仄

(linguistics, poetry, of a tone) being neither the ngang or huyền tone


念

念神咒 (niệm thần chú)


旱

解旱 (giải hạn)

to neutralize unlucky supernatural forces that's haunting you

chữ Hán form of hạn.
(occult) a period of bad luck

chữ Hán form of hạn.
a period of bad luck


童

bà đồng

(occult, divination) of mediums or divination


音

(phonetics, colloquial) Clipping of âm tố or clipping of ngữ âm (“phone”).

(phonology, colloquial) clipping of âm vị (“phoneme”).

chữ Hán form of âm.
clipping of âm vị (“phoneme”).

(linguistics, colloquial) Clipping of âm tiết (“syllable”).

chữ Hán form of âm.
Clipping of âm tiết (“syllable”).


thánh

Sino-Vietnamese word from 聖.
The informal adjectival sense "naive, credulous, gullible" and nominal sense "idiot, moron, simpleton" likely semantically develop from senses "saintly" and "saint" respectively, thus paralleling silly and crétin each in that order; see those entries for etymologies and semantic developments.

Thánh Phan-xi-cô

c. 53 - 57 CE, 1 Corinthians 1:2-3; 2001 Vietnamese translation from the New Vietnamese Bible version; 2021 English translation from the New Revised Standard Version
Kính gửi Hội Thánh của Đức Chúa Trời tại thành phố Cô-rinh-tô, tức là những người đã được thánh hóa trong Chúa Cứu Thế Giê-su, cũng được gọi là các thánh, cùng với tất cả những người ở khắp mọi nơi cầu khẩn danh Chúa Cứu Thế Giê-su, Chúa của họ và của chúng ta. Nguyện xin Đức Chúa Trời, Cha chúng ta và Chúa Cứu Thế Giê-su ban ân sủng và bình an cho anh chị em.

To the church of God that is in Corinth, to those who are sanctified in Christ Jesus, called to be saints, together with all those who in every place call on the name of our Lord Jesus Christ, both their Lord and ours: Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.


tiếng

cái (classifier)
thứ (classifier)
㗂 (CJK)
𪱐 (CJK)

Ultimately from Chinese 聲 (MC syeng), likely through a Tai language (compare Thai เสียง (sǐiang)) since the tonal correspondence is atypical for a direct borrowing. Cognate with Muong thiểng.
Attested as tiếng in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651).

Thằng cha đó nói tiếng Quảng Ngãi tao không nghe được.
He speaks the Quãng Ngãi accent and I can't make sense of it.

(linguistics, prosody, colloquial) accent


đồng

Norman & Mei (1976: 296-7) propose an Austroasiatic origin and consider it cognate to Mon ဒံၚ် (tòŋ, “to dance while under daemonic possession; to proceed by leaps”), ဒေါၚ် (tòŋ, “shaman called in to organise kəlok dances”), etc.; they even propose Austroasiatic etymology for Chinese 童 (“(dialectal) shaman”). Sagart (2008:142) counts Vietnamese đồng among "Austroasiatic terms", yet he considers the resemblance between those and Chinese 童 (“(dialectal) shaman”) to be "undoubtedly fortuitous".
However, Vietnamese đồng is also likely a Sino-Vietnamese word from 童 (“child; servant; (dialectal) shaman”).

vi-etym-sino

ông đồng

bà đồng

thứ nhất ngồi đồng, thứ nhì chồng quan

sitting (as) a medium ranks first; having an official for a husband ranks second [among the best things for women]

𨔍(Lạ)之(gì)󰜋(một)骨(cốt)󰜋(một)同(đồng)初(xưa)󰅒(nay)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, line 1162:

Little wonder that the witch and the medium have been working hand in glove with each other!


đũa

head

đũa • (箸, 筷, 杜, 𥮊)

vi-noun

(classifier chiếc, cây, cái) đũa • (箸, 筷, 杜, 𥮊)

chiếc (classifier)
cây (classifier)
cái (classifier)
箸 (CJK)
筷 (CJK)
杜 (CJK)
𥮊 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 箸 (“chopstick”, SV: trợ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trợ</i>

đũa cả

large flat chopstick used to serve rice from a pot


chia

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chia.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 支 (“subdivision; to disburse”, SV: chi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chi</i>


vía

Unknown. Compare Proto-Vietic *r-vaːjʔ (“soul; spirit”) (> Muong wãi), which is from Proto-Mon-Khmer *rwaaj (“tiger > soul; spirit”).

cog

(folklore, religion) po (the soul which does not leave the body after death)

đeo vía

đốt vía

(folklore, religion) an object made of paper that is worn on the body or burned to avoid disasters and illnesses


bà

Sino-Vietnamese word from 婆 (“grandmother”). In Chinese and Japanese, the same character actually corresponds to 爺 /爷 (yé, “grandfather”), as opposed to 翁 (“old man”) which yields Vietnamese ông.

vi-etym-sino

(narratology) she/her, an admirable/lovable old/deceased woman


ám

bị ma ám


cáo

Bình Ngô đại cáo

Great Proclamation upon the Pacification of the Wu


Việt

Sino-Vietnamese word from 越 (“Yue; Viet”). Doublet of vượt.

Việt vương Câu Tiễn

Fan Li's letter to Wen Zhong, quoted in c. 91 BCE, Sima Qian, Records of the Grand Historian; Vietnamese translation by Phan Ngọc
Chim đã hết thì cung tốt phải cất, thỏ khôn đã chết thì chó săn bị nấu. Vua Việt là người cổ dài, miệng diều hâu có thể cùng lo lúc hoạn nạn, nhưng không thể cùng vui sướng với ông ta. Sao ông lại không bỏ đi?
When the birds are all gone, then the good bows are stored; when the cunning hares are all dead, then the hounds are cooked. The long-necked, hawk-mouthed king of Yue is a man with whom one can share woes, not enjoy weal. Why won't ye leave?


Việt

English: Vietic

French: viétique


chàng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 郎 (“young person”, SV: lang). The same development of the initial can also be seen with chạp and possibly also chuồng (if the latter were indeed an early Chinese loan according to Alves, 2018).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lang</i>

vi-etym-sino

(narratology, literary, endearing) he/him, that admirable or lovable young man


chú

(narratology, literary, endearing) he/him, that young fellow

(narratology, literary, endearing) he/him, that anthropomorphic male animal

(narratology, literary, endearing) Short for chú bé (“he/him, that little boy”).


lóng

tiếng lóng

từ lóng

nói (tiếng) lóng


tòng

Sino-Vietnamese word from 從. Compare Japanese 従 (ju-, “junior ranking for 位”).

cog

junior ranking for <i class="Jpan mention" lang="ja">位</i>

(history) "junior" ranking for phẩm (“courtier rank”), e.g. chánh nhất phẩm (“senior rank 1”), tòng nhất phẩm (“junior rank 1”), chánh nhị phẩm (“senior rank 2”), tòng nhị phẩm (“junior rank 2”), etc.


nó

Probably originally a variant of nọ (“that yonder”).
For semantic relationship, compare French il, Spanish él (and other reflexes of Latin ille), Macedonian тој (toj), Japanese 彼 (kare), Turkish o.

(literary, fiction, narratology, disrespectful or familiar) he; him; she; her (used by the author when talking about a young person (especially the protagonist) or a non-human animal)


Hán Việt

[haːn˧˦ viət̚˧˨ʔ]

[haːŋ˦˧˥ viək̚˨˩ʔ]

[haːŋ˦˥ viək̚˨˩˨]

[haːŋ˦˥ jiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 漢越, composed of 漢 (“Han”) and 越 (“Vietnamese”).

vi-etym-sino

Classical Chinese
Classical Chinese#English

(linguistics, of a lexical item) borrowed from Classical Chinese


四海

(Chinese mythology) the four major seas where the four Dragon Kings reign


ông

→ Khmer: អុង (ʼong)

Sino-Vietnamese word from 翁 (“old man”). In Japanese, the same character corresponds to 嫗 (“old woman”). The character for bà (which corresponds to ông in Vietnamese), 婆 (pó, “grandmother”), actually corresponds to 爺 /爷 (yé, “grandfather”) in Chinese and Japanese.

(narratology) he/him, an admirable/lovable old or deceased man


鴻毛

(mythology) one of the nine groups of hair of the mane of the horse that Sơn Tinh offered the reigning Hùng king to propose to his princess


nghĩa

Sino-Vietnamese word from 義. An early Sino-Vietnamese reading (ESV); the more regular reading would be nghị. Compare also Quảng Ngãi.

[…] nghĩa là gì?

theo nghĩa xấu

Nếu từ này có nghĩa xấu, tôi sẽ không bao giờ dùng nó nữa.

If this word is pejorative, I will never use it again.


ma cà rồng

[maː˧˧ kaː˨˩ zəwŋ͡m˨˩]

[maː˧˧ kaː˦˩ ʐəwŋ͡m˦˩]

[maː˧˧ kaː˨˩ ɹəwŋ͡m˨˩]

ma (“ghost, demon”) + cà rồng, from Tai Dam kurung or gurung. Attested in the Kiến văn tiểu lục (Lê Quý Đôn), the Thoái thực ký văn (Trương Quốc Dụng) and the Hưng Hóa kỷ lược (Phạm Thận Duật) in chữ Nôm as Cà-Rồng-quỷ (茄蠬鬼), Kì-Lằng-quỷ (奇䗀鬼), Càn-Sùng-quỷ (乾崇鬼).

(folklore, mythology) blood-sucking evil spirit in ethnic minority's folklores

Abraham Lincoln, thợ săn ma cà rồng


Trung Quốc

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˧˦]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˦˧˥]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 中國, composed of 中 (“center”) and 國 (“country”). Doublet of Tung Của.

(history, only by the Nguyễn Dynasty) the self-denomination of Vietnam during Nguyễn dynasty independence period (19ᵗʰ century).


hồn

Má tôi bứt ba phải xa sông, nhưng chính bà cũng biết, những dòng nhớ vẫn tiếp tục chảy mãi trong hồn ông.

2005, Nguyễn Ngọc Tư, “Dòng nhớ”, in Cánh đồng bất tận, Tre Publishing House:

My mother pulled him away from the rivier, but she herself also knew that yearning still ran through his soul.

hồn vía/phách

(folklore, religion) hun (the soul which leaves the body after death)


đuôi

head

đuôi • (𡓋, 𡳪)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đuôi.wav

From Proto-Vietic *dɔːj ~ *tɔːj (“tail”). Compare Khmer កន្ទុយ (kɑɑkɑntuy).


cũ

cũ • (𪡻, 󰃙, 寠, 屡, 屢, 𡳰, 𡳵, 𡳶, 󰉤, 󰉵, 󰜥, 󲅐, 𫇰, 𬞺, 󰉬, 𬞰, 𬟛, 𬟗, 𱿈, 󱝘, 𪧘)

vi-adj

𪡻 (CJK)
寠 (CJK)
屡 (CJK)
屢 (CJK)
𡳰 (CJK)
𡳵 (CJK)
𡳶 (CJK)
𫇰 (CJK)
𬞺 (CJK)
𬞰 (CJK)
𬟛 (CJK)
𬟗 (CJK)
𱿈 (CJK)
𪧘 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cũ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 古 (“old”, SV: cổ). Doublet of cổ.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cổ</i>

vi-etym-sino

từ/nghĩa cũ


ngã

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngã.wav


ngôi

From a form related to modern ngồi (“to sit”). Originally probably meant "seat", which then developed into the current meanings.

ngôi thứ hai số ít


mục

Sino-Vietnamese word from 目. The go sense is an orthographic borrowing from Japanese 目 (me).

obor

[mʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[mʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[mʊwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mục.wav

mục từ


chân

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chân.wav

chân, thiện, mĩ


giống

From Proto-Vietic *k-coːŋʔ, from a descendant of reconstructed Old Chinese 種 (OC *k.toŋʔ) when the dental stop already palatalized; non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 種 (“seed; species”, SV: chủng). Doublet of chủng.
The same sound change also yields Vietnamese giấy, from Proto-Vietic *k-cajʔ, from a descendant of ultimately Old Chinese 紙 (OC *k.teʔ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chủng</i>

vi-etym-sino

tương hợp giống và số

grammatical agreement (literally, “compatibility on gender and number”)

giống đực

giống cái


chất

Sino-Vietnamese word from 質 (“substance/quality”).


tiền

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tiền.wav

nhà/triều Tiền Lê

(history, of a dynasty) early (used to distinguish similarly named dynasties)


đinh

Sino-Vietnamese word from 丁 (“adult man”).

đến tuổi đinh

to become an adult man and have to contribute

(history) an adult man who has to contribute some type of tax (for being an adult man), or is subject to conscription


bằng

Sino-Vietnamese word from 平 (“level; even”); originally the Northern reading. Its distribution likely already extended beyond Northern Vietnam by the time Vietnamese started to be written down in the Latin script. See also bình, the current chief form used in compounds and the main form in placenames in Southern Vietnam.
The expected reading of the Northern form would be *bềnh, which is unattested. Compare pairs such as bệnh vs. bịnh, nghênh vs. nghinh, lệnh vs. lịnh.
It is sometimes claimed that this form is due to the taboo of the title 北平王 (Bắc Bình/Bằng vương) of Quang Trung, but this is demonstrably false as bàng (as well as bàng an, bàng ien) is attested in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary based chiefly on the dialects of Northern Vietnam.

(linguistics, poetry, of a tone) being a ngang or huyền tone


bằng

Sino-Vietnamese word from 鵬. See also đại bàng (“eagle”).

Zhuangzi, ch. 1. English translation by James Legge; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê

In the Northern Ocean there is a fish, the name of which is Kun - I do not know how many li in size. It changes into a bird with the name of Peng, the back of which is (also) - I do not know how many li in extent.

Biển Bắc có con cá gọi là cá côn, mình dài không biết mấy ngàn dặm. Nó biến thành con chim gọi là chim bằng, lưng rộng không biết mấy ngàn dặm.

(rare, Chinese mythology) (chim ~) Peng, a giant mythical bird


lượng

Biến đổi về lượng dẫn đến biến đổi về chất.

Changes in Quantity leads to changes in Quality.


tục

[tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 俗 (“custom; vulgar”).

tục truyền rằng

(narratology, only in fixed expressions) legend


cách

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cách.wav

sở hữu cách/cách sở hữu


phách

Đêm qua chẳng biết có hay không,
Chẳng phải hoảng hốt, không mơ mòng.
Thật hồn! Thật phách! Thật thân thế!
Thật được lên tiên - sướng lạ lùng.

1921, Tản Đà, Hầu Trời [Serving the Heavenly Lord]:

Not sure last night was real,
I don't think I was frightened or dreaming.
But rather, really spirited! Really zealous! Really lively!
Really got into heaven - so joyful.

(occult, folklore) a soul; a spirit (po as opposed to hun)


đề

mệnh đề

(grammar) clause; (logic, mathematics) proposition


câm

For the sense of "orthographically silent", a semantic loan from French muet.

Mặc dù trong tiếng Pháp ta có từ "h aspiré" (tức "âm h bật hơi"), chữ "h" của tiếng Pháp luôn luôn câm.

Even though there's this thing called the "aspirated h" in French, the French letter "h" is always silent.


âm

(phonetics, colloquial) Clipping of âm tố or clipping of ngữ âm (“phone”).

(phonology, colloquial) clipping of âm vị (“phoneme”).

(linguistics, colloquial) Clipping of âm tiết (“syllable”).


âm

ngày âm

(occult) having "yin" characteristics, as in "dark", "lunar" or "feminine"


nguyên âm

[ŋwiən˧˧ ʔəm˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nguyên âm.wav

Sino-Vietnamese word from 元音, composed of 元 (“primary; original”) and 音 (“sound”).

Một nhị trùng âm là một tở hợp của hai nguyên âm và được đọc dưới dạng một âm nhất quán.

2004, Nguyễn Văn Tuấn, Trương Văn Hùng, Tiếng Đức dành cho người Việt, NXB Trẻ, page 9:

A diphthong is the combination of two vowels and is pronounced as one unified sound.


dương

ngày dương

(occult) having "yang" characteristics, such as "bright", "solar" or "masculine"


gốc

[ɣəwk͡p̚˦˧˥]


tiên

Sino-Vietnamese word from 仙, also written as 僊.

thần tiên

Bát Tiên

Hằng Nga Tiên tử

(Chinese mythology, Taoism) xian (an immortal; celestial being)


cung

12 cung hoàng đạo


châu

Sino-Vietnamese word from 州 (“a type of historical political divisions”).

Giao Châu là một châu của Trung Quốc thời Bắc thuộc.

Jiaozhou (region) was a province under Chinese government.


lộc

[ləwk͡p̚˧˨ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩˨]

hưởng lộc

to enjoy pays and benefits as a mandarin

(history, feudalism) some sort of pay/salary of a mandarin/courtier


trắc

Sino-Vietnamese word from 仄 (“oblique”).

(phonology, poetry, of a tone) oblique (involving a rising or falling contour)

(phonology, poetry, of a tone) being neither the ngang nor huyền tone


ngẫu nhiên

[ŋəw˦ˀ˥ ɲiən˧˧]

[ŋəw˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[ŋəw˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 偶然. Compare Japanese 偶然 (gūzen). Can be used as an adjective or adverb.


