光明正大

quang minh chính đại
quang minh chính đại#Vietnamese

chữ Hán form of quang minh chính đại (“high-principled; open and aboveboard; just and honorable; frank and righteous; without artifice”).


長生不老

trường sinh bất lão
trường sinh bất lão#Vietnamese

chữ Hán form of trường sinh bất lão (“immortal”).


急急如律令

cấp cấp như luật lệnh
cấp cấp như luật lệnh#Vietnamese


病從口入，禍從口出

bệnh tòng khẩu nhập, hoạ tòng khẩu xuất#Vietnamese

chữ Hán form of bệnh tòng khẩu nhập, hoạ tòng khẩu xuất.


恭喜發財

cung hỉ phát tài
cung hỉ phát tài#Vietnamese

chữ Hán form of cung hỉ phát tài (“May you have a prosperous New Year!”).


名正言順

danh chính ngôn thuận
danh chính ngôn thuận#Vietnamese

chữ Hán form of danh chính ngôn thuận (“to be fitting and proper; to be perfectly justified or deserved”).


nhập gia tuỳ tục

[ɲəp̚˧˨ʔ zaː˧˧ twi˨˩ tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ɲəp̚˨˩ʔ jaː˧˧ twɪj˦˩ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ɲəp̚˨˩˨ jaː˧˧ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩ tʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 入家隨俗 (literally "enter house, follow customs").

when in Rome, do as the Romans do
when in Rome, do as the Romans do


như nước đổ đầu vịt

head

như nước đổ đầu vịt

vi-phrase

như nước đổ đầu vịt

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˧˦ ʔɗo˧˩ ʔɗəw˨˩ vit̚˧˨ʔ]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˧˥ ʔɗow˧˨ ʔɗəw˦˩ vit̚˨˩ʔ]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ ʔɗəw˨˩ vɨt̚˨˩˨]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ ʔɗəw˨˩ jɨt̚˨˩˨]

like water off a duck's back
like water off a duck's back

(figurative) like water off a duck's back.


vắng chủ nhà, gà vọc niêu tôm

[vaŋ˧˦ t͡ɕu˧˩ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˧˨ʔ niəw˧˧ tom˧˧]

[vaŋ˦˧˥ t͡ɕʊw˧˨ ɲaː˦˩ ɣaː˦˩ vawk͡p̚˨˩ʔ niw˧˧ tom˧˧]

[vaŋ˦˥ cʊw˨˩˦ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]

[jaŋ˦˥ cʊw˨˩˦ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ jawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]

Literally "when the owner is away from home, the chicken will peck the earthenware pot of shrimp" (in Vietnam, chickens are known for their love of shrimp)

when the cat's away the mice will play
when the cat's away the mice will play


chủ vắng nhà, gà vọc niêu tôm

[t͡ɕu˧˩ vaŋ˧˦ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˧˨ʔ niəw˧˧ tom˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ vaŋ˦˧˥ ɲaː˦˩ ɣaː˦˩ vawk͡p̚˨˩ʔ niw˧˧ tom˧˧]

[cʊw˨˩˦ vaŋ˦˥ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]

[cʊw˨˩˦ jaŋ˦˥ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ jawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]


quân tử bất khí

[kwən˧˧ tɨ˧˩ ʔɓət̚˧˦ xi˧˦]

[kwəŋ˧˧ tɨ˧˨ ʔɓək̚˦˧˥ kʰɪj˨˩˦]

[kwəŋ˧˧ tɨ˧˨ ʔɓək̚˦˧˥ xɪj˨˩˦]

[wəŋ˧˧ tɨ˨˩˦ ʔɓək̚˦˥ kʰɪj˦˥]

[wəŋ˧˧ tɨ˨˩˦ ʔɓək̚˦˥ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 君子不器. From a saying of Confucius in the Analects.


quá tắc vật đạn cải

[kwaː˧˦ tak̚˧˦ vət̚˧˨ʔ ʔɗaːn˧˨ʔ kaːj˧˩]

[kwaː˨˩˦ tak̚˦˧˥ vək̚˨˩ʔ ʔɗaːŋ˨˩ʔ kaːj˧˨]

[waː˦˥ tak̚˦˥ vək̚˨˩˨ ʔɗaːŋ˨˩˨ kaːj˨˩˦]

[waː˦˥ tak̚˦˥ jək̚˨˩˨ ʔɗaːŋ˨˩˨ kaːj˨˩˦]

From Middle Chinese 過則勿憚改, whence also the Japanese 過ちては則ち改むるに憚ること勿れ.

When making a mistake, do not be afraid to correct it.


ôn cố tri tân

[ʔon˧˧ ko˧˦ t͡ɕi˧˧ tən˧˧]

[ʔoŋ˧˧ kow˨˩˦ ʈɪj˧˧ təŋ˧˧]

[ʔoŋ˧˧ kow˦˥ ʈɪj˧˧ təŋ˧˧]

One should be able to derive new understanding while revising what one has learned.


ôn, lương, cung, kiệm, nhượng

[ʔon˧˧ lɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˧˧ kiəm˧˨ʔ ɲɨəŋ˧˨ʔ]

[ʔoŋ˧˧ lɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˧˧ kiəm˨˩ʔ ɲɨəŋ˨˩ʔ]

[ʔoŋ˧˧ lɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˧˧ kim˨˩˨ ɲɨəŋ˨˩˨]

Our master is benign, upright, courteous, temperate, and complaisant and thus he gets his information.

The Analects of Confucius, c. 475 – 221 BCE, translated based on James Legge's version

Phu tử ôn, lương, cung, kiệm, nhượng dĩ đắc chi.

夫子溫、良、恭、儉、讓以得之。

Be cordial, kind, courteous, modest, and deferential.


thiên thặng chi quốc

[tʰiən˧˧ tʰaŋ˧˨ʔ t͡ɕi˧˧ kuək̚˧˦]

[tʰiəŋ˧˧ tʰaŋ˨˩ʔ t͡ɕɪj˧˧ kuək̚˦˧˥]

[tʰiəŋ˧˧ tʰaŋ˨˩˨ cɪj˧˧ wək̚˦˥]

To lead a state capable of sending a thousand chariots to war.


đức bất cô, tất hữu lân

[ʔɗɨk̚˧˦ ʔɓət̚˧˦ ko˧˧ tət̚˧˦ hiw˦ˀ˥ lən˧˧]

[ʔɗɨk̚˦˧˥ ʔɓək̚˦˧˥ kow˧˧ tək̚˦˧˥ hɨw˧˨ ləŋ˧˧]

[ʔɗɨk̚˦˥ ʔɓək̚˦˥ kow˧˧ tək̚˦˥ hɨw˨˩˦ ləŋ˧˧]

Virtue never has solitude and always has companionship.


như nước đổ lá khoai

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˧˦ ʔɗo˧˩ laː˧˦ xwaːj˧˧]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˧˥ ʔɗow˧˨ laː˨˩˦ kʰwaːj˧˧]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˧˥ ʔɗow˧˨ laː˨˩˦ xwaːj˧˧]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ laː˦˥ kʰwaːj˧˧]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ laː˦˥ xwaːj˧˧]

Like water off a duck's back
like water off a duck's back


nước chảy đá mòn

[nɨək̚˧˦ t͡ɕaj˧˩ ʔɗaː˧˦ mɔn˨˩]

[nɨək̚˦˧˥ t͡ɕaj˧˨ ʔɗaː˨˩˦ mɔŋ˦˩]

[nɨək̚˦˥ ca(ː)j˨˩˦ ʔɗaː˦˥ mɔŋ˨˩]


vì sao

[vɪj˦˩ ʂaːw˧˧]

[vɪj˨˩ ʂaːw˧˧]

Chiến tranh giữa các vì sao

Star Wars (literally, “Wars Between/Among the Stars”)

Used other than figuratively or idiomatically: see vì, sao.


人定勝天

nhân định thắng thiên
nhân định thắng thiên#Vietnamese


vl

(Internet, vulgar) Initialism of vãi lồn.


tôi là người Việt

[toj˧˧ laː˨˩ ŋɨəj˨˩ viət̚˧˨ʔ]

[toj˧˧ laː˦˩ ŋɨj˦˩ viək̚˨˩ʔ]

[toj˧˧ laː˨˩ ŋɨj˨˩ viək̚˨˩˨]

[toj˧˧ laː˨˩ ŋɨj˨˩ jiək̚˨˩˨]


chào buổi sáng

[t͡ɕaːw˨˩ ʔɓuəj˧˩ saːŋ˧˦]

[t͡ɕaːw˦˩ ʔɓuj˧˨ ʂaːŋ˦˧˥]

[t͡ɕaːw˦˩ ʔɓuj˧˨ saːŋ˦˧˥]

[caːw˨˩ ʔɓuj˨˩˦ ʂaːŋ˦˥]

[caːw˨˩ ʔɓuj˨˩˦ saːŋ˦˥]


cám ơn rất nhiều

[kaːm˧˦ ʔəːn˧˧ zət̚˧˦ ɲiəw˨˩]

[kaːm˦˧˥ ʔəːŋ˧˧ ʐək̚˦˧˥ ɲiw˦˩]

[kaːm˦˥ ʔəːŋ˧˧ ɹək̚˦˥ ɲiw˨˩]


cả nhà

[kaː˧˩ ɲaː˨˩]

[kaː˧˨ ɲaː˦˩]

[kaː˨˩˦ ɲaː˨˩]

cả (“the whole/entire”) + nhà (“family”). Compare Chinese 大家.

com

cả nhà tao

Used other than figuratively or idiomatically: see cả, nhà.


bé hạt tiêu

[ʔɓɛ˧˦ haːt̚˧˨ʔ tiəw˧˧]

[ʔɓɛ˨˩˦ haːk̚˨˩ʔ tiw˧˧]

[ʔɓɛ˦˥ haːk̚˨˩˨ tiw˧˧]


Giáng sinh vui vẻ

[zaːŋ˧˦ sïŋ˧˧ vuj˧˧ vɛ˧˩]

[jaːŋ˦˧˥ ʂɨn˧˧ vuj˧˧ vɛ˧˨]

[jaːŋ˦˧˥ sɨn˧˧ vuj˧˧ vɛ˧˨]

[jaːŋ˦˥ ʂɨn˧˧ vuj˧˧ vɛ˨˩˦]

[jaːŋ˦˥ sɨn˧˧ juj˧˧ jɛ˨˩˦]


sinh nhật vui vẻ

[sïŋ˧˧ ɲət̚˧˨ʔ vuj˧˧ vɛ˧˩]

[ʂɨn˧˧ ɲək̚˨˩ʔ vuj˧˧ vɛ˧˨]

[sɨn˧˧ ɲək̚˨˩ʔ vuj˧˧ vɛ˧˨]

[ʂɨn˧˧ ɲək̚˨˩˨ vuj˧˧ vɛ˨˩˦]

[sɨn˧˧ ɲək̚˨˩˨ juj˧˧ jɛ˨˩˦]


anh yêu em

[ʔajŋ̟˧˧ ʔiəw˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔɛɲ˧˧ ʔiw˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔan˧˧ ʔiw˧˧ ʔɛm˧˧]


em yêu anh

[ʔɛm˧˧ ʔiəw˧˧ ʔajŋ̟˧˧]

[ʔɛm˧˧ ʔiw˧˧ ʔɛɲ˧˧]

[ʔɛm˧˧ ʔiw˧˧ ʔan˧˧]


cung hỉ phát tài

[kʊwŋ͡m˧˧ hi˧˩ faːt̚˧˦ taːj˨˩]

[kʊwŋ͡m˧˧ hɪj˧˨ faːk̚˦˧˥ taːj˦˩]

[kʊwŋ͡m˧˧ hɪj˨˩˦ faːk̚˦˥ taːj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 恭喜發財 (“May you have a prosperous New Year!”), from cung hỉ (恭喜, “to congratulate”) + phát tài (發財, “to become rich”).


yêu nhiều thì ốm, ôm nhiều thì yếu

[ʔiəw˧˧ ɲiəw˨˩ tʰi˨˩ ʔom˧˦ ʔom˧˧ ɲiəw˨˩ tʰi˨˩ ʔiəw˧˦]

[ʔiw˧˧ ɲiw˦˩ tʰɪj˦˩ ʔom˦˧˥ ʔom˧˧ ɲiw˦˩ tʰɪj˦˩ ʔiw˨˩˦]

[ʔiw˧˧ ɲiw˨˩ tʰɪj˨˩ ʔom˦˥ ʔom˧˧ ɲiw˨˩ tʰɪj˨˩ ʔiw˦˥]

Tonal play: yêu (“to love”) – yếu (“to be weak”); ôm (“to hug”) – ốm (“to be sick”).

(wordplay, humorous) love a lot and you will get sick, hug a lot and you will get weak (alluding to STD and impotence due to overindulgence)


chúc may mắn

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥ maj˧˧ maŋ˦˧˥]


chúc mừng năm mới

chúc mừng năm mới ! (canonical)
祝𢜠𢆥㵋 (CJK)

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ mɨŋ˨˩ nam˧˧ məːj˧˦]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥ mɨŋ˦˩ nam˧˧ məːj˨˩˦]

[cʊwk͡p̚˦˥ mɨŋ˨˩ nam˧˧ məːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chúc mừng năm mới.wav

chúc mừng (“to celebrate”) + năm (“year”) + mới (“new”).


để cho

[ʔɗe˧˩ t͡ɕɔ˧˧]

[ʔɗej˧˨ t͡ɕɔ˧˧]

[ʔɗej˨˩˦ cɔ˧˧]


cái này là gì

[kaːj˨˩˦ naj˦˩ laː˦˩ jɪj˦˩]


ông ăn chả, bà ăn nem

[ʔəwŋ͡m˧˧ ʔan˧˧ t͡ɕaː˧˩ ʔɓaː˨˩ ʔan˧˧ nɛm˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˧ ʔaŋ˧˧ t͡ɕaː˧˨ ʔɓaː˦˩ ʔaŋ˧˧ nɛm˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˧ ʔaŋ˧˧ caː˨˩˦ ʔɓaː˨˩ ʔaŋ˧˧ nɛm˧˧]

(figurative) both the man and the woman commit their own adultery


tiến thoái lưỡng nan

[tiən˧˦ tʰwaːj˧˦ lɨəŋ˦ˀ˥ naːn˧˧]

[tiəŋ˦˧˥ tʰwaːj˨˩˦ lɨəŋ˧˨ naːŋ˧˧]

[tiəŋ˦˥ tʰ⁽ʷ⁾aːj˦˥ lɨəŋ˨˩˦ naːŋ˧˧]

(literal) it's difficult either to advance or to retreat

between a rock and a hard place
between a rock and a hard place


head

ngậm máu phun người, trước dơ miệng mình

[ŋəm˧˨ʔ maw˧˦ fun˧˧ ŋɨəj˨˩ t͡ɕɨək̚˧˦ zəː˧˧ miəŋ˧˨ʔ mïŋ˨˩]

[ŋəm˨˩ʔ maw˨˩˦ fun˧˧ ŋɨj˦˩ ʈɨək̚˦˧˥ jəː˧˧ miəŋ˨˩ʔ mɨn˦˩]

[ŋəm˨˩˨ ma(ː)w˦˥ fʊwŋ͡m˧˧ ŋɨj˨˩ ʈɨək̚˦˥ jəː˧˧ miəŋ˨˩˨ mɨn˨˩]

A literal translation of Chinese 含血噴人，先汙其口／含血喷人，先污其口 (since the Song Dynasty), "spurting from a bloody mouth (i.e. to venomously slander someone) makes one's mouth dirty first". Compare Chinese 血口噴人／血口喷人 (xuèkǒupēnrén).

