song

Sino-Vietnamese word from 雙 (“double; pair”).

vi-etym-sino

song đấm

twin punches; punches performed with both hands


前

朝(triều)前(tiền)黎(Lê)

(history, of a dynasty) early (used to distinguish similarly named dynasties)


第

(only before Sino-Vietnamese numerals) ordinal number marker, used only to mark the generation of a person who shares their name with their parents or grandparents, equivalent to the use of I, II, III, etc. in English.

第三國際 (Đệ Tam Quốc tế)

第一夫人 (Đệ Nhất Phu nhân)

(only before Sino-Vietnamese numerals, rare) ordinal number marker in general

chữ Hán form of đệ
ordinal number marker in general


phi

phi (chính) nghĩa

phi phàm


ambi-

[ʔaːm˧˧ ʔɓi˧˧]

[ʔaːm˧˧ ʔɓɪj˧˧]

[ʔaːm˧˧ ʔɓɪj˧˧]

Borrowed from Latin ambi- (“both”), from ambo (“both”).


cái

From Proto-Vietic *-keːʔ (“woman; female”). Compare gái.
Attested in the title of Phùng Hưng, 布蓋大王 (MC puH kajH dajH hjwang) (SV: Bố Cái Đại Vương), with the first two characters rendering words ancestral to modern vua (“monarch”) and cái ("great, main"), equivalent to the Chinese 大王 next to it, i.e. the title is the phrase "great king/monarch" written in two languages.
For the "host" sense, compare semantically Japanese 親 (oya, “parent, dealer, banker, etc.”).

ncog

Cái Bống là cái Bống bang
Khéo sảy khéo sàng cho mẹ nấu cơm

“Cái Bống [Li'l Miss Goby]”, Unknown (lyrics), Phan Trần Bảng (music)performed by Thu Ngọc, published 1996:

Li'l miss Goby, O li'l miss Goby,
Skillfully sieves rice for Mommy to cook.

(Northern Vietnam) Title affixed to rural young girls' names.


bán

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bán.wav

bán hẹp bao quy đầu


nam

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nam.wav

nam thanh niên


á

á hậu

Mạnh Tử được mệnh danh là á thánh, sau Khổng Tử.

Mencius is known as the secondary sage, second only to Confucius.

á kim

á thần


cà

This prefix might have an allomorph cù, seen in cù nhây, cù bơ cù bất.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cà.wav


tái

tái chiếm


tòng

Sino-Vietnamese word from 從. Compare Japanese 従 (ju-, “junior ranking for 位”).

cog

junior ranking for <i class="Jpan mention" lang="ja">位</i>

(history) "junior" ranking for phẩm (“courtier rank”), e.g. chánh nhất phẩm (“senior rank 1”), tòng nhất phẩm (“junior rank 1”), chánh nhị phẩm (“senior rank 2”), tòng nhị phẩm (“junior rank 2”), etc.


tân

Tân Dòng sông ly biệt

Tân Thiết quyền tiểu tử

used in the titles of modern serialized East Asian works of fiction to mean "this series is a reboot/remake/reimagining, or it tells a brand new story arc"


bắc

Sino-Vietnamese word from 北 (“north”). Compare bấc (as in gió bấc (“northern wind”)).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bắc.wav

Bắc Ai-len


nữ

nữ công tố viên


quyền

→ Tai Dam: ꪁꪫꪸꪙ

quyền Bộ trưởng Y tế

quyền Thủ tướng

(used to describe a temporarily appointed position) temporary; acting; interim


sự

Sino-Vietnamese word from 事 (“abstract thing”), from Literary Chinese 事. Per Chinese morphology, it's used as a suffix and is fossilized in borrowings. In Vietnamese, it became a prefix to conform to native morphology. Compare other verbal nominalizers such as Rade klei and Japanese 事 (koto). Also see một cách (adverbializer).

vi-etym-sino

sự đời

sự nghiệp

sự sống còn

sự đau đớn

sự tương tác


tiền

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tiền.wav

kỉ Tiền Cambri

nhà/triều Tiền Lê


âm

-10° (âm 10 độ)

-10° (minus/negative 10 degrees [Celsius])


nguyên

Sino-Vietnamese word from 元 (“first; former”). The monetary sense is from modern Mandarin 元 (yuán), which was artificially made into a simplified form of 圓 /圆 (yuán, viên).

