唵

án (Hán-Nôm)
úm (Hán-Nôm)
ướm (Hán-Nôm)
ngàn (Hán-Nôm)
ngạn (Hán-Nôm)


念

念經 (niệm kinh)

to recite contents from a religious text

chữ Hán form of niệm.
(religion) to recite


thánh

Sino-Vietnamese word from 聖.
The informal adjectival sense "naive, credulous, gullible" and nominal sense "idiot, moron, simpleton" likely semantically develop from senses "saintly" and "saint" respectively, thus paralleling silly and crétin each in that order; see those entries for etymologies and semantic developments.

Thánh Phan-xi-cô

c. 53 - 57 CE, 1 Corinthians 1:2-3; 2001 Vietnamese translation from the New Vietnamese Bible version; 2021 English translation from the New Revised Standard Version
Kính gửi Hội Thánh của Đức Chúa Trời tại thành phố Cô-rinh-tô, tức là những người đã được thánh hóa trong Chúa Cứu Thế Giê-su, cũng được gọi là các thánh, cùng với tất cả những người ở khắp mọi nơi cầu khẩn danh Chúa Cứu Thế Giê-su, Chúa của họ và của chúng ta. Nguyện xin Đức Chúa Trời, Cha chúng ta và Chúa Cứu Thế Giê-su ban ân sủng và bình an cho anh chị em.

To the church of God that is in Corinth, to those who are sanctified in Christ Jesus, called to be saints, together with all those who in every place call on the name of our Lord Jesus Christ, both their Lord and ours: Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.


Ta

“Này các đệ tử, là bậc đạo sư, những gì Ta làm là vì từ mẫn, mưu cầu hạnh phúc cho các đệ tử. Này các đệ tử, đây là gốc cây, đây nơi an tĩnh, hãy thực tập thiền, chớ có phóng dật, để không nuối tiếc. Đây lời Ta dạy, hãy gắng thực hành”.

2014, Thích Nhật Từ, “Kinh tiểu sử Đức Phật [A Biography of the Buddha]”, in Kinh Phật cho người tại gia [A Scriptural Collection for Non-committal Buddhists]:

“My disciples, whatever I do as a teacher is for your own good and happiness. My disciples, at the foot of this tree, you shall be meditating, not idling, so you will not have regrets. Heed My words and practice.”

(Buddhism) Alternative letter-case form of ta; I/me, the Buddha


vía

Unknown. Compare Proto-Vietic *r-vaːjʔ (“soul; spirit”) (> Muong wãi), which is from Proto-Mon-Khmer *rwaaj (“tiger > soul; spirit”).

cog

(folklore, religion) po (the soul which does not leave the body after death)

đeo vía

đốt vía

(folklore, religion) an object made of paper that is worn on the body or burned to avoid disasters and illnesses


bái

bái trời

(chiefly religion) to bow during an act of worship as sign of respect or to show sincerity


無常

(Buddhism) chữ Hán form of vô thường (“impermanence”).


dòng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-dòng.wav


Giê-su

Partial orthographic borrowing from Italian Gesù or French Jésus. The purely phonetic transcription, Giê-xu, is used in Protestant translations.

obor

(Đức) Giê-su Ki-tô

Đây là gia phả Đức Giê-su Ki-tô, con cháu vua Đa-vít, con cháu tổ phụ Áp-ra-ham:

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 1 [The Gospel According to Saint Matthew 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

This is the genealogy of Jesus Christ, a descendant of King David and the patriarch Abraham:

Tôi đau lòng tột cùng và điên tiết khi chứng kiến cảnh vợ con mỗi lần ăn cơm phải làm dấu thánh giá cám ơn Chúa, trong khi có được những bữa ăn ngon là do vợ chồng tôi vất vã lao động mới có được; chứng kiến Chủ nhật hàng tuần vợ con phải ngoan ngoãn đi nhà thờ ca ngợi, mang ơn Chúa Giêsu, một tên tội phạm bị xử tử đóng đinh trên cây thập giá gần 2000 năm nay; chứng kiến cảnh ông bà già vợ suốt ngày lẫm bẩm đọc kinh những câu phi nghĩa: “Kính mừng Maria đầy ơn phước, đức Chúa Trời ở cùng bà, bà có phước lạ hơn mọi người nữ và Giêsu con lòng…”, “Lạy Cha chúng con ở trên trời, chúng con nguyện danh Cha cả sáng, xin Cha cho chúng con lương thực, hàng ngày…”.

2015 January 9, Trần Khai Sáng, “Tại Sao Tôi Khinh Tởm Đạo Chúa [Why I Detest Catholicism]”, in Sách hiếm [Rare Books]:

It pained and infuriated me to no end watching my wife and child cross themselves and thank God at mealtime, even though the good meals were earned by us working our asses off; watching them mindlessly go to church every Sunday, praise and be grateful to Jesus Christ, a criminal who was executed by crucifixion 2000 years ago; watching my parents-in-law mumble nonsensical prayers like “Blessed be the gracious Mary and the Heavenly Lord with her, for she gained more miraculous blessings than any woman and Jesus as her only son…,” or “Dear our Father in heaven, we pray in Your glorious name, so You grant us food every day…”

(biblical, Catholicism, Jehovah's Witnesses) Jesus


nhân

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhân.wav


hồn

Má tôi bứt ba phải xa sông, nhưng chính bà cũng biết, những dòng nhớ vẫn tiếp tục chảy mãi trong hồn ông.

2005, Nguyễn Ngọc Tư, “Dòng nhớ”, in Cánh đồng bất tận, Tre Publishing House:

My mother pulled him away from the rivier, but she herself also knew that yearning still ran through his soul.

hồn vía/phách

(folklore, religion) hun (the soul which leaves the body after death)


tháp

Thác Tháp Lí Thiên Vương

(feudal Chinese-style architecture, especially Buddhism) a pagoda


biết

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-biết.wav

Norman and Mei (1976), Schuessler (2007), Sagart (2008): Related to Min Chinese 捌 (bā, “to know”) (proto-Min: *pat). The direction of borrowing is debated; Norman and Mei, and Schuessler favour an Austroasiatic origin for this word, and regard Min as a loan. Sagart, on the other hand, proposes that the sense “to know; to recognise” in both Min and Vietnamese is an extension of the sense “to differentiate; to separate” of 別 (OC *N-pret) (B-S), and hence treats V. biết as a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 別 (SV: biệt), a semantic development shared with Min.
The word has mostly displaced the use of hay, the more commonly seen word for "to know" in older literature.
Also compare Proto-Bahnaric *băt (“to know”) (Starling).
The Protestant biblical sense is a semantic loan from French connaître.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">biệt</i>

vi-etym-sino

biết thì thưa thốt không biết thì dựa cột mà nghe

(biblical, Protestantism) to know (have sexual relations with)


độ

Sino-Vietnamese word from 度. For the Buddhist sense of "to help to pass through difficulties", also compare đò (“boat”), derived from Chinese 渡 (dù, “to cross”), which is a derivate of 度 (“to pass; to go over”). The meaning "period" is an extension of "about". Doublet of đạc and đo. Compare Japanese 度 (do, “degree; diopter”).

Số gì hên thế, ai độ cho không biết nữa.

Whose blessing did this guy receive to be this lucky?

Trời độ.

(Buddhism and humorous) to help one passing through their obstacles; to save from difficulties


giáo hội

Sino-Vietnamese word from 教會, composed of 教 (“teaching; religion”) and 會 (“assembly”).

Thay mặt lãnh đạo Bộ Công an đón nhận những lẵng hoa tươi thắm và lời chúc mừng tốt đẹp mà Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Bắc) dành cho toàn thể lực lượng CAND, Thứ trưởng Lương Tam Quang gửi lời cảm ơn chân thành và chúc sức khỏe, lời chúc năm mới an lành, hạnh phúc đến toàn thể tăng ni, phật tử, cùng các chức sắc, tín đồ Tin lành Việt Nam.

2024 January 30, Quang Khải, “Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Bắc) chúc mừng lực lượng Công an nhân dịp năm mới [Central Headquarters of Buddhist Sangha of Vietnam and Northern Evangelical Church of Vietnam to Wish Public Security Happy New Year]”, in Cổng thông tin điện tử Bộ Công an [The Portal of the Ministry of Public Security]:

On behalf of the Ministry of Public Security to take fresh bouquets and good wishes from the Headquarters of the Buddhist Sangha of Vietnam and the Evangelical Church of Vietnam (Northern branch) to the whole body of the People's Public Security, Deputy Minister Lương Tam Quang sent his sincere thanks, godspeed and happy new year wishes to all bhikkhus and bhikkhunis and children of the Buddha, as well as the Evangelical clergy and believers.

(Buddhism) a sangha (Buddhist congregation)


cúng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 供 (“to offer”, SV: cung). Doublet of cung.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cung</i>

vi-etym-sino

(religion, occult) to give offerings, to enshrine, to worship


tổng

Sino-Vietnamese word from 總 (“overall; arch-”).

tổng giám mục


thiên thần

[tʰiən˧˧ tʰən˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 天神 (“heavenly spirit”).


thiên sứ

[tʰiən˧˧ sɨ˧˦]

[tʰiəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˦]

[tʰiəŋ˧˧ sɨ˨˩˦]

[tʰiəŋ˧˧ ʂɨ˦˥]

[tʰiəŋ˧˧ sɨ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 天使, composed of 天 (“heaven”) and 使 (“messenger”).

Nhưng thiên sứ của Đức Giê-hô-va thấy nàng ở trong đồng vắng gần bên suối nước, nơi mé đường đi về Su-rơ, thì hỏi rằng: Hỡi A-ga, đòi của Sa-rai, ngươi ở đâu đến, và sẽ đi đâu?

1925, “Sáng-thế ký [Genesis 16]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

But Jehovah's angel saw her in a forsaken field near a spring beside the road to Shur and asked, "Hagar, slave of Sarai, where have you come from and where are you going?"

(religion) Synonym of thiên thần (“angel”)


ngộ

Sino-Vietnamese word from 悟. Compare Japanese 悟り (satori, “enlightenment”) which is also written with this Chinese character.


ngũ uẩn

[ŋu˦ˀ˥ ʔwən˧˩]

[ŋʊw˧˨ ʔwəŋ˧˨]

[ŋʊw˨˩˦ (ʔ)wəŋ˨˩˦]


thiên thần sa ngã

[tʰiən˧˧ tʰən˨˩ saː˧˧ ŋaː˦ˀ˥]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˦˩ ʂaː˧˧ ŋaː˧˨]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˦˩ saː˧˧ ŋaː˧˨]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˨˩ ʂaː˧˧ ŋaː˨˩˦]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˨˩ saː˧˧ ŋaː˨˩˦]


thiên thần hộ mệnh

[tʰiən˧˧ tʰən˨˩ ho˧˨ʔ məjŋ̟˧˨ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˦˩ how˨˩ʔ men˨˩ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ tʰəŋ˨˩ how˨˩˨ məːn˨˩˨]

From thiên thần (“angel”) + Chinese 護 /护 (hù, “to safeguard”) + Chinese 命 (mìng, “life”).


Hồi giáo

Sino-Vietnamese word from 回教, composed of 回 (“Hui”) and 教 (“religion”), from Chinese 回教 (Huíjiào, literally “religion of the Hui”).

der

Cộng hoà/Tiểu vương quốc Hồi giáo Áp-ga-ni-xtan

the Islamic Republic/Emirate of Afghanistan


Bụt

[ʔɓʊk͡p̚˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 佛 (“Buddha”, SV: Phật), from Pali buddha (“awakened; enlightened”) or Sanskrit बुद्ध (buddha). Doublet of Phật.
While originally (and still) denoted the Buddha, the popular depiction of a Bụt shifted to resemble more closely that of a stereotypical Taoist immortal instead.

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Phật</i>

vi-etym-sino

Chúng ta biết rằng hơn 400 năm sau khi Bụt nhập diệt, kinh điển mới được chép thành văn.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 7:

We know that it was only over 400 years after the Buddha passed away that the classics were committed to writing.


Do Thái

[zɔ˧˧ tʰaːj˧˦]

[jɔ˧˧ tʰaːj˨˩˦]

[jɔ˧˧ tʰaːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 猶太 (“Judea; Jewish”), from Mandarin 猶太 /犹太 (Yóutài). Compare Korean 유대 (Yudae, “Judea; Jewish”). Doublet of Giu-đê (“Judea”) and Giu-dêu (“Jewish ~ Jews (obsolete)”).

doublet

(biblical, Catholicism, loosely) Synonym of Hê-bơ-rơ (“Hebrew”)


thánh đường

[tʰajŋ̟˧˦ ʔɗɨəŋ˨˩]

[tʰɛɲ˦˧˥ ʔɗɨəŋ˦˩]

[tʰan˦˥ ʔɗɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 聖堂, composed of 聖 (“holy”) and 堂 (“hall”).

vi-etym-sino

thánh đường Công giáo/Hồi giáo/Do Thái giáo

a Catholic church/Islamic mosque/Jewish synagogue

Thánh đường Cologne

house of worship
house of worship#English

(Catholicism, Islam, Judaism) a house of worship


sát na

[saːt̚˧˦ naː˧˧]

[ʂaːk̚˦˧˥ naː˧˧]

[saːk̚˦˧˥ naː˧˧]

[ʂaːk̚˦˥ naː˧˧]

[saːk̚˦˥ naː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 刹那, from Chinese 剎那 /刹那, from Sanskrit क्षण (kṣaṇa)


sa di

[ʂaː˧˧ jɪj˧˧]

[saː˧˧ jɪj˧˧]

[ʂaː˧˧ jɪj˧˧]

[saː˧˧ jɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 沙彌, from Chinese 沙彌 /沙弥 (shāmí), from Pali sāmaṇera.


Nam mô A Di Đà Phật

南無阿彌陀佛 (CJK)

[naːm˧˧ mo˧˧ ʔaː˧˧ zi˧˧ ʔɗaː˨˩ fət̚˧˨ʔ]

[naːm˧˧ mow˧˧ ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˦˩ fək̚˨˩ʔ]

[naːm˧˧ mow˧˧ ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˨˩ fək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 南無阿彌陀佛, from Chinese 南無阿彌陀佛 /南无阿弥陀佛, from Sanskrit नमोऽमिताभाय (namoʼmitābhāya).
The second character 無 /无 here has the unusual reading mô instead of the typical vô. The form Nam vô A Di Đà Phật is well-attested in earlier texts.

der

Chinese 南無阿彌陀佛 /南无阿弥陀佛

Con lạy/niệm Nam mô A Di Đà Phật.
I pray, "Namo Amitābhāya."

(Buddhism) Namo Amitābhāya, a common phrase of salutation used by Buddhists


chầu văn

[t͡ɕəw˨˩ van˧˧]

[t͡ɕəw˦˩ vaŋ˧˧]

[cəw˨˩ vaŋ˧˧]

[cəw˨˩ jaŋ˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 朝 (“to pay homage/to perform the morning ceremony”, SV: triều) and 文 ("culture"/"literature", perhaps from a historical reading as "ceremony/ritual").

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">triều</i>

vi-etym-sino

Đạo Mẫu
Đạo Mẫu

(religion) a type of musical trance ritual associated with Đạo Mẫu (mother goddess worship)


Mác

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mác-cô (“Mark”)


Giăng

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gio-an (“John”)


ni cô

Sino-Vietnamese word from 尼姑, composed of 尼 (“bikkhni”) and 姑 (“paternal aunt; lady”).

(Buddhism) Synonym of tì kheo ni (“a bhikkhuni; a nun”)


hoà thượng

[hwaː˨˩ tʰɨəŋ˧˨ʔ]

[hwaː˦˩ tʰɨəŋ˨˩ʔ]

[waː˨˩ tʰɨəŋ˨˩˨]

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc viếng Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ
President Nguyễn Xuân Phúc Paid Tribute to Grand Elder Monk Thích Phổ Tuệ


chân như

[t͡ɕən˧˧ ɲɨ˧˧]

[t͡ɕəŋ˧˧ ɲɨ˧˧]

[cəŋ˧˧ ɲɨ˧˧]


放生

(Buddhism) chữ Hán form of phóng sinh (“to release captive animals into the wild”).


tội nghiệp

[toj˧˨ʔ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[toj˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[toj˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 罪業 (“Buddhist sin”), from Chinese 罪 (zuì, “sin; crime”) + 業 /业 (yè, “karma”).


mõ

(Buddhism) a wooden fish; a temple block


chúng sinh

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˦ sïŋ˧˧]

[t͡ɕʊwŋ͡m˦˧˥ ʂɨn˧˧]

[t͡ɕʊwŋ͡m˦˧˥ sɨn˧˧]

[cʊwŋ͡m˦˥ ʂɨn˧˧]

[cʊwŋ͡m˦˥ sɨn˧˧]

(Buddhism) "living beings", or more specifically, humans and animals


thất tình

Sino-Vietnamese word from 七情, composed of 七 (“seven”) and 情 (“emotion”).

