day

Tôi đặt bút xuống, khẽ liếm môi, lại đưa tay day mắt, cảm thấy mình như vừa tỉnh mộng.

2016, chapter 2, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

I put down my pen, gently licked my lips, and lifted my hand to again rub my eyes, feeling as if I had just woken up from a dream.


in

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 印 (“to print”, SV: ấn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">ấn</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-in.wav


be

To build a mud embankment with one's hands.

lấy tay be miệng đấu khi đong đỗ

to surround the top of a measure with one's hands while measuring beans

Đong bình thường, không được be đâu đấy.

Measure it out normally; don't prop up the lip of the sack.

To prop up the lip of a sack while topping off the sack, to ensure a more generous quantity.


be

Thuyền be theo bờ sông.


can

to be involved (in); to be implicated (in)


can

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 諫 (SV: gián).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">gián</i>

vi-etym-sino

to dissuade (someone from doing something); to intervene


can

to trace (through translucent paper), to do tracing


ao

to measure roughly, to measure approximately


qua

Sino-Vietnamese word from 過 (“pass”). Doublet of quá.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-qua.wav

tai qua nạn khỏi

nhắc lại việc đã qua

(intransitive) to have transpire, to take place

Ông ấy qua Pháp dự một hội nghị.

He went over to France for a conference.

(intransitive) to go over to; to spend time at

Bà cụ khó qua được đêm nay.

The old woman struggles to survive tonight.

Mọi việc trong cơ quan không qua được sự theo dõi của ông ta.

Nothing in the agency can escape his watchful eye.

Qua cầu dừng bước trông cầu, cầu bao nhiêu nhịp em sầu bấy nhiêu.

(transitive) to cross (to move relatively); to traverse

Qua đình nghé nón trông đình, đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu.

khôn chẳng qua lẽ, khỏe chẳng qua lời


sun

sun vai


tan

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 散 (SV: tán, tản).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tán, tản</i>

vi-etym-sino

Chợ tan họp rồi.

(in certain expressions) to finish; to dismiss


om

om cá

om chuối

nồi om


om

Ngày nay, khi nói tới đàn bầu thì người ta nghĩ ngay tới cái bầu, có hình như bầu rượu, được gắn vào cần đàn để om tiếng.

Today, when talking about the dan bau, people immediately think of a gourd, shaped like a wine gourd, attached to the neck of the instrument to make sounds.


hi

Hi răng ra coi nào.


安心

chữ Hán form of yên tâm (“to be reassured”).


tin

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 信 (SV: tín).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tín</i>

vi-etym-sino

niềm tin

trị bệnh bằng niềm tin


ban

(archaic) to announce; to herald; to proclaim


ben

Ai thong thả, trâu nào ben được


hay

Cognate with Arem hɪː ("to understand").

𣈜恪咍兠群役恪
節冷馬女底朱戈

15th century, Nguyễn Trãi, “歸崑山重九偶作 Quy côn sơn trùng cửu ngẫu tác”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

Who knows on a different day if I would be busy or not,
[So] I would rather not miss out on this nice weather [right now].

Ngày khác hay đâu còn việc khác,
Tiết lành mựa nỡ để cho qua.

𬖉𦋦𦰟𦹵𦲿核
𧡊囂囂𱢻時能姉𧗱

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

And when you look outside, to where the grass and leaves are,
And if you see them sway in the light breeze, then you know that I, your sister, will come home soon.

Trông ra ngọn cỏ lá cây,
Thấy hiu hiu gió thì hay chị về.

Hồi mẹ nó ẵm về nước, bà nội nó nói mua cho cái vé khứ hồi, tới hồi ra sân bay về lại Hàn Quốc thì mới hay cái vé đi có một chiều.

2018 January 22, Viễn Sự, Sơn Lâm, “Trẻ con lai ở miền Tây: Con không cha như nhà không nóc [The mixed children in Southwestern Vietnam: a fatherless child is like a roofless house]”, in Tuổi Trẻ Online:

When his mother carried him in her arms back to Vietnam, his paternal grandmother said they had bought a return ticket for her, but she realised it was only a one-way ticket when she was at the airport, trying to return to Korea.

(archaic or literary) to know; to get to know; to learn

Ai hay vẽ rồi sẽ vẽ hay.

Con hay nói nhiều lắm.

You, child, have a habit of talking too much / You, child, are talkative.

(‘hay’ + verb) to have a habit of (doing something)


so

So với bạn thì nó cao hơn.

so đũa

(intransitive) To straighten one's shoulders, as if to compare one's height to another's.


rung

head

㧤, 容, 慵, 搈, 𢫝, 𢲣, 𢴋, 𢹈

vi-verb

㧤, 容, 慵, 搈, 𢫝, 𢲣, 𢴋, 𢹈

㧤 (CJK)
容 (CJK)
慵 (CJK)
搈 (CJK)
𢫝 (CJK)
𢲣 (CJK)
𢴋 (CJK)
𢹈 (CJK)

to put in motion; to shake; to agitate; to ring (bell)


rang

bắp rang (bơ)

to roast (usually rice, beans, black pepper, corn, etc.) in a pan; compare nướng (“to roast directly over fire or charcoal”)


ran

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 波散 (MC pa sanX) (modern SV: ba tản).


rim

Cam sành chê đắng chê hôi,
Hồng rim chê lạt, thuốc chồi khen ngon.

to cook food with a small amount of water over a period of time in order for salt or sugar to penetrate the food


chan

chan canh/mắm

to pour sauce, soup or broth over solid food


ram

sườn ram

(cooking) to sauté then braise with added water or coconut water


bo

Alternative form of boa (“to leave a tip”)


loan

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 關 (SV: quan).
This morpheme reflects of a form of 關 (MC kwaen) descended from *k.rˤ- instead of *kˤr-.
Nohara (2023) is an in-depth treatment into the lexeme "egg" in Old Chinese, presenting etymologically related pairs such as 卵 (MC lwanX, “egg”) (lateral onset, from *k.rˤ-) and 𢺄 (“fish egg”) (velar onset, from *kˤr-) as evidence for complex onsets/consonant clusters in Old Chinese.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quan</i>

vi-etym-sino

(of news, chiefly in compounds) to spread


傳

chữ Hán form of truyền (“to transmit, to transfer; to impart; to summon; to express”).


事

Nôm form of xì (“to leak out, to escape”).


傷

chữ Hán form of thương (“to love (platonically)”).


咁

chữ Hán form of căm (“to bear resentment against”).


u

From Proto-Vietic *ʔuː (“hump (of a zebu)”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-u.wav


坦

Nôm form of đứt (“to break off; to be cut off”).


奵

帞(lửa)奵(cháy)廏(đá)塩(nở)和(hoà)峢(lầm)玉(ngọc)/凨(dù)賢(hiền)愚(ngu)坤(khôn)扨(lọt)歄(lưới)俼(trời)

18th century, Nguyễn Hữu Chỉnh (阮有整), Hịch đánh Trịnh (檄𢱏鄭):

The fire burns stone … / whether meek, foolish, or wise, all fall into the net of heaven.


e

head

衣, 㥋, 𢙬, 𠵱, 𠲖, 依

vi-verb

衣, 㥋, 𢙬, 𠵱, 𠲖, 依

衣 (CJK)
㥋 (CJK)
𢙬 (CJK)
𠵱 (CJK)
𠲖 (CJK)
依 (CJK)

Compare Pacoh e (“to guard, to watch over”).

Tôi e cô ta không đến.

to fear; to be apprehensive, to be afraid


失

to make a mistake; to blunder; to contravene; to infringe; to violate


than

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 嘆 (SV: thán).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thán</i>


定

chữ Hán form of định (“to decide; to determine; to ascertain”).


hun

Typical Central and Southern Vietnamese retention of medial *u, which often developed into ‹ô› (or ‹o›) in Northern dialects; later strengthened with the use of "slang" to avoid awkward situations. Compare rún vs. rốn, thúi vs. thối.

Central Vietnam and Southern Vietnam form of hôn (“to kiss”)


hun

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 熏 (SV: huân).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">huân</i>

vi-etym-sino

to smoke (to preserve or prepare (food) for consumption by treating with smoke)


lui

to step back; to recede; to move backward; to retreat

(of disease, anger, etc.) to abate; to decrease


統

chữ Hán form of thống (“to serve as the head (of a group); to be the leader; to lead”).


話

chữ Hán form of thoại.
to talk; to speak; to discuss


鈘

鈘(chìa)囉(ra)


鈙

鈙(chìa)囉(ra)


sả

sả hành


noi

head

𨁡, 𨁧, 𫏙, 𬧇, 𬧗

vi-verb

𨁡, 𨁧, 𫏙, 𬧇, 𬧗

(usually with theo) to follow; to look in respect


ra

head

𫥧, 𦋦, 𬎷, 𠚢, 𪞷, 𫥨, 𬙛

vi-verb

𫥧, 𦋦, 𬎷, 𠚢, 𪞷, 𫥨, 𬙛

𫥧 (CJK)
𦋦 (CJK)
𬎷 (CJK)
𠚢 (CJK)
𪞷 (CJK)
𫥨 (CJK)
𬙛 (CJK)

From Middle Vietnamese 𦋦 (ra), from Proto-Vietic *-saː, cognate with Tho [Cuối Chăm] saː¹ and Muong tha.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 亇些, phonetic 個些 (MC kaH sjae) (modern SV: cá ta).

雷(Lôi)亇些(ra)礼(lưỡi)𢪀(nghỉ)曳(dài)林(trăm)由(do)旬(tuần)

Copy from 18th century, Urtext probably from 12th or 15th century, Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經):

vào nam, ra bắc

(by extension) to go northwards in Vietnam

Phim này mới ra nè.

to be released, to be published, to be out, to come out

Nó chẳng ra gì hết.


ca

Đăng kí ca ở đâu hả em?

(colloquial in Southern Vietnam, somewhat literary in other dialects) to sing


và

head

và • (𢯠, 吧, 𢯓)

vi-verb

và • (𢯠, 吧, 𢯓)

Compare Pacoh cuva (“to scoop food into mouth”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-và.wav

Cháu đã biết và cơm lấy rồi.

The grandchild already knows how to shovel rice using chopsticks all by himself.

Thị Tố bưng chén cơm mà và, cơm còn nóng nên khói lên nghi ngút.

Thị Tố held up the rice bowl to shovel rice into her mouth, the rice still hot and billowing with steam.

Thằng lớn và cơm phùng mồm ra, bị nghẹn mấy lần.

The older one shoveled so much rice into his mouth that his cheeks bulged and he choked several times.

To shovel food from a rice bowl into one's mouth using a pair of chopsticks.


với

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-với.wav


phở

Aspirated variant of vỡ (“to break”). Compare bỏng vs. phỏng, bết vs. phết.

1925, Ưng Trình, "Làm việc đời là thế nào?", Nhơn-Sự ngụ-ngôn [Moral Lessons by Example], page 48

So one should do works of labor, trade, garden, forest, clear (?) land, follow a profession, up to serving as a mandarin, handling state affairs, as well as working all life long.

Vậy nên làm thợ, đi buôn, lập vườn, làm ruộng, phở đất, làm nghề, cho đến làm việc quan, lo việc nước, cũng là làm việc đời cả.

Nhiều nơi có tục phở rày [phát rẫy?] nhất là các dân Mường, Mán. Họ ngả cây ở giữa rừng, rồi ít lâu đốt lấy tro mà trồng các giống ngũ-cốc. Làm như thế cực kỳ là tổn hại cho rừng rú, có khi cả khu rừng thật rộng, cũng chỉ vì làm rày [làm rẫy] mà đến nỗi tiêu điệt đi.

1926, Yves Charles Châtel & Tôn Thất Đàn, Hương-chính Chỉ-nam [Guide to notables], first edition, page 137

Many places have a slash-and-burn custom, especially the Muong and Man peoples. They cut down trees in the middle of the forest, then shortly thereafter burn them, using the ashes to plant grains. Doing so is extremely harmful to the forest; sometimes even very wide forests are wiped out due to slash-and-burn.


thành

(transitive) to achieve one's goal, to become, to turn into


tu

(intransitive) to isolate oneself from other people to follow rules in a philosophy or religion


tu

(transitive) to drink directly from a bottle by holding bottle mouth in one's mouth


phi

Sino-Vietnamese word from 飛 (“to fly; to gallop”).

vi-etym-sino

Ngựa phi.

Phi nhanh về nhà kẻo tối.

phi dao găm

to lance (to throw in the manner of a lance)


phi

Phi tỏi rồi mới bỏ rau muống vào.

Stir-fry the garlic before adding in water spinach.

Phi hành để nấu nước chấm.

Stir-fry the onion to make dipping sauce.

to stir-fry (an onion, scallion, or clove of garlic) before preparing a dish


ship

Một số trang thường sử dụng từ "Miễn phí" trong hồ sơ của họ, có thể là miễn phí ship hàng, tư vấn miễn phí…

2018, MediaZ, Instagram: Giải pháp xây dựng thương hiệu và bán hàng, NXB Thế giới, page 116:

Some pages tend to use the word "Free" in their files, which can mean free delivery of goods, free advice, etc.

Hình dung tôi ra bưu điện, thì thấy họ mới nâng cấp dịch vụ, cho vịt Donald đi ship hàng.

2020, Nguyễn Chu Nam Phương, Numagician: Đánh thức phù thủy trí nhớ trong bạn, NXB Đà Nẵng:

Imagine I go to the post office and see they just upgraded their services and allow Donald Duck to send goods.

Ban đầu, cô đã giúp bạn của mình mua hàng miễn phí và cô cũng trả hộ tiền ship nhiều lần.

2021, Lam Huynh, Nhân sinh cảm ngộ, tập 3:

At first, she helped her friend buy goods for free and many times she also paid the delivery fee for him.

to ship (goods to customers), to make a delivery


bang

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to crash into; to collide with; to hit


la

bị vợ la

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to reprimand, to scold


nghe

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nghe.wav

From Proto-Vietic *ŋɛː. Cognate with Toum ŋɛː¹. Compare Chong [Kasong] tŋeː.

Nó chẳng bao giờ nghe tôi cả.

Mày hư quá! Chẳng nghe mẹ gì cả!

You're so naughty! You never listen to your mother!

Nghe hay vãi!

Sau mấy tiếng còi un un dữ dội nghe như tiếng gầm của một thứ lợn rừng kỳ quái, chiếc xe chờ ba phút thì có một tên gia nhân chạy ra mở toang hai cánh cửa sắt, đón xe từ từ vào sân.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 3, in Số đỏ, Hà Nội báo:

After several fierce sounds of the horn sounding like the roaring of some kind of monstrous wild boar, the car waited three minutes for a servant to run outside, pull the iron gate wide open, and let the car slowly into the yard.

