tì hưu

[tɪj˦˩ hɨw˧˧]

[tɪj˨˩ hɨw˧˧]


nguyên thuỷ

[ŋwiəŋ˧˧ tʰwɪj˧˨]

[ŋwiəŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

Nguyên Thuỷ Thiên Tôn


mệnh đề

[məjŋ̟˧˨ʔ ʔɗe˨˩]

[men˨˩ʔ ʔɗej˦˩]

[məːn˨˩˨ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 命題 (“proposition”), Japanese 命題 (meidai).


công xã

[kəwŋ͡m˧˧ saː˦ˀ˥]

[kəwŋ͡m˧˧ saː˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ saː˨˩˦]

công xã Paris


chủ nghĩa duy vật

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨]

chủ nghĩa (“ism”) + duy vật (“materialist”), calque of Chinese 唯物主義 /唯物主义 (duy vật chủ nghĩa).

cal

Friedrich Engels (1962) [1886] chapter II, in Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie [Ludwig Feuerbach and the End of Classical German Philosophy] (Marx-Engels-Werke), volume 21; English translation from 1990 Marx/Engels Collected Works, volume 26; Vietnamese translation from 1995 C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 21
Những người quả quyết rằng tinh thần có trước tự nhiên, [...] những người đó là thuộc phe chủ nghĩa duy tâm. Còn những người cho rằng tự nhiên là cái có trước thì thuộc các học phái khác nhau của chủ nghĩa duy vật.
Those who asserted the primacy of the mind over nature … comprised the camp of idealism. The others, who regarded nature as primary, belong to the various schools of materialism.


thuyết nhất nguyên

[tʰwiət̚˧˦ ɲət̚˧˦ ŋwiən˧˧]

[tʰwiək̚˦˧˥ ɲək̚˦˧˥ ŋwiəŋ˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ ɲək̚˦˥ ŋwiəŋ˧˧]


thiểu năng

[tʰiəw˧˩ naŋ˧˧]

[tʰiw˨˩˦ naŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 少 and 能. Compare Chinese 低能 (dīnéng, “stupid; retarded”).

(psychology) intellectually disable, suffered from mental retardation


hệ quả

[hej˨˩˨ waː˨˩˦]


bồng lai

[ʔɓəwŋ͡m˨˩ laːj˧˧]

[ʔɓəwŋ͡m˦˩ laːj˧˧]

[ʔɓəwŋ͡m˨˩ laːj˧˧]

(Chinese mythology) paradise; heaven; Penglai


vật tự thể

[vət̚˧˨ʔ tɨ˧˨ʔ tʰe˧˩]

[vək̚˨˩ʔ tɨ˨˩ʔ tʰej˧˨]

[vək̚˨˩˨ tɨ˨˩˨ tʰej˨˩˦]

[jək̚˨˩˨ tɨ˨˩˨ tʰej˨˩˦]


u minh

[ʔu˧˧ mïŋ˧˧]

[ʔʊw˧˧ mɨn˧˧]

[ʔʊw˧˧ mɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 幽明, composed of 幽 (“gloomy”) and 明 (“bright”).

vi-etym-sino

(occult) this world and the otherworld; the world of the living and the world of the dead


thống lĩnh

[tʰəwŋ͡m˧˦ lïŋ˦ˀ˥]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ lɨn˧˨]

[tʰəwŋ͡m˦˥ lɨn˨˩˦]

(history, military) a commander-in-chief, such as a marshal or a general


quỷ sứ

[kwɪj˧˨ ʂɨ˨˩˦]

[kwɪj˧˨ sɨ˨˩˦]

[wɪj˨˩˦ ʂɨ˦˥]

[wɪj˨˩˦ sɨ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 鬼 (“ghost; demon”) and 使 (“envoy; messenger”).

nghịch như quỷ (sứ)

Nhà tôi có hai thằng quỷ sứ.

There are two little "demon boys" in my family.

(occult, mythology) a type of errand demon in the world of the dead


dị thể

[zi˧˨ʔ tʰe˧˩]

[jɪj˨˩ʔ tʰej˧˨]

[jɪj˨˩˨ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 異體, composed of 異 (“strange; different”) and 體 (“body; form”).

(linguistics) an allograph; variant form


mẫu âm

[məw˦ˀ˥ ʔəm˧˧]

[məw˧˨ ʔəm˧˧]

[məw˨˩˦ ʔəm˧˧]


ngữ hệ

[ŋɨ˦ˀ˥ he˧˨ʔ]

[ŋɨ˧˨ hej˨˩ʔ]

[ŋɨ˨˩˦ hej˨˩˨]


cầu siêu

[kəw˦˩ ʂiw˧˧]

[kəw˨˩ ʂiw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 求超. Probably a blend of cầu (“to wish for, to pray for”) + siêu thoát (“to pass on”).

blend

(occult and Buddhism) to pray as a group to support deceased souls


cương lĩnh

[kɨəŋ˧˧ lïŋ˦ˀ˥]

[kɨəŋ˧˧ lɨn˧˨]

[kɨəŋ˧˧ lɨn˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cương lĩnh.wav

Audio (Hà Nội)

Sino-Vietnamese word from 綱領, composed of 綱 (“fishing rope; essentials”) and 領 (“collar; leading”), Japanese 綱領 (kōryō)

vi-etym-sino

(usually communism) a platform or manifesto


chầu trời

[t͡ɕəw˨˩ t͡ɕəːj˨˩]

[t͡ɕəw˦˩ ʈəːj˦˩]

[cəw˨˩ ʈəːj˨˩]

thả cả chép, tiễn ông Táo lên chầu trời

to release a carp and give the Kitchen God a ride to heaven

(folklore, occult, of a god) to attend the heavenly court of the Jade Emperor


tư bản bất biến

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ ʔɓət̚˧˦ ʔɓiən˧˦]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ ʔɓək̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ ʔɓək̚˦˥ ʔɓiəŋ˦˥]

tư bản (“capital”) + bất biến (“invariable”), calque of Japanese 不変資本 (fuhen shihon).


tư bản khả biến

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ xaː˧˩ ʔɓiən˧˦]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ kʰaː˧˨ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ xaː˧˨ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ kʰaː˨˩˦ ʔɓiəŋ˦˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ xaː˨˩˦ ʔɓiəŋ˦˥]

tư bản (“capital”) + khả biến (“variable”), calque of Japanese 可変資本 (kahen shihon).


tư bản cố định

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ ko˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ kow˨˩˦ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ kow˦˥ ʔɗɨn˨˩˨]

tư bản (“capital”) + cố định (“fixed”), calque of Japanese 固定資本 (kotei shihon).


tư bản lưu động

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ liw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ lɨw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ lɨw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

tư bản (“capital”) + lưu động (“circulating”), calque of Japanese 流動資本 (ryūdō shihon)

(Marxism, capitalism) circulating capital


tiên tri

[tiən˧˧ t͡ɕi˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʈɪj˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʈɪj˧˧]

nhà tiên tri


địa chí

[ʔɗiə˧˨ʔ t͡ɕi˧˦]

[ʔɗiə˨˩ʔ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʔɗiə˨˩˨ cɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 地 (“place”) and 誌 (“record”). Compare 地方誌 /地方志 (dìfāngzhì).

vi-etym-sino

(historical, historiography) a local chronicle; encyclopedic record of an area


địa phương chí

[ʔɗiə˧˨ʔ fɨəŋ˧˧ t͡ɕi˧˦]

[ʔɗiə˨˩ʔ fɨəŋ˧˧ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʔɗiə˨˩˨ fɨəŋ˧˧ cɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 地方誌 (“local chronicle”).


di chỉ

[zi˧˧ t͡ɕi˧˩]

[jɪj˧˧ t͡ɕɪj˧˨]

[jɪj˧˧ cɪj˨˩˦]

Di chỉ khảo cổ


hồ lô

Sino-Vietnamese word from 葫蘆 (“calabash”).

Bảy anh em hồ lô

Ta thường thấy bên cạnh ông Thọ luôn treo một bình hồ lô lớn vì vậy hồ lô được coi là đồ vật tượng trưng cho sức khỏe và sự trường thọ.

Lord Longevity is always seen with a big calabash bottle, which is why these things are considered objects of good health and longevity.