Curses are like young chickens, they always come home to roost.


nam tôn nữ ti

[naːm˧˧ ton˧˧ nɨ˦ˀ˥ ti˧˧]

[naːm˧˧ toŋ˧˧ nɨ˧˨ tɪj˧˧]

[naːm˧˧ toŋ˧˧ nɨ˨˩˦ tɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 男尊女卑 (“valuing men above women, the belief that men are superior to women”).


重男輕女

trọng nam khinh nữ
trọng nam khinh nữ#Vietnamese

chữ Hán form of trọng nam khinh nữ (“valuing men and belittling women; favouring boys over girls”).


bắt chước như khỉ

[ʔɓat̚˧˦ t͡ɕɨək̚˧˦ ɲɨ˧˧ xi˧˩]

[ʔɓak̚˦˧˥ t͡ɕɨək̚˦˧˥ ɲɨ˧˧ kʰɪj˧˨]

[ʔɓak̚˦˧˥ t͡ɕɨək̚˦˧˥ ɲɨ˧˧ xɪj˧˨]

[ʔɓak̚˦˥ cɨək̚˦˥ ɲɨ˧˧ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɓak̚˦˥ cɨək̚˦˥ ɲɨ˧˧ xɪj˨˩˦]

monkey see, monkey do
monkey see, monkey do


滔滔不絕

thao thao bất tuyệt
thao thao bất tuyệt#Vietnamese

chữ Hán form of thao thao bất tuyệt (“(of speech) endless, talking nineteen to the dozen”).


hai bàn tay trắng

[haːj˧˧ ʔɓaːn˨˩ taj˧˧ t͡ɕaŋ˧˦]

[haːj˧˧ ʔɓaːŋ˦˩ taj˧˧ ʈaŋ˦˧˥]

[haːj˧˧ ʔɓaːŋ˨˩ ta(ː)j˧˧ ʈaŋ˦˥]

two empty hands (literally "two white hands")


âm thịnh dương suy

[ʔəm˧˧ tʰïŋ˧˨ʔ zɨəŋ˧˧ swi˧˧]

[ʔəm˧˧ tʰɨn˨˩ʔ jɨəŋ˧˧ ʂwɪj˧˧]

[ʔəm˧˧ tʰɨn˨˩ʔ jɨəŋ˧˧ swɪj˧˧]

[ʔəm˧˧ tʰɨn˨˩˨ jɨəŋ˧˧ ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧]

[ʔəm˧˧ tʰɨn˨˩˨ jɨəŋ˧˧ s⁽ʷ⁾ɪj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âm thịnh dương suy.wav

Lớp này âm thịnh dương suy.

There are more girls than boys in this class.

(informal, figurative, of a place) having more females than males


tham thì thâm

[tʰaːm˧˧ tʰi˨˩ tʰəm˧˧]

[tʰaːm˧˧ tʰɪj˦˩ tʰəm˧˧]

[tʰaːm˧˧ tʰɪj˨˩ tʰəm˧˧]

Literally “if you’re greedy, you’ll get bruises” or “gluttons get bruises”. In this case, the word thâm (“bruise”), which is phonetically similar to tham (“greedy”), stands for “one’s downfall”.


bà Mụ nặn nhầm

[ʔɓaː˨˩ mu˧˨ʔ nan˧˨ʔ ɲəm˨˩]

[ʔɓaː˦˩ mʊw˨˩ʔ naŋ˨˩ʔ ɲəm˦˩]

[ʔɓaː˨˩ mʊw˨˩˨ naŋ˨˩˨ ɲəm˨˩]

(literal) something must have gone wrong when the Midwife got this child out of their mother

(figurative) the child in question is too boyish for a girl or too girlish for a boy


người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh

[ŋɨəj˨˩ ʔɗəw˨˩ ʔɓaːk̚˧˨ʔ tiən˦ˀ˥ kɛ˧˩ ʔɗəw˨˩ sajŋ̟˧˧]

[ŋɨj˦˩ ʔɗəw˦˩ ʔɓaːk̚˨˩ʔ tiəŋ˧˨ kɛ˧˨ ʔɗəw˦˩ sɛɲ˧˧]

[ŋɨj˨˩ ʔɗəw˨˩ ʔɓaːk̚˨˩˨ tiəŋ˨˩˦ kɛ˨˩˦ ʔɗəw˨˩ san˧˧]

Literally "the silvery-headed one sees off the green-headed one". bạc (“silver”) is used to describe gray hair, which is thought to be silvery or white rather than gray. xanh means "grue" (either green or blue), but is probably related to thanh xuân (“youth”, literally “grue spring”), which is likely to be derived from the association of "youth" with "green" and "spring", both of which are in turn associated with the element "Wood" (or "Tree", or "Plant"), the element of "freshness" or "vitality", etc. in Wu Xing. Compare Chinese 白髮人送黑髮人／白发人送黑发人 (báifàrén sòng hēifàrén).

ncog

"the young perish and the old linger"; an elderly person has/had to suffer the anguish of watching their young loved one die, because they think it should be the other way around


tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa

[t͡ɕajŋ̟˧˦ vɔ˧˩ zɨə˧˧ ɣap̚˧˨ʔ vɔ˧˩ zɨə˨˩]

[ʈɛɲ˦˧˥ vɔ˧˨ jɨə˧˧ ɣap̚˨˩ʔ vɔ˧˨ jɨə˦˩]

[ʈan˦˥ vɔ˨˩˦ jɨə˧˧ ɣap̚˨˩˨ vɔ˨˩˦ jɨə˨˩]

[ʈan˦˥ jɔ˨˩˦ jɨə˧˧ ɣap̚˨˩˨ jɔ˨˩˦ jɨə˨˩]

A play on the words dưa (“melon”) and dừa (“coconut”), which both refer to fruits and differ only in tone.

(literal) away from the watermelon rind, into the coconut shell

out of the frying pan, into the fire
out of the frying pan, into the fire

(figurative) out of the frying pan, into the fire


tai vách mạch dừng

[taːj˧˧ vajk̟̚˧˦ majk̟̚˧˨ʔ zɨŋ˨˩]

[taːj˧˧ vat̚˦˧˥ mat̚˨˩ʔ jɨŋ˦˩]

[taːj˧˧ vat̚˦˥ mat̚˨˩˨ jɨŋ˨˩]

[taːj˧˧ jat̚˦˥ mat̚˨˩˨ jɨŋ˨˩]


không có lửa làm sao có khói

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˧˦ lɨə˧˩ laːm˨˩ saːw˧˧ kɔ˧˦ xɔj˧˦]

[kʰəwŋ͡m˧˧ kɔ˨˩˦ lɨə˧˨ laːm˦˩ ʂaːw˧˧ kɔ˨˩˦ kʰɔj˨˩˦]

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˨˩˦ lɨə˧˨ laːm˦˩ saːw˧˧ kɔ˨˩˦ xɔj˨˩˦]

[kʰəwŋ͡m˧˧ kɔ˦˥ lɨə˨˩˦ laːm˨˩ ʂaːw˧˧ kɔ˦˥ kʰɔj˦˥]

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˦˥ lɨə˨˩˦ laːm˨˩ saːw˧˧ kɔ˦˥ xɔj˦˥]

không có (“without”) + lửa (“fire”) + làm sao (“how”) + có (“there is”) + khói (“smoke”)

compound

(literally) without fire, how is there smoke?

no smoke without fire
no smoke without fire

(figuratively) there's no smoke without fire


入家隨俗

nhập gia tùy tục
nhập gia tùy tục#Vietnamese

chữ Hán form of nhập gia tùy tục (“when in Rome, do as the Romans do”).


陰盛陽衰

âm thịnh dương suy
âm thịnh dương suy#Vietnamese


bách chiến bách thắng

[ʔɓajk̟̚˧˦ t͡ɕiən˧˦ ʔɓajk̟̚˧˦ tʰaŋ˧˦]

[ʔɓat̚˦˧˥ t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʔɓat̚˦˧˥ tʰaŋ˦˧˥]

[ʔɓat̚˦˥ ciəŋ˦˥ ʔɓat̚˦˥ tʰaŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bách chiến bách thắng.wav

Điều đáng nói, vị tướng này dường như là truyền nhân của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Đây là vị tướng có nhiều nét tương đồng với Trần Quốc Tuấn, cả về tài năng chỉ huy quân sự, lẫn lòng trung thành với vua, với đất nước. Họ đều là những người bách chiến, bách thắng.

2020, Nguyễn Hưng " (Thông điệp từ lịch sử) Phạm Ngũ Lão - vị tướng bách chiến, bách thắng (A message from history) Phạm Ngũ Lão - The Ever-Victorious General" Kinh Tế & Đô Thị (Economics and Urban Affairs)

It's worth mentioning that this general was seemingly the successor of the Great Hưng Đạo Prince Trần Quốc Tuấn. This general shared many similarities with Trần Quốc Tuấn, both being skillful at commanding armies and loyal to the Emperors and the country. They both were ever-victorious.

"Fight a hundred battles, win all those hundred"; to win every fight; to be ever-victorious


trăm trận trăm thắng

[t͡ɕam˧˧ t͡ɕən˧˨ʔ t͡ɕam˧˧ tʰaŋ˧˦]

[ʈam˧˧ ʈəŋ˨˩ʔ ʈam˧˧ tʰaŋ˦˧˥]

[ʈam˧˧ ʈəŋ˨˩˨ ʈam˧˧ tʰaŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trăm trận trăm thắng.wav

Calque of Chinese 百戰百勝／百战百胜 (bǎizhànbǎishèng).

2014, "Vị tướng lỗi lạc của thời đại Hồ Chí Minh (An Eminent General from Hồ Chí Minh's time)", Hà Nội Mới (New Hanoi) Online
Thượng tướng Nguyễn Thành Cung, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nhận định: "Lê Trọng Tấn là vị tướng trận mạc. Ông luôn có mặt ở những chiến trường gai góc, ác liệt và nóng bỏng nhất. Ông có khả năng làm xoay chuyển cục diện trận đánh, trăm trận trăm thắng".
Colonel general Nguyễn Thành Cung, Deputy Minister of Defense, remarked: "Lê Trọng Tấn was a battlefield's general. He was always present at the most perilous, most violent, and most fierce battles. He possessed the ability to turn the tide of a battle and win one hundred victories in one hundred battles / be ever-victorious".


chân nam đá chân xiêu

[t͡ɕən˧˧ naːm˧˧ ʔɗaː˧˦ t͡ɕən˧˧ siəw˧˧]

[t͡ɕəŋ˧˧ naːm˧˧ ʔɗaː˨˩˦ t͡ɕəŋ˧˧ siw˧˧]

[cəŋ˧˧ naːm˧˧ ʔɗaː˦˥ cəŋ˧˧ siw˧˧]

chân đăm đá chân chiêu
chân đăm đá chân chiêu#Vietnamese

Misconstruction of chân đăm đá chân chiêu


chân nam đá chân chiêu

[t͡ɕən˧˧ naːm˧˧ ʔɗaː˧˦ t͡ɕən˧˧ t͡ɕiəw˧˧]

[t͡ɕəŋ˧˧ naːm˧˧ ʔɗaː˨˩˦ t͡ɕəŋ˧˧ t͡ɕiw˧˧]

[cəŋ˧˧ naːm˧˧ ʔɗaː˦˥ cəŋ˧˧ ciw˧˧]


chân đăm đá chân chiêu

[t͡ɕən˧˧ ʔɗam˧˧ ʔɗaː˧˦ t͡ɕən˧˧ t͡ɕiəw˧˧]

[t͡ɕəŋ˧˧ ʔɗam˧˧ ʔɗaː˨˩˦ t͡ɕəŋ˧˧ t͡ɕiw˧˧]

[cəŋ˧˧ ʔɗam˧˧ ʔɗaː˦˥ cəŋ˧˧ ciw˧˧]

chân ("foot/leg") + đăm ("right") + đá ("kick") + chân ("foot/leg") + chiêu ("left").

(literal) the right foot kicking the left foot

(figurative) the person in question is/was walking very unstably; the person in question is/was drunk as a lord


ngộ ái nị

[ŋo˧˨ʔ ʔaːj˧˦ ni˧˨ʔ]

[ŋow˨˩ʔ ʔaːj˨˩˦ nɪj˨˩ʔ]

[ŋow˨˩˨ ʔaːj˦˥ nɪj˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngộ ái nị.wav

Partly from Cantonese 我愛你／我爱你 (ngo5 oi3 nei5) (SV: ngã ái nhĩ).


否極泰來

bĩ cực thái lai
bĩ cực thái lai#Vietnamese

chữ Hán form of bĩ cực thái lai (“extreme sorrow turns to joy”).


南無阿彌陀佛

Nam mô A Di Đà Phật
Nam mô A Di Đà Phật#Vietnamese

chữ Hán form of Nam mô A Di Đà Phật (“Namo Amitābhāya”).


chó chê mèo lắm lông

[t͡ɕɔ˧˦ t͡ɕe˧˧ mɛw˨˩ lam˧˦ ləwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕɔ˨˩˦ t͡ɕej˧˧ mɛw˦˩ lam˦˧˥ ləwŋ͡m˧˧]

[cɔ˦˥ cej˧˧ mɛw˨˩ lam˦˥ ləwŋ͡m˧˧]

pot calling the kettle black
pot calling the kettle black#English

(figurative) the pot calling the kettle black


敬而遠之

kính nhi viễn chi
kính nhi viễn chi#Vietnamese

chữ Hán form of kính nhi viễn chi (“to respectfully distance oneself”).


bệnh tòng khẩu nhập, hoạ tòng khẩu xuất

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ tawŋ͡m˨˩ xəw˧˩ ɲəp̚˧˨ʔ hwaː˧˨ʔ tawŋ͡m˨˩ xəw˧˩ swət̚˧˦]

[ʔɓen˨˩ʔ tawŋ͡m˦˩ kʰəw˧˨ ɲəp̚˨˩ʔ hwaː˨˩ʔ tawŋ͡m˦˩ kʰəw˧˨ swək̚˦˧˥]

[ʔɓen˨˩ʔ tɔŋ˦˩ xəw˧˨ ɲəp̚˨˩ʔ hwaː˨˩ʔ tɔŋ˦˩ xəw˧˨ swək̚˦˧˥]

[ʔɓəːn˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ kʰəw˨˩˦ ɲəp̚˨˩˨ waː˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ kʰəw˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

[ʔɓəːn˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ xəw˨˩˦ ɲəp̚˨˩˨ waː˨˩˨ tawŋ͡m˨˩ xəw˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

Illness comes in via the mouth because of food and trouble goes out via the mouth because of words; carefulness required in diet and speech


馬到成功

mã đáo thành công
mã đáo thành công#Vietnamese

chữ Hán form of mã đáo thành công (“to instantly succeed”).