Quái, sao cứ nghe mùi thum thủm?

Nhà ai vừa chín quả đầu. / Đã nghe gió thổi vườn sau thơm lừng.

Who has freshly ripe fruit? / Smelling the delicious aroma carried by the wind.

(colloquial, chiefly Northern Vietnam) to smell


chi

Sino-Vietnamese word from 支 (“branch; to spend”).

to spend (money); to pay out; to disburse


té

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-té.wav

(chiefly Southern Vietnam, intransitive) to trip

(chiefly Southern Vietnam, intransitive) to fall, to fall over

té nước


leo

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-leo.wav

From Proto-Vietic *g-lɛːw, whence also trèo.

leo cây

leo núi


(transitive) to carry, to move something laboriously


bon

Nói xong hắn lại ra xe, chiếc xe máy vào loại sang và đẹp nhất thị trấn không đưa hắn trở về nhà mà bon thẳng xuống khu lán của Hà Thương.

2001, Chu Lai, chapter 7, in Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học:

After he finished speaking, he went out to his vehicle, and the motorbike, one of the fanciest and most beautiful in town, did not take him home but instead drove straight down to Hà Thương's hovel.


hen

Cognate with Kuy [Salavan] hɛːn ("to cough").


dung

Sino-Vietnamese word from 容 (“to tolerate; facial traits”). Also from Chinese 婦容／妇容 (phụ dung, “wifely look”).

trời không dung, đất không tha

the sky doesn't tolerate it, the earth doesn't forgive it


trở thành

[t͡ɕəː˧˩ tʰajŋ̟˨˩]

[ʈəː˧˨ tʰɛɲ˦˩]

[ʈəː˨˩˦ tʰan˨˩]


hét

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 喝 (“to shout”, SV: hát).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hát</i>


ló

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lộ</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 露 (SV: lộ)


sai

Sino-Vietnamese word from 差 (“difference; discrepancy”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sai.wav

Có giỏi thì làm, đừng có đứng đó sai người ta !

Do it if you think you're so good, don't just stand there bossing others around!

Vua Càn-long nghe lời tâu ấy sai Tôn sĩ Nghị khởi quân bốn tỉnh Quảng-đông, Quảng-tây, Quí-châu, Vân-nam, đem sang đánh Tây-sơn.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume II, Trung Bắc Tân Văn, page 130:

When the Qianlong Emperor heard this petition, he ordered Sun Shiyi to take the troops of the four provinces of Guangdong, Guangzhou, Guizhou, and Yunnan and bring them to fight the Tây Sơn.


chê

to criticize, belittle, to turn up one's nose at

Vừa có một bệnh nhân tại Quảng Ngãi bị bác sĩ chê, bảo là "chúng tôi đã cố gắng hết sức", bảo người nhà mang về chuẩn bị hậu sự, thế mà vẫn sống ngon lành.

Doctors had given up on a patient in Quang Ngai, telling him, "we tried our best", and telling family members to prepare funeral arrangements, yet he still lives just fine.

to give (a patient) a poor prognosis; to give up on (a patient)

"Anh nghèo, không sự nghiệp. Nhưng mà nếu em không chê thì..." — "Chê!"

"I'm poor and don't have a job. But if you don't mind..." — "Yes, I do mind."

(colloquial) to contradict a statement, to deem something is worthless.


di

(colloquial) to change position; to move


a-lô

[ʔaː˧˧ lo˧˧]

[ʔaː˧˧ low˧˧]

[ʔaː˧˧ low˧˧]

From French allô/allo, from English hello.

(colloquial) to call someone on a telephone


che

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 遮 (“to hide”, SV: già)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">già</i>


sa

to fall (especially from the sky); to drop down; to prolapse


遊戲

chữ Hán form of du hí (“to go sightseeing, to travel around, to tour around”).


quay

head

𢮿, 虧, 𢵴, 乖, 怪, 外

vi-verb

𢮿, 虧, 𢵴, 乖, 怪, 外

𢮿 (CJK)
虧 (CJK)
𢵴 (CJK)
乖 (CJK)
怪 (CJK)
外 (CJK)

quay số 9-1-1

(by extension, transitive) to dial (a phone number)


lo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 慮 (“be concerned; worry about”, SV: lự).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lự</i>


phải

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phải.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 被 (“to suffer; passive marker”, SV: bị) (Old Chinese: /*m-pʰ(r)ajʔ, m-pʰ(r)ajʔ-s, mə-pʰ(r)aj, pʰ(r)aj-s/ in Baxter and Sagart (2014), along the semantic evolution of “to have to endure; to suffer” > “have to; must” > “correct” > “right (in direction)”. It may reflect an Old Chinese pronunciation /*N-pʰ(r)ajʔ-s/ with the loss of a nasal prefix as is also seen in other early loans (Sagart, per. comm.).
The common Vietic word for “right” is Proto-Vietic *dam ~ *tam, whence the now-archaic đăm.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bị</i>

vi-etym-sino

Tôi phải đi ngay.

Phải đủ điểm mới được lên lớp.

One must earn high enough grades to be promoted to the next grade.

giẫm phải gai

ngộ phải gió độc

in case one encounters bad wind (i.e., the cold or inclement weather)

Tôi đi phải ngày mưa gió.

(transitive) to have to endure (something unpleasant)


va

Hai người ấy va vào nhau.

They (those two) bumped into each other.


tra

tra kiếm vào vỏ

to put in or fit in (a part such as a tenon into a mortise)


tra

Sino-Vietnamese word from 查 (“to investigate, to examine”).


dang

From Proto-Mon-Khmer *taang (“to extend, stretch”); cognate with Khmer ត្រដាង (trɑɑdaang, “to stretch out limbs”).


bu

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to assemble, to gather into one place


moi

From Proto-Vietic *-mɔːl ~ muəl (“digging stick”), from Proto-Mon-Khmer *ɟmuul ~ *ɟmuəl (“to dibble”); cognate with Bahnar jơmul (“to plant rice using dibble stick to make holes”) and Khmu [Cuang] cmɔːl ("to plant"). Compare mói (as in soi mói, from Proto-Vietic *c-mɔːlʔ).


le

(Central Vietnam, Southern Vietnam) Alternative form of lè (“to loll (tongue); to put out”)


mong

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 望 (“to expect”, SV: vọng). Compare Thai มอง (mɔɔng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vọng</i>

vi-etym-sino

to hope, to expect, to wish for something


teo

From Old Chinese 消 (OC *[s]ew) (B-S) (SV: tiêu).


tè

(childish) to go number one; to take a peepee


là

head

là • (羅, 𱺵, 𪜀, 𦉼)

vi-verb

là • (羅, 𱺵, 𪜀, 𦉼)

From Proto-Vietic *laː (“to work”). Doublet of làm.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-là.wav

Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ…

1946, Tố Hữu, “Từ ấy [That Moment]”, in Từ ấy [That Moment]:

I became the son of all families
The little brother of all fading lives
The big brother of all young ones
Who were starving, shivering and wandering…


là

Là trong "giặt là hơi" là là chứ không phải là là.
The là in "giặt là hơi" means ironing, not being. / "Giặt là hơi" means "wash and iron with steam", not "wash is steam".


dò

head

徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋

dò • (徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋)

vi-verb

徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋

dò • (徒, 𪭴, 𠻀, 𢲛, 𨃝, 𠱋)

徒 (CJK)
𪭴 (CJK)
𠻀 (CJK)
𢲛 (CJK)
𨃝 (CJK)
𠱋 (CJK)

to walk carefully (step by step); to grope one's way


蔑視

chữ Hán form of miệt thị (“to despise; to hold in contempt”).


bay

From Proto-Vietic *pər, from Proto-Mon-Khmer *par; cognates include Muong păl, Bahnar păr, Pacoh pár and Mon ပဝ် (pɔ).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bay.wav

to flutter (flap or wave quickly but irregularly)

bay 3 triệu


排泄

chữ Hán form of bài tiết (“to excrete”).


boa

From French pourboire (“tip”, literally “for-drink”).

der

tiền boa


rep

(neologism, slang) to reply someone on social media


cam

(chiefly in compounds) to be content with

(only in compounds) to pledge, to guarantee


翻譯

chữ Hán form of phiên dịch (“to translate”).


dịch

Sino-Vietnamese word from 譯 (“to translate”).

vi-etym-sino

"The Grumpy Alcoholic" / Đó là tên tiếng Anh của truyện Chí Phèo theo cách dịch tác phẩm nghệ thuật hiện nay.

2012, Joe Ruelle, “Nhung xấu xí”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

The Grumpy Alcoholic / That would be the English title of Chí Phèo, according to how titles are translated these days.


dịch

Sino-Vietnamese word from 易 (“to change”). Possibly related to or received influence from nhích (“to inch, to move slightly”).


tự tử

[tɨ˧˨ʔ tɨ˧˩]

[tɨ˨˩ʔ tɨ˧˨]

[tɨ˨˩˨ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 自死, composed of 自 (“self”) and 死 (“death”).

(colloquial) to commit suicide, to kill oneself


lao động

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

to toil; to labour; to do physical labour


xong

Tiến không được mà lùi lại cũng không xong.

There's no use advancing but retreating doesn't gain you peace either.

(intransitive) to be rid of something harmful; to be at peace


mưa

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mưa.wav

From Proto-Vietic *k-maː, from Proto-Mon-Khmer *gmaʔ; cognate with Muong mưa, Chut [Rục] kumᵊaː², Khmu kmaʔ and Mang maː² and probably Central Nicobarese [Nancowry] amiṅh. Munda cognates include Mundari gama.

(trời) mưa


nghĩ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nghĩ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 議 (SV: nghị).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nghị</i>


ngủ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngủ.wav

Borrowed from Kra-Dai, compare Baha ŋu¹¹ (“to sleep”) and Proto-Hlai *hŋuːɦ (“to sleep, to lie down”) (whence ŋow²~kaw²~kʰoː²~kɔː² across modern lects and Jiamao ŋɔ⁴).
Some of the conservative Vietic languages (namely, Thavung) use the cognates of the Vietnamese word nằm (“to lie”) with semantic extension to "to sleep", along with "to lie".

cog

đi ngủ

ngủ gật/gục

ngủ trưa

ngủ nướng

ngủ với


viết

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-viết.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 筆 (“to write, pen/pencil”, SV: bút).
Attested as Middle Vietnamese ꞗiét, viét in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bút</i>


交通

chữ Hán form of giao thông (“to communicate”).


bá

(arms around the neck) to embrace; to hug


招待

chữ Hán form of chiêu đãi (“to entertain guest; to receive”).


lai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 騾 (“mule”, SV: la, loa).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">la, loa</i>


lai

(Central Vietnam) to carry (someone) on one's bicycle or motorbike pillion; to give someone a lift on the bicycle or motorbike


toi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 災 (“disaster”, SV: tai).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tai</i>

vi-etym-sino

(of domestic animals) to die in epidemic

(colloquial, of money, efforts, etc.) to be lost; to go to waste


mó

head

mó • (摸, 𢱓, 𢱖, 𪮍)

vi-verb

mó • (摸, 𢱓, 𢱖, 𪮍)


bán

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bán.wav


dán

head

旦, 演, 諫, 𬖭, 𬖷

vi-verb

旦, 演, 諫, 𬖭, 𬖷


hong

Compare Chinese 烘 (hōng), Thai แห้ง (hɛ̂ɛng).

to dry (in the wind, sun, or near the fire)


dóm

Thường khi đến gà gáy, Mỵ dậy ra bếp sưởi một lúc thật lâu, các chị em trong nhà mới bắt đầu ra dóm lò bung ngô, nấu cháo lợn.

When the rooster crows, [while] Mỵ has sat by the stove for long to warm herself up, the other housewives just get up to start heating up the ovens, shelling the corns and making the congee for pigs.

Northern Vietnam form of nhóm (“to make a fire, to start a fire”)


解決

chữ Hán form of giải quyết (“to resolve”).


coi

head

瑰, 䁛, 𥋳, 𫀢, 𩲡

vi-verb

瑰, 䁛, 𥋳, 𫀢, 𩲡

coi em

coi mắt

to meet with a date via a dating service

coi ti-vi

coi phim

coi báo

Coi nè!

Coi chừng!

Mày coi chừng tao!

(chiefly Central Vietnam and Southern Vietnam) to look, watch (over), observe, read, etc.


大便

chữ Hán form of đại tiện (“to defecate”).


bí

→ Tày: bỉ

Cái đó thì bí.


bát

Attested in the hydronyms Cái Bát and Ngả Bát.


ghi

head

掑, 記, 𥱬, 𥶂, 𪟕, 𪡴, 𫂮, 𫍕

vi-verb

掑, 記, 𥱬, 𥶂, 𪟕, 𪡴, 𫂮, 𫍕

掑 (CJK)
記 (CJK)
𥱬 (CJK)
𥶂 (CJK)
𪟕 (CJK)
𪡴 (CJK)
𫂮 (CJK)
𫍕 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ghi.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 記 (“to record”, SV: kí).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kí</i>

vi-etym-sino

(literary) to remember; to keep remembrances


hành

Shortened from hành hạ.
Coinage most likely facilitated by the homophony of the unrelated noun above, leading to further coinage of phrases like bán hành (“to torment physically/to sell scallion”) and bón hành (“to give a one-sided beating/to spoon-feed scallion”).

Audio (Hà Nội)


reo

to shout in cheer or to express eagerness

Chuông báo thức reo lúc 6 rưỡi sáng.


iu

(dialectal) Eye dialect spelling of yêu, representing Southern Vietnam Vietnamese.


án

to impede visibility by using the body of something


níu

Probably connected to giữ via an affixed form


núa

South Central Vietnam form of nói (“to say”)


rót

From Proto-Vietic *-rɔːc (“to fill up”). Compare Proto-Palaungic *rɔːc (“to drip, to leak”) (whence Riang ruac² ("to leak")).


a

a vào giật cho bằng được


輕視

chữ Hán form of khinh thị (“to think little of; to despise”).


vo

vo gạo

to wash (uncooked rice), especially with a grabbing motion

Nó vo tờ giấy quăng sọt rác rồi.

He crumpled the sheet into a ball and threw it into the trash can.

to make into a ball with a grabbing motion


改正

chữ Hán form of cải chính (“to correct”).


維持

chữ Hán form of duy trì (“to maintain; to support; to keep up; to uphold; to keep alive”).