(chiefly Chinese fiction or occult, feng shui) a bottle that resembles the figure 8, used to store magical potions or rice alcohol


tôi tư duy, nên tôi tồn tại

I think therefore I am
I think therefore I am


trạng nguyên

(history) a zhuangyuan (person who achieves the highest score in the imperial exam)


bảng nhãn

Sino-Vietnamese word from 榜眼, Middle Chinese 榜眼

(history) a person who achieves the second highest score in the imperial exam


thám hoa

Sino-Vietnamese word from 探花, Middle Chinese 探花

(history) a person who achieves the third highest score in the imperial exam


dục năng

[zʊwk͡p̚˧˨ʔ naŋ˧˧]

[jʊwk͡p̚˨˩ʔ naŋ˧˧]

[jʊwk͡p̚˨˩˨ naŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 欲 (“lust”) and 能 (“energy”).

(psychology) libido (drives based on sexual instincts)


chứng giám

[t͡ɕɨŋ˧˦ zaːm˧˦]

[t͡ɕɨŋ˦˧˥ jaːm˦˧˥]

[cɨŋ˦˥ jaːm˦˥]

Sino-Vietnamese word from 證 (“to prove”) and 鑒 (“to inspect”).

Có trời/Chúa chứng giám.


luận đề

[lwən˧˨ʔ ʔɗe˨˩]

[lwəŋ˨˩ʔ ʔɗej˦˩]

[l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 論題, composed of 論 (“theory”) and 題 (“topic”).

(logic) a thesis (proposition to be proved)


phản chứng

[faːn˧˩ t͡ɕɨŋ˧˦]

[faːŋ˧˨ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[faːŋ˨˩˦ cɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 反證, composed of 反 (“contrary”) and 證 (“proof”).

Phép phản chứng

reductio ad absurdum
reductio ad absurdum#English

proof by contradiction
proof by contradiction#English

(logic) reductio ad absurdum; proof by contradiction


số từ

[ʂow˨˩˦ tɨ˦˩]

[sow˨˩˦ tɨ˦˩]

[ʂow˦˥ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 數詞, composed of 數 (“number”) and 詞 (“word”).


điềm

điềm lành/tốt

điềm dữ/xấu


nhân sư

[ɲən˧˧ sɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʂɨ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 人 (“human”) and 獅 (“lion”).


nhị trùng âm

[ɲi˧˨ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ ʔəm˧˧]

[ɲɪj˨˩ʔ ʈʊwŋ͡m˦˩ ʔəm˧˧]

[ɲɪj˨˩˨ ʈʊwŋ͡m˨˩ ʔəm˧˧]


tam đoạn luận

[taːm˧˧ ʔɗwaːn˧˨ʔ lwən˧˨ʔ]

[taːm˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩ʔ lwəŋ˨˩ʔ]

[taːm˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩˨ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨]


ngũ hành

[ŋu˦ˀ˥ hajŋ̟˨˩]

[ŋʊw˧˨ hɛɲ˦˩]

[ŋʊw˨˩˦ han˨˩]

Sino-Vietnamese word from 五行, composed of 五 (“five”) and 行 (“constant change”).


mạng lưới xã hội

[maːŋ˧˨ʔ lɨəj˧˦ saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ]

[maːŋ˨˩ʔ lɨj˨˩˦ saː˧˨ hoj˨˩ʔ]

[maːŋ˨˩˨ lɨj˦˥ saː˨˩˦ hoj˨˩˨]


chú âm phù hiệu

[t͡ɕu˧˦ ʔəm˧˧ fu˨˩ hiəw˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˨˩˦ ʔəm˧˧ fʊw˦˩ hiw˨˩ʔ]

[cʊw˦˥ ʔəm˧˧ fʊw˨˩ hiw˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chú âm phù hiệu.wav

Sino-Vietnamese word from 注音符號 (“bopomofo”)

(phonology) Zhuyin fuhao or bopomofo, a phonetic alphabet used to transcribe Mandarin for students of that language and for inputting Chinese, used in Taiwan.


Đông Sơn

→ English: Dongsonian

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ səːn˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ səːŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ səːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 東山 (“eastern mountain”).

(archaeology) (văn hoá ～) Bronze Age culture centred at the Red River Valley of ancient northern Vietnam (1000 BCE–1st century C.E.)


thực từ

[tʰɨk̚˧˨ʔ tɨ˨˩]

[tʰɨk̚˨˩ʔ tɨ˦˩]

[tʰɨk̚˨˩˨ tɨ˨˩]


làm dấu

[laːm˦˩ jəw˨˩˦]

làm (“to make; to do”) + dấu (“sign”), specifically dấu Thánh Giá in the sense of making a sign of the cross.

(linguistics, sign language) to sign; to speak


kiêm ái

[kiəm˧˧ ʔaːj˧˦]

[kiəm˧˧ ʔaːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-kiêm ái.wav

Zhuangzi, Ch. 33; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê; English translation by James Legge

He (Mozi) inculcated Universal Love, and a Common Participation in all advantages, and condemned Fighting.

Mặc tử chủ trương kiêm ái, mưu cái lợi chung cho mọi người, phản đối chiến tranh.

Ông chủ trương thuyết “kiêm ái” vì ông cho là giai cấp thống trị, do áp bức bóc lột dân, xa xỉ, lãng phí nên tàn ác. “Kiêm ái” có nghĩa là yêu thương lẫn nhau, yêu người như yêu mình, xem nhà người như nhà mình, xem nước người như nước mình.

2017, Hữu Ngọc, “Cảo thơm lần giở: Mặc Tử nghĩ gì? [Fragrant Manuscripts Opened: What are Mozi's Thoughts?]”, in Sức Khỏe và Đời Sống [Health and Life]:

He promoted the doctrine of “inclusive / universal love” because he thought that the oppressor class were vicious and cruel because of their extravagance, wastefulness, subjugation and exploitation of the people. “Inclusive / universal love” means loving each other, loving others as one loves oneself, seeing and treating others' households like one's own household, and seeing and treating other countries like one's own country.

(Chinese philosophy, Mohism) inclusive, universal love


Nam Tống

[naːm˧˧ təwŋ͡m˧˦]

[naːm˧˧ təwŋ͡m˦˧˥]

[naːm˧˧ təwŋ͡m˦˥]

– Nam Tống triều chính hủ bại, kỵ sĩ như thế mà bỏ không dùng để cho phải rơi rớt nơi thảo dã, sao mình không chọn tài mà dùng?

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

"The Southern Song court is depraved, to not make use of such a horseman and leave him to eke out a living in the countryside; why don't I make use of his talent?"

(history) the Southern Song dynasty, an imperial dynasty of China (1127–1279)

Cao Wei
Chen dynasty
Eastern Han dynasty
Eastern Wei
Eastern Wu
Eastern Zhou dynasty
Five Dynasties and Ten Kingdoms
Han dynasty
Jin dynasty (1115–1234)
Jin dynasty (266–420)
Liang dynasty
Liao dynasty
Liu Song dynasty
Ming dynasty
Northern Qi
Northern Wei
Northern Zhou
Northern and Southern dynasties
Qin dynasty
Qing dynasty
Shang dynasty
Shu Han
Song dynasty
Southern Qi
Southern and Northern dynasties
Spring and Autumn period
Sui dynasty
Tang dynasty
Three Kingdoms
Warring States period
Western Han dynasty
Western Liao
Western Wei
Western Xia
Western Zhou dynasty
Xia dynasty
Xin dynasty
Yuan dynasty
Zhou dynasty


định ngữ

[ʔɗïŋ˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɗɨn˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[ʔɗɨn˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]


trạng ngữ

[t͡ɕaːŋ˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʈaːŋ˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[ʈaːŋ˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 狀語, composed of 狀 (“state”) and 語 (“expression”).


cầu sung vừa đủ xài

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗu˧˩ saːj˨˩]

[kəw˦˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˦˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˨˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ jɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

Based on the words for five types of fruits: mãng cầu (“sugar apple”), sung (“fig”), dừa (“coconut”), đu đủ (“papaya”), xoài (“mango”)), with phono-semantic matching with sung (充) (as in sung túc) and xài (“to use, to spend”); roughly "having enough wealth for a comfortable life".

(Southern Vietnam, occult) to offer certain fruits during Tết as a way to wish for fortune


cõi âm

[kɔj˦ˀ˥ ʔəm˧˧]

[kɔj˧˨ ʔəm˧˧]

[kɔj˨˩˦ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cõi âm.wav

(Chinese mythology) the world of the dead


chính trị viên

[t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ viən˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ jiəŋ˧˧]

Đã có lần Linh tranh luận to tiếng với chính trị viên Cầu về điều này như vậy.

1978, Chu Lai, chapter 1, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

There had been times Linh had loudly argued this way with Political Commissar Cầu.

