có ... không thì bảo

có + any verb phrase + không thì (“otherwise; or else”) + bảo (“to tell”), literally "do it, or I'll tell you to"

Có cút không thì bảo ?

Có câm không thì bảo ?

- Chúng mày nói ít thôi. Có cho tao lấy vợ không thì bảo??? - Thiên Nhật từ ngoài hấp tấp chạy lại, vẻ mặt bực dọc phát hài.

(Can we date this quote?), Cẩm Thương, Nếu tớ nắm tay cậu thì sẽ không xách được vali đâu [I can't hold my knapsack while holding your hand]:

"Quit yapping! Just let me get married in peace for heaven's sake!!!" Thiên Nhật quickly rushed over, looking hilariously livid.


cái búa

Used other than figuratively or idiomatically: see cái, búa.

Công bằng cái búa !


cái con khỉ

Used other than figuratively or idiomatically: see cái, con, khỉ.

“Bạch nguyệt quang là ánh trăng sáng, ám chỉ người mình yêu sâu đậm nhưng không được ở bên, giống như mặt trăng rất sáng, ta có thể nhìn thấy ngay trước mắt nhưng lại rất xa không thể với tới được. Cho nên, người làm nên Bạch nguyệt quang là muốn dùng nó để giúp người khác nói lên tình cảm, khao khát được ở bên cạnh người mình yêu của họ, đồng thời phá vỡ mọi định kiến, gắn kết tình cảm trăm năm không rời.”
“Gắn kết cái con khỉ ấy! Tôi chỉ muốn đi ngắm cảnh thôi, tại sao lại bày vẻ[sic] ra lắm thứ thế làm gì?”

(Can we date this quote?), Ngoan Nhất Nhà, Quách thống lĩnh! Nhà ngài có sói [Commander Guo! There's a Wolf in Your House!]:

“Baiyueguang means ‘white moonlight,’ it refers to someone you’re deeply in love with but can’t be with, like how you can see the brilliant moon but it’s so far out of your reach. The creator of the Baiyueguang wanted to help us convey our affection and longing for the ones we love, while also breaking apart all prejudices and consolidating unbreakable century-long bonds.”
“Consolidating my ass! I only wanted to sightsee, why did you go out of your way to make it such a big deal?”


nói có sách, mách có chứng

(literal) if you're gonna say something, cite your books, and if you're gonna tattle, show your proof

“Thưa mẹ, nói có sách mách có chứng, phiền mẹ đưa chứng cứ rồi muốn nói con thế nào cũng được.”

(Can we date this quote?), Thôn Cô, Vợ xấu chồng mù [Ugly Wife, Blind Husband]:

“Mother, extraordinary claims require extraordinary evidence, so would you be kind enough to provide your evidence, then you can argue with me to your heart’s content.”

you ought to always back up your claims with evidence


giấy trắng mực đen

Viết rõ giấy trắng mực đen chứ không có nói mồm với nó được.

Get everything in black and white, don't do verbal deals with him.

in black and white
in black and white#English


từng lớp

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˧˦]

[tɨŋ˦˩ ləːp̚˦˧˥]

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˦˥]

Used other than figuratively or idiomatically: see từng, lớp.


nghệ-thuật vị nghệ-thuật

Quan-niệm « nghệ-thuật vị nghệ-thuật » hay « nghệ-thuật vị nhân-sinh » chỉ là những phát-biểu tuy đơn-giản, nhưng không thể nói hết được ý-nghĩa sâu-xa của công-tác văn-nghệ.