[tʰət̚˧˦ tïŋ˨˩]

[tʰək̚˦˧˥ tɨn˦˩]

[tʰək̚˦˥ tɨn˨˩]

traditional Chinese medicine
traditional Chinese medicine

(Confucianism, Buddhism, traditional Chinese medicine) the seven emotional states: joy, anger, anxiety, thought, grief, fear, fright


luật sư

[lwət̚˧˨ʔ sɨ˧˧]

[lwək̚˨˩ʔ ʂɨ˧˧]

[lwək̚˨˩ʔ sɨ˧˧]

[l⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ ʂɨ˧˧]

[l⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ sɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 律師, composed of 律 (“law; code”) and 師 (“master”).


tăng viện

Sino-Vietnamese word from 僧院, composed of 僧 (“monk”) and 院 (“institute”).

[taŋ˧˧ viən˧˨ʔ]

[taŋ˧˧ viəŋ˨˩ʔ]

[taŋ˧˧ viəŋ˨˩˨]

[taŋ˧˧ jiəŋ˨˩˨]


phóng sinh

[fawŋ͡m˧˦ sïŋ˧˧]

[fawŋ͡m˦˧˥ ʂɨn˧˧]

[fɔŋ˦˧˥ sɨn˧˧]

[fawŋ͡m˦˥ ʂɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 放生, composed of 放 (“to release”) and 生 (“life”).

(chiefly Buddhism) to "release" captive animals into the wild


phá giới

[faː˧˦ zəːj˧˦]

[faː˨˩˦ jəːj˨˩˦]

[faː˦˥ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 破戒, composed of 破 (“to break”) and 戒 (“precept”)

(Buddhism, of a monk or nun) to break fundamental Buddhist precepts, typically veganism, or abstinence from alcohol or sex


đầu thai

[ʔɗəw˨˩ tʰaːj˧˧]

[ʔɗəw˦˩ tʰaːj˧˧]

[ʔɗəw˨˩ tʰaːj˧˧]


tử vì đạo

[tɨ˧˩ vi˨˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[tɨ˧˨ vɪj˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˦ vɪj˨˩ ʔɗaːw˨˩˨]

[tɨ˨˩˦ jɪj˨˩ ʔɗaːw˨˩˨]


tối cao

Sino-Vietnamese word from 最高 (“highest”).

quyền lực tối cao

Tòa án Nhân dân Tối cao

đấng tối cao

(usually government or religion) supreme


因果報應

nhân quả báo ứng
nhân quả báo ứng#Vietnamese:_因果報應

(Buddhism) chữ Hán form of nhân quả báo ứng (“karma”).


cõi

bờ cõi

cõi âm/dương
the realm of the dead/living
(literally, “the yin/yang realm”)

cõi vĩnh hằng

Cõi người ta

(literary, usually occult, religion or figurative) a domain, realm or land


thần thánh

[tʰən˨˩ tʰajŋ̟˧˦]

[tʰəŋ˦˩ tʰɛɲ˦˧˥]

[tʰəŋ˨˩ tʰan˦˥]

Sino-Vietnamese word from 神聖, composed of 神 (“god; divine”) and 聖 (“sage; saint; holy; sacred”).

Thần thánh phương nào?


A-la

[ʔaː˧˧ laː˧˧]

[ʔaː˧˧ laː˧˧]

[ʔaː˧˧ laː˧˧]

thánh A-la

đức A-la


hoá sinh

[hwaː˧˦ sïŋ˧˧]

[hwaː˨˩˦ ʂɨn˧˧]

[hwaː˨˩˦ sɨn˧˧]

[waː˦˥ ʂɨn˧˧]

[waː˦˥ sɨn˧˧]

(Buddhism) birth by transformation; metamorphic birth


bần tăng

[ʔɓən˨˩ taŋ˧˧]

[ʔɓəŋ˦˩ taŋ˧˧]

[ʔɓəŋ˨˩ taŋ˧˧]

(Chinese fiction, Buddhism, humble) "this poor monk;" I; me


tăng ni

[taŋ˧˧ nɪj˧˧]

[taŋ˧˧ nɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 僧尼, composed of 僧 (“monk”) and 尼 (“nun”)

Meronyms: ni cô (“nun”), tì kheo (“monk”), tì kheo ni (“nun”)

Coordinate term: Phật tử (“layperson”)


viên tịch

[viən˧˧ tïk̟̚˧˨ʔ]

[viəŋ˧˧ tɨt̚˨˩ʔ]

[viəŋ˧˧ tɨt̚˨˩˨]

[jiəŋ˧˧ tɨt̚˨˩˨]

Ajahn Chah viên tịch vào ngày 16 tháng Giêng, 1992.

Ajahn Chah passed away on January 16, 1992.

(Buddhism, of a monk or nun) to pass away


kinh

Sino-Vietnamese word from 經 (“scripture; meridian”).

cầu kinh


giáo sĩ

[jaːw˨˩˦ ʂɪj˧˨]

[jaːw˨˩˦ sɪj˧˨]

[jaːw˦˥ ʂɪj˨˩˦]

[jaːw˦˥ sɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 教士 (“preacher”).

(history, religion, chiefly Christianity) a missionary


Sáng thế kí

[saːŋ˧˦ tʰe˧˦ ki˧˦]

[ʂaːŋ˦˧˥ tʰej˨˩˦ kɪj˨˩˦]

[saːŋ˦˧˥ tʰej˨˩˦ kɪj˨˩˦]

[ʂaːŋ˦˥ tʰej˦˥ kɪj˦˥]

[saːŋ˦˥ tʰej˦˥ kɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 創世記, composed of 創世 (“world creation”) and 記 (“chronicle”), from a Mandarin translation of the Bible.


giác ngộ

[zaːk̚˧˦ ŋo˧˨ʔ]

[jaːk̚˦˧˥ ŋow˨˩ʔ]

[jaːk̚˦˥ ŋow˨˩˨]

giác ngộ nhận thức cách mạng

Đầu óc tôi vẫn còn đang trong thời gian hồi phục kể từ khi tôi giác ngộ những ý tưởng lớn đó.

My brain has been in recovery mode ever since I got a firm grasp on those big-brain ideas.

(especially Buddhism or communism) to achieve enlightenment on or to have a good grasp on


sư

Sino-Vietnamese word from 師. Perhaps also shortened from Chinese 法師 /法师 (pháp sư, “Buddhist monk”). Doublet of thầy.

der

<i class="Latn mention" lang="vi">pháp sư</i>


hành hương

[hajŋ̟˨˩ hɨəŋ˧˧]

[hɛɲ˦˩ hɨəŋ˧˧]

[han˨˩ hɨəŋ˧˧]

cuộc hành hương

đi hành hương

người hành hương


tà đạo

[taː˨˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[taː˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[taː˨˩ ʔɗaːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 邪道; đạo (道) here used with the local meaning "religion", not just "path".

Hội Thánh đức Chúa Trời là tà đạo giống gió gì vậy?

World Mission Society Church of God? What's that, some kind of cult?


thuyết giáo

[tʰwiək̚˦˧˥ jaːw˨˩˦]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ jaːw˦˥]


pháp sư

[faːp̚˧˦ sɨ˧˧]

[faːp̚˦˧˥ ʂɨ˧˧]

[faːp̚˦˧˥ sɨ˧˧]

[faːp̚˦˥ ʂɨ˧˧]

[faːp̚˦˥ sɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 法師, composed of 法 (“Buddhist law; dharma”) and 師 (“master”), from Literary Chinese 法師 (fǎshī), influenced by pháp thuật (“magic”).

vi-etym-sino

(Buddhism) a type of variously defined priest


lạt-ma

[laːt̚˧˨ʔ maː˧˧]

[laːk̚˨˩ʔ maː˧˧]

[laːk̚˨˩˨ maː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 喇嘛, ultimately from Tibetan བླ་མ (bla ma).


luân hồi

[l⁽ʷ⁾əŋ˧˧ hoj˨˩]


bảy bảy bốn chín ngày

[ʔɓaj˧˩ ʔɓaj˧˩ ʔɓon˧˦ t͡ɕin˧˦ ŋaj˨˩]

[ʔɓaj˧˨ ʔɓaj˧˨ ʔɓoŋ˦˧˥ t͡ɕin˦˧˥ ŋaj˦˩]

[ʔɓa(ː)j˨˩˦ ʔɓa(ː)j˨˩˦ ʔɓoŋ˦˥ cɨn˦˥ ŋa(ː)j˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bảy bảy bốn chín ngày.wav

From Chinese 七七日 (thất thất nhật, “seven days times seven”) and 四十九日 (tứ thập cửu nhật, “forty-nine days”). "Seven" is as in "7 po" (see also ba hồn bảy vía) and "7 days of the week". Each of the three "hun" leaves the body after each of the next 3 years, while each of the seven "po" leaves after every 7 days, which results in a larger memorial offering after 49 days and the ultimate end of mourning after 3 years.

der

(religion, Buddhism) 49 days after someone's death, during which their souls are still wandering or need releasing, and regular food offerings are required


xuất gia

[swət̚˧˦ zaː˧˧]

[swək̚˦˧˥ jaː˧˧]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 出家, composed of 出 (“to come out”) and 家 (“home”).


vô ngã

[vo˧˧ ŋaː˦ˀ˥]

[vow˧˧ ŋaː˧˨]

[vow˧˧ ŋaː˨˩˦]

[jow˧˧ ŋaː˨˩˦]


hoả xa

[waː˨˩˦ saː˧˧]

Ác tâm chia rẽ người ta, / Phải chịu hình phạt hỏa xa nát nghiền.

2021, Nguyễn Thị Thu Hoan, “Hoạt cảnh, điển tích Phật giáo qua di sản văn hóa Phật giáo tại bảo tàng lịch sử quốc gia”, in Văn hóa Phật giáo, volume 360, page 64:

The wicked and divisive, / Must undergo the crushing fiery chariot punishment.

(Buddhism) a fiery chariot that brings sinners to hell


thần chú

[tʰən˨˩ t͡ɕu˧˦]

[tʰəŋ˦˩ t͡ɕʊw˨˩˦]

[tʰəŋ˨˩ cʊw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 神 (“divine”) and 咒 (“chant”).

thần chú Đức Phật Thích Ca Mâu Ni/Bồ Tát Quán Thế Âm
the mantra that invokes the Buddha Shakyamuni/the Bodhisattva Avalokiteshvara

(Buddhism) a mantra, often Vietnamese, but possibly also Sino-Vietnamese or even Sanskrit


pháp luân

[faːp̚˦˧˥ lwəŋ˧˧]

[faːp̚˦˥ l⁽ʷ⁾əŋ˧˧]


niệm Phật

[niəm˧˨ʔ fət̚˧˨ʔ]

[niəm˨˩ʔ fək̚˨˩ʔ]

[nim˨˩˨ fək̚˨˩˨]

Nam mô A Di Đà Phật
Nam mô A Di Đà Phật#Vietnamese

(Buddhism) to recite Nam mô A Di Đà Phật.


phiền não

[fiəŋ˦˩ naːw˧˨]

[fiəŋ˨˩ naːw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 煩惱 (“klesha”).


xuống tóc

[suəŋ˦˧˥ tawk͡p̚˦˧˥]

(Buddhism) to shave one's head in preparation for becoming a monk or nun


thiên thượng

[tʰiən˧˧ tʰɨəŋ˧˨ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩˨]


thánh lễ

[tʰajŋ̟˧˦ le˦ˀ˥]

[tʰɛɲ˦˧˥ lej˧˨]


thánh tích

[tʰajŋ̟˧˦ tïk̟̚˧˦]

[tʰɛɲ˦˧˥ tɨt̚˦˧˥]

[tʰan˦˥ tɨt̚˦˥]


Tây Vương Mẫu

[təj˧˧ vɨəŋ˧˧ məw˦ˀ˥]

[təj˧˧ vɨəŋ˧˧ məw˧˨]

[təj˧˧ vɨəŋ˧˧ məw˨˩˦]

[təj˧˧ jɨəŋ˧˧ məw˨˩˦]

(Chinese religion, Chinese mythology) Queen Mother of the West (goddess)


nhân quả báo ứng

[ɲən˧˧ kwaː˧˩ ʔɓaːw˧˦ ʔɨŋ˧˦]

[ɲəŋ˧˧ kwaː˧˨ ʔɓaːw˨˩˦ ʔɨŋ˦˧˥]

[ɲəŋ˧˧ waː˨˩˦ ʔɓaːw˦˥ ʔɨŋ˦˥]


báo ứng

[ʔɓaːw˧˦ ʔɨŋ˧˦]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʔɨŋ˦˧˥]

[ʔɓaːw˦˥ ʔɨŋ˦˥]


nhân quả

[ɲən˧˧ kwaː˧˩]

[ɲəŋ˧˧ kwaː˧˨]

[ɲəŋ˧˧ waː˨˩˦]

cause and effect
cause and effect#English

(Buddhism) the principle of karmic cause and effect regarding human conduct: a specific act or deed (nhân) shall return a justly positive or negative repercussion (quả)

nguyên nhân và kết quả

non-Buddhist cause and effect; Marxian cause and effect


vô thường

[vo˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

[vow˧˧ tʰɨəŋ˦˩]

[vow˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

[jow˧˧ tʰɨəŋ˨˩]


hình nhi thượng học

[hïŋ˨˩ ɲi˧˧ tʰɨəŋ˧˨ʔ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[hɨn˦˩ ɲɪj˧˧ tʰɨəŋ˨˩ʔ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[hɨn˨˩ ɲɪj˧˧ tʰɨəŋ˨˩˨ hawk͡p̚˨˩˨]

(uncommon, chiefly religion) metaphysics


nguyên thuỷ

[ŋwiəŋ˧˧ tʰwɪj˧˨]

[ŋwiəŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

Nguyên Thuỷ Thiên Tôn


tín đồ

[tin˧˦ ʔɗo˨˩]

[tin˦˧˥ ʔɗow˦˩]

[tɨn˦˥ ʔɗow˨˩]

Sino-Vietnamese word from 信徒, composed of 信 (“to believe”) and 徒 (“disciple”).


bồ đề

[ʔɓo˨˩ ʔɗe˨˩]

[ʔɓow˦˩ ʔɗej˦˩]

[ʔɓow˨˩ ʔɗej˨˩]


cầu siêu

[kəw˦˩ ʂiw˧˧]

[kəw˨˩ ʂiw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 求超. Probably a blend of cầu (“to wish for, to pray for”) + siêu thoát (“to pass on”).

blend

(occult and Buddhism) to pray as a group to support deceased souls


Giê-ru-sa-lem

Giê-ru-sa-lem , luôn luôn ở trong trái tim của người Do Thái. Được đóng dấu vào DNA của dân tộc Do Thái. Thành phố này có gì đặc biệt? Dưới đây là những lời dạy của người Do Thái về sự độc đáo của địa điểm linh thiêng này.

2023 February 1, “NĂM ĐIỀU ĐẶC BIỆT CHỈ CÓ TẠI GIÊ-RU-SA-LEM – THÀNH PHỐ CÓ CÁNH CỬA ĐI ĐẾN THIÊN ĐÀNG. [FIVE THINGS THAT ONLY EXIST IN JERUSALEM, THE CITY THAT HOUSES THE GATE TO HEAVEN]”, in Mục vụ Do Thái [Jewish Ministry]:

Jerusalem is always in the hearts of Jews. It was carved into the very DNA of the Jewish nation. What's so special about this city? Here are the teachings of the Jews about the uniqueness of this holy locale.

