faːk̚˦˥ ʔɓaːŋ˧˧]

[sok̚˦˥ faːk̚˦˥ ʔɓaːŋ˧˧]

sốt + phát + ban; literally: "rash-causing fever".

(medicine) roseola, sixth disease, exanthema subitum


hệ phương trình

[he˧˨ʔ fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩]

[hej˨˩ʔ fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩]

[hej˨˩˨ fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩]

hệ (“system”) + phương trình (“equation”).


chủ nghĩa duy vật

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨]

chủ nghĩa (“ism”) + duy vật (“materialist”), calque of Chinese 唯物主義／唯物主义 (duy vật chủ nghĩa).

cal

Friedrich Engels (1962) [1886] chapter II, in Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie [Ludwig Feuerbach and the End of Classical German Philosophy] (Marx-Engels-Werke), volume 21; English translation from 1990 Marx/Engels Collected Works, volume 26; Vietnamese translation from 1995 C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 21
Những người quả quyết rằng tinh thần có trước tự nhiên, [...] những người đó là thuộc phe chủ nghĩa duy tâm. Còn những người cho rằng tự nhiên là cái có trước thì thuộc các học phái khác nhau của chủ nghĩa duy vật.
Those who asserted the primacy of the mind over nature … comprised the camp of idealism. The others, who regarded nature as primary, belong to the various schools of materialism.


cơ số

[kəː˧˧ so˧˦]

[kəː˧˧ ʂow˨˩˦]

[kəː˧˧ sow˨˩˦]

[kəː˧˧ ʂow˦˥]

[kəː˧˧ sow˦˥]

Sino-Vietnamese word from 基數 (“cardinal number”).

vi-etym-sino

cơ số 10


kích ứng

[kïk̟̚˧˦ ʔɨŋ˧˦]

[kɨt̚˦˧˥ ʔɨŋ˦˧˥]

[kɨt̚˦˥ ʔɨŋ˦˥]


tiên mao

[tiəŋ˧˧ maːw˧˧]

[tiəŋ˧˧ maːw˧˧]


thất giác

[tʰət̚˧˦ zaːk̚˧˦]

[tʰək̚˦˧˥ jaːk̚˦˧˥]

[tʰək̚˦˥ jaːk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thất giác.wav

Sino-Vietnamese word from 七角, composed of 七 (“seven”) and 角 (“angles”).


thập giác

[tʰəp̚˧˨ʔ zaːk̚˧˦]

[tʰəp̚˨˩ʔ jaːk̚˦˧˥]

[tʰəp̚˨˩˨ jaːk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thập giác.wav

Sino-Vietnamese word from 十角, composed of 十 (“ten”) and 角 (“angles”).


thuyết nhất nguyên

[tʰwiət̚˧˦ ɲət̚˧˦ ŋwiən˧˧]

[tʰwiək̚˦˧˥ ɲək̚˦˧˥ ŋwiəŋ˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ ɲək̚˦˥ ŋwiəŋ˧˧]


tiêu bản

[tiəw˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[tiw˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[tiw˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]


thiểu năng

[tʰiəw˧˩ naŋ˧˧]

[tʰiw˨˩˦ naŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 少 and 能. Compare Chinese 低能 (dīnéng, “stupid; retarded”).

(psychology) intellectually disable, suffered from mental retardation


ngã nước

[ŋaː˦ˀ˥ nɨək̚˧˦]

[ŋaː˧˨ nɨək̚˦˧˥]

[ŋaː˨˩˦ nɨək̚˦˥]

Trâu bị ngã nước.

(pathology) Illness caused by moving buffalo and cattle from upland to lowland


niệu quản

[niw˨˩˨ waːŋ˨˩˦]


niệu đạo

[niəw˧˨ʔ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[niw˨˩ʔ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[niw˨˩˨ ʔɗaːw˨˩˨]


huỷ bỏ

[hwi˧˩ ʔɓɔ˧˩]

[hwɪj˧˨ ʔɓɔ˧˨]

[wɪj˨˩˦ ʔɓɔ˨˩˦]

(computing) cancel (used to dismiss a prompt, discarding any input and avoiding any action)


suy ra

[ʂwɪj˧˧ ʐaː˧˧]

[swɪj˧˧ ʐaː˧˧]

[ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ɹaː˧˧]

[s⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ɹaː˧˧]

(mathematics) which implies that; which means that; it follows that; ⇒


vi thể

[vɪj˧˧ tʰej˨˩˦]

[jɪj˧˧ tʰej˨˩˦]


nhung mao

[ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]


vi nhung mao

[vi˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[vɪj˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[vɪj˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[jɪj˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]


hệ quả

[hej˨˩˨ waː˨˩˦]


hồi quy

phân tích hồi quy


lượng tử hoá

[lɨəŋ˧˨ʔ tɨ˧˩ hwaː˧˦]

[lɨəŋ˨˩ʔ tɨ˧˨ hwaː˨˩˦]

[lɨəŋ˨˩˨ tɨ˨˩˦ waː˦˥]

(physics, signal processing) quantization


nhập siêu

[ɲəp̚˧˨ʔ siəw˧˧]

[ɲəp̚˨˩ʔ ʂiw˧˧]

[ɲəp̚˨˩ʔ siw˧˧]

[ɲəp̚˨˩˨ ʂiw˧˧]

[ɲəp̚˨˩˨ siw˧˧]


xuất siêu

[swək̚˦˧˥ ʂiw˧˧]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ ʂiw˧˧]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ siw˧˧]


tiếp điểm

[tiəp̚˧˦ ʔɗiəm˧˩]

[tiəp̚˦˧˥ ʔɗiəm˧˨]

[tip̚˦˥ ʔɗim˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 接點, composed of 接 (“to touch”) and 點 (“point”).


phương trình tổng quát

[fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩ təwŋ͡m˧˩ kwaːt̚˧˦]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩ təwŋ͡m˧˨ kwaːk̚˦˧˥]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩ təwŋ͡m˨˩˦ waːk̚˦˥]


bẩm chất

[ʔɓəm˧˩ t͡ɕət̚˧˦]

[ʔɓəm˧˨ t͡ɕək̚˦˧˥]

[ʔɓəm˨˩˦ cək̚˦˥]


độ phân giải

[ʔɗo˧˨ʔ fən˧˧ zaːj˧˩]

[ʔɗow˨˩ʔ fəŋ˧˧ jaːj˧˨]

[ʔɗow˨˩˨ fəŋ˧˧ jaːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-độ phân giải.wav

độ (“degree”) + phân giải (“to break down; to resolve”).

af

độ phân giải cao

độ phân giải 4K


bội số

[ʔɓoj˧˨ʔ so˧˦]

[ʔɓoj˨˩ʔ ʂow˨˩˦]

[ʔɓoj˨˩ʔ sow˨˩˦]

[ʔɓoj˨˩˨ ʂow˦˥]

[ʔɓoj˨˩˨ sow˦˥]


bồng lai

[ʔɓəwŋ͡m˨˩ laːj˧˧]

[ʔɓəwŋ͡m˦˩ laːj˧˧]

[ʔɓəwŋ͡m˨˩ laːj˧˧]

(Chinese mythology) paradise; heaven; Penglai


vật tự thể

[vət̚˧˨ʔ tɨ˧˨ʔ tʰe˧˩]

[vək̚˨˩ʔ tɨ˨˩ʔ tʰej˧˨]

[vək̚˨˩˨ tɨ˨˩˨ tʰej˨˩˦]

[jək̚˨˩˨ tɨ˨˩˨ tʰej˨˩˦]


u minh

[ʔu˧˧ mïŋ˧˧]

[ʔʊw˧˧ mɨn˧˧]

[ʔʊw˧˧ mɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 幽明, composed of 幽 (“gloomy”) and 明 (“bright”).

vi-etym-sino

(occult) this world and the otherworld; the world of the living and the world of the dead


thống lĩnh

[tʰəwŋ͡m˧˦ lïŋ˦ˀ˥]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ lɨn˧˨]

[tʰəwŋ͡m˦˥ lɨn˨˩˦]

(history, military) a commander-in-chief, such as a marshal or a general


quỷ sứ

[kwɪj˧˨ ʂɨ˨˩˦]

[kwɪj˧˨ sɨ˨˩˦]

[wɪj˨˩˦ ʂɨ˦˥]

[wɪj˨˩˦ sɨ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 鬼 (“ghost; demon”) and 使 (“envoy; messenger”).

nghịch như quỷ (sứ)

Nhà tôi có hai thằng quỷ sứ.

There are two little "demon boys" in my family.

(occult, mythology) a type of errand demon in the world of the dead


hệ tiết niệu

[he˧˨ʔ tiət̚˧˦ niəw˧˨ʔ]

[hej˨˩ʔ tiək̚˦˧˥ niw˨˩ʔ]


dị thể

[zi˧˨ʔ tʰe˧˩]

[jɪj˨˩ʔ tʰej˧˨]

[jɪj˨˩˨ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 異體, composed of 異 (“strange; different”) and 體 (“body; form”).

(linguistics) an allograph; variant form


mẫu âm

[məw˦ˀ˥ ʔəm˧˧]

[məw˧˨ ʔəm˧˧]

[məw˨˩˦ ʔəm˧˧]


ngữ hệ

[ŋɨ˦ˀ˥ he˧˨ʔ]

[ŋɨ˧˨ hej˨˩ʔ]

[ŋɨ˨˩˦ hej˨˩˨]


bắt kịp

[ʔɓat̚˧˦ kip̚˧˨ʔ]

[ʔɓak̚˦˧˥ kip̚˨˩ʔ]

[ʔɓak̚˦˥ kip̚˨˩˨]

Nền kinh tế vẫn chưa thể bắt kịp với các nước láng giềng.

The economy has not been able to catch up with those of the neighboring countries.


nghịch lí

[ŋïk̟̚˧˨ʔ li˧˦]

[ŋɨt̚˨˩ʔ lɪj˨˩˦]

[ŋɨt̚˨˩˨ lɪj˦˥]


cấp số

[kəp̚˧˦ so˧˦]

[kəp̚˦˧˥ ʂow˨˩˦]

[kəp̚˦˧˥ sow˨˩˦]

[kəp̚˦˥ ʂow˦˥]

(mathematics) a progression; sequence (in compounds)


cầu siêu

[kəw˦˩ ʂiw˧˧]

[kəw˨˩ ʂiw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 求超. Probably a blend of cầu (“to wish for, to pray for”) + siêu thoát (“to pass on”).

blend

(occult and Buddhism) to pray as a group to support deceased souls


cương lĩnh

[kɨəŋ˧˧ lïŋ˦ˀ˥]

[kɨəŋ˧˧ lɨn˧˨]

[kɨəŋ˧˧ lɨn˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cương lĩnh.wav

Audio (Hà Nội)

Sino-Vietnamese word from 綱領, composed of 綱 (“fishing rope; essentials”) and 領 (“collar; leading”), Japanese 綱領 (kōryō)

vi-etym-sino

(usually communism) a platform or manifesto


trị liệu

[t͡ɕi˧˨ʔ liəw˧˨ʔ]

[ʈɪj˨˩ʔ liw˨˩ʔ]

[ʈɪj˨˩˨ liw˨˩˨]

(medicine) therapy (treatment of disease)


chầu trời

[t͡ɕəw˨˩ t͡ɕəːj˨˩]

[t͡ɕəw˦˩ ʈəːj˦˩]

[cəw˨˩ ʈəːj˨˩]

thả cả chép, tiễn ông Táo lên chầu trời

to release a carp and give the Kitchen God a ride to heaven

(folklore, occult, of a god) to attend the heavenly court of the Jade Emperor


sụn chêm

[ʂun˨˩ʔ t͡ɕem˧˧]

[ʂʊwŋ͡m˨˩˨ cem˧˧]

[sʊwŋ͡m˨˩˨ cem˧˧]

(anatomy) a meniscus (thin cartilage between joints, especially within the knee)


sinh khương

[sïŋ˧˧ xɨəŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[sɨn˧˧ xɨəŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[sɨn˧˧ xɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 生薑 (“fresh ginger”).

(archaic, medicine) fresh ginger; raw ginger (uncooked and undried; of the species Zingiber officinale)


can khương

[kaːn˧˧ xɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ xɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ xɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 乾薑 (“dried ginger root”).