(communism) political commissar (officer responsible for ideological education and organization)


tiếu lâm

Sino-Vietnamese word from 笑林, name of a collection of jokes and satirical pieces from Ancient China.

chuyện tiếu lâm


tiền đề

[tiən˨˩ ʔɗe˨˩]

[tiəŋ˦˩ ʔɗej˦˩]

[tiəŋ˨˩ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 前題, composed of 前 (“fore-”) and 題 (“title”).


bổ ngữ

[ʔɓo˧˩ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɓow˧˨ ŋɨ˧˨]

[ʔɓow˨˩˦ ŋɨ˨˩˦]


tu sức

[tu˧˧ sɨk̚˧˦]

[tʊw˧˧ ʂɨk̚˦˧˥]

[tʊw˧˧ sɨk̚˦˧˥]

[tʊw˧˧ ʂɨk̚˦˥]

[tʊw˧˧ sɨk̚˦˥]


cập vật

[kəp̚˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[kəp̚˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[kəp̚˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[kəp̚˨˩˨ jək̚˨˩˨]


bất cập vật

[ʔɓət̚˧˦ kəp̚˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ kəp̚˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ kəp̚˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[ʔɓək̚˦˥ kəp̚˨˩˨ jək̚˨˩˨]


xã hội hoá

[saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ hwaː˧˦]

[saː˧˨ hoj˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[saː˨˩˦ hoj˨˩˨ waː˦˥]


chủ thể

[t͡ɕu˧˩ tʰe˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tʰej˧˨]

[cʊw˨˩˦ tʰej˨˩˦]


trung tâm ngữ

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧ ŋɨ˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ təm˧˧ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 中心語, composed of 中心 and 語.


đại từ nhân xưng

[ʔɗaːj˧˨ʔ tɨ˨˩ ɲən˧˧ sɨŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]


nhân xưng

[ɲən˧˧ sɨŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ sɨŋ˧˧]


Ban Chấp hành Trung ương

[ʔɓaːn˧˧ t͡ɕəp̚˧˦ hajŋ̟˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ t͡ɕəp̚˦˧˥ hɛɲ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ cəp̚˦˥ han˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

ban chấp hành (“executive committee”) + trung ương (“central”).


từ tố

[tɨ˦˩ tow˨˩˦]


tận thế

[tən˧˨ʔ tʰe˧˦]

[təŋ˨˩ʔ tʰej˨˩˦]

[təŋ˨˩˨ tʰej˦˥]

Blend of tận cùng (“edge; end”) + thế giới (“world”). Compare tận số.

blend

ngày tận thế


chỉnh thể

[t͡ɕïŋ˧˩ tʰe˧˩]

[t͡ɕɨn˧˨ tʰej˧˨]

[cɨn˨˩˦ tʰej˨˩˦]


phụ tố

[fʊw˨˩ʔ tow˨˩˦]


niệm

niệm thần chú


tương khắc

[tɨəŋ˧˧ xak̚˧˦]

[tɨəŋ˧˧ kʰak̚˦˧˥]

[tɨəŋ˧˧ xak̚˦˧˥]

[tɨəŋ˧˧ kʰak̚˦˥]

[tɨəŋ˧˧ xak̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 相克, composed of 相 (“reciprocal”) and 克 (“to vanquish”).

vi-etym-sino

Meronyms: hoả khắc kim, kim khắc mộc, mộc khắc thổ, thổ khắc thuỷ, thuỷ khắc hoả

Coordinate term: tương sinh

(occult, divination) xiāngkè (the reciprocal subduing of the wuxing elements)


tương sinh

[tɨəŋ˧˧ sïŋ˧˧]

[tɨəŋ˧˧ ʂɨn˧˧]

[tɨəŋ˧˧ sɨn˧˧]

[tɨəŋ˧˧ ʂɨn˧˧]

[tɨəŋ˧˧ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 相生, composed of 相 (“reciprocal”) and 生 (“to give birth to”).

Meronyms: hoả sinh thổ, kim sinh thuỷ, mộc sinh hoả, thổ sinh kim, thuỷ sinh mộc

Coordinate term: tương khắc

(occult, divination) xiāngshēng (the reciprocal sustaining of the wuxing elements)


kính ngữ

[kïŋ˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[kɨn˦˧˥ ŋɨ˧˨]

[kɨn˦˥ ŋɨ˨˩˦]


hiến tế

[hiəŋ˦˧˥ tej˨˩˦]

(occult) to sacrifice as part of a religious ritual


tự ngã

[tɨ˧˨ʔ ŋaː˦ˀ˥]

[tɨ˨˩ʔ ŋaː˧˨]

[tɨ˨˩˨ ŋaː˨˩˦]


vô định

[vo˧˧ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[vow˧˧ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[vow˧˧ ʔɗɨn˨˩˨]

[jow˧˧ ʔɗɨn˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 無定, composed of 無 (“-in”) and 定 (“to determine”).

(grammar) infinitive (neutral with respect to inflection)


cảm từ

[kaːm˧˩ tɨ˨˩]

[kaːm˧˨ tɨ˦˩]

[kaːm˨˩˦ tɨ˨˩]


thây ma

[tʰəj˧˧ maː˧˧]

[tʰəj˧˧ maː˧˧]

[tʰəj˧˧ maː˧˧]

thây (“corpse”) + ma (“ghost”).
Attested already in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), although apparently then meant merely "corpse" or "the dead"; later adopted to the concept of "zombie".


𡎝

Phono-semantic compound (形聲 /形声): semantic 土 (“earth”) + phonetic 癸 (quý).

Han compound

𤾓(Trăm)𢆥(năm)𥪝(trong)𡎝(cõi)𠊚(người)些(ta)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], published 1870, line 1:

A hundred years in the realm of humanity

(literary, usually occult, religion or figurative) a domain, realm or land


toà án nhân dân

[twaː˨˩ ʔaːn˧˦ ɲən˧˧ zən˧˧]

[twaː˦˩ ʔaːŋ˦˧˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾aː˨˩ ʔaːŋ˦˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

Toà án nhân dân tối cao


lí học

[lɪj˨˩˦ hawk͡p̚˨˩ʔ]

Sino-Vietnamese word from 理學, composed of 理 (“reason, logic, truth, science”) and 學 (“school, theory, doctrine”).


cao tay ấn

[kaːw˧˧ taj˧˧ ʔən˧˦]

[kaːw˧˧ taj˧˧ ʔəŋ˦˧˥]

[kaːw˧˧ ta(ː)j˧˧ ʔəŋ˦˥]

Blend of cao tay (“competent, capable”) + tay ấn (“hand signs”).

blend

(occult, of a diviner or magician) skilled at magic


biến cách

[ʔɓiən˧˦ kajk̟̚˧˦]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ kat̚˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˦˥ kat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 變格, composed of 變 (“to turn into, to change into”) and 格 (“way, manner, grammatical case”).


điều kiện cần

[ʔɗiəw˨˩ kiən˧˨ʔ kən˨˩]

[ʔɗiw˦˩ kiəŋ˨˩ʔ kəŋ˦˩]

[ʔɗiw˨˩ kiəŋ˨˩˨ kəŋ˨˩]

điều kiện (“condition”) + cần (“to need”).

com

Coordinate term: điều kiện đủ

điều kiện cần và đủ

(logic, mathematics) a necessary condition


điều kiện đủ

head

điều kiện đủ

điều kiện đủ

vi-noun

điều kiện đủ

điều kiện đủ

[ʔɗiəw˨˩ kiən˧˨ʔ ʔɗu˧˩]

[ʔɗiw˦˩ kiəŋ˨˩ʔ ʔɗʊw˧˨]

[ʔɗiw˨˩ kiəŋ˨˩˨ ʔɗʊw˨˩˦]

điều kiện (“condition”) + cần (“sufficient”).

com

Coordinate term: điều kiện cần

(logic, mathematics) a sufficient condition


dương gian

[zɨəŋ˧˧ zaːn˧˧]

[jɨəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]

[jɨəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]

(occult and religion) the mortal world, the world of the living


dấu nháy

[zəw˧˦ ɲaj˧˦]

[jəw˨˩˦ ɲaj˨˩˦]

(writing, linguistics) the 𖿱, a small diacritic (or signifier) placed to the right of a phonogram in a Nôm text, chiefly to indicate that this character should not be read with its Sino-Vietnamese value, and can also function as iteration mark; like other diacritical marks/signifiers in other Sino-Xenic languages, such as Japanese ゛, its pre-modern usage was very inconsistent


đại từ sở hữu

head

đại từ sở hữu

đại từ sở hữu

vi-noun

đại từ sở hữu

đại từ sở hữu

[ʔɗaːj˧˨ʔ tɨ˨˩ səː˧˩ hiw˦ˀ˥]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ ʂəː˧˨ hɨw˧˨]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ səː˧˨ hɨw˧˨]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ʂəː˨˩˦ hɨw˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ səː˨˩˦ hɨw˨˩˦]


đại từ nghi vấn

[ʔɗaːj˧˨ʔ tɨ˨˩ ŋi˧˧ vən˧˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩ ŋɪj˧˧ vəŋ˦˧˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ŋɪj˧˧ vəŋ˦˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩ ŋɪj˧˧ jəŋ˦˥]

đại từ (“pronoun”) + nghi vấn (“interrogative”).

com

interrogative pronoun
interrogative pronoun


trạng từ chỉ mức độ

[t͡ɕaːŋ˧˨ʔ tɨ˨˩ t͡ɕi˧˩ mɨk̚˧˦ ʔɗo˧˨ʔ]

[ʈaːŋ˨˩ʔ tɨ˦˩ t͡ɕɪj˧˨ mɨk̚˦˧˥ ʔɗow˨˩ʔ]

[ʈaːŋ˨˩˨ tɨ˨˩ cɪj˨˩˦ mɨk̚˦˥ ʔɗow˨˩˨]

trạng từ (“adverb”) + chỉ (“to denote; to indicate”) + mức độ (“degree”).