(biblical, Catholicism, Protestantism, Jehovah's Witnesses) Alternative spelling of Giê-ru-xa-lem (“Jerusalem”)


chỉ quán

[t͡ɕɪj˧˨ kwaːŋ˦˧˥]

[cɪj˨˩˦ waːŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 止觀 (“Samatha and vipassana”).

vi-etym-sino

(Buddhism) tranquility and insight (Samatha and vipassana)


bạch chỉ

Sino-Vietnamese word from 白紙 (“blank paper”)

vi:Bạch chỉ (Phật giáo)
vi:Bạch chỉ (thuốc Bắc)

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ t͡ɕi˧˩]

[ʔɓat̚˨˩ʔ t͡ɕɪj˧˨]

[ʔɓat̚˨˩˨ cɪj˨˩˦]


sinh linh

[sïŋ˧˧ lïŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ lɨn˧˧]

[sɨn˧˧ lɨn˧˧]

[ʂɨn˧˧ lɨn˧˧]

[sɨn˧˧ lɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 生靈, composed of 生 (“living”) and 靈 (“soul”).

những sinh linh bé bỏng

(literary or religion) a mortal soul (person, especially as one among many), especially one that's under the protection of a higher being


bất hại

[ʔɓət̚˧˦ haːj˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ haːj˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ haːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 不害 (“ahimsa”).

(religion, Buddhism) ahimsa (nonviolence toward all living things)


Thích

Sino-Vietnamese word from 釋 (“Shakyamuni; Shakra”), Literary Chinese 釋, either the first character of 釋迦 (Thích Ca, “Shakyamuni”) or a transcription from Sanskrit शक्र (śakra, “Shakra”).

(Buddhism) a surname from Chinese, customarily adopted by Buddhist monks and nuns upon their ordination


nhân duyên

[ɲən˧˧ zwiən˧˧]

[ɲəŋ˧˧ jwiəŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ j⁽ʷ⁾iəŋ˧˧]

(Buddhism) hetu and prataya; principal and secondary causes


hoá thân

Sino-Vietnamese word from 化身, composed of 化 (“to transform”) and 身 (“body”), Middle Chinese 化身 (hˠuaᴴ ɕiɪn).

vi:Hóa thân (Phật giáo)
vi:Hóa thân (truyện)

(Buddhism) the Nirmāṇakāya (Buddha's physical incarnation)


chùa chiền

[t͡ɕuə˨˩ t͡ɕiən˨˩]

[t͡ɕuə˦˩ t͡ɕiəŋ˦˩]

[cuə˨˩ ciəŋ˨˩]

Attested as chùa trièn in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum, so the etymological spelling would be *chùa triền. In Nôm texts, the second element was spelled with various characters (including 傳 (MC drjwen), 廛 (MC drjen), 纏 (MC drjen), all with retroflex initial), although the etymological source is most likely 廛 (triền).


chính đạo

[t͡ɕïŋ˧˦ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[cɨn˦˥ ʔɗaːw˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chính đạo.wav

Sino-Vietnamese word from 正道, composed of 正 (“correct”) and 道 (“path”).

Bát chính đạo

The Eightfold Path; eight noble practices

(especially Buddhism) the correct path; a noble practice; righteous conduct


tu thành chính quả

[tu˧˧ tʰajŋ̟˨˩ t͡ɕïŋ˧˦ kwaː˧˩]

[tʊw˧˧ tʰɛɲ˦˩ t͡ɕɨn˦˧˥ kwaː˧˨]

[tʊw˧˧ tʰan˨˩ cɨn˦˥ waː˨˩˦]

(Buddhism) to finally achieve enlightenment after profound efforts and insights


thập ác

[tʰəp̚˧˨ʔ ʔaːk̚˧˦]

[tʰəp̚˨˩ʔ ʔaːk̚˦˧˥]

[tʰəp̚˨˩˨ ʔaːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 十惡, composed of 十 (“ten”) and 惡 (“evils”). The "crucifix" sense comes from the shape of the first character.


chứng giám

[t͡ɕɨŋ˧˦ zaːm˧˦]

[t͡ɕɨŋ˦˧˥ jaːm˦˧˥]

[cɨŋ˦˥ jaːm˦˥]

Sino-Vietnamese word from 證 (“to prove”) and 鑒 (“to inspect”).

Có trời/Chúa chứng giám.


chú tiểu

[t͡ɕu˧˦ tiəw˧˩]

[t͡ɕʊw˨˩˦ tiw˧˨]

chú (“young fellow”) + tiểu (“小, small”).

com

(Buddhism) a child monk; very young novice monk


tu hành

[tʊw˧˧ hɛɲ˦˩]

迈(mày)虽(tuy)𪜀(là)弟(đệ)子(tử)哿(cả)蚤(tao)多(đi)修(tu)行(hành)虽(tuy)浪(rằng)它(đã)娄(lâu)㝵(ngày)咍(hay)事(sự)某(mỗ)渚(chửa)曠(rộng)

Copy from 18th century, Urtext probably from 12th or 15th century, Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經):

Although you are my eldest student, who has trained for a long time, your knowledge is not yet wide.


thầy chùa

[tʰəj˨˩ t͡ɕuə˨˩]

[tʰəj˦˩ t͡ɕuə˦˩]

[tʰəj˨˩ cuə˨˩]

(colloquial, Buddhism, can be disrespectful) a monk


ngũ giới

[ŋu˦ˀ˥ zəːj˧˦]

[ŋʊw˧˨ jəːj˨˩˦]

[ŋʊw˨˩˦ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 五戒, composed of 五 (“five”) and 戒 (“to swear off; be on guard”).


thất bảo

[tʰət̚˧˦ ʔɓaːw˧˩]

[tʰək̚˦˧˥ ʔɓaːw˧˨]

[tʰək̚˦˥ ʔɓaːw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 七寶, composed of 七 (“seven”) and 寶 (“treasure”)

(Buddhism) the seven treasures: vàng (gold), bạc (silver), lưu li, pha lê, (crystal) xà cừ (mother of pearl), xích châu and mã não (agate)


siêu thoát

[ʂiw˧˧ tʰwaːk̚˦˧˥]

[ʂiw˧˧ tʰ⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]

[siw˧˧ tʰ⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 超脫, composed of 超 (“to pass”) and 脫 (“to escape”).

Qua báo, cho tôi được chia buồn cùng gia quyến chú Ba, cho tôi được cúi đầu lạy tạ, được khóc trước linh cữu chú, cầu mong cho linh hồn chú được siêu thoát nơi chín suối.

2023, Hoàng Hải Vân, Tấn Tú, Ông Tướng Tình Báo Bí Ẩn Và Những Điệp Vụ Siêu Hạng [The Mysterious Secret Agent and His Extraordinary Missions]:

Through the paper, allow me to send my condolences to Mr. Three's family, to kowtow, to cry before his casket, wishing his soul can move on to the afterlife.

(religion, of a lingering ghost) to move on to the afterlife, such as the land of 極樂 /极乐 (jílè, “absolute bliss”) in Buddhism


ma vương

[maː˧˧ vɨəŋ˧˧]

[maː˧˧ vɨəŋ˧˧]

[maː˧˧ vɨəŋ˧˧]

[maː˧˧ jɨəŋ˧˧]

(Buddhism or modern Japanese fiction) devil king


thập phương

[tʰəp̚˧˨ʔ fɨəŋ˧˧]

[tʰəp̚˨˩ʔ fɨəŋ˧˧]

[tʰəp̚˨˩˨ fɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thập phương.wav

Sino-Vietnamese word from 十方, composed of 十 (“ten”) and 方 (“directions”), Literary Chinese 十方 (shífāng).

Meronym: tứ phương

(Buddhism) all the cardinal and ordinal directions and zenith and nadir


đi tu

[ʔɗi˧˧ tu˧˧]

[ʔɗɪj˧˧ tʊw˧˧]

[ʔɗɪj˧˧ tʊw˧˧]


nhà tu

[ɲaː˨˩ tu˧˧]

[ɲaː˦˩ tʊw˧˧]

[ɲaː˨˩ tʊw˧˧]


báng bổ

[ʔɓaːŋ˧˦ ʔɓo˧˩]

[ʔɓaːŋ˦˧˥ ʔɓow˧˨]

[ʔɓaːŋ˦˥ ʔɓow˨˩˦]


lậu hoặc

[ləw˧˨ʔ hwak̚˧˨ʔ]

[ləw˨˩ʔ hwak̚˨˩ʔ]

[ləw˨˩˨ wak̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 漏 and 惑. Compare Chinese 漏 (lòu, “āsava”).

2002, Thích nữ Trí Hải, “Toát yếu Kinh Trung Bộ”, page 20:
Tất cả lậu hoặc ― All the taints


la hán

[laː˧˧ haːŋ˦˧˥]

[laː˧˧ haːŋ˦˥]

(Buddhism) arhat (one who has attained enlightenment; a Buddhist saint)


trụ trì

[t͡ɕu˧˨ʔ t͡ɕi˨˩]

[ʈʊw˨˩ʔ ʈɪj˦˩]

[ʈʊw˨˩˨ ʈɪj˨˩]

(Buddhism) head monk of a Buddhist temple


vô ngôn

[vow˧˧ ŋoŋ˧˧]

[vow˧˧ ŋoŋ˧˧]

[jow˧˧ ŋoŋ˧˧]

Giáo pháp vô ngôn


cư sĩ

[kɨ˧˧ si˦ˀ˥]

[kɨ˧˧ ʂɪj˧˨]

[kɨ˧˧ sɪj˧˨]

[kɨ˧˧ ʂɪj˨˩˦]

[kɨ˧˧ sɪj˨˩˦]

[…] bên cạnh ghi năm chữ tiểu tự "Đông Pha cư sĩ viết", té ra là thủ bút của Tô Đông Pha.

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

[…] besides it were five small characters reading "written by Householder Dōngpō"; apparently this was Sū Dōngpō's handwriting.


chánh niệm

[t͡ɕajŋ̟˧˦ niəm˧˨ʔ]

[t͡ɕɛɲ˦˧˥ niəm˨˩ʔ]

(Buddhism) mindfulness (the first factor of the Seven Factors of Enlightenment)


sinh lão bệnh tử

Sino-Vietnamese word from 生 (“born”), 老 (“old”), 病 (“ill”) and 死 (“dead”), Literary Chinese 生老病死 (shēnglǎobìngsǐ)

Ai mà chẳng phải trải qua sinh lão bệnh tử.

Who doesn't go through all the stages of human life?

(collective, Buddhism) all the stages of a typical human life, suggesting the inevitability of old age, illness and death


pháp danh

[faːp̚˧˦ zajŋ̟˧˧]

[faːp̚˦˧˥ jɛɲ˧˧]


thuyết mạt thế

[tʰwiət̚˧˦ maːt̚˧˨ʔ tʰe˧˦]

[tʰwiək̚˦˧˥ maːk̚˨˩ʔ tʰej˨˩˦]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ maːk̚˨˩˨ tʰej˦˥]

thuyết (“theory”) + mạt thế (“last phase”).


tận thế

[tən˧˨ʔ tʰe˧˦]

[təŋ˨˩ʔ tʰej˨˩˦]

[təŋ˨˩˨ tʰej˦˥]

Blend of tận cùng (“edge; end”) + thế giới (“world”). Compare tận số.

blend

ngày tận thế


tam bảo

[taːm˧˧ ʔɓaːw˧˩]

[taːm˧˧ ʔɓaːw˧˨]

[taːm˧˧ ʔɓaːw˨˩˦]


Tịnh độ tông

[tïŋ˧˨ʔ ʔɗo˧˨ʔ təwŋ͡m˧˧]

[tɨn˨˩ʔ ʔɗow˨˩ʔ təwŋ͡m˧˧]

[tɨn˨˩˨ ʔɗow˨˩˨ təwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 淨土宗, composed of 淨土 (“pure land”) and 宗 (“school”).


tịnh độ

[tïŋ˧˨ʔ ʔɗo˧˨ʔ]

[tɨn˨˩ʔ ʔɗow˨˩ʔ]

[tɨn˨˩˨ ʔɗow˨˩˨]


niệm

niệm kinh

to recite contents from a religious text


hoả ngục

[hwaː˧˩ ŋʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[hwaː˧˨ ŋʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[waː˨˩˦ ŋʊwk͡p̚˨˩˨]


thiền định

[tʰiən˨˩ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[tʰiəŋ˦˩ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[tʰiəŋ˨˩ ʔɗɨn˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 禪定, composed of 禪 and 定.


đại bi

[ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɓi˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɓɪj˧˧]

[ʔɗaːj˨˩˨ ʔɓɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 大悲, composed of 大 (“great”) and 悲 (“sad; sorrowful”).


chú đại bi

head

chú đại bi • (咒大悲)

vi-noun

chú đại bi • (咒大悲)

[t͡ɕu˧˦ ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɓi˧˧]

[t͡ɕʊw˨˩˦ ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɓɪj˧˧]

[cʊw˦˥ ʔɗaːj˨˩˨ ʔɓɪj˧˧]

chú + đại bi, calque of Chinese 大悲咒 (đại bi chú).

(Buddhism) Nīlakaṇṭha Dhāraṇī, the Great Compassion Mantra


đà-la-ni

[ʔɗaː˨˩ laː˧˧ ni˧˧]

[ʔɗaː˦˩ laː˧˧ nɪj˧˧]

[ʔɗaː˨˩ laː˧˧ nɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 陀羅尼, from Chinese 陀羅尼 /陀罗尼 (tuóluóní), from Sanskrit धारणी (dhāraṇī).


nam mô

Sino-Vietnamese word from 南無, from Chinese 南無 /南无, from Sanskrit नमो (namo).

nam mô A Di Đà Phật
Homage to Amitābha Buddha

nam mô Quan/Quán Thế Âm Bồ Tát
Homage to Avalokiteśvara Bodhisattva

nam-mô Bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật

miệng nam mô, bụng một bồ dao găm

the person mentioned pretends to preach Buddhist teachings, but they are secretly evil

(Buddhism, only in fixed expressions) to salute, to homage or to take refuge (a Buddha or a Bodhisattva)


bát chính đạo

[ʔɓaːt̚˧˦ t͡ɕïŋ˧˦ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ t͡ɕɨn˦˧˥ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[ʔɓaːk̚˦˥ cɨn˦˥ ʔɗaːw˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bát chính đạo.wav

Sino-Vietnamese word from 八正道, composed of 八 (“eight”) and 正道 (“the correct path; a noble practice; righteous conduct”).

vi-etym-sino

noble eightfold path
noble eightfold path


đạt-ma

[ʔɗaːt̚˧˨ʔ maː˧˧]

[ʔɗaːk̚˨˩ʔ maː˧˧]

[ʔɗaːk̚˨˩˨ maː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 達摩, from Chinese 達摩 /达摩 (dámó), from Sanskrit धर्म (dharma).


tăng đoàn

[taŋ˧˧ ʔɗwaːn˨˩]

[taŋ˧˧ ʔɗwaːŋ˦˩]

[taŋ˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 僧 (“priest; bonze”) and 團 (“group; team; organization”).

(Buddhism) sangha (Buddhist community of monks, nuns, novices and laity)


tăng già

[taŋ˧˧ zaː˨˩]

[taŋ˧˧ jaː˦˩]

[taŋ˧˧ jaː˨˩]

Sino-Vietnamese word from 僧伽, from Literary Chinese 僧伽, transcribed from Sanskrit संघ (saṃgha).

Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam
the Primordial Sangha of Vietnam

(Buddhism) a sangha (community of all followers of the Buddha)


ba-la-mật-đa

[ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mət̚˧˨ʔ ʔɗaː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩ʔ ʔɗaː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩˨ ʔɗaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 波羅蜜多, from Chinese 波羅蜜多 /波罗蜜多 (bōluómìduō), from Sanskrit पारमिता (pāramitā). Doublet of mít.

(Buddhism) paramita (perfection or culmination of certain virtues)


ba-la-mật

[ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mət̚˧˨ʔ]

[ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩ʔ]

[ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 波羅蜜, from Chinese 波羅蜜 /波罗蜜 (bōluómì), from Sanskrit पारमिता (pāramitā).