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nguyên.wav

nguyên Chủ tịch nước…

nguyên Tổng bí thư…


siêu

siêu máy tính

siêu văn bản

siêu nhân

Siêu Nhân


đức

Đức Khổng Tử/Phật/Giê-su Ki-tô/Chúa Trời/Giê-hô-va

Confucius/the Buddha/Jesus Christ/the Lord/Jehovah

Đức Mẹ/Bà

(chiefly capitalized) Used for respected figures


phản

Sino-Vietnamese word from 反 (“opposite; to betray”).

phản tác dụng

phản hạt

phản quác


kính

Sino-Vietnamese word from 敬 (“to respect”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kính.wav

Kính chào quý khách.

Kính mời ngài đến dự tiệc cưới của con chúng tôi.

You are cordially invited to our children's wedding.

Kính chúc ông bà mạnh khoẻ, sống lâu.

We wish you good health and a long life.

(honorific, before verbs) respectfully; cordially


trưởng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trưởng.wav

Sino-Vietnamese word from 長. Doublet of trường.

trưởng thôn

trưởng nhóm


thân

Sino-Vietnamese word from 親 (“close; pro-”).

thân Mĩ/Pháp/Nhật


bồ

Might be related to the prefixal element in bồ cào, bồ hóng, and bồ nhìn/bù nhìn.

bồ câu (“dove, pigeon”)

bồ nông (“pelican”)

bồ các (“Eurasian magpie”)

bồ cắt (“falcon”)

bồ cốc (“cormorant”)

bồ chao (“white-crested laughing-thrush”)

(no longer productive) used to form birds' names


thứ

Sino-Vietnamese word from 次.
Note that in spite of superficial similarity, this word is unrelated to Khmer ទី (tii), Thai ที่ (tîi), Japanese 第 (dai), all from Chinese 第 (MC dejH) (SV: đệ).

thứ tám


toàn

Sino-Vietnamese word from 全.
The expected reflex of the Middle Chinese form would be tuyền (cf. 緣 (MC ywen) > duyên, 川 (MC tsyhwen) > xuyên, 專 (MC tsywen) > chuyên); đen tuyền (“deep black”) is the singular case where its usage persists in all dialects. The now dominant form toàn is a Northern innovation, displaced the earlier common form tuyền. Aside from the aforementioned exception, the form tuyền was still used to some extent in the Southern dialects until the 20th century (both as a stand-alone morpheme and in compounds such as vẹn tuyền).
toàn (tŏàn) as a reading of 全 (MC dzjwen) is attested once, in quan tŏàn ſát (“supreme judicial officer”) in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary chiefly based on the Northern dialects, while tuyèn is attested thrice (once as header, twice in ſao᷄ tuyèn, an indirect predecessor of modern song toàn). In Dictionarium Anamitico-Latinum (1838), a dictionary based chiefly on the Southern dialects, the form toàn has no entry, while tuyền is abundantly attested.
The Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651) has this about the similar sounding word tiền:
1651, Alexandre de Rhodes, Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum [Vietnamese-Portuguese-Latin Dictionary]:
[…] quia quædam Gubernatrix exempli cauſa habuit ab infantia nomen, tién^([sic]), quòd monetam ſignificat, non licet in domo illius, neque extra domum, eius domeſticis vti nomine, tièn, ſed debent dicere, tŏàn […]
 […] because a certain Governor, for example, had from her childhood the name tién^([sic]), which means "money", neither in her house nor outside of it, is it allowed for [other people] to use the name tièn, but they must say tŏàn […]

quote-book

[…] quia quædam Gubernatrix exempli cauſa habuit ab infantia nomen, tién^(􂃭sic􂃮), quòd monetam ſignificat, non licet in domo illius, neque extra domum, eius domeſticis vti nomine, tièn, ſed debent dicere, tŏàn […]

[…] because a certain Governor, for example, had from her childhood the name <i class="Latn mention" lang="vi">tién</i>^(􂃭sic􂃮), which means "money", neither in her house nor outside of it, is it allowed for 􂀿other people􂁀 to use the name tièn, but they must say tŏàn […]

toàn khu vực

toàn công ti


cố

Sino-Vietnamese word from 故. Doublet of cụ and cớ.

cố Tổng Bí thư Trường Chinh


tổng

Sino-Vietnamese word from 總 (“overall; arch-”).

vi-etym-sino

tổng giám mục


vô

vô văn hoá

vô tác dụng

(prefixing nouns to form adjectives) without, -less, un-, in-


hậu

hậu đại dịch

nhà Hậu Lê

Hậu Hán thư

(history, of a dynasty) later (used to distinguish similarly named dynasties)


quý

Sino-Vietnamese word from 貴 (“valuable”).

quý ông; quý ngài

quý bà

quý vị

sir; ma'am; everyone; you; our honorable audience

Kính thưa quý vị và các bạn.

quý ông bà anh chị em

Quý khách có muốn dùng gì nữa không ạ?