âm dương

[ʔəm˧˧ zɨəŋ˧˧]

[ʔəm˧˧ jɨəŋ˧˧]

[ʔəm˧˧ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âm dương.wav

Sino-Vietnamese word from 陰陽, composed of 陰 (“yin”) and 陽 (“yang”).


cốt

From etymology above, as seen in the expression ‘[có] căn cốt đồng’ “[to have] the essence / inner quality to be a medium”.

bà cốt

ông cốt


dấu

From Proto-Vietic *k-toːʔ (“trace, footprint”); compare North Central Vietnamese đấu, Chut [Rục] kataw³ and Arem dawˀ. The meaning "tone" is due to the fact that tones are usually marked with diacritics.


thân

Sino-Vietnamese word from 親 (“close; pro-”).

vi-etym-sino

thân Mĩ/Pháp/Nhật


tự

Sino-Vietnamese word from 字 (“letter, character, word”).


hồ li

Daji
King Zhou of Shang
huli jing
vi:Hồ ly tinh

Sino-Vietnamese word from 狐狸 (“fox”), shortened from Chinese 狐狸精 (hồ li tinh, “huli jing”, literally “fox spirit”). The most well-known of this kind is a fictitious counterpart of Daji, a female one that allured King Zhou of Shang into a reign of cruelty.

der

<i class="Latn mention" lang="vi">hồ li tinh</i>

(Chinese mythology) a type of fox yaoguai that disguises as a human; a fox in human's clothing


phồn thể

[foŋ˨˩ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 繁體, from Chinese 繁體 /繁体 (fántǐ).

(sinology, of Chinese characters) traditional


thể

Sino-Vietnamese word from 體 (“body; style; form”).

vi-etym-sino

thể bị/thụ động


Xô viết

From French soviet, from Russian совет (sovet).

Ngày 20 và 21 tháng 4 năm 1917, dưới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvich, hàng chục vạn người Nga xuống đường biểu tình hòa bình với các khẩu hiệu: ‘Tất cả chính quyền về tay Xô Viết’^([sic])!, ‘Hòa bình, ruộng đất, bánh mỳ’!

2011, “Kỷ niệm 104 năm Cách mạng tháng Mười Nga: Chân lý là cụ thể, cách mạng là sáng tạo [In Commemoration of the 104th Anniversary of the Russian October Revolution: Truth is Concrete, Revolution is Creative]”, in Báo Điện Tử Đảng Cộng Sản Việt Nam [Communist Party of Vietnam – Online Newspaper]:

On 20 and 21 April 1917, under the Bolshevik Party's leadership, hundreds of thousands of Russians came down to the streets to peacefully protest with the slogans: ‘All Power to the Soviets!’ and ‘Peace, Land, and Bread!’

Trong các Xô viết, quần chúng nhân dân tự tổ chức, quản lý mọi mặt của đời sống xã hội và đó chính là những Xô viết đầu tiên trong lịch sử cách mạng Việt Nam – Xô viết Nghệ - Tĩnh.

2020, Trần Thị Bình, PhD, “Dấu ấn Xô viết Nghệ - Tĩnh trên hành trình đấu tranh vì độc lập, tự do [The Mark Left by the Nghệ-Tĩnh Soviets in the Struggle-Ridden Journey towards Independence and Freedom]”, in Tạp chí Tuyên giáo [Propaganda Magazine]:

In the soviets, the people self-organized and managed all aspects of social life; and those were the first soviets in Vietnamese revolutionary history – the Nghệ-Tĩnh soviets.

(socialism, historical) soviet (a workers' council)


từ nguyên học

[tɨ˨˩ ŋwiən˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[tɨ˦˩ ŋwiəŋ˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ ŋwiəŋ˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 辭源學 or 詞源學 /词源学 (cíyuánxué).


cúng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 供 (“to offer”, SV: cung). Doublet of cung.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cung</i>

vi-etym-sino

(religion, occult) to give offerings, to enshrine, to worship


dã man

[zaː˦ˀ˥ maːn˧˧]

[jaː˧˨ maːŋ˧˧]

[jaː˨˩˦ maːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 野蠻 (“savage”).


thuyết

[tʰwiək̚˦˧˥]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 說. Doublet of thốt.

(linguistics) comment (in topic-comment structure)


khí

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-khí.wav


tế

tế sống

(occult) to sacrifice to; to make an offering to


tuổi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 歲 (“age”, SV: tuế).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tuế</i>

vi-etym-sino

Ông 70 tuổi xuân, 50 tuổi Đảng.

He's 70 years "young" and he worked as an active Party member for 50 years.

Mày tuổi gì?
Tuổi mèo/Mão.
What's your zodiac beast?
Cat.

Nó tuổi hổ/Dần nên nóng tính lắm.

His zodiac beast is the Tiger. No wonder he has such a temper.

Tao tuổi trâu/Sửu, nó tuổi hổ/Dần, không hạp nhau đâu.

My zodiac beast is the Buffalo, his is the Tiger, so we don't get along.

(occult, divination) the Vietnamese zodiac equivalent of a zodiac sign, i.e. an earthly branch or a zodiac beast, based on birthyear


cải lương

→ Khmer: (sense 2) កៃលឿង (kaylɨəng)

[kaːj˧˩ lɨəŋ˧˧]

[kaːj˧˨ lɨəŋ˧˧]

[kaːj˨˩˦ lɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 改良, composed of 改 (“to change”) and 良 (“good, honest”).


thuật ngữ

[tʰwət̚˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[tʰwək̚˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 術語, composed of 術 (“technique”) and 語 (“word”).

(semantics) a term (word or phrase, especially one from a specialised area of knowledge)

(semantics) terminology (terms used in any business, art, etc)


phẩm

Sino-Vietnamese word from 品 (“item; article; courtier rank”). Doublet of phím. Compare Japanese 品 (hon, -bon, -pon, “courtier rank”).

cog

nhất phẩm

cửu phẩm

(history) a rank for East Asian courtiers


người Việt

[ŋɨəj˨˩ viət̚˧˨ʔ]

[ŋɨj˦˩ viək̚˨˩ʔ]

[ŋɨj˨˩ viək̚˨˩˨]

[ŋɨj˨˩ jiək̚˨˩˨]

người (“human”) + Việt (“Yue; Vietnamese”).

compound

(history) the Yue people, the name given by the Chinese to various ethnic groups in Southern Ancient China and modern Northern Vietnam; a Yue person


thầy

→ Khmer: ថី (thəy)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 師 (SV: sư). Doublet of sư. Feudal Han or Nom teachers were generally male, hence the strictly modern use for male teachers.
The written form thày used to be common in the Northern dialects, now mostly eradicated in writing, although the pronunciation itself likely still remains in less mainstream Northern dialects.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sư</i>

vi-etym-sino

Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy
Want to cross a river? Build a bridge
Want your children educated? Show their teacher some love


côn

(rare, Chinese mythology) (cá ~) Kun, a giant mythical fish


ý nghĩa

[ʔi˧˦ ŋiə˦ˀ˥]

[ʔɪj˨˩˦ ŋiə˧˨]

[ʔɪj˦˥ ŋiə˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 意義. Compare Japanese 意義 (igi).


mĩ

chân, thiện, mĩ


số

head

số • (𢼂, 数, 數)

con (classifier)
𢼂 (CJK)
数 (CJK)
數 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-số.wav

Sino-Vietnamese word from 數 (“number, several, count, fate”). Perhaps also a clipping of chữ số (“digit”) and a semantic loan from English digital (see also kĩ thuật số (“digital”, literally “based on "digit/number-based" technology”). Compare French numérique (“numerical; digital”).

vi-etym-sino

đếm từ số một đến số mười

số bốn

cộng sai một số

số nhiều


số nhiều

[so˧˦ ɲiəw˨˩]

[ʂow˨˩˦ ɲiw˦˩]

[ʂow˦˥ ɲiw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-số nhiều.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-số nhiều.wav


mệnh

Sino-Vietnamese word from 命; this is the Northern form. Doublet of mạng, the Southern form.

Mệnh hoả không hạp với mệnh thuỷ.

"Fire people" don't get along with "water people".

(occult) the wuxing element you're associated with, which dictates your luck and the kind of people you can get along with


kiếp

kiếp trước

Nếu có kiếp sau, ta nguyện bên nhau.

If there is another life, we vow to be together.

Ta mang bao tội lỗi,
Nên thân ta giờ đây,
Kiếp sống không nhà không người thân.
Ta mang bao tội lỗi,
Người ơi, ta đâu còn chi !
Xin hãy tránh xa kiếp đỏ đen !

(Can we date this quote?), Duy Mạnh (lyrics and music), “Kiếp đỏ đen [Gambling Life]”:

I'm so sinful,
Now I have to live this life,
No home, no loved ones.
I'm so sinful,
O humanity, I have nothing left!
Please stay clear of the gambling life!

♀: Em yêu anh, ngả nghiêng, bồng bềnh niềm kiêu hãnh.
Thiên đường xanh mướt, gió trong lành
Cuốn vào đời anh là em bất tận.
Vô tình chúng ta thuộc về nhau, ngàn kiếp sau.

(Can we date this quote?), Mạnh Quân (lyrics and music), “Thiên đường gọi tên [The Paradise is Saying Your Name]”:

♀: I love you, with drifting, floating pride.
A green paradise, with refreshing winds
That carry all of my infinite self into your life.
By the hands of fate, we belong together, for all lives after this.


nàng tiên

[naːŋ˨˩ tiən˧˧]

[naːŋ˦˩ tiəŋ˧˧]

[naːŋ˨˩ tiəŋ˧˧]

(mythology) a young-looking female fairy


sứ

Sino-Vietnamese word from 使 (“envoy, messenger, ambassador”).

đi sứ nước...


cậu

From Proto-Vietic *guːʔ, from Old Chinese 舅 (OC *[ɡ](r)uʔ) (B-S) (SV: cữu).

(narratology) he/him, a young boy or man


từ láy

[tɨ˦˩ laj˨˩˦]

From từ (“word”) + láy (“to be a từ láy; to make repetitive sound”).

com

từ láy toàn bộ
từ láy toàn bộ#Vietnamese

từ láy bộ phận
từ láy bộ phận#Vietnamese

(linguistics) a reduplicative, a multisyllabic word (typically onomatopoeic or ideophonic) whose syllables are repeated wholely from a root (từ láy toàn bộ) or share either an onset consonant, a rhyme, and/or a "pseudo-rhyme" featuring homorganic consonants (từ láy bộ phận); all or some (in which case, the one meaningful syllable tend to sound more concrete or certain than its từ láy counterpart) of such syllables are often meaningless on their own; such a word typically expresses a sense of pattern, repetitiveness, continuity, downplaying, dismissal, softening or uncertainty; compare English chit-chat, hocus-pocus, etc.


quy

(Chinese mythology) the Turtle, one of the Four Benevolent Animals


quân sự

[kwən˧˧ sɨ˧˨ʔ]

[kwəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ]

[kwəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ]

[wəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨]

[wəŋ˧˧ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 軍事 (“military affairs”).

vi-etym-sino

Sinh viên nào cũng phải đi học quân sự một tháng.

Every [college] student has to go through one month of national defense education.

giáo dục quốc phòng
giáo dục quốc phòng#Vietnamese

(colloquial, education, communism) Synonym of giáo dục quốc phòng (“national defense education”)


tân ngữ

[tən˧˧ ŋɨ˦ˀ˥]

[təŋ˧˧ ŋɨ˧˨]

[təŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦]


hoàng tuyền

[hwaːŋ˦˩ twiəŋ˦˩]

[waːŋ˨˩ t⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 黃泉, composed of 黃 (“yellow”) and 泉 (“spring”).


戰國

the Warring States period (of Chinese history)

the Sengoku period (of Japanese history)


chánh

Sino-Vietnamese word from 正. Doublet of chính. Compare Japanese 正 (shō-, “senior ranking for 位”).

cog

senior ranking for <i class="Jpan mention" lang="ja">位</i>

(history) "senior" ranking for phẩm (“courtier rank”), e.g. chánh nhất phẩm (“senior rank 1”), tòng nhất phẩm (“junior rank 1”), chánh nhị phẩm (“senior rank 2”), tòng nhị phẩm (“junior rank 2”), etc.


cụm từ

[kum˧˨ʔ tɨ˨˩]

[kum˨˩ʔ tɨ˦˩]

[kʊm˨˩˨ tɨ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cụm từ.wav


thanh điệu

[tʰajŋ̟˧˧ ʔɗiəw˧˨ʔ]

[tʰɛɲ˧˧ ʔɗiw˨˩ʔ]

[tʰan˧˧ ʔɗiw˨˩˨]


kết quả

[kəːt̚˦˥ waː˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kết quả.wav

Sino-Vietnamese word from 結果 (“borne fruit; to bear fruit”).

vi-etym-sino

cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả


quỷ

Sino-Vietnamese word from 鬼 (“ghost; devil; ogre”).

nghịch như quỷ

very mischievous, very naughty, like ghosts / fiends

nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò

Ghosts [rank] first, fiends second, students third [in mischievousness]

(mythology) any generic ugly, mischievous or evil spirit; a demon, a devil, an imp, a goblin, an ogre, an orc, an oni, etc.


chú lùn

[t͡ɕʊw˨˩˦ lun˦˩]

[cʊw˦˥ lʊwŋ͡m˨˩]

(mythology, folklore, fantasy) a short humanoid creature, usually a dwarf


An Nam

→ French: Annam

→ English: Annam

[ʔaːn˧˧ naːm˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ naːm˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ naːm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-An Nam.wav

Sino-Vietnamese word from 安南, composed of 安 (“pacified”) and 南 (“south”), clipping of 安南都護府 /安南都护府 (An Nam Đô hộ phủ, “Annam Protectorate”) or 安南國 /安南国 (An Nam quốc, “Kingdom of Annam”). Reborrowed from French Annam which itself is from Vietnamese, used along with the French derivative An-nam-mít (from French Annamite).

(history) Annam, a former colonial province of China, now part of present-day Northern Vietnam


Bắc Kì

[ʔɓak̚˧˦ ki˨˩]

[ʔɓak̚˦˧˥ kɪj˦˩]

[ʔɓak̚˦˥ kɪj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 北圻. Attested as early as in 1830. The administrative division was created in 1834; the French protectorate was established in 1883.

(history) an administrative division of Đại Nam

(history) the French protectorate of Tonkin


đồng chí

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ t͡ɕi˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ cɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 同志, composed of 同 (“same”) and 志 (“will”).

Đồng chí Kim bắn trúng hồng tâm khi chỉ mới ba tuổi.

Comrade Kim could hit the bullseye when he was just three.

Đồng chí Bùi Văn A từ trần năm 2019, thọ 50 tuổi Đảng.
Comrade Bùi Văn A left us in 2019, after 50 years as a Party member.


kì lân

[kɪj˦˩ ləŋ˧˧]

[kɪj˨˩ ləŋ˧˧]


tư bản

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 資本, composed of 資 (“money”) and 本 (“funds”), from Japanese 資本 (shihon) (used as a translation of English capital), from Literary Chinese 資本 (zīběn, “funds”).

tư bản bất biến

tư bản khả biến

tư bản cố định

tư bản lưu động

nhà tư bản

Karl Marx (1962) [1867] “VIII-1”, in Das Kapital. Band I (Marx-Engels-Werke), volume 23; Vietnamese translation from “VIII-1”, in Tư bản, Quyển I (C. Mác và Ph. Ăng-ghen – Toàn tập), volume 23, 2002; English translation from “X-1”, in Capital, Volume I (Marx/Engels Collected Works), volume 35, 1996
Là nhà tư bản, hắn ta chỉ là sự hiện thân của tư bản mà thôi. Linh hồn hắn chính là linh hồn của tư bản. Mà tư bản chỉ có một nguyện vọng sống còn duy nhất, đó là nguyện vọng làm tăng thêm, tạo ra giá trị thặng dư, sử dụng phần bất biến của nó, tức là các tư liệu sản xuất, để cố hút lấy một khối lượng lao động thặng dư nhiều nhất.
Tư bản là lao động chết, nó giống như con quỷ hút máu chỉ sống nhờ hút được lao động sống, và nó càng hút được nhiều lao động sống bao nhiêu thì nó lại càng sống được nhiều bấy nhiêu,
As capitalist, he is only capital personified. His soul is the soul of capital. But capital has one single life impulse, the tendency to create value and surplus value, to make its constant factor, the means of production, absorb the greatest possible amount of surplus labour.
Capital is dead labour, that, vampire-like, only lives by sucking living labour, and lives the more, the more labour it sucks.