Thượng toạ bộ

[tʰɨəŋ˧˨ʔ twaː˧˨ʔ ʔɓo˧˨ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ twaː˨˩ʔ ʔɓow˨˩ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩˨ t⁽ʷ⁾aː˨˩˨ ʔɓow˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 上座部, composed of 上座 (“seat of honor”) and 部 (“part; division; section”).


thượng toạ

[tʰɨəŋ˧˨ʔ twaː˧˨ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ twaː˨˩ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩˨ t⁽ʷ⁾aː˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 上座, composed of 上 (“upper part; high position; up”) and 座 (“seat”).

(Buddhism) Thero (an honorific term for senior Buddhist monks and nuns)


Đại thừa

[ʔɗaːj˧˨ʔ tʰɨə˨˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tʰɨə˦˩]

[ʔɗaːj˨˩˨ tʰɨə˨˩]

Sino-Vietnamese word from 大乘, from Chinese 大乘 (Dàchéng), calque of Sanskrit महायान (mahāyāna).


Ma-ha-diễn-na

[maː˧˧ haː˧˧ ziən˦ˀ˥ naː˧˧]

[maː˧˧ haː˧˧ jiəŋ˧˨ naː˧˧]

[maː˧˧ haː˧˧ jiəŋ˨˩˦ naː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 摩訶衍那, from Chinese 摩訶衍那 /摩诃衍那, from Sanskrit महायान (mahāyāna).

der

Chinese 摩訶衍那 /摩诃衍那


Ma-ha-diễn

[maː˧˧ haː˧˧ ziən˦ˀ˥]

[maː˧˧ haː˧˧ jiəŋ˧˨]

[maː˧˧ haː˧˧ jiəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 摩訶衍, from Chinese 摩訶衍 /摩诃衍 (Móhēyǎn), from Sanskrit महायान (mahāyāna).


Kim cương thừa

[kim˧˧ kɨəŋ˧˧ tʰɨə˨˩]

[kim˧˧ kɨəŋ˧˧ tʰɨə˦˩]

[kim˧˧ kɨəŋ˧˧ tʰɨə˨˩]

Sino-Vietnamese word from 金剛乘, from Chinese 金剛乘 /金刚乘 (Jīngāngchéng), from Sanskrit वज्रयान (vajrayāna).


Kim Cương thừa

Kim cương thừa
Kim cương thừa#Vietnamese

(Buddhism) Alternative form of Kim cương thừa


bát-nhã-ba-la-mật-đa

[ʔɓaːt̚˧˦ ɲaː˦ˀ˥ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mət̚˧˨ʔ ʔɗaː˧˧]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ ɲaː˧˨ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩ʔ ʔɗaː˧˧]

[ʔɓaːk̚˦˥ ɲaː˨˩˦ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩˨ ʔɗaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 般若波羅蜜多, from Chinese 般若波羅蜜多 /般若波罗蜜多 (bōrě bōluómìduō), from Sanskrit प्रज्ञापारमिता (prajñāpāramitā).

प्रज्ञापारमिता

(Buddhism) prajnaparamita (the Perfection of Wisdom, Transcendental Knowledge)


bát-nhã-ba-la-mật

[ʔɓaːt̚˧˦ ɲaː˦ˀ˥ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mət̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ ɲaː˧˨ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːk̚˦˥ ɲaː˨˩˦ ʔɓaː˧˧ laː˧˧ mək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 般若波羅蜜, from Chinese 般若波羅蜜 /般若波罗蜜, from Sanskrit प्रज्ञापारमिता (prajñāpāramitā).

Chinese 般若波羅蜜 /般若波罗蜜

प्रज्ञापारमिता

(Buddhism) Clipping of bát-nhã-ba-la-mật-đa.


bát-nhã

[ʔɓaːt̚˧˦ ɲaː˦ˀ˥]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ ɲaː˧˨]

[ʔɓaːk̚˦˥ ɲaː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 般若, from Chinese 般若 (bōrě), from Pali paññā, from Sanskrit प्रज्ञा (prajñā).
This term was also spelled 盤若 in some Nôm texts. It is not clear why 般 (MC pan) (SV: ban) (or 盤 (MC ban) (SV: bàn)) here is read with bát. It might be an attempt at Sanskritisation, since Sanskrit has -d͡ʑ- corresponding to Vietnamese -t- here.

(Buddhism) prajñā; Buddhist transcendental wisdom


phật tính

[fət̚˧˨ʔ tïŋ˧˦]

[fək̚˨˩ʔ tɨn˦˧˥]

[fək̚˨˩˨ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 佛性, composed of 佛 (“Buddha”) and 性 (“nature”).


khế kinh

[xe˧˦ kïŋ˧˧]

[kʰej˨˩˦ kɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 契 (“carved writing; engraved writing”) and 經 (“classic; classical”).


tu-đa-la

[tu˧˧ ʔɗaː˧˧ laː˧˧]

[tʊw˧˧ ʔɗaː˧˧ laː˧˧]

[tʊw˧˧ ʔɗaː˧˧ laː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 修多羅, from Chinese 修多羅 /修多罗 (xiūduōluō), from Sanskrit सूत्र (sūtra).


A-la-hán

[ʔaː˧˧ laː˧˧ haːn˧˦]

[ʔaː˧˧ laː˧˧ haːŋ˦˧˥]

[ʔaː˧˧ laː˧˧ haːŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 阿羅漢, from Chinese 阿羅漢 /阿罗汉 (āluóhàn), phonetic borrowing from Pali arahant, ultimately from Sanskrit अर्हत् (árhat, “worthy of worship”).


cực lạc

[kɨk̚˧˨ʔ laːk̚˧˨ʔ]

[kɨk̚˨˩ʔ laːk̚˨˩ʔ]

[kɨk̚˨˩˨ laːk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 極樂, from Chinese 極樂 /极乐 (jílè), from Sanskrit सुखावती (sukhāvatī).

(Buddhism) sukhāvatī (Western Pure Land of Amitabha Buddha)


Phật Dược Sư

[fət̚˧˨ʔ zɨək̚˧˨ʔ sɨ˧˧]

[fək̚˨˩ʔ jɨək̚˨˩ʔ ʂɨ˧˧]

[fək̚˨˩ʔ jɨək̚˨˩ʔ sɨ˧˧]

[fək̚˨˩˨ jɨək̚˨˩˨ ʂɨ˧˧]

[fək̚˨˩˨ jɨək̚˨˩˨ sɨ˧˧]

Phật + dược sư, calque of Chinese 藥師佛 /药师佛 (dược sư Phật).

cal

(Buddhism) Bhaisajyaguru (Buddha of healing and medicine in Mahāyāna Buddhism; the Medicine Buddha)


𡎝

Phono-semantic compound (形聲 /形声): semantic 土 (“earth”) + phonetic 癸 (quý).

Han compound

𤾓(Trăm)𢆥(năm)𥪝(trong)𡎝(cõi)𠊚(người)些(ta)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], published 1870, line 1:

A hundred years in the realm of humanity

(literary, usually occult, religion or figurative) a domain, realm or land


kinh Pháp Hoa

[kïŋ˧˧ faːp̚˧˦ hwaː˧˧]

[kɨn˧˧ faːp̚˦˧˥ hwaː˧˧]

[kɨn˧˧ faːp̚˦˥ waː˧˧]

kinh + Pháp Hoa, calque of Chinese 法華經 /法华经 (Pháp Hoa kinh), shortened from 妙法蓮華經 /妙法莲华经 (Diệu Pháp Liên Hoa Kinh).


Bồ Tát Quan Thế Âm

[ʔɓo˨˩ taːt̚˧˦ kwaːn˧˧ tʰe˧˦ ʔəm˧˧]

[ʔɓow˦˩ taːk̚˦˧˥ kwaːŋ˧˧ tʰej˨˩˦ ʔəm˧˧]

[ʔɓow˨˩ taːk̚˦˥ waːŋ˧˧ tʰej˦˥ ʔəm˧˧]

bồ tát + Quan Thế Âm, Calque of Chinese 觀世音菩薩 /观世音菩萨 (Quan Thế Âm Bồ Tát).

(Buddhism) Quanyin, or Bodhisattva Avalokiteśvara


ách nạn

[ʔajk̟̚˧˦ naːn˧˨ʔ]

[ʔat̚˦˧˥ naːŋ˨˩ʔ]

[ʔat̚˦˥ naːŋ˨˩˨]


dương gian

[zɨəŋ˧˧ zaːn˧˧]

[jɨəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]

[jɨəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]

(occult and religion) the mortal world, the world of the living


thiền sư

[tʰiən˨˩ sɨ˧˧]

[tʰiəŋ˦˩ ʂɨ˧˧]

[tʰiəŋ˦˩ sɨ˧˧]

[tʰiəŋ˨˩ ʂɨ˧˧]

[tʰiəŋ˨˩ sɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 禪師, composed of 禪 (“Zen”) and 師 (“master”).


giác sát

[zaːk̚˧˦ saːt̚˧˦]

[jaːk̚˦˧˥ ʂaːk̚˦˧˥]

[jaːk̚˦˧˥ saːk̚˦˧˥]

[jaːk̚˦˥ ʂaːk̚˦˥]

[jaːk̚˦˥ saːk̚˦˥]


thanh trừng

[tʰajŋ̟˧˧ t͡ɕɨŋ˨˩]

[tʰɛɲ˧˧ ʈɨŋ˦˩]

[tʰan˧˧ ʈɨŋ˨˩]


tế tự

[te˧˦ tɨ˧˨ʔ]

[tej˨˩˦ tɨ˨˩ʔ]

[tej˦˥ tɨ˨˩˨]

(religion) to offer sacrifices; to worship


đồng bóng

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓawŋ͡m˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɓawŋ͡m˦˧˥]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɓɔŋ˦˧˥]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓawŋ͡m˦˥]

đồng (“medium”) + bóng (“shamaness, female occultist”); the second element is obsolete and seems to be fossilized in this compound, obsolete compound bóng cốt, and phrasal verb hầu bóng.

com

(religion) a spirit medium in Vietnamese folk religion


phù hộ

Sino-Vietnamese word from 扶 (“to help”) and 護 (“to protect”).

vi-etym-sino

phù hộ, độ trì

Cầu bà/Phật/Chúa phù hộ cho con.

I pray that my grandmother/Buddha/the Lord is watching over me.

(religion, occult, of a god or deceased relative) to watch over


Mục-kiền-liên

[mʊwk͡p̚˧˨ʔ kiən˨˩ liən˧˧]

[mʊwk͡p̚˨˩ʔ kiəŋ˦˩ liəŋ˧˧]

[mʊwk͡p̚˨˩˨ kiəŋ˨˩ liəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 目犍連, itself a transliteration of Sanskrit मौद्गल्यायन (maudgalyāyana).

translit

(Buddhism) Maudgalyayana, one of the Ten Principal Disciples of Gautama Buddha.


mộ đạo

[mo˧˨ʔ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[mow˨˩ʔ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[mow˨˩˨ ʔɗaːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 慕道, composed of 慕 and 道.

vi-etym-sino

Gần nhà có bà cụ mộ đạo lắm, cứ tới kì là đi đền chùa cúng bái.

I know an old lady in my neighborhood who is very religious and would regularly go pay tributes at the temples.


tam giáo

Sino-Vietnamese word from 三教, composed of 三 (“three”) and 教 (“teachings; religions”).

(religion, Confucianism, Taoism, Buddhism, Caodaism) the three principal philosophies originated from China:


giảng đạo

[zaːŋ˧˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[jaːŋ˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[jaːŋ˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 講道, composed of 講 and 道.

(religion) to preach about religion; to sermonize


tụng kinh

[tʊwŋ͡m˧˨ʔ kïŋ˧˧]

[tʊwŋ͡m˨˩ʔ kɨn˧˧]

[tʊwŋ͡m˨˩˨ kɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 誦經, composed of 誦 and 經.

(Buddhism) to read scriptures; to chant sutras


ngoại đạo

[ŋwaːj˧˨ʔ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[ŋwaːj˨˩ʔ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[ŋwaːj˨˩˨ ʔɗaːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 外道, composed of 外 and 道.

(religion) unorthodox teachings; heresy; heterodoxy

(religion) one who believes in a different religion; a heretic; a heathen; a pagan


tán thán

[taːŋ˦˧˥ tʰaːŋ˦˧˥]

[taːŋ˦˥ tʰaːŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 讚歎, composed of 讚 and 歎.


tịch cốc

[tïk̟̚˧˨ʔ kəwk͡p̚˧˦]

[tɨt̚˨˩ʔ kəwk͡p̚˦˧˥]

[tɨt̚˨˩˨ kəwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 辟穀, composed of 辟 and 穀.

tịch cốc tòng tiên

abstaining from food to become an immortal

(religion or archaic) to abstain from food in order to focus more on one's ascetic training


đắc đạo

[ʔɗak̚˧˦ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[ʔɗak̚˦˧˥ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[ʔɗak̚˦˥ ʔɗaːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 得道, composed of 得 and 道.

Các bậc tu hành đắc đạo.

The monks have undergone ascetic training and have attained the Way.

(religion, especially Buddhism and Taoism) to reach the peak of the Way in one's religion


tôn giáo học

[toŋ˧˧ jaːw˨˩˦ hawk͡p̚˨˩ʔ]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 宗教學 (SV: tông giáo học).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tông giáo học</i>


Thiên Ma

[tʰiən˧˧ maː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ maː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ maː˧˧]


Giê-hô-va

French Jéhovah, with the unmuted, therefore a partial orthographic borrowing from French.

Đức Giê-hô-va

Nhân chứng Giê-hô-va

Exodus 20:2; 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation based on the New Revised Standard Version Updated Edition
Ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, đã rút ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, là nhà nô-lệ.
I am Jehovah your God, who brought you out of the land of Egypt, out of the house of slavery.

(biblical, Protestantism, Jehovah's Witnesses) Jehovah


Chúa Trời

[t͡ɕuə˧˦ t͡ɕəːj˨˩]

[t͡ɕuə˨˩˦ ʈəːj˦˩]

[cuə˦˥ ʈəːj˨˩]

From Chúa (“the Lord”) + trời (“heaven”), calque of Chinese 天主 (Thiên Chủ).

Đức Chúa Trời Cha/Mẹ

Exodus 20:2; 2011 Vietnamese translation from BD2011 version; 2021 English translation from the New Revised Standard Version Updated Edition
Ta là Chúa, Ðức Chúa Trời của ngươi, Ðấng đã đem ngươi ra khỏi xứ Ai-cập, tức khỏi nhà nô lệ:
I am the Lord your God, who brought you out of the land of Egypt, out of the house of slavery.

Ave Maria, gratia plena, Dominus tecum,[…]

2009 [1568], “Kinh Kính Mừng [Hail Mary]”, in Stephen, compiler, www.conggiao.org, translation of Ave Maria (in Latin):

Hail, Mary, full of grace! [T]he Lord is with thee, […]

(biblical, Christianity) Synonym of Thiên Chúa (“God, the Lord”)


Lê-vi

Sách Lê-vi / Lê-vi Ký
Leviticus


Giô-suê

[jow˧˧ ʂ⁽ʷ⁾ej˧˧]

Partial orthographic borrowing from Italian Giosuè, French Josué or Portuguese Josué.