(archaic, medicine) dried ginger (of the species Zingiber officinale)


tư bản bất biến

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ ʔɓət̚˧˦ ʔɓiən˧˦]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ ʔɓək̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ ʔɓək̚˦˥ ʔɓiəŋ˦˥]

tư bản (“capital”) + bất biến (“invariable”), calque of Japanese 不変資本 (fuhen shihon).


tư bản khả biến

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ xaː˧˩ ʔɓiən˧˦]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ kʰaː˧˨ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ xaː˧˨ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ kʰaː˨˩˦ ʔɓiəŋ˦˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ xaː˨˩˦ ʔɓiəŋ˦˥]

tư bản (“capital”) + khả biến (“variable”), calque of Japanese 可変資本 (kahen shihon).


tư bản cố định

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ ko˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ kow˨˩˦ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ kow˦˥ ʔɗɨn˨˩˨]

tư bản (“capital”) + cố định (“fixed”), calque of Japanese 固定資本 (kotei shihon).


tư bản lưu động

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ liw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ lɨw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ lɨw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

tư bản (“capital”) + lưu động (“circulating”), calque of Japanese 流動資本 (ryūdō shihon)

(Marxism, capitalism) circulating capital


tiên tri

[tiən˧˧ t͡ɕi˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʈɪj˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʈɪj˧˧]

nhà tiên tri


phế quản

[fej˦˥ waːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 肺管 (“trachea”).

vi-etym-sino

viêm phế quản


máu trắng

[maw˧˦ t͡ɕaŋ˧˦]

[maw˨˩˦ ʈaŋ˦˧˥]

máu (“blood”) + trắng (“white”). Compare Chinese 白血病 (báixuèbìng, literally “white blood disease”).

ncog

bệnh máu trắng


lông tơ

[ləwŋ͡m˧˧ təː˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ təː˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ təː˧˧]

(anatomy) down (soft, immature feathers)


địa phương chí

[ʔɗiə˧˨ʔ fɨəŋ˧˧ t͡ɕi˧˦]

[ʔɗiə˨˩ʔ fɨəŋ˧˧ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʔɗiə˨˩˨ fɨəŋ˧˧ cɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 地方誌 (“local chronicle”).

vi-etym-sino

(historical, historiography) a local chronicle; encyclopedic record of an area


địa chí

[ʔɗiə˧˨ʔ t͡ɕi˧˦]

[ʔɗiə˨˩ʔ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʔɗiə˨˩˨ cɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 地 (“place”) and 誌 (“record”). Compare 地方誌／地方志 (dìfāngzhì).


xương cụt

[sɨəŋ˧˧ kut̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ kʊk̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ kʊk͡p̚˨˩˨]

u quái xương cụt

sacrococcygeal teratoma; a tumor based on the coccyx


chỉ thực

[t͡ɕi˧˩ tʰɨk̚˧˨ʔ]

[t͡ɕɪj˧˨ tʰɨk̚˨˩ʔ]

[cɪj˨˩˦ tʰɨk̚˨˩˨]

trifoliate orange
trifoliate orange#English

(medicine) dried immature trifoliate orange (as an herb used in traditional medicine)


chỉ xác

[t͡ɕi˧˩ saːk̚˧˦]

[t͡ɕɪj˧˨ saːk̚˦˧˥]

[cɪj˨˩˦ saːk̚˦˥]

(medicine) dried mature trifoliate orange (as an herb used in traditional medicine)


di chỉ

[zi˧˧ t͡ɕi˧˩]

[jɪj˧˧ t͡ɕɪj˧˨]

[jɪj˧˧ cɪj˨˩˦]

Di chỉ khảo cổ


xơ hoá

head

xơ hoá • (綀化)

vi-noun

xơ hoá • (綀化)

[səː˧˧ hwaː˧˦]

[səː˧˧ hwaː˨˩˦]

[səː˧˧ waː˦˥]


hồ lô

Sino-Vietnamese word from 葫蘆 (“calabash”).

vi-etym-sino

Bảy anh em hồ lô

Ta thường thấy bên cạnh ông Thọ luôn treo một bình hồ lô lớn vì vậy hồ lô được coi là đồ vật tượng trưng cho sức khỏe và sự trường thọ.

Lord Longevity is always seen with a big calabash bottle, which is why these things are considered objects of good health and longevity.

(chiefly Chinese fiction or occult, feng shui) a bottle that resembles the figure 8, used to store magical potions or rice alcohol


bắp chuối

[ʔɓap̚˧˦ t͡ɕuəj˧˦]

[ʔɓap̚˦˧˥ t͡ɕuj˨˩˦]

[ʔɓap̚˦˥ cuj˦˥]

bắp (“banana blossom”) + chuối (“banana”).

com

(anatomy, figurative) a calf muscle; gastrocnemius


chẩm

Sino-Vietnamese word from 枕 (“occipital bone”).

vi-etym-sino

(anatomy) occipital (of the back of the head)

vi:Thùy chẩm
vi:Xương chẩm
vi:Động mạch chẩm


tôi tư duy, nên tôi tồn tại

I think therefore I am
I think therefore I am


thám hoa

Sino-Vietnamese word from 探花, Middle Chinese 探花

(history) a person who achieves the third highest score in the imperial exam


bảng nhãn

Sino-Vietnamese word from 榜眼, Middle Chinese 榜眼

(history) a person who achieves the second highest score in the imperial exam


trạng nguyên

(history) a zhuangyuan (person who achieves the highest score in the imperial exam)


hình chiếu

[hïŋ˨˩ t͡ɕiəw˧˦]

[hɨn˦˩ t͡ɕiw˨˩˦]

tam giác A'B'C' là hình chiếu của tam giác ABC

triangle A'B'C' is a projection of triangle ABC


dục năng

[zʊwk͡p̚˧˨ʔ naŋ˧˧]

[jʊwk͡p̚˨˩ʔ naŋ˧˧]

[jʊwk͡p̚˨˩˨ naŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 欲 (“lust”) and 能 (“energy”).

(psychology) libido (drives based on sexual instincts)


thảo dược

[tʰaːw˧˩ zɨək̚˧˨ʔ]

[tʰaːw˧˨ jɨək̚˨˩ʔ]

[tʰaːw˨˩˦ jɨək̚˨˩˨]

alternative medicine
alternative medicine

(chiefly alternative medicine) herbs (used for medicine)


đậu xị

[ʔɗəw˧˨ʔ si˧˨ʔ]

[ʔɗəw˨˩ʔ sɪj˨˩ʔ]

[ʔɗəw˨˩˨ sɪj˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 豆豉 (SV: đậu thị).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đậu thị</i>

vi-etym-sino

(cooking and medicine) douchi; fermented soybeans (often black, but sometimes white or brown)


nhược thị

[ɲɨək̚˧˨ʔ tʰi˧˨ʔ]

[ɲɨək̚˨˩ʔ tʰɪj˨˩ʔ]

[ɲɨək̚˨˩˨ tʰɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 弱視, composed of 弱 (“feeble”) and 視 (“sight”).


tì vị

[tɪj˦˩ vɪj˨˩ʔ]

[tɪj˨˩ vɪj˨˩˨]

[tɪj˨˩ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 脾胃, composed of 脾 (“spleen”) and 胃 (“stomach”).

(anatomy) spleen and stomach (in traditional medicine)


nhược trương

[ɲɨək̚˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[ɲɨək̚˨˩ʔ ʈɨəŋ˧˧]

[ɲɨək̚˨˩˨ ʈɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 弱 (“weak”) and 張 (“to expand”).

(sciences) hypotonic (of lower osmotic pressure)


ưu trương

[ʔiw˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʈɨəŋ˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʈɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 優 (“superior”) and 張 (“to expand”).

(sciences) hypertonic (of higher osmotic pressure)


đẳng trương

[ʔɗaŋ˧˩ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[ʔɗaŋ˧˨ ʈɨəŋ˧˧]

[ʔɗaŋ˨˩˦ ʈɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 等 (“equal”) and 張 (“to expand”).

(sciences) isotonic (of the same osmotic pressure)


trương lực

[t͡ɕɨəŋ˧˧ lɨk̚˧˨ʔ]

[ʈɨəŋ˧˧ lɨk̚˨˩ʔ]

[ʈɨəŋ˧˧ lɨk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 張力, composed of 張 (“to stretch”) and 力 (“strength”).

giảm trương lực

(biology, medicine) tension; tone (especially of anatomy)


miễn dịch cộng đồng

[miən˦ˀ˥ zïk̟̚˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[miəŋ˧˨ jɨt̚˨˩ʔ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[miəŋ˨˩˦ jɨt̚˨˩˨ kəwŋ͡m˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

miễn dịch (“immunity”) + cộng đồng (“communal”), calque of English herd immunity.


chốc lở

[t͡ɕəwk͡p̚˧˦ ləː˧˩]

[t͡ɕəwk͡p̚˦˧˥ ləː˧˨]

[cəwk͡p̚˦˥ ləː˨˩˦]

chốc (“impetigo”) + lở (“skin eruption”).


chứng giám

[t͡ɕɨŋ˧˦ zaːm˧˦]

[t͡ɕɨŋ˦˧˥ jaːm˦˧˥]

[cɨŋ˦˥ jaːm˦˥]

Sino-Vietnamese word from 證 (“to prove”) and 鑒 (“to inspect”).

vi-etym-sino

Có trời/Chúa chứng giám.


đối chứng

Sino-Vietnamese word from 對症, composed of 對 (“to verify; match”) and 症 (“disease; symptom”).

[ʔɗoj˧˦ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɗoj˨˩˦ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɗoj˦˥ cɨŋ˦˥]

(pathology) to verify; to check (the source of disease)


đối chứng

[ʔɗoj˧˦ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɗoj˨˩˦ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɗoj˦˥ cɨŋ˦˥]

(pathology) a control (subjects left unexposed)


bệnh chứng

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɓen˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɓəːn˨˩˨ cɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 病症, composed of 病 (“disease”) and 症 (“indication”).

(medicine) an indication; sign of disease


luận đề

[lwən˧˨ʔ ʔɗe˨˩]

[lwəŋ˨˩ʔ ʔɗej˦˩]

[l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 論題, composed of 論 (“theory”) and 題 (“topic”).

(logic) a thesis (proposition to be proved)


phản chứng

[faːn˧˩ t͡ɕɨŋ˧˦]

[faːŋ˧˨ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[faːŋ˨˩˦ cɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 反證, composed of 反 (“contrary”) and 證 (“proof”).

Phép phản chứng

reductio ad absurdum
reductio ad absurdum#English

proof by contradiction
proof by contradiction#English

(logic) reductio ad absurdum; proof by contradiction


phiếm hàm

Sino-Vietnamese word from 泛函, composed of 泛 (“unspecific”) and 函 (“case; function”).


bảng chọn

[ʔɓaːŋ˧˩ t͡ɕɔn˧˨ʔ]

[ʔɓaːŋ˧˨ t͡ɕɔŋ˨˩ʔ]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ cɔŋ˨˩˨]

bảng (“table, board”) + chọn (“to choose”)

compound

Mở bảng chọn File và quan sát các lệnh trên đó.

2006, chapter IV, in Tin học dành cho trung học cơ sở [Junior high computer science], volume 1, Hanoi: Vietnam Education Publishing House, →ISBN, page 102:

Open the File menu and observe the commands therein.

(computing, gaming) menu (list from which the user may select an operation to be performed)


số từ

[ʂow˨˩˦ tɨ˦˩]

[sow˨˩˦ tɨ˦˩]

[ʂow˦˥ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 數詞, composed of 數 (“number”) and 詞 (“word”).


đẳng chu

[ʔɗaŋ˧˩ t͡ɕu˧˧]

[ʔɗaŋ˧˨ t͡ɕʊw˧˧]

[ʔɗaŋ˨˩˦ cʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 等 (“equal”) and 周 (“circumference”).

(geometry) isometric (showing equality in dimensions)


điềm

điềm lành/tốt

điềm dữ/xấu


ngoại viện

[ŋwaːj˧˨ʔ viən˧˨ʔ]

[ŋwaːj˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[ŋwaːj˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[ŋwaːj˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

(medicine) out-of-hospital, in the field


tích phân

[tïk̟̚˧˦ fən˧˧]

[tɨt̚˦˧˥ fəŋ˧˧]

[tɨt̚˦˥ fəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 積分, composed of 積 (“product”) and 分 (“fraction”).


nhân sư

[ɲən˧˧ sɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 人 (“human”) and 獅 (“lion”).


đường dẫn

[ʔɗɨəŋ˨˩ zən˦ˀ˥]

[ʔɗɨəŋ˦˩ jəŋ˧˨]

[ʔɗɨəŋ˨˩ jəŋ˨˩˦]

đường (“path”) + dẫn (“to lead”), calque of English path.


nhị trùng âm

[ɲi˧˨ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ ʔəm˧˧]

[ɲɪj˨˩ʔ ʈʊwŋ͡m˦˩ ʔəm˧˧]

[ɲɪj˨˩˨ ʈʊwŋ͡m˨˩ ʔəm˧˧]


tam đoạn luận

[taːm˧˧ ʔɗwaːn˧˨ʔ lwən˧˨ʔ]

[taːm˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩ʔ lwəŋ˨˩ʔ]

[taːm˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩˨ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨]


ngũ hành

[ŋu˦ˀ˥ hajŋ̟˨˩]

[ŋʊw˧˨ hɛɲ˦˩]

[ŋʊw˨˩˦ han˨˩]

Sino-Vietnamese word from 五行, composed of 五 (“five”) and 行 (“constant change”).


tam tiêu

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam tiêu.wav

Sino-Vietnamese word from 三焦, composed of 三 (“three”) and 焦 (“burner”)

traditional Chinese medicine
traditional Chinese medicine

(traditional Chinese medicine, anatomy) triple burner


mạng lưới xã hội

[maːŋ˧˨ʔ lɨəj˧˦ saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ]

[maːŋ˨˩ʔ lɨj˨˩˦ saː˧˨ hoj˨˩ʔ]

[maːŋ˨˩˨ lɨj˦˥ saː˨˩˦ hoj˨˩˨]


quáng gà

[kwaːŋ˧˦ ɣaː˨˩]

[kwaːŋ˦˧˥ ɣaː˦˩]

[waːŋ˦˥ ɣaː˨˩]


chú âm phù hiệu

[t͡ɕu˧˦ ʔəm˧˧ fu˨˩ hiəw˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˨˩˦ ʔəm˧˧ fʊw˦˩ hiw˨˩ʔ]

[cʊw˦˥ ʔəm˧˧ fʊw˨˩ hiw˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chú âm phù hiệu.wav

Sino-Vietnamese word from 注音符號 (“bopomofo”)

(phonology) Zhuyin fuhao or bopomofo, a phonetic alphabet used to transcribe Mandarin for students of that language and for inputting Chinese, used in Taiwan.