(socialism, communism, capitalism) capital


tư bản

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

(socialism, communism, capitalism) capitalist


nông nô

[nəwŋ͡m˧˧ no˧˧]


La-tinh

[laː˧˧ tïŋ˧˧]

[laː˧˧ tɨn˧˧]

[laː˧˧ tɨn˧˧]

French Latin, with a peculiar rendition of the French nasal vowel /ɛ̃/. Compare Phi-li-tinh (“Philistine”) and Cô-rinh-tô (“Corinth”). Compare Mandarin 拉丁 (Lādīng, Lạp Đinh), Hakka 拉丁 (Lâ-tên).


tiền tố

[tiəŋ˦˩ tow˨˩˦]


hậu tố

[həw˧˨ʔ to˧˦]

[həw˨˩ʔ tow˨˩˦]


tiếp đầu ngữ

[tiəp̚˧˦ ʔɗəw˨˩ ŋɨ˦ˀ˥]

[tiəp̚˦˧˥ ʔɗəw˦˩ ŋɨ˧˨]

[tip̚˦˥ ʔɗəw˨˩ ŋɨ˨˩˦]


tiếp vĩ ngữ

[tiəp̚˧˦ vi˦ˀ˥ ŋɨ˦ˀ˥]

[tiəp̚˦˧˥ vɪj˧˨ ŋɨ˧˨]

[tip̚˦˥ vɪj˨˩˦ ŋɨ˨˩˦]

[tip̚˦˥ jɪj˨˩˦ ŋɨ˨˩˦]


Héc-quyn

[hɛk̚˦˥ wɨn˧˧]

From French Hercule (“Hercules; Heracles”). As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French. The "Forbidden One" sense comes from the fact that this "Forbidden One" has infinite attack strength, and that the manga series as well as the card game Yu-Gi-Oh!, in its Chinese bootleg form, peaked during the same period as the airing of the TV show Hercules: The Legendary Journeys.


Uy-lít-xơ

[ʔwi˧˧ lit̚˧˦ səː˧˧]

[ʔwɪj˧˧ lit̚˦˧˥ səː˧˧]

[(ʔ)wɪj˧˧ lɨt̚˦˥ səː˧˧]

Borrowed from French Ulysse (“Ulysses”).

(Greek mythology, Roman mythology) Odysseus; Ulysses


A-sin

[ʔaː˧˧ sin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʂin˧˧]

[ʔaː˧˧ sin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʂɨn˧˧]

[ʔaː˧˧ sɨn˧˧]

(Greek mythology, Roman mythology, literature) Achilles


ngựa thành Tơ-roa

[ŋɨə˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩ təː˧˧ ɹwaː˧˧]

[ŋɨə˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩ təː˧˧ zwaː˧˧]

[ŋɨə˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩ təː˧˧ ɹwaː˧˧]

[ŋɨə˨˩˨ tʰan˨˩ təː˧˧ ɹwaː˧˧]

ngựa (“horse”) + thành (“castle; fort; city”) + Tơ-roa (“Troy”), calque of French cheval de Troie.


võ

Sino-Vietnamese word from 武, common reading of vũ.

quan võ


không thành kế

[xəwŋ͡m˧˧ tʰajŋ̟˨˩ ke˧˦]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰɛɲ˦˩ kej˨˩˦]

[xəwŋ͡m˧˧ tʰɛɲ˦˩ kej˨˩˦]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰan˨˩ kej˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-không thành kế.wav

Sino-Vietnamese word from 空城計, composed of 空 (“empty”), 城 (“fort”) and 計 (“strategy”), from Chinese 空城計 /空城计 (kōngchéngjì), the 32nd of the Thirty-Six Stratagems.


vườn không nhà trống

[vɨən˨˩ xəwŋ͡m˧˧ ɲaː˨˩ t͡ɕəwŋ͡m˧˦]

[vɨəŋ˦˩ kʰəwŋ͡m˧˧ ɲaː˦˩ ʈəwŋ͡m˦˧˥]

[vɨəŋ˦˩ xəwŋ͡m˧˧ ɲaː˦˩ ʈəwŋ͡m˦˧˥]

[vɨəŋ˨˩ kʰəwŋ͡m˧˧ ɲaː˨˩ ʈəwŋ͡m˦˥]

[jɨəŋ˨˩ xəwŋ͡m˧˧ ɲaː˨˩ ʈəwŋ͡m˦˥]

(history) a strategy that was performed by Trần Hưng Đạo, with which he lured the enemy (the Yuan army) into an empty residential area where there were no residents and no food supply, weakening them, minimizing damage to the Trần army, in order to strike back a while later. Literally meaning "empty gardens, empty houses".


Hê-ra-clét

Borrowed from French Héraclès. As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.


phò mã

[fɔ˨˩ maː˦ˀ˥]

[fɔ˦˩ maː˧˨]

[fɔ˨˩ maː˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 駙馬 (SV: phụ mã).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phụ mã</i>

vi-etym-sino

kén phò mã


thổ địa

[tʰo˧˩ ʔɗiə˧˨ʔ]

[tʰow˧˨ ʔɗiə˨˩ʔ]

[tʰow˨˩˦ ʔɗiə˨˩˨]

cách mạng thổ địa

the "revolutions" for publicizing private land

(communism) regarding the confiscation of private land owned by feudal landlords for public use, especially for poor indentured farmers


thổ địa

Journey to the West (1986 TV series)
Sun Wukong
Xuanzang

Short for Chinese 土地神 (thổ địa thần) or 土地公 (thổ địa công, literally “land lord; land duke”), popularized by the 1986 Chinese TV series Journey to the West, based on the way the main character Sun Wukong calls on "land spirits" for intel, usually on the local monsters that have kidnapped his master Xuanzang.

[tʰo˧˩ ʔɗiə˧˨ʔ]

[tʰow˧˨ ʔɗiə˨˩ʔ]

[tʰow˨˩˦ ʔɗiə˨˩˨]

(mythology, especially Chinese mythology or fiction) Tudigong


Na Tra

[naː˧˧ t͡ɕaː˧˧]

[naː˧˧ ʈaː˧˧]

[naː˧˧ ʈaː˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 哪吒 (SV: Na Trá).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Na Trá</i>


Dương Tiễn

[zɨəŋ˧˧ tiən˦ˀ˥]

[jɨəŋ˧˧ tiəŋ˧˨]

[jɨəŋ˧˧ tiəŋ˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 楊戩 (SV: Dương Tiển).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Dương Tiển</i>


á thần

[ʔaː˧˦ tʰən˨˩]

[ʔaː˨˩˦ tʰəŋ˦˩]

[ʔaː˦˥ tʰəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 亞神, composed of 亞 (“sub-”) and 神 (“god”). The prefix 亞 denotes secondariness or lesserness rather than the notion of a demigod as a genealogical "half-god". Japanese 亜神 (ashin, “demigod”) and Japanese 亜人 (ajin, á nhân, “demihuman”) are also found in contemporary fantasy.

Hồ sơ á thần

(neologism, mythology, fantasy) Synonym of bán thần (“a demigod”)


Phù Tang

[fu˨˩ taːŋ˧˧]

[fʊw˦˩ taːŋ˧˧]

[fʊw˨˩ taːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 扶桑 (an alternate Chinese name of the Hibiscus rosa-sinensis), derived from the name of a legendary tree that was said to have grown somewhere in the East China Sea (東海 /东海 (Dōnghǎi)), where the sun rose. The name was also used to refer to the sun, and a legendary country that was located in the East.

(literary, Chinese mythology) Fusang, legendary land to the East commonly assumed to be Japan


Lưỡng Hà

[lɨəŋ˦ˀ˥ haː˨˩]

[lɨəŋ˧˨ haː˦˩]

[lɨəŋ˨˩˦ haː˨˩]

Sino-Vietnamese word from 兩河, composed of 兩 (“two, double”) and 河 (“river”).


Lưỡng Hà

[lɨəŋ˦ˀ˥ haː˨˩]

[lɨəŋ˧˨ haː˦˩]

[lɨəŋ˨˩˦ haː˨˩]


Bụt

[ʔɓʊk͡p̚˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 佛 (“Buddha”, SV: Phật), from Pali buddha (“awakened; enlightened”) or Sanskrit बुद्ध (buddha). Doublet of Phật.
While originally (and still) denoted the Buddha, the popular depiction of a Bụt shifted to resemble more closely that of a stereotypical Taoist immortal instead.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Phật</i>

vi-etym-sino

Ông Bụt bất ngờ hiện ra, hỏi: "Vì sao con khóc?"
Mr Bụt suddenly appeared and asked, "Why are you crying, my dear child?"

(folklore) a wise and kind old man, usually depicted with a white beard and white clothes, who often appears when the protagonist of a folkloric tale is crying aloud for help and who grants them wishes, comparable to the fairy godmother in Western fairy tales


Hương Cảng

[hɨəŋ˧˧ kaːŋ˧˩]

[hɨəŋ˧˧ kaːŋ˧˨]

[hɨəŋ˧˧ kaːŋ˨˩˦]

(history, dated in colloquial usage, sometimes used in literary contexts) Hong Kong


hậu

nhà Hậu Lê
the Later Lê dynasty

Hậu Hán thư

(history, of a dynasty) later (used to distinguish similarly named dynasties)


cú pháp học

[kʊw˨˩˦ faːp̚˦˧˥ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[kʊw˦˥ faːp̚˦˥ hawk͡p̚˨˩˨]


thổ ngữ

[tʰo˧˩ ŋɨ˦ˀ˥]

[tʰow˧˨ ŋɨ˧˨]

[tʰow˨˩˦ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 土語 (“dialect”).


Nhật Nhĩ Man

[ɲət̚˧˨ʔ ɲi˦ˀ˥ maːn˧˧]

[ɲək̚˨˩ʔ ɲɪj˧˨ maːŋ˧˧]

[ɲək̚˨˩˨ ɲɪj˨˩˦ maːŋ˧˧]


thế giới quan

[tʰe˧˦ zəːj˧˦ kwaːn˧˧]

[tʰej˨˩˦ jəːj˨˩˦ kwaːŋ˧˧]

[tʰej˦˥ jəːj˦˥ waːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 世界觀, composed of 世界 (“world”) and 觀 (“view”), from Japanese 世界観 (sekaikan) which is a calque of German Weltanschauung.

(chiefly philosophy or Marxism) a worldview


từ loại

[tɨ˨˩ lwaːj˧˨ʔ]

[tɨ˦˩ lwaːj˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ l⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 詞類, composed of 詞 (“word”) and 類 (“kind”), Chinese 詞類 /词类 (cílèi). Compare German Wortart (literally “word kind”), Dutch woordsoort (literally “word sort”).


âm vị

[ʔəm˧˧ vi˧˨ʔ]

[ʔəm˧˧ vɪj˨˩ʔ]

[ʔəm˧˧ vɪj˨˩˨]

[ʔəm˧˧ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 音位 (“phoneme”).


âm vị học

[ʔəm˧˧ vi˧˨ʔ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔəm˧˧ vɪj˨˩ʔ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔəm˧˧ vɪj˨˩˨ hawk͡p̚˨˩˨]

[ʔəm˧˧ jɪj˨˩˨ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 音位學 (“phonology”).


ngữ âm học

[ŋɨ˦ˀ˥ ʔəm˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ŋɨ˧˨ ʔəm˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ŋɨ˨˩˦ ʔəm˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 語音學 (“phonetics”).


âm tố

[ʔəm˧˧ to˧˦]

[ʔəm˧˧ tow˨˩˦]

[ʔəm˧˧ tow˦˥]

Sino-Vietnamese word from 音素 (“phoneme”).


vần

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 韻 (“rhyme”, SV: vận).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vận</i>


đánh vần

[ʔɗajŋ̟˧˦ vən˨˩]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ vəŋ˦˩]

[ʔɗan˦˥ vəŋ˨˩]

[ʔɗan˦˥ jəŋ˨˩]

Cách đánh vần từ "toán": o a nờ oan, tờ oan toan sắc toán

(linguistics) to spell a Vietnamese syllable as you pronounce it


âm tiết

[ʔəm˧˧ tiət̚˧˦]

[ʔəm˧˧ tiək̚˦˧˥]

[ʔəm˧˧ tiək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âm tiết.wav

Sino-Vietnamese word from 音節, composed of 音 (“sound”) and 節 (“segment”).


Bạch Dương

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ zɨəŋ˧˧]

[ʔɓat̚˨˩ʔ jɨəŋ˧˧]

[ʔɓat̚˨˩˨ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Bạch Dương.wav

Sino-Vietnamese word from 白羊 (“white sheep”).


Kim Ngưu

[kim˧˧ ŋɨw˧˧]

[kim˧˧ ŋɨw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Kim Ngưu.wav

Sino-Vietnamese word from 金牛 (“golden bull”).


Song Tử

[sawŋ͡m˧˧ tɨ˧˩]

[ʂawŋ͡m˧˧ tɨ˧˨]

[sɔŋ˧˧ tɨ˧˨]

[ʂawŋ͡m˧˧ tɨ˨˩˦]

[sawŋ͡m˧˧ tɨ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Song Tử.wav

Sino-Vietnamese word from 雙子 (“two children”).


Cự Giải

[kɨ˧˨ʔ zaːj˧˩]

[kɨ˨˩ʔ jaːj˧˨]

[kɨ˨˩˨ jaːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Cự Giải.wav

Sino-Vietnamese word from 巨蟹 (“giant crab”).


Sư Tử

[ʂɨ˧˧ tɨ˨˩˦]

[sɨ˧˧ tɨ˨˩˦]


Thất Nữ

[tʰət̚˧˦ nɨ˦ˀ˥]

[tʰək̚˦˧˥ nɨ˧˨]

[tʰək̚˦˥ nɨ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Thất Nữ.wav

Sino-Vietnamese word from 室女, composed of 室 (“house”) and 女 (“female”). In Chinese, 室女 as a common noun means unmarried female virgin although this use is dated and is not attested in Vietnamese.

(astrology, astronomy) Synonym of Xử Nữ (“Virgo”)


Xử Nữ

[sɨ˧˩ nɨ˦ˀ˥]

[sɨ˨˩˦ nɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 處女 (“female virgin”).


Trinh Nữ

[t͡ɕïŋ˧˧ nɨ˦ˀ˥]

[ʈɨn˧˧ nɨ˧˨]

[ʈɨn˧˧ nɨ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Trinh Nữ.wav

Sino-Vietnamese word from 貞女 (“female virgin”).


Song Nam

[ʂawŋ͡m˧˧ naːm˧˧]

[sɔŋ˧˧ naːm˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ naːm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Song Nam.wav

Sino-Vietnamese word from 雙 (“double”) and 男 (“male”).

(astrology, astronomy) Synonym of Song Tử (“Gemini”)


Thiên Xứng

[tʰiən˧˧ sɨŋ˧˦]

[tʰiəŋ˧˧ sɨŋ˦˧˥]

[tʰiəŋ˧˧ sɨŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Thiên Xứng.wav

Sino-Vietnamese word from 天秤 (“scales”).

(astrology, astronomy) Synonym of Thiên Bình (“Libra”)


Thiên Bình

[tʰiən˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɓɨn˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Thiên Bình.wav

Sino-Vietnamese word from 天平 (“scales”).


Cân Xứng

[kən˧˧ sɨŋ˧˦]

[kəŋ˧˧ sɨŋ˦˧˥]

[kəŋ˧˧ sɨŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Cân Xứng.wav

Sino-Vietnamese word from 斤 (“catty”) and 秤 (“scale”).


Bắc Giải

[ʔɓak̚˧˦ zaːj˧˩]

[ʔɓak̚˦˧˥ jaːj˧˨]

[ʔɓak̚˦˥ jaːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Bắc Giải.wav

Sino-Vietnamese word from 北 (“north”) and 蟹 (“crab”). Compare Nam Dương (“Capricorn”, literally “southern goat”).

(astrology, astronomy) Synonym of Cự Giải (“Cancer”)


Hải Sư

[haːj˧˩ sɨ˧˧]

[haːj˧˨ ʂɨ˧˧]

[haːj˧˨ sɨ˧˧]

[haːj˨˩˦ ʂɨ˧˧]

[haːj˨˩˦ sɨ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Hải Sư.wav

Sino-Vietnamese word from 海獅 (“sea lion”).

(astrology, astronomy) Synonym of Sư Tử (“Leo”)


Bọ Cạp

[ʔɓɔ˧˨ʔ kaːp̚˧˨ʔ]

[ʔɓɔ˨˩ʔ kaːp̚˨˩ʔ]

[ʔɓɔ˨˩˨ kaːp̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Bọ Cạp.wav

(astrology) Synonym of Thiên Yết (“Scorpio”)


Thần Nông

[tʰən˨˩ nəwŋ͡m˧˧]

[tʰəŋ˦˩ nəwŋ͡m˧˧]

[tʰəŋ˨˩ nəwŋ͡m˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Thần Nông.wav

Sino-Vietnamese word from 神農, composed of 神 (“godly”) and 農 (“farming”), from Chinese 神農 /神农 (Shénnóng).

họ Thần Nông / Thần Nông thị

Con cháu Thần Nông thị là Đế Minh lấy con gái Vụ Tiên mà sinh Kinh Dương Vương, tức là thủy tổ của Bách Việt.

1993, Lê Văn Hưu with Phan Thu Tiên, Ngô Sĩ Liên, “Kỷ Hồng Bàng Thị [The Age of the Hongbangites]”, in Viện Khoa học Xã hội Việt Nam, transl., Đại Việt sử ký toàn thư [The Complete Annals of Great Viet], volume 1:

Emperor Minh was a Shennongite, and he married Vụ Tiên's daughter and begat Kinh Dương Vương, the progenitor of the Baiyue.


nhân mã

[ɲən˧˧ maː˦ˀ˥]

[ɲəŋ˧˧ maː˧˨]

[ɲəŋ˧˧ maː˨˩˦]

(Greek mythology, Roman mythology) centaur


Nhân Mã

[ɲən˧˧ maː˦ˀ˥]

[ɲəŋ˧˧ maː˧˨]

[ɲəŋ˧˧ maː˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Nhân Mã.wav

Sino-Vietnamese word from 人馬 (“centaur”).