Ru-tơ

[zu˧˧ təː˧˧]

[ʐʊw˧˧ təː˧˧]

[ɹʊw˧˧ təː˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Rút (“Ruth”)


Sa-mu-en

[saː˧˧ mu˧˧ ʔɛn˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Sa-mu-ên

[saː˧˧ mu˧˧ ʔen˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔen˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔen˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔəːn˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔəːn˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Sa-mu-en (“Samuel”)


Ét-ra

[ʔɛt̚˧˦ zaː˧˧]

[ʔɛt̚˦˧˥ ʐaː˧˧]

[ʔɛk̚˦˥ ɹaː˧˧]


E-xơ-ra

[ʔɛ˧˧ səː˧˧ zaː˧˧]

[ʔɛ˧˧ səː˧˧ ʐaː˧˧]

[ʔɛ˧˧ səː˧˧ ɹaː˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ét-ra (“Ezra; Esdras”)


Nơ-khe-mi-a

[nəː˧˧ xɛ˧˧ mi˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ kʰɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ xɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ kʰɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ xɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Nê-hê-mi

Borrowed from French Néhémie. As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Nơ-khe-mi-a (“Nehemiah”)


Tô-bi-a

[to˧˧ ʔɓi˧˧ ʔaː˧˧]

[tow˧˧ ʔɓɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[tow˧˧ ʔɓɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Ét-te

[ʔɛt̚˧˦ tɛ˧˧]

[ʔɛt̚˦˧˥ tɛ˧˧]

[ʔɛk̚˦˥ tɛ˧˧]


Ê-xơ-tê

[ʔe˧˧ səː˧˧ te˧˧]

[ʔej˧˧ səː˧˧ tej˧˧]

[ʔej˧˧ səː˧˧ tej˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ét-te (“Esther”)


Giu-đi-tha

[zu˧˧ ʔɗi˧˧ tʰaː˧˧]

[jʊw˧˧ ʔɗɪj˧˧ tʰaː˧˧]

[jʊw˧˧ ʔɗɪj˧˧ tʰaː˧˧]


Ma-ca-bê

[maː˧˧ kaː˧˧ ʔɓe˧˧]

[maː˧˧ kaː˧˧ ʔɓej˧˧]

[maː˧˧ kaː˧˧ ʔɓej˧˧]


I-sai-a

[ʔi˧˧ saːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂaːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ saːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂaːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ saːj˧˧ ʔaː˧˧]


Ê-sai

[ʔe˧˧ saːj˧˧]

[ʔej˧˧ ʂaːj˧˧]

[ʔej˧˧ ʂaːj˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of I-sai-a (“Isaiah”)


Giê-rê-mi-a

[ze˧˧ ze˧˧ mi˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ʐej˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ɹej˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

(biblical, Catholicism) Jeremiah; Jeremy


Giê-rê-mi

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giê-rê-mi-a (“Jeremiah; Jeremy”)


Ê-dê-ki-en

[ʔe˧˧ ze˧˧ ki˧˧ ʔɛn˧˧]

[ʔej˧˧ jej˧˧ kɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[ʔej˧˧ jej˧˧ kɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Ê-xê-chi-ên

[ʔe˧˧ se˧˧ t͡ɕi˧˧ ʔen˧˧]

[ʔej˧˧ sej˧˧ t͡ɕɪj˧˧ ʔen˧˧]

[ʔej˧˧ sej˧˧ cɪj˧˧ ʔəːn˧˧]

Partial orthographic borrowing from French Ézéchiel. The is hard in French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ê-dê-ki-en (“Ezekiel”)


Đa-ni-en

[ʔɗaː˧˧ ni˧˧ ʔɛn˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Đa-ni-ên

[ʔɗaː˧˧ ni˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔəːn˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Đa-ni-en (“Daniel”)


Ô-sê

[ʔow˧˧ ʂej˧˧]

[ʔow˧˧ ʂej˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Hô-sê (“Hosea”)


Giô-en

[zo˧˧ ʔɛn˧˧]

[jow˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[jow˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Giô-ên

[jow˧˧ ʔəːn˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giô-en (“Joel”)


A-mốt

[ʔaː˧˧ mot̚˧˦]

[ʔaː˧˧ mok̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ mok̚˦˥]


Ô-va-đi-a

[ʔo˧˧ vaː˧˧ ʔɗi˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ vaː˧˧ ʔɗɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ vaː˧˧ ʔɗɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ jaː˧˧ ʔɗɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Áp-đia

[ʔaːp̚˧˦ ʔɗiə˧˧]

[ʔaːp̚˦˧˥ ʔɗiə˧˧]

[ʔaːp̚˦˥ ʔɗiə˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ô-va-đi-a (“Obadiah; Abdias”)


Mi-kha

[mɪj˧˧ kʰaː˧˧]

[mɪj˧˧ xaː˧˧]

[mɪj˧˧ kʰaː˧˧]

[mɪj˧˧ xaː˧˧]


Mi-chê

[mi˧˧ t͡ɕe˧˧]

[mɪj˧˧ t͡ɕej˧˧]

Borrowed from French Michée. The represents a postalveolar fricative [ʃ] in modern French, meaning this is partially an orthographic borrowing from French, used probably because <s> is already reserved for the French alveolar fricative [s].

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mi-kha (“Micah”)


Na-khum

[naː˧˧ kʰʊm˧˧]

[naː˧˧ xʊm˧˧]


Na-hum

[naː˧˧ hʊm˧˧]

Borrowed from French Nahum. As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Na-khum (“Nahum”)


Kha-ba-cúc

[xaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˧˦]

[kʰaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[xaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[kʰaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˥]

[xaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˥]

Borrowed from Biblical Hebrew חֲבַקּוּק (khavakúk).


Ha-ba-cúc

[haː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˧˦]

[haː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[haː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˥]

French Habacuc. As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Kha-ba-cúc (“Habakkuk”)


Xô-phô-ni-a

[so˧˧ fo˧˧ ni˧˧ ʔaː˧˧]

[sow˧˧ fow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[sow˧˧ fow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

Borrowed from Hebrew צְפַנְיָה (ts'fanyá).


Sô-phô-ni

(biblical, Protestantism) Alternative form of Xô-phô-ni-a (“Zephaniah”)


Khác-gai

[xaːk̚˧˦ ɣaːj˧˧]

[kʰaːk̚˦˧˥ ɣaːj˧˧]

[xaːk̚˦˧˥ ɣaːj˧˧]

[kʰaːk̚˦˥ ɣaːj˧˧]

[xaːk̚˦˥ ɣaːj˧˧]

Borrowed from Biblical Hebrew חַגַּי (khagáy).


A-ghê

[ʔaː˧˧ ɣe˧˧]

[ʔaː˧˧ ɣej˧˧]

[ʔaː˧˧ ɣej˧˧]

Borrowed from French Aggée. Apparently a partial orthographic borrowing from French, since the in French is soft, while the Vietnamese is hard.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Khác-gai (“Haggai”)


Da-ca-ri-a

[zaː˧˧ kaː˧˧ zi˧˧ ʔaː˧˧]

[jaː˧˧ kaː˧˧ ʐɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jaː˧˧ kaː˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]

bor

Hebrew זְכַרְיָה

(biblical, Catholicism) Zechariah; Zacharias; Zachary


Xa-cha-ri

[saː˧˧ t͡ɕaː˧˧ zi˧˧]

[saː˧˧ t͡ɕaː˧˧ ʐɪj˧˧]

[saː˧˧ caː˧˧ ɹɪj˧˧]

Borrowed from French Zacharie. The represents a hard [k] in French, meaning this is a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Da-ca-ri-a (“Zechariah; Zacharias; Zachary”)


Ma-la-khi

[maː˧˧ laː˧˧ xi˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ kʰɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ xɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ kʰɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ xɪj˧˧]


Ma-la-chi

[maː˧˧ laː˧˧ t͡ɕi˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ t͡ɕɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ cɪj˧˧]

Borrowed from French Malachie. The represents a hard [k] in French, meaning this is a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ma-la-khi (“Malachi”)


Mát-thêu

[maːk̚˦˧˥ tʰew˧˧]


Ma-thi-ơ

[maː˧˧ tʰi˧˧ ʔəː˧˧]

[maː˧˧ tʰɪj˧˧ ʔəː˧˧]

[maː˧˧ tʰɪj˧˧ ʔəː˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mát-thêu (“Matthew”)


Gio-an

[zɔ˧˧ ʔaːn˧˧]

[jɔ˧˧ ʔaːŋ˧˧]

[jɔ˧˧ ʔaːŋ˧˧]


Phi-líp-phê

Sau đây là tên của mười hai Tông Đồ: đứng đầu là ông Si-môn, cũng gọi là Phê-rô, rồi đến ông An-rê, anh của ông; sau đó là ông Gia-cô-bê con ông Dê-bê-đê và ông Gio-an, em của ông; ông Phi-líp-phê và ông Ba-tô-lô-mê-ô; ông Tô-ma và ông Mát-thêu người thu thuế; ông Gia-cô-bê con ông An-phê và ông Ta-đê-ô; ông Si-môn thuộc nhóm Quá Khích, và ông Giu-đa Ít-ca-ri-ốt, là chính kẻ nộp Người.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 10 [The Gospel According to Saint Matthew 10]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The following are the names of the twelve Apostles: first comes Simon, also called Peter, then Andrew, his elder brother; next is James, son of Zebedee, and John, his younger brother; Philip and Bartholomew; Thomas and Matthew the tax collector; James, son of Alpheus, and Thaddeus; Simon of the Zealots, and Judas Iscariot, who betrayed Him.


Phi-líp

Tên mười hai sứ đồ như sau nầy: Sứ đồ thứ nhứt là Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, và Anh-rê là em người; Gia-cơ con của Xê-bê-đê, và Giăng là em Gia-cơ; Phi-líp cùng Ba-tê-lê-my; Thô-ma, và Ma-thi-ơ là người thâu thuế; Gia-cơ con của A-phê, cùng Tha-đê; Si-môn là người Ca-na-an, cùng Giu-đa Ích-ca-ri-ốt, là kẻ phản Đức Chúa Jêsus.

1925, “Ma-thi-ơ 10 [Matthew 10]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The names of the twelve apostles are as follows: the first apostle is Simon, also called Peter, and Andrew his younger brother; James, son of Zebedee, and John, James's younger brother; Philip and Bartholomew; Thomas, and Matthew the tax collector; James, son of Alpheus, and Thaddeus; Simon the Canaanite, and Judas Iscariot, who betrayed the Lord Jesus.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phi-líp-phê (“Philip”)


Cô-lô-se

(biblical, Protestantism) Alternative form of Cô-lô-xê (“Colossae”)


Ti-mô-thê

Borrowed from French and partial orthographic borrowing from French Timothée

obor

Thư 1/2 gửi ông Ti-mô-thê


Tít

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ti-tô (“Titus”)


Gia-cô-bê

Italian Giacobbe (“Jacob”). Doublet of Gia-cóp (“Jacob”). Compare Italian Giacomo (“James”).

Thư của Thánh Gia-cô-bê


Gia-cơ

French Jacques. Doublet of Gia-cốp (“Jacob”).

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gia-cô-bê (“James”)


Gia-cốp

French Jacob. Doublet of Gia-cơ (“James”).

Y-sác yêu Ê-sau, vì người có tánh ưa ăn thịt rừng; nhưng Rê-bê-ca lại yêu Gia-cốp.

1925, “Sáng-thế Ký 25 [Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau, for he had a taste for game meat; but Rebecca loved Jacob.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gia-cóp (“Jacob”)


Gia-cóp

French Jacob. Doublet of Gia-cô-bê (“James”).

Ông I-xa-ác thương Ê-xau vì ông thích ăn thịt rừng, còn bà Rê-bê-ca thì thương Gia-cóp.

(Can we date this quote?), “Sách Sáng Thế 25 [The Book of Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau for he liked game meat, while Rebecca loved Jacob.


Phê-rô

Người đang đi dọc theo biển hồ Ga-li-lê, thì thấy hai anh em kia, là ông Si-môn, cũng gọi là Phê-rô, và người anh là ông An-rê, đang quăng chài xuống biển, vì các ông làm nghề đánh cá.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 4 [The Gospel According to Saint Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

He was walking along the Sea of Galilee, and he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.


Phi-e-rơ

Khi Ngài đang đi dọc theo mé biển Ga-li-lê, thấy hai anh em kia, là Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, với em là Anh-rê, đương thả lưới dưới biển, vì hai anh em vốn là người đánh cá.

1925, “Ma-thi-ơ 4 [Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

When he was walking along the coast of Galilee, he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phê-rô (“Peter”)


Giu-đe

Borrowed from French and partial orthographic borrowing from French Jude, with the pronounced as a tense front vowel rather than a schwa or a silent letter. Doublet of Giu-đa (“Judas”).

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-đa (“Jude”)


Giu-đa Ích-ca-ri-ốt

Giu-đa Ít-ca-ri-ốt
Giu-đa Ít-ca-ri-ốt#Vietnamese

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-đa Ít-ca-ri-ốt (“Judas Iscariot”)


Ít-ra-en

con cái Ít-ra-en

the Israelites (literally, “the descendants of Israel”)

Vua Ít-ra-en

Genesis 32:28; 2011 Vietnamese translation from KPA version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Người đó nói: ‘Người ta sẽ không gọi tên ngươi là Gia-cóp nữa, nhưng là Ít-ra-en, vì ngươi đã đấu với Thiên Chúa và với người ta, và ngươi đã thắng.’
Then the man said, ‘You shall no longer be called Jacob, but Israel, for you have striven with God and with humans and have prevailed.’

Genesis 32:28; 2013 Vietnamese translation from Easy-to-Read version (BPT) version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Người đó tiếp, ‘Tên anh sẽ không còn là Gia-cốp nữa mà từ nay sẽ là Ít-ra-en vì [anh] đã vật lộn với Thượng Đế và người ta mà anh đều thắng cả.’
Then the man said, ‘You shall no longer be called Jacob, but Israel, for you have striven with God and with humans and have prevailed.’

Genesis 35:21; 2011 Vietnamese translation from KPA version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Ông Ít-ra-en lên đường và cắm lều ở xa hơn Mích-đan Ê-đe.
Israel journeyed on and pitched his tent beyond the tower of Eder.

Genesis 35:21; 2013 Vietnamese translation from Easy-to-Read version (BPT) version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Rồi Ít-ra-en tiếp tục cuộc hành trình và đóng trại gần miền nam tháp Ê-đe.
Israel journeyed on and pitched his tent beyond the tower of Eder.

Judges 5:3; 2011 Vietnamese translation from KPA version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Nghe đây, hỡi các vua! Hãy lắng tai, này các thủ lãnh!
Tôi sẽ hát lên mừng Đức Chúa,
sẽ đàn ca kính Người là Thiên Chúa của Ít-ra-en.
Hear, O kings; give ear, O princes;
I will sing;
I will make melody to the Lord, the God of Israel.

Judges 5:3; 2013 Vietnamese translation from Easy-to-Read (BPT) version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Hỡi các vua, hãy lắng tai. Hỡi các quan quyền, hãy để ý!
Chính tôi sẽ hát cho Chúa.
Tôi sẽ ca hát cho Chúa là Thượng Đế của Ít-ra-en.
Hear, O kings; give ear, O princes;
I will sing;
I will make melody to the Lord, the God of Israel.

2 Kings, 2011 Vietnamese translation from KPA version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Vua Ít-ra-en, vua Giu-đa và vua Ê-đôm lên đường. Họ đi vòng quanh bảy ngày đường; không còn nước cho quân lính và thú vật đi theo nữa.
So the king of Israel, the king of Judah, and the king of Edom set out, and when they had made a roundabout march of seven days, there was no water for the army or for the animals that were with them.

2 Kings 3:9, 2013 Vietnamese translation from Easy-to-Read (BPT) version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Vậy vua Ít-ra-en đi cùng với vua Giu-đa và vua Ê-đôm. Sau khi đi ròng rã bảy ngày đường thì hết nước uống cho quân sĩ và súc vật.
So the king of Israel, the king of Judah, and the king of Edom set out, and when they had made a roundabout march of seven days, there was no water for the army or for the animals that were with them.

(biblical) Alternative form of I-xra-en (“Israel”)


Y-sơ-ra-ên

[ʔi˧˧ səː˧˧ zaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂəː˧˧ ʐaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ səː˧˧ ʐaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂəː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəːn˧˧]

[ʔɪj˧˧ səː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəːn˧˧]

Genesis 32:28; 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Người lại nói: Tên ngươi sẽ chẳng là Gia-cốp nữa, nhưng tên là Y-sơ-ra-ên, vì ngươi đã có vật-lộn cùng Đức Chúa Trời và người ta; ngươi đều được thắng.
Then the man said, ‘You shall no longer be called Jacob, but Israel, for you have striven with God and with humans and have prevailed.’

Genesis 35:21; 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Kế đó, Y-sơ-ra-ên đi, đóng trại ở ngoài nơi tháp Ê-đe.
Israel journeyed on and pitched his tent beyond the tower of Eder.

Judges 5:3; 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Hỡi các vua, hãy nghe; hỡi các quan trưởng, khá lắng tai! Ta sẽ hát cho Đức Giê-hô-va, Ta sẽ hát ngợi khen Giê-hô-va. Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên.
Hear, O kings; give ear, O princes;
I will sing;
I will make melody to the Lord, the God of Israel.