Đông Sơn

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ səːn˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ səːŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ səːŋ˧˧]

(archaeology) a Bronze Age culture of ancient Vietnam centred at the Red River Valley of northern Vietnam (1000 BCE–1st century C.E.)


bạch biến

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ ʔɓiən˧˦]

[ʔɓat̚˨˩ʔ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[ʔɓat̚˨˩˨ ʔɓiəŋ˦˥]


đau nửa đầu

[ʔɗaw˧˧ nɨə˧˩ ʔɗəw˨˩]

[ʔɗaw˧˧ nɨə˧˨ ʔɗəw˦˩]

[ʔɗa(ː)w˧˧ nɨə˨˩˦ ʔɗəw˨˩]


khung chậu

[xʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕəw˧˨ʔ]

[kʰʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕəw˨˩ʔ]

[xʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕəw˨˩ʔ]

[kʰʊwŋ͡m˧˧ cəw˨˩˨]

[xʊwŋ͡m˧˧ cəw˨˩˨]


cờ rắc

[kəː˨˩ zak̚˧˦]

[kəː˦˩ ʐak̚˦˧˥]

[kəː˨˩ ɹak̚˦˥]


cờ rắc

[kəː˨˩ zak̚˧˦]

[kəː˦˩ ʐak̚˦˧˥]

[kəː˨˩ ɹak̚˦˥]


kháng sinh

[xaːŋ˧˦ sïŋ˧˧]

[kʰaːŋ˦˧˥ ʂɨn˧˧]

[xaːŋ˦˧˥ sɨn˧˧]

[kʰaːŋ˦˥ ʂɨn˧˧]

[xaːŋ˦˥ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 抗生, composed of 抗 (“to resist”) and 生 (“life”).


mống mắt

[məwŋ͡m˧˦ mat̚˧˦]

[məwŋ͡m˦˧˥ mak̚˦˧˥]

[məwŋ͡m˦˥ mak̚˦˥]


ghẻ lở

[ɣɛ˧˩ ləː˧˩]

[ɣɛ˧˨ ləː˧˨]

[ɣɛ˨˩˦ ləː˨˩˦]

ghẻ + lở.
Contrary to some claims based on folk etymology, this compound is not related to French galeux.


nội tiết

[noj˨˩ʔ tiək̚˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 內 (“internal”) and 洩 (“to secrete”).


tác vụ

[taːk̚˧˦ vu˧˨ʔ]

[taːk̚˦˧˥ vʊw˨˩ʔ]

[taːk̚˦˥ vʊw˨˩˨]

[taːk̚˦˥ jʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 作務, composed of 作 (“to do, to work”) and 務 (“affair, business”), happened to have partially phono-semantic matching with the word task in computing sense.


thực từ

[tʰɨk̚˧˨ʔ tɨ˨˩]

[tʰɨk̚˨˩ʔ tɨ˦˩]

[tʰɨk̚˨˩˨ tɨ˨˩]


cao hổ cốt

cao (膏, “ointment; paste”) + hổ (虎, “tiger”) + cốt (骨, “bone”).


kĩ thuật phần mềm

[ki˦ˀ˥ tʰwət̚˧˨ʔ fən˨˩ mem˨˩]

[kɪj˧˨ tʰwək̚˨˩ʔ fəŋ˦˩ mem˦˩]

[kɪj˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ fəŋ˨˩ mem˨˩]

kĩ thuật (“engineering”) + phần mềm (“software”), calque of English software engineering.

software engineering
software engineering#English

(software engineering) software engineering


thuỷ đậu

[tʰwi˧˩ ʔɗəw˧˨ʔ]

[tʰwɪj˧˨ ʔɗəw˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ ʔɗəw˨˩˨]


máy chủ

máy khách

antonym(s) of “program that provides services to other programs or devices”

[maj˨˩˦ t͡ɕʊw˧˨]

máy (“machine; computer”) + chủ (“master”).

compound

(computing) server (program that provides services to other programs or devices)

máy phục vụ

(computing) server (computer dedicated to running such programs)


ký tự

head

ký tự • (記字)

vi-noun

ký tự • (記字)

[ki˧˦ tɨ˧˨ʔ]

[kɪj˨˩˦ tɨ˨˩ʔ]

[kɪj˦˥ tɨ˨˩˨]

(computing) character (basic element making up a text file or string)


tịnh tiến

[tïŋ˧˨ʔ tiən˧˦]

[tɨn˨˩ʔ tiəŋ˦˧˥]

[tɨn˨˩˨ tiəŋ˦˥]

phép tịnh tiến

(mathematics) to translate (to move every point by the same distance in the same direction)


làm dấu

[laːm˦˩ jəw˨˩˦]

làm (“to make; to do”) + dấu (“sign”), specifically dấu Thánh Giá in the sense of making a sign of the cross.

(linguistics, sign language) to sign; to speak


kiêm ái

[kiəm˧˧ ʔaːj˧˦]

[kiəm˧˧ ʔaːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-kiêm ái.wav

Zhuangzi, Ch. 33; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê; English translation by James Legge

He (Mozi) inculcated Universal Love, and a Common Participation in all advantages, and condemned Fighting.

Mặc tử chủ trương kiêm ái, mưu cái lợi chung cho mọi người, phản đối chiến tranh.

2017, Hữu Ngọc, "Cảo thơm lần giở: Mặc Tử nghĩ gì? (Fragrant Manuscripts Opened: What are Mozi's Thoughts?)" Sức Khỏe và Đời Sống (Health and Life) Online
Ông chủ trương thuyết “kiêm ái” vì ông cho là giai cấp thống trị, do áp bức bóc lột dân, xa xỉ, lãng phí nên tàn ác. “Kiêm ái” có nghĩa là yêu thương lẫn nhau, yêu người như yêu mình, xem nhà người như nhà mình, xem nước người như nước mình.

He promoted the doctrine of “inclusive / universal love” because he thought that the oppressor class were vicious and cruel because of their extravagance, wastefulness, subjugation and exploitation of the people. “Inclusive / universal love” means loving each other, loving others as one loves oneself, seeing and treating others' households like one's own household, and seeing and treating other countries like one's own country.

(Chinese philosophy, Mohism) inclusive, universal love


Nam Tống

[naːm˧˧ təwŋ͡m˧˦]

[naːm˧˧ təwŋ͡m˦˧˥]

[naːm˧˧ təwŋ͡m˦˥]

– Nam Tống triều chính hủ bại, kỵ sĩ như thế mà bỏ không dùng để cho phải rơi rớt nơi thảo dã, sao mình không chọn tài mà dùng?

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

"The Southern Song court is depraved, to not make use of such a horseman and leave him to eke out a living in the countryside; why don't I make use of his talent?"

(history) the Southern Song dynasty, an imperial dynasty of China (1127–1279)

Cao Wei
Chen dynasty
Eastern Han dynasty
Eastern Wei
Eastern Wu
Eastern Zhou dynasty
Five Dynasties and Ten Kingdoms
Han dynasty
Jin dynasty (1115–1234)
Jin dynasty (266–420)
Liang dynasty
Liao dynasty
Liu Song dynasty
Ming dynasty
Northern Qi
Northern Wei
Northern Zhou
Northern and Southern dynasties
Qin dynasty
Qing dynasty
Shang dynasty
Shu Han
Song dynasty
Southern Qi
Southern and Northern dynasties
Spring and Autumn period
Sui dynasty
Tang dynasty
Three Kingdoms
Warring States period
Western Han dynasty
Western Liao
Western Wei
Western Xia
Western Zhou dynasty
Xia dynasty
Xin dynasty
Yuan dynasty
Zhou dynasty


tải lên

[taːj˨˩˦ ləːn˧˧]

Calque of Chinese 上載／上载 (thượng tải) or English upload.


định ngữ

[ʔɗïŋ˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɗɨn˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[ʔɗɨn˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]


trạng ngữ

[t͡ɕaːŋ˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʈaːŋ˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[ʈaːŋ˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 狀語, composed of 狀 (“state”) and 語 (“expression”).


điểm uốn

[ʔɗiəm˧˩ ʔuən˧˦]

[ʔɗiəm˧˨ ʔuəŋ˦˧˥]

[ʔɗim˨˩˦ ʔuəŋ˦˥]

Đồ thị có hai điểm uốn.

The graph contains two inflection points.

point of inflection
point of inflection#English

(calculus, geometry) a point of inflection


cầu sung vừa đủ xài

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗu˧˩ saːj˨˩]

[kəw˦˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˦˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˨˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ jɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

Based on the words for five types of fruits: mãng cầu (“sugar apple”), sung (“fig”), dừa (“coconut”), đu đủ (“papaya”), xoài (“mango”)), with phono-semantic matching with sung (充) (as in sung túc) and xài (“to use, to spend”); roughly "having enough wealth for a comfortable life".

(Southern Vietnam, occult) to offer certain fruits during Tết as a way to wish for fortune


cõi âm

[kɔj˦ˀ˥ ʔəm˧˧]

[kɔj˧˨ ʔəm˧˧]

[kɔj˨˩˦ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cõi âm.wav

(Chinese mythology) the world of the dead


chính trị viên

[t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ viən˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ jiəŋ˧˧]

Đã có lần Linh tranh luận to tiếng với chính trị viên Cầu về điều này như vậy.

1978, Chu Lai, chapter 1, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

There had been times Linh had loudly argued this way with Political Commissar Cầu.

(communism) political commissar (officer responsible for ideological education and organization)


tiếu lâm

Sino-Vietnamese word from 笑林, name of a collection of jokes and satirical pieces from Ancient China.

chuyện tiếu lâm


tiền đề

[tiən˨˩ ʔɗe˨˩]

[tiəŋ˦˩ ʔɗej˦˩]

[tiəŋ˨˩ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 前題, composed of 前 (“fore-”) and 題 (“title”).


thắt lưng buộc bụng

[tʰat̚˧˦ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˧˨ʔ ʔɓʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[tʰak̚˦˧˥ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˨˩ʔ ʔɓʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[tʰak̚˦˥ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˨˩˨ ʔɓʊwŋ͡m˨˩˨]

thắt lưng (“to tighten your belt”, literally “to tighten your back”) + buộc (“to tie”) + bụng (“belly”).

com

chính sách thắt lưng buộc bụng

Kinh tế suy thoái, phải thắt lưng buộc bụng.

We had to tighten our belts amid the economic recession.

Nữ hoàng Anh đội vương miện ngọc, ngồi trên ngai, đọc từng chữ từ chính sách "thắt lưng buộc bụng" do Quốc hội soạn trước.

The Queen of the UK sat on her throne, in a jeweled crown, as she read word for word from an austerity plan prepared by Parliament.

tighten one's belt
tighten one's belt#English

(figurative, economics, government) to tighten one's belt, or more extremely, to be forced into austerity by the government


bổ ngữ

[ʔɓo˧˩ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɓow˧˨ ŋɨ˧˨]

[ʔɓow˨˩˦ ŋɨ˨˩˦]


tu sức

[tu˧˧ sɨk̚˧˦]

[tʊw˧˧ ʂɨk̚˦˧˥]

[tʊw˧˧ sɨk̚˦˧˥]

[tʊw˧˧ ʂɨk̚˦˥]

[tʊw˧˧ sɨk̚˦˥]


bất cập vật

[ʔɓət̚˧˦ kəp̚˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ kəp̚˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ kəp̚˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[ʔɓək̚˦˥ kəp̚˨˩˨ jək̚˨˩˨]


cập vật

[kəp̚˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[kəp̚˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[kəp̚˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[kəp̚˨˩˨ jək̚˨˩˨]


xã hội hoá

[saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ hwaː˧˦]

[saː˧˨ hoj˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[saː˨˩˦ hoj˨˩˨ waː˦˥]


chủ thể

[t͡ɕu˧˩ tʰe˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tʰej˧˨]

[cʊw˨˩˦ tʰej˨˩˦]


nhân xưng

[ɲən˧˧ sɨŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]


đại từ nhân xưng

[ʔɗaːj˧˨ʔ tɨ˨˩ ɲən˧˧ sɨŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]


trung tâm ngữ

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧ ŋɨ˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 中心語, composed of 中心 and 語.


bệnh dại

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ zaːj˧˨ʔ]

[ʔɓen˨˩ʔ jaːj˨˩ʔ]

[ʔɓəːn˨˩˨ jaːj˨˩˨]


sinh vật nhân thực

[sïŋ˧˧ vət̚˧˨ʔ ɲən˧˧ tʰɨk̚˧˨ʔ]

[ʂɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ ɲəŋ˧˧ tʰɨk̚˨˩ʔ]

[sɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ ɲəŋ˧˧ tʰɨk̚˨˩ʔ]

[ʂɨn˧˧ vək̚˨˩˨ ɲəŋ˧˧ tʰɨk̚˨˩˨]

[sɨn˧˧ jək̚˨˩˨ ɲəŋ˧˧ tʰɨk̚˨˩˨]

sinh vật (“organism”) + nhân thực (“eukaryotic”). Likely a calque of Chinese 真核生物 (zhēnhé shēngwù).


Ban Chấp hành Trung ương

[ʔɓaːn˧˧ t͡ɕəp̚˧˦ hajŋ̟˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ t͡ɕəp̚˦˧˥ hɛɲ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ cəp̚˦˥ han˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

ban chấp hành (“executive committee”) + trung ương (“central”).


co thắt

[kɔ˧˧ tʰat̚˧˦]

[kɔ˧˧ tʰak̚˦˧˥]

[kɔ˧˧ tʰak̚˦˥]


từ tố

[tɨ˦˩ tow˨˩˦]


tận thế

[tən˧˨ʔ tʰe˧˦]

[təŋ˨˩ʔ tʰej˨˩˦]

[təŋ˨˩˨ tʰej˦˥]

Blend of tận cùng (“edge; end”) + thế giới (“world”). Compare tận số.

blend

ngày tận thế


điểm vàng

[ʔɗiəm˧˩ vaːŋ˨˩]

[ʔɗiəm˧˨ vaːŋ˦˩]

[ʔɗim˨˩˦ vaːŋ˨˩]

[ʔɗim˨˩˦ jaːŋ˨˩]

thoái hoá điểm vàng


chỉnh thể

[t͡ɕïŋ˧˩ tʰe˧˩]

[t͡ɕɨn˧˨ tʰej˧˨]

[cɨn˨˩˦ tʰej˨˩˦]


phụ tố

[fʊw˨˩ʔ tow˨˩˦]


niệm

niệm thần chú


tương khắc

[tɨəŋ˧˧ xak̚˧˦]

[tɨəŋ˧˧ kʰak̚˦˧˥]

[tɨəŋ˧˧ xak̚˦˧˥]

[tɨəŋ˧˧ kʰak̚˦˥]

[tɨəŋ˧˧ xak̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 相克, composed of 相 (“reciprocal”) and 克 (“to vanquish”).

vi-etym-sino

Meronyms: hoả khắc kim, kim khắc mộc, mộc khắc thổ, thổ khắc thuỷ, thuỷ khắc hoả

Coordinate term: tương sinh

(occult, divination) xiāngkè (the reciprocal subduing of the wuxing elements)


tương sinh

[tɨəŋ˧˧ sïŋ˧˧]

[tɨəŋ˧˧ ʂɨn˧˧]

[tɨəŋ˧˧ sɨn˧˧]

[tɨəŋ˧˧ ʂɨn˧˧]

[tɨəŋ˧˧ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 相生, composed of 相 (“reciprocal”) and 生 (“to give birth to”).