Xạ Thủ

[saː˧˨ʔ tʰu˧˩]

[saː˨˩ʔ tʰʊw˧˨]

[saː˨˩˨ tʰʊw˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Xạ Thủ.wav

Sino-Vietnamese word from 射手 (“shooter”). Compare Japanese 射手座 (Iteza).

(astrology, astronomy) Synonym of Nhân Mã (“Sagittarius”)


Ma Kết

[maː˧˧ ket̚˦˧˥]

[maː˧˧ kəːt̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Ma Kết.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 摩羯 (SV: Ma Yết, Ma Kiết)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Ma Yết, Ma Kiết</i>


Nam Dương

Sino-Vietnamese word from 南 (“south”) and 羊 (“caprid”). Compare Bắc Giải (“Cancer”, literally “northern crab”).

[naːm˧˧ zɨəŋ˧˧]

[naːm˧˧ jɨəŋ˧˧]

[naːm˧˧ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Nam Dương.wav

(astrology) Synonym of Ma Kết (“Capricorn”)


Bảo Bình

[ʔɓaːw˧˩ ʔɓïŋ˨˩]

[ʔɓaːw˧˨ ʔɓɨn˦˩]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʔɓɨn˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Bảo Bình.wav

Sino-Vietnamese word from 寶瓶 (“precious vase”).


Thuỷ Bình

[tʰwi˧˩ ʔɓïŋ˨˩]

[tʰwɪj˧˨ ʔɓɨn˦˩]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ ʔɓɨn˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Thuỷ Bình.wav

Sino-Vietnamese word from 水瓶 (“water vase”).

(astrology, astronomy) Synonym of Bảo Bình (“Aquarius”)


Song Ngư

[sawŋ͡m˧˧ ŋɨ˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ ŋɨ˧˧]

[sɔŋ˧˧ ŋɨ˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ ŋɨ˧˧]

[sawŋ͡m˧˧ ŋɨ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Song Ngư.wav

Sino-Vietnamese word from 雙魚 (“two fish”).


Thiên Yết

[tʰiən˧˧ ʔiət̚˧˦]

[tʰiəŋ˧˧ ʔiək̚˦˧˥]

[tʰiəŋ˧˧ ʔiək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Thiên Yết.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 天蠍 (SV: Thiên Hiết).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Thiên Hiết</i>


Hoàng Đế

[hwaːŋ˨˩ ʔɗe˧˦]

[hwaːŋ˦˩ ʔɗej˨˩˦]

[waːŋ˨˩ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 黃帝, composed of 黃 (“yellow”) and 帝 (“emperor”).


bí thư

[ʔɓi˧˦ tʰɨ˧˧]

[ʔɓɪj˨˩˦ tʰɨ˧˧]

[ʔɓɪj˦˥ tʰɨ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bí thư.wav

Sino-Vietnamese word from 秘書, Chinese 秘書 /秘书 (mìshū, “non-communist secretary”). Compare thư kí (“non-communist secretary”). Vietnamese uses an opposite distinction to Chinese's as to whether the secretary in question works for the communist government or not.

der

bí thư tỉnh uỷ/thành uỷ
the secretary of a provincial committee/committee of a thành phố trực thuộc trung ương of the Communist Party


tiền truyện

[tiən˨˩ t͡ɕwiən˧˨ʔ]

[tiəŋ˦˩ ʈwiəŋ˨˩ʔ]

[tiəŋ˨˩ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]

Bảo Liên Đăng tiền truyện

(literary, narratology) prequel; prelude


tục biên

[tʊwk͡p̚˧˨ʔ ʔɓiən˧˧]

[tʊwk͡p̚˨˩ʔ ʔɓiəŋ˧˧]

[tʊwk͡p̚˨˩˨ ʔɓiəŋ˧˧]

Đại Việt sử kí tục biên

Sequel to the Historical Records of the Great Viet


tiền biên

[tiən˨˩ ʔɓiən˧˧]

[tiəŋ˦˩ ʔɓiəŋ˧˧]

[tiəŋ˨˩ ʔɓiəŋ˧˧]

Đại Việt sử kí tiền biên

Prequel to the Historical Records of the Great Viet


Văn Lang

[vaŋ˧˧ laːŋ˧˧]

[vaŋ˧˧ laːŋ˧˧]

[jaŋ˧˧ laːŋ˧˧]

(history) the first nation of the ancient Vietnamese people, ruled by Hùng kings


tiên đề

[tiən˧˧ ʔɗe˨˩]

[tiəŋ˧˧ ʔɗej˦˩]

[tiəŋ˧˧ ʔɗej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 先 (“before; previous”) and 題 (“title”).

vi-etym-sino

Tiên đề Ơ-clít về đường thẳng song song: qua một điểm nằm ngoài một đường thẳng, có một và chỉ một đưởng thẳng song song với đường thẳng đó.

Euclidean axiom on parallel lines: through a point that's not on a line, there's one and only one line that's parallel with that line.

(philosophy, mathematics, logic, proof theory) an axiom


định lí

[ʔɗïŋ˧˨ʔ li˧˦]

[ʔɗɨn˨˩ʔ lɪj˨˩˦]

[ʔɗɨn˨˩˨ lɪj˦˥]

Định lý Huygen cho phép tìm mômen quán tính của một vật thể đối với trục đã cho Oz₁ trong trường hợp đã biết mômen quán tính của vật thể đó đối với trục bất kỳ Az₂ song song với Oz₁.

1979, S.M. Targ, translated by Phạm Huyền, Giáo trình giản yếu cơ học lý thuyết, NXB đại học và trung học chuyên nghiệp Hà Nội, page 339:

Huygens' theorem allows to find the moment of inertia of some body relative to a given axis Oz₁ in the case the moment of inertia of that body relative to an arbitrary axis Az₂ parallel to Oz₁ is known.


tâm lí

[təm˧˧ lɪj˨˩˦]

[təm˧˧ lɪj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tâm lí.wav

Sino-Vietnamese word from 心理, composed of 心 (“heart; mind”) and 理 (“workings”), Japanese 心理 (shinri, “psychological”, literally “workings of the mind”). The Japanese term was also used to mean "intellectual" in contrast with 物理 (butsuri, vật lí, “naturalist; physical”, literally “workings of things”), as a type of discipline that concerned theology, philosophy, politics and law. Compare sinh lí (“physiology”, literally “workings of life”) and địa lí (“geography”, literally “workings of the earth”).


hình vị

[hïŋ˨˩ vi˧˨ʔ]

[hɨn˦˩ vɪj˨˩ʔ]

[hɨn˨˩ vɪj˨˩˨]

[hɨn˨˩ jɪj˨˩˨]


khẩu âm

[xəw˧˩ ʔəm˧˧]

[kʰəw˧˨ ʔəm˧˧]

[xəw˧˨ ʔəm˧˧]

[kʰəw˨˩˦ ʔəm˧˧]

[xəw˨˩˦ ʔəm˧˧]


Trung Kì

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ki˨˩]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kɪj˦˩]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kɪj˨˩]


Nam Kì

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Nam Kì.wav


đại danh từ

[ʔɗaːj˧˨ʔ zajŋ̟˧˧ tɨ˨˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ jɛɲ˧˧ tɨ˦˩]

[ʔɗaːj˨˩˨ jan˧˧ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 代名詞, composed of 代 (“representative”) and 名詞 (“noun”).


đại từ

[ʔɗaːj˧˨ʔ tɨ˨˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨ˦˩]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨ˨˩]


phân từ

[fən˧˧ tɨ˨˩]

[fəŋ˧˧ tɨ˦˩]

[fəŋ˧˧ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 分詞, composed of 分 (“to divide”) and 詞 (“word”).


quá khứ phân từ

[kwaː˧˦ xɨ˧˦ fən˧˧ tɨ˨˩]

[kwaː˨˩˦ kʰɨ˨˩˦ fəŋ˧˧ tɨ˦˩]

[kwaː˨˩˦ xɨ˨˩˦ fəŋ˧˧ tɨ˦˩]

[waː˦˥ kʰɨ˦˥ fəŋ˧˧ tɨ˨˩]

[waː˦˥ xɨ˦˥ fəŋ˧˧ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 過去分詞, composed of 過去 (“past”) and 分詞 (“participle”).

phân từ quá khứ
phân từ quá khứ#Vietnamese

(dated, grammar) Synonym of phân từ quá khứ (“past participle”)


phân từ quá khứ

[fən˧˧ tɨ˨˩ kwaː˧˦ xɨ˧˦]

[fəŋ˧˧ tɨ˦˩ kwaː˨˩˦ kʰɨ˨˩˦]

[fəŋ˧˧ tɨ˦˩ kwaː˨˩˦ xɨ˨˩˦]

[fəŋ˧˧ tɨ˨˩ waː˦˥ kʰɨ˦˥]

[fəŋ˧˧ tɨ˨˩ waː˦˥ xɨ˦˥]

Calque of Chinese 過去分詞 /过去分词 (quá khứ phân từ), from phân từ (“participle”) + quá khứ (“past”)


hiện tại phân từ

[hiən˧˨ʔ taːj˧˨ʔ fən˧˧ tɨ˨˩]

[hiəŋ˨˩ʔ taːj˨˩ʔ fəŋ˧˧ tɨ˦˩]

[hiəŋ˨˩˨ taːj˨˩˨ fəŋ˧˧ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 現在分詞, composed of 現在 (“present”) and 分詞 (“participle”).

vi-etym-sino

phân từ hiện tại
phân từ hiện tại#Vietnamese

present participle
present participle#English

(dated, grammar) Synonym of phân từ hiện tại (“present participle”)


phân từ hiện tại

[fən˧˧ tɨ˨˩ hiən˧˨ʔ taːj˧˨ʔ]

[fəŋ˧˧ tɨ˦˩ hiəŋ˨˩ʔ taːj˨˩ʔ]

[fəŋ˧˧ tɨ˨˩ hiəŋ˨˩˨ taːj˨˩˨]

Calque of Chinese 現在分詞 /现在分词 (hiện tại phân từ), from phân từ (“participle”) + hiện tại (“present”).


Song Sinh

[sawŋ͡m˧˧ sïŋ˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ ʂɨn˧˧]

[sɔŋ˧˧ sɨn˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ ʂɨn˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Song Sinh.wav


Sơn Dương

Sino-Vietnamese word from 山羊, composed of 山 (“mountain”) and 羊 (“caprid”), from Chinese 山羊 (shānyáng, “goat”), common reading of San Dương. Compare Miên Dương (“Aries”, literally “sheep”).

vi-etym-sino

[səːn˧˧ zɨəŋ˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

[səːŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

[səːŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Sơn Dương.wav


mạo từ

[maːw˧˨ʔ tɨ˨˩]

[maːw˨˩ʔ tɨ˦˩]

[maːw˨˩˨ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 帽 (“hat; cap”) and 詞 (“word”), as if the article is a “cap” on the noun that follows. Compare quán từ (literally “hat-word”).

mạo từ xác định/hạn định

mạo từ bất định/không xác định/không hạn định


quán từ

[kwaːŋ˦˧˥ tɨ˦˩]

[waːŋ˦˥ tɨ˨˩]


giới từ

[zəːj˧˦ tɨ˨˩]

[jəːj˨˩˦ tɨ˦˩]

[jəːj˦˥ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 介詞, composed of 介 (“to connect”) and 詞 (“word”).


trạng từ

[t͡ɕaːŋ˧˨ʔ tɨ˨˩]

[ʈaːŋ˨˩ʔ tɨ˦˩]

[ʈaːŋ˨˩˨ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 狀 (“state”) and 詞 (“word”).


phó từ

[fɔ˨˩˦ tɨ˦˩]

Sino-Vietnamese word from 副詞, composed of 副 (“secondary”) and 詞 (“word”).

(grammar) Synonym of trạng từ (“adverb”)


liên từ

[liən˧˧ tɨ˨˩]

[liəŋ˧˧ tɨ˦˩]

[liəŋ˧˧ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 連詞, composed of 連 (“to join”) and 詞 (“word”).


thán từ

[tʰaːn˧˦ tɨ˨˩]

[tʰaːŋ˦˧˥ tɨ˦˩]

[tʰaːŋ˦˥ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 嘆詞, composed of 嘆 (“to sigh; to chant”) and 詞 (“word”).


từ nguyên

[tɨ˨˩ ŋwiən˧˧]

[tɨ˦˩ ŋwiəŋ˧˧]

[tɨ˨˩ ŋwiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 辭源 or 詞源 /词源 (cíyuán).


ngữ nguyên học

[ŋɨ˦ˀ˥ ŋwiən˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ŋɨ˧˨ ŋwiəŋ˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ŋɨ˨˩˦ ŋwiəŋ˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]


ngữ nguyên

[ŋɨ˦ˀ˥ ŋwiən˧˧]

[ŋɨ˧˨ ŋwiəŋ˧˧]

[ŋɨ˨˩˦ ŋwiəŋ˧˧]


lượng từ

[lɨəŋ˧˨ʔ tɨ˨˩]

[lɨəŋ˨˩ʔ tɨ˦˩]

[lɨəŋ˨˩˨ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 量詞, composed of 量 (“to measure”) and 詞 (“word”).

(grammar) a plurality particle, such as các or những


trợ từ

[t͡ɕəː˧˨ʔ tɨ˨˩]

[ʈəː˨˩ʔ tɨ˦˩]

[ʈəː˨˩˨ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 助詞, composed of 助 (“to assist”) and 詞 (“word”).

(grammar) Synonym of lượng từ (“classifier; counter”)


cơn

(physiology, psychology) Indicates some types of negative physiological/psychological condition, such as pain, anger, etc.: sudden attack; bout


tam giác long

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ lawŋ͡m˧˧]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ lɔŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam giác long.wav


danh từ hoá

[zajŋ̟˧˧ tɨ˨˩ hwaː˧˦]

[jɛɲ˧˧ tɨ˦˩ hwaː˨˩˦]

[jan˧˧ tɨ˨˩ waː˦˥]


Thành Cát Tư Hãn

[tʰajŋ̟˨˩ kaːt̚˧˦ tɨ˧˧ haːn˦ˀ˥]

[tʰɛɲ˦˩ kaːk̚˦˧˥ tɨ˧˧ haːŋ˧˨]

[tʰan˨˩ kaːk̚˦˥ tɨ˧˧ haːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 成吉思汗, from Literary Chinese 成吉思汗 (Chéngjísīhán), from Mongolian ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ
ᠬᠠᠭᠠᠨ (činggis qaɣan), Чингис хаан (Čingis xaan). Compare Mandarin 成吉思汗 (Chéngjísī Hán).

der

ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ


vị ngữ

[vi˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[vɪj˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[vɪj˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]

[jɪj˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]


chủ ngữ

[t͡ɕu˧˩ ŋɨ˦ˀ˥]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋɨ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋɨ˨˩˦]


phụ âm

[fu˧˨ʔ ʔəm˧˧]

[fʊw˨˩ʔ ʔəm˧˧]

[fʊw˨˩˨ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phụ âm.wav

Sino-Vietnamese word from 輔音, composed of 輔 (“to assist”) and 音 (“sound”).


quốc hiệu

[kuək̚˧˦ hiəw˧˨ʔ]

[kuək̚˦˧˥ hiw˨˩ʔ]

[wək̚˦˥ hiw˨˩˨]

Quốc-hiệu nước ta thay-đổi đã nhiều lần, tuy rằng ngày nay ta vẫn theo thói quen dùng hai chữ An-nam 安 南, nhưng vì hai chữ ấy có ngụ ý phải thần-phục nước Tàu, vậy thì ta nên nhất định lấy tên Việt-nam 越 南 mà gọi nước nhà.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume I, Trung Bắc Tân Văn, page 4:

The name of our country has changed many times; we still follow the custom of using the two characters Annam 安 南, but, as they carry the connotation of bending the knee to China, we should definitely use the name Vietnam 越 南 for our nation.

(history) the name of a country (such as the historical name Đại Việt for Vietnam)


Hán-Tạng

[haːn˧˦ taːŋ˧˨ʔ]

[haːŋ˦˧˥ taːŋ˨˩ʔ]

[haːŋ˦˥ taːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 漢藏, composed of 漢 (“Han”) and 藏 (“Tibet”).


Ấn-Âu

[ʔən˧˦ ʔəw˧˧]

[ʔəŋ˦˧˥ ʔəw˧˧]

[ʔəŋ˦˥ ʔəw˧˧]


Nam Á

[naːm˧˧ ʔaː˧˦]

[naːm˧˧ ʔaː˨˩˦]

[naːm˧˧ ʔaː˦˥]


hình dung từ

[hïŋ˨˩ zʊwŋ͡m˧˧ tɨ˨˩]

[hɨn˦˩ jʊwŋ͡m˧˧ tɨ˦˩]

[hɨn˨˩ jʊwŋ͡m˧˧ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 形容詞, composed of 形容 (“to describe”) and 詞 (“word”).