đầu trâu mặt ngựa

[ʔɗəw˨˩ t͡ɕəw˧˧ mat̚˧˨ʔ ŋɨə˧˨ʔ]

[ʔɗəw˦˩ ʈəw˧˧ mak̚˨˩ʔ ŋɨə˨˩ʔ]

[ʔɗəw˨˩ ʈəw˧˧ mak̚˨˩˨ ŋɨə˨˩˨]

Calque of Chinese 牛頭馬面／牛头马面 (Ngưu Đầu Mã Diện, literally “Bull-Head and Horse-Face”), equivalent to đầu (“head”) + trâu (“water buffalo”) + mặt (“face”) + ngựa (“horse”). Compare Japanese 牛頭馬頭 (Gozu Mezu, Ngưu Đầu Mã Đầu, literally “Bull-Head and Horse-Head”).

cog

(figurative) a thug (a criminal who treats others violently or roughly)


Nam mô A Di Đà Phật

[naːm˧˧ mo˧˧ ʔaː˧˧ zi˧˧ ʔɗaː˨˩ fət̚˧˨ʔ]

[naːm˧˧ mow˧˧ ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˦˩ fək̚˨˩ʔ]

[naːm˧˧ mow˧˧ ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˨˩ fək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 南無阿彌陀佛, from Chinese 南無阿彌陀佛／南无阿弥陀佛, from Sanskrit नमोऽमिताभाय (namoʼmitābhāya).
The second character 無／无 here has the unusual reading mô instead of the typical vô. The form Nam vô A Di Đà Phật is well-attested in earlier texts.

der

Chinese 南無阿彌陀佛／南无阿弥陀佛

Con lạy/niệm Nam mô A Di Đà Phật.
I pray, "Namo Amitābhāya."

(Buddhism) Namo Amitābhāya, a common phrase of salutation used by Buddhists


同病相憐

đồng bệnh tương liên
đồng bệnh tương liên#Vietnamese


thuận buồm xuôi gió

[tʰwən˧˨ʔ ʔɓuəm˨˩ suəj˧˧ zɔ˧˦]

[tʰwəŋ˨˩ʔ ʔɓuəm˦˩ suj˧˧ jɔ˨˩˦]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ ʔɓuəm˨˩ suj˧˧ jɔ˦˥]

Calque of Chinese 一帆風順／一帆风顺 (nhất phàm phong thuận)

cal

(literal) the sail gets smoothly carried away by the wind


đpcm

điều phải chứng minh
điều phải chứng minh#Vietnamese


điều phải chứng minh

[ʔɗiəw˨˩ faːj˧˩ t͡ɕɨŋ˧˦ mïŋ˧˧]

[ʔɗiw˦˩ faːj˧˨ t͡ɕɨŋ˦˧˥ mɨn˧˧]

[ʔɗiw˨˩ faːj˨˩˦ cɨŋ˦˥ mɨn˧˧]

Vậy tam giác ABC vuông tại A (đpcm)

Conclusion: triangle ABC is right-angled at A (Q.E.D.)

quod erat demonstrandum
quod erat demonstrandum#English

(mathematics, chiefly geometry) quod erat demonstrandum


ngàn cân treo sợi tóc

[ŋaːn˨˩ kən˧˧ t͡ɕɛw˧˧ səːj˧˨ʔ tawk͡p̚˧˦]

[ŋaːŋ˦˩ kəŋ˧˧ ʈɛw˧˧ ʂəːj˨˩ʔ tawk͡p̚˦˧˥]

[ŋaːŋ˦˩ kəŋ˧˧ ʈɛw˧˧ səːj˨˩ʔ tawk͡p̚˦˧˥]

[ŋaːŋ˨˩ kəŋ˧˧ ʈɛw˧˧ ʂəːj˨˩˨ tawk͡p̚˦˥]

[ŋaːŋ˨˩ kəŋ˧˧ ʈɛw˧˧ səːj˨˩˨ tawk͡p̚˦˥]

Probably a calque of Chinese 千鈞一髮／千钧一发 (thiên quán nhất phát); literally: “A thousand jun hangs from a strip of hair.”
The variant with Northern nghìn for "thousand" is attested, but is much less common in contemporary Vietnamese.

bor

Người dân tại chảo lửa Mosul, Iraq, luôn phải sống trong cảnh "ngàn cân treo sợi tóc", đương đầu với mưa bom, bão đạn, gần như mỗi ngày.

2017, Vũ Hoàng, “Cảnh 'ngàn cân treo sợi tóc' nơi tuyến lửa chống IS”, in VnExpress:

Civilians in volatile Mosul, Iraq, continuously lead precarious lives, having to deal with bombs raining down and showers of bullets almost daily.


百發百中

bách phát bách trúng
bách phát bách trúng#Vietnamese

chữ Hán form of bách phát bách trúng (“a hundred shots, a hundred hits”).


漁人得利

ngư ông đắc lợi
ngư ông đắc lợi#Vietnamese


không có chi

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˧˦ t͡ɕi˧˧]

[kʰəwŋ͡m˧˧ kɔ˨˩˦ t͡ɕɪj˧˧]

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˨˩˦ t͡ɕɪj˧˧]

[kʰəwŋ͡m˧˧ kɔ˦˥ cɪj˧˧]

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˦˥ cɪj˧˧]

(Central Vietnam, Southern Vietnam) you are welcome; no problem


không có gì

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˧˦ zi˨˩]

[kʰəwŋ͡m˧˧ kɔ˨˩˦ jɪj˦˩]

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˨˩˦ jɪj˦˩]

[kʰəwŋ͡m˧˧ kɔ˦˥ jɪj˨˩]

[xəwŋ͡m˧˧ kɔ˦˥ jɪj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-không có gì.wav

(Northern Vietnam) you are welcome, no problem


TCN

[t͡ɕɨək̚˧˦ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiən˧˧]

[ʈɨək̚˦˧˥ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

[ʈɨək̚˦˥ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

Initialism of trước Công Nguyên (“before the Common Era”).


相親相愛

tương thân tương ái
tương thân tương ái#Vietnamese


nam thực như hổ, nữ thực như miêu

[naːm˧˧ tʰɨk̚˧˨ʔ ɲɨ˧˧ ho˧˩ nɨ˦ˀ˥ tʰɨk̚˧˨ʔ ɲɨ˧˧ miəw˧˧]

[naːm˧˧ tʰɨk̚˨˩ʔ ɲɨ˧˧ how˧˨ nɨ˧˨ tʰɨk̚˨˩ʔ ɲɨ˧˧ miw˧˧]

[naːm˧˧ tʰɨk̚˨˩˨ ɲɨ˧˧ how˨˩˦ nɨ˨˩˦ tʰɨk̚˨˩˨ ɲɨ˧˧ miw˧˧]

(literal) men eat like tigers, women eat like cats

(figurative) men are supposed to take large bites and eat large portions, women are supposed to take small bites and eat small portions


chưa biết mèo nào cắn mỉu nào

[t͡ɕɨə˧˧ ʔɓiət̚˧˦ mɛw˨˩ naːw˨˩ kan˧˦ miw˧˩ naːw˨˩]

[t͡ɕɨə˧˧ ʔɓiək̚˦˧˥ mɛw˦˩ naːw˦˩ kaŋ˦˧˥ miw˧˨ naːw˦˩]

[cɨə˧˧ ʔɓiək̚˦˥ mɛw˨˩ naːw˨˩ kaŋ˦˥ miw˨˩˦ naːw˨˩]

(literal) there's no telling which cat will end up having a bite on the other

(figurative) we'll see about that; just you wait


phải chi

[faːj˧˩ t͡ɕi˧˧]

[faːj˧˨ t͡ɕɪj˧˧]

[faːj˨˩˦ cɪj˧˧]

phải + chi.
Unlike pairs like hèn chi vs. hèn gì, huống chi vs. huống gì, *phải gì is not used (at least, not in the same sense as phải chi).

Phải chi mình nhẹ nhàng tựa làn mây
Lướt gió êm đềm.
Phải chi mình dịu dàng tựa nụ hoa
Nở trong bình minh.
Phải chi mình mềm thật mềm và suôn,
Sóng sánh trong chiều,
Để mãi vờn bay giữa bầu trời xanh,
Đắm say cùng gió với mây.

(Can we date this quote?), Võ Thiện Thanh (lyrics and music), “Tóc hát [The Hair Sings]”:

If only I were as light as a cloud
Surfing gentle breezes.
If only I were as delicate as a bloom
Blossoming at dawn.
If only I were soft and silky,
Fluttering in the evening,
So I could keep floating in the blue sky,
Blissfully existing among winds and clouds.


rồng đến nhà tôm

[zəwŋ͡m˨˩ ʔɗen˧˦ ɲaː˨˩ tom˧˧]

[ʐəwŋ͡m˦˩ ʔɗen˦˧˥ ɲaː˦˩ tom˧˧]

[ɹəwŋ͡m˨˩ ʔɗəːn˦˥ ɲaː˨˩ tom˧˧]

Literally, "the dragon has come to visit the shrimp's home".

Dịp gì mà rồng lại đến nhà tôm thế này?

Why would a man of class like you come to this humble home today?

(idiomatic) someone of high status has paid a visit to someone of low status


ngày xửa ngày xưa

[ŋaj˨˩ sɨə˧˩ ŋaj˨˩ sɨə˧˧]

[ŋaj˦˩ sɨə˧˨ ŋaj˦˩ sɨə˧˧]

[ŋa(ː)j˨˩ sɨə˨˩˦ ŋa(ː)j˨˩ sɨə˧˧]

Từ láy formation of ngày xưa (“time immemorial; in ancient times; in feudal times; long ago; ye olden days; back in the day”). Compare the similar năm nảo năm nào.

once upon a time
once upon a time#English

(narratology) long ago; once upon a time


bỏ mẹ

[ʔɓɔ˧˩ mɛ˧˨ʔ]

[ʔɓɔ˧˨ mɛ˨˩ʔ]

[ʔɓɔ˨˩˦ mɛ˨˩˨]

Nhìn người mẹ, cơm rau bỏ lạnh, suốt ngày bên con, mắt nhìn thầy lúc nào cũng cầu khẩn van lơn, đi ra đi vào không yên. Lúc lại cầm tay con trai mà nói: Con đừng bỏ mẹ ! Con đừng bỏ mẹ !

1998, Ngô Văn Phú, 100 TRUYỆN NGẮN DANH NHÂN DÃ SỬ [100 SHORTS BASED ON TRUE STORIES], volume 4, Nhà xuất bản Hội Nhà văn Việt Nam:

Looking at the mother, her meals went cold, she was constantly with her son, her eyes were trained on the father, looking imploringly, pacing back and forth. Sometimes she grasped her son’s hand, “Don’t leave me! Don’t leave me!”

Used other than figuratively or idiomatically: see bỏ, mẹ.

Cẩn thận không thì bỏ mẹ đó !

Từ “bỏ mẹ” ấy hoàn toàn khác ngữ cảnh một người vỗ đùi cái đét: “Thế à? Bỏ mẹ rồi”, tức sự việc đã hỏng bét, gặp nguy khốn.

[2017, Lê Minh Quốc, Lắt Léo TIếNG VIệT [Confusing VIeTNAMeSe], Nhà xuất bản Trẻ:

The bỏ mẹ is not at all like one in the context of someone slapping their knee and going, “Thế à? Bỏ mẹ rồi,” (“Is that so? What a shit show”) which means the situation has gone south.

(Northern Vietnam, vulgar) the situation in question will go to shit


uống nước nhớ nguồn

vong ân bội nghĩa

antonym(s) of “to be grateful to one's benefactor”

[ʔuəŋ˧˦ nɨək̚˧˦ ɲəː˧˦ ŋuən˨˩]

[ʔuəŋ˦˧˥ nɨək̚˦˧˥ ɲəː˨˩˦ ŋuəŋ˦˩]

[ʔuəŋ˦˥ nɨək̚˦˥ ɲəː˦˥ ŋuəŋ˨˩]

Calque of Chinese 飲水思源／饮水思源 (ẩm thuỷ tư nguyên, literally “when drinking water, remember its source”).

calque

Tôi chỉ hy vọng con cái của mình biết uống nước nhớ nguồn, chứ đừng vong ân bội nghĩa.

I only hope that my children will know how to be grateful to their benefactors, rather than be ungrateful ingrates.

Uống nước nhớ nguồn là sự biết ơn, nhớ ghi công lao mà người khác đã giúp đỡ mình (biết ơn tổ tiên, ông bà, cha mẹ, thầy cô, quê hương, Tổ quốc,...). Đạo lý uống nước nhớ nguồn là phẩm chất cơ bản trong đạo làm người.

2015, Hoàng Thúc Lân, “Đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Việt Nam hiện nay [Modern-day Vietnamese people's moral principle of gratitude towards benefactors]”, in Tạp chí Khoa học Xã hội Việt Nam, volume 11 (PDF), pages 94–97:

Remembering the source of the water one drinks means gratitude, reminding oneself of helpful deeds others have done (being grateful to one's ancestors, grandparents, parents, teachers, country, motherland,...). The moral principle of gratitude towards one's benefactors is a basic moral quality of the Way to be Human.