(grammar) an adverb of degree; a degree adverb


bổ nghĩa

[ʔɓo˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[ʔɓow˧˨ ŋiə˧˨]

[ʔɓow˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


nguyền rủa

[ŋwiən˨˩ zuə˧˩]

[ŋwiəŋ˦˩ ʐuə˧˨]

[ŋwiəŋ˨˩ ɹuə˨˩˦]


giác sát

[zaːk̚˧˦ saːt̚˧˦]

[jaːk̚˦˧˥ ʂaːk̚˦˧˥]

[jaːk̚˦˧˥ saːk̚˦˧˥]

[jaːk̚˦˥ ʂaːk̚˦˥]

[jaːk̚˦˥ saːk̚˦˥]


khủng hoảng bản sắc

[xʊwŋ͡m˧˩ hwaːŋ˧˩ ʔɓaːn˧˩ sak̚˧˦]

[kʰʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ ʔɓaːŋ˧˨ ʂak̚˦˧˥]

[xʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ ʔɓaːŋ˧˨ sak̚˦˧˥]

[kʰʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩˦ ʂak̚˦˥]

[xʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩˦ sak̚˦˥]

khủng hoảng (“crisis”) + bản sắc (“identity”).


khủng hoảng danh tính

[xʊwŋ͡m˧˩ hwaːŋ˧˩ zajŋ̟˧˧ tïŋ˧˦]

[kʰʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ jɛɲ˧˧ tɨn˦˧˥]

[xʊwŋ͡m˧˨ hwaːŋ˧˨ jɛɲ˧˧ tɨn˦˧˥]

[kʰʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ jan˧˧ tɨn˦˥]

[xʊwŋ͡m˨˩˦ waːŋ˨˩˦ jan˧˧ tɨn˦˥]

khủng hoảng (“crisis”) + danh tính (“identity”).


hậu chấn tâm lí

[həw˧˨ʔ t͡ɕən˧˦ təm˧˧ li˧˦]

[həw˨˩ʔ t͡ɕəŋ˦˧˥ təm˧˧ lɪj˨˩˦]

[həw˨˩˨ cəŋ˦˥ təm˧˧ lɪj˦˥]

hậu (“post-”) + chấn (“to shake, to vibrate”) + tâm lí (“psychology”).

post-traumatic stress disorder
post-traumatic stress disorder

(psychology) post-traumatic stress disorder


thạp

cái (classifier)
chiếc (classifier)
塔 (CJK)
盒 (CJK)

(chiefly archaeology) large cylindrical jar


trống đồng

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[ʈəwŋ͡m˦˧˥ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[ʈəwŋ͡m˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

(chiefly archaeology) bronze drum, especially the Heger drum


kĩ nghệ

[ki˦ˀ˥ ŋe˧˨ʔ]

[kɪj˧˨ ŋej˨˩ʔ]

[kɪj˨˩˦ ŋej˨˩˨]

kĩ nghệ đồ đá Ngườm

kĩ nghệ đồ đá Muxchiê


chủ nghĩa duy tâm

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ təm˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ təm˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ təm˧˧]

chủ nghĩa + duy tâm, calque of Chinese 唯心主義 /唯心主义 (duy tâm chủ nghĩa).


Hồng bảo thư

[həwŋ͡m˨˩ ʔɓaːw˧˩ tʰɨ˧˧]

[həwŋ͡m˦˩ ʔɓaːw˧˨ tʰɨ˧˧]

[həwŋ͡m˨˩ ʔɓaːw˨˩˦ tʰɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 紅寶書, composed of 紅 (“red”), 寶 (“precious”) and 書 (“book”).

vi-etym-sino

(communism) Little Red Book (a book of statements from speeches and writings by Mao Zedong)


thời đại đồ đá

head

thời đại đồ đá

thời đại đồ đá

vi-noun

thời đại đồ đá

thời đại đồ đá

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗo˨˩ ʔɗaː˧˦]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ ʔɗaː˨˩˦]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ ʔɗaː˦˥]

thời đại (“age, era, period”) + đồ (“stuff, things”) + đá (“stone”).

com

(archaeology, paleontology) the Stone Age


thời đại đồ đá cũ

head

thời đại đồ đá cũ

thời đại đồ đá cũ

vi-noun

thời đại đồ đá cũ

thời đại đồ đá cũ

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗo˨˩ ʔɗaː˧˦ ku˦ˀ˥]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ ʔɗaː˨˩˦ kʊw˧˨]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ ʔɗaː˦˥ kʊw˨˩˦]

thời đại (“age, era, period”) + đồ (“stuff, things”) + đá (“stone”) + cũ (“old”).

com

(archaeology, paleontology) Paleolithic; Old Stone Age; Palaeolithic


túc từ

[tʊwk͡p̚˧˦ tɨ˨˩]

[tʊwk͡p̚˦˧˥ tɨ˦˩]

[tʊwk͡p̚˦˥ tɨ˨˩]


chủ nghĩa hoài nghi

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ hwaːj˨˩ ŋi˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ hwaːj˦˩ ŋɪj˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ waːj˨˩ ŋɪj˧˧]

chủ nghĩa + hoài nghi, calque of Chinese 懷疑主義 /怀疑主义 (hoài nghi chủ nghĩa).


Tam Hoàng Ngũ Đế

[taːm˧˧ hwaːŋ˨˩ ŋu˦ˀ˥ ʔɗe˧˦]

[taːm˧˧ hwaːŋ˦˩ ŋʊw˧˨ ʔɗej˨˩˦]

[taːm˧˧ waːŋ˨˩ ŋʊw˨˩˦ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 三皇五帝, composed of 三皇 (“Three Sovereigns”) and 五帝 (“Five Emperors”).

vi-etym-sino

(Chinese mythology) the Three Sovereigns and Five Emperors


Tam Hoàng

[taːm˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 三皇, composed of 三 and 皇.

(Chinese mythology) the Three Sovereigns


Ngũ Đế

[ŋu˦ˀ˥ ʔɗe˧˦]

[ŋʊw˧˨ ʔɗej˨˩˦]

[ŋʊw˨˩˦ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 五帝, composed of 五 and 帝.


thời đại đồ sắt

head

thời đại đồ sắt

thời đại đồ sắt

vi-noun

thời đại đồ sắt

thời đại đồ sắt

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗo˨˩ sat̚˧˦]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ ʂak̚˦˧˥]

[tʰəːj˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗow˦˩ sak̚˦˧˥]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ ʂak̚˦˥]

[tʰəːj˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗow˨˩ sak̚˦˥]

thời đại (“age, era, period”) + đồ (“stuff, things”) + sắt (“iron”).


sử sách

[sɨ˧˩ sajk̟̚˧˦]

[ʂɨ˧˨ ʂat̚˦˧˥]

[sɨ˧˨ sat̚˦˧˥]

[ʂɨ˨˩˦ ʂat̚˦˥]

[sɨ˨˩˦ sat̚˦˥]

(historiography) history; chronicles; annals


thần giao cách cảm

[tʰən˨˩ zaːw˧˧ kajk̟̚˧˦ kaːm˧˩]

[tʰəŋ˦˩ jaːw˧˧ kat̚˦˧˥ kaːm˧˨]

[tʰəŋ˨˩ jaːw˧˧ kat̚˦˥ kaːm˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 神交隔感. The whole phrase can roughly be translated as "sense of spiritual intersection [albeit physically] separated".
This compound can be further analyzed either as thần giao (神交) and cách cảm (隔感), or thần giao cách (神交隔) and cảm (感). Aside from cảm (in the irrelevant sense of "influenza"), none of these are in any common use in Vietnamese as free morphemes.