一致

chữ Hán form of nhất trí (“to unanimously agree; to accord”).


sút

Đầu cắm sút khỏi ổ cắm điện.

Lưỡi dao sút cán.

Áo sút đường may.


sút

Anh sút một quả trái phá, thủ môn không tài nào cản phá được.

He scored an insane banger that left the goalkeeper no chance.


sút

Sau trận ốm, người sút hẳn.

She's noticeably thinner after being sick.

to become emaciated; to become skinny and frail

Thu nhập của cửa hàng sút hẳn.

The income of the store has dropped significantly.

Lực lượng địch đã sút.

The enemy force has been much worn down.


trú

trú mưa


bú

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bú.wav

From Proto-Vietic *buːʔ ~ *puːʔ, from Proto-Mon-Khmer *ʔbuuʔ (“to suck at the breast”). Cognate with Khmer បៅ (baw), Pnar bu, Khmu [Cuang] buʔ, Shwe Palaung ဘူ, Gata' buˀ. Related to vú (“breast”), which derived from a prefixed form.


soi

head

𤐝, 𥋸, 󱧽, 󱈗, 𬧾

vi-verb

𤐝, 𥋸, 󱧽, 󱈗, 𬧾

From Proto-Vietic *k-lɔːl (“to gaze at one's own reflection”) (Ferlus).

inh

to flash (light); to illuminate; to light; to give light to

soi gương

to see closely (under a microscope, magnifier, etc.); to examine


構造

chữ Hán form of cấu tạo (“to compose, to construct”).


ăn

head

ăn • (𫗒, 咹, 安)

vi-verb

ăn • (𫗒, 咹, 安)

ăn thịt

ăn bánh

ăn uống đầy bụng

ăn chay

ăn/uống sữa

ăn sinh tố

Có người mời ăn.

Someone has invited you (us, them) to come over for a meal.

ăn tết

to feast for the new year; to celebrate the new year

ăn giỗ

to dine; to feast, to attend a feast, to celebrate, to commemorate

Người Âu Châu không quen ăn đũa.

Europeans are unaccustomed to eating with chopsticks.

Ông cụ ăn thuốc bà cụ ăn trầu.

The old man smoked while his wife chewed paan.

to smoke (tobacco); to chew (tobacco, paan)

Xe này ăn tốn xăng.

Lò này ăn nhiều than.

Giấy ăn mực.

The paper ate the ink. (The pen ran out of ink.)

ăn da

Ô-tô ăn khách.

Tàu ăn hàng.

ăn đòn

ăn đạn

ăn thừa tự

ăn lương

ăn hoa hồng

ăn giải

to enjoy, to benefit from, to earn, to win (money, a salary, roses, a prize)

Sông ăn ra biển.

Ruộng này ăn về xã tôi.

to be subordinated to; to belong to (an administrative area)

Phanh này không ăn.

Một cân ta ăn 600 gam.
One traditional cân is equivalent to 600 grams.

Hôm nay một đô la Mỹ ăn mười ba nghìn đồng Việt Nam.

Today, one U.S. dollar is worth 13,000 Vietnamese dong.

to be equivalent to, to be worth (a quantity denominated in a smaller unit)


教育

chữ Hán form of giáo dục (“to educate, to train”).


禁止

chữ Hán form of cấm chỉ (“to ban; to forbid”).


淘汰

chữ Hán form of đào thải (“to purge; to get rid of”).


入口

chữ Hán form of nhập khẩu (“to import”).


chia

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chia.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 支 (“subdivision; to disburse”, SV: chi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chi</i>

vi-etym-sino

chia (cho)

chia hết cho

to distribute; to share (something with others)


xem

head

䀡, 䄡, 占, 袩, 覘, ⿰示占

vi-verb

䀡, 䄡, 占, 袩, 覘, ⿰示占

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-xem.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 占 (“to observe; to watch”, SV: chiêm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chiêm</i>

vi-etym-sino

to examine; to consider; to evaluate; to read (palm, future, etc.)


tua

Coi phim kiểu gì mà tua riết vậy ông?

What kind of watcher are you to just keep on fast forwarding movies?

to rewind or skip forward; to rewind or fast forward (a movie, video, etc.)


裁判

chữ Hán form of tài phán (“to act as judge; to adjudicate”).


trui

From Middle Vietnamese blui. Compare lùi.

trui rèn

(obsolete as a free morpheme, now only in compounds) to temper, to anneal

cá lóc nướng trui

(obsolete as a free morpheme, now only in compounds) to grill on burning charcoal


指示

chữ Hán form of chỉ thị (“to direct; to command; to instruct”).


卒業

chữ Hán form of tốt nghiệp (“to graduate”).


vã

to throw (water) on one's face; to moisten


vã

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 步 (SV: bộ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bộ</i>


發展

chữ Hán form of phát triển (“to develop; to expand”).


演出

chữ Hán form of diễn xuất (“to act; to perform”).


tát

From Proto-Vietic *ʔa-saːc, from Proto-Mon-Khmer *sac ~ *saac; cognates include Mon သှာတ် and Khmer សាច (saac).

tát nước

thuận vợ thuận chồng, tát biển đông cũng cạn

a harmonious couple can splash dry the east sea

(of water) to bail out, to drain out, mostly for agricultural purposes


len

to negotiate one's way through a mass, to creep through


bàn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bàn.wav


kín

Chiều hôm ấy thị Nở cũng ra sông kín nước như mọi chiều.

That afternoon, as always, Nở went to the river to fetch some water.


kén

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 揀 (“to select”, SV: giản).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giản</i>

vi-etym-sino

to select (carefully, according to certain criteria); to choose; to pick


bón

From a Tai language. Compare Thai ป้อน (bpɔ̂ɔn), Saek puːn⁶.

to put (manure or fertilizer) on the soil


gom

From Proto-Mon-Khmer *kom ~ *koom (“to grow, to increase”); cognate with Bahnar akŏm/akŭm (“to meet together, to gather things”), Mon ကောံ (kɒm, “to assemble, come together”) and Khmer ចង្កោម (cɑɑcɑngkaom, “bunch”).


演奏

chữ Hán form of diễn tấu (“to play, to perform”).


lát

(dialectal) Alternative form of nhát (“to stab”)


lát

lát đường

to cover (floor with tiles); to pave (road)


舉行

chữ Hán form of cử hành (“celebrate, host”).


出發

chữ Hán form of xuất phát (“to set off; to start off; to originate (from)”).


處理

chữ Hán form of xử lí (“to deal with; to manage; to be in charge (of); to process”).


訪問

chữ Hán form of phỏng vấn (“to interview”).


通信

chữ Hán form of thông tin (“to give information, to inform”).


開始

chữ Hán form of khai thuỷ (“to start, to begin”).


ru

hát ru

Ru con, mẹ ru con,
Tiếng ru cả cuộc đời.
Ru con lời ru,
Cất lên từ ngàn đời.

(Can we date this quote?), Văn Thành Nho (lyrics and music), “Đất nước lời ru [Our Land, a Lullaby]”:

Lull you, I lull you,
With the song of a lifetime.
Lull you, with a lullaby,
Resonating with eternity.


決定

chữ Hán form of quyết định (“to decide”).


bò

head

bò • (𨁏, 𨄳, 蒲, 𨆶)

vi-verb

bò • (𨁏, 𨄳, 蒲, 𨆶)

From Proto-Vietic *bɔː (“to crawl; to drag”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bò.wav

rắn bò

lổm ngổm như cua bò

to creep; to crawl (move slowly with the abdomen close to the ground)

Mướp bò lên giàn.

(botany) to creep (to grow across a surface rather than upwards); to climb (to grow upwards by clinging to something)

Chiếc xe bò lên dốc.


成功

chữ Hán form of thành công (“to succeed”).


bem

Hôm qua tụi nó bem nhau, giờ nằm viện hết rồi.

Yesterday, they fought each other for some reason, now they're both at the hospital.


反抗

chữ Hán form of phản kháng (“to resist”).


影響

chữ Hán form of ảnh hưởng (“to influence”).


參加

chữ Hán form of tham gia (“to participate, to take part”).


dè

head

dè • (提, 𠽮, 咦, 移)

vi-verb

dè • (提, 𠽮, 咦, 移)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 提/堤/隄 (“to guard against”, SV: đề).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đề</i>


rao

head

牢, 哰, 𢭂, 嗂, 謠, 嗃

vi-verb

牢, 哰, 𢭂, 嗂, 謠, 嗃

牢 (CJK)
哰 (CJK)
𢭂 (CJK)
嗂 (CJK)
謠 (CJK)
嗃 (CJK)

Baxter & Sagart (2014:169) propose that this is non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 譟 (SV: táo). Sidwell (2024:xx) proposes that this is inherited from Proto-Austroasiatic *kra:w (“call out (v.)”); even if so, semantic influence from Chinese is still possible (see also non (“young, tender”)).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">táo</i>


hát

From Proto-Vietic *haːt. Possibly related to Chinese 喝.


lau

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lau.wav

to clean by wiping or rubbing with a wet cloth


há

From Proto-Vietic *haːʔ, from Proto-Mon-Khmer *haʔ; cognates include Proto-Bahnaric *haː (“to open mouth”) (whence Bahnar ha), Khmer ហា (haa), Mon ဟာ (“to gape open”). Compare also hả, also has the same meaning, from Proto-Mon-Khmer *hah.

Há mồm!


tha

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 赦 (SV: xá). See also thả.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">xá</i>

vi-etym-sino

trời không dung, đất không tha

the act in question is abhorrently egregious / the person in question has committed an unforgivable act (literally, “the sky doesn't tolerate, the earth doesn't forgive”)

to let go out of police custody or detention


tha

Cọp tha mồi.

Sao cứ tha ba cái đồ nhôm nhựa về nhà nhỉ !?

Why the hell do you keep bringing scrap back home!?

(of people) to drag a nuisance around or to bring it to where it is not wanted


發音

chữ Hán form of phát âm (“to pronounce”).


sá

head

sá • (吒, 咤, 詫)

vi-verb

sá • (吒, 咤, 詫)

倿(Cầm)戒(giới)行(hạnh)敵(địch)無(vô)常(thường)儍(nào)固(có)詫(sá)求(cầu)名(danh)半(bán)角(chác)

13th century, Trần Nhân Tông, Cư Trần lạc đạo phú 居塵樂道賦, Đệ nhị hội 第二會:

One keeps precepts and virtues, and defies impermanence, not at all caring to seek reputation in a venal manner (literally, “seek reputation to buy and sell”).

Này anh em ơi, tiến lên đến ngày giải phóng!
Đồng lòng cùng đi, đi, đi! Sá gì thân sống?

1941, “Tiếng Gọi Thanh Niên”, Hoàng Mai Lưu (lyrics), Lưu Hữu Phước (music)performed by The Voice of Vietnam's Men's and Women's Choir:

Brothers and sisters, march forth towards liberation's day!
Let's go together without a care about our lives!

(dated, chiefly in the negative or rhetorical) to mind, to care


輕蔑

chữ Hán form of khinh miệt (“to despise; to disdain”).


ép

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 壓 (SV: áp). Also compare ẹp.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">áp</i>

vi-etym-sino

to squeeze an organic material or ingredient to get liquid out of it

ván ép

ép bằng lái xe/tốt nghiệp
to laminate a driver's licence/diploma

to laminate (to assemble from thin sheets; to сover in protective plastic)

to force/coerce someone to do something against their will


hí

head

hí • (咥, 唏, 嘻)

vi-verb

hí • (咥, 唏, 嘻)


lia

Tiện tay anh lia luôn cuốn sổ vào gầm bàn, gừ lên một tiếng nữa.

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 203:

With a turn of his hand, he threw the notebook under the table and grunted once more.

to throw at an angle, to throw with a spin


tút

to touch, to retouch, to improve the appearance


尊敬

chữ Hán form of tôn kính (“to respect; to hold in high esteem”).


mua

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 務 (“to seek”, SV: vụ) (Haudricourt, 1954); cognate with Muong mua.
The common Vietic word for “to buy” is chác (from Proto-Vietic *caːk), now obsolete and mainly used in compounds. See also tậu, a Tai loanword, and sắm, which has originally meaning of "to prepare".

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vụ</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mua.wav


ào

head

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)

vi-verb

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)


hú

Không ai nghe tiếng tôi hú gọi cả.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 3, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

No-one heard me howling and shouting at all.

Có gì thì cứ hú tao nha bây.


bái

bái trời

(chiefly religion) to bow during an act of worship as sign of respect or to show sincerity


bài

to be against; to oppose; to act against


ái

Sino-Vietnamese word from 愛 (“to love; love”).

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ái.wav


cà

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cà.wav


thống nhất

[tʰəwŋ͡m˧˦ ɲət̚˧˦]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ ɲək̚˦˧˥]

[tʰəwŋ͡m˦˥ ɲək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thống nhất.wav


bì

→ Tày: bì

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 比 (SV: tỉ, bỉ). Also compare ví.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tỉ, bỉ</i>

vi-etym-sino

(often in the negative) to be matchable; to be comparable


分析

chữ Hán form of phân tích (“to analyze”).


bó

head

咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠

bó • (咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠)

vi-verb

咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠

bó • (咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bó.wav

From Proto-Vietic *pɔːʔ. Cognate with Nguôn pỏ, Arem pɑːˀ.


báo

Sino-Vietnamese word from 報 (“to report; to tell”).


báo

Sino-Vietnamese word from 報 (“to repay; to thank”).

(informal) to harm someone unintentionally; to cause trouble for someone


hà

to exhale, to breathe out (through mouth)


ám

(of soot or smoke) to accumulatively stain over time

bị ma ám


cào

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cào.wav


cáo

Sino-Vietnamese word from 告. Doublet of kiếu.

cáo quan về quê ở ẩn

to resign from one's post as an official to come back to one's hometown

(literary, in certain expressions) to denounce


安排

chữ Hán form of an bài (“to predetermine (one's destiny); to dispose; to preordain; to prearrange”).


反射

chữ Hán form of phản xạ (“to be reflected”).


變成

chữ Hán form of biến thành (“to turn into; to become”).


變化

chữ Hán form of biến hóa (“to transform, to evolve”).


表示

chữ Hán form of biểu thị (“to indicate; signify; display”).