(figurative) to be grateful to one's benefactor

trông lên thì chẳng bằng ai, trông xuống thì cũng chẳng ai bằng mình


cáo mượn oai hùm

[kaːw˧˦ mɨən˧˨ʔ ʔwaːj˧˧ hum˨˩]

[kaːw˨˩˦ mɨəŋ˨˩ʔ ʔwaːj˧˧ hum˦˩]

[kaːw˦˥ mɨəŋ˨˩˨ (ʔ)waːj˧˧ hʊm˨˩]

From cáo (“fox”) + mượn (“borrow”) + oai (“majesty”) + hùm (“tiger”), probable calque of Chinese 狐假虎威 (hồ giả hổ uy).

com

(figurative) to use powerful connections to intimidate people


thuần phong mỹ tục

thuần phong mĩ tục
thuần phong mĩ tục#Vietnamese

Alternative spelling of thuần phong mĩ tục.


tai to mặt lớn

[taːj˧˧ tɔ˧˧ mat̚˧˨ʔ ləːn˧˦]

[taːj˧˧ tɔ˧˧ mak̚˨˩ʔ ləːŋ˦˧˥]

[taːj˧˧ tɔ˧˧ mak̚˨˩˨ ləːŋ˦˥]

Calque of Chinese 肥頭大耳／肥头大耳 (phì đầu đại nhĩ, literally “big head and big ears”), from tai (“ear”) + to (“big”) + mặt (“face”) + lớn (“big”).

calque

phì đầu đại nhĩ

com

(of a person, derogatory) having power or influence in society; powerful; influential


an khang thịnh vượng

[ʔaːn˧˧ xaːŋ˧˧ tʰïŋ˧˨ʔ vɨəŋ˧˨ʔ]

[ʔaːŋ˧˧ kʰaːŋ˧˧ tʰɨn˨˩ʔ vɨəŋ˨˩ʔ]

[ʔaːŋ˧˧ xaːŋ˧˧ tʰɨn˨˩ʔ vɨəŋ˨˩ʔ]

[ʔaːŋ˧˧ kʰaːŋ˧˧ tʰɨn˨˩˨ vɨəŋ˨˩˨]

[ʔaːŋ˧˧ xaːŋ˧˧ tʰɨn˨˩˨ jɨəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 安康 (“safe”) and 盛旺 (“prosperous”).

vi-etym-sino

Wish you security, good health and prosperity. (a common wish for Tết)


vạn sự như ý

[vaːn˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ ɲɨ˧˧ ʔi˧˦]

[vaːŋ˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ ɲɨ˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[vaːŋ˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ ɲɨ˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[vaːŋ˨˩˨ ʂɨ˨˩˨ ɲɨ˧˧ ʔɪj˦˥]

[jaːŋ˨˩˨ sɨ˨˩˨ ɲɨ˧˧ ʔɪj˦˥]


hẹn gặp lại

[hɛn˧˨ʔ ɣap̚˧˨ʔ laːj˧˨ʔ]

[hɛŋ˨˩ʔ ɣap̚˨˩ʔ laːj˨˩ʔ]

[hɛŋ˨˩˨ ɣap̚˨˩˨ laːj˨˩˨]


an toàn là trên hết

[ʔaːn˧˧ twaːn˨˩ laː˨˩ t͡ɕen˧˧ het̚˧˦]

[ʔaːŋ˧˧ twaːŋ˦˩ laː˦˩ ʈen˧˧ het̚˦˧˥]

[ʔaːŋ˧˧ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ laː˨˩ ʈəːn˧˧ həːt̚˦˥]


con hư tại mẹ, cháu hư tại bà

[kɔn˧˧ hɨ˧˧ taːj˧˨ʔ mɛ˧˨ʔ t͡ɕaw˧˦ hɨ˧˧ taːj˧˨ʔ ʔɓaː˨˩]

[kɔŋ˧˧ hɨ˧˧ taːj˨˩ʔ mɛ˨˩ʔ t͡ɕaw˨˩˦ hɨ˧˧ taːj˨˩ʔ ʔɓaː˦˩]

[kɔŋ˧˧ hɨ˧˧ taːj˨˩˨ mɛ˨˩˨ ca(ː)w˦˥ hɨ˧˧ taːj˨˩˨ ʔɓaː˨˩]

it's the mother's fault that her child's spoiled, and it's the grandmother's that her grandchild is


head

thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi

[tʰɨəŋ˧˧ t͡ɕɔ˧˧ zɔj˧˧ t͡ɕɔ˧˧ vɔt̚˧˨ʔ ɣɛt̚˧˦ t͡ɕɔ˧˧ ŋɔt̚˧˨ʔ t͡ɕɔ˧˧ ʔɓuj˨˩]

[tʰɨəŋ˧˧ t͡ɕɔ˧˧ ʐɔj˧˧ t͡ɕɔ˧˧ vɔk̚˨˩ʔ ɣɛt̚˦˧˥ t͡ɕɔ˧˧ ŋɔk̚˨˩ʔ t͡ɕɔ˧˧ ʔɓuj˦˩]

[tʰɨəŋ˧˧ cɔ˧˧ ɹɔj˧˧ cɔ˧˧ vɔk̚˨˩˨ ɣɛk̚˦˥ cɔ˧˧ ŋɔk̚˨˩˨ cɔ˧˧ ʔɓuj˨˩]

[tʰɨəŋ˧˧ cɔ˧˧ ɹɔj˧˧ cɔ˧˧ jɔk̚˨˩˨ ɣɛk̚˦˥ cɔ˧˧ ŋɔk̚˨˩˨ cɔ˧˧ ʔɓuj˨˩]

(literal) love means whipping, hate means giving sweetness and gentleness

corporal punishment
corporal punishment#English

(figurative) love means corporal punishment, hate means lenient treatment


ngày nảy ngày nay

Từ láy formation of ngày nay (“nowadays”), jocularly inspired by ngày xửa ngày xưa.

(narratology, humorous) nowadays; in this day and age


gần mực thì đen, gần đèn thì rạng

[ɣən˨˩ mɨk̚˧˨ʔ tʰi˨˩ ʔɗɛn˧˧ ɣən˨˩ ʔɗɛn˨˩ tʰi˨˩ zaːŋ˧˨ʔ]

[ɣəŋ˦˩ mɨk̚˨˩ʔ tʰɪj˦˩ ʔɗɛŋ˧˧ ɣəŋ˦˩ ʔɗɛŋ˦˩ tʰɪj˦˩ ʐaːŋ˨˩ʔ]

[ɣəŋ˨˩ mɨk̚˨˩˨ tʰɪj˨˩ ʔɗɛŋ˧˧ ɣəŋ˨˩ ʔɗɛŋ˨˩ tʰɪj˨˩ ɹaːŋ˨˩˨]

Compare Chinese 近朱者赤，近墨者黑 (cận chu giả xích, cận mặc giả hắc).

ncog

(literal) being around ink makes you black, being around a lamp makes you bright

(figurative) being around bad people makes you bad, being around good people makes you good


cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt

[kəːm˧˧ t͡ɕaŋ˧˩ lajŋ̟˨˩ kajŋ̟˧˧ t͡ɕaŋ˧˩ ŋɔt̚˧˨ʔ]

[kəːm˧˧ t͡ɕaŋ˧˨ lɛɲ˦˩ kɛɲ˧˧ t͡ɕaŋ˧˨ ŋɔk̚˨˩ʔ]

[kəːm˧˧ caŋ˨˩˦ lan˨˩ kan˧˧ caŋ˨˩˦ ŋɔk̚˨˩˨]

(literally) rice isn't well cooked, broths aren't well seasoned

(figurative) the marriage in question isn't going smoothly


vcl

(Internet, vulgar) Initialism of vãi cả lồn.


mẹ tròn con vuông

[mɛ˧˨ʔ t͡ɕɔn˨˩ kɔn˧˧ vuəŋ˧˧]

[mɛ˨˩ʔ ʈɔŋ˦˩ kɔŋ˧˧ vuəŋ˧˧]

[mɛ˨˩˨ ʈɔŋ˨˩ kɔŋ˧˧ vuəŋ˧˧]

[mɛ˨˩˨ ʈɔŋ˨˩ kɔŋ˧˧ juəŋ˧˧]

Perhaps from the ideal shapes of the sky (tròn (“round”)) and the earth (vuông (“squared”)), rooted in some ancient mythologies that purport that the earth is square and the sky is a dome covering it. See also the Legend of bánh chưng and bánh giày.

(figurative) you/she (have/has) had a successful delivery, and both you/she and your/her baby are now in good condition


vật đổi sao dời

[vət̚˧˨ʔ ʔɗoj˧˩ saːw˧˧ zəːj˨˩]

[vək̚˨˩ʔ ʔɗoj˧˨ ʂaːw˧˧ jəːj˦˩]

[vək̚˨˩ʔ ʔɗoj˧˨ saːw˧˧ jəːj˦˩]

[vək̚˨˩˨ ʔɗoj˨˩˦ ʂaːw˧˧ jəːj˨˩]

[jək̚˨˩˨ ʔɗoj˨˩˦ saːw˧˧ jəːj˨˩]

Calque of Chinese 物轉星移／物转星移 (vật chuyển tinh di).


nhân định thắng thiên

[ɲən˧˧ ʔɗïŋ˧˨ʔ tʰaŋ˧˦ tʰiən˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʔɗɨn˨˩ʔ tʰaŋ˦˧˥ tʰiəŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʔɗɨn˨˩˨ tʰaŋ˦˥ tʰiəŋ˧˧]

Man's determination will conquer nature.


cha nào con nấy

[t͡ɕaː˧˧ naːw˨˩ kɔn˧˧ nəj˧˦]

[t͡ɕaː˧˧ naːw˦˩ kɔŋ˧˧ nəj˨˩˦]

[caː˧˧ naːw˨˩ kɔŋ˧˧ nəj˦˥]

like father, like son
like father, like son#English


nhập gia tùy tục

nhập gia tuỳ tục
nhập gia tuỳ tục#Vietnamese

Alternative spelling of nhập gia tuỳ tục


盡善盡美

tận thiện tận mỹ
tận thiện tận mỹ#Vietnamese

chữ Hán form of tận thiện tận mỹ (“very good or beautiful”).


mèo khen mèo dài đuôi

[mɛw˨˩ xɛn˧˧ mɛw˨˩ zaːj˨˩ ʔɗuəj˧˧]

[mɛw˦˩ kʰɛŋ˧˧ mɛw˦˩ jaːj˦˩ ʔɗuj˧˧]

[mɛw˦˩ xɛŋ˧˧ mɛw˦˩ jaːj˦˩ ʔɗuj˧˧]

[mɛw˨˩ kʰɛŋ˧˧ mɛw˨˩ jaːj˨˩ ʔɗuj˧˧]

[mɛw˨˩ xɛŋ˧˧ mɛw˨˩ jaːj˨˩ ʔɗuj˧˧]

(literal) cats who boast of their own long tails

(figurative) every ass loves to hear himself bray; every bird loves to listen to himself sing


ngựa quen đường cũ

[ŋɨə˧˨ʔ kwɛn˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩ ku˦ˀ˥]

[ŋɨə˨˩ʔ kwɛŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˦˩ kʊw˧˨]

[ŋɨə˨˩˨ wɛŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩ kʊw˨˩˦]

Literally “the horse goes on its familiar path”. Calque of Chinese 老馬識途／老马识途 (lão mã thức đồ), but the semantics has changed.

to lapse back into one's old ways; to relapse into vice


bất đắc kỳ tử

head

bất đắc kỳ tử

vi-idiom

bất đắc kỳ tử


mô Phật

[mo˧˧ fət̚˧˨ʔ]

[mow˧˧ fək̚˨˩ʔ]

[mow˧˧ fək̚˨˩˨]


kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng

head

kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng • (几撘𧜖葻几汵㳥)

几撘𧜖葻几汵㳥 (CJK)

[kɛ˧˩ ʔɗap̚˧˦ t͡ɕan˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧ kɛ˧˩ lajŋ̟˧˨ʔ lʊwŋ͡m˨˩]

[kɛ˧˨ ʔɗap̚˦˧˥ t͡ɕaŋ˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧ kɛ˧˨ lɛɲ˨˩ʔ lʊwŋ͡m˦˩]

[kɛ˨˩˦ ʔɗap̚˦˥ caŋ˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧ kɛ˨˩˦ lan˨˩˨ lʊwŋ͡m˨˩]

A line in Hồ Xuân Hương (1772–1822)'s poem “Lấy chồng chung” (“A Shared Husband”):
Nôm
𪟂吒丐刧𥙩𫯳終
几撘𧜖葻几汵㳥
𠄼時𨑮𪽗咍庒𠤆
没𣎃堆吝固㤨空
Tiếng Việt
Chém cha cái kiếp lấy chồng chung
Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng
Năm thì mười họa hay chăng chớ
Một tháng đôi lần có cũng không
English
To hell, with this husband-sharing;
One gal lies under quilts, the other chills;
I settle for just ten, nay, five mere times;
But fancy, it's not even twice a month!

A woman gets lonely when her husband leaves her for another woman. / One is favoured, and the other neglected.


ngoảnh đi ngoảnh lại

[ŋwajŋ̟˧˩ ʔɗi˧˧ ŋwajŋ̟˧˩ laːj˧˨ʔ]

[ŋwɛɲ˧˨ ʔɗɪj˧˧ ŋwɛɲ˧˨ laːj˨˩ʔ]

[ŋwan˨˩˦ ʔɗɪj˧˧ ŋwan˨˩˦ laːj˨˩˨]

(colloquial) Describes time passing in a flash.


cơm không lành, canh không ngọt

[kəːm˧˧ xəwŋ͡m˧˧ lajŋ̟˨˩ kajŋ̟˧˧ xəwŋ͡m˧˧ ŋɔt̚˧˨ʔ]

[kəːm˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ lɛɲ˦˩ kɛɲ˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ ŋɔk̚˨˩ʔ]

[kəːm˧˧ xəwŋ͡m˧˧ lɛɲ˦˩ kɛɲ˧˧ xəwŋ͡m˧˧ ŋɔk̚˨˩ʔ]

[kəːm˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ lan˨˩ kan˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ ŋɔk̚˨˩˨]

[kəːm˧˧ xəwŋ͡m˧˧ lan˨˩ kan˧˧ xəwŋ͡m˧˧ ŋɔk̚˨˩˨]

cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt#Vietnamese

Synonym of cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt


vân vân và mây mây

[vən˧˧ vən˧˧ vaː˨˩ məj˧˧ məj˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧ vaː˦˩ məj˧˧ məj˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧ vaː˨˩ məj˧˧ məj˧˧]

[jəŋ˧˧ jəŋ˧˧ jaː˨˩ məj˧˧ məj˧˧]

An extension of vân vân (云云, “et cetera”), interpreting vân (云, “to say”) as vân (雲, “cloud”) and matching it with the native equivalent mây (“cloud”).


vân vân mây mây

[vən˧˧ vən˧˧ məj˧˧ məj˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧ məj˧˧ məj˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧ məj˧˧ məj˧˧]

[jəŋ˧˧ jəŋ˧˧ məj˧˧ məj˧˧]

vân vân và mây mây
vân vân và mây mây#Vietnamese


chó ngáp phải ruồi

[t͡ɕɔ˧˦ ŋaːp̚˧˦ faːj˧˩ zuəj˨˩]

[t͡ɕɔ˨˩˦ ŋaːp̚˦˧˥ faːj˧˨ ʐuj˦˩]

[cɔ˦˥ ŋaːp̚˦˥ faːj˨˩˦ ɹuj˨˩]

(literal) a dog who gets a fly in its mouth when it's yawning

Nó đậu à? Chắc là chó ngáp phải ruồi thôi!


cái răng cái tóc là góc con người

[kaːj˧˦ zaŋ˧˧ kaːj˧˦ tawk͡p̚˧˦ laː˨˩ ɣawk͡p̚˧˦ kɔn˧˧ ŋɨəj˨˩]

[kaːj˨˩˦ ʐaŋ˧˧ kaːj˨˩˦ tawk͡p̚˦˧˥ laː˦˩ ɣawk͡p̚˦˧˥ kɔŋ˧˧ ŋɨj˦˩]

[kaːj˦˥ ɹaŋ˧˧ kaːj˦˥ tawk͡p̚˦˥ laː˨˩ ɣawk͡p̚˦˥ kɔŋ˧˧ ŋɨj˨˩]

(literal) teeth and headhair are the human figure

teeth and head hair are the most important when it comes to appearance


mắt nhắm mắt mở

[mat̚˧˦ ɲam˧˦ mat̚˧˦ məː˧˩]

[mak̚˦˧˥ ɲam˦˧˥ mak̚˦˧˥ məː˧˨]

[mak̚˦˥ ɲam˦˥ mak̚˦˥ məː˨˩˦]


đàn ông đàn ang

[ʔɗaːn˨˩ ʔəwŋ͡m˧˧ ʔɗaːn˨˩ ʔaːŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˦˩ ʔəwŋ͡m˧˧ ʔɗaːŋ˦˩ ʔaːŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩ ʔəwŋ͡m˧˧ ʔɗaːŋ˨˩ ʔaːŋ˧˧]

Đàn ông đàn ang (gì) mà thấy việc là chạy!