2 Kings 3:9, 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Ấy vậy, vua Y-sơ-ra-ên, vua Giu-đa và vua Ê-đôm đồng kéo ra, đi vòng bảy ngày đường, đoạn họ không có nước cho đạo binh và súc vật theo.
So the king of Israel, the king of Judah, and the king of Edom set out, and when they had made a roundabout march of seven days, there was no water for the army or for the animals that were with them.

(biblical, Protestantism) Alternative form of I-xra-en (“Israel”)


Mô-sê

Ông Mô-sê nói với họ: “Sao anh em lại để cho cả bọn đàn bà này sống? Chính bọn chúng đã nghe lời Bi-lơ-am, mà lôi cuốn con cái Ít-ra-en phạm tội bất trung với ĐỨC CHÚA trong vụ Pơ-o, nên tai họa đã giáng xuống cộng đồng của ĐỨC CHÚA. Vậy bây giờ, hãy giết hết các con trai, cũng như mọi phụ nữ đã biết đến việc vợ chồng, đã ăn ở với đàn ông. Còn mọi con gái nhỏ tuổi chưa ăn ở với đàn ông, thì hãy để cho chúng sống và thuộc về anh em.

(Can we date this quote?), “Sách Dân Số 31 [The Book of Numbers 31]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Moses told them, "Why did you let these women live? They listened to Balaam, induced Israelites to commit treason against the LORD in the Peor incident, so that calamity was inflicted on the LORD's people. So now, kill all the boys as well as the women who have slept with a man. As for the young girls who have not slept with a man, save them for yourselves.


Môi-se

Borrowed from French and partial orthographic borrowing from French Moïse, with the French letter pronounced as a tense front vowel rather than a schwa or a silent letter, and the French letter <s> irregularly transliterated as <s> (the French consonant [z] is Protestantly regularly transcribed as ).

Môi-se nói cùng họ rằng: Các ngươi để hết thảy người nữ còn sống sao? Kìa, ấy là chúng nó theo mưu kế của Ba-la-am mà dụ dỗ dân Y-sơ-ra-ên cúng thờ Phê-ô, và phạm một tội trọng cùng Đức Giê-hô-va; và tội đó xui cho hội chúng của Đức Giê-hô-va bị tai vạ. Vậy bây giờ, hãy giết hết thảy nam đinh trong bọn con trẻ, và giết người nữ nào đã kết bạn cùng một người nam; nhưng hãy để sống cho các ngươi hết thảy con gái chưa hề kết bạn cùng người nam.

1925, “Dân-số Ký 31 [Numbers 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Moses told them, "Have you let all the women live? Look, they were the ones who followed Balaam's conspiracy and induced Israelites to worship Peor, and committed a sin against Jehovah; and that sin caused calamity on Jehovah's people. So now, kill all the males among the children, and kill all the women who have slept with a man; but save yourselves all the girls who have never slept with a man."

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mô-sê (“Moses”)


Ngài

Trước khi ôn lại Tiểu Sử Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, để người đọc nhận định dễ hơn về ngày tháng ghi trong tiểu sử của Ngài, chúng tôi xin nhắc lại là Đức Phật Thích Ca sanh vào năm 624 trước Tây Lịch. Ngài nhập Niết Bàn lúc 80 tuổi vào năm 544 trước Tây Lịch. Sáu trăm hai mươi bốn năm sau, Tây Phương mới bắt đầu chọn năm sinh của Đức Chúa Jesus Christ làm khởi điểm cho Dương lịch. Như vậy tính đến nay là năm 2018 thì Đức Phật đã ra đời được 2,642 năm và chiếu theo Phật lịch khởi đầu từ năm Đức Phật viên tịch (năm 544 trước TL) thì Ngài đã nhập Niết Bàn được 2,562 năm.

2018 May 12, Thích Nữ Hằng Như, “Đức Phật Thích Ca: Lịch sử và huyền thoại [The Buddha Shakyamuni: A History and Legend]”, in Thư viện Hoa Sen [The Lotus Library]:

Before recounting the life and time of the Buddha Shakyamuni, just so our readers have a good idea of the timeline in His biography, we would like to remind you that the Buddha Shakyamuni was born in 624 BCE. He entered Nirvana at the age of 80, in 544 BCE. 624 years later, the West chose Jesus Christ's year of birth as the start of their solar calendar. Thus, as of 2018, the Buddha has left this world 2,642 years, and according the Buddhist calendar which began in the Buddha's year of death (544 BCE), He has been in Nirvana 2,562 years.

Tôi gọi Ngài là mẹ, không cường điệu, và cũng không phải vì nhiều người gọi như thế. Tôi gọi Ngài là Mẹ với tất cả tình thương và sự thành kính trong tôi.

2019 December 27, Anh Nhi, “Mẹ hiền Quán Thế Âm [Avalokiteshvara, Our Benevolent Mother]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

I call Her "Mother", not hyperbolically, nor because that's what everyone does. I call Her Mother with all the love and reverence in me.

Trong kinh, đức Phật gọi Quan Âm là “thiện nam tử”. Nhưng chúng ta thường thấy hình ảnh Ngài là một vị nữ nhân mặc áo trắng. Không ít người vẫn đang thắc mắc: Quan Thế Âm Bồ Tát là nam hay nữ? Đức Phật nói rằng Quan Thế Âm cứu khổ chúng sinh bằng cách hóa thân thành 32 tướng khác nhau để tùy ứng với hoàn cảnh.

2020 June 1, Châu Thanh Thùy, “Vẻ đẹp của Quán Thế Âm Bồ Tát [Avalokiteshvara Bodhisattva’s Beauty]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

In Scripture, the Buddha refers to Avalokiteshvara as a “good man.” But we often see Them depicted as a woman in white. Many are still asking: is Avalokiteshvara a man or a woman? The Buddha said Avalokiteshvara carried out salvation by manifesting as 32 distinct forms according to the given circumstances.

Như vậy, không nhất thiết Ngài chỉ thị hiện nữ thân mà là vô số thân. Nhưng do niềm tịnh tín của các dân tộc vùng Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng thì hình ảnh người Mẹ hiền, thương chúng sinh như con đỏ, thường che chở, gia hộ và tưới mát những tâm hồn khổ đau của Ngài, rất được quần chúng nhân dân ngưỡng mộ và tôn thờ. Vì vậy, tượng Ngài được thờ phụng khắp nơi đa phần là thân nữ. Tuy nhiên, một vài ngôi chùa ở miền Bắc Việt Nam và Trung Quốc, tôn tượng của Ngài được thờ phụng là thân nam.

2020 July 25, Thích Chúc Xuân, “Bồ Tát Quán Thế Âm là nam hay nữ giới? [Is the Bodhisattva Avalokiteshvara male or female?]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

Thus, They do not necessarily manifest as a female form, but any form. Due to the unadulterated faith among the peoples of Southeast Asia in general and Vietnam in particular, in the figure of a gentle Mother who loves all life like babies, who shields, protects and relieves Their suffering souls, they love and worship Them earnestly. As such, Their statues in most places of worship are of a female form. However, in a few Northern Vietnamese and Chinese temples, Their statues are venerated as a male form.

Phật Bà quan Âm hay còn gọi Quan Thế Âm Bồ Tát, là trợ tuyên của Đức Phật A Di Đà, là hiện thân cho lòng từ bi của các chư Phật. Tương truyền Phật bà Quan Thế Âm Bồ tát đã từng phân thân giáng trần 33 kiếp với hình dáng khác nhau, lúc là nam nhi nhưng có lúc lại là nữ nhi. Tuy nhiên khi tạc tượng, người ta mặc định Ngài là nữ giới.

2022 March 15, “Phật bà Quan Âm độ mạng, cứu giúp chúng sinh thoát khỏi mọi tai ương [Avalokiteshvara the Lady Buddha Saves Us from All Calamities]”, in Trinh Chính Stone:

Avalokiteshvara the Lady Buddha, also known as the Bodhisattva Avalokiteshvara, is an assistant to the Buddha Amitabha and the embodiment of compassion of all Buddhas. According to legend, Avalokiteshvara the Lady Buddha reincarnated in the mortal realm 33 times in different forms, male or female. However, sculptors often assume that She is female.

Ai cũng đều biết Đức Phật A Di Đà là giáo chủ cõi Tây phương Cực Lạc; chí tâm niệm hồng danh của Ngài sẽ giúp sinh vô lượng công đức và được vãng sinh về cõi Cực Lạc dựa theo 48 lời đại nguyện của Ngài. Nhưng ít ai biết được sự tích của Đức Phật A Di Đà như thế nào?

2023 July 27, “Sự tích Đức Phật A Di Đà [The Life and Time of the Buddha Amitabha]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

Everyone knows the Buddha Amitabha is the Lord of the Western Land of Absolute Bliss, and sincerely calling His name will enhance your merits, which affords you the chance of going to the Land of Absolute Bliss, according to His 48 vows. But not many know the story of the Buddha Amitabha's exploits.

Lúc đó tinh thần tôi vô cùng suy sụp. Tôi đã chuẩn bị mọi thứ để chờ ngày ba từ bỏ tôi và gia đình mà đi. Tôi khóc rất nhiều, ngày đêm chỉ biết nguyện cầu Bồ-tát Quán Thế Âm, mong Ngài nghe được lời cầu nguyện của tôi mà cứu giúp cho ba khỏi bệnh. Tôi thường quỳ dưới chân Ngài, hướng mắt lên nhìn gương mặt tỏa ánh từ bi như người Mẹ dịu hiền, thầm khấn cầu, tha thiết và chân thành…, ước mong Ngài thấu hiểu được lời nguyện cầu của tôi.

2023 December 12, Nguyễn Minh Phương, “Mẹ hiền Quán Thế Âm đại từ đại bi [Avalokiteshvara, Our Gentle, Most Compassionate Mother]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

I was in a mental abyss. I was prepared for the day my father left me and our family. I cried a lot, and prayed to the Bodhisattva Avalokiteshvara all day all night, wishing She heard my prayers and helped cure my father's illness. I would kneel to Her feet, look up to the face that shines compassion of the benevolent Mother, pray under my breath, sincerely, in earnest…, hope She would hear my wishes.

Hoàng hậu Ma Da là mẹ của Thái tử Tất Đạt Đa (tức Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sau này). Đức Phật là bậc có phước báu lớn nhất thế gian, không ai sánh bằng; nhưng sau khi sinh Đức Phật được 7 ngày thì mẹ Ngài qua đời.

2023 December 15, “Lý giải về hoàng hậu Ma Da - người mẹ đặc biệt nhất thế gian [Queen Maya, the Most Special Mother in the World, Explained]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

Queen Maya was the mother of Crown Prince Siddhartha (later known as the Buddha Shakyamuni). The Buddha had unrivaled fortune, but His mother died seven days after giving birth to Him.

(Buddhism) He/Him/She/Her/They/Them, (referring to the Buddha or bodhisattva)


Ma-ri

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ma-ri-a (“Mary”)


Giô-sép

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-se (“Joseph”)


sân hận

[sən˧˧ hən˧˨ʔ]

[ʂəŋ˧˧ həŋ˨˩ʔ]

[səŋ˧˧ həŋ˨˩ʔ]

[ʂəŋ˧˧ həŋ˨˩˨]

[səŋ˧˧ həŋ˨˩˨]

Tham lam, sân hận, si mê là những năng lượng luôn chực sẵn trong tâm một khi ta mất khả năng quan sát, nuôi dưỡng lý trí và đánh mất liên hệ với sự sống.

2010, Minh Niệm, “Tha thứ”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

Greed, anger, and desire are energies that are always lying in wait in one's mind once we lose the ability to observe, nurture reason, and lose touch with life.

(Buddhism) dvesha, hatred and aversion (one of the three character afflictions that cause suffering)


vô tướng

[vo˧˧ tɨəŋ˧˦]

[vow˧˧ tɨəŋ˦˧˥]

[vow˧˧ tɨəŋ˦˥]

[jow˧˧ tɨəŋ˦˥]

Nhưng tại non không chịu nhìn kỹ, nhìn bằng con mắt vô tướng để vượt qua cái hình hài cũ kỹ của nước.

2010, Minh Niệm, “Cô đơn”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

But the mountain refuses to look closely, to look with signless eyes to see beyond the old shape of the water.

(Buddhism) signless, ānimitta (not deceived by the temperary appearances of things and people)


Ma-đi-an

Các con của ông Ma-đi-an là: Ê-pha, Ê-phe, Kha-nốc, A-vi-đa, En-đa-a. Tất cả những người ấy là con cháu bà Cơ-tu-ra.

The sons of Midian were: Ephah, Epher, Hanok, Abida, Eldaah. All of them were descendants of Keturah.

Con trai của Ma-đi-an là Ê-pha, Ê-phe, Ha-nóc, A-bi-đa và Ên-đa. Các người trên đây đều là dòng dõi của Kê-tu-ra.

The sons of Midian were Ephah, Epher, Hanok, Abida and Eldaah. The above people were descendants of Keturah


Ma-đi-an

Con cái Ít-ra-en bắt phụ nữ Ma-đi-an và con cái chúng làm tù nhân; họ đã lấy mọi thú vật, mọi súc vật và mọi của cải chúng làm chiến lợi phẩm.

The Israelites captured Midianite women and children as prisoners; they took all their herds, flocks and property as spoils.

Dân Y-sơ-ra-ên bắt đàn bà và con nít Ma-đi-an dẫn theo, cướp hết thảy súc vật, bầy chiên và của cải họ, [...]

1925, “Dân-số Ký 31 [Numbers 31]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The Israelites captured Midianite women and children, plundered all their herds, flocks and property, …


Bi-lơ-am

Hebrew בִּלְעָם

bor

Hebrew בִּלְעָם

Ông Mô-sê nói với họ: “Sao anh em lại để cho cả bọn đàn bà này sống? Chính bọn chúng đã nghe lời Bi-lơ-am, mà lôi cuốn con cái Ít-ra-en phạm tội bất trung với ĐỨC CHÚA trong vụ Pơ-o, nên tai họa đã giáng xuống cộng đồng của ĐỨC CHÚA. Vậy bây giờ, hãy giết hết các con trai, cũng như mọi phụ nữ đã biết đến việc vợ chồng, đã ăn ở với đàn ông. Còn mọi con gái nhỏ tuổi chưa ăn ở với đàn ông, thì hãy để cho chúng sống và thuộc về anh em. [...]

Moses told them, "Why did you let these women live? They listened to Balaam, induced Israelites to commit treason against the LORD in the Peor incident, so that calamity was inflicted on the LORD's people. So now, kill all the boys as well as the women who have slept with a man. As for the young girls who have not slept with a man, save them for yourselves. …


Ba-la-am

Môi-se nói cùng họ rằng: Các ngươi để hết thảy người nữ còn sống sao? Kìa, ấy là chúng nó theo mưu kế của Ba-la-am mà dụ dỗ dân Y-sơ-ra-ên cúng thờ Phê-ô, và phạm một tội trọng cùng Đức Giê-hô-va; và tội đó xui cho hội chúng của Đức Giê-hô-va bị tai vạ. Vậy bây giờ, hãy giết hết thảy nam đinh trong bọn con trẻ, và giết người nữ nào đã kết bạn cùng một người nam; nhưng hãy để sống cho các ngươi hết thảy con gái chưa hề kết bạn cùng người nam. [...]

Moses told them, "Have you let all the women live? Look, they were the ones who followed Balaam's conspiracy and induced Israelites to worship Peor, and committed a sin against Jehovah; and that sin caused calamity on Jehovah's people. So now, kill all the males among the children, and kill all the women who have slept with a man; but save yourselves all the girls who have never slept with a man. …

(biblical, Protestantism) Alternative form of Bi-lơ-am (“Balaam”)


Mít-ra-gim

(biblical, Catholicism) Mizraim; Egypt (one of Ham's sons)


Mích-ra-im

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mít-ra-gim (“Mizraim; Egypt”) (one of Ham's sons)


Ê-đen

[ʔe˧˧ ʔɗɛn˧˧]

[ʔej˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[ʔej˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

vườn Ê-đen


ái ngữ

[ʔaːj˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔaːj˨˩˦ ŋɨ˧˨]

[ʔaːj˦˥ ŋɨ˨˩˦]

Tuy vậy, lắng nghe và ái ngữ là hai bảo bối cũng nằm ngay trong ta.