表現

chữ Hán form of biểu hiện (“to express”).


mài

head

磨, 埋, 𥓄, 𥕄, 𪿥, 𥓴

vi-verb

磨, 埋, 𥓄, 𥕄, 𪿥, 𥓴

磨 (CJK)
埋 (CJK)
𥓄 (CJK)
𥕄 (CJK)
𪿥 (CJK)
𥓴 (CJK)

From Old Chinese 磨 (OC *mˤaj) (B-S) (SV: ma).

to grind (to remove material by rubbing with an abrasive surface)


交涉

chữ Hán form of giao thiệp (“to have social relations (with)”).


móc

From Proto-Vietic *ɓɔːk, from Proto-Mon-Khmer *dɓɔk; cognate with Muong Bi bóc and Khmer ថ្ពក់ (thpŭək, “to hook”).


反對

chữ Hán form of phản đối (“to oppose; to object”).


改變

chữ Hán form of cải biến (“to transform, to change”).


犯罪

chữ Hán form of phạm tội (“to commit a crime”).


請求

chữ Hán form of thỉnh cầu (“to request”).


tôi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 焠 (SV: thối).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thối</i>

vi-etym-sino

Thép đã tôi thế đấy


分類

chữ Hán form of phân loại (“to classify”).


會話

chữ Hán form of hội thoại (“to talk, to converse”).


ở

head

ở • (於, 𣄒, 𫵦)

vi-verb

ở • (於, 𣄒, 𫵦)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ở.wav

From Proto-Vietic *ʔəh (“to stay”); cognate with Muong ớ.
Most prepositions in Vietnamese were originally verbs: cho (“to give; for”), đến (“to come; to”), tới (“to arrive; to”), lên (“to go up; onto”), vào (“to enter; in, into”), theo (“to follow; according to”), về (“to return; about”).
Similarity to Chinese 於／于 is coincidental, as semantically the Vietnamese word is a grammaticalized verbal and phonetically there is a tonal mismatch.


chà

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chà.wav


chòng

[t͡ɕawŋ͡m˨˩]

[t͡ɕawŋ͡m˦˩]

to tease; to bother (especially playfully)


bù

head

bù • (蒲, 補, 賠)

vi-verb

bù • (蒲, 補, 賠)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 補 (SV: bổ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bổ</i>


còng

Compare Proto-Katuic *kɔŋ (“bracelet”) (whence Pacoh cóng (“bracelet”)) and Proto-Bahnaric *kɔːŋ (“bracelet”) (whence Bahnar kong (“bracelet”)).

Còng tay hắn lại!

Handcuff him! / Restrain him with handcuffs!


chào

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 朝 (“to meet; to meet a senior person; to attend the emperor's audience”, SV: triều). Doublet of chầu and triều. (Nguyễn Văn Khang. Từ ngoại lai trong tiếng Việt, 2007)
False cognate of Italian ciao, which also means both "hello" and "goodbye".

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">triều</i>

vi-etym-sino

chào từ biệt

chào khách

Gặp bạn cứ lờ đi không chào.

(literally, “That person ignored me and didn't say hi.”)

Chào bác đi con.

(Cháu) chào chú (ạ).

(literally, “I greet you, young Mister”)

Chào mọi người!

Xin (kính) chào quý vị và các bạn.

(literally, “We'd like to cordially greet you, our honorable audience and friends.”)

Xin (kính) chào và hẹn gặp lại.

(literally, “We'd like to bid you farewell and we hope to see you again.”)

Chào anh! Chào chị! (Chào cô, chào chú, chào bác!) Tại sao không? Thỉnh thoảng người Việt đánh giá hơi thấp về khả năng tiếp cận văn hóa của khách Tây – đến giờ vẫn có người ngạc nhiên khi thấy tôi dùng đũa. Sự thật là du khách Tây ở bên này nhanh hiểu không khác gì du khách “ta” ở bên kia.

2012, Joe Ruelle, Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], Nhã Nam:

Chào anh (hi there, brother)! Chào chị (hi there, sister)! (Chào cô (hi there, younger auntie), chào chú (hi there, younger uncle), chào bác (hi there, older auntie/uncle)!) Why not? I think Vietnamese folks often understimate westerners' grasp of another culture. Case in point, there are still people surprised by my chopsticks prowess. The truth is, western folks here in Vietnam are just as receptive as Vietnamese folks in other countries.

(usually transitive) to greet, salute, say hello or goodbye to


cài

Cognate with Chut [Mày] kal² (Babaev & Samarina, 2018).

trâm cài tóc

(computing) Short for cài đặt (“to install”).


dòng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-dòng.wav


chèn

to obstruct; to inhibit; to block (movement)


gào

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 號 (“to shout, to roar”, SV: hào).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hào</i>


chén

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 盞 (“small cup”, SV: trản).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trản</i>


hòng

khai gian hòng qua mắt thanh tra

to falsify one's claims in order to mislead inspectors


hùn

Đến năm 1992, Trần Kỳ Xí cùng mấy người bạn hùn vốn làm ăn khoảng nửa năm về các phụ phẩm nông nghiệp,[…]

2016, chapter 5, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

In 1992, Chén Qízhì and a few friends pooled money to do business in agricultural byproducts for about half a year, […]


gà

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-gà.wav

From Proto-Vietic *r-kaː. Cognate with Muong Bi ca, Thavung กา. Compare Khmer រកា (rɔɔrɔkaa, “Year of the Rooster”).

cog

Gà lần nào cũng thua thì đánh làm gì.

Every time you/they up the ante, you/they lose, so why bother?

Để em nó tự làm toán, anh đừng gà cho nó.

Let him/her solve the math problem on his/her own; don't give the answer away.

to give away an answer (e.g., to a math exercise)

Cờ đương bí, ông ấy chỉ gà cho một nước mà thành thắng.

In a stalemate, he gave up a single turn which meant giving up a victory.

(board games) to give a hint or tip; to forgo a turn


hàng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hàng.wav


cán

to flatten; to crush (especially with rolling cylindrical objects)

...bị xe cán.

(figurative) to run over (with a vehicle)


háo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 好 (SV: hiếu). This form is from the verbal 好 (MC xawH, “to be fond of, to like”), while the reading hảo is from the adjectival 好 (MC xawX, “good”). In term of phonetic development, although it is not considered "standard" Sino-Vietnamese, háo would be the expected Sino-Vietnamese reflex of the verbal form, not hiếu.
Compare 告 (MC kawH), which has the regular reading cáo, while kiếu is non-SV.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hiếu</i>

vi-etym-sino

háo thắng/hiếu thắng

competitive (literally, “hell-bent on winning”)

háo sắc/hiếu sắc


ké

Cho ăn ké cái đi.

đi ké xe

(placed after the main verb) to obtain a share of something from someone; to get a share


hàn

→ Tai Dam: ꪭꪱꪙ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 焊 (SV: hãn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hãn</i>

vi-etym-sino

to join (metal components) with heat; to solder, to weld, etc.


dí

Dí theo nó mau lên!

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to chase


hái

head

挴, 𢲨, 𦷫, 海, 採

vi-verb

挴, 𢲨, 𦷫, 海, 採

hái rau

gặt hái

(figurative) gặt hái thành công

to pluck a plant or piece of fruit for later processing or consumption


lún

Hoàng Dung thấy chỗ xương sống sau lưng Hồng Thất công có một vết bàn tay màu xanh đen lún sâu vào thịt như dùng sắt đỏ nung lên ấn vào,[…]

2005, chapter 21, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Huáng Róng saw, at Hóng Qīgōng's backbone, a green-black hand-inflicted wound sunk deeply into the flesh, as if a red-hot iron had left a mark; […]


lái

From Old Chinese 舵 (OC *lˤajʔ) (B-S) (SV: đà).

lái xe

(vehicles) to control; to drive, to ride, to pilot, etc.

Đừng có mà từ chuyện này lái qua chuyện khác.

Don't you sidetrack to other things when we have this to discuss.

(colloquial) to digress, to sidetrack, or to put one's own spin on


lái

Possibly related to trại (as in đọc trại (“to deviate in pronunciation”), nói trại). Likely also contaminated by the etymology above.

(now not used in isolation, of pronunciation) to "switch" around sounds


ràng

ràng gói hàng sau yên xe


nài

head

㖠, 呢, 奈, 捺, 耐, 𪥑

vi-verb

㖠, 呢, 奈, 捺, 耐, 𪥑

㖠 (CJK)
呢 (CJK)
奈 (CJK)
捺 (CJK)
耐 (CJK)
𪥑 (CJK)

𩛷(Bữa)咹(ăn)油(dù)固(có)𦼞(dưa)㙁(muối)
襖(Áo)默(mặc)奈(nài)之(chi)錦(gấm)羅(là)

15th century, Nguyễn Trãi, “Ngôn chí 3 言志”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

[I don't mind] Even if my meals only have pickles [on the side],
 [and] I have no reason to demand good silk for clothing.


rào

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 牢 (SV: lao).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lao</i>


lè

From Proto-Vietic *t-lɛːl (“to stick out tongue”). Compare Proto-Khmuic *-lɛːl (“to lick, to taste”).
See also thè.

cog

lè lưỡi

Biếng ăn, cứ lè cơm ra.

Having lost his appetite, he keeps spitting out the food.


rèn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鍊 (“to smelt; to refine”, SV: luyện).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">luyện</i>


nái

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 巴乃 (MC pae nojX) (modern SV: ba nãi).

或(Hoặc)來(lại)𪜀(là)昆(con)𡛔(gái)派(phải)巴乃(nái)朱(cho)哀(ai)

Copy from 18th century, Urtext probably from 12th or 15th century, Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經):

If it is another daughter, whom could I marry her off to?


rú

From Proto-Vietic *k-ruː (“to bleat”). The tonal development is irregular.


sài

(Southern Vietnam, colloquial) to use; to spend


rén

to tread lightly while paying attention to one's surrounding


sàng

From Proto-Vietic *g-raːŋ (“winnowing basket”), from Proto-Mon-Khmer *graaŋ (“threshing gear”). Cognate with Khmer គ្រាង (kriəng).


tàn

Sino-Vietnamese word from 殘 (“to damage”).

vi-etym-sino

to fade; to wither; to decay; to crumble


mò

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 摸 (SV: mô).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mô</i>


táng

Sino-Vietnamese word from 葬 (“to bury (the dead)”).


xù

Con mèo sợ hãi, xù lông.

xù tiền

xù nợ

(of a person) to stiff (to fail to pay money one owes)


tì

Linh tính bảo cho anh biết nhất định đã xảy ra chuyện chẳng lành. Anh tì mạnh trán vào chạc cây.

1978, Chu Lai, chapter 8, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

His foreboding told him something not good had definitely happened. He strongly pressed his forehead against the fork in the tree.


xí

(colloquial) to appropriate (something) to oneself; to claim or assume (presumptuously)


xí

(Southern Vietnam, derogatory) to die; to croak; to kick the bucket


xì

head

xì • (事, 吹, 嚏)

vi-verb

xì • (事, 吹, 嚏)


研究

chữ Hán form of nghiên cứu (“to research”).


ráng

(Southern Vietnam, colloquial) to try hard


chen

head

眞, 󱢨, 擅, 羶, 氈, 𢷆, 扦, 󰭦, 旃, 𦍫

vi-verb

眞, 󱢨, 擅, 羶, 氈, 𢷆, 扦, 󰭦, 旃, 𦍫

眞 (CJK)
擅 (CJK)
羶 (CJK)
氈 (CJK)
𢷆 (CJK)
扦 (CJK)
旃 (CJK)
𦍫 (CJK)

to get into a crowd, to elbow into, to jostle


出口

chữ Hán form of xuất khẩu (“to export”).


運動

chữ Hán form of vận động (“to move; to be in motion”).


進行

chữ Hán form of tiến hành (“to proceed”).


命令

chữ Hán form of mệnh lệnh (“to command”).


連絡

chữ Hán form of liên lạc (“to connect; to communicate”).


練習

chữ Hán form of luyện tập (“to practice”).


cho

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cho.wav

From Proto-Vietic *cəː; cognate with Arem cʌː.
Most prepositions in Vietnamese were originally verbs: ở (“to stay; at, in”), đến (“to come; to”), tới (“to arrive; to”), lên (“to go up; onto”), vào (“to enter; in, into”), theo (“to follow; according to”), về (“to return; about”).

Cho em xin một ít sữa.

Ai cho mày làm vậy, hử?

Cho thêm tí muối đi.

cho tam giác ABC


妄想

chữ Hán form of vọng tưởng (“to be delusional”).


繼續

chữ Hán form of kế tục (“to continue; to succeed”).


theo

(transitive) to accompany, come with, follow (a person)

(transitive) to believe in, follow (a particular faith or religion)


堅持

chữ Hán form of kiên trì (“to persist; to persevere”).


質問

chữ Hán form of chất vấn (“to question”).


分配

chữ Hán form of phân phối (“to distribute; to allocate”).


交換

chữ Hán form of giao hoán (“to exchange, to swap”).


結合

chữ Hán form of kết hợp (“to combine, to link up, to coordinate”).


迷惑

chữ Hán form of mê hoặc (“to charm; to enchant; to bewitch”).


連結

chữ Hán form of liên kết (“to link, to join, to unite, to associate”).


聯繫

chữ Hán form of liên hệ (“to relate to”).


máy

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-máy.wav

Cognate with Muong Bi bẳl (as in bẳl măt (“to blink”), equivalent to Vietnamese máy mắt).
Originally a verb meaning "to move, to touch". This meaning can still be seen in the t- reduplicative táy máy and the -âp reduplicative mấp máy, as well as some compounds like mó máy and the aforementioned máy mắt.

(no longer used in isolation) to move around

𠁀𧍆𧍆𢵯𠁀𧑂𧑂陶

1914, Nam quốc phương ngôn tục ngữ bị lục (南國方言俗語備錄):

A big crab's life just fiddling with its surroundings, a small crab's life is just digging.

(no longer used in isolation) to touch and feel


mang

head

芒, 忙, 恾, 𫼳, 茫

vi-verb

芒, 忙, 恾, 𫼳, 茫

Cognate with Muong bang, Tho [Cuối Chăm] baːŋ¹.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mang.wav

mang đi

cà phê mang đi

mang giày không tất

mang giày cao gót


mang

mang nặng đẻ đau

to have endure hardship while carry and giving birth to a child


小便

chữ Hán form of tiểu tiện (“to urinate”).


告白

chữ Hán form of cáo bạch (“to notify; announce”).


出血

chữ Hán form of xuất huyết (“to bleed”).


批評

chữ Hán form of phê bình (“to criticize”).


努力

chữ Hán form of nỗ lực (“to strive; to endeavor”).


散步

chữ Hán form of tản bộ (“to leisurely take a walk”).


chong

head

chong • (𤍑, 炵) (reduplication chong chong)

𤍑 (CJK)
炵 (CJK)
chong chong (reduplication)

[t͡ɕawŋ͡m˧˧]

[t͡ɕawŋ͡m˧˧]

Mỗi tối lũ trẻ cũng phải chong đèn dầu lên mà học bài.