What kind of man that flees at the sight of work?

(colloquial, disapproving) what kind of man that...


con trai con đứa

[kɔn˧˧ t͡ɕaːj˧˧ kɔn˧˧ ʔɗɨə˧˦]

[kɔŋ˧˧ ʈaːj˧˧ kɔŋ˧˧ ʔɗɨə˨˩˦]

[kɔŋ˧˧ ʈaːj˧˧ kɔŋ˧˧ ʔɗɨə˦˥]

Con trai con đứa (gì) mà chẳng ga-lăng gì cả!

(literally, “What kind of boy that is so not chivalrous like this?”)

You have no chivalry and you call yourself a man?

(colloquial, disapproving) what kind of boy that...


con gái con đứa

[kɔn˧˧ ɣaːj˧˦ kɔn˧˧ ʔɗɨə˧˦]

[kɔŋ˧˧ ɣaːj˨˩˦ kɔŋ˧˧ ʔɗɨə˨˩˦]

[kɔŋ˧˧ ɣaːj˦˥ kɔŋ˧˧ ʔɗɨə˦˥]

Con gái con đứa (gì) mà chẳng có ý tứ gì cả!

(literally, “What kind of girl that has no tact at all like this?”)

(colloquial, disapproving) what kind of girl that...


mắt chữ O mồm chữ A

[mat̚˧˦ t͡ɕɨ˦ˀ˥ ʔɔ˧˧ mom˨˩ t͡ɕɨ˦ˀ˥ ʔaː˧˧]

[mak̚˦˧˥ t͡ɕɨ˧˨ ʔɔ˧˧ mom˦˩ t͡ɕɨ˧˨ ʔaː˧˧]

[mak̚˦˥ cɨ˨˩˦ ʔɔ˧˧ mom˨˩ cɨ˨˩˦ ʔaː˧˧]

Literally “eyes (wide open, like) the letter O, and mouth (gasping, sounding like) the letter A”.

(figurative) to be shocked; to be gobsmacked


ba que xỏ lá

[ʔɓaː˧˧ kwɛ˧˧ sɔ˧˩ laː˧˦]

[ʔɓaː˧˧ kwɛ˧˧ sɔ˧˨ laː˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ wɛ˧˧ sɔ˨˩˦ laː˦˥]

ba que (literally “three sticks”) + xỏ lá (literally “to pierce through the leaf”), i.e. “piercing through a leaf with three sticks”. Said to have taken its origin from a trick game during the French colonial period. The second sense is in reference to the flag of South Vietnam, which features three red stripes on a yellow background.

com

(figurative) cheating and caddish; wicked and malicious; deceitful; roguish

Republic of Vietnam
w:Republic of Vietnam

(figurative, derogatory) Relating to the former Republic of Vietnam.


xỏ lá ba que

[sɔ˧˩ laː˧˦ ʔɓaː˧˧ kwɛ˧˧]

[sɔ˧˨ laː˨˩˦ ʔɓaː˧˧ kwɛ˧˧]

[sɔ˨˩˦ laː˦˥ ʔɓaː˧˧ wɛ˧˧]


cẩn tắc vô ưu

[kən˧˩ tak̚˧˦ vo˧˧ ʔiw˧˧]

[kəŋ˧˨ tak̚˦˧˥ vow˧˧ ʔɨw˧˧]

[kəŋ˨˩˦ tak̚˦˥ vow˧˧ ʔɨw˧˧]

[kəŋ˨˩˦ tak̚˦˥ jow˧˧ ʔɨw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 謹 (“careful”), 則 (“then”), 無 (“no”) and 憂 (“worry”).

vi-etym-sino

Good watch prevents misfortune.
good watch prevents misfortune

Better safe than sorry.
better safe than sorry

Good watch prevents misfortune. / Better safe than sorry.


có gì đâu

[kɔ˧˦ zi˨˩ ʔɗəw˧˧]

[kɔ˨˩˦ jɪj˦˩ ʔɗəw˧˧]

[kɔ˦˥ jɪj˨˩ ʔɗəw˧˧]

Có gì đâu, mới bị kiến cắn ấy mà.


biết rồi, khổ lắm, nói mãi

[ʔɓiət̚˧˦ zoj˨˩ xo˧˩ lam˧˦ nɔj˧˦ maːj˦ˀ˥]

[ʔɓiək̚˦˧˥ ʐoj˦˩ kʰow˧˨ lam˦˧˥ nɔj˨˩˦ maːj˧˨]

[ʔɓiək̚˦˧˥ ʐoj˦˩ xow˧˨ lam˦˧˥ nɔj˨˩˦ maːj˧˨]

[ʔɓiək̚˦˥ ɹoj˨˩ kʰow˨˩˦ lam˦˥ nɔj˦˥ maːj˨˩˦]

[ʔɓiək̚˦˥ ɹoj˨˩ xow˨˩˦ lam˦˥ nɔj˦˥ maːj˨˩˦]


phi công trẻ lái máy bay bà già

[fi˧˧ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕɛ˧˩ laːj˧˦ maj˧˦ ʔɓaj˧˧ ʔɓaː˨˩ zaː˨˩]

[fɪj˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ʈɛ˧˨ laːj˨˩˦ maj˨˩˦ ʔɓaj˧˧ ʔɓaː˦˩ jaː˦˩]

[fɪj˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ʈɛ˨˩˦ laːj˦˥ ma(ː)j˦˥ ʔɓa(ː)j˧˧ ʔɓaː˨˩ jaː˨˩]

Literally, “young pilot drives granny airplane”. máy bay bà già (literally “granny airplane”) means an old woman who loves a man that is much younger than her (sugar mommy, we can say).

(figurative) Describes a younger man who loves or dates an older woman.


nuôi ong tay áo

[nuəj˧˧ ʔawŋ͡m˧˧ taj˧˧ ʔaːw˧˦]

[nuj˧˧ ʔawŋ͡m˧˧ taj˧˧ ʔaːw˨˩˦]

[nuj˧˧ ʔɔŋ˧˧ taj˧˧ ʔaːw˨˩˦]

Tôi chỉ buồn vì đã quá tin người, đã nuôi ong tay áo quá lâu!

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 436:

I am only sad that I have been too trusting, that I have been sheltering traitors for too long.

to end up betrayed by the very people one gave help and shelter


đổi chủ dịch nô

[ʔɗoj˧˩ t͡ɕu˧˩ zïk̟̚˧˨ʔ no˧˧]

[ʔɗoj˧˨ t͡ɕʊw˧˨ jɨt̚˨˩ʔ now˧˧]

[ʔɗoj˨˩˦ cʊw˨˩˦ jɨt̚˨˩˨ now˧˧]

Không ai ngăn bà đánh Pháp nhưng bà đã sai khi dựa vào Nhật Bản. Thực chất, đó chỉ là sự đổi chủ dịch nô.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 437:

No-one stops you from fighting the French, but you were wrong to seek support from the Japanese. They only ever offered to replace our masters but keep us as slaves.

get a new master but still remain a slave


thuốc đắng giã tật, sự thật mất lòng

[tʰuək̚˧˦ ʔɗaŋ˧˦ zaː˦ˀ˥ tət̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ tʰət̚˧˨ʔ mət̚˧˦ lawŋ͡m˨˩]

[tʰuək̚˦˧˥ ʔɗaŋ˦˧˥ jaː˧˨ tək̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ tʰək̚˨˩ʔ mək̚˦˧˥ lawŋ͡m˦˩]

[tʰuək̚˦˧˥ ʔɗaŋ˦˧˥ jaː˧˨ tək̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ tʰək̚˨˩ʔ mək̚˦˧˥ lɔŋ˦˩]

[tʰuək̚˦˥ ʔɗaŋ˦˥ jaː˨˩˦ tək̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨ tʰək̚˨˩˨ mək̚˦˥ lawŋ͡m˨˩]

[tʰuək̚˦˥ ʔɗaŋ˦˥ jaː˨˩˦ tək̚˨˩˨ sɨ˨˩˨ tʰək̚˨˩˨ mək̚˦˥ lawŋ͡m˨˩]

thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng#Vietnamese

Eggcorn of thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng.


thuốc đắng đã tật, sự thật mất lòng

[tʰuək̚˧˦ ʔɗaŋ˧˦ ʔɗaː˦ˀ˥ tət̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ tʰət̚˧˨ʔ mət̚˧˦ lawŋ͡m˨˩]

[tʰuək̚˦˧˥ ʔɗaŋ˦˧˥ ʔɗaː˧˨ tək̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ tʰək̚˨˩ʔ mək̚˦˧˥ lawŋ͡m˦˩]

[tʰuək̚˦˧˥ ʔɗaŋ˦˧˥ ʔɗaː˧˨ tək̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ tʰək̚˨˩ʔ mək̚˦˧˥ lɔŋ˦˩]

[tʰuək̚˦˥ ʔɗaŋ˦˥ ʔɗaː˨˩˦ tək̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨ tʰək̚˨˩˨ mək̚˦˥ lawŋ͡m˨˩]

[tʰuək̚˦˥ ʔɗaŋ˦˥ ʔɗaː˨˩˦ tək̚˨˩˨ sɨ˨˩˨ tʰək̚˨˩˨ mək̚˦˥ lawŋ͡m˨˩]

Calque of Chinese 良藥苦口利於病，忠言逆耳利於行／良药苦口利于病，忠言逆耳利于行 (lương dược khổ khẩu lợi ư bệnh, trung ngôn nghịch nhĩ lợi ư hành); ultimately based on a line from Han Feizi.

calque

良藥苦口利於病，忠言逆耳利於行

(literal) bitter medicines ease ailments, the truth offends

effective medicines tend to be bitter, and the truth tends to hurt


nam nữ thụ thụ bất thân

[naːm˧˧ nɨ˦ˀ˥ tʰu˧˨ʔ tʰu˧˨ʔ ʔɓət̚˧˦ tʰən˧˧]

[naːm˧˧ nɨ˧˨ tʰʊw˨˩ʔ tʰʊw˨˩ʔ ʔɓək̚˦˧˥ tʰəŋ˧˧]

[naːm˧˧ nɨ˨˩˦ tʰʊw˨˩˨ tʰʊw˨˩˨ ʔɓək̚˦˥ tʰəŋ˧˧]

(Confucianism) appropriately, unless related by blood or marriage, men and women should not hand things to each other directly

03/12/2023, Trân Trân, Nam nữ thụ thụ bất thân' và những quan niệm xưa” PLVN - Báo Pháp Luật Điện Tử Việt Nam (Vietnam Law Newspaper Online)

Nowadays, the saying, “appropriately, unless related by blood or marriage, men and women should avoid physical contact” perhaps only exists in literary compositions and books. Even so there was also a time when this ideology almost completely dictated [our] ancestors' rules of conduct, behavioral etiquette, and way of life, from outside among society to within the households.

Câu nói “Nam nữ thụ thụ bất thân” giờ đây có lẽ hầu như chỉ tồn tại trong văn chương, sách vở. Tuy nhiên, đã có một thời, quan niệm này hầu như chi phối toàn bộ cách hành xử, lối sống của người xưa, từ ngoài xã hội cho đến trong gia đình.

(Traditional Cultural Conservatism) appropriately, unless related by blood or marriage, men and women should avoid physical contact

2009, Vũ Thuợng, "Nắm tay và hơn thế nữa (Holding Hands and Even More)" Tuổi Trẻ (Youth) Online
Ở thời buổi này mà còn bảo 'ư“nam nữ thụ thụ bất thân”' thì còn xưa hơn Diễm. Vì con trai con gái tuổi teen bây giờ đã coi những tiếp xúc nam nữ là gì đó rất đương nhiên.
In this day and age, to instruct “men and women to avoid physical contact” is even further bygone than Diễm [of Bygone Days]. For teenaged boys and girls nowadays have considered physical contacts between men and women to be something very natural.

(situationally humorous) appropriately, unless related by blood or marriage, men and women should avoid physical contact


kính lão đắc thọ

[kïŋ˧˦ laːw˦ˀ˥ ʔɗak̚˧˦ tʰɔ˧˨ʔ]

[kɨn˦˧˥ laːw˧˨ ʔɗak̚˦˧˥ tʰɔ˨˩ʔ]

[kɨn˦˥ laːw˨˩˦ ʔɗak̚˦˥ tʰɔ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 敬老得壽, from kính lão (敬老, "to respect the elderly") + đắc (得, "to gain") + thọ (壽, "long life")

(literal) if you respect the elderly, you'll extend your lifespan

(figurative) it's always a good idea to respect the elderly


tẩu vi thượng sách

[təw˧˩ vi˧˧ tʰɨəŋ˧˨ʔ sajk̟̚˧˦]

[təw˧˨ vɪj˧˧ tʰɨəŋ˨˩ʔ ʂat̚˦˧˥]

[təw˧˨ vɪj˧˧ tʰɨəŋ˨˩ʔ sat̚˦˧˥]

[təw˨˩˦ vɪj˧˧ tʰɨəŋ˨˩˨ ʂat̚˦˥]

[təw˨˩˦ jɪj˧˧ tʰɨəŋ˨˩˨ sat̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tẩu vi thượng sách.wav

Sino-Vietnamese word from 走為上策, composed of 走 (“fleeing”), 為 (“is”) and 上策 (“the best plan”), likely from a Chinese drama variant of 走為上計／走为上计 (tẩu vi thượng kế), the 36th of the Thirty-Six Stratagems. Compare Japanese 三十六計逃げるに如かず (Sanjūrokkei nigeru ni shikazu).

cog

(humorous) when in a pinch, the best course of action is to flee


bói ra ma, quét nhà ra rác

[ʔɓɔj˧˦ zaː˧˧ maː˧˧ kwɛt̚˧˦ ɲaː˨˩ zaː˧˧ zaːk̚˧˦]

[ʔɓɔj˨˩˦ ʐaː˧˧ maː˧˧ kwɛt̚˦˧˥ ɲaː˦˩ ʐaː˧˧ ʐaːk̚˦˧˥]

[ʔɓɔj˦˥ ɹaː˧˧ maː˧˧ wɛt̚˦˥ ɲaː˨˩ ɹaː˧˧ ɹaːk̚˦˥]

(literal) being a medium and getting "possessed" at some point is as predictable as sweeping your home and getting trash

(figurative) don't be gullible and buy into medium, fortune-telling or divination nonsense

self-fulfilling prophecy
self-fulfilling prophecy

(figurative) it's easy to be susceptible to confirmation bias, or to make a self-fulfilling prophecy


biết chết liền

[ʔɓiət̚˧˦ t͡ɕet̚˧˦ liən˨˩]

[ʔɓiək̚˦˧˥ t͡ɕet̚˦˧˥ liəŋ˦˩]

[ʔɓiək̚˦˥ cəːt̚˦˥ liəŋ˨˩]

(literal) if I knew, I'd, like, literally die

(slang, Southern Vietnam) no flippin' idea; how the hell should I know?