Meronyms: hoả sinh thổ, kim sinh thuỷ, mộc sinh hoả, thổ sinh kim, thuỷ sinh mộc

Coordinate term: tương khắc

(occult, divination) xiāngshēng (the reciprocal sustaining of the wuxing elements)


kính ngữ

[kïŋ˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[kɨn˦˧˥ ŋɨ˧˨]

[kɨn˦˥ ŋɨ˨˩˦]


hiến tế

[hiəŋ˦˧˥ tej˨˩˦]

(occult) to sacrifice as part of a religious ritual


tự ngã

[tɨ˧˨ʔ ŋaː˦ˀ˥]

[tɨ˨˩ʔ ŋaː˧˨]

[tɨ˨˩˨ ŋaː˨˩˦]


cát tuyến

[kaːk̚˦˧˥ twiəŋ˦˧˥]

[kaːk̚˦˥ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥]


xương chày

[sɨəŋ˧˧ t͡ɕaj˨˩]

[sɨəŋ˧˧ t͡ɕaj˦˩]

[sɨəŋ˧˧ ca(ː)j˨˩]

xương (“bone”) + chày (“pestle”), probably due to simile between the shape of the shinbone and the pestle.


đạo hàm

[ʔɗaːw˧˨ʔ haːm˨˩]

[ʔɗaːw˨˩ʔ haːm˦˩]

[ʔɗaːw˨˩˨ haːm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 導 (“to lead; to guide”) and 函 (“function”). Possibly calque of Chinese 導數／导数 (dǎoshù).


nguyên hàm

[ŋwiəŋ˧˧ haːm˦˩]

[ŋwiəŋ˧˧ haːm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 原 (“origin; foundation”) and 函 (“function”). Possibly calque of Chinese 原函數／原函数 (yuánhánshù).


vô định

[vo˧˧ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[vow˧˧ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[vow˧˧ ʔɗɨn˨˩˨]

[jow˧˧ ʔɗɨn˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 無定, composed of 無 (“-in”) and 定 (“to determine”).

mathematical analysis
mathematical analysis

(mathematical analysis, of certain forms of limit) not definitively or precisely determined, because of the presence of infinity or zero symbols used in any of several improper combinations.

(grammar) infinitive (neutral with respect to inflection)


dạng vô định

[zaːŋ˧˨ʔ vo˧˧ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[jaːŋ˨˩ʔ vow˧˧ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[jaːŋ˨˩˨ vow˧˧ ʔɗɨn˨˩˨]

[jaːŋ˨˩˨ jow˧˧ ʔɗɨn˨˩˨]

(mathematical analysis, of certain forms of limit) an expression involving two functions whose limit cannot be determined solely from the limits of the individual functions


ánh xạ

[ʔajŋ̟˧˦ saː˧˨ʔ]

[ʔɛɲ˦˧˥ saː˨˩ʔ]

[ʔan˦˥ saː˨˩˨]


a giao

[ʔaː˧˧ zaːw˧˧]

[ʔaː˧˧ jaːw˧˧]

[ʔaː˧˧ jaːw˧˧]

(alternative medicine) donkey-hide gelatin; ejiao (substance used in traditional Chinese medicine as a blood tonic)


hiệu nghiệm

[hiəw˧˨ʔ ŋiəm˧˨ʔ]

[hiw˨˩ʔ ŋiəm˨˩ʔ]

[hiw˨˩˨ ŋim˨˩˨]


cảm từ

[kaːm˧˩ tɨ˨˩]

[kaːm˧˨ tɨ˦˩]

[kaːm˨˩˦ tɨ˨˩]


hiệu số

[hiw˨˩ʔ ʂow˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hiệu số.wav


thây ma

[tʰəj˧˧ maː˧˧]

[tʰəj˧˧ maː˧˧]

[tʰəj˧˧ maː˧˧]

thây (“corpse”) + ma (“ghost”).
Attested already in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), although apparently then meant merely "corpse" or "the dead"; later adopted to the concept of "zombie".


𡎝

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 土 (earth) + phonetic 癸 (, “quý”).

Han compound

𤾓(Trăm)𢆥(năm)𥪝(trong)𡎝(cõi)𠊚(người)些(ta)

1820, Nguyễn Du, Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], published 1870, line 1:

A hundred years in the realm of humanity

(literary, usually occult, religion or figurative) a domain, realm or land


toà án nhân dân

[twaː˨˩ ʔaːn˧˦ ɲən˧˧ zən˧˧]

[twaː˦˩ ʔaːŋ˦˧˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾aː˨˩ ʔaːŋ˦˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

Toà án nhân dân tối cao


nội tiếp

[noj˨˩ʔ tiəp̚˦˧˥]


lí học

[lɪj˨˩˦ hawk͡p̚˨˩ʔ]

Sino-Vietnamese word from 理學, composed of 理 (“reason, logic, truth, science”) and 學 (“school, theory, doctrine”).


cao tay ấn

[kaːw˧˧ taj˧˧ ʔən˧˦]

[kaːw˧˧ taj˧˧ ʔəŋ˦˧˥]

[kaːw˧˧ ta(ː)j˧˧ ʔəŋ˦˥]

Blend of cao tay (“competent, capable”) + tay ấn (“hand signs”).

blend

(occult, of a diviner or magician) skilled at magic


đường chéo

[ʔɗɨəŋ˨˩ t͡ɕɛw˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ t͡ɕɛw˨˩˦]

[ʔɗɨəŋ˨˩ cɛw˦˥]


cốt tuỷ

[kok̚˦˥ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 骨髓, composed of 骨 (“bone”) and 髓 (“marrow”).


biến cách

[ʔɓiən˧˦ kajk̟̚˧˦]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ kat̚˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˦˥ kat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 變格, composed of 變 (“to turn into, to change into”) and 格 (“way, manner, grammatical case”).


sinh vật nhân sơ

[sïŋ˧˧ vət̚˧˨ʔ ɲən˧˧ səː˧˧]

[ʂɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ ɲəŋ˧˧ ʂəː˧˧]

[sɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ ɲəŋ˧˧ səː˧˧]

[ʂɨn˧˧ vək̚˨˩˨ ɲəŋ˧˧ ʂəː˧˧]

[sɨn˧˧ jək̚˨˩˨ ɲəŋ˧˧ səː˧˧]

sinh vật (“organism”) + nhân sơ (“prokaryotic”). Likely a calque of Chinese 原核生物 (yuánhé shēngwù).


thuế trực thu

[tʰwe˧˦ t͡ɕɨk̚˧˨ʔ tʰu˧˧]

[tʰwej˨˩˦ ʈɨk̚˨˩ʔ tʰʊw˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾ej˦˥ ʈɨk̚˨˩˨ tʰʊw˧˧]


điều kiện đủ

head

điều kiện đủ

điều kiện đủ

vi-noun

điều kiện đủ

điều kiện đủ

[ʔɗiəw˨˩ kiən˧˨ʔ ʔɗu˧˩]

[ʔɗiw˦˩ kiəŋ˨˩ʔ ʔɗʊw˧˨]

[ʔɗiw˨˩ kiəŋ˨˩˨ ʔɗʊw˨˩˦]

điều kiện (“condition”) + cần (“sufficient”).

com

Coordinate term: điều kiện cần

(logic, mathematics) a sufficient condition


điều kiện cần

[ʔɗiəw˨˩ kiən˧˨ʔ kən˨˩]

[ʔɗiw˦˩ kiəŋ˨˩ʔ kəŋ˦˩]

[ʔɗiw˨˩ kiəŋ˨˩˨ kəŋ˨˩]

điều kiện (“condition”) + cần (“to need”).

Coordinate term: điều kiện đủ

điều kiện cần và đủ

(logic, mathematics) a necessary condition


nguyên khí

[ŋwiəŋ˧˧ kʰɪj˨˩˦]

[ŋwiəŋ˧˧ xɪj˨˩˦]

[ŋwiəŋ˧˧ kʰɪj˦˥]

[ŋwiəŋ˧˧ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 元氣, composed of 元 (“fundamental; foundational”) and 氣 (“qi”).

vi-etym-sino

Trên tấm bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu Quốc Tử Giám ghi lại lịch sử khoa thi năm 1442 có khắc ghi những dòng chữ:“...Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn. Vì thế các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia làm công việc cần thiết...”. Người soạn ra những câu nổi tiếng đó là Tiến sĩ triều Lê, Thân Nhân Trung.

2018, T.K, “Tác giả câu nói nổi tiếng 'hiền tài là nguyên khí quốc gia'”, in Điện Biên Phủ Online:

On the first Doctorate stele erected at the Temple of Literature, recording the history of the 1442 examination, the following lines are engraved: "… Talented men are the life force of a nation. Should its life force wax, the nation prospers; should its life force wane, it crumbles. It follows that bright, sensible monarchs and rulers and sages of all kinds alike, no one, under no circumstances, would trifle with the monumentally vital task of educating the talented, sifting out the learned, cultivating the nation's life force. …" Those famous lines were authored by Thân Nhân Trung, a doctor from the Lê dynasty.

Trong sách Hải thượng y tông tâm lĩnh (tập 1) cho biết, nguyên Khí [sic] cũng là năng lượng để em bé khởi phát được việc ăn uống, hít thở sau khi chào đời. Nguyên Khí [sic] đầy đủ thì em bé ăn uống hấp thu tốt, hít thở nhẹ nhàng, phát triển bình thường. Nguyên Khí [sic] yếu kém thì cả việc ăn uống hay hít thở đều không đủ để nuôi dưỡng cơ thể.

2020 December 23, “Tìm về nguyên khí - Cội nguồn sức khỏe [Back to Life Force, the Ultimate Source of Wellness]”, in Dân Trí:

In Hải Thượng's Medical Creed (volume 1), it is said that life force is the energy that helps your baby perform ingestion and respiration after they come out of the womb. If they maintain a healthy amount of life force, they can ingest well, respire well, develop naturally. If their life force is somehow inadequate, they cannot perform the most basic bodily functions such as ingestion and respiration to sustain their own life.

(traditional Chinese medicine) vital energy, life force


dương gian

[zɨəŋ˧˧ zaːn˧˧]

[jɨəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]

[jɨəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]

(occult and religion) the mortal world, the world of the living


dấu nháy

[zəw˧˦ ɲaj˧˦]

[jəw˨˩˦ ɲaj˨˩˦]

(writing, linguistics) the 𖿱, a small diacritic (or signifier) placed to the right of a phonogram in a Nôm text, chiefly to indicate that this character should not be read with its Sino-Vietnamese value, and can also function as iteration mark; like other diacritical marks/signifiers in other Sino-Xenic languages, such as Japanese ゛, its pre-modern usage was very inconsistent


mê sảng

[me˧˧ saːŋ˧˩]

[mej˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[mej˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[mej˧˧ saːŋ˨˩˦]

Hôm qua con sốt cao lắm, đến mức mê sảng luôn đó !

You got a really high fever, and you even got delirious!


đại từ nghi vấn

[ʔɗaːj˧˨ʔ tɨ˨˩ ŋi˧˧ vən˧˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ ŋɪj˧˧ vəŋ˦˧˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ŋɪj˧˧ vəŋ˦˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ŋɪj˧˧ jəŋ˦˥]

đại từ (“pronoun”) + nghi vấn (“interrogative”).

com

interrogative pronoun
interrogative pronoun


đại từ sở hữu

head

đại từ sở hữu

đại từ sở hữu

vi-noun

đại từ sở hữu

đại từ sở hữu

[ʔɗaːj˧˨ʔ tɨ˨˩ səː˧˩ hiw˦ˀ˥]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ ʂəː˧˨ hɨw˧˨]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ səː˧˨ hɨw˧˨]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ʂəː˨˩˦ hɨw˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ səː˨˩˦ hɨw˨˩˦]


trạng từ chỉ mức độ

[t͡ɕaːŋ˧˨ʔ tɨ˨˩ t͡ɕi˧˩ mɨk̚˧˦ ʔɗo˧˨ʔ]

[ʈaːŋ˨˩ʔ tɨ˦˩ t͡ɕɪj˧˨ mɨk̚˦˧˥ ʔɗow˨˩ʔ]

[ʈaːŋ˨˩˨ tɨ˨˩ cɪj˨˩˦ mɨk̚˦˥ ʔɗow˨˩˨]

trạng từ (“adverb”) + chỉ (“to denote; to indicate”) + mức độ (“degree”).

com

(grammar) an adverb of degree; a degree adverb


bổ nghĩa

[ʔɓo˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[ʔɓow˧˨ ŋiə˧˨]

[ʔɓow˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


lồi xỉ

lồi + xỉ; the second element is the Sino-Vietnamese word from 齒 (“tooth”).
It is not clear why Sino-Vietnamese xỉ is used here instead of native răng.