đại đồng

[ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

Sino-Vietnamese word from 大同, composed of 大 and 同.

vi-etym-sino

475 - 221 BCE, Zhuangzi - "Let It Be, Leave It Alone" ; English translation by Burton Watson; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê
Hình hài người đó hoà đồng với vạn vật. Cái gì đại đồng thì “vô kỉ” [không có cái “ta” riêng], đã vô kỉ thì làm gì còn tồn tại [riêng] nữa? Những người mà chúng ta thấy còn tồn tại [riêng] đó chỉ là những bậc quân tử thời xưa; những người chúng ta không thấy tồn tại [riêng] nữa (nghĩa là vô danh), đó mới là bạn của trời đất
His face and form blend with the Great Unity, the Great Unity that is selfless. Being selfless, how then can he look on possession as possession? He who fixed his eyes on possession—he was the “gentleman” of ancient times. He who fixes his eyes on nothingness—he is the true friend of Heaven and earth.

Mong thế giới đại đồng. Tiến lên quân hồng!

1930, Đinh Nhu (attributed) (lyrics and music), “Cùng Nhau Đi Hồng Binh [Let's Go Together, Red Soldiers!]”performed by Huy Cường and Male and Female Singers and Dancers of the General Political Department:

May the world be grandly united! Onward, Red Army!

(Chinese philosophy) Great Unity (utopian vision of the world in which everyone and everything is at peace)


phù hộ

Sino-Vietnamese word from 扶 (“to help”) and 護 (“to protect”).

phù hộ, độ trì

Cầu bà/Phật/Chúa phù hộ cho con.

I pray that my grandmother/Buddha/the Lord is watching over me.

(religion, occult, of a god or deceased relative) to watch over


thần tiên

[tʰən˨˩ tiən˧˧]

[tʰəŋ˦˩ tiəŋ˧˧]

[tʰəŋ˨˩ tiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 神仙, composed of 神 and 仙.

(mythology) an immortal; a supernatural entity; a celestial being; a transcendent being


dấu nhấn

[zəw˧˦ ɲən˧˦]

[jəw˨˩˦ ɲəŋ˦˧˥]

[jəw˦˥ ɲəŋ˦˥]

(linguistics) an accent; a diacritical mark


cảm tính

[kaːm˧˩ tïŋ˧˦]

[kaːm˧˨ tɨn˦˧˥]

[kaːm˨˩˦ tɨn˦˥]


tử vi

[tɨ˧˨ vɪj˧˧]

[tɨ˨˩˦ vɪj˧˧]

[tɨ˨˩˦ jɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 紫微, shortened from Chinese 紫微斗數 (tử vi đẩu số).

(occult) a horoscope according to Taoist fortune-telling


từ pháp

[tɨ˨˩ faːp̚˧˦]

[tɨ˦˩ faːp̚˦˧˥]

[tɨ˨˩ faːp̚˦˥]


mĩ từ pháp

[mi˦ˀ˥ tɨ˨˩ faːp̚˧˦]

[mɪj˧˨ tɨ˦˩ faːp̚˦˧˥]

[mɪj˨˩˦ tɨ˨˩ faːp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 美詞 (“beautiful words”) and 法.


xử lí ngôn ngữ tự nhiên

[sɨ˧˩ li˧˦ ŋon˧˧ ŋɨ˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[sɨ˧˨ lɪj˨˩˦ ŋoŋ˧˧ ŋɨ˧˨ tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[sɨ˨˩˦ lɪj˦˥ ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

xử lí (“to process”) + ngôn ngữ tự nhiên (“natural language”).

com

natural language processing
natural language processing

(computer science, linguistics) natural language processing


ngôn ngữ tự nhiên

[ŋon˧˧ ŋɨ˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[ŋoŋ˧˧ ŋɨ˧˨ tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

ngôn ngữ (“language”) + tự nhiên (“natural”).


đồng cách ngữ

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ kajk̟̚˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ kat̚˦˧˥ ŋɨ˧˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ kat̚˦˥ ŋɨ˨˩˦]

(linguistics) words in apposition; appositives


bảng mẫu tự phiên âm quốc tế

head

bảng mẫu tự phiên âm quốc tế • (榜母字翻音國際)

榜母字翻音國際 (CJK)

[ʔɓaːŋ˧˩ məw˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ fiən˧˧ ʔəm˧˧ kuək̚˧˦ te˧˦]

[ʔɓaːŋ˧˨ məw˧˨ tɨ˨˩ʔ fiəŋ˧˧ ʔəm˧˧ kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ məw˨˩˦ tɨ˨˩˨ fiəŋ˧˧ ʔəm˧˧ wək̚˦˥ tej˦˥]

From bảng (“table”) + mẫu tự (“letter, symbol”) + phiên âm (“to transcribe phonetically”) + quốc tế (“international”).

compound

International Phonetic Alphabet
International Phonetic Alphabet

(phonetics) International Phonetic Alphabet


liệu pháp hành vi nhận thức

[liəw˧˨ʔ faːp̚˧˦ hajŋ̟˨˩ vi˧˧ ɲən˧˨ʔ tʰɨk̚˧˦]

[liw˨˩ʔ faːp̚˦˧˥ hɛɲ˦˩ vɪj˧˧ ɲəŋ˨˩ʔ tʰɨk̚˦˧˥]

[liw˨˩˨ faːp̚˦˥ han˨˩ vɪj˧˧ ɲəŋ˨˩˨ tʰɨk̚˦˥]

[liw˨˩˨ faːp̚˦˥ han˨˩ jɪj˧˧ ɲəŋ˨˩˨ tʰɨk̚˦˥]

liệu pháp (“therapy”) + hành vi (“behavior”) + nhận thức (“cognition”).

com

cognitive behavioral therapy
cognitive behavioral therapy

(psychology) cognitive behavioral therapy


Sa Huỳnh

→ English: Sa Huỳnh

[saː˧˧ hwïŋ̟˨˩]

[ʂaː˧˧ hwɨn˦˩]

[ʂaː˧˧ wɨn˨˩]

[saː˧˧ wɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 沙 and 黃, with the South Central-Southern reading of the second character instead of Northern hoàng.

(archaeology) (văn hoá ～) Iron Age culture in modern-day central and southern Vietnam (1000 BCE–200 C.E.)

(archaeology) Sa Huỳnh (a cluster of archaeological sites in Đức Phổ, Quảng Ngãi, Vietnam)


Đại Việt sử kí

[ʔɗaːj˧˨ʔ viət̚˧˨ʔ sɨ˧˩ ki˧˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ viək̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨ kɪj˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ viək̚˨˩ʔ sɨ˧˨ kɪj˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩˨ viək̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦ kɪj˦˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ jiək̚˨˩˨ sɨ˨˩˦ kɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 大越史記, composed of 大越 (“Đại Việt”) and 史記 (“history record; annals”).

vi-etym-sino

(history) the Annals of Đại Việt (official historical text of the Trần dynasty and is considered to be the first comprehensive account of the history of Vietnam)


nghĩa lí

[ŋiə˦ˀ˥ li˧˦]

[ŋiə˧˨ lɪj˨˩˦]

[ŋiə˨˩˦ lɪj˦˥]

(philosophy, literary) meaning and principle; "the right way"


ngữ cảnh

[ŋɨ˦ˀ˥ kajŋ̟˧˩]

[ŋɨ˧˨ kɛɲ˧˨]

[ŋɨ˨˩˦ kan˨˩˦]

(linguistics) context (text in which a word appears)


trí tuệ xúc cảm

[t͡ɕi˧˦ twe˧˨ʔ sʊwk͡p̚˧˦ kaːm˧˩]

[ʈɪj˨˩˦ twej˨˩ʔ sʊwk͡p̚˦˧˥ kaːm˧˨]

[ʈɪj˦˥ t⁽ʷ⁾ej˨˩˨ sʊwk͡p̚˦˥ kaːm˨˩˦]

trí tuệ (“intelligence”) + xúc cảm (“emotion”).

com

emotional intelligence
emotional intelligence


tiên nghiệm

[tiən˧˧ ŋiəm˧˨ʔ]

[tiəŋ˧˧ ŋiəm˨˩ʔ]

[tiəŋ˧˧ ŋim˨˩˨]


hậu nghiệm

[həw˧˨ʔ ŋiəm˧˨ʔ]

[həw˨˩ʔ ŋiəm˨˩ʔ]

[həw˨˩˨ ŋim˨˩˨]


ưu sinh

[ʔiw˧˧ sïŋ˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʂɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ sɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʂɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 優生, composed of 優 (“superior”) and 生 (“life”).


dấu cá

[zəw˧˦ kaː˧˦]

[jəw˨˩˦ kaː˨˩˦]

[jəw˦˥ kaː˦˥]

dấu + cá (cá refers to the reading of 亇 or 个).