1963, VĂN-HOÁ NGUYỆT-SAN - TẬP-SAN NGHIÊN-CỨU VÀ PHỔ-THÔNG [MONTHLY CULTURE: A POPULAR RESEARCH PERIODICAL]:

Such adages as “art for art’s sake” or “art for life’s sake” are simplistic claims that cannot express the deep meaning of literary performance.

nghệ thuật vị nghệ thuật
nghệ thuật vị nghệ thuật#Vietnamese

art for art's sake
art for art's sake#English

Obsolete spelling of nghệ thuật vị nghệ thuật (“art for art's sake”).


nghệ thuật vị nghệ thuật

Sino-Vietnamese word from 藝術 (“art”), 為 (“for”) and 藝術

vi-etym-sino

Các nhà khảo cổ học đánh giá, pho tượng Phật Đồng Dương chính là mỹ thuật tiêu biểu cho kỹ thuật đúc đồng tinh xảo kết hợp với nghệ thuật tạo hình độc đáo mang tính bản địa, đã làm cho phong cách nghệ thuật của tượng đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật, nếu các pho tượng Phật của một số nước mang phong cách nghệ thuật vị tôn giáo, thì Phật Chămpa mang trong mình hai thiên hướng nghệ thuật vị nghệ thuật, nghệ thuật vị nhân sinh, có những nét tương đồng với nghệ thuật Hellienique[sic] của Hy Lạp.

2018 November 9, Thích Nhật Từ with Thích Bửu Chánh, Trương Văn Chung, and Nguyễn Công Lý, “PHẬT GIÁO CHĂMPA QUA HÌNH TƯỢNG PHẬT ĐỒNG DƯƠNG [CHAMPA BUDDHISM THROUGH THE ĐỒNG DƯƠNG STATUE]”, in PHẬT GIÁO VÙNG MÊ-KÔNG - DI SẢN VÀ VĂN HÓA [MEKONG BUDDHISM: LEGACY AND CULTURE], page 282:

Archaeologists have said of the Đồng Dương Buddha statue as the prime fine-art example of intricate copper metallurgy and unique figurative craftsmanship with a strong indigenous sense of identity, which pushes its artistic style to the acme of art; if other countries' Buddha statues are indicative of art for religion's sake, Champa statues represent art for art's and life's sake, with similarities to Hellenic art.


ba cái

[ʔɓaː˧˧ kaːj˧˦]

[ʔɓaː˧˧ kaːj˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ kaːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ba cái.wav

ba (“three”) + cái (generic classifier). ba seems to occur in generalizing or dismissive expressions, like dăm ba (literally “five and three”) for example.

Used other than figuratively or idiomatically: see ba, cái.


biết thế

Anh nói thế thì em biết thế.

Used other than figuratively or idiomatically: see biết, thế.

Biết thế thì tao chả đến đâu.


cho rồi

Dẹp mẹ nó đi cho rồi !

Làm đại đi cho rồi !

“Vậy thì mày dẹp mẹ cái tình yêu gà chết của mày lại cho rồi!”

2005, VẪN XANH MÀU ÁO [OUR UNIFORMS ARE STILL GREEN], Nhà xuất bản Trẻ:

“How ‘bout you fuck right off with your sloppy love!?”

Tiêu Tinh tìm chỗ ngồi xuống, chống tay lên bàn, nhăn nhó kể lể: “Tôi nói với anh, tôi đúng là xui xẻo không gì bằng. Hôm qua về khách sạn cắm sạc điện thoại, vừa mở máy thì nhận được điện thoại của mẹ. Mẹ bảo tôi suy nghĩ thật kỹ chuyện đính hôn với Quân Tắc, còn nói bố tôi rất ủng hộ tôi lấy Thẩm Quân Tắc. Haizz, không biết vì sao đột nhiên sự tình lại biến thành thế này. Sớm biết thế tôi cứ tắt máy cho rồi. Haizz… đúng là xui xẻo hết chỗ nói!”.

(Can we date this quote?), 蝶之灵, “Chương 5: Kế hoạch tác chiến xem mặt [Chapter 5: Strategic Matchmaking Plan]”, in Chờ một ngày nắng [Waiting for a Sunny Day], volume 1, Nhà xuất bản Văn học:

Xiaoxing found a seat, put her elbow on the table and whined, “I’m telling you, I have the worst of luck. I came back to the hotel yesterday to charge my phone, opened it up and immediately got a call from my mother. She told me to agonize over the engagement with Junze, that my father really approved of Shen Junze. Ah geez, why the hell did it turn out like this? If I’d known I’d've hung up then and there. Ah geez… This blows!”