Is there anything else you would like, sir/ma'am/our honorable customers?

(honorific, only in fixed expressions) honorific prefix


đệ

Sino-Vietnamese word from 第 (“ordinal marker”).

Đệ Tam Quốc tế

Đệ Nhất Phu nhân


dẫn

dẫn nhiệt/điện

chất dẫn điện

chất bán dẫn


phó

phó chủ tịch


chống

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦]

[t͡ɕəwŋ͡m˦˧˥]

From Proto-Vietic *coːŋʔ.
Semantically, compare 撐 /撑 (chēng), such as 撐拒 /撑拒 with chống cự and 俯臥撐 /俯卧撑 (fǔwòchēng) with chống đẩy.

chủ nghĩa chống tư bản

chủ nghĩa chống cộng


mùng

ngày mùng một Tết

Central Vietnam and Southern Vietnam form of mồng


cựu

cựu cầu thủ bóng đá


Đại

Đại Việt

Đại Anh

Đại Minh

Đại Học

Great Learning (one of the Four Books of Confucianism)


mồng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 孟 (SV: mạnh).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mạnh</i>

vi-etym-sino

Ngày mồng 2 tháng 9 năm 1945, lần đầu tiên tôi trông thấy Hồ Chủ tịch. Đó là một ngày lịch sử. Ngày hôm ấy, đứng trước rất đông quần chúng hoan hô nhiệt liệt, Hồ Chủ tịch trang nghiêm đọc bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.

1948, Trần Dân Tiên, Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch [Anecdotes from the Life and Work of President Hồ]:

On September 2, 1945, I first saw President Hồ. It was a historical day, when President Hồ, standing in front of a great crowd of happily cheering people, solemnly read the Declaration of Independence of the Democratic Republic of Vietnam.

(Northern Vietnam) Used in front of the ten native base numerals (một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, tám, chín, mười) to denote one of the first ten days of a month, itself optionally prefixed by ngày


bổn

Sino-Vietnamese word from 本; this was originally the common form and later the Southern form. Doublet of vốn and bản, the Northern form.
bổn phận and bổn cũ soạn lại are the sole cases where this morpheme fully preserves its literary status in modern Vietnamese dialects, while other usages are considered "humorous" or "odd".

bổn cô nương

bổn công tử

bổn quan

bổn vương

(Chinese fiction, sometimes used ironically in real life) I/me, a respectable...


một cách

[mok̚˨˩ʔ kat̚˦˧˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-một cách.wav

một cách ngu xuẩn

(slightly formal) adverbializes adjectives; in a ... way/manner/fashion; -ly


chư

chư tiên/phật/bồ tát


ba cái

[ʔɓaː˧˧ kaːj˧˦]

[ʔɓaː˧˧ kaːj˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ kaːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ba cái.wav

ba (“three”) + cái (generic classifier). ba seems to occur in generalizing or dismissive expressions, like dăm ba (literally “five and three”) for example.

ba cái đồ nhôm nhựa

all that junk; junk and stuff; junk or whatever

Tao đéo cần biết ba cái đồ nữ trang của mày.

I don't give a fuck about your jewelry shit.

ba cái chuyện vặt vãnh

ba cái trò con nít

Lớn rồi, đừng có chơi ba cái trò con nít nữa.

You're a grown-ass man, quit screwing around like a kid.

Dẹp cha nó ba cái vụ Vũng Tàu với vũng ghe đi! Bộ thằng Hai Hùng để tao mặc quần đùi bộ đội xuống biển, xuống đến đâu sủi bong bóng ra đến đó hả. Dẹp! Cùng đi, cùng vô, cùng về.

1995, Chu Lai, Đi tìm dĩ vãng [Seeking the Past], Nhà xuất bản Hội Nhà văn:

To hell with all that Vũng Tàu shit! Does Hai Hùng really expect me to dive into the ocean in trunks and froth all over my mouth? Fuck that! We go in and go out, together!

all that/those; and stuff; and shit; or whatever (expressing uninterest, indifference or apathy about what is being mentioned)