(writing, linguistics) the 𖿰, a signifier commonly placed to the right of a phonogram in a Nôm text, indicates that this character should not be read with its Sino-Vietnamese reading or should be read with an alternative reading.


thuỷ tề

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ tej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 水 (“water”) and 臍 (“navel”).

(mythology, occult) the underwater domain of a water deity, especially the Dragon King


Thái Bạch Kim Tinh

[tʰaːj˧˦ ʔɓajk̟̚˧˨ʔ kim˧˧ tïŋ˧˧]

[tʰaːj˨˩˦ ʔɓat̚˨˩ʔ kim˧˧ tɨn˧˧]

[tʰaːj˦˥ ʔɓat̚˨˩˨ kim˧˧ tɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 太白 (“great white; Venus”) and 金星 (“gold star; the Metal Planet; Venus”), from Chinese 太白金星.

A-lô. Thái Bạch Kim Tinh đấy hả ? Ờ. Đây là vấn đề nhạy cảm. Ngọc Hoàng đã chỉ đạo rồi. Phải chờ các Táo đã. Đúng rồi, các Táo biểu quyết thông qua. Phải bí mật đấy nhá.

2016, Táo Quân 2016 [Kitchen Gods 2016], spoken by Nam Tào (Xuân Bắc):

Hello? Is that Taibai Jinxing? Yeah. It's a delicate matter. The Jade Emperor has given instructions. We need to wait for the Kitchen Gods. That's right, they'll be putting on a vote. It's classified.

(Chinese mythology, Taoism) Taibai Jinxing


ma da

[maː˧˧ zaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

(mythology) a kind of aquatic ghost or demon, believed to cause swimmers to drown


nhân sinh quan

Sino-Vietnamese word from 人生觀, composed of 人生 (“human life”) and 觀 (“outlook”).

(philosophy) an outlook on humans' lives and worth


bán thần

Sino-Vietnamese word from 半神, composed of 半 (“demi-”) and 神 (“god”)


cầu cơ

[kəw˨˩ kəː˧˧]

[kəw˦˩ kəː˧˧]

[kəw˨˩ kəː˧˧]

cầu (“to pray”) + cơ (“heart”), in reference to heart-shaped piece.


thế tập

[tʰe˧˦ təp̚˧˨ʔ]

[tʰej˨˩˦ təp̚˨˩ʔ]

[tʰej˦˥ təp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 世襲, composed of 世 (“generation”) and 襲 (“to inherit”).

(history, attributive, of phong kiến nobility titles and offices) hereditary


võ đoán

[vɔ˦ˀ˥ ʔɗwaːn˧˦]

[vɔ˧˨ ʔɗwaːŋ˦˧˥]

[vɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]

[jɔ˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˥]

Theo Saussure, tính võ đoán là đặc trưng quan trọng nhất của ngôn ngữ

According to Saussure, arbitrariness is one of the most important aspects of a language.

(linguistics) arbitrary; absent of any natural or necessary connections between a word's meaning and its sound


âm ti

[ʔəm˧˧ ti˧˧]

[ʔəm˧˧ tɪj˧˧]

[ʔəm˧˧ tɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 陰司, composed of 陰 (“yin; death”) and 司 (“department”)

(Chinese mythology) the underworld deparment where King Yama judges cases concerning the dead


thuyết thông linh

[tʰwiət̚˧˦ tʰəwŋ͡m˧˧ lïŋ˧˧]

[tʰwiək̚˦˧˥ tʰəwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ tʰəwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

(philosophy) Spiritism (a religious and philosophical doctrine concerned with communication with the dead)


Phục Hi

[fʊwk͡p̚˧˨ʔ hi˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩ʔ hɪj˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩˨ hɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 伏羲, from Literary Chinese 伏羲 (Fúxī).

Coordinate term: Nữ Oa

- Phục Hi (cũng gọi là Thái Hạo), đặt ra bát quái, căn bản của Kinh Dịch.

(Can we date this quote?), Nguyễn Hiến Lê, sử Trung Quốc [a history of China], Nhà xuất bản Văn nghệ:

- Fuxi (also known as Taihao), who created the eight trigrams, the foundation of the I Ching.


Hi Hoàng

Sino-Vietnamese word from 羲 (“Fuxi”) and 皇 (“sovereign”)

Coordinate term: Oa Hoàng

(Chinese mythology) Synonym of Phục Hi (“Fuxi”)


Hi Hoàng

Sino-Vietnamese word from 羲 and 黄 (“yellow”), blend of Phục Hi (“Fuxi”) + Hoàng Đế (“Yellow Emperor”)

blend

(Chinese mythology) of the times of mythological creators and civilization founders, including the gods Fuxi and the Yellow Emperor


thiên nữ

Sino-Vietnamese word from 天女, composed of 天 (“heaven; deva/devi”) and 女 (“female person”), Literary Chinese 天女 (tiānnǚ)

vi-etym-sino

Truyền thuyết thiên nữ

(literally, “Legend of the Celestial Maiden”)

(Chinese mythology) a female inhabitant of heaven


tha hoá

[tʰaː˧˧ hwaː˧˦]

[tʰaː˧˧ hwaː˨˩˦]

[tʰaː˧˧ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 他 (“other, alien”) and 化 (“to change; -ize; -ate”); calque of German Entfremdung (“estrangement, alienation”).
Its original meaning "to alienate, to estrange" – now only found in philosophical, especially Marxist, literature – evolves to "to turn into the opposite of something" and "to change for the worse, to worsen".

calque

Karl Marx (1968) [1844] “Die entfremdete Arbeit”, in Ökonomisch-philosophische Manuskripte aus dem Jahre 1844 (Mark-Engels Werke; 40), page 516; English translation from Martin Milligan, transl. (1959), “Estranged Labour”, in Economic and Philosophic Manuscripts of 1844, page 68; Vietnamese translation from “Lao động bị tha hóa”, in Bản thảo kinh tế-triết học năm 1844 (C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập; 42), 2000, page 135
Lao động tha hoá của con người tha hoá 1) giới tự nhiên, 2) bản thân con người, chức năng hoạt động của bản thân con người, hoạt động sinh sống của con người, do đó cũng tha hoá loài với con người: nó biến đời sống tính loài của con người thành phương tiện để duy trì đời sống cá nhân. Một là, nó tha hoá đời sống có tính loài và đời sống cá nhân, và hai là nó làm cho đời sống cá nhân, dưới hình thức trừu tượng, trở thành mục đích của đời sống có tính loài cũng dưới hình thức trừu tượng và bị tha hoá.
In estranging from man (1) nature, and (2) himself, his own active functions, his life activity, estranged labor estranges the species from man. It changes for him the life of the species into a means of individual life. First it estranges the life of the species and individual life, and secondly it makes individual life in its abstract form the purpose of the life of the species, likewise in its abstract and estranged form.

Karl Marx (1962) [1845] “Kritische Randglosse Nr. II”, in Die heilige Familie (Marx-Engels-Werke; 2) (in German), page 37; English translation from Richard Dixon, transl. (1956), “Critical Gloss No. 2”, in The Holy Family, page 51; Vietnamese translation from “Bình luận có tính phê phán số 2”, in Gia đình thần thánh (C. Mác và Ph. Ăng-ghen – Toàn tập; 2), 1995, pages 54-55
Giai cấp hữu sản và giai cấp vô sản đều là sự tự tha hoá của con người. Nhưng giai cấp thứ nhất cảm thấy mình được thoả mãn và vững vàng trong sự tự tha hoá đó, thấy sự [tự] tha hoá là sự chứng minh cho sự hùng mạnh của bản thân mình và có được trong đó cái bề ngoài của sự tồn tại có tính người của mình. Còn giai cấp thứ hai thì cảm thấy mình bị huỷ diệt trong sự [tự] tha hoá đó, thấy trong sự [tự] tha hoá đó, sự bất lực và hiện thực về sự sinh tồn không có tính người của mình.
The propertied class and the class of the proletariat present the same human self-alienation. But the former class finds in this self-alienation its confirmation and its good, its own power: it has in it a semblance of human existence. The class of the proletariat feels annihilated in its self-alienation; it sees in it its own powerlessness and the reality of an inhuman existence.


khách thể

[kʰat̚˦˧˥ tʰej˧˨]