(at the end of a clause) just so that I/we can forget about this and move on


GTVT

Bộ GTVT

Initialism of Giao thông Vận tải (“Traffic and Transport”).


miệng ăn núi lở

[miəŋ˧˨ʔ ʔan˧˧ nuj˧˦ ləː˧˩]

[miəŋ˨˩ʔ ʔaŋ˧˧ nuj˨˩˦ ləː˧˨]

[miəŋ˨˩˨ ʔaŋ˧˧ nuj˦˥ ləː˨˩˦]

Literally "just by eating, one can break up a mountain".

(idiomatic) to spend one's money without generating any income; to fritter away a great fortune


được ăn cả, ngã về không

[ʔɗɨək̚˧˨ʔ ʔan˧˧ kaː˧˩ ŋaː˦ˀ˥ ve˨˩ xəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗɨək̚˨˩ʔ ʔaŋ˧˧ kaː˧˨ ŋaː˧˨ vej˦˩ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗɨək̚˨˩ʔ ʔaŋ˧˧ kaː˧˨ ŋaː˧˨ vej˦˩ xəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗɨək̚˨˩˨ ʔaŋ˧˧ kaː˨˩˦ ŋaː˨˩˦ vej˨˩ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗɨək̚˨˩˨ ʔaŋ˧˧ kaː˨˩˦ ŋaː˨˩˦ jej˨˩ xəwŋ͡m˧˧]

it's all-or-nothing; you either go big or go home


tình ngay lí gian

[tïŋ˨˩ ŋaj˧˧ li˧˦ zaːn˧˧]

[tɨn˦˩ ŋaj˧˧ lɪj˨˩˦ jaːŋ˧˧]

[tɨn˨˩ ŋa(ː)j˧˧ lɪj˦˥ jaːŋ˧˧]

Roughly, "one's own feelings are pure and just, but objective observation says otherwise".

when one's actions or results are objectively detrimental despite good intention


quay đầu là bờ

[kwaj˧˧ ʔɗəw˨˩ laː˨˩ ʔɓəː˨˩]

[kwaj˧˧ ʔɗəw˦˩ laː˦˩ ʔɓəː˦˩]

[waj˧˧ ʔɗəw˨˩ laː˨˩ ʔɓəː˨˩]

Calque of Chinese 回頭是岸／回头是岸 (hồi đầu thị ngạn), from longer 苦海無邊，回頭是岸／苦海无边，回头是岸 (khổ hải vô biên, hồi đầu thị ngạn), said to be from a work called Dùliǔcuì (度柳翠).

cal

(Buddhism and humorous) it is never too late to stop generating negative karma (tạo nghiệp) and start seeking enlightenment instead


tương truyền

[tɨəŋ˧˧ t͡ɕwiən˨˩]

[tɨəŋ˧˧ ʈwiəŋ˦˩]

[tɨəŋ˧˧ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

Tương truyền mẹ Âu Cơ đẻ trăm trứng.
Legend has it that Mother Âu Cơ gave birth to a hundred eggs.

it is said that; legend/tradition/folklore has it that; according to legend


vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại

Vô sản tất cả các nước (canonical)
đoàn kết lại! (canonical)

[vo˧˧ saːn˧˩ tət̚˧˦ kaː˧˩ kaːk̚˧˦ nɨək̚˧˦ ʔɗwaːn˨˩ ket̚˧˦ laːj˧˨ʔ]

[vow˧˧ ʂaːŋ˧˨ tək̚˦˧˥ kaː˧˨ kaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥ ʔɗwaːŋ˦˩ ket̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[vow˧˧ saːŋ˧˨ tək̚˦˧˥ kaː˧˨ kaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥ ʔɗwaːŋ˦˩ ket̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[vow˧˧ ʂaːŋ˨˩˦ tək̚˦˥ kaː˨˩˦ kaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥ ʔɗwaːŋ˨˩ kəːt̚˦˥ laːj˨˩˨]

[jow˧˧ saːŋ˨˩˦ tək̚˦˥ kaː˨˩˦ kaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥ ʔɗwaːŋ˨˩ kəːt̚˦˥ laːj˨˩˨]