Every night, a bunch of children also had to keep their oil lamps lit up to study their lessons.

(figurative, of eyes) to keep open; to stare


實現

chữ Hán form of thực hiện (“to realize; to carry out; to bring about; to implement”).


使用

chữ Hán form of sử dụng (“to use; to utilize; to employ”).


訂正

chữ Hán form of đính chính (“to correct; to revise”).


說明

chữ Hán form of thuyết minh (“to provide voice-over; to narrate”).


所有

chữ Hán form of sở hữu (“to own; to hold”).


提高

chữ Hán form of đề cao (“to heighten; to give prominence, to think highly of”).


討論

chữ Hán form of thảo luận (“to discuss”).


主意

chữ Hán form of chủ ý (“to intend (to); to mean (to)”).


màng

忙, 恾, 𥇀, 𠴏, 芒, 茫

vi-verb

忙, 恾, 𥇀, 𠴏, 芒, 茫

忙 (CJK)
恾 (CJK)
𥇀 (CJK)
𠴏 (CJK)
芒 (CJK)
茫 (CJK)

Audio (Hà Nội)

(chiefly in the negative) to take interest in (something); to be concerned (with)


注意

chữ Hán form of chú ý (“to pay attention to”).


chua

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 註 (SV: chú).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chú</i>

vi-etym-sino

chua nghĩa trong ngoặc

Có chua thêm ở dưới.

There is an additional note at the bottom.

(archaic or informal) to make clear with a note; to note; to annotate


cai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 戒 (SV: giới).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giới</i>

vi-etym-sino

to break (a habit); to grow out of (a habit); to give up


sao

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sao.wav

(rarely used in isolation) to duplicate; to copy


sao

(chiefly of medical ingredients) to dry with heat in a pan


bao

to take on everything; to undertake (the whole of) something as someone's proxy

to treat; to pay (for someone else); to foot the bill; to cover (someone else); to stand


chui

head

𨄺 - 𩠱, 𩠳, 𥩉, 推

vi-verb

𨄺 - 𩠱, 𩠳, 𥩉, 推

to duck under; to move headlong; to pass through hunched over

(figurative) to creep; to sneak; to move stealthily


xin

Contrary to some proposals (such as Ishihara (2014)), this term is unrelated to 請 (MC tshjengX), which contains both an unmatching rime and an unmatching tone.

xin tiền

to ask for an allowance; to beg for money; to request a budget

(honorific) Xin anh vui lòng cởi giày trước khi vào nhà ạ.

(literally, “I beg you to take off your shoes before entering my house.”)

Please take off your shoes before coming in.

Xin chân thành cảm ơn mọi người đã tụ họp đông đủ tại đây.

I'd like to thank everyone for attending this meeting, with no one being absent.

(honorific, humble) to humbly ask to do something


hít

From Proto-Vietic *hiːt, from Proto-Mon-Khmer *hiit ~ *hət (“to sniff, pant”); cognate with Khmer ហិត (hət), Pacoh hít, Mang hic⁷.


中毒

chữ Hán form of trúng độc (“to get poisoned”).


發明

chữ Hán form of phát minh (“to invent”).


同意

chữ Hán form of đồng ý (“to agree, to consent”).


發行

chữ Hán form of phát hành (“to publish; to release”).


檢疫

chữ Hán form of kiểm dịch (“to quarantine”).


組織

chữ Hán form of tổ chức (“to organize”).


xen

to edge oneself; to insert; to come between

(colloquial) to interfere; to meddle; to intervene


cười

head

cười • (䶞, 唭, 𪤺)

vi-verb

cười • (䶞, 唭, 𪤺)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cười.wav

buồn cười

cười mỉm/mỉm cười

cười đểu

to make an expression whereby the corners of the mouth are raised; to smile, to grin, to laugh, to sneer, to smirk, etc.


收穫

chữ Hán form of thu hoạch (“to harvest”).


廣告

chữ Hán form of quảng cáo (“to advertise, publicise”).


規定

chữ Hán form of quy định (“to regulate, to stipulate”).


thơm

Likely from etymology 1. For the semantic relationship, compare Wu 香.


đậu

Đậu xe lại nghỉ.

Cấm đậu xe!

Thuyền đậu lại một ngày ở bến.

The boat was moored at the dock for a day.

Chim đậu trên cành.


đậu

(chiefly Southern Vietnam) to pass (an examination)


đậu

Đậu vốn buôn bè

(transitive) to contribute, to add up (money) jointly


立功

chữ Hán form of lập công (“to perform exploits; to do deeds of merit”).


trá

to gild (cover with a thin layer of gold)


宣告

chữ Hán form of tuyên cáo (“to declare; to proclaim”).


cám

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 感 (SV: cảm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cảm</i>

vi-etym-sino

(only in compounds) to be moved with compassion; to feel pity


cải

cải lương

a form of folk musical theater from southern Vietnam


kho

head

𤋹 - 𪹜, 𧁷, 𤋼, 𤇌

vi-verb

𤋹 - 𪹜, 𧁷, 𤋼, 𤇌


思慮

chữ Hán form of tư lự (“to think over”).


tỉnh

Sino-Vietnamese word from 醒 (“to awake”).

vi-etym-sino

Sốt nhiều nhưng vẫn tỉnh.

tỉnh lại

to regain consciousness, to regain mental clarity, to come to one's senses

(intransitive) to be alert, to be conscious

Tỉnh ra mới biết là mình chiêm bao

1820, Nguyễn Du, Truyện Kiều [The Tale of Kiều]:

It was when I woke up did I know I had been dreaming

tỉnh như sáo


投降

chữ Hán form of đầu hàng (“to surrender”).


tưởng

Sino-Vietnamese word from 想 (“to think”).

Tao tưởng mày biết.

I assumed/thought you knew[, but it turns out you don't].

Tôi cứ tưởng không ai đến.

I thought nobody'd come[, but they did].


có

head

có • (固, 古, 故, 𣎏)

vi-verb

có • (固, 古, 故, 𣎏)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-có.wav

From Proto-Vietic *kɔːʔ (“to have”). Cognate with Muong cỏ.

Tao có hai con xe.

I have two motorbikes. / I have two cars.

Tôi có chồng rồi.

I've already had a husband. / I'm a married woman. / I'm married.

Cậu có bút chì không? Cho tớ mượn.

Nhà tôi có hai con.

Có hai người trong phòng.

Có việc gì không ?

Is there a problem? / Is there anything I can help you with? / What is it? / Do you have some business here?


xin chào

(Chúng tôi) xin (kính) chào quý vị và các bạn.

We'd like to cordially welcome you to our establishment.

“Xin chào có trong từ điển tiếng Việt hẳn hoi, có trong hầu hết tất cả phần dịch của các sách ngoại ngữ giao tiếp, nhưng đây lại là một từ gần như tuyệt chủng trong giao tiếp hàng ngày. Chỗ duy nhất mà tôi biết nơi “Xin chào” được chính thức hóa là nhà hàng gà rán Kentucky. Và thú thật, tôi có ác cảm với nó ngay từ lần đầu nó được áp dụng hồi tôi còn học cấp hai… ‘Xin chàooo!’ Thú thật tôi không hiểu vì sao KFC lại đề ra quy định này cho nhân viên… với phong cách hiện đại, chủ đề thức ăn nhanh và trẻ trung của KFC, nói ‘Hi’ là gọn lẹ và hợp nhất với tiêu chí của nhà hàng.”
Chuyện Nghị là người Việt viết bài ở Vancouver để ủng hộ cách chào của tiếng Anh, còn tôi là người Canada viết bài ở Hà Nội để ủng hộ cách chào của tiếng Việt chứng tỏ rằng Thái Bình Dương đang ngày càng nhỏ đi. Nhưng nước vẫn còn và mình nên trôi về vấn đề chính: từ “Xin chào” chưa ổn. Nếu cảm giác của bạn Nghị là cảm giác phổ biến (và tôi tin thế) thì phải tìm từ khác.

[2012, Joe Ruelle, “Tạm biệt Hello [Goodbye, Hello]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], Nhã Nam:

“Xin chào is listed in Vietnamese dictionaries and in pretty much all translations in language-learning books, but it’s virtually nonexistent in daily convos. The only place I know xin chào to be an official term is a KFC. Honestly I had a strong aversion when I was first greeted with it back in middle school… ‘Xin chàoooo!’ I just don’t see why KFC enforces this on their employees… With their brand of modern service, fast and hip food, a single ‘Hi’ would do the trick.”
The fact that Nghị as a Vietnamese in Vancouver endorsing English greetings and I as a Canadian in Hanoi endorsing Vietnamese ones proves that the Pacific Ocean is shrinking. But the water is still there and we should drift back to our main problem: xin chào doesn’t really work. If Nghị’s feeling is common (which I believe to be the case), we need an alternative.


護送

chữ Hán form of hộ tống (“to escort; to accompany”).


交戰

chữ Hán form of giao chiến (“to be engaged in battle; to exchange fire”).


進攻

chữ Hán form of tấn công (“to attack; to offend”).


勸善

chữ Hán form of khuyến thiện (“to encourage people to do good”).


西南

chữ Hán form of tây nam (“to southwest”).


西北

chữ Hán form of tây bắc (“to northwest”).


chưng cất

[t͡ɕɨŋ˧˧ kət̚˧˦]

[t͡ɕɨŋ˧˧ kək̚˦˧˥]

[cɨŋ˧˧ kək̚˦˥]


聚集

chữ Hán form of tụ tập (“to gather; to meet”).


tri kỉ

[t͡ɕi˧˧ ki˧˩]

[ʈɪj˧˧ kɪj˧˨]

[ʈɪj˧˧ kɪj˨˩˦]

Cách đấy mười bước, Xuân Tóc Đỏ ngồi tri kỷ với một chị hàng mía.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 1, in Số đỏ, Hà Nội báo:

A dozen steps further, Red-Haired Xuân sat opening his heart to a girl selling sugarcane.


sóc

[ʂawk͡p̚˦˧˥]

(only in compounds) to take care of, to look after


布告

chữ Hán form of bố cáo (“to announce, to proclaim”).


出身

chữ Hán form of xuất thân (“to come from (a background of ...); to be descended from”).


tiêu

Sino-Vietnamese word from 消 (“to consume; to cease”)

vi-etym-sino

ăn không tiêu

Clipping of tiêu hoá (“to digest”). (to separate food in the alimentary canal)

tiêu hoá

chậm tiêu

(figurative) to be able to take in and process knowledge or information

tiêu tan

tiêu đời

Tiêu rồi!

Clipping of tiêu dùng (“to spend”). (to expend money)


行刑

chữ Hán form of hành hình (“to execute; to implement”).


mọc rễ

[mawk͡p̚˨˩˨ ɹej˨˩˦]

Về đi bố. Tính ngồi mọc rễ ở nhà người ta đấy à?

Go home, dude. Are you planning on camping at their home forever?

(humorous) to spend too much time at a place


rẽ

head

𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦

rẽ • (𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦)

vi-verb

𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦

rẽ • (𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦)


rẽ

(Northern Vietnam) to turn (to another path)


謀殺

chữ Hán form of mưu sát (“to conspire to kill; to plot a murder”).


từ

Sino-Vietnamese word from 辭 (“ci poetry; to give up, to renounce”).


chỉ

From Proto-Vietic *cih (“to point”); probably related to Sino-Vietnamese word from 指 (“finger”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chỉ.wav

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 2 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Chị hỏi "Tắm ở đâu, mấy cưng ?". Tôi chỉ xuống kinh.

She asked, "Where can I bathe, sweethearts?" I pointed down the canal.


重用

chữ Hán form of trọng dụng (“to assign someone to an important position”).


自刎

chữ Hán form of tự vẫn (“to commit suicide”).


đã

đã khát

2011, Dưới bóng cây [In the Shade of Trees], link (0:40)
Ếch, cua. Lại đây chuột cho coi cái này đã lắm nè!
Frog! Crab! Come here, I will show you something. It's really cool!

2022, Châu Thư, “Đến Lý Sơn, đã mắt cảnh đẹp và đã… miệng hải sản ít nơi sánh kịp”, in VTC News:

Come to Lý Sơn, treat your eyes to beautiful sights and treat… your palate to unrivalled seafood.

(colloquial) to satisfy; to pleasure; to refresh


điện thoại

[ʔɗiən˧˨ʔ tʰwaːj˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ tʰwaːj˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 電話, composed of 電 (“electric”) and 話 (“conversation”). Borrowed from Japanese 電話 (denwa).


cua

Borrowed from French courtiser or French cour.

(Southern Vietnam, slang) to take out a girl


cá

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cá.wav


thuyên chuyển

[tʰwiəŋ˧˧ t͡ɕwiəŋ˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 銓轉 (“to transfer as a feudal mandarin”).


thuyên giảm

[tʰwiəŋ˧˧ jaːm˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ jaːm˨˩˦]

Cơn sốt bắt đầu thuyên giảm.

Và khi biết được nguyên do đã đưa tới đau khổ thì ta áp dụng những chi phần khác của Bát Chánh Đạo để làm thuyên giảm niềm đau khổ.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 382:

And when we know the reason that led to suffering, we apply the other parts of the Noble Eightfold Path to relieve the suffering.

to remit, alleviate (often related to disease).


đảo

Sino-Vietnamese word from 倒 (“to fall”).