(dentistry) having protruding teeth, especially protruding maxillary canines


nguyền rủa

[ŋwiən˨˩ zuə˧˩]

[ŋwiəŋ˦˩ ʐuə˧˨]

[ŋwiəŋ˨˩ ɹuə˨˩˦]


giác sát

[zaːk̚˧˦ saːt̚˧˦]

[jaːk̚˦˧˥ ʂaːk̚˦˧˥]

[jaːk̚˦˧˥ saːk̚˦˧˥]

[jaːk̚˦˥ ʂaːk̚˦˥]

[jaːk̚˦˥ saːk̚˦˥]


đô la hoá

[ʔɗo˧˧ laː˧˧ hwaː˧˦]

[ʔɗow˧˧ laː˧˧ hwaː˨˩˦]

[ʔɗow˧˧ laː˧˧ waː˦˥]


đô la hoá

[ʔɗo˧˧ laː˧˧ hwaː˧˦]

[ʔɗow˧˧ laː˧˧ hwaː˨˩˦]

[ʔɗow˧˧ laː˧˧ waː˦˥]


phi đô la hoá

[fi˧˧ ʔɗo˧˧ laː˧˧ hwaː˧˦]

[fɪj˧˧ ʔɗow˧˧ laː˧˧ hwaː˨˩˦]

[fɪj˧˧ ʔɗow˧˧ laː˧˧ waː˦˥]

phi- (“de-”) + đô la hoá (“to dollarize”).


phi đô la hoá

[fi˧˧ ʔɗo˧˧ laː˧˧ hwaː˧˦]

[fɪj˧˧ ʔɗow˧˧ laː˧˧ hwaː˨˩˦]

[fɪj˧˧ ʔɗow˧˧ laː˧˧ waː˦˥]


khủng hoảng danh tính

[xʊwŋ͡m˧˩ hwaːŋ˧˩ zajŋ̟˧˧ tïŋ˧˦]

[kʰʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ jɛɲ˧˧ tɨn˦˧˥]

[xʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ jɛɲ˧˧ tɨn˦˧˥]

[kʰʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ jan˧˧ tɨn˦˥]

[xʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ jan˧˧ tɨn˦˥]

khủng hoảng (“crisis”) + danh tính (“identity”).


khủng hoảng bản sắc

[xʊwŋ͡m˧˩ hwaːŋ˧˩ ʔɓaːn˧˩ sak̚˧˦]

[kʰʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ ʔɓaːŋ˧˨ ʂak̚˦˧˥]

[xʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ ʔɓaːŋ˧˨ sak̚˦˧˥]

[kʰʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩˦ ʂak̚˦˥]

[xʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩˦ sak̚˦˥]

khủng hoảng (“crisis”) + bản sắc (“identity”).


hậu chấn tâm lí

[həw˧˨ʔ t͡ɕən˧˦ təm˧˧ li˧˦]

[həw˨˩ʔ t͡ɕəŋ˦˧˥ təm˧˧ lɪj˨˩˦]

[həw˨˩˨ cəŋ˦˥ təm˧˧ lɪj˦˥]

hậu (“post-”) + chấn (“to shake, to vibrate”) + tâm lí (“psychology”).

post-traumatic stress disorder
post-traumatic stress disorder

(psychology) post-traumatic stress disorder


bộ xử lí

[ʔɓo˧˨ʔ sɨ˧˩ li˧˦]

[ʔɓow˨˩ʔ sɨ˧˨ lɪj˨˩˦]

[ʔɓow˨˩˨ sɨ˨˩˦ lɪj˦˥]

bộ (“set, series, pack”) + xử lí (“to process”).

(computing, computer science) a processor or processing unit


bộ xử lí trung tâm

[ʔɓo˧˨ʔ sɨ˧˩ li˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧]

[ʔɓow˨˩ʔ sɨ˧˨ lɪj˨˩˦ ʈʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧]

[ʔɓow˨˩˨ sɨ˨˩˦ lɪj˦˥ ʈʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧]

bộ xử lí (“processor”) + trung tâm (“central”).

central processing unit
central processing unit

(computer hardware) a central processing unit


đường sinh

[ʔɗɨəŋ˨˩ sïŋ˧˧]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʂɨn˧˧]

[ʔɗɨəŋ˦˩ sɨn˧˧]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʂɨn˧˧]

[ʔɗɨəŋ˨˩ sɨn˧˧]

đường (“line”) + sinh (“to give birth, to generate”). Calque of English generatrix.


thạp

(especially archaeology) a cylindrical jar for holding rice or water


hộp sọ

[hop̚˧˨ʔ sɔ˧˨ʔ]

[hop̚˨˩ʔ ʂɔ˨˩ʔ]

[hop̚˨˩ʔ sɔ˨˩ʔ]

[hop̚˨˩˨ ʂɔ˨˩˨]

[hop̚˨˩˨ sɔ˨˩˨]


kĩ nghệ

[ki˦ˀ˥ ŋe˧˨ʔ]

[kɪj˧˨ ŋej˨˩ʔ]

[kɪj˨˩˦ ŋej˨˩˨]

kĩ nghệ đồ đá Ngườm

kĩ nghệ đồ đá Muxchiê


tài chính hoá

[taːj˨˩ t͡ɕïŋ˧˦ hwaː˧˦]

[taːj˦˩ t͡ɕɨn˦˧˥ hwaː˨˩˦]

[taːj˨˩ cɨn˦˥ waː˦˥]

(economics) to financialize (conversion of intangible value into financial instruments)


chủ nghĩa duy tâm

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ təm˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ təm˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ təm˧˧]

chủ nghĩa + duy tâm, calque of Chinese 唯心主義／唯心主义 (duy tâm chủ nghĩa).

cal

Friedrich Engels (1962) [1886] chapter II, in Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie [Ludwig Feuerbach and the End of Classical German Philosophy] (Marx-Engels-Werke), volume 21; English translation from 1990 Marx/Engels Collected Works, volume 26; Vietnamese translation from 1995 C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 21
Những người quả quyết rằng tinh thần có trước tự nhiên, [...] những người đó là thuộc phe chủ nghĩa duy tâm. Còn những người cho rằng tự nhiên là cái có trước thì thuộc các học phái khác nhau của chủ nghĩa duy vật.
Those who asserted the primacy of the mind over nature … comprised the camp of idealism. The others, who regarded nature as primary, belong to the various schools of materialism.


Hồng bảo thư

[həwŋ͡m˨˩ ʔɓaːw˧˩ tʰɨ˧˧]

[həwŋ͡m˦˩ ʔɓaːw˧˨ tʰɨ˧˧]

[həwŋ͡m˨˩ ʔɓaːw˨˩˦ tʰɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 紅寶書, composed of 紅 (“red”), 寶 (“precious”) and 書 (“book”).

vi-etym-sino

(communism) Little Red Book (a book of statements from speeches and writings by Mao Zedong)


giá trị trao đổi

[zaː˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ t͡ɕaːw˧˧ ʔɗoj˧˩]

[jaː˨˩˦ ʈɪj˨˩ʔ ʈaːw˧˧ ʔɗoj˧˨]

[jaː˦˥ ʈɪj˨˩˨ ʈaːw˧˧ ʔɗoj˨˩˦]

giá trị (“value”) + trao đổi (“to exchange”).


phân công lao động

[fən˧˧ kəwŋ͡m˧˧ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[fəŋ˧˧ kəwŋ͡m˧˧ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[fəŋ˧˧ kəwŋ͡m˧˧ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

phân công (“to assign, to allot”) + lao động (“labour”).


thời đại đồ đá

head

thời đại đồ đá

thời đại đồ đá

vi-noun

thời đại đồ đá

thời đại đồ đá

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗo˨˩ ʔɗaː˧˦]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ ʔɗaː˨˩˦]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ ʔɗaː˦˥]

thời đại (“age, era, period”) + đồ (“stuff, things”) + đá (“stone”).

com

(archaeology, paleontology) the Stone Age


thời đại đồ đá cũ

head

thời đại đồ đá cũ

thời đại đồ đá cũ

vi-noun

thời đại đồ đá cũ

thời đại đồ đá cũ

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗo˨˩ ʔɗaː˧˦ ku˦ˀ˥]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ ʔɗaː˨˩˦ kʊw˧˨]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ ʔɗaː˦˥ kʊw˨˩˦]

thời đại (“age, era, period”) + đồ (“stuff, things”) + đá (“stone”) + cũ (“old”).

com

(archaeology, paleontology) Paleolithic; Old Stone Age; Palaeolithic


quan trắc

[kwaːŋ˧˧ ʈak̚˦˧˥]

[waːŋ˧˧ ʈak̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 觀測, from Japanese 観測 (kansoku).


lục lăng

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ laŋ˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ laŋ˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ laŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-lục lăng.wav

Sino-Vietnamese word from 六 (“six”) and 棱 (“arris, edge, corner”).


lục lăng

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ laŋ˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ laŋ˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ laŋ˧˧]


túc từ

[tʊwk͡p̚˧˦ tɨ˨˩]

[tʊwk͡p̚˦˧˥ tɨ˦˩]

[tʊwk͡p̚˦˥ tɨ˨˩]


đầu ra

[ʔɗəw˨˩ zaː˧˧]

[ʔɗəw˦˩ ʐaː˧˧]

[ʔɗəw˨˩ ɹaː˧˧]


tiệm cận

[tiəm˧˨ʔ kən˧˨ʔ]

[tiəm˨˩ʔ kəŋ˨˩ʔ]

[tim˨˩˨ kəŋ˨˩˨]


chủ nghĩa hoài nghi

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ hwaːj˨˩ ŋi˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ hwaːj˦˩ ŋɪj˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ waːj˨˩ ŋɪj˧˧]

chủ nghĩa + hoài nghi, calque of Chinese 懷疑主義／怀疑主义 (hoài nghi chủ nghĩa).


Ngũ Đế

[ŋu˦ˀ˥ ʔɗe˧˦]

[ŋʊw˧˨ ʔɗej˨˩˦]

[ŋʊw˨˩˦ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 五帝, composed of 五 and 帝.


sử sách

[sɨ˧˩ sajk̟̚˧˦]

[ʂɨ˧˨ ʂat̚˦˧˥]

[sɨ˧˨ sat̚˦˧˥]

[ʂɨ˨˩˦ ʂat̚˦˥]

[sɨ˨˩˦ sat̚˦˥]

(historiography) history; chronicles; annals


Tam Hoàng

[taːm˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 三皇, composed of 三 and 皇.

(Chinese mythology) the Three Sovereigns


Tam Hoàng Ngũ Đế

[taːm˧˧ hwaːŋ˨˩ ŋu˦ˀ˥ ʔɗe˧˦]

[taːm˧˧ hwaːŋ˦˩ ŋʊw˧˨ ʔɗej˨˩˦]

[taːm˧˧ waːŋ˨˩ ŋʊw˨˩˦ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 三皇五帝, composed of 三皇 (“Three Sovereigns”) and 五帝 (“Five Emperors”).

(Chinese mythology) the Three Sovereigns and Five Emperors


thời đại đồ sắt

head

thời đại đồ sắt

thời đại đồ sắt

vi-noun

thời đại đồ sắt

thời đại đồ sắt

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗo˨˩ sat̚˧˦]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ ʂak̚˦˧˥]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ sak̚˦˧˥]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ ʂak̚˦˥]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ sak̚˦˥]

thời đại (“age, era, period”) + đồ (“stuff, things”) + sắt (“iron”).


thần giao cách cảm

[tʰən˨˩ zaːw˧˧ kajk̟̚˧˦ kaːm˧˩]

[tʰəŋ˦˩ jaːw˧˧ kat̚˦˧˥ kaːm˧˨]

[tʰəŋ˨˩ jaːw˧˧ kat̚˦˥ kaːm˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 神交隔感. The whole phrase can roughly be translated as "sense of spiritual intersection [albeit physically] separated".
This compound can be further analyzed either as thần giao (神交) and cách cảm (隔感), or thần giao cách (神交隔) and cảm (感). Aside from cảm (in the irrelevant sense of "influenza"), none of these are in any common use in Vietnamese as free morphemes.


trung vị

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ vi˧˨ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ vɪj˨˩ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ vɪj˨˩˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ jɪj˨˩˨]


số hoá

[ʂow˨˩˦ hwaː˨˩˦]

[ʂow˦˥ waː˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-số hoá.wav


số hoá

[ʂow˨˩˦ hwaː˨˩˦]

[ʂow˦˥ waː˦˥]


đại đồng

[ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

Sino-Vietnamese word from 大同, composed of 大 and 同.

vi-etym-sino

475 - 221 BCE, Book of Rites - "Ceremonial usages; their origins, development, and intention"'; English translation by James Legge; rough Vietnamese translation by Nguyễn Hoài Vân
Đạo lớn vận hành, thì dưới trời mọi sự đều chung, hiền đức cùng tài năng quy tụ, tỏ bày niềm tin, tu dưỡng hòa mục. Cho nên, người ta không chỉ thân với người thân của mình, không chỉ yêu thương con mình. Khiến cho, già yếu được chăm sóc đến lâm chung, trẻ mạnh có chỗ dùng xứng đáng, ấu nhi đủ điều kiện lớn khôn. Kẻ mất vợ, người góa chồng, kẻ đơn chiếc, người lẻ loi, những ai tàn phế, tật nguyền, đều được nuôi dưỡng. Nam có chức phận tốt đẹp, nữ lập gia đình hạnh phúc. Ghét phí phạm, vứt bỏ hàng hóa, sản vật nhưng chẳng cần tàng trữ cho riêng mình. Ghét tài lực không thi thố, nhưng không chỉ vì mình mà ra sức. Vì vậy, âm mưu bế tắc mất cơ hội hưng khởi; trộm, cướp, loạn, giặc, không còn nơi tác động. Thế nên, cửa ngoài chẳng phải khóa. Ấy là Đại Đồng.
When the Grand course was pursued, a public and common spirit ruled all under the sky; they chose men of talents, virtue, and ability; their words were sincere, and what they cultivated was harmony. Thus men did not love their parents only, nor treat as children only their own sons. A competent provision was secured for the aged till their death, employment for the able-bodied, and the means of growing up to the young. They showed kindness and compassion to widows, orphans, childless men, and those who were disabled by disease, so that they were all sufficiently maintained. Males had their proper work, and females had their homes. (They accumulated) articles (of value), disliking that they should be thrown away upon the ground, but not wishing to keep them for their own gratification. (They laboured) with their strength, disliking that it should not be exerted, but not exerting it (only) with a view to their own advantage. In this way (selfish) schemings were repressed and found no development. Robbers, filchers, and rebellious traitors did not show themselves, and hence the outer doors remained open, and were not shut. This was (the period of) what we call the Grand Union.

475 - 221 BCE, Zhuangzi - "Let It Be, Leave It Alone" ; English translation by Burton Watson; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê
Hình hài người đó hoà đồng với vạn vật. Cái gì đại đồng thì “vô kỉ” [không có cái “ta” riêng], đã vô kỉ thì làm gì còn tồn tại [riêng] nữa? Những người mà chúng ta thấy còn tồn tại [riêng] đó chỉ là những bậc quân tử thời xưa; những người chúng ta không thấy tồn tại [riêng] nữa (nghĩa là vô danh), đó mới là bạn của trời đất
His face and form blend with the Great Unity, the Great Unity that is selfless. Being selfless, how then can he look on possession as possession? He who fixed his eyes on possession—he was the “gentleman” of ancient times. He who fixes his eyes on nothingness—he is the true friend of Heaven and earth.