(dated, Chinese language) Synonym of tính từ (“adjective”) (word that modifies a noun or describes a noun’s referent)


Mĩ Tho

[mi˦ˀ˥ tʰɔ˧˧]

[mɪj˧˨ tʰɔ˧˧]

[mɪj˨˩˦ tʰɔ˧˧]

From Khmer ស្រុក (srok, “inhabited area”) + មេ (mee, “girl”) + ស (sɑɑ, “white”), literally "land of white girls". The first element was somehow dropped.

(history) a former province of Vietnam, now part of Tiền Giang Province


Nguyên

Cao Wei
Chen dynasty
Eastern Han dynasty
Eastern Wei
Eastern Wu
Eastern Zhou dynasty
Five Dynasties and Ten Kingdoms
Han dynasty
Jin dynasty (1115–1234)
Jin dynasty (266–420)
Liang dynasty
Liao dynasty
Liu Song dynasty
Ming dynasty
Northern Qi
Northern Wei
Northern Zhou
Northern and Southern dynasties
Qin dynasty
Qing dynasty
Shang dynasty
Shu Han
Song dynasty
Southern Qi
Southern and Northern dynasties
Spring and Autumn period
Sui dynasty
Tang dynasty
Three Kingdoms
Warring States period
Western Han dynasty
Western Liao
Western Wei
Western Xia
Western Zhou dynasty
Xia dynasty
Xin dynasty
Yuan dynasty
Zhou dynasty

(history) Yuan, a Mongolian dynasty (1271–1368 C.E.)


hữu thanh

[hiw˦ˀ˥ tʰajŋ̟˧˧]

[hɨw˧˨ tʰɛɲ˧˧]

[hɨw˨˩˦ tʰan˧˧]

Sino-Vietnamese word from 有聲, composed of 有 (“to have”) and 聲 (“sound”).


vô thanh

[vo˧˧ tʰajŋ̟˧˧]

[vow˧˧ tʰɛɲ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 無聲, composed of 無 (“-less”) and 聲 (“sound”).


từ ngoại lai

[tɨ˨˩ ŋwaːj˧˨ʔ laːj˧˧]

[tɨ˦˩ ŋwaːj˨˩ʔ laːj˧˧]

[tɨ˨˩ ŋwaːj˨˩˨ laːj˧˧]

từ (“word”) + ngoại lai (“foreign; exotic”), probably a calque of Chinese 外來語 /外来语 (ngoại lai ngữ).

cal

(linguistics) a word of foreign origin; a loanword, foreign word, calque, etc.


Triều Châu

[t͡ɕiəw˨˩ t͡ɕəw˧˧]

[ʈiw˦˩ t͡ɕəw˧˧]

[ʈiw˨˩ cəw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Triều Châu.wav


vạn

Sino-Vietnamese word from 萬. Doublet of muôn and man.

một vạn (~ mười ngàn/nghìn)

mười vạn (~ một trăm ngàn/nghìn)

Hoàng thượng vạn tuế! Vạn tuế! Vạn vạn tuế!

một vạn quân

Hai vạn dặm dưới đáy biển

(literary or history, only in compounds) ten thousand; myriad


số ít

[so˧˦ ʔit̚˧˦]

[ʂow˨˩˦ ʔit̚˦˧˥]

[sow˨˩˦ ʔit̚˦˧˥]

[ʂow˦˥ ʔɨt̚˦˥]

[sow˦˥ ʔɨt̚˦˥]


công nhân

[kəwŋ͡m˧˧ ɲən˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ɲəŋ˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ɲəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 工人, composed of 工 (“labor”) and 人 (“-er”).


phạm trù

[faːm˧˨ʔ t͡ɕu˨˩]

[faːm˨˩ʔ ʈʊw˦˩]

[faːm˨˩˨ ʈʊw˨˩]

Sáu cặp phạm trù cơ bản trong triết học Mác: cái chung và cái riêng, bản chất và hiện tượng, nội dung và hình thức, nguyên nhân và kết quả, khả năng và hiện thực, tất nhiên và ngẫu nhiên.

The six pairs of categories in Marxian philosophy: generality and specificity, nature and phenomenon, content and form, cause and effect, potentiality and reality, certainty and randomness.


loại từ

[lwaːj˧˨ʔ tɨ˨˩]

[lwaːj˨˩ʔ tɨ˦˩]

[l⁽ʷ⁾aːj˨˩˨ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 類 (“category”) and 詞 (“word”).

Loại từ trong tiếng Việt là đơn vị ngữ pháp rất khó sử dụng đối với người nước ngoài.

Nguyễn Thiện Nam (2004) “Lỗi Loại Từ trong Tiếng Việt của Người Nước Ngoài”, in Electronic Journal of Foreign Language Teaching, volume 1, number 1 (PDF), National University of Signapore Center for Language Studies, pages 81–88

The classifier in Vietnamese is a grammatical unit that is very difficult for foreigners to use.

(grammar) classifier (word used to indicate a semantic class)


Phổ

Sino-Vietnamese word from 普, from Mandarin 普魯士 /普鲁士 (Pǔlǔshì; Phổ Lỗ Sĩ), perhaps from French Prusse. Compare Thuỵ Sĩ.


Pô-dê-i-đông

[po˧˧ ze˧˧ ʔi˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[pow˧˧ jej˧˧ ʔɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[pow˧˧ jej˧˧ ʔɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˧]


giống cái

[zəwŋ͡m˧˦ kaːj˧˦]

[jəwŋ͡m˦˧˥ kaːj˨˩˦]

[jəwŋ͡m˦˥ kaːj˦˥]


giống cái

[zəwŋ͡m˧˦ kaːj˧˦]

[jəwŋ͡m˦˧˥ kaːj˨˩˦]

[jəwŋ͡m˦˥ kaːj˦˥]


loạn

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 亂. Likely a doublet of lộn and trộn.

loạn 12 sứ quân

Anarchy of the 12 Warlords, lit. "Chaos of the 12 Warlords"

loạn An Sử


suối vàng

[suəj˧˦ vaːŋ˨˩]

[ʂuj˨˩˦ vaːŋ˦˩]

[suj˨˩˦ vaːŋ˦˩]

[ʂuj˦˥ vaːŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-suối vàng.wav

suối (“spring; stream”) + vàng (“yellow”), calque of Chinese 黃泉 /黄泉 (hoàng tuyền)

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">hoàng tuyền</i>

xuống suối vàng

Mày mà cứ thối thây thế này cả đời thì tao có xuống suối vàng cũng không nhắm mắt nổi.

I'll never be able to die with my eyes closed if you just keep being a worthless ass like this for all your life.


Mác

Mác và Ăng-ghen

chủ nghĩa Mác

1883, Friedrich Engels, Speech at Karl Marx's Funeral (in English) (unrecorded); German translation in Friedrich Engels (1883 March 22) “Das Begräbnis von Karl Marx”, in Der Sozialdemokrat, number 13; English retranslation in Marx/Engels Collected Works, volume 24, 1989; Vietnamese translation in C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 19, 1995
Giống như Đác-uyn đã tìm ra quy luật phát triển của thế giới hữu cơ, Mác đã tìm ra quy luật phát triển của lịch sử loài người: [...]
Just as Darwin discovered the law of development of organic nature, so Marx discovered the law of development of human history: …

Friedrich Engels (1962) [1888, 1886] chapter IV, in Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie (Marx-Engels-Werke; 21) (in German), page 292; English translation from Ludwig Feuerbach and the End of Classical German Philosophy (Marx/Engels Collected Works; 26), 1990, page 382; Vietnamese translation from Lút-vích Phoi-ơ-bắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức (C. Mác và Ph.Ăng-ghen — Toàn tập; 21), 1995, page 428
Mác đứng cao hơn, nhìn xa hơn, rộng hơn, và nhanh hơn tất cả chúng tôi. Mác là một thiên tai. Còn chúng tôi may lắm cũng chỉ là những tài năng thôi.
Marx stood higher, saw further, and took a wider and quicker view than all the rest of us. Marx was a genius; we others were at best talented.

Vladimir Lenin (1969) [1914] “Учение Маркса”, in Карл Маркс (Краткий биографический очеркс изложением марксизма) (Ленин В. И. ― Полное собрание сочинений; 26) (in Russian), page 50; English translation in “The Marxist Doctrine”, in Karl Marx – A Brief Biographical Sketch With An Exposition Of Marxism (Lenin's Collected Works; 21), 1974, page 50; Vietnamese translation in “Học thuyết của Mác”, in Các Mác (sơ lược tiểu sử, kèm theo sự trình bày chủ nghĩa Mác) (V. I. Lê-nin Toàn Tập; 26), 2006, page 59
Chủ nghĩa Mác là hệ thống các quan điểm và học thuyết của Mác. Mác đã thừa kế và hoàn chỉnh một cách thiên tài ba trào lưu tư tưởng của thế kỷ XIX, thuộc ba nước tiên tiến nhất của loài người: triết học cổ điển Đức, môn kinh tế chính trị cổ điển Anh và chủ nghĩa xã hội Pháo gắn liền với các học thuyết cách mạng Pháp nói chung.
Marxism is the system of Marx’s views and teachings. Marx was the genius who continued and consummated the three main ideological currents of the nineteenth century, as represented by the three most advanced countries of mankind: classical German philosophy, classical English political economy, and French socialism combined with French revolutionary doctrines in general.


thuồng luồng

[tʰuəŋ˨˩ luəŋ˨˩]

[tʰuəŋ˦˩ luəŋ˦˩]

[tʰuəŋ˨˩ luəŋ˨˩]

Disyllabic non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 龍 (SV: long) (Maspero, 1912). Compare rồng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">long</i>

vi-etym-sino

(mythology) aquatic serpent-like monster.


thì

Sino-Vietnamese word from 時 (“time”). Doublet of thời and giờ.

thì quá khứ


triều

Sino-Vietnamese word from 朝. Doublet of chầu and chào.


phượng hoàng

[fɨəŋ˧˨ʔ hwaːŋ˨˩]

[fɨəŋ˨˩ʔ hwaːŋ˦˩]

[fɨəŋ˨˩˨ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 鳳凰 (“fenghuang”). Compare phụng hoàng.

Hội Phượng Hoàng


chị Hằng

[t͡ɕi˧˨ʔ haŋ˨˩]

[t͡ɕɪj˨˩ʔ haŋ˦˩]

[cɪj˨˩˨ haŋ˨˩]

chị (“elder sister”) + Hằng, from Chinese 姮娥 (Hằng Nga).

der

<i class="Latn mention" lang="vi">Hằng Nga</i>

(folklore) a woman who got trapped on the Moon due to the lies of her younger brother, Cuội.


trường phái

[t͡ɕɨəŋ˨˩ faːj˧˦]

[ʈɨəŋ˦˩ faːj˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩ faːj˦˥]

A pseudo-Sino-Vietnamese coinage from trường (“school”) + phái (“sect”)

các trường phái hội hoạ ở châu Âu

trường phái trọng tiền

trường phái toả tuyến

trường phái dã thú

school of thought
school of thought#English

(chiefly art, philosophy) a school of thought or movement; compare chủ nghĩa (“discipline; doctrine”)


từ ghép

[tɨ˨˩ ɣɛp̚˧˦]

[tɨ˦˩ ɣɛp̚˦˧˥]

[tɨ˨˩ ɣɛp̚˦˥]

1973, Đảng Xã hội Việt Nam, Tổ quốc, Đảng Xã hội Việt Nam, page 23

We also borrowed this type of compound words from China, such as "town", "peace", "equality", etc.

Ta cũng còn mượn những từ ghép kiểu ấy từ Trung-quốc như thị thành, hòa bình, bình đẳng…


giáo thụ

[zaːw˧˦ tʰu˧˨ʔ]

[jaːw˨˩˦ tʰʊw˨˩ʔ]

[jaːw˦˥ tʰʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 教授 (“professor”).

vi-etym-sino

(history) an education commissioner under the Nguyễn dynasty and French colonialism


dấu sắc

[jəw˨˩˦ ʂak̚˦˧˥]

[jəw˨˩˦ sak̚˦˧˥]

[jəw˦˥ ʂak̚˦˥]

dấu (“diacritic”) + sắc (from the fact that the word sắc has the tone written with an acute accent)


dấu huyền

[jəw˨˩˦ hwiəŋ˦˩]

[jəw˦˥ wiəŋ˨˩]

dấu (“diacritic”) + huyền (from the fact that the word huyền has the tone written with a grave accent)


dấu hỏi

[zəw˧˦ hɔj˧˩]

[jəw˨˩˦ hɔj˧˨]

[jəw˦˥ hɔj˨˩˦]

dấu (“mark”) + hỏi, literally “the mark of the word hỏi (“to ask”)”

com

the mark of the word <i class="Latn mention" lang="vi">hỏi</i> (“to ask”)


dấu nặng

[zəw˧˦ naŋ˧˨ʔ]

[jəw˨˩˦ naŋ˨˩ʔ]

[jəw˦˥ naŋ˨˩˨]

dấu (“diacritic”) + nặng (from the fact that the word nặng has the tone written with a dot below)

(linguistics) nặng tone, low glottalized tone


hồi

Sino-Vietnamese word from 回 (“to return; occurrence classifier; chapter classifier”).

vi-etym-sino

Hồi 1, Cảnh 1

cấu trúc 3 hồi

(narratology, especially theater) an act


nhập

Sino-Vietnamese word from 入 (“to enter; to take in”).

bị ma/quỷ nhập


head

Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam • (𩈘陣民族解放沔南越南)

𩈘陣民族解放沔南越南 (CJK)

[mat̚˧˨ʔ t͡ɕən˧˨ʔ zən˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ zaːj˧˩ fawŋ͡m˧˦ miən˨˩ naːm˧˧ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩ʔ ʈəŋ˨˩ʔ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ jaːj˧˨ fawŋ͡m˦˧˥ miəŋ˦˩ naːm˧˧ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩ʔ ʈəŋ˨˩ʔ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ jaːj˧˨ fɔŋ˦˧˥ miəŋ˦˩ naːm˧˧ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩˨ ʈəŋ˨˩˨ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ jaːj˨˩˦ fawŋ͡m˦˥ miəŋ˨˩ naːm˧˧ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[mak̚˨˩˨ ʈəŋ˨˩˨ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ jaːj˨˩˦ fawŋ͡m˦˥ miəŋ˨˩ naːm˧˧ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

mặt trận (“front”) + dân tộc (“people”) + giải phóng (“liberate”) + miền (“region”) + nam (“south”) + Việt Nam (“Vietnam”)

compound

(history, formal) Vietcong (political organisation and army in Southern Vietnam in the 20th century)


công cụ

[kəwŋ͡m˧˧ ku˧˨ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ kʊw˨˩ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ kʊw˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-công cụ.wav

Sino-Vietnamese word from 工具, composed of 工 (“work”) and 具 (“tool”).

vi-etym-sino

công cụ đồ đá

thanh công cụ


tồn tại

[toŋ˦˩ taːj˨˩ʔ]

[toŋ˨˩ taːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 存在 (“to exist”). In the sense of "deficiency" it is a clipping of vấn đề còn tồn tại (“still-existing issue”).

clipping

[…] vấn đề cao nhất của toàn bộ triết học là vấn đề về quan hệ giữa tư duy và tồn tại, giữa tinh thần và thiên nhiên…[…]

1989, Trần Đức Thảo, “Về vấn đề xây dựng khoa tâm lý học Mác – Lê-nin”, in Tạp chí Cộng sản, volume 6, Cơ quan lý luận và chính trị của Trung ương Đảng công sản Việt Nam:

[…] the highest problem of the entirety of philosophy is the problem of the relationship between thinking and existence, between spirit and nature… […]


chiếu

Chiếu dời đô


hạn

giải hạn

to neutralize unlucky supernatural forces that's haunting you

Năm nay hạn.

This year's gonna have a drought. / This year's projected to be unlucky for me.


thanh nặng

[tʰajŋ̟˧˧ naŋ˧˨ʔ]

[tʰɛɲ˧˧ naŋ˨˩ʔ]

[tʰan˧˧ naŋ˨˩˨]

(phonetics) the “heavy” tone, one of the six tones in the Vietnamese language, marked by the diacritic dấu nặng (dot below)


thanh ngang

[tʰajŋ̟˧˧ ŋaːŋ˧˧]

[tʰɛɲ˧˧ ŋaːŋ˧˧]

[tʰan˧˧ ŋaːŋ˧˧]

thanh (“tone”) + ngang (“level; horizontal”).

com

(phonetics) the “level” tone, one of the six tones in the Vietnamese language, unmarked in the orthography


thanh huyền

[tʰɛɲ˧˧ hwiəŋ˦˩]

[tʰan˧˧ wiəŋ˨˩]

(phonetics) the “falling” tone, one of the six tones in the Vietnamese language, marked by the diacritic dấu huyền (grave accent)


thanh sắc

[tʰajŋ̟˧˧ sak̚˧˦]

[tʰɛɲ˧˧ ʂak̚˦˧˥]

[tʰɛɲ˧˧ sak̚˦˧˥]

[tʰan˧˧ ʂak̚˦˥]

(phonetics) the “high rising” tone, one of the six tones in the Vietnamese language, marked by the diacritic dấu sắc (acute accent)


thanh hỏi

[tʰajŋ̟˧˧ hɔj˧˩]

[tʰɛɲ˧˧ hɔj˧˨]

[tʰan˧˧ hɔj˨˩˦]

(phonetics) the “mid-falling” tone, one of the six tones in the Vietnamese language, marked by the diacritic dấu hỏi (hook above)


thanh ngã

[tʰajŋ̟˧˧ ŋaː˦ˀ˥]

[tʰɛɲ˧˧ ŋaː˧˨]

[tʰan˧˧ ŋaː˨˩˦]

thanh (“tone”) + ngã (“to fall; to tumble”). The word ngã literally refers to a person's tripping or collapsing, not the "fall" in pitch of a phonetic "falling" tone contour.