1848, Karl Marx & Friedrich Engels,Manifest der Kommunistischen Partei / Manifesto of the Communist Party / Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản
Những người cộng sản coi là điều đáng khinh bỉ nếu giấu giếm những quan điểm và ý định của mình. Họ công khai tuyên bố rằng mục đích của họ chỉ có thể đạt được bằng cách dùng bạo lực lật đổ toàn bộ trật tự xã hội hiện hành. Mặc cho các giai cấp thống trị run sợ trước một cuộc Cách mạng cộng sản chủ nghĩa! Trong cuộc cách mạng ấy, những người vô sản chẳng mất gì hết, ngoài những xiềng xích trói buộc họ. Họ sẽ giành được cả thế giới.
Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại!
The Communists disdain to conceal their views and aims. They openly declare that their ends can be attained only by the forcible overthrow of all existing social conditions. Let the ruling classes tremble at a Communistic revolution. The proletarians have nothing to lose but their chains. They have a world to win.
Working Men of All Countries, Unite!

Workers of the world, unite
workers of the world, unite


từ sông ra biển

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ zaː˧˧ ʔɓiən˧˩]

[tɨ˦˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ʐaː˧˧ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˦˩ səwŋ͡m˧˧ ʐaː˧˧ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ɹaː˧˧ ʔɓiəŋ˨˩˦]

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ ɹaː˧˧ ʔɓiəŋ˨˩˦]

Ultimately calque of Arabic مِنَ ٱلنَّهْرِ إِلَى ٱلْبَحْرِ (mina n-nahri ʔilā l-baḥri); though likely not directly but indirectly through English "from the river to the sea".

calque

مِنَ ٱلنَّهْرِ إِلَى ٱلْبَحْرِ

Khoảng hai nghìn người xuất hiện ở khu vực Bay Ridge, Brooklyn, New York, hô ‘Palestine tự do’ và ‘Từ sông ra biển, Palestine sẽ được tự do’, ngụ ý từ sông Jordan đến biển Địa Trung Hải.

2021 May 16, “Hàng chục nghìn người Bắc Mỹ biểu tình phản đối Israel [Tens of thousands of North Americans demonstrate against Israel]”, in VnExpress:

About two thousand people showed up in Bay Ridge, Brooklyn, New York, shouting ‘free Palestine’ and ‘from the river to the sea, Palestine will be free,’ alluding to the Jordan River and the Mediterranean Sea.

Bốn người biểu tình mặc trang phục tối màu trèo lên nóc tòa nhà quốc hội Australia ở thủ đô Canberra ngày 4/7, giăng các biểu ngữ ủng hộ người Palestine và phản đối xung đột ở Dải Gaza, trong đó có biểu ngữ ‘Từ sông ra biển, Palestine sẽ tự do’.

2024 July 4, “Người biểu tình ủng hộ Palestine treo biểu ngữ trên nóc quốc hội Australia [Pro-Palestine protesters hung banners on Australian Parliament House's roof.]”, in VnExpress:

On 4 July, four protesters in dark clothing climbed the roof of the Parliament House in Australia's capital Canberra and hung banners supporting Palestinians and opposing the conflict in Gaza Strip; among those was one with the slogan ‘from the river to the sea, Palestine will be free’.

from the river to the sea
from the river to the sea#English

(politics) from the river to the sea (a phrase supporting Palestinian self-determination)


từ sông đến biển

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ ʔɗen˧˦ ʔɓiən˧˩]

[tɨ˦˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɗen˦˧˥ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˦˩ səwŋ͡m˧˧ ʔɗen˦˧˥ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɗəːn˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ ʔɗəːn˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

Theo [một cuộc thăm dò dư luận do Viện Washington về chính sách Cận Đông công bố ngày 25/6], 60% số người được khảo sát ở Bờ Tây và Dải Gaza cho rằng mục tiêu 5 năm tới sẽ là 'đòi lại tất cả Palestine lịch sử, từ sông đến biển, quan điểm đồng nghĩa với việc loại bỏ Israel, trong khi chưa tới 30% muốn 'chấm dứt sự chiếm đóng Bờ Tây và Gaza để đạt được giải pháp hai nhà nước.'