A Di Đà Phật

[ʔaː˧˧ zi˧˧ ʔɗaː˨˩ fət̚˧˨ʔ]

[ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˦˩ fək̚˨˩ʔ]

[ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˨˩ fək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-A Di Đà Phật.wav

Sino-Vietnamese word from 阿彌陀佛, composed of 阿彌陀 (“Amitābha”) and 佛 (“Buddha”), from Chinese 阿彌陀佛／阿弥陀佛.

der

Chinese 阿彌陀佛／阿弥陀佛

Nam mô A Di Đà Phật
Nam mô A Di Đà Phật#Vietnamese


ông nói gà, bà nói vịt

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˧˦ ɣaː˨˩ ʔɓaː˨˩ nɔj˧˦ vit̚˧˨ʔ]

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˨˩˦ ɣaː˦˩ ʔɓaː˦˩ nɔj˨˩˦ vit̚˨˩ʔ]

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˦˥ ɣaː˨˩ ʔɓaː˨˩ nɔj˦˥ vɨt̚˨˩˨]

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˦˥ ɣaː˨˩ ʔɓaː˨˩ nɔj˦˥ jɨt̚˨˩˨]

(literal) he said chickens, she said ducks


râu ông nọ cắm cằm bà kia

[zəw˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧ nɔ˧˨ʔ kam˧˦ kam˨˩ ʔɓaː˨˩ kiə˧˧]

[ʐəw˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧ nɔ˨˩ʔ kam˦˧˥ kam˦˩ ʔɓaː˦˩ kiə˧˧]

[ɹəw˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧ nɔ˨˩˨ kam˦˥ kam˨˩ ʔɓaː˨˩ kiə˧˧]

(literal) this gentleman's beard transplanted onto that lady's chin

square peg in a round hole
square peg in a round hole

(figurative) a square peg in a round hole


này kia khác nọ

[naj˨˩ kiə˧˧ xaːk̚˧˦ nɔ˧˨ʔ]

[naj˦˩ kiə˧˧ kʰaːk̚˦˧˥ nɔ˨˩ʔ]

[naj˦˩ kiə˧˧ xaːk̚˦˧˥ nɔ˨˩ʔ]

[na(ː)j˨˩ kiə˧˧ kʰaːk̚˦˥ nɔ˨˩˨]

[na(ː)j˨˩ kiə˧˧ xaːk̚˦˥ nɔ˨˩˨]

(literal) this one here, that one there, something else and that other one

(figurative, colloquial) and whatnot; and stuff; and all that; and things/stuff like that; and so on and so forth; what have you; you name it


百戰百勝

bách chiến bách thắng
bách chiến bách thắng#Vietnamese


身敗名裂

thân bại danh liệt
thân bại danh liệt#Vietnamese

chữ Hán form of thân bại danh liệt (“to lose one's status and reputation”).


thiếu trước hụt sau

[tʰiəw˧˦ t͡ɕɨək̚˧˦ hut̚˧˨ʔ saw˧˧]

[tʰiw˨˩˦ ʈɨək̚˦˧˥ hʊk̚˨˩ʔ ʂaw˧˧]

[tʰiw˨˩˦ ʈɨək̚˦˧˥ hʊk̚˨˩ʔ saw˧˧]

[tʰiw˦˥ ʈɨək̚˦˥ hʊk͡p̚˨˩˨ ʂa(ː)w˧˧]

[tʰiw˦˥ ʈɨək̚˦˥ hʊk͡p̚˨˩˨ sa(ː)w˧˧]

Literally "lacking before and lacking after".


da bọc xương

[zaː˧˧ ʔɓawk͡p̚˧˨ʔ sɨəŋ˧˧]

[jaː˧˧ ʔɓawk͡p̚˨˩ʔ sɨəŋ˧˧]

[jaː˧˧ ʔɓawk͡p̚˨˩˨ sɨəŋ˧˧]

nothing but skin and bones; mere bag of bones


chúc mừng sinh nhật

chúc mừng sinh nhật ! (canonical)
祝𢜠生日 (CJK)

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ mɨŋ˨˩ sïŋ˧˧ ɲət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥ mɨŋ˦˩ ʂɨn˧˧ ɲək̚˨˩ʔ]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥ mɨŋ˦˩ sɨn˧˧ ɲək̚˨˩ʔ]

[cʊwk͡p̚˦˥ mɨŋ˨˩ ʂɨn˧˧ ɲək̚˨˩˨]

[cʊwk͡p̚˦˥ mɨŋ˨˩ sɨn˧˧ ɲək̚˨˩˨]

chúc mừng (“to celebrate”) + sinh nhật (“birthday”).


khi và chỉ khi

[xi˧˧ vaː˨˩ t͡ɕi˧˩ xi˧˧]

[kʰɪj˧˧ vaː˦˩ t͡ɕɪj˧˨ kʰɪj˧˧]

[xɪj˧˧ vaː˦˩ t͡ɕɪj˧˨ xɪj˧˧]

[kʰɪj˧˧ vaː˨˩ cɪj˨˩˦ kʰɪj˧˧]

[xɪj˧˧ jaː˨˩ cɪj˨˩˦ xɪj˧˧]


càng đông càng vui

[kaːŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˨˩ vuj˧˧]

[kaːŋ˦˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˦˩ vuj˧˧]

[kaːŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˨˩ vuj˧˧]

[kaːŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˨˩ juj˧˧]

the more the merrier
the more the merrier


德不孤，必有鄰

đức bất cô, tất hữu lân
đức bất cô, tất hữu lân#Vietnamese

chữ Hán form of đức bất cô, tất hữu lân (“Virtue never has solitude and always has companionship”).


còn nước còn tát

[kɔn˨˩ nɨək̚˧˦ kɔn˨˩ taːt̚˧˦]

[kɔŋ˦˩ nɨək̚˦˧˥ kɔŋ˦˩ taːk̚˦˧˥]

[kɔŋ˨˩ nɨək̚˦˥ kɔŋ˨˩ taːk̚˦˥]

(literal) (as long as) there's water left, it can be drained out

(figuratively) if there's hope, then one should do to the most of their ability


tương thân tương ái

[tɨəŋ˧˧ tʰən˧˧ tɨəŋ˧˧ ʔaːj˧˦]

[tɨəŋ˧˧ tʰəŋ˧˧ tɨəŋ˧˧ ʔaːj˨˩˦]

[tɨəŋ˧˧ tʰəŋ˧˧ tɨəŋ˧˧ ʔaːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tương thân tương ái.wav

Sino-Vietnamese word from 相親相愛 (“to love each other deeply”)

vi-etym-sino

to be altruistic and charitable to each other, especially in times of crisis or disaster


phép vua thua lệ làng

[fɛp̚˧˦ vuə˧˧ tʰuə˧˧ le˧˨ʔ laːŋ˨˩]

[fɛp̚˦˧˥ vuə˧˧ tʰuə˧˧ lej˨˩ʔ laːŋ˦˩]

[fɛp̚˦˥ vuə˧˧ tʰuə˧˧ lej˨˩˨ laːŋ˨˩]

[fɛp̚˦˥ juə˧˧ tʰuə˧˧ lej˨˩˨ laːŋ˨˩]

(literal) even the monarch's law loses to a village's norms

(figurative) local norms are so powerful that they can overrule any other authority


cái gọi là

[kaːj˧˦ ɣɔj˧˨ʔ laː˨˩]

[kaːj˨˩˦ ɣɔj˨˩ʔ laː˦˩]

[kaːj˦˥ ɣɔj˨˩˨ laː˨˩]


cá mè một lứa

[kaː˧˦ mɛ˨˩ mot̚˧˨ʔ lɨə˧˦]

[kaː˨˩˦ mɛ˦˩ mok̚˨˩ʔ lɨə˨˩˦]

[kaː˦˥ mɛ˨˩ mok̚˨˩˨ lɨə˦˥]

birds of a feather flock together
birds of a feather flock together


head

nắm thằng có tóc, không ai nắm kẻ trọc đầu

[nam˧˦ tʰaŋ˨˩ kɔ˧˦ tawk͡p̚˧˦ xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˧˦ kɛ˧˩ t͡ɕawk͡p̚˧˨ʔ ʔɗəw˨˩]

[nam˦˧˥ tʰaŋ˦˩ kɔ˨˩˦ tawk͡p̚˦˧˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˧˥ kɛ˧˨ ʈawk͡p̚˨˩ʔ ʔɗəw˦˩]

[nam˦˧˥ tʰaŋ˦˩ kɔ˨˩˦ tawk͡p̚˦˧˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˧˥ kɛ˧˨ ʈawk͡p̚˨˩ʔ ʔɗəw˦˩]

[nam˦˥ tʰaŋ˨˩ kɔ˦˥ tawk͡p̚˦˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˥ kɛ˨˩˦ ʈawk͡p̚˨˩˨ ʔɗəw˨˩]

[nam˦˥ tʰaŋ˨˩ kɔ˦˥ tawk͡p̚˦˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˥ kɛ˨˩˦ ʈawk͡p̚˨˩˨ ʔɗəw˨˩]

(literal) if you're gonna grab onto someone, grab onto one with hair, don't grab onto a bald one

(figurative) if you're gonna come after someone, come after a rich one, don't come after a poor one


đồng sàng dị mộng

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ saːŋ˨˩ zi˧˨ʔ məwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʂaːŋ˦˩ jɪj˨˩ʔ məwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ saːŋ˦˩ jɪj˨˩ʔ məwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʂaːŋ˨˩ jɪj˨˩˨ məwŋ͡m˨˩˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ saːŋ˨˩ jɪj˨˩˨ məwŋ͡m˨˩˨]

(figurative) that people live or work together but have very different interests or agendas


ăn miếng trả miếng

[ʔan˧˧ miəŋ˧˦ t͡ɕaː˧˩ miəŋ˧˦]

[ʔaŋ˧˧ miəŋ˦˧˥ ʈaː˧˨ miəŋ˦˧˥]

[ʔaŋ˧˧ miəŋ˦˥ ʈaː˨˩˦ miəŋ˦˥]

ăn (“to eat”) + miếng (“piece”) + trả (“to pay back”) + miếng.


của ít lòng nhiều

[kuə˧˩ ʔit̚˧˦ lawŋ͡m˨˩ ɲiəw˨˩]

[kuə˧˨ ʔit̚˦˧˥ lawŋ͡m˦˩ ɲiw˦˩]

[kuə˧˨ ʔit̚˦˧˥ lɔŋ˦˩ ɲiw˦˩]

[kuə˨˩˦ ʔɨt̚˦˥ lawŋ͡m˨˩ ɲiw˨˩]

Literally: Few possessions, many feelings.

possessing little and not giving any significant gifts, but being very warm-hearted instead


quân tử nhất ngôn

[kwən˧˧ tɨ˧˩ ɲət̚˧˦ ŋon˧˧]

[kwəŋ˧˧ tɨ˧˨ ɲək̚˦˧˥ ŋoŋ˧˧]

[wəŋ˧˧ tɨ˨˩˦ ɲək̚˦˥ ŋoŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 君子 (“superior person”) and 一言 (“to speak once”).
From Analects

vi-etym-sino

Zi Gong said: "The superior person, by speaking once, is taken as wise; by speaking once is taken as unwise; one cannot afford to speak carelessly. …"

Tử Cống viết: “Quân tử nhất ngôn dĩ vi trí, nhất ngôn dĩ vi bất trí, ngôn bất khả bất thận dã. …”

子-貢曰：「君子一言以為知，一言以為不知，言不可不慎也。……」

(rare, usually humorous) I give you my word; you have my word


thiên thượng thiên hạ, bác ái công bình

[tʰiən˧˧ tʰɨəŋ˧˨ʔ tʰiən˧˧ haː˧˨ʔ ʔɓaːk̚˧˦ ʔaːj˧˦ kəwŋ͡m˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩ʔ tʰiəŋ˧˧ haː˨˩ʔ ʔɓaːk̚˦˧˥ ʔaːj˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩˨ tʰiəŋ˧˧ haː˨˩˨ ʔɓaːk̚˦˥ ʔaːj˦˥ kəwŋ͡m˧˧ ʔɓɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 天上 (“heaven”), 天下 (“earth”), 博愛 (“fraternity”) and 公平 (“justice”).

Divine Covenant of the Cao Dai religion (rendered into English as 'God and Humanity [for] Love and Justice.')


nội bất xuất, ngoại bất nhập

[noj˧˨ʔ ʔɓət̚˧˦ swət̚˧˦ ŋwaːj˧˨ʔ ʔɓət̚˧˦ ɲəp̚˧˨ʔ]

[noj˨˩ʔ ʔɓək̚˦˧˥ swək̚˦˧˥ ŋwaːj˨˩ʔ ʔɓək̚˦˧˥ ɲəp̚˨˩ʔ]

[noj˨˩˨ ʔɓək̚˦˥ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ ŋwaːj˨˩˨ ʔɓək̚˦˥ ɲəp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 内 (“inside”), 不出 (“to not come out”), 外 (“outside”) and 不入 (“to not come in”).