(phonetics) the “broken rising tone” that occurs in the word ngã as a distinctive tone contour in Northern Vietnamese, phonetically marked by a rise in pitch interrupted by a glottal closure, and orthographically marked by the dấu ngã (“tilde”) above a vowel letter


biện chứng

[ʔɓiən˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɓiəŋ˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥]

Friedrich Engels (1962) [1885] “Vorworte zu den drei Auflagen – II [Prefaces to the Three Editions – II]”, in Anti-Dühring (Marx-Engels-Werke; 20); English translation from “Prefaces to the Three Editions – II”, in Anti-Dühring (Marx/Engels Collected Works; 25), 1987; Vietnamese translation from “Lời tựa viết cho ba lần xuất bản - II”, in Chống Đuy-rinh (C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập; 20), 1994
Song muốn có một quan niệm vừa biện chứng vừa duy vật về tự nhiên thì người ta phải biết toán học và khoa học tự nhiên.
But a knowledge of mathematics and natural science is essential to a conception of nature which is dialectical and at the same time materialist.

(philosophy, chiefly Marxism) dialectical


Hoà Bình

→ English: Hoà Bình, Hoabinhian

[hwaː˨˩ ʔɓïŋ˨˩]

[hwaː˦˩ ʔɓɨn˦˩]

[waː˨˩ ʔɓɨn˨˩]

(archaeology) (văn hoá ～) Stone Age culture of ancient northern Vietnam (10,000 – 2000 BCE)


phụ từ

[fu˧˨ʔ tɨ˨˩]

[fʊw˨˩ʔ tɨ˦˩]

[fʊw˨˩˨ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 附 (“to attach”) and 詞 (“word”).


lành

head

令, 冷, 怜, 苓, 袊, 𡅐, 𡅑, 𫅜, 𬙽, 𫅞, 󰃬

lành • (令, 冷, 怜, 苓, 袊, 𡅐, 𡅑, 𫅜, 𬙽, 𫅞, 󰃬)

vi-adj

令, 冷, 怜, 苓, 袊, 𡅐, 𡅑, 𫅜, 𬙽, 𫅞, 󰃬

令 (CJK)
冷 (CJK)
怜 (CJK)
苓 (CJK)
袊 (CJK)
𡅐 (CJK)
𡅑 (CJK)
𫅜 (CJK)
𬙽 (CJK)
𫅞 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 令 (“good; fine; excellent”, SV: lệnh).
Attested in the Annan Jishi (安南即事, 13th centry) as 領 (MC ljengX), glossed as "good" (好), with "not good" (不好) being 張領 (MC trjang ljengX), i.e. chẳng lành.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lệnh</i>

vi-etym-sino

điềm lành

ngày lành


lầu xanh

[ləw˨˩ sajŋ̟˧˧]

[ləw˦˩ sɛɲ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-lầu xanh.wav

lầu (“multistory building”) + xanh (“grue”), calque of Chinese 青樓 /青楼 (thanh lâu).


nghĩa đen

[ŋiə˦ˀ˥ ʔɗɛn˧˧]

[ŋiə˧˨ ʔɗɛŋ˧˧]

[ŋiə˨˩˦ ʔɗɛŋ˧˧]

Việt Tân trong quá khứ đã ‘đu càng’ theo đúng nghĩa đen để trốn chạy khỏi mảnh đất cha sinh mẹ đẻ thì nay, cứ mỗi dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn của Đảng, Nhà nước lại ‘đu càng’ theo nghĩa bóng để chống phá cách mạng Việt Nam.

2022 April 28, Đỗ Thành, “Những kẻ ‘đu càng’... [‘Skid-Swingers’...]”, in Báo Bình Phước [Bình Phước News]:

Whereas in the past Việt Tân swung on [helicopters' langding] skids in the most literal sense to flee from their birthplace, nowadays – on every occasion to commemorate any major festival of [our] Party and [our] State – they again skid-swing in the figurative sense to sabotage Vietnam's revolution.


nghĩa bóng

[ŋiə˦ˀ˥ ʔɓawŋ͡m˧˦]

[ŋiə˧˨ ʔɓawŋ͡m˦˧˥]

[ŋiə˧˨ ʔɓɔŋ˦˧˥]

[ŋiə˨˩˦ ʔɓawŋ͡m˦˥]

nghĩa (“meaning”) + bóng (“shiny; polished”)


ngày xửa ngày xưa

[ŋaj˨˩ sɨə˧˩ ŋaj˨˩ sɨə˧˧]

[ŋaj˦˩ sɨə˧˨ ŋaj˦˩ sɨə˧˧]

[ŋa(ː)j˨˩ sɨə˨˩˦ ŋa(ː)j˨˩ sɨə˧˧]

Từ láy formation of ngày xưa (“time immemorial; in ancient times; in feudal times; long ago; ye olden days; back in the day”). Compare the similar năm nảo năm nào.

once upon a time
once upon a time#English

(narratology) long ago; once upon a time


thông tục

[tʰəwŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰəwŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰəwŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 通俗 (“popular”).

vi-etym-sino

Lời văn thông tục dễ hiểu và gần gũi hơn với người đọc.

Colloquial writing is easier to understand and closer to the reader.


Bôn-sê-vích

[ʔɓon˧˧ se˧˧ vïk̟̚˧˦]

[ʔɓoŋ˧˧ ʂej˧˧ vɨt̚˦˧˥]

[ʔɓoŋ˧˧ sej˧˧ vɨt̚˦˧˥]

[ʔɓoŋ˧˧ ʂej˧˧ vɨt̚˦˥]

[ʔɓoŋ˧˧ sej˧˧ jɨt̚˦˥]

Sự kiện giai cấp công nhân Nga dưới sự lãnh đạo của những người Bôn-sê-vích đứng đầu là V.I. Lênin, liên minh chặt chẽ với nông dân và những người lao động lật đổ chính quyền của bọn địa chủ, tư sản bắt tay xây dựng xã hội chủ nghĩa được Hồ Chí Minh coi là: Sự kiện lớn lao nhất trong lịch sử loài người.

2014 November 9, Nguyễn Khánh Bật PhD, “Con đường Cách mạng Tháng Mười Nga theo tư tưởng Hồ Chí Minh [The Russian October Revolution's Path according to Ho Chi Minh Thought]”, in Tạp chí Tổ chức nhà nước [Journal of State Organization]:

The event – when the Russian working class, under the leadership of the Bolsheviks headed by V. I. Lenin and closely allied with the peasants and other laborers, overthrew the landlords' and bourgeoisie's government to build socialism with their own hands – is deemed by Hồ Chí Minh to be the greatest event in human history.

Nhà nước Xô viết là nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới, giai cấp vô sản Nga, với đội tiên phong là Đảng Bôn-sê-vích, lần đầu tiên trở thành giai cấp cầm quyền.

2022 December 1, Hà Mỹ Hương PhD, “Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 và dấu ấn chính sách dân tộc của V.I. Lê-nin: Nhìn lại và suy ngẫm [The Russian October Revolution of 1917 and the marks of V. I. Lenin's national policies: Looked back at and thought over]”, in Tạp chí Cộng sản [Communist Review]:

The Soviet State was the first ever state of workers and peasants in the world; the Russian proletariat, whose vanguard was the Bolshevik party, for the first time became the ruling class.


đầu thai

[ʔɗəw˨˩ tʰaːj˧˧]

[ʔɗəw˦˩ tʰaːj˧˧]

[ʔɗəw˨˩ tʰaːj˧˧]


chín suối

[t͡ɕin˦˧˥ ʂuj˨˩˦]

[t͡ɕin˦˧˥ suj˨˩˦]

[cɨn˦˥ ʂuj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chín suối.wav

Calque of Chinese 九泉 (cửu tuyền), from chín (“nine”) + suối (“spring”).

(occult) Synonym of suối vàng (“the world of the dead”)


phê bình

[fe˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[fej˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[fej˧˧ ʔɓɨn˨˩]

tự phê bình


tổng bí thư

[təwŋ͡m˧˩ ʔɓi˧˦ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˧˨ ʔɓɪj˨˩˦ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˨˩˦ ʔɓɪj˦˥ tʰɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 總祕書, tổng- (“arch-; grand; main”) + bí thư (“communist secretary”). Compare tổng thư kí (“non-communist secretary general”).

pre

General Secretary
General Secretary#English

(government, communism) a General Secretary


thuỷ âm

[tʰwi˧˩ ʔəm˧˧]

[tʰwɪj˧˨ ʔəm˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ ʔəm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 始 (“initial”) and 音 (“sound”).


vận động

[vən˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[vəŋ˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[vəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

[jəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 運動 (“motion; exercise; sports”), Japanese 運動 (undō), Literary Chinese 運動 (yùndòng).


vận động

[vən˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[vəŋ˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[vəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

[jəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]


cõi

bờ cõi

cõi âm/dương
the realm of the dead/living
(literally, “the yin/yang realm”)

cõi vĩnh hằng

Cõi người ta

(literary, usually occult, religion or figurative) a domain, realm or land


giống đực

[zəwŋ͡m˧˦ ʔɗɨk̚˧˨ʔ]

[jəwŋ͡m˦˧˥ ʔɗɨk̚˨˩ʔ]

[jəwŋ͡m˦˥ ʔɗɨk̚˨˩˨]


giống đực

[zəwŋ͡m˧˦ ʔɗɨk̚˧˨ʔ]

[jəwŋ͡m˦˧˥ ʔɗɨk̚˨˩ʔ]

[jəwŋ͡m˦˥ ʔɗɨk̚˨˩˨]


thần thánh

[tʰən˨˩ tʰajŋ̟˧˦]

[tʰəŋ˦˩ tʰɛɲ˦˧˥]

[tʰəŋ˨˩ tʰan˦˥]

Sino-Vietnamese word from 神聖, composed of 神 (“god; divine”) and 聖 (“sage; saint; holy; sacred”).

Thần thánh phương nào?


phiên thiết

[fiən˧˧ tʰiət̚˧˦]

[fiəŋ˧˧ tʰiək̚˦˧˥]

[fiəŋ˧˧ tʰiək̚˦˥]

(Chinese phonetics) fanqie (in traditional Chinese lexicography, a method of indicating the pronunciation of a character by using two other characters, each giving part of the pronunciation)


ông kẹ

[ʔəwŋ͡m˧˧ kɛ˧˨ʔ]

[ʔəwŋ͡m˧˧ kɛ˨˩ʔ]

[ʔəwŋ͡m˧˧ kɛ˨˩˨]


Dương Cưu

[zɨəŋ˧˧ kiw˧˧]

[jɨəŋ˧˧ kɨw˧˧]

[jɨəŋ˧˧ kɨw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Dương Cưu.wav

(astrology, astronomy) Synonym of Bạch Dương (“Aries”)


Hổ Cáp

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Hổ Cáp.wav

(astrology) Synonym of Thiên Yết (“Scorpio”)


ngày nảy ngày nay

Từ láy formation of ngày nay (“nowadays”), jocularly inspired by ngày xửa ngày xưa.

(narratology, humorous) nowadays; in this day and age


giản thể

[jaːŋ˧˨ tʰej˧˨]

[jaːŋ˨˩˦ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 簡體, from Chinese 簡體 /简体 (jiǎntǐ).

chữ giản thể

(sinology, of Chinese characters) simplified


chia động từ

[t͡ɕiə˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ tɨ˨˩]

[t͡ɕiə˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ tɨ˦˩]

[ciə˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨ tɨ˨˩]


kết từ

[ket̚˧˦ tɨ˨˩]

[ket̚˦˧˥ tɨ˦˩]

[kəːt̚˦˥ tɨ˨˩]


Miên Dương

[miən˧˧ zɨəŋ˧˧]

[miəŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

[miəŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Miên Dương.wav

Sino-Vietnamese word from 綿羊, composed of 綿 (“wool”) and 羊 (“caprid”), from Chinese 綿羊 /绵羊 (miányáng, “sheep”). Compare Sơn Dương (“Capricorn”, literally “goat”).


thuỷ cung

[tʰwi˧˩ kʊwŋ͡m˧˧]

[tʰwɪj˧˨ kʊwŋ͡m˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ kʊwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 水宮, composed of 水 and 宮.


hình nộm

[hïŋ˨˩ nom˧˨ʔ]

hình nộm thử nghiệm va chạm


âm phủ

[ʔəm˧˧ fu˧˩]

[ʔəm˧˧ fʊw˧˨]

[ʔəm˧˧ fʊw˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âm phủ.wav

Sino-Vietnamese word from 陰府, composed of 陰 (“yin; of the dead”) and 府 (“domain”).

(Chinese mythology, occult) the world of the dead where King Yama reigns


trung đại

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɗaːj˨˩˨]

tiếng Việt trung đại


phủ định

[fu˧˩ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[fʊw˧˨ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[fʊw˨˩˦ ʔɗɨn˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 否定, from Japanese 否定 (hitei).

thể phủ định


phủ định

[fu˧˩ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[fʊw˧˨ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[fʊw˨˩˦ ʔɗɨn˨˩˨]

phủ định biện chứng

phủ định của phủ định


nguyền

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 願 (SV: nguyện).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nguyện</i>

vi-etym-sino

bài hát bị nguyền


ba hồn bảy vía

[ʔɓaː˧˧ hon˨˩ ʔɓaj˧˩ viə˧˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˦˩ ʔɓaj˧˨ viə˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ ʔɓa(ː)j˨˩˦ viə˦˥]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ ʔɓa(ː)j˨˩˦ jiə˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ba hồn bảy vía.wav

Calque of Chinese 三魂七魄 (tam hồn thất phách, literally “three hun, seven po”)

cal

Bớ ba hồn bảy vía ông Quang!

(occult, typically in summoning rituals) the three hun and seven po of a dead male person


ba hồn chín vía

[ʔɓaː˧˧ hon˨˩ t͡ɕin˧˦ viə˧˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˦˩ t͡ɕin˦˧˥ viə˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ cɨn˦˥ viə˦˥]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ cɨn˦˥ jiə˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ba hồn chín vía.wav

Calque of Chinese 三魂九魄 (tam hồn cửu phách, literally “three hun, nine po”).

(occult, typically in summoning rituals) the three hun and nine po of a dead female person


Cuội

Nguyễn Đổng Chi stated that Cuội, the man sitting under a tree in the Moon, had been a different folkloric person than Cuội, the habitually lying man or boy; yet those two eventually merged into one, a habitually lying man or boy sitting under a tree in the Moon.
According to researcher Nguyễn Hùng Vĩ:
*The Man in the Moon's name Cuội is related to Vietnamese cội (“roots”) and element cối (from Proto-Vietic *koːjʔ (“plant; vegetation”) and fossilized in cây cối);
*The folkloric habitual liar's name Cuội is a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 拐 (“to abduct; to misappropriate”, SV: quải);
** Vĩ also notes that the folkloric habitual liar's proper name once became a generic noun denoting a habitual liar, recorded as «quội» in Alexandre de Rhodes's Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum; and
** critiques many lexicographers like Pierre Pigneau de Behaine, Gustave Hue, Georges Cordier, J. F. M. Génibrel, Huỳnh Tịnh Của, and Trương Vĩnh Ký for mistakenly glossing «cuội» as "echo".
* Neither is related to cuội (“pebble”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quải</i>

vi-etym-sino

(folklore) a man sitting under a tree in the moon (inspired by a lunar pareidolia)

Nam Giao cổ kim lý hạng ca dao chú giải (《南交古金里巷歌謠註解》 "Past & Present Folk-ballads from the Hamlets and Alleyways of Jiao[zhi] in the South - Annotated "), folio 162a
侩(Cuội)𦖑(nghe)𧡊(thấy)呐(nói)儈(Cuội)唭(cười)
𪽝(Bởi)𫨩呐(hay)𠲝(nói)沛(dối)𡎢(phải)挹(ngồi)𣘃(ấp)
Hearing that, Cuội smiled.
For lying so much, he must sit hugging the tree.

(folklore) a habitually lying man or boy sitting under a tree in the moon


đế quốc Mĩ

head

đế quốc Mĩ • (帝國美)

vi-noun

đế quốc Mĩ • (帝國美)

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦ mi˦ˀ˥]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥ mɪj˧˨]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥ mɪj˨˩˦]

đế quốc (“empire; imperialists”, from chủ nghĩa đế quốc (“imperialism”)) + Mĩ (“America”). Compare Chinese 美帝國主義 /美帝国主义 (Mĩ đế quốc chủ nghĩa), 美帝 (Mĩ đế).

cog

(collective, history) American imperialists, a name for Americans during the Vietnam War, often used comparatively with thực dân Pháp (“French colonists and colonialists”), and sometimes also with phát xít Nhật (“Japanese fascists”)


Mĩ nguỵ

[mi˦ˀ˥ ŋwi˧˨ʔ]

[mɪj˧˨ ŋwɪj˨˩ʔ]

[mɪj˨˩˦ ŋwɪj˨˩˨]

Mĩ (“America”) + nguỵ (“fake”), the latter being clipped from nguỵ quyền (“fake, false → puppet regime”) and nguỵ binh ~ nguỵ quân (“puppet army”), as the Republic of Vietnam was considered and denounced as "fake", illegal, illegitimate, and puppets of the US imperialists by Democratic Republic of Vietnam and the Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam.

military advisors
w:Military Assistance Advisory Group

Republic of Vietnam
Republic of Vietnam#English

(collective, history, derogatory) Yanks and puppets (United States' military advisors and expeditionary soldiers as well as Vietnamese who worked in Republic of Vietnam's government and military)


Thường Nga

[tʰɨəŋ˨˩ ŋaː˧˧]

[tʰɨəŋ˦˩ ŋaː˧˧]

[tʰɨəŋ˨˩ ŋaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 嫦娥, from Chinese 嫦娥 (Cháng'é).