2010, Minh Niệm, “Phán xét”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

However, listening and kind speech are two more treasures that we have inside us.


hoá độ

[hwaː˧˦ ʔɗo˧˨ʔ]

[hwaː˨˩˦ ʔɗow˨˩ʔ]

[waː˦˥ ʔɗow˨˩˨]

Khi thiền sư xuống phố hóa độ thì nó cũng lẽo đẽo theo sau.

2010, Minh Niệm, “Ý chí”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

Whenever the monk went down to town to preach, it would follow him closely.

(Buddhism) to preach to save from worldly suffering


sám hối

[ʂaːm˦˧˥ hoj˨˩˦]

Mùa Chay là mùa sám hối. Sám hối là lời kêu gọi mà Thiên Chúa đã gởi đến cho con người xuyên suốt dòng lịch sử cứu độ.

2020 February 29, “Lời Kinh Sám Hối [Repetance Prayer]”, in Dòng Tên-Dòng Chúa Giêsu [Vietnamese Jesuits]:

Lent is the time of repentance. Repetance is the Lord's vocation to man for all the history of salvation.

Sám hối là việc cảm thấy ăn năn, hối hận khi đã làm một việc hay có những suy nghĩ không tốt. Kinh sám hối được coi như là cách để giúp các cá nhân tự tu tập đơn giản mỗi ngày để tu tâm theo những lời dạy của đức Phật.

2023 March 23, Trần Trang, “Các bài văn kinh sám hối đọc hằng ngày [Daily Repetance Prayers]”, in Vật phẩm Phật giáo [Buddhist Commodities]:

Repentance is when you feel sorry for what you have done or for when you had bad thoughts. Repentance prayers help you internalize the teachings of the Buddha.

Nay con xin chí thành sám hối mọi tội lỗi con đã vô tình hay cố ý tạo từ nhiều kiếp cho đến nay, những tội con gây trong kiếp sống hiện tại. Những tội do vô minh, do Tham Sân Si, do bởi ngã mạn vô minh che lấp.

I now sincerely repent of the sins I have, intentionally or unintentionally, committed from all the lives before to this one, and the sins I have committed in this life. The sins that were caused by lapses of judgement, by desire, anger and ignorance, by the blind pride that clouded my mind.


Ma Da

[maː˧˧ zaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

[maː˧˧ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 摩耶, Buddhist Literary Chinese 摩耶, Sanskrit माया (māyā́).

Ma Da Phu nhân

(Buddhism) Maya (Gautama Buddha's mother)


Áp-ra-ham

French Abraham, also a partial orthographic borrowing from French, with the h unmuted.

Thiên hạ chẳng còn gọi ngươi là Áp-ram nữa, nhưng tên ngươi sẽ là Áp-ra-ham, vì ta đặt ngươi làm tổ phụ của nhiều dân tộc.

1925, “Sáng-thế Ký 17 [Genesis 17]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

No one shall call you Abram anymore, your name shall be Abraham, for I have made you the patriarch of many tribes.


Pháp Hoa tông

Sino-Vietnamese word from 法華宗, composed of 法華 (“the Lotus Sutra”) and 宗 (“sect”)

vi-etym-sino

Thiên Thai tông
Thiên Thai tông#Vietnamese

(Buddhism) Synonym of Thiên Thai tông (“the Tiantai sect”)

Nhật Liên tông
Nhật Liên tông#Vietnamese

(Buddhism) Synonym of Nhật Liên tông (“the Nichiren sect”)


Xá Lợi Phất

Sino-Vietnamese word from 舍利弗, from Literary Chinese 舍利弗 (Shèlìfú)


sa môn

Sino-Vietnamese word from 沙門, Literary Chinese 沙門 (shāmén)

Sa-môn Thích Nhật Từ
Reverend Thích Nhật Từ


tì kheo

[tɪj˦˩ kʰɛw˧˧]

[tɪj˦˩ xɛw˧˧]

[tɪj˨˩ kʰɛw˧˧]

[tɪj˨˩ xɛw˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 比丘 (SV: tỉ khâu, tỉ khiêu)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tỉ khâu, tỉ khiêu</i>


tì kheo ni

[tɪj˦˩ kʰɛw˧˧ nɪj˧˧]

[tɪj˦˩ xɛw˧˧ nɪj˧˧]

[tɪj˨˩ kʰɛw˧˧ nɪj˧˧]

[tɪj˨˩ xɛw˧˧ nɪj˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 比丘尼 (SV: tỉ khâu ni, tỉ khiêu ni)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tỉ khâu ni, tỉ khiêu ni</i>


khể thủ

[kʰej˧˨ tʰʊw˧˨]

[kʰej˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

[xej˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

(chiefly Buddhism) to qishou, a ritual showing the highest degree of homage and respect (to kneel, put one's hands crossed on the ground, bow, and rest the forehead upon the hands)


Bôn-xơ Phi-lát

Phong-xi-ô Phi-la-tô
Phong-xi-ô Phi-la-tô#Vietnamese

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phong-xi-ô Phi-la-tô (“Pontius Pilate”)


Phong-xi-ô Phi-la-tô

封尸烏丕𱺵蘇 (CJK)


Giê-su Ki-tô

Giê-su (“Jesus”) + Ki-tô (“Christ”). Compare Italian Gesù Cristo, Mandarin 耶穌基督 /耶稣基督 (Yēsū Jīdū, Da Tô Cơ Đốc), Japanese イエス・キリスト (Iesu Kirisuto).

cog

Quả thế, Lề Luật đã được Thiên Chúa ban qua ông Mô-sê, còn ân sủng và sự thật, thì nhờ Đức Giê-su Ki-tô mà có.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Gio-an 1 [The Gospel According to Saint John 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Thus, the Law was given by the Lord through Moses, while grace and truth was from Jesus Christ.

(biblical, Catholicism, Jehovah's Witnesses) Jesus Christ


La-xa-rơ

(biblical, Protestantism) Alternative form of La-da-rô (“Lazarus”)


Anh-rê

Khi Ngài đang đi dọc theo mé biển Ga-li-lê, thấy hai anh em kia, là Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, với em là Anh-rê, đương thả lưới dưới biển, vì hai anh em vốn là người đánh cá.

1925, “Ma-thi-ơ 4 [Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

When he was walking along the coast of Galilee, he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.

(biblical, Protestantism) Alternative form of An-rê (“Andrew”)


An-rê

Người đang đi dọc theo biển hồ Ga-li-lê, thì thấy hai anh em kia, là ông Si-môn, cũng gọi là Phê-rô, và người anh là ông An-rê, đang quăng chài xuống biển, vì các ông làm nghề đánh cá.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 4 [The Gospel According to Saint Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

He was walking along the Sea of Galilee, and he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.


Jêsus

Partial orthographic borrowing from French Jésus.

obor

(biblical, Protestantism) Alternative spelling of Giê-su (“Jesus”)


Xê-bê-đê

(biblical, Protestantism) Alternative form of Dê-bê-đê (“Zebedee”)


Ba-tê-lê-my

Partial orthographic borrowing from French Barthélemy

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ba-tô-lô-mê-ô (“Bartholomew”)


Thô-ma

Parital orthographic borrowing from French Thomas

(biblical, Protestantism) Alternative form of Tô-ma (“Thomas”)


A-phê

(biblical, Protestantism) Alternative form of An-phê (“Alphaeus”)


Tha-đê

Partial orthographic borrowing from French Thaddée

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ta-đê-ô (“Thaddaeus”)


giáo lí

[jaːw˨˩˦ lɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 教理, composed of 教 (“to teach”) and 理 (“reason”).


Jêsus Christ

Partial orthographic borrowing from French Jésus-Christ

obor

Vì luật pháp đã ban cho bởi Môi-se, còn ơn và lẽ thật bởi Đức Chúa Jêsus Christ mà đến.

1925, “Giăng 1 [John 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

For the law was given unto Moses, grace and truth came from the Lord Jesus Christ.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giê-su Ki-tô (“Jesus Christ”)


Phi-li-tinh

French philistin (adjective). Compare La-tinh.


Phi-li-tin

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phi-li-tinh (“Philistine”)


Gô-li-át

(biblical, Protestantism) Alternative form of Go-li-át (“Goliath”)


Đơ-vô-ra

Hebrew דְבוֹרָה.

bor

Hebrew דְבוֹרָה


Đê-bô-ra

(biblical, Protestantism) Alternative form of Đơ-vô-ra (“Deborah”)


Rê-bê-ca

Ông I-xa-ác thương Ê-xau vì ông thích ăn thịt rừng, còn bà Rê-bê-ca thì thương Gia-cóp.

(Can we date this quote?), “Sách Sáng Thế 25 [The Book of Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau for he liked game meat, while Rebecca loved Jacob.

Y-sác yêu Ê-sau, vì người có tánh ưa ăn thịt rừng; nhưng Rê-bê-ca lại yêu Gia-cốp.

1925, “Sáng-thế Ký 25 [Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau, for he had a taste for game meat; but Rebecca loved Jacob.


Y-sác

(biblical, Protestantism) Alternative form of I-xa-ác (“Isaac”)


Sa-ra

(biblical, Protestantism) Alternative form of Xa-ra (“Sarah”)


Ra-chên

Partial orthographic borrowing from French Rachel

obor

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ra-khen (“Rachel”)


Ê-va

(biblical, Protestantism) Alternative form of E-và (“Eve”)


Giu-đít

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-đi-tha (“Judith”)


Ê-xau

Hebrew עֵשָׂו, French Ésaü or Italian Esaù

bor

Hebrew עֵשָׂו


Ê-sau

Partial orthographic borrowing from French Ésaü

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ê-xau (“Esau”)


Cơ-tu-ra

Hebrew קְטוּרָה

Hebrew קְטוּרָה


Kê-tu-ra

(biblical, Protestantism) Alternative form of Cơ-tu-ra (“Keturah”)


Xơ-đôm

Coordinate term: Gô-mô-ra


Sô-đôm

Coordinate term: Gô-mô-rơ

(biblical, Protestantism) Alternative form of Xơ-đôm (“Sodom”)


Gô-mô-ra

Italian Gomorra, Portuguese Gomorra or Latin Gomorra

Coordinate term: Xơ-đôm


Gô-mô-rơ

Coordinate term: Sô-đôm

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gô-mô-ra (“Gomorrah”)


Nô-ê

French Noé, Italian Noè, Portuguese Noé or Latin Nōē


Mi-ca-en

(biblical, Catholicism, Daniel, Jude and Revelation) Michael (archangel)

Daniel; Jude and Revelation; Daniel; Jude and Revelation


Mi-kha-ên

Hebrew מִיכָאֵל

Hebrew מִיכָאֵל

(biblical, Catholicism, Numbers, Chronicles and Ezra) Alternative form of Mi-ca-en (“Michael”) (non-angelic character)

Numbers; Chronicles and Ezra; Numbers; Chronicles and Ezra


Mi-ca-ên

French Micaël. French and other non-English Bible translations also distinguish the Old Testament's Michaels from the archangel. Compare Italian Micael (Old Testament) and Italian Michele (Old and New Testaments), Portuguese Micael (Old Testament) and Portuguese Miguel (Old and New Testaments).

cog

(biblical, Protestantism, Numbers, Chronicles, Ezra and Daniel) Alternative form of Mi-ca-en (“Michael”)

Numbers; Chronicles; Ezra and Daniel; Numbers; Chronicles; Ezra and Daniel


Mi-chen

Partial orthographic borrowing from French Michel

obor

(biblical, Protestantism, Jude and Revelation) Alternative form of Mi-ca-en (“Michael”)


Gáp-ri-ên

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gáp-ri-en (“Gabriel”)


Gia-vê

Deuteronomy 6:4; Vietnamese translation from Fortunat Phong (2005) “Cùng người bạn trẻ thân thương: Kosovo [Alongsides dear young friends: Kosovo]”, in VietCatholicNews; 2021 English translation based on the New Revised Standard Version Updated Edition
Hãy nghe đây, hỡi Ít-ra-en, Gia-vê Thiên Chúa của chúng ta là Gia-vê độc nhất!
Hear, O Israel: Yahweh our God is one Yahweh.

Psalm 150:6, Vietnamese translation from Mai Lâm, Doãn Văn Thắng, transl. (1964), “Thánh Vịnh”, in Nhóm Phiên Dịch Các Giờ Kinh Phụng Vụ [Translating Team of the Liturgy of the Hours], page 278; 2021 English translation based on the New Revised Standard Version Updated Edition
Mọi loài sống dưới vừng dương
Gia-Vê danh Chúa hãy hằng ngợi khen!
Let everything that breathes praise Yahweh! Praise Yahweh!
(literally, “All living beings under the sun
Praise [ye] always Yahweh the Lord's name!”)

Lịch sử Dân Do Thái ghi lại nhiều lần Israel đã bất trung với Đức Gia-vê.

2006, Giuse Vũ Văn Thiên, “Lời Tha Thứ [Words of Forgiveness]”, in Công Giáo Việt Nam:

Jewish history records that Israel many times was unfaithful to Yahweh.

Do Thái Giáo và Ki-tô Giáo thì được Ngài mạc khải Danh Xưng là Gia-vê, tức là ‘Đấng Hằng Hữu’.

2010 March 25, Phan Văn Phước, “Nguồn gốc và ý nghĩa của chữ ‘Công giáo’ [The Origin and Meaning of the Word ‘Catholic’]”, in Tổng giáo phận Sài Gòn [Archdiocese of Saigon]:

In Judaism and Christianity He reveals His Name as Yahweh, meaning ‘The Eternal One’.

Chúa Trời Đức Gia-vê dặn bảo người dân của Ngài phải ghi nhớ danh của Ngài mãi mãi từ thế hệ này sang thế hệ khác.

2014, Châu Huệ Hiền, “Chúa Trời Đức Gia-vê Sáng Tạo Trời Đất, Muôn Vật Và Loài Người [Yahweh, the God Who Creates Heaven, Earth, All Living Beings, and Humans]”, in Việt Ngữ Tin Lành:

The Lord Yahweh instructed His people to remember His name forever from generation to generation.

Hôm nay bạn có thể quyết định chọn một trong hai khởi đầu sau đây:
* Kính sợ Đức Gia-vê.
* Khinh bỉ sự khôn ngoan và lời khuyên dạy.
Bạn chọn K^([sic]) nào để khởi đầu cho đời sống của mình?

2014 June 12, “Giới Thiệu Sách: Châm Ngôn Số 3 [Book Release: Proverbs 3]”, in Hội Thánh Tin Lành Việt Nam:

Today you can choose either of these two starting points:
* Fear Yahweh.
* Despise wisdom and instruction.
Which will you choose to begin your life?


Ba-by-lon

Partial orthographic borrowing from French Babylone

(biblical, Catholicism) Alternative spelling of Ba-bi-lon (“Babylon”)


Ba-by-lôn

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ba-bi-lon (“Babylon”)


Ba-ben

French Babel. Used in Genesis for "Babylon" since the Vietnamese Catholic translation deferred to older European translations, unlike the New International Version. Doublet of Ba-bi-lon.

(biblical, Catholicism, Genesis) Babel; Babylon


Ba-bên

(biblical, Protestantism, Genesis) Alternative form of Ba-ben (“Babel; Babylon”)


Sin-a

Hebrew שִׁנְעָר

bor

Hebrew שִׁנְעָר

(biblical, Catholicism) Shinar; Babylonia


Si-nê-a

(biblical, Protestantism) Alternative form of Sin-a (“Shinar; Babylonia”)


Giu-đê

French Judée. Doublet of Do Thái (“Jewish”).


tông giáo

Sino-Vietnamese word from 宗教, composed of 宗 (“sect”) and 教 (“teaching”)

vi-etym-sino

Từ ngày Phật tịch cho đến nay, Tăng chúng chia lìa, phân chia tông giáo, cũng như các nhánh cây, mất thân mình mẹ, bị chiết lạc đem trồng mỗi nơi, tùy phong thổ mà biến đổi không còn tánh chất giống y như hồi nguyên xưa nữa.