完成

chữ Hán form of hoàn thành (“to finish; to complete”).


sốt

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 破律 (MC phaH lwit) (modern SV: phá luật) and 𤈠, phonetic 律 (MC lwit) (modern SV: luật).


vè

(Southern Vietnam) to draw near or nearer

(Southern Vietnam) to come alongside (another boat)


nhúm

to pinch a small amount with a finger purse


nhúm

North Central Vietnam form of nhóm (“to make a fire, to start a fire”)


thảm sát

[tʰaːm˧˩ saːt̚˧˦]

[tʰaːm˧˨ ʂaːk̚˦˧˥]

[tʰaːm˧˨ saːk̚˦˧˥]

[tʰaːm˨˩˦ ʂaːk̚˦˥]

[tʰaːm˨˩˦ saːk̚˦˥]


muối

From Middle Vietnamese 𪉴 (múôi), from Proto-Vietic *ɓɔːjʔ (“salt”). Cognate with North Central Vietnamese mói, Muong bỏi/vỏi and Arem bɑːjʔ. Compare also Proto-Katuic *ɓɔɔj (whence Pacoh boi).

to pickle (to preserve food in a salt, sugar or vinegar solution)


xắt

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 切 (SV: thiết).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiết</i>

vi-etym-sino

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to slice


tách

From Proto-Vietic *sɛːk, from Proto-Mon-Khmer *saik ~ *siək (“to skin, peel”); cognate with Tho [Cuối Chăm] sɛːk⁷, Old Mon snāk (“two-edged sword”) (modern Mon သၞာ် (hnaik, “two-edged sword”)), Nyaheun saːk ("to tear"). Compare also tạch.

tách quả bưởi ra từng múi

to split apart the pommelo into its segments

tách riêng từng vấn đề để xem xét

Quả đỗ phơi nổ tách một cái.


mèo

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mèo.wav

Onomatopoeic, from the animal's cry. Compare Ahom 𑜉𑜢𑜰𑜫 (mi0), Chinese 貓／猫, Thai แมว (mɛɛo), Northern Thai ᨾᩯ᩠ᩅ, Lao ແມວ (mǣu), Lü ᦶᦙᧁ (maew), Shan မႅဝ်း (méao), Zhuang meuz.


nhỏ

From Proto-Vietic *k-ʄɔh. Compare also Proto-Katuic *tʄoh (whence Pacoh tandyóh (“to drip”)).

nhỏ mắt


đá

From Proto-Vietic *taʔ. Cognate with Arem tʌːˀ.

Con ngựa đá con ngựa đá.

các đòn đá taekwondo

(colloquial, slang) to dump (one's girlfriend, boyfriend, etc.); to abandon


召集

chữ Hán form of triệu tập (“to call; to summon; to convene”).


理事

chữ Hán form of lí sự (“to make bad points or arguments based on poor or contrived reasoning”).


優先

chữ Hán form of ưu tiên (“to prioritize”).


優待

chữ Hán form of ưu đãi (“to treat preferentially; to favour”).


bít

From Old Chinese 閉 (OC *pˤi[t]-s) (B-S) (SV: bế). Compare Burmese ပိတ် (pit), Khmer បិទ (bət), Thai ปิด (bpìt).


照顧

chữ Hán form of chiếu cố (“to care for; to consider”).


安慰

chữ Hán form of an ủi (“to console; to comfort”).


vọc

Nó ngồi vọc nước cả buổi, giờ làm cảm.

He played with water for hours, now he got himself a cold.


製造

chữ Hán form of chế tạo (“to manufacture”).


暗殺

chữ Hán form of ám sát (“to assassinate”).


寄生

chữ Hán form of kí sinh (“to be parasitic”).


賠償

chữ Hán form of bồi thường (“to compensate”).


結論

chữ Hán form of kết luận (“to conclude”).


bầu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 匏 (“gourd”, SV: biều, bào).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">biều, bào</i>


bầu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 保 (SV: bảo).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bảo</i>


không

Borrowed from Chinese 空 (“empty, nothing, none”). This is now the main negator in Vietnamese and, in formal writing, virtually the only negator; however, see the list of other negators at the end of the entry.
The grammaticalization of không into a negative particle began in the 17th century and coincided with the numerous arrivals of Western businessmen in Vietnam. Because the quantifier "zero" is often used in the context of business, a relationship between "zero" and the verbal particle không was established. The development from "empty, vacant" into the numeral "zero" can also been seen in many Southern Min varieties, as well as Korean 공 (gong).
In the beginning of the 20th century, không replaced the original chief negator chẳng of native Vietnamese origin, coinciding with the establishment of French colonial rule over Vietnam.


làm

head

𫜵, 𪵯, 𬈋, 󱛝, 濫

vi-verb

𫜵, 𪵯, 𬈋, 󱛝, 濫

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-làm.wav

A doublet of là (“to be; to work”); see there for more. The -m "suffix" is of unknown function and origin. This is an innovation in Vietnamese, not found in Mường and other Vietic languages.
For the semantic relation, compare also Chinese 為／为 (vi, “to do; to be”).
The Nôm character 𫜵 was unified in Unicode with 爫 (“top form of Kangxi radical #87”) up until the version 14.0 (2021). See the entry for details.

làm bài tập

làm nhà

đi làm

làm nhà nước

làm tư nhân

Làm người ai làm thế!

(literally, “As a human, who'd do something like that?”)

Lớn lên con muốn làm bác sĩ.

When I grow up, I want to become a doctor.

Ông làm cha mà chẳng làm gương cho con.

You're not a good example for your kids as a father.

Làm người ai làm thế, làm người ai làm thế !
Chẳng còn chi để nói bởi chính tôi đã cạn lời.
Sao anh nỡ đổi thay ? Tôi không còn gì nữa đâu.
Lợi danh anh đã quên mất tình tôi.
Làm người ai làm thế, làm người ai làm thế !
Làm vậy chi người hỡi ? Chẳng lẽ tôi không còn gì.
Không tin anh nữa đâu, không tin đàn ông đâu !
Rồi sẽ có lúc anh cũng thế, giống như tôi giờ đây.

(Can we date this quote?), Nguyên Chấn Phong (lyrics and music), “Làm người ai làm thế [What Kind of Man Are You?]”:

What kind of man are you? What kind?
There's nothing to say, words fail me.
How could you change like that? I have nothing left.
You forgot my feelings in pursuit of money and fame.
What kind of man are you? What kind?
Why would you do that? Is it because I can give you nothing more?
I don't trust you any more, I don't trust men any more!
One day you'll end up there, where I am right now.


tập hợp

[təp̚˧˨ʔ həːp̚˧˨ʔ]

[təp̚˨˩ʔ həːp̚˨˩ʔ]

[təp̚˨˩˨ həːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 集合, composed of 集 (“to collect”) and 合 (“to unite”).

vi-etym-sino

Tập hợp mọi người lại để bàn công chuyện.

Mọi người tập hợp lại để bàn công chuyện.


修正

chữ Hán form of tu chính (“to revise; to amend; to correct”).


ì

Đừng có đứng ì ra đó!

to be immovable; to be motionless (despite being pushed etc.)

to remain unchanged despite the strong impact externally; to be inert, sluggish, obstinate, stubborn, etc.


yêu

There are cognates in Tho lects, e.g. Cuối Tân Hợp Ɂiew³⁵ (Nguyễn Hữu Hoành et al., 2022), with the meaning of "beautiful, pretty".
Considering its cognates' meaning, the Vietnamese verb is probably a semantic extension of adjectival Chinese 妖 (yêu, “charming”) as seen in yêu kiều (“charming, graceful”), in turn from 妖嬌.

bạn yêu nhạc pop

người yêu nước

patriot (literally, “someone who loves their country”)

Muốn trụ lâu trong nghề này thì phải yêu nghề.

If you want to last long in this profession, you need to love it.

Người bề tôi được vua yêu là Nguyễn Dư nói mình có phép cấm được sấm.

1983, Ngô Đức Thọ, transl., Đại Việt sử ký toàn thư [The Complete History of Đại Việt], part IV, translation of 大越史記全書 by Ngô Sĩ Liên, published 1697:

Nguyễn Dư, a servant the king loved, claimed to have the power to stop thunder.

Muốn sang thì bắc cầu kiều

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys)

If you want to cross, build a bridge.
If you want your children to be literate, love / cherish teachers.

Nếu hỏi rằng: "Em yêu ai?
Thì em rằng: "Em yêu ba nè!" Thì em rằng: "Em yêu má nè!
Yêu chị; yêu anh; yêu hết cả nhà.
Nhưng nhất là yêu má cơ!"

1963, Hùng Lân (lyrics and music), “Em Yêu Ai?”:

If asked, "Whom do you love?"
Then I'll say: "I love Dad!" Then I'll say: "I love Mom!
I love Big Sis; I love Big Bro; I love our whole family.
Yet I love Mom the best."

Bà ơi bà, cháu yêu bà lắm.

1969, Xuân Giao (lyrics and music), “Cháu Yêu Bà”:

Ông đã bước vào tuổi 70 nhưng vẫn nhiệt tình làm việc. Những công việc thường ngày của một bác sĩ nha khoa và niềm đam mê cống hiến nghệ thuật cho cuộc đời, như ông nói: “Đơn giản lắm, hãy yêu đời, yêu người rồi hãy hát”.

2021, Trung Giang, “Nhạc Sĩ Nguyễn Ngọc Thiện: Vì Một Thành Phố Mến Thương (Composer Nguyễn Ngọc Thiện: For A Lovely City)”, in Hội Văn Học Nghệ Thuật Tỉnh Đồng Nai (Đồng Nai Province's Association of Literature and Arts):

He has entered his seventies yet he is still working fervently, performing the daily tasks and duties of a dentist as well as zealously making artistic contributions to life, as he says: "It's simple. Love life, love people, then sing!"

to have a strong affection for (someone, something)

Em thương anh lắm, nhưng không yêu thôi.

I cherish you very much, yet I love you not.

𠊛(Người)腰(yêu)些(ta)醜(xấu)貝(với)𠊛(người)
腰(Yêu)饒(nhau)時(thì)吏(lại)平(bằng)𨑮(mười)負(phụ)饒(nhau)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, lines 3157-3158:

I might make you ashamed if you loved me. To love each other now is tenfold worse than to deceive each other.

1829 (dated) - 1830 (published), Alexander Pushkin, Tôi Yêu Em (I Loved You); 1999 Vietnamese translation by Thúy Toàn; 2020 English translation by Chesnokova and van Peer
Tôi yêu em: đến nay chừng có thể ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai,
Nhưng không để em bận lòng thêm nữa, hay hồn em phải gợn bóng u hoài.
Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng, lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen;
Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm, cầu em được người tình như tôi đã yêu em.
I loved you: a love still, perhaps, In my soul extinguished not quite;
But let it no longer disturb you; I do not want to sadden you by anything.
I loved you silently, hopelessly, now by timidity, now by jealousy tormented;

I loved you so sincerely, so tenderly, as may God grant you to be [so] loved by another.


封鎖

chữ Hán form of phong toả (“to blockade”).


加入

chữ Hán form of gia nhập (“to join; to enter”).


chiên

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 煎 (“to pan-fry”, SV: tiên), (possibly Teochew). Compare Khmer ជៀន (ciən), ចៀន (ciən).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tiên</i>


融和

chữ Hán form of dung hòa (“to harmonize”).


cầu

Không ai cầu mày làm vậy cả.

Tao cầu (trời) cho cả nhà mày bị xe cán chết !

I pray (to heaven) your whole family dies in a car crash!

to pray that something will happen; compare ước (“to wish”)


鳳凰

chữ Hán form of phượng hoàng (“phoenix”).


合作

chữ Hán form of hợp tác (“to cooperate; to collaborate”).


cảm ơn

head

cảm ơn • (感恩, 敢恩)

vi-verb

cảm ơn • (感恩, 敢恩)

[kaːm˧˩ ʔəːn˧˧]

[kaːm˧˨ ʔəːŋ˧˧]

[kaːm˨˩˦ ʔəːŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cảm ơn.wav

Anh vẫn nhớ lần đầu tiên lên sân khấu tặng hoa cho em. Em cười duyên, nói “cảm ơn”. Ôi, lúc đó em không thể hiểu anh xúc động như thế nào! Anh xem tất cả các clip phỏng vấn của em trên truyền hình, xem đi xem lại, và anh thấy em luôn chỉ nói “cám ơn” – tức chữ “cám” có dấu sắc. Nhưng chắc chắn, một trăm phần trăm, lúc mình gặp nhau trên sân khấu ngày hôm đó em đã nói “cảm ơn” với anh, chữ “cảm” có dấu hỏi. […] Điều em muốn nói (nhưng không thể nói được trước đám đông) là em cảm thấy đặc biệt ấn tượng với anh, rất muốn biết thêm về anh, muốn “hỏi” anh rất nhiều chuyện.

[2012, Joe Ruelle, “Chuyện tôi, Mỹ Tâm và nước mắm Phú Quốc [The Story about Me, Mỹ Tâm and Phú Quốc Fish Sauce]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

I still remember the first time I went onstage and gave you flowers. You smiled elegantly, and you said “cảm ơn”. Oh, you wouldn’t have known how touched I was then! I’d watched all of your interviews on TV, all over and over again, and I’d noticed you’d always said “cám ơn” – the “cám” with the sắc tone. But I’m one hundred percent sure that, at the moment we met onstage that day, you said “cảm ơn” to me, with the “cảm” with the hỏi tone. […] What you wanted to profess (but couldn’t in front of the whole crowd) was that you felt especially impressed by me, that you wanted to know a lot more about me, that you wanted to “hỏi” (ask) me about a lot of things.

Alternative form of cám ơn (“thank you”)


cám ơn

head

cám ơn • (敢恩, 感恩)

vi-verb

cám ơn • (敢恩, 感恩)

[kaːm˧˦ ʔəːn˧˧]

[kaːm˦˧˥ ʔəːŋ˧˧]

[kaːm˦˥ ʔəːŋ˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 感恩 (“to be grateful”, SV: cảm ân). Compare cảm ơn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cảm ân</i>

vi-etym-sino

(Cháu/Con) cám ơn cô.

Cám ơn chú đi con.

Cám ơn các anh đã tới đây.

(Con) cám ơn mẹ đã sinh thành và nuôi nấng con.

Mother, thank you for bearing and rearing me.

Cám ơn vì bức thư của em.

Cám ơn (rất) nhiều (nhé/nha).

Many thanks. / Thank you very much. / Merci beaucoup.

Chân thành cám ơn.

Xin cám ơn mọi người.


降生

chữ Hán form of giáng sinh (“to incarnate; to be born”).


回想

chữ Hán form of hồi tưởng (“to reminisce, to recall past memories”).


生存

chữ Hán form of sinh tồn (“to survive”).


自治

chữ Hán form of tự trị (“to self-govern”).


征服

chữ Hán form of chinh phục (“to conquer”).


sát

sát cá

sát gái


sát

Sino-Vietnamese word from 察. Doublet of soát and xét.


革新

chữ Hán form of cách tân (“to renovate”).


成立

chữ Hán form of thành lập (“to establish; to set up; to found”).


chau

head

咮, 珠, 罩, 邹, 𠺾, 𤶎, 𥅲

vi-verb

咮, 珠, 罩, 邹, 𠺾, 𤶎, 𥅲

咮 (CJK)
珠 (CJK)
罩 (CJK)
邹 (CJK)
𠺾 (CJK)
𤶎 (CJK)
𥅲 (CJK)

to knit one's eyebrows; frown; furrow one's brow


減速

chữ Hán form of giảm tốc (“to decelerate”).