(rare, Chinese mythology) Synonym of Hằng Nga


bật hơi

[ʔɓət̚˧˨ʔ həːj˧˧]

[ʔɓək̚˨˩ʔ həːj˧˧]

[ʔɓək̚˨˩˨ həːj˧˧]

âm tắc đôi môi bật hơi vô thanh

Tiếng Việt trung đại có ba âm bật hơi, trong đó chỉ có /tʰ/ được lưu giữ đầy đủ trong mọi phương ngữ.

Middle Vietnamese had three aspirated consonants, among those only /tʰ/ is preserved intact in all dialects.


lành mạnh

[lajŋ̟˨˩ majŋ̟˧˨ʔ]

[lɛɲ˦˩ mɛɲ˨˩ʔ]

thú vui/sở thích/thói quen/hoạt động lành mạnh

cạnh tranh (không) lành mạnh

(of an action, activity, habit, behavior, diet, routine, etc.) that has a positive effect/impact on yourself or other people; good, positive, wholesome, productive, etc.

activity; habit; diet; routine; activity; habit; diet; routine


ứng thí

[ʔɨŋ˧˦ tʰi˧˦]

[ʔɨŋ˦˧˥ tʰɪj˨˩˦]

[ʔɨŋ˦˥ tʰɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 應試, composed of 應 (“to respond”) and 試 (“to test”)


giáo sĩ

[jaːw˨˩˦ ʂɪj˧˨]

[jaːw˨˩˦ sɪj˧˨]

[jaːw˦˥ ʂɪj˨˩˦]

[jaːw˦˥ sɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 教士 (“preacher”).

(history, religion, chiefly Christianity) a missionary


Gô-loa

[ɣo˧˧ lwaː˧˧]

[ɣow˧˧ l⁽ʷ⁾aː˧˧]


hồng mao

[həwŋ͡m˨˩ maːw˧˧]

[həwŋ͡m˦˩ maːw˧˧]

[həwŋ͡m˨˩ maːw˧˧]

voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao

an elephant with nine tusks, a rooster with nine spurs, a horse with nine groups of mane hair

(mythology) one of the nine groups of hair of the mane of the horse that Sơn Tinh offered the reigning Hùng king to propose to his princess


cổ vật

[ko˧˩ vət̚˧˨ʔ]

[kow˧˨ vək̚˨˩ʔ]

[kow˨˩˦ vək̚˨˩˨]

[kow˨˩˦ jək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 古物, composed of 古 (“old”) and 物 (“thing”).


bảo tồn

[ʔɓaːw˧˩ ton˨˩]

[ʔɓaːw˧˨ toŋ˦˩]

[ʔɓaːw˨˩˦ toŋ˨˩]

bảo tồn bản sắc dân tộc

to preserve unique identity of an ethnicity

bảo tồn thiên nhiên

(chiefly sociology, ecology) to preserve; to conserve


nghi vấn

[ŋi˧˧ vən˧˦]

[ŋɪj˧˧ vəŋ˦˧˥]

[ŋɪj˧˧ vəŋ˦˥]

[ŋɪj˧˧ jəŋ˦˥]

đại từ nghi vấn


phản xạ

[faːn˧˩ saː˧˨ʔ]

[faːŋ˧˨ saː˨˩ʔ]

[faːŋ˨˩˦ saː˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 反射, composed of 反 (“against; back”) and 射 (“to shoot; to emit”)

phản xạ có/không điều kiện


sự tích

[sɨ˧˨ʔ tïk̟̚˧˦]

[ʂɨ˨˩ʔ tɨt̚˦˧˥]

[sɨ˨˩ʔ tɨt̚˦˧˥]

[ʂɨ˨˩˨ tɨt̚˦˥]

[sɨ˨˩˨ tɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 事蹟 (“achievement”), influenced by the Vietnamese reinterpretation of tích (“old tale”).

Sự tích gấu ăn trăng


từ vị

[tɨ˨˩ vi˧˨ʔ]

[tɨ˦˩ vɪj˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ vɪj˨˩˨]

[tɨ˨˩ jɪj˨˩˨]


bị động

[ʔɓi˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɓɪj˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɓɪj˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

dạng bị động của một động từ


phường hội

[fɨəŋ˨˩ hoj˧˨ʔ]

[fɨəŋ˦˩ hoj˨˩ʔ]

[fɨəŋ˨˩ hoj˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phường hội.wav

(history) a guild (association of tradespeople)


giác ngộ

[zaːk̚˧˦ ŋo˧˨ʔ]

[jaːk̚˦˧˥ ŋow˨˩ʔ]

[jaːk̚˦˥ ŋow˨˩˨]

giác ngộ nhận thức cách mạng

Đầu óc tôi vẫn còn đang trong thời gian hồi phục kể từ khi tôi giác ngộ những ý tưởng lớn đó.

My brain has been in recovery mode ever since I got a firm grasp on those big-brain ideas.

(especially Buddhism or communism) to achieve enlightenment on or to have a good grasp on

Được tỏa sáng vì giác ngộ, anh ý thức sứ mệnh giác ngộ lại người khác để thức tỉnh đồng bào.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 32:

Enlightened because of having become conscious, he felt it his mission to make other people conscious to wake up his countrymen.


có hậu

[kɔ˧˦ həw˧˨ʔ]

[kɔ˨˩˦ həw˨˩ʔ]

[kɔ˦˥ həw˨˩˨]

kết thúc có hậu


tiếp diễn

[tiəp̚˧˦ ziən˦ˀ˥]

[tiəp̚˦˧˥ jiəŋ˧˨]

[tip̚˦˥ jiəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 接演, composed of 接 and 演.


kinh đô

[kïŋ˧˧ ʔɗo˧˧]

[kɨn˧˧ ʔɗow˧˧]

[kɨn˧˧ ʔɗow˧˧]

Sino-Vietnamese word from 京都, composed of 京 (“capital”) and 都 (“city; capital”).


giáo dục quốc phòng

[zaːw˧˦ zʊwk͡p̚˧˨ʔ kuək̚˧˦ fawŋ͡m˨˩]

[jaːw˨˩˦ jʊwk͡p̚˨˩ʔ kuək̚˦˧˥ fawŋ͡m˦˩]

[jaːw˨˩˦ jʊwk͡p̚˨˩ʔ kuək̚˦˧˥ fɔŋ˦˩]

[jaːw˦˥ jʊwk͡p̚˨˩˨ wək̚˦˥ fawŋ͡m˨˩]

giáo dục (“education”) + quốc phòng (“national defense”)

af

(education, communism) national defense education, a mandatory communist subject for college students that covers aspects of national defense, communism and some rudimentary boot camp training involving assembling and disassembling AK-47 assault rifles and target practice


địa tâm

[ʔɗiə˧˨ʔ təm˧˧]

[ʔɗiə˨˩ʔ təm˧˧]

[ʔɗiə˨˩˨ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 地心, composed of 地 (“earth”) and 心 (“center”). Compare Chinese 地心說 /地心说 (“geocentrism”) and 地心 (dìxīn, “Earth's core”).


nguyên hình

[ŋwiən˧˧ hïŋ˨˩]

[ŋwiəŋ˧˧ hɨn˦˩]

[ŋwiəŋ˧˧ hɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 原形, composed of 原 (“origin”) and 形 (“form”)

hiện nguyên hình

to reveal one's true form; to show one's true colors

(Chinese mythology, folklore, of a shapeshifting monster in disguise) the original, true form


pháp sư

[faːp̚˧˦ sɨ˧˧]

[faːp̚˦˧˥ ʂɨ˧˧]

[faːp̚˦˧˥ sɨ˧˧]

[faːp̚˦˥ ʂɨ˧˧]

[faːp̚˦˥ sɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 法師, composed of 法 (“Buddhist law; dharma”) and 師 (“master”), from Literary Chinese 法師 (fǎshī), influenced by pháp thuật (“magic”).


mẫu quốc

[məw˦ˀ˥ kuək̚˧˦]

[məw˧˨ kuək̚˦˧˥]

[məw˨˩˦ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 母國, composed of 母 (“mother”) and 國 (“country”)

(history, ironic) a "motherland", a metropole; a colonist country, especially France (as forced by colonial authorities on colonized populations)


chim Lạc

[t͡ɕim˧˧ laːk̚˧˨ʔ]

[t͡ɕim˧˧ laːk̚˨˩ʔ]

(mythology) a mythical bird that's generally considered the symbol of the Lạc Việt


Âu Lạc

[ʔəw˧˧ laːk̚˧˨ʔ]

[ʔəw˧˧ laːk̚˨˩ʔ]

[ʔəw˧˧ laːk̚˨˩˨]

Blend of Âu Việt + Lạc Việt, Sino-Vietnamese word from 甌貉.

(history) an ancient precursor of Vietnam, formed by unifying the tribespeople Âu Việt and Lạc Việt


Thượng Đế

[tʰɨəŋ˧˨ʔ ʔɗe˧˦]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ ʔɗej˨˩˦]

[tʰɨəŋ˨˩˨ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 上帝, composed of 上 (“upper”) and 帝 (“emperor”), from Chinese 上帝 (Shàngdì)


Ngọc Hoàng Thượng Đế

[ŋawk͡p̚˧˨ʔ hwaːŋ˨˩ tʰɨəŋ˧˨ʔ ʔɗe˧˦]

[ŋawk͡p̚˨˩ʔ hwaːŋ˦˩ tʰɨəŋ˨˩ʔ ʔɗej˨˩˦]

[ŋawk͡p̚˨˩˨ waːŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩˨ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 玉皇上帝, composed of 玉皇 (“Jade Emperor”) and 上帝 (“Shangdi”), from Chinese 玉皇上帝 (Yùhuáng Shàngdì).

(Chinese mythology, folklore) Synonym of Ngọc Hoàng (“Jade Emperor”)


Ngọc Hoàng

[ŋawk͡p̚˧˨ʔ hwaːŋ˨˩]

[ŋawk͡p̚˨˩ʔ hwaːŋ˦˩]

[ŋawk͡p̚˨˩˨ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 玉皇, composed of 玉 (“jade”) and 皇 (“sovereign; a class of Chinese deities”), from Chinese 玉皇 (Yùhuáng)

A-lô. Thái Bạch Kim Tinh đấy hả ? Ờ. Đây là vấn đề nhạy cảm. Ngọc Hoàng đã chỉ đạo rồi. Phải chờ các Táo đã. Đúng rồi, các Táo biểu quyết thông qua. Phải bí mật đấy nhá.

2016, Táo Quân 2016 [Kitchen Gods 2016], spoken by Nam Tào (Xuân Bắc):

Hello? Is that Taibai Jinxing? Yeah. It's a delicate matter. The Jade Emperor has given instructions. We need to wait for the Kitchen Gods. That's right, they'll be putting on a vote. It's classified.

Không hiểu sau đó rồi vị thần ấy chết hay sống, hay là trở thành Ngọc Hoàng. Việc đó không thấy dân gian kể đến. Nhưng chắc rằng cũng cách khoảng thời gian ấy không lâu có một vị thần tên là Ngọc Hoàng hay ông Trời cai quản cai quản tất cả mọi việc trên trời dưới đất.

2022, “Sức hấp dẫn của truyện kể [The Appeal of Stories]”, in Ngữ văn 10 [Vietnamese 10], page 12:

It is not clear whether that god was alive or dead, or became the Jade Emperor. Folklore has no further details on that. But one thing for certain, not long after that time, there was a god called the Jade Emperor or Lord Heaven who look after all things in the universe.

(Chinese mythology, folklore) the Jade Emperor


Ngọc Đế

[ŋawk͡p̚˧˨ʔ ʔɗe˧˦]

[ŋawk͡p̚˨˩ʔ ʔɗej˨˩˦]

[ŋawk͡p̚˨˩˨ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 玉帝, composed of 玉 (“jade”) and 帝 (“emperor; a class of Chinese deities”), from Chinese 玉帝 (Yù Dì)


Ngọc Hoàng Đại Đế

[ŋawk͡p̚˧˨ʔ hwaːŋ˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗe˧˦]

[ŋawk͡p̚˨˩ʔ hwaːŋ˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗej˨˩˦]

[ŋawk͡p̚˨˩˨ waːŋ˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 玉皇大帝, composed of 玉皇 (“Jade Emperor”) and 大帝 (“great emperor”), from Chinese 玉皇大帝 (Yùhuáng Dàdì)


hậu cung

[həw˧˨ʔ kʊwŋ͡m˧˧]

[həw˨˩ʔ kʊwŋ͡m˧˧]

[həw˨˩˨ kʊwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 後宮, composed of 後 (“in the back”) and 宮 (“palace”)

(history) the place where an East Asian emperor's harem lives


thái giám

[tʰaːj˨˩˦ jaːm˦˧˥]


Minh Trị

[mïŋ˧˧ t͡ɕi˧˨ʔ]

[mɨn˧˧ ʈɪj˨˩ʔ]

[mɨn˧˧ ʈɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 明治, from Japanese 明治 (Meiji).

Thiên hoàng Minh Trị

thời Minh Trị


chuyện cổ tích

[t͡ɕwiən˧˨ʔ ko˧˩ tïk̟̚˧˦]

[t͡ɕwiəŋ˨˩ʔ kow˧˨ tɨt̚˦˧˥]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨ kow˨˩˦ tɨt̚˦˥]


cổ tích

[ko˧˩ tïk̟̚˧˦]

[kow˧˨ tɨt̚˦˧˥]

[kow˨˩˦ tɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 古跡 (“old site”), influenced by the Vietnamese reinterpretation of tích (“old tale”).


cổ tích

[ko˧˩ tïk̟̚˧˦]

[kow˧˨ tɨt̚˦˧˥]

[kow˨˩˦ tɨt̚˦˥]


中代

㗂越中代 (tiếng Việt trung đại)

chữ Hán form of trung đại.
(linguistics) middle


lục thư

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ tʰɨ˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ tʰɨ˧˧]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ tʰɨ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-lục thư.wav

Sino-Vietnamese word from 六書, composed of 六 and 書.

(linguistics) The six types of Han characters.

chỉ sự

lục thư (六書, “The six types of Han characters”)


chuyển chú

[t͡ɕwiən˧˩ t͡ɕu˧˦]

[t͡ɕwiəŋ˧˨ t͡ɕʊw˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ cʊw˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chuyển chú.wav

(linguistics) figurative extension of meaning.


Hốt Tất Liệt

[hot̚˧˦ tət̚˧˦ liət̚˧˨ʔ]

[hok̚˦˧˥ tək̚˦˧˥ liək̚˨˩ʔ]

[hok̚˦˥ tək̚˦˥ liək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 忽必烈, from Literary Chinese 忽必烈 (Hūbìliè), from Mongolian ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠢ (qubilai), Хубилай (Xubilaj). Compare Mandarin 忽必烈 (Hūbìliè).


tiểu từ

[tiəw˧˩ tɨ˨˩]

[tiw˨˩˦ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 小 (“small”) and 詞 (“word”), equivalent to tiểu + từ.


tên huý

[təːn˧˧ wɪj˦˥]

(history) the name of a person, usually a noble, that is not meant to be said by the general public


thời bao cấp

[tʰəːj˨˩ ʔɓaːw˧˧ kəp̚˧˦]

[tʰəːj˦˩ ʔɓaːw˧˧ kəp̚˦˧˥]

[tʰəːj˨˩ ʔɓaːw˧˧ kəp̚˦˥]

Thời bao cấp khốn khó thật, nhưng con người đối xử với con người cũng đâu đến nỗi.

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 216:

During the Subsidy Period life was really tough, but people did not treat each other this badly either.