2018 October 3, “Chơn lý số 24: Tông giáo [24th Truth:: Schools of Thought]”, in Pháp đăng thiền tuệ [The Lamp of the Dharma and the Wisdom of Zen], Thiền Viện Pháp Sơn:

Since the day the Buddha entered nirvana, the sangha has been divided, fractured into different schools of thought, like how tree branches get cut off the trunk and planted in different places, adulterated beyond recognition according to where they are.

school of thought
school of thought#English


tại gia

[taːj˧˨ʔ zaː˧˧]

[taːj˨˩ʔ jaː˧˧]

[taːj˨˩˨ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 在家, composed of 在 (“to stay”) and 家 (“house”).

(Buddhism) to not be ordained; to be lay


ni viện

[nɪj˧˧ viəŋ˨˩ʔ]

[nɪj˧˧ viəŋ˨˩˨]

[nɪj˧˧ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 尼 (“bhikkhuni; nun”) and 院 (“institute”).

Ni viện Thiện Hoà


Thế Tôn

Sino-Vietnamese word from 世尊, composed of 世 (“life; world”) and 尊 (“highness”).

Pháp Loa Thế Tôn
Lord Pháp Loa


Đại tạng kinh

[ʔɗaːj˧˨ʔ taːŋ˧˨ʔ kïŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ʔ taːŋ˨˩ʔ kɨn˧˧]

[ʔɗaːj˨˩˨ taːŋ˨˩˨ kɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 大藏經, composed of 大 and 藏經, from Chinese 大藏經 /大藏经 (Dàzàngjīng).

(Buddhism) Chinese Buddhist canon; Tripitaka


Nhất thiết kinh

[ɲət̚˧˦ tʰiət̚˧˦ kïŋ˧˧]

[ɲək̚˦˧˥ tʰiək̚˦˧˥ kɨn˧˧]

[ɲək̚˦˥ tʰiək̚˦˥ kɨn˧˧]


Long Thụ

[lawŋ͡m˧˧ tʰu˧˨ʔ]

[lawŋ͡m˧˧ tʰʊw˨˩ʔ]

[lɔŋ˧˧ tʰʊw˨˩ʔ]

[lawŋ͡m˧˧ tʰʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 龍樹, from Chinese 龍樹 /龙树 (Lóngshù), from Sanskrit नागार्जुन (nāgārjuna).

(Buddhism) Nagarjuna, a second century Buddhist philosopher from India


Bố Đại

[ʔɓo˧˦ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[ʔɓow˨˩˦ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[ʔɓow˦˥ ʔɗaːj˨˩˨]


bồ đề tâm

[ʔɓo˨˩ ʔɗe˨˩ təm˧˧]

[ʔɓow˦˩ ʔɗej˦˩ təm˧˧]

[ʔɓow˨˩ ʔɗej˨˩ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 菩提心, composed of 菩提 and 心, from Chinese 菩提心 (pútíxīn), from Sanskrit बोधिचित्त (bodhicitta).


kiều

(religion) to pray to a deity or ancestors for intercession


quay đầu là bờ

[kwaj˧˧ ʔɗəw˨˩ laː˨˩ ʔɓəː˨˩]

[kwaj˧˧ ʔɗəw˦˩ laː˦˩ ʔɓəː˦˩]

[waj˧˧ ʔɗəw˨˩ laː˨˩ ʔɓəː˨˩]

Calque of Chinese 回頭是岸 /回头是岸 (hồi đầu thị ngạn), from longer 苦海無邊，回頭是岸 /苦海无边，回头是岸 (khổ hải vô biên, hồi đầu thị ngạn), said to be from a work called Dùliǔcuì (度柳翠).

cal

(Buddhism and humorous) it is never too late to stop generating negative karma (tạo nghiệp) and start seeking enlightenment instead


nghiệt chướng

[ŋiət̚˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˦]

[ŋiək̚˨˩ʔ t͡ɕɨəŋ˦˧˥]

[ŋiək̚˨˩˨ cɨəŋ˦˥]

(Buddhism) retribution for the sins of a previous life


bái vật giáo

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ zaːw˧˦]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ jaːw˨˩˦]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨ jaːw˦˥]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨ jaːw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 拜物教, composed of 拜物 (“fetish”) and 教 (“to teach, teachings; religion, -ism”).

vi-etym-sino

Karl Marx (1976) [1842] “Der leitende Artikel in Nr. 179 der ‚Kölnischen Zeitung‘”, in Mark-Engels-Werke, volume 1; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 1, 1975; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 1, 1995
Bái vật giáo còn rất xa mới nâng được con người lên trên những dục vọng thể xác; trái lại, nó là ‘tôn giáo của những dục vọng thể xác’. Óc tưởng tượng, được dục vọng nung nấu, tạo ra ở con người theo bái vật giáo cái ảo tưởng dường như ‘vật vô tri vô giác’ có thể thay đổi những đức tính tự nhiên của mình chỉ nhằm thỏa mãn sở thích hay thay đổi của anh ta. Vì vậy dục vọng thô bạo của người theo bái vật giáo đập vỡ bái vật của mình một khi vật này không còn là tên đầy tớ hết sức trung thành của [nó] nữa.
Fetishism is so far from raising man above his sensuous desires that, on the contrary, it is ‘the religion of sensuous desire’. Fantasy arising from desire deceives the fetish-worshipper into believing that an “inanimate object” will give up its natural character in order to comply with his desires. Hence the crude desire of the fetish-worshipper smashes the fetish when it [the fetish] ceases to be its [the crude desire's] most obedient servant.


bái vật

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 拜 (“to bow worshipfully”) and 物 (“thing, object”).


khổ hạnh

[xo˧˩ hajŋ̟˧˨ʔ]

[kʰow˧˨ hɛɲ˨˩ʔ]

[xow˧˨ hɛɲ˨˩ʔ]


Tứ Pháp

[tɨ˧˦ faːp̚˧˦]

[tɨ˨˩˦ faːp̚˦˧˥]

[tɨ˦˥ faːp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 四 (“four”) and 法 (“dharma, phenomenon”).

安南四法
羅𦊚法像渃南法雲法雨法雷法電四大菩薩在北寕鎮古洲寺古来祈雨顯應又附石華光王母羅𱙘𥒥古法雲像腹中亦顯靈應

1827, Phạm Đình Hổ, “釋教門 (Thích giáo môn)”, in 日用常談 (Nhật dụng thường đàm):

The Tứ Pháp of An Nam
are four statues of phenomena in our Southern country: the Phenomenon of Cloud, the Phenomenon of Rain, the Phenomenon of Thunder, and the Phenomenon of Lightning; they are the four great bodhisattvas at Cổ Châu temple in Bắc Ninh, and have been very effective for praying of rain since the old days. Addendum: Thạch Hoa Quang Vương Mẫu, the Old Stone Lady, is in the belly of the Pháp Vân statue, and also very effective.

An Nam Tứ Pháp
là bốn Pháp tượng nước Nam: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Điện, Pháp Lôi; tứ đại bồ tát tại Bắc Ninh trấn, Cổ Châu tự, cổ lai kì vũ hiển ứng. Hựu phù: Thạch Hoa Quang Vương Mẫu là bà Đá Cổ, Pháp Vân tượng phục trung diệc hiển linh ứng.

(Buddhism) the four bodhisattvas and/or devis: Pháp Vân (法雲)/Bà Dâu, Pháp Vũ (法雨)/Bà Đậu, Pháp Điện (法雷)/Bà Dàn, Pháp Lôi (法電)/Bà Tướng, who are also goddesses of natural phenomena and patron goddesses


hư vô

(chiefly religion) emptiness; nothingness


công đức

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗɨk̚˧˦]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗɨk̚˦˧˥]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗɨk̚˦˥]


nhập tịch

[ɲəp̚˧˨ʔ tïk̟̚˧˨ʔ]

[ɲəp̚˨˩ʔ tɨt̚˨˩ʔ]

[ɲəp̚˨˩˨ tɨt̚˨˩˨]

(Buddhism, of a senior monk) to pass away and (assumed) to enter nirvana


Sa-tăng

[saː˧˧ taŋ˧˧]

[ʂaː˧˧ taŋ˧˧]

[saː˧˧ taŋ˧˧]

[ʂaː˧˧ taŋ˧˧]

[saː˧˧ taŋ˧˧]

From French Satan, ultimately from Hebrew שָׂטָן (satán, “adversary, accuser”).

der

1 Chronicles 21:1; 2013 Vietnamese translation from Vietnamese Easy-to-Read Version (Bản Phổ Thông ~ BPT); 2021 English translation from New Revised Standard Version updated edition
Sa-tăng nổi lên nghịch Ít-ra-en nên xúi giục Đa-vít kiểm kê dân Ít-ra-en.
Satan stood up against Israel and incited David to count the people of Israel.

Matthew 4:10; 2013 Vietnamese translation from Vietnamese Easy-to-Read Version (Bản Phổ Thông ~ BPT); 2021 English translation from New Revised Standard Version updated edition
Nầy Sa-tăng, hãy đi cho khuất mắt ta!
Away with you, Satan!

Sa-tăng thường được biết đến dưới hình dạng một ác quỷ to lớn lừng lững, mặt mũi hung ác và chiếc đầu có hai sừng nhọn hoắt.

2013 January 5, Phan Trần, “Sa-tăng là ác quỷ hay thiên thần? [Is Satan a demon or an angel?]”, in Tri thức & Cuộc Sống [Knowledge and Life]:

Satan is often known under the form of a colossal, ferocious-faced evil demon whose head has two pointy horns.

Non! Non!! À moi, Satan!!

1997 [1955], Peyo, Hòn Ngọc Nguyệt Cầu [The Moonstone], NXB Thanh Niên, translation of La Pierre de Lune (in French), page 10:

Journey to the West
Sha Wujing
Tang Sanzang
Wu Cheng'en


Sa-tan

Ultimately from Hebrew שָׂטָן (satán, “adversary, accuser”).

1 Chronicles 21:1; 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from New Revised Standard Version updated edition
Sa-tan dấy lên muốn làm hại cho Y-sơ-ra-ên, bèn giục Đa-vít lấy số Y-sơ-ra-ên.
Satan stood up against Israel and incited David to count the people of Israel.

Matthew 4:10; 1925 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from New Revised Standard Version updated edition
Hỡi quỉ Sa-tan, ngươi hãy lui ra!
Away with you, Satan!


Xa-tan

1 Chronicles 21:1; 2011 Vietnamese translation from KPA version; 2021 English translation from New Revised Standard Version updated edition
Xa-tan đứng lên chống Ít-ra-en và xúi giục vua Đa-vít thống kê dân số Ít-ra-en.
Satan stood up against Israel and incited David to count the people of Israel.

Matthew 4:10; 2011 Vietnamese translation from KPA version; 2021 English translation from New Revised Standard Version updated edition
Xa-tan kia, xéo đi !
Away with you, Satan!


I-sơ-ra-ên

[ʔi˧˧ səː˧˧ zaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂəː˧˧ ʐaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ səː˧˧ ʐaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂəː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəːn˧˧]

[ʔɪj˧˧ səː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəːn˧˧]

Genesis 32:28; 2011 Vietnamese translation from BD2011 version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Người ấy nói, ‘Từ nay người ta sẽ không gọi ngươi là Gia-cốp nữa, nhưng là I-sơ-ra-ên, vì ngươi đã vật lộn với Ðức Chúa Trời và với người ta, và ngươi đã thắng.’
Then the man said, ‘You shall no longer be called Jacob, but Israel, for you have striven with God and with humans and have prevailed.’

Genesis 35:21; 2011 Vietnamese translation from BD2011 version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
I-sơ-ra-ên tiếp tục cuộc hành trình, và khi qua khỏi Tháp Ê-đe một khoảng thì ông cho dựng lều.
Israel journeyed on and pitched his tent beyond the tower of Eder.

Judges 5:3; 2011 Vietnamese translation from BD2011 version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Hỡi các vua, xin hãy nghe; Hỡi các lãnh tụ, xin lắng nghe.
Tôi sẽ hát cho Chúa,
Tôi sẽ hát cho Chúa, Ðức Chúa Trời của I-sơ-ra-ên, một bài ca.
Hear, O kings; give ear, O princes;
I will sing;
I will make melody to the Lord, the God of Israel.

2 Kings 3:9; 2011 Vietnamese translation from BD2011 version; 2021 English translation from the New Revised Standard version Updated Edition
Vậy vua I-sơ-ra-ên, vua Giu-đa, và vua Ê-đôm kéo quân ra; nhưng họ đi lòng vòng mất bảy ngày. Bấy giờ cả đại quân và các súc vật đi theo đều không còn nước uống.
So the king of Israel, the king of Judah, and the king of Edom set out, and when they had made a roundabout march of seven days, there was no water for the army or for the animals that were with them.

(biblical, Protestantism) Alternative form of I-xra-en


Yavê

Book of Job 2:1-2; Vietnamese translation from Nguyễn Thế Thuấn, transl. (1976), chapter 2, in Yob (Kinh Thánh); 2021 English translation based on the New Revised Standard Version Updated Edition
Vậy một ngày kia, các con cái của Thiên Chúa đã đến ra mắt Yavê, và Satan cũng đến cùng với họ để ra mắt Yavê. Yavê phán với Satan: “Ngươi từ đâu đến?” Satan thưa với Yavê: “Ði lởn vởn và lang thang trên đất”.
One day the heavenly beings came to present themselves before Yahweh, and the accuser also came among them to present himself before Yahweh. Yahweh said to the accuser, “Where have you come from?” The accuser answered Yahweh, “From going to and fro on the earth and from walking up and down on it.”

Isaia không phải là tác giả duy nhất nói đến Người Tôi Tớ của Ðức Yavê. Nhiều sách khác trong Cựu Ước, đã gọi Môsê, Ðavít, các tiên tri và nhiều người khác là Tôi tớ của Thiên Chúa.

2011, Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm, “Người Tôi Tớ của Yavê [Yahweh's servant]”, in Simon Hòa Đà Lạt, archived from the original on 2023-08-11:

Isaih was not the only author who mentioned Yahweh’s Servant. Many other books of Old Testament had already called Moses, David, the prophets and many others God’s Servants.


tội nhân

[toj˧˨ʔ ɲən˧˧]

[toj˨˩ʔ ɲəŋ˧˧]

[toj˨˩˨ ɲəŋ˧˧]

(literary or religion) sinner; wrongdoer


cúng dường

[kʊwŋ͡m˧˦ zɨəŋ˨˩]

[kʊwŋ͡m˦˧˥ jɨəŋ˦˩]

[kʊwŋ͡m˦˥ jɨəŋ˨˩]


trần ai

[t͡ɕən˨˩ ʔaːj˧˧]

[ʈəŋ˦˩ ʔaːj˧˧]

[ʈəŋ˨˩ ʔaːj˧˧]

kiếp trần ai

(religion, usually Buddhism) mortal world or mortal life, especially in relation to the suffering that comes with it


trung hữu

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hiw˦ˀ˥]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hɨw˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hɨw˨˩˦]


cõi tạm

[kɔj˦ˀ˥ taːm˧˨ʔ]

[kɔj˧˨ taːm˨˩ʔ]

[kɔj˨˩˦ taːm˨˩˨]

(chiefly Buddhism or literary) mortal world


Bạch Liên giáo

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ liən˧˧ zaːw˧˦]

[ʔɓat̚˨˩ʔ liəŋ˧˧ jaːw˨˩˦]

[ʔɓat̚˨˩˨ liəŋ˧˧ jaːw˦˥]

(historical, religion) White Lotus (a religious and political movement that originated in China in the late 13th century)


công quả

[kəwŋ͡m˧˧ kwaː˧˩]

[kəwŋ͡m˧˧ kwaː˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ waː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 功 (“merit”) and 果 (“karma”).

vi-etym-sino

(Buddhism) good deeds done by laymen at Buddhist temples (such as helping in cooking, cleaning, etc.), believed to help accumulate merits


ma ha tát

[maː˧˧ haː˧˧ taːt̚˧˦]

[maː˧˧ haː˧˧ taːk̚˦˧˥]

[maː˧˧ haː˧˧ taːk̚˦˥]


oan nghiệt

[ʔwaːn˧˧ ŋiət̚˧˨ʔ]

[ʔwaːŋ˧˧ ŋiək̚˨˩ʔ]

[(ʔ)waːŋ˧˧ ŋiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 冤 (“wrong”) and 孽 (“evil”).

(Buddhism) karmic punishment for evil deeds in previous life