相助

chữ Hán form of tương trợ (“to help each other”).


bơ

head

bơ • (巴,吧,𠀧,𪩬)

vi-verb

bơ • (巴,吧,𠀧,𪩬)


bắc

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bắc.wav

bắc thang

Bắc thang lên mà hỏi ông trời !

Go get a ladder and ask the heavenly lord! / How in the whole wide world should I know!?

bắc ghế lên bàn

to put a chair on top of a table so one can stand on it

to place things so that one can climb them to reach a higher spot

bắc nồi xuống

to place a pot or pan onto a stove, or to take it off it


自首

chữ Hán form of tự thú (“to admit wrongdoing”).


違犯

chữ Hán form of vi phạm (“to violate (a law); to break”).


遵守

chữ Hán form of tuân thủ (“to obey; to abide by; to keep to; to comply with”).


hôn

From Proto-Vietic *huːɲ, from Proto-Mon-Khmer *ɟʔuuɲ ~ *ɟhuuɲ (Shorto). Compare Central and Southern Vietnamese hun, Proto-Katuic *huuɲ ~ *huoɲ (“to smell, to sniff”) (whence Kuy huːɲ ("to smell, to sniff") and Pacoh hunh (“to kiss”)), Kensiu ʔɔɲ ("to smell, to sniff, to kiss").
Insertion of initial *h in Vietic can also be seen in *tŋ-ʔaːm (“jaw”) (> Vietnamese hàm, Late Vietic), *heːt (“finished”) (> Vietnamese hết), *hanʔ (“he, she, it”) (> Vietnamese hắn), *haːr (“two”) (> Vietnamese hai), *hoːj (“foul-smelling”) (> Vietnamese hôi), *hɔːŋʔ (“river, brook”), *haːŋʔ (“to open (mouth)”).

cog

(Northern Vietnam, formal in other dialects, especially on the lips) to kiss


昇華

chữ Hán form of thăng hoa (“to sublimate”).


hô hấp

[ho˧˧ həp̚˧˦]

[how˧˧ həp̚˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 呼吸 (“to breathe”).


vá

From Middle Vietnamese ꞗĕá, ꞗá, from Proto-Vietic *k-paːʔ (“to sew, to mend”), from Old Chinese 補 (OC *[Cə]-pˤaʔ) (B-S) (SV: bổ). Cognate with Muong pả.

inh

to sew, to mend (to repair a tear in clothing)


quá

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-quá.wav

Sino-Vietnamese word from 過. Doublet of qua.


cuốn

→ Khmer: គួង (kuəng)

From Old Chinese 卷 (OC *[k](r)o[n]ʔ) (B-S) (SV: quyển).
Compare cuộn.


hiểu

Sino-Vietnamese word from 曉 (“to know; to understand”).


đi

From Proto-Vietic *diː ~ tiː (“to go, to walk”); cognate with Muong ti, Chut [Rục] tiː², Thavung tiː² and Tho [Cuối Chăm] tiː².
The similarity to 移 (SV: di) is purely coincidental (a false cognate).
The development of the verb "to go" into an imperative marker is a Sprachbund phenomenon. Wu & Huang (2018) and de Sousa (2022) discuss similar usage of "to go" in the Northern Tai and Sinitic lects of Guangxi in particular (Zhuang bae, Nanning Cantonese 去 (hy³³), etc.)

inh

đi đến

đi ngủ

đi chợ

đi mua sắm

Tàu hoả mấy giờ đi?

Thôi chào em, anh đi. / Vậy thì người đi đi!

2007, Quang Vinh, Bảo Thy (lyrics and music), “Vẫn tin mình có nhau [Still Think We've Got Each Other]”:

Alright, goodbye, I'm leaving / Then leave, you dummy!

đi máy bay

(vehicles, of people) to go by; to board; to get on

(euphemistic) Short for đi ỉa (“to shit”) or đi ngoài (“to defecate”)

mèo đi hia


告別

chữ Hán form of cáo biệt (“to bid farewell”).


giết

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-giết.wav

From Proto-Vietic *k-ə-ceːt (surface form of morphologically *k-pr-ceːt, with *-pr- reduced to *-r- then to a vocalic element), the causative form of *k-ceːt (“to die”) (whence chết). Cognate with Chut [Rục] kuciːt⁷ ("to kill"), Proto-Monic *k-r-cət (“to kill”) (whence Mon ဂစိုတ်).

giết người

giết người hàng loạt


khấu đầu

[xəw˧˦ ʔɗəw˨˩]

[kʰəw˨˩˦ ʔɗəw˦˩]

[xəw˨˩˦ ʔɗəw˦˩]

[kʰəw˦˥ ʔɗəw˨˩]

[xəw˦˥ ʔɗəw˨˩]

Sino-Vietnamese word from 叩頭, composed of 叩 (“to knock”) and 頭 (“head”).


出陣

chữ Hán form of xuất trận (“to march toward the battlefield”).


和解

chữ Hán form of hoà giải (“to conciliate”).


想像

chữ Hán form of tưởng tượng (“to imagine”).


支配

chữ Hán form of chi phối (“to control”).


結晶

chữ Hán form of kết tinh (“to crystallize”).


調度

chữ Hán form of điều độ (“to control; to dispatch”).


罷工

chữ Hán form of bãi công (“to strike; to go on a strike”).


保持

chữ Hán form of bảo trì (“to preserve”).


保證

chữ Hán form of bảo chứng (“to guarantee”).


保存

chữ Hán form of bảo tồn (“to preserve; to conserve”).


行軍

chữ Hán form of hành quân (“to march; to operate”).


放火

chữ Hán form of phóng hoả (“to set fire”).


補充

chữ Hán form of bổ sung (“to supplement”).


同行

chữ Hán form of đồng hành (“to go together (with)”).


縱橫

chữ Hán form of tung hoành (“to do anything as one pleases”).


留心

chữ Hán form of lưu tâm (“to pay attention to”).


揮霍

chữ Hán form of huy hoắc (“to squander; to spend wastefully”).


確立

chữ Hán form of xác lập (“to establish; to set up”).


認定

chữ Hán form of nhận định (“to judge; to observe (that); to note”).


xuyên

đi xuyên Việt


nêm

From an infixed form of a root that gave rise to chêm (“to wedge”).

to wedge; to drive a wedge; to thrust a wedge


nêm

(Southern Vietnam, Central Vietnam) to season (with salt, fish sauce); to flavor (with)


公認

chữ Hán form of công nhận (“to recognize; to agree”).


處置

chữ Hán form of xử trí (“to handle; to deal with; to punish”).


頒布

chữ Hán form of ban bố (“to promulgate; to declare”).


追悼

chữ Hán form of truy điệu (“to commemorate”).


lạc

Sino-Vietnamese word from 落 (“to fall; to lose; to stray; lost”). For the "groundnut" sense, compare Chinese 落花生 (luòhuāshēng, “groundnut”).


避難

chữ Hán form of tị nạn (“to flee from danger; to seek refuge”).


免除

chữ Hán form of miễn trừ (“to exempt from; to exclude from”).


承認

chữ Hán form of thừa nhận (“to recognise; to admit”).


流通

chữ Hán form of lưu thông (“to circulate; to flow through”).


tạm biệt

[taːm˧˨ʔ ʔɓiət̚˧˨ʔ]

[taːm˨˩ʔ ʔɓiək̚˨˩ʔ]

[taːm˨˩˨ ʔɓiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 暫別, composed of 暫 (“temporary”) and 別 (“to leave”).

nói lời tạm biệt


同化

chữ Hán form of đồng hóa (“to assimilate”).


改善

chữ Hán form of cải thiện (“to improve”).


誕生

chữ Hán form of đản sinh (“to be born”).


移民

chữ Hán form of di dân (“to migrate; to emigrate or immigrate”).


故意

chữ Hán form of cố ý (“to do something on purpose”).


侵入

chữ Hán form of xâm nhập (“to enter (and cause damage); to infiltrate; to invade”).


riu

riu tép


入院

chữ Hán form of nhập viện (“to be admitted to hospital; to be hospitalised”).


立定

chữ Hán form of lập định (“to make up one's mind; to decide”).


入居

chữ Hán form of nhập cư (“to immigrate”).


派生

chữ Hán form of phái sinh (“to derive”).


表情

chữ Hán form of biểu tình (“to demonstrate”).


回復

chữ Hán form of hồi phục (“to recover”).


供給

chữ Hán form of cung cấp (“to supply; to provide”).


đổ

head

杜, 睹, 覩, 賭, 赌, 堵

đổ • (杜, 睹, 覩, 賭, 赌, 堵)

vi-verb

杜, 睹, 覩, 賭, 赌, 堵

đổ • (杜, 睹, 覩, 賭, 赌, 堵)

杜 (CJK)
睹 (CJK)
覩 (CJK)
賭 (CJK)
赌 (CJK)
堵 (CJK)

From Proto-Vietic *toh ~ *tuh (“to pour”), from Proto-Mon-Khmer *tuh ~ *tuəh (“to pour”). Cognates include Muong tố, Bahnar tuh, Mang tuː¹ and probably Temiar teuh (“rain, shower”) and Kensiu tɯh ("to fall down").
Cantonese 倒 (dou²) is a false cognate.

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 1 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Và khi chúng tôi quyết định dừng lại, mùa hạn hung hãn dường như cũng gom hết nắng đổ xuống nơi này.
And when we decided to halt, the ferocious dry season also seemed to gather all its sunshine to pour it out there.

Món này thì chỉ có tiền triệu đổ lên.

This thing is only available only to those who are willing to pay in the million and up.

đổ đứ đừ

Em: Uhm... Bình thường pha cà phê sữa, anh đổ sữa vào cà phê hay cà phê vào sữa?
Anh: Ủa, có khác gì nhau đâu em?
Em: Thế sao... em đổ anh mà... anh không đổ em?
Anh: Đang đổ nè!

2018, “Ly Cà Phê Sữa Thính”performed by Bích Phương:

Woman: Umm... when you make milk coffee, do you usually pour milk into coffee, or coffee into milk?
Man: Huh? Is there a difference?
Woman: How come... I'm pouring you (a cup of milk coffee), but you are not pouring me one?
Man: Look, pouring it right now.

(by extension, colloquial) to fall in love, usually one-sidedly


xôi

Ferlus (2007) reconstructed Proto-Vietic *soːj, with cognates in the Pong group like Toum soːj¹ and Liha saoj¹, but this is obviously a faulty reconstruction, as simplex initial *s- would yield /t/ in Vietnamese, never remains /s/.
Ferlus (2007) reconstructed other items with *tʃ-, which yields /s/ in both modern Vietnamese and Pong lects (< Proto-Pong *s-), compare Vietnamese xỏ vs. Toum sɔː³, Vietnamese xương vs. Phong siɛŋ¹; so the reconstruction could possibly be amended to *tʃoːj instead.


cộng

Sino-Vietnamese word from 共 (“together”).


改造

chữ Hán form of cải tạo (“to renovate; reconstruct”).

chữ Hán form of cải tạo (“to reeducate; rehabilitate”).


lần

Bà lần túi, lấy ra cắc bạc, đưa cho Vạn: […]

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 77:

She rummaged in her bag, took out a silver hào coin, and handed it to Vạn.


暴動

chữ Hán form of bạo động (“to be violent, to stage a riot”).


đông

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 凍 (“freeze”, SV: đống).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đống</i>


信任

chữ Hán form of tín nhiệm (“to have confidence in”).


生長

chữ Hán form of sinh trưởng (“to grow”).


衝突

chữ Hán form of xung đột (“to conflict; to clash”).


𠻗

loll (to let the tongue hang from the mouth)


đọc

[ʔɗawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗawk͡p̚˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 讀 (“to read”, SV: độc). Doublet of độc.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">độc</i>


đấu vật

[ʔɗəw˧˦ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɗəw˨˩˦ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɗəw˦˥ vək̚˨˩˨]

[ʔɗəw˦˥ jək̚˨˩˨]


vật

From Middle Vietnamese ꞗật, from Proto-Mon-Khmer *kpət (“to struggle”). Cognate with Muong Bi pât, Central Nicobarese [Nancowry] kapôt (“to wrestle”), Mon ကဝိုတ် (kəwɒt, “to wrestle”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vật.wav


𠠚

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 齒 (OC *kʰjɯʔ) + semantic 刂


分別

chữ Hán form of phân biệt (“to distinguish, to discriminate, to discern”).


thè

head

𠷇, 𠺮, 𡀗, 𡂉, 𬜌

vi-verb

𠷇, 𠺮, 𡀗, 𡂉, 𬜌


𠝓

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 侈 (OC *l̥ʰjalʔ) + semantic 刂


tóm

to grab; to catch; to seize (especially by hand)


vén

(Southern Vietnam, in compounds) to gather in a tidy heap; to put in order; to arrange


bác

(often in compounds) to reject, to dismiss, to refute, to turn down


出版

chữ Hán form of xuất bản (“to publish”).


vét

(colloquial) to dredge, to cleanse the bottom


侵犯

chữ Hán form of xâm phạm (“to intrude”).


hỏi

thanh hỏi
the tone as in the word hỏi


uống

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-uống.wav

From Proto-Vietic *ʔɔːŋʔ. Cognate with Muong ỏng.

uống thuốc

to take medicine, typically along with water (whether it's a pill or a liquid)


講和

chữ Hán form of giảng hoà (“to make peace; to reconcile”).


進軍

chữ Hán form of tiến quân (“to launch a military advance”).


gia

(chiefly in compounds) to increase, to add


để

Để nó ở đó.

Để nó ở đó.


bơi

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bơi.wav

Tôi đã chen vào giữa, quảy tòn ten một cái gùi bé mà má nuôi tôi đã bơi xuồng đi mượn của nhà đi ngoài xóm bìa rừng từ chiều hôm qua.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 9, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

I came in between, carrying a basket dangling from a shoulder pole, for which my adoptive mother rowed the boat to the hamlet at the border of the forest to borrow it yesterday afternoon.

Nếu không nắm vững cơ bản ngay từ bây giờ thì sau này sẽ phải bơi đó.

If you don't have firm grip on the basics from the get-go, you'll be flagging later.

(figuratively) to struggle doing something beyond your capacity


phá hoại

[faː˨˩˦ hwaːj˨˩ʔ]

[faː˦˥ waːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 破壞 (“to destroy”).


ngụp

Compare Pacoh ngoup (“to duck, to lower one's head”).


đào

From Proto-Vietic *daːw. Possibly related to Chinese 掏 (tāo).