(literal) nothing inside can come out, nothing outside can come in

the place in question is sealed shut or heavily guarded


cho ... xin hai chữ "bình yên"

[t͡ɕɔ˧˧ sin˧˧ haːj˧˧ t͡ɕɨ˦ˀ˥ ʔɓïŋ˨˩ ʔiən˧˧]

[t͡ɕɔ˧˧ sin˧˧ haːj˧˧ t͡ɕɨ˧˨ ʔɓɨn˦˩ ʔiəŋ˧˧]

[cɔ˧˧ sɨn˧˧ haːj˧˧ cɨ˨˩˦ ʔɓɨn˨˩ ʔiəŋ˧˧]

(literal) please give me the word "peace"

Thôi bà nội ơi! Cho con/tôi/tao/tớ/mình xin hai chữ "bình yên"!

Oh puh-lease, sista! Gimme a break, will ya?


một nghề cho chín còn hơn chín nghề

[mot̚˧˨ʔ ŋe˨˩ t͡ɕɔ˧˧ t͡ɕin˧˦ kɔn˨˩ həːn˧˧ t͡ɕin˧˦ ŋe˨˩]

[mok̚˨˩ʔ ŋej˦˩ t͡ɕɔ˧˧ t͡ɕin˦˧˥ kɔŋ˦˩ həːŋ˧˧ t͡ɕin˦˧˥ ŋej˦˩]

[mok̚˨˩˨ ŋej˨˩ cɔ˧˧ cɨn˦˥ kɔŋ˨˩ həːŋ˧˧ cɨn˦˥ ŋej˨˩]

(literal) one trade to be chín (“well done; ripe”) is better than chín (“nine”) trades

it's better to be a master of one trade than a jack of all trades


một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ

[mot̚˧˨ʔ nu˧˨ʔ kɨəj˨˩ ʔɓaŋ˨˩ mɨəj˨˩ tʰaːŋ˧˧ tʰuək̚˧˦ ʔɓo˧˩]

[mok̚˨˩ʔ nʊw˨˩ʔ kɨj˦˩ ʔɓaŋ˦˩ mɨj˦˩ tʰaːŋ˧˧ tʰuək̚˦˧˥ ʔɓow˧˨]

[mok̚˨˩˨ nʊw˨˩˨ kɨj˨˩ ʔɓaŋ˨˩ mɨj˨˩ tʰaːŋ˧˧ tʰuək̚˦˥ ʔɓow˨˩˦]

Literally, "one smile or laugh is as good as ten prescriptions of supplements".

Laughter is the best medicine.
laughter is the best medicine


khôn nhà dại chợ

[xon˧˧ ɲaː˨˩ zaːj˧˨ʔ t͡ɕəː˧˨ʔ]

[kʰoŋ˧˧ ɲaː˦˩ jaːj˨˩ʔ t͡ɕəː˨˩ʔ]

[xoŋ˧˧ ɲaː˦˩ jaːj˨˩ʔ t͡ɕəː˨˩ʔ]

[kʰoŋ˧˧ ɲaː˨˩ jaːj˨˩˨ cəː˨˩˨]

[xoŋ˧˧ ɲaː˨˩ jaːj˨˩˨ cəː˨˩˨]

khôn (“clever”) + nhà (“home”) + dại (“foolish”) + chợ (“market”).

compound

clever at home but foolish out on the street; a smart aleck among family but timid among strangers


cả giận, mất khôn

[kaː˧˩ zən˧˨ʔ mət̚˧˦ xon˧˧]

[kaː˧˨ jəŋ˨˩ʔ mək̚˦˧˥ kʰoŋ˧˧]

[kaː˧˨ jəŋ˨˩ʔ mək̚˦˧˥ xoŋ˧˧]

[kaː˨˩˦ jəŋ˨˩˨ mək̚˦˥ kʰoŋ˧˧]

[kaː˨˩˦ jəŋ˨˩˨ mək̚˦˥ xoŋ˧˧]

losing temper will lead to a lapse in judgment


tốt khoe xấu che

[tot̚˧˦ xwɛ˧˧ səw˧˦ t͡ɕɛ˧˧]

[tok̚˦˧˥ kʰwɛ˧˧ səw˨˩˦ t͡ɕɛ˧˧]

[tok̚˦˧˥ xwɛ˧˧ səw˨˩˦ t͡ɕɛ˧˧]

[tok̚˦˥ kʰwɛ˧˧ səw˦˥ cɛ˧˧]

[tok̚˦˥ xwɛ˧˧ səw˦˥ cɛ˧˧]

people tend to show what's good about themselves and hide what's bad


head

biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe

[ʔɓiət̚˧˦ tʰi˨˩ tʰɨə˧˧ tʰot̚˧˦ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓiət̚˧˦ tʰi˨˩ zɨə˧˨ʔ kot̚˧˨ʔ maː˨˩ ŋɛ˧˧]

[ʔɓiək̚˦˧˥ tʰɪj˦˩ tʰɨə˧˧ tʰok̚˦˧˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓiək̚˦˧˥ tʰɪj˦˩ jɨə˨˩ʔ kok̚˨˩ʔ maː˦˩ ŋɛ˧˧]

[ʔɓiək̚˦˧˥ tʰɪj˦˩ tʰɨə˧˧ tʰok̚˦˧˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓiək̚˦˧˥ tʰɪj˦˩ jɨə˨˩ʔ kok̚˨˩ʔ maː˦˩ ŋɛ˧˧]

[ʔɓiək̚˦˥ tʰɪj˨˩ tʰɨə˧˧ tʰok̚˦˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓiək̚˦˥ tʰɪj˨˩ jɨə˨˩˨ kok̚˨˩˨ maː˨˩ ŋɛ˧˧]

[ʔɓiək̚˦˥ tʰɪj˨˩ tʰɨə˧˧ tʰok̚˦˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓiək̚˦˥ tʰɪj˨˩ jɨə˨˩˨ kok̚˨˩˨ maː˨˩ ŋɛ˧˧]

(literal) if you know about something, do talk about it, if you don't, lean back on a pillar and listen

(figurative) only talk about something if you know about it well, otherwise just keep quiet and listen to what others have to say


cầu được ước thấy

cầu được ước thấy

vi-phrase

cầu được ước thấy

[kəw˨˩ ʔɗɨək̚˧˨ʔ ʔɨək̚˧˦ tʰəj˧˦]

[kəw˦˩ ʔɗɨək̚˨˩ʔ ʔɨək̚˦˧˥ tʰəj˨˩˦]

[kəw˨˩ ʔɗɨək̚˨˩˨ ʔɨək̚˦˥ tʰəj˦˥]

(figurative) the person/people in question (has/have) got what they want


một cách

[mok̚˨˩ʔ kat̚˦˧˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-một cách.wav

Used other than figuratively or idiomatically: see một, cách.


trước sau như một

[t͡ɕɨək̚˧˦ saw˧˧ ɲɨ˧˧ mot̚˧˨ʔ]

[ʈɨək̚˦˧˥ ʂaw˧˧ ɲɨ˧˧ mok̚˨˩ʔ]

[ʈɨək̚˦˧˥ saw˧˧ ɲɨ˧˧ mok̚˨˩ʔ]

[ʈɨək̚˦˥ ʂa(ː)w˧˧ ɲɨ˧˧ mok̚˨˩˨]

[ʈɨək̚˦˥ sa(ː)w˧˧ ɲɨ˧˧ mok̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trước sau như một.wav

(literal) before and after, one and the same

(figurative) the person in question still stands by their opinion

Đừng lo. Anh đây trước sau như một.

Don't worry. I'll keep my word. / I've still got your back. / I'd never betray you.

(figurative) the person in question remains committed/devoted/faithful/loyal to the promise they made/cause they were for/another person they pledged allegiance to


hổng dám

1992, Nguyễn Văn Hiên (lyrics and music), Không Dám Đâu (I Wouldn't Dare!), performance by Hiền Thục
Ôi hấp dẫn tuyệt vời, nhưng mà em hổng dám đâu !

[They're] oh so superbly fascinating, but I wouldn't dare.

Pronunciation spelling
pronunciation spelling

Pronunciation spelling of không dám, representing Southern Vietnam Vietnamese.


có bệnh thì vái tứ phương

[kɔ˧˦ ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ tʰi˨˩ vaːj˧˦ tɨ˧˦ fɨəŋ˧˧]

[kɔ˨˩˦ ʔɓen˨˩ʔ tʰɪj˦˩ vaːj˨˩˦ tɨ˨˩˦ fɨəŋ˧˧]

[kɔ˦˥ ʔɓəːn˨˩˨ tʰɪj˨˩ vaːj˦˥ tɨ˦˥ fɨəŋ˧˧]

[kɔ˦˥ ʔɓəːn˨˩˨ tʰɪj˨˩ jaːj˦˥ tɨ˦˥ fɨəŋ˧˧]

(literal) if you're ill, bow to all four directions

(figurative) if you're ill, seek the cure from every source imaginable, eastern, western or otherwise


hậu sinh khả uý

[həw˧˨ʔ sïŋ˧˧ xaː˧˩ ʔwi˧˦]

[həw˨˩ʔ ʂɨn˧˧ kʰaː˧˨ ʔwɪj˨˩˦]

[həw˨˩ʔ sɨn˧˧ xaː˧˨ ʔwɪj˨˩˦]

[həw˨˩˨ ʂɨn˧˧ kʰaː˨˩˦ (ʔ)wɪj˦˥]

[həw˨˩˨ sɨn˧˧ xaː˨˩˦ (ʔ)wɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 後生可畏, composed of 後生 (“juniors; later generations”) and 可畏 (“scary; formidable”).

vi-etym-sino

(humorous) the later generations are very capable; never underestimate someone younger than you


Chúa ơi

[t͡ɕuə˧˦ ʔəːj˧˧]

[t͡ɕuə˨˩˦ ʔəːj˧˧]

[cuə˦˥ ʔəːj˧˧]

Chúa (“Lord”) + ơi (“calling particle”).

trời ơi

God; golly; Jesus Christ; for heaven's sake; oh, heavenly lord


suy ra

[ʂwɪj˧˧ ʐaː˧˧]

[swɪj˧˧ ʐaː˧˧]

[ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ɹaː˧˧]

[s⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ɹaː˧˧]

(mathematics) which implies that; which means that; it follows that; ⇒


bĩ cực thái lai

[ʔɓi˦ˀ˥ kɨk̚˧˨ʔ tʰaːj˧˦ laːj˧˧]

[ʔɓɪj˧˨ kɨk̚˨˩ʔ tʰaːj˨˩˦ laːj˧˧]

[ʔɓɪj˨˩˦ kɨk̚˨˩˨ tʰaːj˦˥ laːj˧˧]

it is always darkest before the dawn
it is always darkest before the dawn

just wait; bad luck will end for good luck to return


bế quan tỏa cảng

bế quan toả cảng
bế quan toả cảng#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of bế quan toả cảng.


bế quan toả cảng

[ʔɓe˧˦ kwaːn˧˧ twaː˧˩ kaːŋ˧˩]

[ʔɓej˨˩˦ kwaːŋ˧˧ twaː˧˨ kaːŋ˧˨]

[ʔɓej˦˥ waːŋ˧˧ t⁽ʷ⁾aː˨˩˦ kaːŋ˨˩˦]

to cut off a country from the outside world


quỷ tha ma bắt

[kwi˧˩ tʰaː˧˧ maː˧˧ ʔɓat̚˧˦]

[kwɪj˧˨ tʰaː˧˧ maː˧˧ ʔɓak̚˦˧˥]

[wɪj˨˩˦ tʰaː˧˧ maː˧˧ ʔɓak̚˦˥]

quỷ (“demon”) + tha (“to carry”) + ma (“ghost”) + bắt (“to snatch; to capture”).

af

Quỷ tha ma bắt !

Quỷ tha ma bắt mày đi !

(literally, “I wish demons take you away!”)


閉關鎖港

chữ Hán form of bế quan toả cảng (“to cut off a country from the outside world”).


thật sự mà nói

[tʰət̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ maː˨˩ nɔj˧˦]

[tʰək̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ maː˦˩ nɔj˨˩˦]

[tʰək̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ maː˦˩ nɔj˨˩˦]

[tʰək̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨ maː˨˩ nɔj˦˥]

[tʰək̚˨˩˨ sɨ˨˩˨ maː˨˩ nɔj˦˥]


lương y như từ mẫu

[lɨəŋ˧˧ ʔi˧˧ ɲɨ˧˧ tɨ˨˩ məw˦ˀ˥]

[lɨəŋ˧˧ ʔɪj˧˧ ɲɨ˧˧ tɨ˦˩ məw˧˨]

[lɨəŋ˧˧ ʔɪj˧˧ ɲɨ˧˧ tɨ˨˩ məw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 良醫 (“good physician”), 如 (“like”) and 慈母 (“caring mother”). See also từ bi.

vi-etym-sino

(literary) a good physician is like, and must be like, a good mother


phòng bệnh hơn chữa bệnh

[fawŋ͡m˨˩ ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ həːn˧˧ t͡ɕɨə˦ˀ˥ ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ]

[fawŋ͡m˦˩ ʔɓen˨˩ʔ həːŋ˧˧ t͡ɕɨə˧˨ ʔɓen˨˩ʔ]

[fɔŋ˦˩ ʔɓen˨˩ʔ həːŋ˧˧ t͡ɕɨə˧˨ ʔɓen˨˩ʔ]

[fawŋ͡m˨˩ ʔɓəːn˨˩˨ həːŋ˧˧ cɨə˨˩˦ ʔɓəːn˨˩˨]

(healthcare) it's better to prevent diseases than to wait for them to happen and then treat them


nhất cự li, nhì tốc độ

head

nhất cự li, nhì tốc độ • (一距離、二速度)

vi-phrase

nhất cự li, nhì tốc độ • (一距離、二速度)

nhất (“first”) + cự li (“distance”) + nhì (“second”) + tốc độ (“speed”). Almost a Sino-Vietnamese phrase if it weren't for the non-Sino-Vietnamese nhì, and for the fact that this is a purely Vietnamese coinage. In fact, this pattern of "first", "second", etc., has nothing to do with Sino-Vietnamese-ness, as it occurs in various obviously non-Sino-Vietnamese proverbs, such as nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

af

(literal) first comes distance/proximity, second comes speed

(figurative, usually humorous) if you wanna make a move on someone, get close to them first, then act quickly and swiftly


head

[haːj˧˧ ŋɨəj˨˩ ʔɗaːn˨˩ ʔɓaː˨˩ vaː˨˩ mot̚˧˨ʔ kɔn˧˧ vit̚˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩ kaːj˧˦ t͡ɕəː˧˨ʔ]

[haːj˧˧ ŋɨj˦˩ ʔɗaːŋ˦˩ ʔɓaː˦˩ vaː˦˩ mok̚˨˩ʔ kɔŋ˧˧ vit̚˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩ kaːj˨˩˦ t͡ɕəː˨˩ʔ]

[haːj˧˧ ŋɨj˨˩ ʔɗaːŋ˨˩ ʔɓaː˨˩ vaː˨˩ mok̚˨˩˨ kɔŋ˧˧ vɨt̚˨˩˨ tʰan˨˩ kaːj˦˥ cəː˨˩˨]

[haːj˧˧ ŋɨj˨˩ ʔɗaːŋ˨˩ ʔɓaː˨˩ jaː˨˩ mok̚˨˩˨ kɔŋ˧˧ jɨt̚˨˩˨ tʰan˨˩ kaːj˦˥ cəː˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hai người đàn bà và một con vịt thành cái chợ.wav

(literal) two women and one duck make a market

(derogatory) women are stereotypically loud, talkative, prone to nagging and gossiping


bách niên hảo hợp

[ʔɓajk̟̚˧˦ niən˧˧ haːw˧˩ həːp̚˧˨ʔ]

[ʔɓat̚˦˧˥ niəŋ˧˧ haːw˧˨ həːp̚˨˩ʔ]

[ʔɓat̚˦˥ niəŋ˧˧ haːw˨˩˦ həːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 百年好合 (“a lifetime of matrimony”).

vi-etym-sino

(archaic, before a wedding) may your marriage last a lifetime


hà cớ gì

[haː˨˩ kəː˧˦ zi˨˩]

[haː˦˩ kəː˨˩˦ jɪj˦˩]

[haː˨˩ kəː˦˥ jɪj˨˩]

Chinese 何故 (hà cố, “why”, literally “what reason”) + gì or chi (“what”).

der

Hà cớ gì mà cứ chạy ra chạy vô hoài ?!