Mong thế giới đại đồng. Tiến lên quân hồng!

1930, Đinh Nhu (attributed) (lyrics and music), “Cùng Nhau Đi Hồng Binh [Let's Go Together, Red Soldiers!]”performed by Huy Cường and Male and Female Singers and Dancers of the General Political Department:

May the world be grandly united! Onward, Red Army!

(Chinese philosophy) Great Unity (utopian vision of the world in which everyone and everything is at peace)


phù hộ

Sino-Vietnamese word from 扶 (“to help”) and 護 (“to protect”).

phù hộ, độ trì

Cầu bà/Phật/Chúa phù hộ cho con.

I pray that my grandmother/Buddha/the Lord is watching over me.

(religion, occult, of a god or deceased relative) to watch over


sâm nhung

[səm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[ʂəm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[səm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[ʂəm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[səm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 參茸, composed of 參 and 茸.

(traditional Chinese medicine) ginseng and velvet antler


khớp xương

[xəːp̚˧˦ sɨəŋ˧˧]

[kʰəːp̚˦˧˥ sɨəŋ˧˧]

[xəːp̚˦˧˥ sɨəŋ˧˧]

[kʰəːp̚˦˥ sɨəŋ˧˧]

[xəːp̚˦˥ sɨəŋ˧˧]

(anatomy) a joint; an articulation; an articular surface; the place where two bones, ossicles, or other hard structures in the body connect, which links an animal's skeletal system into a functional whole.


ma trận kề

[maː˧˧ t͡ɕən˧˨ʔ ke˨˩]

[maː˧˧ ʈəŋ˨˩ʔ kej˦˩]

[maː˧˧ ʈəŋ˨˩˨ kej˨˩]

(graph theory) A matrix showing which vertices of a graph are adjacent to which other vertices.


truyền dịch

[t͡ɕwiən˨˩ zïk̟̚˧˨ʔ]

[ʈwiəŋ˦˩ jɨt̚˨˩ʔ]

[ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ jɨt̚˨˩˨]


thần tiên

[tʰən˨˩ tiən˧˧]

[tʰəŋ˦˩ tiəŋ˧˧]

[tʰəŋ˨˩ tiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 神仙, composed of 神 and 仙.

(mythology) an immortal; a supernatural entity; a celestial being; a transcendent being


dấu nhấn

[zəw˧˦ ɲən˧˦]

[jəw˨˩˦ ɲəŋ˦˧˥]

[jəw˦˥ ɲəŋ˦˥]

(linguistics) an accent; a diacritical mark


nhắc lại

[ɲak̚˧˦ laːj˧˨ʔ]

[ɲak̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[ɲak̚˦˥ laːj˨˩˨]

liều nhắc lại

tiêm nhắc lại


cảm tính

[kaːm˧˩ tïŋ˧˦]

[kaːm˧˨ tɨn˦˧˥]

[kaːm˨˩˦ tɨn˦˥]


tử vi

[tɨ˧˨ vɪj˧˧]

[tɨ˨˩˦ vɪj˧˧]

[tɨ˨˩˦ jɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 紫微, shortened from Chinese 紫微斗數 (tử vi đẩu số).

(occult) a horoscope according to Taoist fortune-telling


ẩu tả

[ʔəw˧˩ taː˧˩]

[ʔəw˧˨ taː˧˨]

[ʔəw˨˩˦ taː˨˩˦]


từ pháp

[tɨ˨˩ faːp̚˧˦]

[tɨ˦˩ faːp̚˦˧˥]

[tɨ˨˩ faːp̚˦˥]


mĩ từ pháp

[mi˦ˀ˥ tɨ˨˩ faːp̚˧˦]

[mɪj˧˨ tɨ˦˩ faːp̚˦˧˥]

[mɪj˨˩˦ tɨ˨˩ faːp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 美詞 (“beautiful words”) and 法.


học sâu

[hawk͡p̚˨˩ʔ ʂəw˧˧]

[hawk͡p̚˨˩˨ ʂəw˧˧]


xử lí ngôn ngữ tự nhiên

[sɨ˧˩ li˧˦ ŋon˧˧ ŋɨ˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[sɨ˧˨ lɪj˨˩˦ ŋoŋ˧˧ ŋɨ˧˨ tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[sɨ˨˩˦ lɪj˦˥ ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

xử lí (“to process”) + ngôn ngữ tự nhiên (“natural language”).

com

natural language processing
natural language processing

(computer science, linguistics) natural language processing


ngôn ngữ tự nhiên

[ŋon˧˧ ŋɨ˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[ŋoŋ˧˧ ŋɨ˧˨ tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

ngôn ngữ (“language”) + tự nhiên (“natural”).


đồng cách ngữ

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ kajk̟̚˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ kat̚˦˧˥ ŋɨ˧˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ kat̚˦˥ ŋɨ˨˩˦]

(linguistics) words in apposition; appositives


chủ nghĩa trọng thương

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ t͡ɕawŋ͡m˧˨ʔ tʰɨəŋ˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ ʈawŋ͡m˨˩ʔ tʰɨəŋ˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ ʈɔŋ˨˩ʔ tʰɨəŋ˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ ʈawŋ͡m˨˩˨ tʰɨəŋ˧˧]

Calque of Chinese 重商主義／重商主义 (trọng thương chủ nghĩa).


tiền tệ dự trữ

[tiən˨˩ te˧˨ʔ zɨ˧˨ʔ t͡ɕɨ˦ˀ˥]

[tiəŋ˦˩ tej˨˩ʔ jɨ˨˩ʔ ʈɨ˧˨]

[tiəŋ˨˩ tej˨˩˨ jɨ˨˩˨ ʈɨ˨˩˦]

tiền tệ (“currency”) + dự trữ (“reserve”).


bảng mẫu tự phiên âm quốc tế

head

bảng mẫu tự phiên âm quốc tế • (榜母字翻音國際)

榜母字翻音國際 (CJK)

[ʔɓaːŋ˧˩ məw˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ fiən˧˧ ʔəm˧˧ kuək̚˧˦ te˧˦]

[ʔɓaːŋ˧˨ məw˧˨ tɨ˨˩ʔ fiəŋ˧˧ ʔəm˧˧ kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ məw˨˩˦ tɨ˨˩˨ fiəŋ˧˧ ʔəm˧˧ wək̚˦˥ tej˦˥]

From bảng (“table”) + mẫu tự (“letter, symbol”) + phiên âm (“to transcribe phonetically”) + quốc tế (“international”).

compound

International Phonetic Alphabet
International Phonetic Alphabet

(phonetics) International Phonetic Alphabet


khủng hoảng tài chính

vi-noun

(classifier cuộc, vụ) khủng hoảng tài chính

[xʊwŋ͡m˧˩ hwaːŋ˧˩ taːj˨˩ t͡ɕïŋ˧˦]

[kʰʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ taːj˦˩ t͡ɕɨn˦˧˥]

[xʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ taːj˦˩ t͡ɕɨn˦˧˥]

[kʰʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ taːj˨˩ cɨn˦˥]

[xʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ taːj˨˩ cɨn˦˥]

khủng hoảng (“crisis”) + tài chính (“finance”).


chu kì tế bào

[t͡ɕu˧˧ ki˨˩ te˧˦ ʔɓaːw˨˩]

[t͡ɕʊw˧˧ kɪj˦˩ tej˨˩˦ ʔɓaːw˦˩]

[cʊw˧˧ kɪj˨˩ tej˦˥ ʔɓaːw˨˩]


nhân tế bào

[ɲən˧˧ te˧˦ ʔɓaːw˨˩]

[ɲəŋ˧˧ tej˨˩˦ ʔɓaːw˦˩]

[ɲəŋ˧˧ tej˦˥ ʔɓaːw˨˩]


giảm phân

[jaːm˧˨ fəŋ˧˧]

[jaːm˨˩˦ fəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 減 (“to reduce, to decrease”) and 分 (“to divide”).


biểu hiện gen

[ʔɓiəw˧˩ hiən˧˨ʔ zɛn˧˧]

[ʔɓiəw˧˩ hiən˧˨ʔ ɣɛn˧˧]

[ʔɓiw˧˨ hiəŋ˨˩ʔ jɛŋ˧˧]

[ʔɓiw˧˨ hiəŋ˨˩ʔ ɣɛŋ˧˧]

[ʔɓiw˨˩˦ hiəŋ˨˩˨ jɛŋ˧˧]

[ʔɓiw˨˩˦ hiəŋ˨˩˨ ɣɛŋ˧˧]

biểu hiện (“to express”) + gen (“gene”).


nguyên phân

[ŋwiən˧˧ fən˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ fəŋ˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ fəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 原 (“entire, complete”) and 分 (“to divide”).


liệu pháp hành vi nhận thức

[liəw˧˨ʔ faːp̚˧˦ hajŋ̟˨˩ vi˧˧ ɲən˧˨ʔ tʰɨk̚˧˦]

[liw˨˩ʔ faːp̚˦˧˥ hɛɲ˦˩ vɪj˧˧ ɲəŋ˨˩ʔ tʰɨk̚˦˧˥]

[liw˨˩˨ faːp̚˦˥ han˨˩ vɪj˧˧ ɲəŋ˨˩˨ tʰɨk̚˦˥]

[liw˨˩˨ faːp̚˦˥ han˨˩ jɪj˧˧ ɲəŋ˨˩˨ tʰɨk̚˦˥]

liệu pháp (“therapy”) + hành vi (“behavior”) + nhận thức (“cognition”).

com

cognitive behavioral therapy
cognitive behavioral therapy

(psychology) cognitive behavioral therapy


cận huyết

[kən˧˨ʔ hwiət̚˧˦]

[kəŋ˨˩ʔ hwiək̚˦˧˥]

[kəŋ˨˩˨ wiək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 近 (“close”) and 血 (“blood”).


chiến tranh thương mại

[t͡ɕiən˧˦ t͡ɕajŋ̟˧˧ tʰɨəŋ˧˧ maːj˧˨ʔ]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʈɛɲ˧˧ tʰɨəŋ˧˧ maːj˨˩ʔ]

[ciəŋ˦˥ ʈan˧˧ tʰɨəŋ˧˧ maːj˨˩˨]

chiến tranh (“war”) + thương mại (“trade, commerce”).


chiến tranh tiền tệ

[t͡ɕiən˧˦ t͡ɕajŋ̟˧˧ tiən˨˩ te˧˨ʔ]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʈɛɲ˧˧ tiəŋ˦˩ tej˨˩ʔ]

[ciəŋ˦˥ ʈan˧˧ tiəŋ˨˩ tej˨˩˨]

chiến tranh (“war”) + tiền tệ (“currency”).


Sa Huỳnh

[saː˧˧ hwïŋ̟˨˩]

[ʂaː˧˧ hwɨn˦˩]

[ʂaː˧˧ wɨn˨˩]

[saː˧˧ wɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 沙 and 黃, with the South Central-Southern reading of the second character instead of Northern hoàng.

(archaeology) a culture in modern-day central and southern Vietnam (1000 BCE–200 C.E.)

(archaeology) Sa Huỳnh (a cluster of archaeological sites in Đức Phổ, Quảng Ngãi, Vietnam)


bệnh tim mạch

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ tim˧˧ majk̟̚˧˨ʔ]

[ʔɓen˨˩ʔ tim˧˧ mat̚˨˩ʔ]

[ʔɓəːn˨˩˨ tim˧˧ mat̚˨˩˨]

cardiovascular disease
cardiovascular disease


xương hàm dưới

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ zɨəj˧˦]

[sɨəŋ˧˧ haːm˦˩ jɨj˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ jɨj˦˥]


xương hàm trên

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ t͡ɕen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ haːm˦˩ ʈen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ ʈəːn˧˧]

(anatomy) maxilla; upper jaw; maxillary bone


màn hình cảm ứng

[maːn˨˩ hïŋ˨˩ kaːm˧˩ ʔɨŋ˧˦]

[maːŋ˦˩ hɨn˦˩ kaːm˧˨ ʔɨŋ˦˧˥]

[maːŋ˨˩ hɨn˨˩ kaːm˨˩˦ ʔɨŋ˦˥]

màn hình (“screen”) + cảm ứng (“responsive; reactive”).


cấu trúc dữ liệu

[kəw˧˦ t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ zɨ˦ˀ˥ liəw˧˨ʔ]

[kəw˨˩˦ ʈʊwk͡p̚˦˧˥ jɨ˧˨ liw˨˩ʔ]

[kəw˦˥ ʈʊwk͡p̚˦˥ jɨ˨˩˦ liw˨˩˨]

cấu trúc (“structure”) + dữ liệu (“data”).


máy tính cá nhân

[maj˧˦ tïŋ˧˦ kaː˧˦ ɲən˧˧]

[maj˨˩˦ tɨn˦˧˥ kaː˨˩˦ ɲəŋ˧˧]

[ma(ː)j˦˥ tɨn˦˥ kaː˦˥ ɲəŋ˧˧]

máy tính (“computer”) + cá nhân (“personal”).


máy tính bảng đồ hoạ

vi-noun

(classifier cái, chiếc) máy tính bảng đồ hoạ

[maj˧˦ tïŋ˧˦ ʔɓaːŋ˧˩ ʔɗo˨˩ hwaː˧˨ʔ]

[maj˨˩˦ tɨn˦˧˥ ʔɓaːŋ˧˨ ʔɗow˦˩ hwaː˨˩ʔ]

[ma(ː)j˦˥ tɨn˦˥ ʔɓaːŋ˨˩˦ ʔɗow˨˩ waː˨˩˨]

máy tính bảng (“tablet computer”) + đồ hoạ (“picture; drawing”).


thương số

[tʰɨəŋ˧˧ so˧˦]

[tʰɨəŋ˧˧ ʂow˨˩˦]

[tʰɨəŋ˧˧ sow˨˩˦]

[tʰɨəŋ˧˧ ʂow˦˥]

[tʰɨəŋ˧˧ sow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thương số.wav


kiến trúc máy tính

[kiən˧˦ t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ maj˧˦ tïŋ˧˦]

[kiəŋ˦˧˥ ʈʊwk͡p̚˦˧˥ maj˨˩˦ tɨn˦˧˥]

[kiəŋ˦˥ ʈʊwk͡p̚˦˥ ma(ː)j˦˥ tɨn˦˥]

kiến trúc (“architecture”) + máy tính (“computer”).

computer architecture
computer architecture

(computer science) computer architecture


hen suyễn

[hɛŋ˧˧ ʂwiəŋ˧˨]

[hɛŋ˧˧ swiəŋ˧˨]

[hɛŋ˧˧ ʂ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

[hɛŋ˧˧ s⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

hen + suyễn. Both elements mean "asthma" by themselves and are also both originally verbs.


nghĩa lí

[ŋiə˦ˀ˥ li˧˦]

[ŋiə˧˨ lɪj˨˩˦]

[ŋiə˨˩˦ lɪj˦˥]

(philosophy, literary) meaning and principle; "the right way"


lang ben

[laːŋ˧˧ ʔɓɛn˧˧]

[laːŋ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]

[laːŋ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]


ngữ cảnh

[ŋɨ˦ˀ˥ kajŋ̟˧˩]

[ŋɨ˧˨ kɛɲ˧˨]

[ŋɨ˨˩˦ kan˨˩˦]

(linguistics) context (text in which a word appears)


chất cản quang

[t͡ɕət̚˧˦ kaːn˧˩ kwaːŋ˧˧]

[t͡ɕək̚˦˧˥ kaːŋ˧˨ kwaːŋ˧˧]

[cək̚˦˥ kaːŋ˨˩˦ waːŋ˧˧]


bo mạch chủ

[ʔɓɔ˧˧ majk̟̚˧˨ʔ t͡ɕu˧˩]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩ʔ t͡ɕʊw˧˨]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩˨ cʊw˨˩˦]

bo mạch (“circuit board”) + chủ (“main”).