đào

(historical) a songstress or an actress in certain types of Vietnamese performance art


lộn

Often compared to Chinese 亂 (MC lwanH). Related to trộn (“to mix”).

to turn the inside out, upside down, etc.; to reverse; to flip; to overturn

(Southern Vietnam) to mix up; to confuse

(Southern Vietnam) to do by mistake; to be mistaken


lên

head

蓮, 連, 𨑗, 𨕭, 𨖲, 𫧧, 𬨠, 𬨺

vi-verb

蓮, 連, 𨑗, 𨕭, 𨖲, 𫧧, 𬨠, 𬨺

蓮 (CJK)
連 (CJK)
𨑗 (CJK)
𨕭 (CJK)
𨖲 (CJK)
𫧧 (CJK)
𬨠 (CJK)
𬨺 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lên.wav

From Proto-Vietic *leːɲ, from Proto-Mon-Khmer *luŋ ~ *luəŋ ~ *ləŋ (“above, on”) (reconstruction in Shorto, 2006); related to trên. Cognate with Muong liênh, Chut [Rục] liːŋ¹, Samre liɲ ("to go up; on"), Khmer ឡើង (laəng) and Semelai leŋ ("upwards, upstream"). Munda comparanda includes Juang aliŋ-ta ("above, from above, on; up, upon") and Korku liɲ ("up, above").
Note that the reconstruction by Ferlus (2007) is inaccurate at Proto-Vietic level. The fronting of final *-ŋ to *-ɲ after front vowels only occured at Common Viet-Muong stage, not Proto-Vietic proper, hence non-Viet-Muong languages (like Rục) keep final *-ŋ intact. The reconstruction *leːɲ is thus accurate for the Common Viet-Muong stage, but the Proto-Vietic form can be mended to *leːŋ instead.
For some other examples of Common Viet-Muong fronting of *-ŋ after front vowels, compare Viet. đến vs. Cuối Chăm teːŋ³, Viet. cù lần vs. Cuối Chăm kuː¹ liŋ¹, Viet. chân vs. Rục ciːŋ².

inh

thẻ lên máy bay

lên xe

lên thành phố


chấy

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chấy.wav


nhớ

head

汝, 女, 𢖵, 可汝, 𢘾

nhớ • (汝, 女, 𢖵, 可汝, 𢘾)

vi-verb

汝, 女, 𢖵, 可汝, 𢘾

nhớ • (汝, 女, 𢖵, 可汝, 𢘾)

汝 (CJK)
女 (CJK)
𢖵 (CJK)
可汝 (CJK)
𢘾 (CJK)

From Proto-Vietic *k-ɲǝːʔ. Cognate with Muong nhở, Arem ɲʌːˀ and Chut [Rục] kəɲəː³.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 可汝 (MC khaX nyoX) (modern SV: khả nhữ).

Nhớ về nhà sớm nha.

(literally, “Remember to come home early, okay?”)

nỗi nhớ

nhớ thương

to miss (feel the absence of someone or something)


cóc

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 覺 (SV: giác).
This morpheme was extensively attested written with the phonogram 谷 (MC kuwk) in Nôm texts, however, it already fell into disuse for some time before the colonial period.
Because of the fact that it is already mostly obsolete before the wide adoption of the Latin script, in modern romanization of Nôm texts, the phonogram 谷 (MC kuwk) is also commonly transliterated as *cốc, probably based on the Sino-Vietnamese reading cốc of the grapheme; however, there is little direct evidence that this is closer to actual pronunciation of the word when it was in use. On the other hand, cóc is glossed as biết (“to know”) in Đại Nam quấc âm tự vị (1885), and the compound cóc biết was translated as probè intelligere (“to understand well”) in Dictionarium Anamitico-Latinum (1838).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giác</i>

vi-etym-sino

Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa (指南玉音解義)
谷咍事世與令特收
Cóc hay sự thế dữ lành được thua.
To know the situation, good or bad, allows for one to be defeated.


cơm

From Proto-Vietic *kəːm (“cooked rice”); cognate with Arem kʌːm. According to Ferlus, a loan from Chinese 泔 (OC *kaːm, “water from washing rice; kitchen slops”) (SV: cam), although the vowels are difficult to match.
Semantically, compare Thai ข้าว (kâao, “rice; meal”), Khmer បាយ (baay, “rice; meal”), Chinese 飯／饭 (fàn, “rice; meal”), Korean 밥 (bap, “rice; meal”), Japanese ご飯 (gohan, “rice; meal”).


dùng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 用 (“to use”, SV: dụng). Doublet of dụng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">dụng</i>

vi-etym-sino

Xin mời ông dùng trà.

(polite or honorific) to eat or drink; to have


lách

to pass through (a dense or narrow place)


phật

(only in compounds) to hurt someone's feelings; to offend someone


nhai

From Proto-Vietic *-ɲaːj. Compare Mon သ္ၚဲာ (hài, “to chew”), Nyah Kur khəɲàaj.


nhái

Compare nhại (“to mimic other's words or style of speaking”).

hàng nhái

(disapproving) to imitate; to mimic; to copy


nốc

[nəwk͡p̚˦˧˥]

Nó nốc mấy ngụm là xỉn à.

He's always drunk after taking just a few shots.

Tay em đang run run nhưng anh thì cứ rót đi.
Anh mà không nể em là khi mà anh không hết li.
Uống thêm vài li vì đời chẳng mấy khi vui.
Nốc thêm vài chai vì anh em chẳng mấy khi gặp lại.

2020, Pháo (lyrics and music), “2 phút hơn [Past the 2nd Minute]”:

My hands are shaking, you go ahead and pour me a drink.
You don't show me some respect, just wait 'til you can't down your shots.
Down a couple more shots 'cause life isn't this fun very often.
Empty a couple more bottles 'cause we don't see each other very often.


kiếm

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 檢 (SV: kiểm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kiểm</i>


biên

Sino-Vietnamese word from 編 (“to weave, to plait; to arrange; to edit, to compile”).


đàn

Sino-Vietnamese word from 彈 (“to play (a musical instrument)”).


滅亡

chữ Hán form of diệt vong (“to perish; to be destroyed”).


製作

chữ Hán form of chế tác (“to create, to produce”).


lục

From Proto-Vietic *-luk, from Proto-Mon-Khmer *luuk ~ *luək (“to touch, explore manually”); cognate with Pacoh lúc, Mon လုက် (lɜ̀k, “to touch, come in contact with, collide with”) and Khmer លូក (luuk).

cog

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[lʊwk͡p̚˨˩˨]


cân

cân đo đong đếm

to weigh, measure, put in measuring cups, count; to perform exhaustive measurement

cân nhắc


dám

From Middle Vietnamese dĕám. Cognate with Chut [Mày] katam³ (Babaev & Samarina, 2018).
Compare Old Chinese 膽 (OC *[t]ˤamʔ) (B-S).


dám

From Proto-Vietic *jaːmʔ ~ ɲaːmʔ, from Proto-Mon-Khmer *jaam. Cognate with Khmer យំ (yum).

(in certain dialects in Nghệ An) to weep, to cry


祭祀

chữ Hán form of tế tự (“to offer sacrifices; to worship”).


消滅

chữ Hán form of tiêu diệt (“to eliminate; to annihilate”).


cử

Sino-Vietnamese word from 舉 (“to lift, to conduct, to praise, to appoint”).


戰勝

chữ Hán form of chiến thắng (“to win; to triumph; to achieve a victory”).


情願

chữ Hán form of tình nguyện (“to volunteer”).


反國

chữ Hán form of phản quốc (“to betray one's country, to commit treason”).


máu

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-máu.wav

From Middle Vietnamese 昴 (mấu, máu), 泖 (mấu, máu), 𧖰 (mấu, máu), 𧖱 (mấu, máu), from Proto-Vietic *t-muːʔ (“sap”).

Đừng có máu. Tao không cho đâu.

Don't get too excited. I won't give it to you.

(colloquial, informal) to want something very badly


lừa

head

嚧, 𡃖, 𢗼, 𢥈, 𬐸

vi-verb

嚧, 𡃖, 𢗼, 𢥈, 𬐸


戰敗

chữ Hán form of chiến bại (“to be defeated”).


lòn

From Proto-Vietic *lɔːn (“to enter”), from Proto-Mon-Khmer *lun ~ *luən ~ *lən (“to pass, to exceed”). See luồn for more.


vòng

head

vòng (diminutive reduplication vòng vòng)

to trace a circle; to form a circle; to encircle


感恩

chữ Hán form of cảm ơn, cám ơn (“to thank; to be grateful”).


gạch

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 劃 (“to strike; a stroke”, SV: hoạch).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoạch</i>

vi-etym-sino

to draw a line, especially over text to delete it


chạy

head

𧼋, 𧼌, 豸, 𬦳, 𨂼, 跿

vi-verb

𧼋, 𧼌, 豸, 𬦳, 𨂼, 跿

𧼋 (CJK)
𧼌 (CJK)
豸 (CJK)
𬦳 (CJK)
𨂼 (CJK)
跿 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chạy.wav

From Proto-Vietic *ɟalʔ, from Proto-Mon-Khmer *ɟarʔ (“quick, to run”). Cognate with Koho jar (“quick, hurry”) and Semai jar (“to run”).

to run (to move quickly on two feet; also said of a machine)


示威

chữ Hán form of thị uy (“show off one's strength or power; intimidate, frighten, scare, browbeat”).


懲罰

chữ Hán form of trừng phạt (“to punish; to chastise”).


發狂

chữ Hán form of phát cuồng (“to go mad”).


攻擊

chữ Hán form of công kích (“to attack, to assault”).


預防

chữ Hán form of dự phòng (“to provide (for, against an undesirable event)”).


hủy diệt

Traditional tone placement spelling of huỷ diệt.


nhân

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhân.wav

năm nhân năm hai lăm

kích thước 11,8 nhân 13 mét


lớn

head

𡘯, 𢀲, 𱜝, 𣁔, 𣁔

vi-verb

𡘯, 𢀲, 𱜝, 𣁔, 𣁔

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lớn.wav


ôn

Do đó, nhiều người chờ đợi Tết không chỉ để trở về với gia đình mà còn là cơ hội để gặp gỡ bạn bè, ôn lại kỷ niệm xưa.

2023, Nguyễn Duy, “Chuyện họp lớp: Háo hức ôn lại kỷ niệm xưa”, in Lao Động:

This is why many people look forward to Lunar New Year, not only to return to their families but also for a chance to meet friends and revisit old memories.

ôn thi


促進

chữ Hán form of xúc tiến (“to expedite; to stimulate; to promote”).


魂魄

chữ Hán form of hồn phách (“hun and po”).


長生

chữ Hán form of trường sinh (“longevity”).


競爭

chữ Hán form of cạnh tranh (“to compete”).


愕然

chữ Hán form of ngạc nhiên (“to be surprised; to be astonished”).


立法

chữ Hán form of lập pháp (“to legislate”).


開心

chữ Hán form of khai tâm (“to initiate”).


聯絡

chữ Hán form of liên lạc (“to connect; to communicate”).


擁護

chữ Hán form of ủng hộ (“to support; to back”).


防禦

chữ Hán form of phòng ngừa (“to prevent”).


誓約

chữ Hán form of thệ ước (“to vow; to pledge”).


逃亡

chữ Hán form of đào vong (“to flee; to go in exile”).


quạt

head

𦑗, 撅, 搧, 厥, 𢅅, 橛, 𱻥

vi-verb

𦑗, 撅, 搧, 厥, 𢅅, 橛, 𱻥

𦑗 (CJK)
撅 (CJK)
搧 (CJK)
厥 (CJK)
𢅅 (CJK)
橛 (CJK)
𱻥 (CJK)

to fan (to blow air on by means of a fan)


接近

chữ Hán form of tiếp cận (“to approach”).


衰退

chữ Hán form of suy thoái (“to regress”).


顯示

chữ Hán form of hiển thị (“to display”).


đi vào

[ʔɗi˧˧ vaːw˨˩]

[ʔɗɪj˧˧ vaːw˦˩]

[ʔɗɪj˧˧ vaːw˨˩]

[ʔɗɪj˧˧ jaːw˨˩]

Nhà hàng này nằm trong khu resort Biển Xanh sắp đi vào hoạt động trong năm tới, […]

2015, Hân Như, chapter 17, in Điều bí mật, MintRight:

This restaurant is part of the Biển Xanh resort, which will initiate its activities next year, […]


衰竭

chữ Hán form of suy kiệt (“to be debilitated; to be wasted; to go into failure”).


損傷

chữ Hán form of tổn thương (“to harm; to damage; to wound; to injure”).


訴訟

chữ Hán form of tố tụng (“to file a lawsuit”).


mân

(colloquial, intransitive) to prolong an action


mân

(North Central Vietnam) Alternative form of mần (to do, to work)


bão

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 暴 (“violent; vicious”, SV: bạo).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bạo</i>

vi-etym-sino

(slang) to go to celebrate on the streets with motorbikes racing around the city (at times of national pride)


設置

chữ Hán form of thiết trí (“to install”).


居住

chữ Hán form of cư trú (“to live; to reside”).


交易

chữ Hán form of giao dịch (“to trade; to exchange; to deal”).


kéo

head

橋, 矯, 抖, 捁, 撟, 𢹣, 𢫃, 𦀽, 𨙍

vi-verb

橋, 矯, 抖, 捁, 撟, 𢹣, 𢫃, 𦀽, 𨙍

橋 (CJK)
矯 (CJK)
抖 (CJK)
捁 (CJK)
撟 (CJK)
𢹣 (CJK)
𢫃 (CJK)
𦀽 (CJK)
𨙍 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kéo.wav


恐怖

chữ Hán form of khủng bố (“to terrorize”).


調和

chữ Hán form of điều hoà (“to regulate; to adjust; to reconcile; to mediate”).


裝置

chữ Hán form of trang trí (“to decorate”).


lại

From Proto-Vietic *laːjʔ. Possibly related to Chinese 來 (MC loj, “to come; to arrive”) (SV: lai).

Mang lại đây!


úa

head

úa • (𦼇, 𪹪, 𬅂)

vi-verb

úa • (𦼇, 𪹪, 𬅂)


ừ

Ông cọp ừ; người ấy lấy dây trói lại, rồi lấy bắp cầy đánh mãi, bảo rằng: “Trí khôn đây này!”.

2006, Edmond Nordemann, transl., Quảng tập viêm văn [An Nam văn tập, Chrestomathie Annamite], published 1898:

Tiger agreed; the person then tied the tiger up, and kept beating it with a plough-beam, saying: “Here's where the wisdom is!”


ợ

ợ nóng


ạ

Con hư quá! Phải ạ chú đi chứ!

That's not polite of you! Don't forget to use politeness particles!

to use the particle ạ when speaking to someone