(history) Subsidy Period, part of Vietnamese history when the country was under a planned economy, usually taken as going from 1976 to 1986


Chiến Quốc

[t͡ɕiən˧˦ kuək̚˧˦]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ kuək̚˦˧˥]

[ciəŋ˦˥ wək̚˦˥]

the Warring States period (of Chinese history)

the Sengoku period (of Japanese history)


chủ nghĩa duy vật biện chứng

主義唯物辯證 (CJK)

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ ʔɓiən˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ ʔɓiəŋ˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨ ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨ ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥]

chủ nghĩa duy vật (“materialism”) + biện chứng (“dialectical”), calque of Chinese 辯證唯物主義 /辩证唯物主义 (biện chứng duy vật chủ nghĩa).

cal

Trần Đức Thảo (1949) “Existentialisme et Matérialisme Dialectique [Existentialism and Dialectal Materialism]”, in Revue de Métaphysique et de Morale [Review of Metaphysics and Morality], volume 58, numbers 2-3, page 21; Vietnamese translation from Phạm Trọng Luật, transl. (2016), “Chủ nghĩa hiện sinh và chủ nghĩa duy vật biện chứng”, in triethoc.edu.vn
Chủ nghĩa duy vật biện chứng, khi tự xác lập mình như chân lý của chủ nghĩa duy tâm, chỉ chối bỏ chủ nghĩa sau bằng cách sáp nhập nó trong nội dung thực hiệu.
Dialectical materialism, constituting itself as the truth of idealism, only denies [idealism] when absorbing [idealism] in its own effective content.

dialectical materialism
dialectical materialism

(Marxism, philosophy) dialectical materialism


duy vật

[zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨]

[j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 唯物, composed of 唯 (“only”) and 物 (“matter”)

vi-etym-sino

chủ nghĩa duy vật

Friedrich Engels (1962) [1885] “Vorworte zu den drei Auflagen – II [Prefaces to the Three Editions – II]”, in Anti-Dühring (Karl Marx · Fredrich Engels – Werke), volume 20; English translation from 1987 Marx/Engels Collected Works, volume 25; Vietnamese translation from 1994 C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 20
Có thể nói rằng hầu như chỉ có Mác và tôi là những người đã cứu phép biện chứng tự giác thoát khỏi triêt học duy tâm Đức và đưa nó vào trong quan niệm duy vật về tự nhiên và về lịch sử. Song muốn có một quan niệm vừa biện chứng vừa duy vật về tự nhiên thì người ta phải biết toán học và khoa học tự nhiên.
Marx and I were pretty well the only people to rescue conscious dialectics from German idealist philosophy and apply it in the materialist conception of nature and history. But a knowledge of mathematics and natural science is essential to a conception of nature which is dialectical and at the same time materialist.


duy tâm

[j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 唯心, composed of 唯 (“only”) and 心 (“mind”)

chủ nghĩa duy tâm

Friedrich Engels (1962) [1885] “Vorworte zu den drei Auflagen – II [Prefaces to the Three Editions – II]”, in Anti-Dühring (Karl Marx · Fredrich Engels – Werke), volume 20; English translation from 1987 Marx/Engels Collected Works, volume 25; Vietnamese translation from 1994 C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 20
Có thể nói rằng hầu như chỉ có Mác và tôi là những người đã cứu phép biện chứng tự giác thoát khỏi triêt học duy tâm Đức và đưa nó vào trong quan niệm duy vật về tự nhiên và về lịch sử.
Marx and I were pretty well the only people to rescue conscious dialectics from German idealist philosophy and apply it in the materialist conception of nature and history.


siêu hình

[siəw˧˧ hïŋ˨˩]

[ʂiw˧˧ hɨn˦˩]

[ʂiw˧˧ hɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 超形, composed of 超 (“super-”) and 形 (“image”), equivalent to siêu- + hình


xanh-đi-ca

[sajŋ̟˧˧ ʔɗi˧˧ kaː˧˧]

[sɛɲ˧˧ ʔɗɪj˧˧ kaː˧˧]

[san˧˧ ʔɗɪj˧˧ kaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-xanh-đi-ca.wav

(communism, Leninism, economics, business, capitalism) a syndicate


công-xoóc-xi-om

[kəwŋ͡m˧˧ sɔk̚˧˦ si˧˧ ʔɔm˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ sɔk̚˦˧˥ sɪj˧˧ ʔɔm˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ sɔk̚˦˥ sɪj˧˧ ʔɔm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-công-xoóc-xi-om.wav

From French consortium, from Latin cōnsortium, used as a calque of Russian консо́рциум (konsórcium).

cal

(communism, Leninism, economics, business, capitalism) consortium


khi và chỉ khi

[xi˧˧ vaː˨˩ t͡ɕi˧˩ xi˧˧]

[kʰɪj˧˧ vaː˦˩ t͡ɕɪj˧˨ kʰɪj˧˧]

[xɪj˧˧ vaː˦˩ t͡ɕɪj˧˨ xɪj˧˧]

[kʰɪj˧˧ vaː˨˩ cɪj˨˩˦ kʰɪj˧˧]

[xɪj˧˧ jaː˨˩ cɪj˨˩˦ xɪj˧˧]


nguyên mẫu

[ŋwiən˧˧ məw˦ˀ˥]

[ŋwiəŋ˧˧ məw˧˨]

[ŋwiəŋ˧˧ məw˨˩˦]

Tất cả các dạng nguyên mẫu tiếng Đức đều tận cùng là ‑en; một vài động từ khác thì tận cùng là ‑n. Các từ điển liệt kê các động từ ờ dạng nguyên mẫu:[…]

2004, Nguyên Văn Tuấn, Trương Văn Hùng, Tiếng Đức dành cho người Việt, NXB Trẻ, page 25:

All infinitive forms in German end in ‑en; some other verbs end in ‑n. Dictionaries list verbs in the infinitive form: […]


Nữ Oa

[nɨ˦ˀ˥ ʔwaː˧˧]

[nɨ˧˨ ʔwaː˧˧]

[nɨ˨˩˦ (ʔ)waː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 女媧, from Literary Chinese 女媧 (Nǚwā).

Coordinate term: Phục Hi

Nên kể thêm bà Nữ Oa, có công luyện đá ngũ sắc để vá trời khi trời sụp đổ vì những cây cột chống trời gãy.

(Can we date this quote?), Nguyễn Hiến Lê, sử Trung Quốc [a history of China], Nhà xuất bản Văn nghệ:

It is worth mentioning Nüwa, who synthesized five-colored rocks that she used to patch the heavens when they collapsed because their support pillars broke.

“Ồ!” Tô Di không hề vì lời nói quái quỷ của cô ta mà buông tha. “Như Lai, Quan Thế Âm, Chúa Jesus hay Đấng cứu thế? Rốt cuộc cô là vị thần nào?”
Công chúa im lặng trong giây lát rồi nói: “Đại khái ta cũng giống như Nữ Oa của các người vậy!”
Nữ Oa? Nữ Oa vá trời? Nữ Oa tạo người?

2015 December 25, “Chương 33: Nỗi đau xót của Nguyệt Mặc [Chapter 33: Yue Mo’s Pain]”, in Mèo Hoang [Stray Cat]:

“Oh!” Su Yi wasn’t about to let her get away with her crazy talk, “The Buddha? Avalokiteshvara? Jesus Christ? The Messiah? What kind of god are you exactly?”
The princess paused for a moment, then said, “I’m kind of like your goddess Nüwa!”
Nüwa? The Nüwa who patched the heavens? The Nüwa who molded humanity?


Viêm Đế

[viəm˧˧ ʔɗe˧˦]

[viəm˧˧ ʔɗej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 炎帝, composed of 炎 (“flame”) and 帝 (“emperor”), from Chinese 炎帝 (Yándì).


dã tâm

[zaː˦ˀ˥ təm˧˧]

[jaː˧˨ təm˧˧]

[jaː˨˩˦ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 野心, composed of 野 (“wild; savage”) and 心 (“heart”).

dã tâm chiếm đoạt tài sản

dã tâm cưỡng hiếp

dã tâm xâm lược

dã tâm chống phá nhà nước cộng sản

the intent to sabotage the communist state

(chiefly crime, history or communism, especially of anti-communist agents) harmful scheming intent


tể tướng

[te˧˩ tɨəŋ˧˦]

[tej˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[tej˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Tể tướng Lưu gù
Hunchbacked Chancellor Liu


tả khuynh

[taː˧˩ xwïŋ̟˧˧]

[taː˧˨ kʰwɨn˧˧]

[taː˨˩˦ kʰwɨn˧˧]

[taː˨˩˦ xwɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 左傾 (“left-leaning”)

(communism, derogatory) too eager and reckless without regard for Marx's teachings on gradual development


hữu khuynh

[hiw˦ˀ˥ xwïŋ̟˧˧]

[hɨw˧˨ kʰwɨn˧˧]

[hɨw˨˩˦ kʰwɨn˧˧]

[hɨw˨˩˦ xwɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 右傾 (“right-leaning”)

(communism, derogatory) too stubborn and resistant without regard for Marx's teachings on inevitable change


công nông

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 工農, blend of công nhân + nông dân.

(collective, communism) blue-collar workers and peasants


Tứ Hải

[tɨ˧˦ haːj˧˩]

[tɨ˨˩˦ haːj˧˨]

[tɨ˦˥ haːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Tứ Hải.wav

Sino-Vietnamese word from 四海, composed of 四 (“four”) and 海 (“sea”).

(Chinese mythology) the four major seas where the four Dragon Kings reign


pháp gia

[faːp̚˧˦ zaː˧˧]

[faːp̚˦˧˥ jaː˧˧]

[faːp̚˦˥ jaː˧˧]


Mặc gia

[mak̚˧˨ʔ zaː˧˧]

[mak̚˨˩ʔ jaː˧˧]

[mak̚˨˩˨ jaː˧˧]


Tống

(history) Song, a state during the Zhou dynasty (11th century BC–286 BC)

(history) Song, an imperial dynasty of China (960–1279)


Xi Vưu

[sɪj˧˧ vɨw˧˧]

[sɪj˧˧ vɨw˧˧]

[sɪj˧˧ jɨw˧˧]

(Chinese mythology) Chiyou (tribal leader of the ancient Nine Li tribe)


bất biến

[ʔɓət̚˧˦ ʔɓiən˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɓiəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 不變, composed of 不 (“not”) and 變 (“change”).

Những từ như "deer" hay "sheep" trong tiếng Anh là danh từ bất biến.

Such words as "deer" or "sheep" are examples of invariable nouns in English.


thụ động

[tʰu˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[tʰʊw˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[tʰʊw˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 受動, composed of 受 (“to take”) and 動 (“motion”).

(grammar) Synonym of bị động (“passive”)


trọng âm

[t͡ɕawŋ͡m˧˨ʔ ʔəm˧˧]

[ʈawŋ͡m˨˩ʔ ʔəm˧˧]

[ʈɔŋ˨˩ʔ ʔəm˧˧]

[ʈawŋ͡m˨˩˨ ʔəm˧˧]


úm ba la xì bùa

[ʔum˧˦ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ si˨˩ ʔɓuə˨˩]

[ʔum˦˧˥ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ sɪj˦˩ ʔɓuə˦˩]

[ʔʊm˦˥ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ sɪj˨˩ ʔɓuə˨˩]


Thiên Lôi

[tʰiəŋ˧˧ loj˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ loj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 天 (“heaven”) and 雷 (“thunder”).

(folklore) a god who produces thunder and lightning with his ax


cộng sản đảng

[kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩ ʔɗaːŋ˧˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨ ʔɗaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨ ʔɗaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦ ʔɗaːŋ˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦ ʔɗaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 共產黨, composed of 共產 (“cộng sản”) and 黨 (“đảng”).

(politics, communism, dated) communist party


trưởng giả

[t͡ɕɨəŋ˧˩ zaː˧˩]

[ʈɨəŋ˧˨ jaː˧˨]

[ʈɨəŋ˨˩˦ jaː˨˩˦]

Trưởng giả học làm sang

(literally, “A Bourgeois Who Learns to Be Classy”)


chằn

Claimed to be derived from Khmer យក្ខ (yĕək) or related to trăn (“python”), rắn (“snake”), or even Malay macan (“tiger”) by various folk etymologies.
More likely from a descendant of Arabic جن (jinn) or جان (jānn). Compare Eastern Cham ajin, Malay jin.

(mythology) a kind of monster in Vietnamese folklore, arguably a yaksa, a tiger monster or a snake monster


thi đua

[tʰi˧˧ ʔɗuə˧˧]

[tʰɪj˧˧ ʔɗuə˧˧]

[tʰɪj˧˧ ʔɗuə˧˧]

Do thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm mà Liên Xô đang xây dựng chủ nghĩa cộng sản. Do thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm mà các nước dân chủ nhân dân Đông Âu xây dựng chủ nghĩa xã hội, Trung Quốc xây dựng chủ nghĩa dân chủ mới.

1952 May, Hồ Chí Minh, “Bài nói tại Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc”, in Nhân dân, number 57:

Thanks to emulation leading to increased production and savings is the Soviet Union building communism. Thanks to emulation leading to increased production and savings are the people's democracies in Eastern Europe building socialism and is China building a new democracy.


Át-lát

[ʔaːt̚˧˦ laːt̚˧˦]

[ʔaːk̚˦˧˥ laːk̚˦˧˥]

[ʔaːk̚˦˥ laːk̚˦˥]


Giéc-man

[zɛk̚˧˦ maːn˧˧]

[jɛk̚˦˧˥ maːŋ˧˧]

[jɛk̚˦˥ maːŋ˧˧]

Dân cư châu Âu chủ yếu thuộc chủng tộc Ơ-rô-pê-ô-it, gồm ba nhóm ngôn ngữ chính : nhóm Giecman, nhóm Latinh, nhóm Xlavơ.

2011, “Phần ba - Thiên nhiên và con người ở các châu lục / Chương X - Châu Âu / Bài 54 : Dân cư, xã hội châu Âu / 1. Sự đa dạng về tôn giáo, ngôn ngữ và văn hoá [Part Three - Nature and Peoples in the Continents / Chapter X - Europe / Lesson 54: Demographics and Social Aspects of Europe / 1. Religious, Linguistic and Cultural Diversity]”, in Địa lí 7 [Geography 7], Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam, page 161:

Europeans are mostly Europid, whose languages are mostly Germanic, Romance or Slavic.


Bàn Cổ

[ʔɓaːn˨˩ ko˧˩]

[ʔɓaːŋ˦˩ kow˧˨]

[ʔɓaːŋ˨˩ kow˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 盤古, from Chinese 盤古 /盘古 (Pángǔ).

烝(Chưng)初(xưa)𠁀(đời)混(hỗn)茫(mang) 渚(chưa)支(chia)𡗶(trời)坦(đất)
𤤰(Vua)盤(Bàn)古(Cổ)頭(đầu)生(sanh)𦋦(ra) 買(mới)𢬦(rẽ)氣(khí)陰(âm)氣(khí)陽(dương)

1882, by Anonymous, 初學問津 (Sơ học vấn tân):

Around the time of the primodial chaos, when heaven and earth were yet not separate,
[this is when] the great Bàn Cổ (Pangu) was born and began to divide Yin [from] Yang.


Thừa Thiên

[tʰɨə˨˩ tʰiən˧˧]

[tʰɨə˦˩ tʰiəŋ˧˧]

[tʰɨə˨˩ tʰiəŋ˧˧]

(history) an feudal province of Vietnam, later part of Bình Trị Thiên Province (along with Quảng Bình and Quảng Trị), now part of Thừa Thiên Huế Province


Nê-đéc-lan

[ne˧˧ ʔɗɛk̚˧˦ laːn˧˧]

[nej˧˧ ʔɗɛk̚˦˧˥ laːŋ˧˧]

[nej˧˧ ʔɗɛk̚˦˥ laːŋ˧˧]


Tây Vương Mẫu

[təj˧˧ vɨəŋ˧˧ məw˦ˀ˥]

[təj˧˧ vɨəŋ˧˧ məw˧˨]

[təj˧˧ vɨəŋ˧˧ məw˨˩˦]

[təj˧˧ jɨəŋ˧˧ məw˨˩˦]

(Chinese religion, Chinese mythology) Queen Mother of the West (goddess)


hạ giới

[haː˧˨ʔ zəːj˧˦]

[haː˨˩ʔ jəːj˨˩˦]

[haː˨˩˨ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 下界, composed of 下 (“below”) and 界 (“world”).

- “Trời nghe hạ giới ai ngâm nga,
Tiếng ngâm vang cả sông Ngân Hà!
Làm Trời mất ngủ, Trời đương mắng
Có hay lên đọc, Trời nghe qua”.

1921, Tản Đà, Hầu Trời [Serving the Heavenly Lord]:

- The Lord heard someone reciting in the realm below,
Such recital echoed across the Milky Way!
It disturbed His slumber, it made Him mad
If you're so good, come to Heaven and recite to Him.


Ngưu Lang

[ŋiw˧˧ laːŋ˧˧]

[ŋɨw˧˧ laːŋ˧˧]

[ŋɨw˧˧ laːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 牛郎, composed of 牛 (“cattle”) and 郎 (“boy”), Chinese 牛郎 (niúláng).

(Chinese mythology, folklore) the Cowherd


Chức Nữ

[t͡ɕɨk̚˧˦ nɨ˦ˀ˥]

[t͡ɕɨk̚˦˧˥ nɨ˧˨]

[cɨk̚˦˥ nɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 織女, composed of 織 (“to weave”) and 女 (“girl”), from Chinese 織女 /织女 (zhīnǚ). Compare Japanese 織姫 (Orihime, literally “Weaving Lady”).

ncog

(Chinese mythology, folklore) the Weaver Girl


yêu tinh

[ʔiəw˧˧ tïŋ˧˧]

[ʔiw˧˧ tɨn˧˧]

[ʔiw˧˧ tɨn˧˧]


thư lại

[tʰɨ˧˧ laːj˧˨ʔ]

[tʰɨ˧˧ laːj˨˩ʔ]

[tʰɨ˧˧ laːj˨˩˨]

tượng viên thư lại