(computer hardware) motherboard; mainboard; main circuit board


bo mạch

[ʔɓɔ˧˧ majk̟̚˧˨ʔ]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩ʔ]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩˨]


bo mạch in

[ʔɓɔ˧˧ majk̟̚˧˨ʔ ʔin˧˧]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩ʔ ʔin˧˧]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩˨ ʔɨn˧˧]

bo mạch (“circuit board”) + in (“to print”).

printed circuit board
printed circuit board

(computer hardware) a printed circuit board


bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên

vi-noun

(classifier cái) bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên

[ʔɓo˧˨ʔ ɲəː˧˦ t͡ɕwi˧˧ kəp̚˧˨ʔ ŋəw˦ˀ˥ ɲiən˧˧]

[ʔɓow˨˩ʔ ɲəː˨˩˦ ʈwɪj˧˧ kəp̚˨˩ʔ ŋəw˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[ʔɓow˨˩˨ ɲəː˦˥ ʈ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ kəp̚˨˩˨ ŋəw˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]

bộ nhớ (“memory”) + truy cập (“to access”) + ngẫu nhiên (“random”).

com

random access memory
random access memory

(computing, electronics) random access memory


trí tuệ xúc cảm

[t͡ɕi˧˦ twe˧˨ʔ sʊwk͡p̚˧˦ kaːm˧˩]

[ʈɪj˨˩˦ twej˨˩ʔ sʊwk͡p̚˦˧˥ kaːm˧˨]

[ʈɪj˦˥ t⁽ʷ⁾ej˨˩˨ sʊwk͡p̚˦˥ kaːm˨˩˦]

trí tuệ (“intelligence”) + xúc cảm (“emotion”).

emotional intelligence
emotional intelligence


tiên nghiệm

[tiən˧˧ ŋiəm˧˨ʔ]

[tiəŋ˧˧ ŋiəm˨˩ʔ]

[tiəŋ˧˧ ŋim˨˩˨]


hậu nghiệm

[həw˧˨ʔ ŋiəm˧˨ʔ]

[həw˨˩ʔ ŋiəm˨˩ʔ]

[həw˨˩˨ ŋim˨˩˨]


kí pháp khoa học

[kɪj˨˩˦ faːp̚˦˧˥ kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[kɪj˨˩˦ faːp̚˦˧˥ xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[kɪj˦˥ faːp̚˦˥ kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

[kɪj˦˥ faːp̚˦˥ xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

Số 0.00236 viết bằng kí pháp khoa học thì là 2.36×10⁻³ hoặc là 2.36E-3.

(mathematics) scientific notation; an alternative format of such a decimal number immediately followed by E and an integer


ưu sinh

[ʔiw˧˧ sïŋ˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʂɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ sɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʂɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 優生, composed of 優 (“superior”) and 生 (“life”).


dấu cá

[zəw˧˦ kaː˧˦]

[jəw˨˩˦ kaː˨˩˦]

[jəw˦˥ kaː˦˥]

dấu + cá (cá refers to the reading of 亇).

(writing, linguistics) the 𖿰, a signifier commonly placed to the right of a phonogram in a Nôm text, indicates that this character should not be read with its Sino-Vietnamese reading or should be read with an alternative reading.


thuỷ tề

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ tej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 水 (“water”) and 臍 (“navel”).

(mythology, occult) the underwater domain of a water deity, especially the Dragon King


nhuận tràng

[ɲwən˧˨ʔ t͡ɕaːŋ˨˩]

[ɲwəŋ˨˩ʔ ʈaːŋ˦˩]

[ɲwəŋ˨˩˨ ʈaːŋ˨˩]


Thái Bạch Kim Tinh

[tʰaːj˧˦ ʔɓajk̟̚˧˨ʔ kim˧˧ tïŋ˧˧]

[tʰaːj˨˩˦ ʔɓat̚˨˩ʔ kim˧˧ tɨn˧˧]

[tʰaːj˦˥ ʔɓat̚˨˩˨ kim˧˧ tɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 太白 (“great white; Venus”) and 金星 (“gold star; the Metal Planet; Venus”), from Chinese 太白金星.

A-lô. Thái Bạch Kim Tinh đấy hả ? Ờ. Đây là vấn đề nhạy cảm. Ngọc Hoàng đã chỉ đạo rồi. Phải chờ các Táo đã. Đúng rồi, các Táo biểu quyết thông qua. Phải bí mật đấy nhá.

2016, Táo Quân 2016 [Kitchen Gods 2016], spoken by Nam Tào (Xuân Bắc):

Hello? Is that Taibai Jinxing? Yeah. It's a delicate matter. The Jade Emperor has given instructions. We need to wait for the Kitchen Gods. That's right, they'll be putting on a vote. It's classified.

(Chinese mythology, Taoism) Taibai Jinxing


ma da

[maː˧˧ zaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

(mythology) a kind of aquatic ghost or demon, believed to cause swimmers to drown


nhân sinh quan

Sino-Vietnamese word from 人生觀, composed of 人生 (“human life”) and 觀 (“outlook”).

(philosophy) an outlook on humans' lives and worth


bán thần

Sino-Vietnamese word from 半神, composed of 半 (“demi-”) and 神 (“god”)


cấp tính

Sino-Vietnamese word from 急性, composed of 急 (“urgent”) and 性 (“-ness”)

Coordinate term: mãn tính


cầu cơ

[kəw˨˩ kəː˧˧]

[kəw˦˩ kəː˧˧]

[kəw˨˩ kəː˧˧]

cầu (“to pray”) + cơ (“heart”), in reference to heart-shaped piece.


thế tập

[tʰe˧˦ təp̚˧˨ʔ]

[tʰej˨˩˦ təp̚˨˩ʔ]

[tʰej˦˥ təp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 世襲, composed of 世 (“generation”) and 襲 (“to inherit”).

(history, attributive, of phong kiến nobility titles and offices) hereditary


võ đoán

[vɔ˦ˀ˥ ʔɗwaːn˧˦]

[vɔ˧˨ ʔɗwaːŋ˦˧˥]

[vɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]

[jɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]

Theo Saussure, tính võ đoán là đặc trưng quan trọng nhất của ngôn ngữ

According to Saussure, arbitrariness is one of the most important aspects of a language.

(linguistics) arbitrary; absent of any natural or necessary connections between a word's meaning and its sound


âm ti

[ʔəm˧˧ ti˧˧]

[ʔəm˧˧ tɪj˧˧]

[ʔəm˧˧ tɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 陰司, composed of 陰 (“yin; death”) and 司 (“department”)

(Chinese mythology) the underworld deparment where King Yama judges cases concerning the dead


thuyết thông linh

[tʰwiət̚˧˦ tʰəwŋ͡m˧˧ lïŋ˧˧]

[tʰwiək̚˦˧˥ tʰəwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ tʰəwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

(philosophy) Spiritism (a religious and philosophical doctrine concerned with communication with the dead)


Phục Hi

[fʊwk͡p̚˧˨ʔ hi˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩ʔ hɪj˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩˨ hɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 伏羲, from Literary Chinese 伏羲 (Fúxī).

Coordinate term: Nữ Oa

- Phục Hi (cũng gọi là Thái Hạo), đặt ra bát quái, căn bản của Kinh Dịch.

(Can we date this quote?), Nguyễn Hiến Lê, sử Trung Quốc [a history of China], Nhà xuất bản Văn nghệ:

- Fuxi (also known as Taihao), who created the eight trigrams, the foundation of the I Ching.


Hi Hoàng

Sino-Vietnamese word from 羲 (“Fuxi”) and 皇 (“sovereign”)

Coordinate term: Oa Hoàng

(Chinese mythology) Synonym of Phục Hi (“Fuxi”)


Hi Hoàng

Sino-Vietnamese word from 羲 and 黄 (“yellow”), blend of Phục Hi (“Fuxi”) + Hoàng Đế (“Yellow Emperor”)

blend

(Chinese mythology) of the times of mythological creators and civilization founders, including the gods Fuxi and the Yellow Emperor


axit đêôxiribônuclêic

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦ ʔɗe˧˧ ʔo˧˧ si˧˧ ɹi˧˧ ʔɓo˧˧ nu˧˧ kle˧˧ ʔïk̟̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦ ʔɗe˧˧ ʔo˧˧ si˧˧ zi˧˧ ʔɓo˧˧ nu˧˧ kle˧˧ ʔïk̟̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˦˧˥ ʔɗej˧˧ ʔow˧˧ sɪj˧˧ ɹɪj˧˧ ʔɓow˧˧ nʊw˧˧ klej˧˧ ʔïk̟̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ sɨt̚˦˥ ʔɗej˧˧ ʔow˧˧ sɪj˧˧ ɹɪj˧˧ ʔɓow˧˧ nʊw˧˧ klej˧˧ ʔïk̟̚˦˥]

Borrowed from French acide désoxyribonucléique.

deoxyribonucleic acid
deoxyribonucleic acid

(biochemistry, genetics) deoxyribonucleic acid


đêôxiribônuclêic

[ʔɗe˧˧ ʔo˧˧ si˧˧ ɹi˧˧ ʔɓo˧˧ nu˧˧ kle˧˧ ʔïk̟̚˧˦]

[ʔɗe˧˧ ʔo˧˧ si˧˧ zi˧˧ ʔɓo˧˧ nu˧˧ kle˧˧ ʔïk̟̚˧˦]

[ʔɗej˧˧ ʔow˧˧ sɪj˧˧ ɹɪj˧˧ ʔɓow˧˧ nʊw˧˧ klej˧˧ ʔïk̟̚˦˧˥]

[ʔɗej˧˧ ʔow˧˧ sɪj˧˧ ɹɪj˧˧ ʔɓow˧˧ nʊw˧˧ klej˧˧ ʔïk̟̚˦˥]

Borrowed from French désoxyribonucléique.


thiên nữ

Sino-Vietnamese word from 天女, composed of 天 (“heaven; deva/devi”) and 女 (“female person”), Literary Chinese 天女 (tiānnǚ)

vi-etym-sino

Truyền thuyết thiên nữ

(literally, “Legend of the Celestial Maiden”)

(Chinese mythology) a female inhabitant of heaven


tập xác định

[təp̚˧˨ʔ saːk̚˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[təp̚˨˩ʔ saːk̚˦˧˥ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[təp̚˨˩˨ saːk̚˦˥ ʔɗɨn˨˩˨]

tập (“set”) + xác định (“to determine”).

(mathematics, set theory) a domain (the set on which a function is defined)


xương cùng

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˦˩]

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]


xương đe

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]


xương đòn

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔn˨˩]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔŋ˦˩]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔŋ˨˩]


xương búa

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˧˦]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˦˥]


xương bàn đạp

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːn˨˩ ʔɗaːp̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˦˩ ʔɗaːp̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩ ʔɗaːp̚˨˩˨]


xương lệ

[sɨəŋ˧˧ le˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ lej˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ lej˨˩˨]

From xương (“bone”) + lệ (“tear”), calque of Chinese 淚骨／泪骨 (lệ cốt).


xương lá mía

[sɨəŋ˧˧ laː˧˦ miə˧˦]

[sɨəŋ˧˧ laː˨˩˦ miə˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ laː˦˥ miə˦˥]

xương (“bone”) + lá (“leaf”) + mía (“sugarcane”).


xương sên

[sɨəŋ˧˧ sen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʂen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ sen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʂəːn˧˧]

[sɨəŋ˧˧ səːn˧˧]


xương thuyền

[sɨəŋ˧˧ tʰwiən˨˩]

[sɨəŋ˧˧ tʰwiəŋ˦˩]

[sɨəŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]


xương nguyệt

[sɨəŋ˧˧ ŋwiət̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ŋwiək̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ŋwiək̚˨˩˨]


xương tháp

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˧˦]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˦˥]


xương cả

[sɨəŋ˧˧ kaː˧˩]

[sɨəŋ˧˧ kaː˧˨]

[sɨəŋ˧˧ kaː˨˩˦]


xương thê

[sɨəŋ˧˧ tʰe˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰej˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰej˧˧]

From xương (“bone”) + thê (“梯, trapezoid”)


xương móc

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˧˦]

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˦˥]


xương thang

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]


xương đậu

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩˨]


xương hộp

[sɨəŋ˧˧ hop̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ hop̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ hop̚˨˩˨]


tăng trưởng kinh tế

[taŋ˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˩ kïŋ˧˧ te˧˦]

[taŋ˧˧ ʈɨəŋ˧˨ kɨn˧˧ tej˨˩˦]

[taŋ˧˧ ʈɨəŋ˨˩˦ kɨn˧˧ tej˦˥]

tăng trưởng (“to grow; to develop”) + kinh tế (“economy”).