[kʰat̚˦˥ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 客體, composed of 客 and 體.


cửu vĩ hồ

[kɨw˨˩˦ vɪj˨˩˦ how˨˩]

[kɨw˨˩˦ jɪj˨˩˦ how˨˩]


đảng cộng sản

[ʔɗaːŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 黨 (“party”) and 共產 (“communist”).


chủ từ

[t͡ɕu˧˩ tɨ˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tɨ˦˩]

[cʊw˨˩˦ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; entity”) and 詞 (“word”).


tiên nữ

[tiən˧˧ nɨ˦ˀ˥]

[tiəŋ˧˧ nɨ˧˨]

[tiəŋ˧˧ nɨ˨˩˦]

(mythology) a young-looking female fairy


mảnh tước

[majŋ̟˧˩ tɨək̚˧˦]

[mɛɲ˧˨ tɨək̚˦˧˥]

[man˨˩˦ tɨək̚˦˥]

From mảnh (“piece; fragment”) + tước (“to strip”).


hạch đá

[hajk̟̚˧˨ʔ ʔɗaː˧˦]

[hat̚˨˩ʔ ʔɗaː˨˩˦]

[hat̚˨˩˨ ʔɗaː˦˥]

From hạch (“kernel; core”) + đá (“stone, lithic”).


quan chấp chính

[kwaːn˧˧ t͡ɕəp̚˧˦ t͡ɕïŋ˧˦]

[kwaːŋ˧˧ t͡ɕəp̚˦˧˥ t͡ɕɨn˦˧˥]

[waːŋ˧˧ cəp̚˦˥ cɨn˦˥]

From quan (“mandarin”) + chấp chính (“to assume political power”).

[...] chẳng hạn đối với khái niệm consul trong tiếng Pháp, ở ta nhiều người muốn phân biệt rõ: thời cổ La Mã gọi là quan chấp chính, thời cận đại thì gọi là tổng tài, [...]

1977, Nguyễn Khánh Toàn, Về vấn đề xây dựng thuật ngữ khoa học, Hanoi: NXB Khoa học xã hội, page 41:

… take the word consul in French for example, in our country people want to differentiate clearly: calling it quan chấp chính in ancient Roman context, calling it tổng tài in early modern context, …


chủ nghĩa duy vật lịch sử

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ sɨ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˦]

chủ nghĩa duy vật (“materialism”) + lịch sử (“historical (adj.)”); calque of Chinese 歷史唯物主義 /历史唯物主义 (lịch sử duy vật chủ nghĩa), ultimately from German historischer Materialismus.

calque

And, thus, I hope even British respectability will not be overshocked if I use, in English as well as in so many other languages, the term ‘historical materialism’, to designate that view of the course of history which seeks the ultimate cause and the great moving power of all important historic events in the economic development of society, in the changes in the modes of production and exchange, in the consequent division of society into distinct classes, and in the struggles of these classes against one another.

1990 [1892], Friedrich Engels, “Introduction to the English Edition (1892)”, in Socialism: Utopian and Scientific (Marx/Engels Collected Works; 27); Vietnamese translation from “Lời Tựa Cho Lần Xuất Bản Bằng Tiếng Anh”, in Sự Phát Triển Của Chủ Nghĩa Xã Hội Từ Không Tưởng Đến Khoa Học (C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập; 22), translation of original in English, 2002:

historical materialism
historical materialism

(philosophy, Marxism) historical materialism


hệ tư tưởng

[he˧˨ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˩]

[hej˨˩ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˨]

[hej˨˩˨ tɨ˧˧ tɨəŋ˨˩˦]

hệ (“system”) + tư tưởng (“thought”); likely calque from Chinese 思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ).

zh-l

思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ)

Growth for the sake of growth is the ideology of the cancer cell.

1977, Edward Abbey, “16. The Second Rape of the West”, in The Journey Home, translation of original in English, page 183:

Friedrich Engels (1968) [1893 July 14] “Engels an Franz Mehring in Berlin”, in Marx-Engels-Werke, volume 39, page 97; English translation from Karl Marx and Friedrich Engels: Correspondence 1846 - 1895, 1945, page 448; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 39, 1999, page 136
Hệ tư tưởng là một quá trình tư tưởng do người được gọi là nhà tư tưởng tiến hành, mặc dù tiến hành một cách có ý thức, nhưng là một cách có ý thức sai lầm. Động lực thật sự thúc đẩy nhà tư tưởng đó hoạt động vẫn là những cái mà ông ta không biết, nếu không đó sẽ không phải là một quá trình tư tưởng.
Ideology is a process accomplished by the so-called thinker consciously, indeed, but with a false consciousness. The real motives impelling him remain unknown to him, otherwise it would not be an ideological process at all.

Minh Anh, transl. (2018), “Chủ nghĩa tân tự do: Ý tưởng nuốt chửng cả thế giới”, in Luật Khoa Tạp Chí, phỏng dịch (“adaption”) of Stephen Metcalf (2017) “Neoliberalism: the idea that swallowed the world”, in The Guardian
Cụm từ ‘chủ nghĩa tân tự do’ đã định danh đích xác cái hệ tư tưởng đang thống lĩnh thời đại ngày nay – vốn tôn vinh logic của thị trường và tước bỏ đi những thứ tạo nên chúng ta với tư cách là con người.
The word [‘neoliberalism’] has become a rhetorical weapon, but it properly names the reigning ideology of our era – one that venerates the logic of the market and strips away the things that make us human.


Hy-La

[hɪj˧˧ laː˧˧]

[hɪj˧˧ laː˧˧]

Blend of Hy Lạp + La Mã. Superficially a Sino-Vietnamese word from 希羅.


điền khí

[ʔɗiən˨˩ xi˧˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ xɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ kʰɪj˦˥]

[ʔɗiəŋ˨˩ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 田 (“field”) and 器 (“tool”).

vi-etym-sino

(archaeology, history or literary) agricultural tools


siêu chỉnh

[siəw˧˧ t͡ɕïŋ˧˩]

[ʂiw˧˧ t͡ɕɨn˧˨]

[siw˧˧ t͡ɕɨn˧˨]

[ʂiw˧˧ cɨn˨˩˦]


âm phụt

[ʔəm˧˧ fut̚˧˨ʔ]

[ʔəm˧˧ fʊk̚˨˩ʔ]

[ʔəm˧˧ fʊk͡p̚˨˩˨]

âm (“sound”) + phụt (“to eject”). Coined by linguists Cao Xuân Hạo & Hoàng Dũng (2004).


âm tắc

[ʔəm˧˧ tak̚˧˦]

[ʔəm˧˧ tak̚˦˧˥]

[ʔəm˧˧ tak̚˦˥]

âm (“sound”) + tắc (“to stop”), calque of Chinese 塞音.


âm quặt lưỡi

[ʔəm˧˧ kwat̚˧˨ʔ lɨəj˦ˀ˥]

[ʔəm˧˧ kwak̚˨˩ʔ lɨj˧˨]

[ʔəm˧˧ wak̚˨˩˨ lɨj˨˩˦]

âm (“sound”) + quặt (“to turn”) + lưỡi (“tongue”).


ngữ liệu

khối (classifier)
bộ (classifier)
kho (classifier)

[ŋɨ˦ˀ˥ liəw˧˨ʔ]

[ŋɨ˧˨ liw˨˩ʔ]

[ŋɨ˨˩˦ liw˨˩˨]


đạt lỗ hoa xích

[ʔɗaːt̚˧˨ʔ lo˦ˀ˥ hwaː˧˧ sïk̟̚˧˦]

[ʔɗaːk̚˨˩ʔ low˧˨ hwaː˧˧ sɨt̚˦˧˥]

[ʔɗaːk̚˨˩˨ low˨˩˦ waː˧˧ sɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 達魯花赤, ultimately from Mongolian ᠳᠠᠷᠤᠭᠠᠴᠢ (daruɣači).

Năm 1275, Nguyên chúa sai Diệp Thúc Nghê sang làm đạt lỗ hoa xích giám trị nước ta.

2003, Trần Xuân Sinh, Thuyết Trần: Sử nhà Trần, Haiphong: Nhà xuất bản Hải Phòng, page 125:

In 1275, the Yuan lord appointed Diệp Thúc Nghê as darughachi for overseeing our country.