2014 June 25, Vietnam News Agency, “Israel quyết định tiếp tục chiến dịch quân sự tại Bờ Tây [Israel decides to continue military operation in the West Bank]”, in vietnamplus.vn:

According to [an opinion poll published by the Washington Institute for Near East Policy published on May 26th], 60% of surveyees in the West Bank and Gaza Strip opined that the goal for the next five years would be ‘regaining all of historical Palestine from the river to the sea’, a viewpoint synonymous with the eradication of Israel; whereas not even 30% wished to ‘end the occupation of the West Bank and Gaza and achieve a two-state solution.’

Bốn người mặc đồ tối màu đã đứng trên mái của Tòa nhà Quốc hội Úc trong khoảng một giờ, treo các biểu ngữ đen bao gồm một biểu ngữ viết ‘từ sông đến biển, Palestine sẽ được tự do’, một khẩu hiệu phổ biến của những người biểu tình ủng hộ Palestine.

2024 July 5, Hồng Hạnh, “Người biểu tình ủng hộ Palestine trèo lên mái nhà Quốc hội Úc [Pro-Palestine Protesters Climbed onto Australian Parliament Houses's Roof]”, in Nhà báo & Công luận [Journalist and Public Opinion Newspaper]:

Four persons wearing dark clothing stood on the Australian Parliament House's roof for about one hour and hung black banners including one on which was written the slogan ‘From the river to the sea, Palestine will be free’, popular among pro-Palestine protesters.

từ sông ra biển
từ sông ra biển#Vietnamese

Alternative form of từ sông ra biển (“from the river to the sea (a phrase supporting Palestinian self-determination)”)


từ sông tới biển

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ təːj˧˦ ʔɓiən˧˩]

[tɨ˦˩ ʂəwŋ͡m˧˧ təːj˨˩˦ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˦˩ səwŋ͡m˧˧ təːj˨˩˦ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩ ʂəwŋ͡m˧˧ təːj˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ təːj˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

Penny Wong, quoted in Rania Yallop (2024 May 16) “Opposition calls for Senator's resignation over genocide comments”, in SBS News; Vietnamese translation in Rania Yallop with Khánh Uyên (2024 May 17) “Phe đối lập kêu gọi Thượng nghị sĩ Lao động từ chức vì bình luận không phù hợp”, in SBS Tiếng Việt
Cụm từ từ sông tới biển không phù hợp với giải pháp hai nhà nước. Và đó là giải pháp cần thiết cho hòa bình và an ninh của người Palestine cũng như người Israel. Các đồng nghiệp, Úc không phải là một nhân tố trung tâm ở Trung Đông. Nhưng chúng ta là một tiếng nói được tôn trọng và chúng ta sử dụng tiếng nói của mình để ủng hộ lệnh ngừng bắn nhân đạo nhằm giải phóng con tin cho giải pháp hai nhà nước.
The phrase from the river to the sea is not consistent with a two state solution. And it is that solution which is needed for peace and security of Palestinians and Israelis alike. Colleagues, Australia is not a central player in the Middle East. But we are a respected voice. And we use our voice to advocate for humanitarian ceasefire for the release of hostages for a two state solution."

‘Từ sông tới biển, Palestine sẽ được tự do.’ Khẩu hiệu mạnh mẽ này thể hiện khát vọng tự do của Palestine kéo dài từ sông Jordan đến Biển Địa Trung Hải, đang gây được tiếng vang với những sinh viên biểu tình trên khắp nước Mỹ đang kêu gọi chấm dứt bạo lực ở Gaza.

2024 May 17, “Nước Mỹ vẫn có thể được gọi là vùng đất tự do? [Can the United States Still Be Called the Land of Freedom?]”, in Nhân quyền Việt Nam:

‘From the river to the sea, Palestine will be free.’ This powerful slogan expresses the aspiration for a free Palestine spanning from the Jordan river to the Mediterranean Sea, being echoed by college and university students protesting all over the United States and calling for an end to violence in Gaza.