(economics) to grow or develop economically


ađênôzin

[ʔaː˧˧ ʔɗe˧˧ no˧˧ zin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zɨn˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jɨn˧˧]

(biochemistry, genetics, organic chemistry) adenosine


phenolphtalein

[fe˧˧ non˧˧ fəː˨˩ taː˧˧ le˧˧ ʔin˧˧]

[fej˧˧ non˧˧ fəː˦˩ taː˧˧ lej˧˧ ʔin˧˧]

[fej˧˧ non˧˧ fəː˨˩ taː˧˧ lej˧˧ ʔɨn˧˧]

(organic chemistry, pharmacology) phenolphthalein


tha hoá

[tʰaː˧˧ hwaː˧˦]

[tʰaː˧˧ hwaː˨˩˦]

[tʰaː˧˧ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 他 (“other, alien”) and 化 (“to change; -ize; -ate”); calque of German Entfremdung (“estrangement, alienation”).
Its original meaning "to alienate, to estrange" – now only found in philosophical, especially Marxist, literature – evolves to "to turn into the opposite of something" and "to change for the worse, to worsen".

calque

Karl Marx (1968) [1844] “Die entfremdete Arbeit”, in Ökonomisch-philosophische Manuskripte aus dem Jahre 1844 (Mark-Engels Werke), volume 40, page 516; English translation from Martin Milligan, transl. (1959), Economic and Philosophic Manuscripts of 1844, page 68; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 42, 2000, page 135
Lao động tha hoá của con người tha hoá 1) giới tự nhiên, 2) bản thân con người, chức năng hoạt động của bản thân con người, hoạt động sinh sống của con người, do đó cũng tha hoá loài với con người: nó biến đời sống tính loài của con người thành phương tiện để duy trì đời sống cá nhân. Một là, nó tha hoá đời sống có tính loài và đời sống cá nhân, và hai là nó làm cho đời sống cá nhân, dưới hình thức trừu tượng, trở thành mục đích của đời sống có tính loài cũng dưới hình thức trừu tượng và bị tha hoá.
In estranging from man (1) nature, and (2) himself, his own active functions, his life activity, estranged labor estranges the species from man. It changes for him the life of the species into a means of individual life. First it estranges the life of the species and individual life, and secondly it makes individual life in its abstract form the purpose of the life of the species, likewise in its abstract and estranged form.


kinh tế số

[kïŋ˧˧ te˧˦ so˧˦]

[kɨn˧˧ tej˨˩˦ ʂow˨˩˦]


kinh tế tuần hoàn

[kïŋ˧˧ te˧˦ twən˨˩ hwaːn˨˩]

[kɨn˧˧ tej˨˩˦ twəŋ˦˩ hwaːŋ˦˩]

[kɨn˧˧ tej˦˥ t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ waːŋ˨˩]

kinh tế (“economy”) + tuần hoàn (“circular”).


khách thể

[kʰat̚˦˧˥ tʰej˧˨]

[kʰat̚˦˥ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 客體, composed of 客 and 體.


cửu vĩ hồ

[kɨw˨˩˦ vɪj˨˩˦ how˨˩]

[kɨw˨˩˦ jɪj˨˩˦ how˨˩]


tuyến tính

[twiən˧˦ tïŋ˧˦]

[twiəŋ˦˧˥ tɨn˦˧˥]

[t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 線性, composed of 線 and 性.


đảng cộng sản

[ʔɗaːŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 黨 (“party”) and 共產 (“communist”).


giao tử

[zaːw˧˧ tɨ˧˩]

[jaːw˧˧ tɨ˧˨]

[jaːw˧˧ tɨ˨˩˦]


căn bậc ba

[kan˧˧ ʔɓək̚˧˨ʔ ʔɓaː˧˧]

[kaŋ˧˧ ʔɓək̚˨˩ʔ ʔɓaː˧˧]

[kaŋ˧˧ ʔɓək̚˨˩˨ ʔɓaː˧˧]

From căn (根, “root”) + bậc (“degree”) + ba (“three”).


tập hợp rỗng

[təp̚˧˨ʔ həːp̚˧˨ʔ zəwŋ͡m˦ˀ˥]

[təp̚˨˩ʔ həːp̚˨˩ʔ ʐəwŋ͡m˧˨]

[təp̚˨˩˨ həːp̚˨˩˨ ɹəwŋ͡m˨˩˦]


số chính phương

[so˧˦ t͡ɕïŋ˧˦ fɨəŋ˧˧]

[ʂow˨˩˦ t͡ɕɨn˦˧˥ fɨəŋ˧˧]

[sow˨˩˦ t͡ɕɨn˦˧˥ fɨəŋ˧˧]

[ʂow˦˥ cɨn˦˥ fɨəŋ˧˧]

[sow˦˥ cɨn˦˥ fɨəŋ˧˧]

Compound of số (“number”) + chính phương (“square”).


tam giác nhọn

[taːm˧˧ zaːk̚˧˦ ɲɔn˧˨ʔ]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ ɲɔŋ˨˩ʔ]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ ɲɔŋ˨˩˨]


tam giác tù

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ tʊw˦˩]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ tʊw˨˩]


số vô tỉ

[ʂow˨˩˦ vow˧˧ tɪj˧˨]

[ʂow˦˥ vow˧˧ tɪj˨˩˦]

Compound of số (“number”) + vô tỉ (“irrational”).


giá trị tuyệt đối

[zaː˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ twiət̚˧˨ʔ ʔɗoj˧˦]

[jaː˨˩˦ ʈɪj˨˩ʔ twiək̚˨˩ʔ ʔɗoj˨˩˦]

[jaː˦˥ ʈɪj˨˩˨ t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨ ʔɗoj˦˥]

Compound of giá trị (“value”) + tuyệt đối (“absolute”).


số hữu tỉ

[ʂow˨˩˦ hɨw˧˨ tɪj˧˨]

[sow˨˩˦ hɨw˧˨ tɪj˧˨]

[ʂow˦˥ hɨw˨˩˦ tɪj˨˩˦]

[sow˦˥ hɨw˨˩˦ tɪj˨˩˦]

Compound of số (“number”) + hữu tỉ (“rational”).


chủ từ

[t͡ɕu˧˩ tɨ˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tɨ˦˩]

[cʊw˨˩˦ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; entity”) and 詞 (“word”).


thư mục

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 書目, composed of 書 and 目.

(computing) a directory (a structured listing of the names and characteristics of the files on a storage device)

(computing) a directory; folder (a virtual container in a computer's file system, in which files and other directories may be stored)


máy khách

[maj˨˩˦ kʰat̚˦˧˥]

máy (“machine; computer”) + khách (“customer; client”).

compound

(computing) a client (a computer application or system that requests and/or consumes the services provided by another having the role of server)


tăng xông

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]


tiên nữ

[tiən˧˧ nɨ˦ˀ˥]

[tiəŋ˧˧ nɨ˧˨]

[tiəŋ˧˧ nɨ˨˩˦]

(mythology) a young-looking female fairy


đơn điệu

[ʔɗəːn˧˧ ʔɗiəw˧˨ʔ]

[ʔɗəːŋ˧˧ ʔɗiw˨˩ʔ]

[ʔɗəːŋ˧˧ ʔɗiw˨˩˨]


mỏ ác

[mɔ˧˩ ʔaːk̚˧˦]

[mɔ˧˨ ʔaːk̚˦˧˥]

[mɔ˨˩˦ ʔaːk̚˦˥]

From mỏ (“beak”) + ác (“crow; raven”), literally “crow's beak”.


mảnh tước

[majŋ̟˧˩ tɨək̚˧˦]

[mɛɲ˧˨ tɨək̚˦˧˥]

[man˨˩˦ tɨək̚˦˥]

From mảnh (“piece; fragment”) + tước (“to strip”).


hạch đá

[hajk̟̚˧˨ʔ ʔɗaː˧˦]

[hat̚˨˩ʔ ʔɗaː˨˩˦]

[hat̚˨˩˨ ʔɗaː˦˥]

From hạch (“kernel; core”) + đá (“stone, lithic”).


thuỳ trán

[tʰwi˨˩ t͡ɕaːn˧˦]

[tʰwɪj˦˩ ʈaːŋ˦˧˥]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩ ʈaːŋ˦˥]


quan chấp chính

[kwaːn˧˧ t͡ɕəp̚˧˦ t͡ɕïŋ˧˦]

[kwaːŋ˧˧ t͡ɕəp̚˦˧˥ t͡ɕɨn˦˧˥]

[waːŋ˧˧ cəp̚˦˥ cɨn˦˥]

From quan (“mandarin”) + chấp chính (“to assume political power”).

[...] chẳng hạn đối với khái niệm consul trong tiếng Pháp, ở ta nhiều người muốn phân biệt rõ: thời cổ La Mã gọi là quan chấp chính, thời cận đại thì gọi là tổng tài, [...]

1977, Nguyễn Khánh Toàn, Về vấn đề xây dựng thuật ngữ khoa học, Hanoi: NXB Khoa học xã hội, page 41:

… take the word consul in French for example, in our country people want to differentiate clearly: calling it quan chấp chính in ancient Roman context, calling it tổng tài in early modern context, …


màng lưới

[maːŋ˨˩ lɨəj˧˦]

[maːŋ˦˩ lɨj˨˩˦]

[maːŋ˨˩ lɨj˦˥]

màng + lưới, calque of Chinese 網膜／网膜 (võng mạc). Interestingly, màng here is used to translate 膜 (MC mak), not its etymological source, 網 (MC mjangX). Doublet of mạng lưới.


chủ nghĩa duy vật lịch sử

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ sɨ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˦]

chủ nghĩa duy vật (“materialism”) + lịch sử (“historical (adj.)”); ultimately calque of English historical materialism, possibly indirectly through Chinese 歷史唯物主義／历史唯物主义 (lịch sử duy vật chủ nghĩa).

zh-l

1990 [1892], published 2010, Friedrich Engels, “Introduction to the English Edition (1892) of Socialism: Utopian and Scientific” in Marx/Engels Collected Works, “vol. 27”; Vietnamese translation from 2002, “Lời Tựa Cho Lần Xuất Bản Bằng Tiếng Anh Tác Phẩm ‘Sự Phát Triển Của Chủ Nghĩa Xã Hội Từ Không Tưởng Đến Khoa Học’” in C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, “Vol. 22”
And, thus, I hope even British respectability will not be overshocked if I use, in English as well as in so many other languages, the term ‘historical materialism’, to designate that view of the course of history which seeks the ultimate cause and the great moving power of all important historic events in the economic development of society, in the changes in the modes of production and exchange, in the consequent division of society into distinct classes, and in the struggles of these classes against one another.
Và tôi hy vọng là ‘giới đáng kính’ ở nước Anh, cũng sẽ đừng quá giận dữ, nếu như trong tiếng Anh, cũng như trong nhiều thứ tiếng khác, tôi dùng chữ ‘chủ nghĩa duy vật lịch sử’ để chỉ một quan điểm về tiến trình lịch sử thế giới coi sự phát triển kinh tế của xã hội, sự thay đổi về phương pháp sản xuất và trao đổi, sự phân chia xã hội thành giai cấp bắt nguồn từ đó, và những cuộc đấu tranh giữa những giai cấp đó, là nguyên nhân cuối cùng và động lực quyết định của mọi sự biến lịch sử quan trọng.

historical materialism
historical materialism

(philosophy, Marxism) historical materialism


hệ tư tưởng

[he˧˨ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˩]

[hej˨˩ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˨]

[hej˨˩˨ tɨ˧˧ tɨəŋ˨˩˦]

hệ (“system”) + tư tưởng (“thought”); likely calque from Chinese 思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ).

思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ)

Tăng trưởng [chỉ] để tăng trưởng là hệ tư tưởng của tế bào ung thư.

Growth for the sake of growth is the ideology of the cancer cell. (Edward Abbey, 1977)

Friedrich Engels (1968) [1893 July 14] “Engels an Franz Mehring in Berlin”, in Marx-Engels-Werke, volume 39, page 97; English translation from Karl Marx and Friedrich Engels: Correspondence 1846 - 1895, 1945, page 448; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 39, 1999, page 136
Hệ tư tưởng là một quá trình tư tưởng do người được gọi là nhà tư tưởng tiến hành, mặc dù tiến hành một cách có ý thức, nhưng là một cách có ý thức sai lầm. Động lực thật sự thúc đẩy nhà tư tưởng đó hoạt động vẫn là những cái mà ông ta không biết, nếu không đó sẽ không phải là một quá trình tư tưởng.
Ideology is a process accomplished by the so-called thinker consciously, indeed, but with a false consciousness. The real motives impelling him remain unknown to him, otherwise it would not be an ideological process at all.

Minh Anh, transl. (2018), “Chủ nghĩa tân tự do: Ý tưởng nuốt chửng cả thế giới”, in Luật Khoa Tạp Chí, phỏng dịch (“adaption”) of Stephen Metcalf (2017) “Neoliberalism: the idea that swallowed the world”, in The Guardian
Cụm từ ‘chủ nghĩa tân tự do’ đã định danh đích xác cái hệ tư tưởng đang thống lĩnh thời đại ngày nay – vốn tôn vinh logic của thị trường và tước bỏ đi những thứ tạo nên chúng ta với tư cách là con người.
The word [‘neoliberalism’] has become a rhetorical weapon, but it properly names the reigning ideology of our era – one that venerates the logic of the market and strips away the things that make us human.


Hy-La

[hɪj˧˧ laː˧˧]

[hɪj˧˧ laː˧˧]


điền khí

[ʔɗiən˨˩ xi˧˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ xɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ kʰɪj˦˥]

[ʔɗiəŋ˨˩ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 田 (“field”) and 器 (“tool”).

vi-etym-sino

(archaeology, history or literary) agricultural tools