ông Trời

[ʔəwŋ͡m˧˧ t͡ɕəːj˨˩]

[ʔəwŋ͡m˧˧ ʈəːj˦˩]

[ʔəwŋ͡m˧˧ ʈəːj˨˩]

(mythology) Heaven (the personification and deification of the sky)


quỷ vương

[kwi˧˩ vɨəŋ˧˧]

[kwɪj˧˨ vɨəŋ˧˧]

[wɪj˨˩˦ vɨəŋ˧˧]

[wɪj˨˩˦ jɨəŋ˧˧]


địa hạt

head

địa hạt • (地轄)

vi-noun

địa hạt • (地轄)

[ʔɗiə˧˨ʔ haːt̚˧˨ʔ]

[ʔɗiə˨˩ʔ haːk̚˨˩ʔ]

[ʔɗiə˨˩˨ haːk̚˨˩˨]


phức cảm

[fɨk̚˧˦ kaːm˧˩]

[fɨk̚˦˧˥ kaːm˧˨]

[fɨk̚˦˥ kaːm˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 複 (“complex”) and 感 (“emotion”).


Cựu Đường thư

[kiw˧˨ʔ ʔɗɨəŋ˨˩ tʰɨ˧˧]

[kɨw˨˩ʔ ʔɗɨəŋ˦˩ tʰɨ˧˧]

[kɨw˨˩˨ ʔɗɨəŋ˨˩ tʰɨ˧˧]

(history) Old Book of Tang (history of the Tang dynasty completed in A.D. 945)


Tân Đường thư

[tən˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩ tʰɨ˧˧]

[təŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˦˩ tʰɨ˧˧]

[təŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩ tʰɨ˧˧]

(history) New Book of Tang (history of the Tang dynasty completed in A.D. 1060)


Hán thư

[haːn˧˦ tʰɨ˧˧]

[haːŋ˦˧˥ tʰɨ˧˧]

[haːŋ˦˥ tʰɨ˧˧]

(history) Book of Han (history of the Western Han dynasty finished in 111)


Hậu Hán thư

[həw˧˨ʔ haːn˧˦ tʰɨ˧˧]

[həw˨˩ʔ haːŋ˦˧˥ tʰɨ˧˧]

[həw˨˩˨ haːŋ˦˥ tʰɨ˧˧]

(history) Book of the Later Han (a book covering the history of the Han dynasty from 6 to 189 CE)


công nhân quý tộc

[kəwŋ͡m˧˧ ɲən˧˧ kwi˧˦ təwk͡p̚˧˨ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ ɲəŋ˧˧ kwɪj˨˩˦ təwk͡p̚˨˩ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ ɲəŋ˧˧ wɪj˦˥ təwk͡p̚˨˩˨]

From công nhân (“worker”) + quý tộc (“aristocracy, nobility”).

com

Vladimir Lenin (1973) [1913] Гарри Квелч (В. И. Ленин – Полное собрание сочинений; 23) (in Russian), page 439; English translation from George Hanna, transl. (1977), Harry Quelch (V. I. Lenin – Collected Works; 19), page 370; Vietnamese translation from Ha-ri Quen-sơ (V. I. Lê-nin – Toàn tập; 23), 2005, pages 554-555
Tầng lớp công nhân quý tộc ấy lúc bấy giờ đã hưởng lương khá cao, đã tự giam mình trong những hội liên hiệp hẹp hòi, mang tính chất phường hội ích kỷ, họ đã tách khỏi quần chúng vô sản, và về chính trị họ đứng về phía giai cấp tư sản tự do chủ nghĩa.
This aristocracy of labour, which at that time earned tolerably good wages, boxed itself up in narrow, self-interested craft unions, and isolated itself from the mass of the proletariat, while in politics it supported the liberal bourgeoisie.

Vladimir Lenin (1973) [1916] Империализм и раскол социализма (В. И. Ленин – Полное собрание сочинений; 30), page 170; English translation from Imperialism and the Split in Socialism (V. I. Lenin – Collected Works; 23), 1974, page 117; Vietnamese translation from Vietnamese translation from Chủ nghĩa đế quốc và sự phân liệt trong phong trào xã hội chủ nghĩa (V. I. Lê-nin – Toàn tập; 30), 2006, page 224
Điểm quan trọng là, về mặt kinh tế, sự gắn liền của giai cấp công nhân quý tộc với giai cấp tư sản đã chín muồi và đã hình thành hẳn; và sự kiện kinh tế ấy, sự thay đổi quan hệ giai cấp ấy, cũng sẽ tìm thấy một hình thức chính trị nào đó cho mình mà không “khó khăn” gì lắm.
The important thing is that, economically, the desertion of a stratum of the labour aristocracy to the bourgeoisie has matured and become an accomplished fact; and this economic fact, this shift in class relations, will find political form, in one shape or another, without any particular "difficulty".

Nói đến giai cấp công nhân trước đây, chúng ta thường nghĩ nhiều đến những người lao động chân tay hơn là những người lao động trí óc; chủ yếu nói đến công nhân "áo xanh", ít nói đến công nhân "áo vàng" (kỹ thuật viên); còn công nhân "áo trắng" hay "công nhân cổ cồn" (kỹ sư) thì cho rằng, họ thuộc tầng lớp công nhân quý tộc, gắn bó chặt chẽ với giai cấp tư sản và là cơ sở xã hội của chủ nghĩa cải lương trong phong trào công nhân.

2007 August 14, Quang Cận, “Tư duy mới về giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản [New Mindset about the Working Class and Communist Parties]”, in Tạp chí Cộng sản:

Formerly when talking about the working class, we more often thought about manual workers than intellectual workers; mainly talked about "blue collar" workers and rarely about "gold collar" (technicians); as for "white collar" workers (engineers), [we] often supposed that they belonged to the labour aristocracy, being closely tied to the bourgeoisie and being the support base of reformism in the workers' movement.

Tầng lớp công nhân quý tộc này đã tác động đến phong trào công nhân, làm cho chủ nghĩa cơ hội phát triển trong phong trào công nhân.

2018 June 17, Lê Thị Thanh Hà, PhD, “Từ quan điểm của V. I. Lênin về chủ nghĩa cơ hội đến cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội ở nước ta hiện nay [From V. I. Lenin's viewpoint about opportunism to the struggle against opportunism in our country nowadays]”, in Báo điện tử - Đảng Cộng sản Việt Nam — Hệ thống tư liệu - văn kiện Đảng:

This aristocracy of labour affected the workers' movement, causing opportunism to develop therein.


chính đề

[t͡ɕïŋ˧˦ ʔɗe˨˩]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʔɗej˦˩]

[cɨn˦˥ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 正題, composed of 正 (“main”) and 題 (“topic”).


phản đề

[faːn˧˩ ʔɗe˨˩]

[faːŋ˧˨ ʔɗej˦˩]

[faːŋ˨˩˦ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 反 (“reverse”) and 題 (“topic”).


Men-sê-vích

Nếu sự thực hàng ngày cho ta biết có nhiều người mang thẻ đảng viên cộng sản khá lâu năm mà tư tưởng và hành động vẫn chưa có gì là vô sản cả, thì sự thực lịch sử cũng đã chứng minh có nhiều đảng tự nhận là của giai cấp vô sản mà quả thực phản lại quyền lợi của giai cấp vô sản (như Đảng Xã hội ở các nươc tư bản, Đảng Men-sê-vích ở Nga…)[.]

1956, Trương Tửu, “Tự do tư tưởng của văn nghệ sĩ và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Bôn-sê-vích [Writers' and Artists' Freedom of Thought and the Bolshevik Party's Leadership]”, in Giai phẩm mùa Đông [Winter's Beautiful Works], volume I, Nhà xuất bản Minh Đức:

If we know everyday for a fact that many have been carrying Party's membership cards for a rather long time but their thought and actions are not yet proletarian at all, then it's also a proven historical fact that many parties proclaimed themselves to be of the proletariat but in fact went against the proletariat's interests (like the Socialist parties in capitalist countries, the Menshevik party in Russia,…)[.]

Tại Đại hội II của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga (tháng 7-1903), Đảng đã chia thành hai phái là Bôn-sê-vích và Men-sê-vích. Những người Men-sê-vích cấu kết với phái “kinh tế” trong Đảng, trở thành một lực lượng có đường lối riêng, chống lại phái Bôn-sê-vích, đứng đầu là V.I. Lê-nin.

2013 April 23, Lê Thị Thanh Hà PhD, “V.I. Lê-nin bàn về vấn đề thanh lọc đảng viên và ý nghĩa của nó trong việc xây dựng Đảng ta hiện nay [V. I. Lenin on Screening Party's Members and Its Meaning in Building Our Party Nowadays]”, in Tạp chí Cộng sản [Communist Review]:

At the 2nd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (July 1903), the Party was split into two factions: Bolshevik and Menshevik. The Mensheviks collaborated with the “Economist” faction in the Party, became a force with their own directions, and opposed the Bolshevik faction headed by V. I. Lenin.