Why the hell do you keep running around constantly like a maniac?!

(colloquial) why the hell; why in the world; why in God's name


không thầy đố mày làm nên

(literal) without a teacher, I dare you to do or make anything of note

Có câu "không thầy đố mày làm nên". Vậy nên nhân ngày 20 tháng 11, chúng em về thăm cô, bởi vì nhờ cô mà chúng em mới nên người.

They say, "without your teacher, you're not likely to succeed". That's why we pay you a visit today on November 20th, because thanks to you, we succeed.

(figurative) teachers play an important role in your success, so appreciate them and show them the respect they deserve


trời đánh tránh bữa ăn

[t͡ɕəːj˨˩ ʔɗajŋ̟˧˦ t͡ɕajŋ̟˧˦ ʔɓɨə˦ˀ˥ ʔan˧˧]

[ʈəːj˦˩ ʔɗɛɲ˦˧˥ ʈɛɲ˦˧˥ ʔɓɨə˧˨ ʔaŋ˧˧]

[ʈəːj˨˩ ʔɗan˦˥ ʈan˦˥ ʔɓɨə˨˩˦ ʔaŋ˧˧]

(literal) even the Heavenly Lord knows better not to strike at mealtime

(figurative) don't make a fuss a mealtime; don't argue or fight while we're eating


trời đánh thánh vật

(literal) the Heavenly Lord strikes, the sages wrestle


trời đánh

[t͡ɕəːj˨˩ ʔɗajŋ̟˧˦]

[ʈəːj˦˩ ʔɗɛɲ˦˧˥]

[ʈəːj˨˩ ʔɗan˦˥]

trời đánh tránh bữa ăn


tầm tã

[təm˨˩ taː˦ˀ˥]

[təm˦˩ taː˧˨]

[təm˨˩ taː˨˩˦]


thay vào đó

[tʰaj˧˧ vaːw˨˩ ʔɗɔ˧˦]

[tʰaj˧˧ vaːw˦˩ ʔɗɔ˨˩˦]

[tʰa(ː)j˧˧ vaːw˨˩ ʔɗɔ˦˥]

[tʰa(ː)j˧˧ jaːw˨˩ ʔɗɔ˦˥]


rẽ thuý chia uyên

斫(Chước)兜(đâu)𢪊(rẽ)翠(thuý)𢺺(chia)鴛(uyên)
埃(Ai)𠚢(ra)塘(đường)乃(nấy)埃(ai)𥆾(nhìn)特(được)埃(ai)

1820, Nguyễn Du, Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], published 1870, lines 1875-1876:

chia uyên rẽ thuý
chia uyên rẽ thuý#Vietnamese


chia uyên rẽ thuý

[t͡ɕiə˧˧ ʔwiən˧˧ zɛ˦ˀ˥ tʰwi˧˦]

[t͡ɕiə˧˧ ʔwiəŋ˧˧ ʐɛ˧˨ tʰwɪj˨˩˦]

[ciə˧˧ (ʔ)wiəŋ˧˧ ɹɛ˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˦˥]

From chia rẽ + uyên, short for uyên ương (“mandarin duck”) + thuý, synonym of bói cá (“kingfisher”). Compare uyên ương, chia loan rẽ phượng for similar expressions about love through birds.


một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ

(literal) when a single horse falls ill, the whole stable stops eating

(figurative) when one of us falls, it affects all of us


thuyền theo lái, gái theo chồng

(literal) boats follow their rower, women follow their husbands

(figurative) women are supposed to follow and obey their husbands unconditionally


trứng khôn hơn vịt

[t͡ɕɨŋ˧˦ xon˧˧ həːn˧˧ vit̚˧˨ʔ]

[ʈɨŋ˦˧˥ kʰoŋ˧˧ həːŋ˧˧ vit̚˨˩ʔ]

[ʈɨŋ˦˧˥ xoŋ˧˧ həːŋ˧˧ vit̚˨˩ʔ]

[ʈɨŋ˦˥ kʰoŋ˧˧ həːŋ˧˧ vɨt̚˨˩˨]

[ʈɨŋ˦˥ xoŋ˧˧ həːŋ˧˧ jɨt̚˨˩˨]

(literal) the egg is smarter than the duck

Mày có cái tật trứng khôn hơn vịt.

(figurative) when a child thinks they're smarter than the adults around them


xong phim

[sɔŋ˧˧ fim˧˧]

(figurative) I'm/we're screwed; I'm/we're done for


tôi tư duy, nên tôi tồn tại

I think therefore I am
I think therefore I am


hết thuốc chữa

[het̚˧˦ tʰuək̚˧˦ t͡ɕɨə˦ˀ˥]

[het̚˦˧˥ tʰuək̚˦˧˥ t͡ɕɨə˧˨]

[həːt̚˦˥ tʰuək̚˦˥ cɨə˨˩˦]

Mày đúng là ngu hết thuốc chữa !

(figurative) the person in question is hopeless; there's no hope for this person's laziness/bad habit/stupidity


chả là

[t͡ɕaː˧˩ laː˨˩]

[t͡ɕaː˧˨ laː˦˩]

[caː˨˩˦ laː˨˩]

Chả là vợ tôi ốm. Đối với tôi, đó là một điều bất ngời ngoài sức tưởng tượng.

2013, Nguyễn Nhật Ánh, “Tôi trở thành người nội trợ đảm đang như thế nào? [How Did I Become a Good Househusband?]”, in Chuyện cổ tích dành cho người lớn [Fairy Tales for Adults], pages 139–140:

What happened was my wife got sick. That, to me, was completely beyond my imagination.


chẳng là

[t͡ɕaŋ˧˩ laː˨˩]

[t͡ɕaŋ˧˨ laː˦˩]

[caŋ˨˩˦ laː˨˩]

Mày chẳng/chả là cái cóc khô gì cả !

Used other than figuratively or idiomatically: see chẳng, là.

Tôi không đến họp, chẳng là tôi nhận được điện phải đi ngay.

2000, Nguyễn Lân, Từ điển từ và ngữ VIỆT-NAM [Dictionary of VIETNAMESE words and idioms], Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh:

I can’t make it to the meeting because I got a call and had to go.

Hôm bữa, trước khi đi ngủ, ta lại mở thêm một lần, thế là 1058 lần rồi đấy, dù đã rất quyết tâm. Chẳng là, chiều nay theo thói quen ngang qua Facebook đó, thấy người đưa lên một tấm hình chụp với ai kia, cô gái mà người từng nói chỉ là bạn. Ta biết nói gì đây? Biết phải im lặng khóc hay gào thét đây? Biết ngẩng mặt nhìn bầu trời u tối, hay gục đầu xuống mặt bàn lạnh ngắt đây? Ta biết phải làm thế nào đây? Làm thế nào đây?

2015 November 4, Phạm Anh Thư, Có duyên mới gặp có nợ mới yêu [Fate Has Us Meet, Destiny Has Us Love]:

The other day, before going to bed, I booted it up one more time, the 1058th time, even though I was so determined. It’s just that that evening, I was browsing Facebook as usual, and I saw you post a pic of you with someone, some girl you said was just a friend. What should I say? Should I keep quiet or scream my lungs out? Should I look at the gloomy sky, or should I faceplant on the cold table? What should I do? What do I do?

Chẳng là tôi có tham gia câu lạc bộ ghi-ta ở trường, cuối giờ học nào cũng ở lại độ 1 tiếng để luyện ghi-ta, trong khi đó, phạm vi hắn nhặt lá lại đúng trước khu sinh hoạt câu lạc bộ.

2016, Kio, Chuyện của Ju và Ki [The Story of Ju and Ki], Nhà xuất bản Văn học:

The thing is, I was a member of the school’s guitar club, so I always stayed about an hour after school to practice the guitar, meanwhile, his leaf-picking range was right in front of our club’s meetup.

so, what happened was; so, this is what happened


một mũi tên trúng hai đích

[mot̚˧˨ʔ muj˦ˀ˥ ten˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˧˦ haːj˧˧ ʔɗïk̟̚˧˦]

[mok̚˨˩ʔ muj˧˨ ten˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˧˥ haːj˧˧ ʔɗɨt̚˦˧˥]

[mok̚˨˩˨ muj˨˩˦ təːn˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˥ haːj˧˧ ʔɗɨt̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-một mũi tên trúng hai đích.wav

two birds with one stone
two birds with one stone


lạ gì

[laː˧˨ʔ zi˨˩]

[laː˨˩ʔ jɪj˦˩]

[laː˨˩˨ jɪj˨˩]

lạ (“strange; weird”) + gì (“what; not at all”).

af

Thằng đó thì lạ gì!

That's so him! / That's so typical of him!

Tao chả lạ gì ba cái vụ này.

𨔍(Lạ)之(gì)彼(bỉ)嗇(sắc)斯(tư)豊(phong)
𡗶(Trời)撑(xanh)涓(quen)貝(với)𦟐(má)紅(hồng)打(đánh)㭴(ghen)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)), published 1866, lines 5–6:

It’s not strange that beauty may beget misery.
 The jealous gods tend to heap spites on rosy-cheeked beauties.

whatever being discussed about is not strange or unfamiliar; I'm not unfamiliar with the fact that; everyone knows that


thần hồn nát thần tính

Chinese 神魂 (shénhún, literally “divine/mental soul”) + nát (“to cow”) + Chinese 神性 (shénxìng, literally “divine/mental quality”)

der

(humorous) the person in question is/was scared of their own shadow; the person in question inadvertently scares/scared themselves; the person in question has/had an irrational fear


chôn rau cắt rốn

[t͡ɕoŋ˧˧ ʐaw˧˧ kak̚˦˧˥ ʐoŋ˦˧˥]

[coŋ˧˧ ɹa(ː)w˧˧ kak̚˦˥ ɹoŋ˦˥]

chôn nhau cắt rốn
chôn nhau cắt rốn#Vietnamese


chôn nhau cắt rốn

[t͡ɕoŋ˧˧ ɲaw˧˧ kak̚˦˧˥ ʐoŋ˦˧˥]

[coŋ˧˧ ɲa(ː)w˧˧ kak̚˦˥ ɹoŋ˦˥]

chôn ("to bury") + nhau ("the placenta") + cắt ("to cut") + rốn ("the navel"), "to bury the placenta and cut the umbilical cord".

l/vi/Hani

where one was born; (the place) of one's birth


trời che đất chở

[t͡ɕəːj˨˩ t͡ɕɛ˧˧ ʔɗət̚˧˦ t͡ɕəː˧˩]

[ʈəːj˦˩ t͡ɕɛ˧˧ ʔɗək̚˦˧˥ t͡ɕəː˧˨]

[ʈəːj˨˩ cɛ˧˧ ʔɗək̚˦˥ cəː˨˩˦]

Calque of Chinese 天覆地載／天覆地载 (thiên phú địa tái).

cal

all-encompassing; totally inclusive; affecting all things


công thành danh toại

[kəwŋ͡m˧˧ tʰajŋ̟˨˩ zajŋ̟˧˧ twaːj˧˨ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ tʰɛɲ˦˩ jɛɲ˧˧ twaːj˨˩ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ tʰan˨˩ jan˧˧ t⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 功成名遂. Compare Japanese 功成り名遂ぐ (kō nari na togu), 功成り名遂げる (kō nari na togeru).

1930, Hồ Biểu Chánh, Nặng gánh cang thường (The Heavy Burden of Bonds and Virtues), Ch. XIII
Lệ Bích ứa nước mắt mà nói rằng: "Mạng vận của Lê triều, thiếp xin gởi cho công tử. Vậy xin công tử hãy gắng lấy. Phận thiếp chẳng sá gì. Thiếp chỉ cầu chúc cho công tử ra đi đây được chữ công thành danh toại". Thanh Tòng từ biệt lui ra, rồi leo lên ngựa dẫn binh đi.
Lệ Bích burst into tears, saying: "The Lê dynasty's fate, I entrust in you the noble son. I beg you, do your best! I care nothing about my own life. I only pray and wish that, on your journey henceforth, ye'll accomplish merits and achieve fame." Thanh Tòng bade her farewell and went out; then he mounted his horse and led the troops away.

(literal) merits accomplished, fame/honor achieved

(figurative) the person in question has finally been/is now at a very good place in their career


phù ... diệt ...

phù/phò Lê diệt Mạc/Trịnh
a "help Lê defeat Mạc/Trịnh" movement/campaign

phù/phò Chu diệt Thương

a "help Zhou defeat Shang" movement/campaign

phù/phò Minh diệt Thanh

a "help Ming defeat Qing" movement/campaign

phù/phò Thanh diệt dương

a "help Qing defeat Westerners" movement/campaign

(historical) the movement/campaign in question is all about helping ... defeat ...


trời tru đất diệt

Partial calque of Literary Chinese 天誅地滅 (thiên tru địa diệt, literally “heaven and earth damn”)

pcal

the person in question shall be cursed/damned; the person in question shall suffer


người không vì mình, trời tru đất diệt

Partial calque of Literary Chinese 人不為己，天誅地滅 (nhân bất vị kỉ thiên tru địa diệt).

Should a person not live a selfish life for themselves, they shall be destroyed by heaven and earth.


làm ơn mắc oán

[laːm˨˩ ʔəːn˧˧ mak̚˧˦ ʔwaːn˧˦]

[laːm˦˩ ʔəːŋ˧˧ mak̚˦˧˥ ʔwaːŋ˦˧˥]

[laːm˨˩ ʔəːŋ˧˧ mak̚˦˥ (ʔ)waːŋ˦˥]

làm ơn (“to do (someone else) favor”) + mắc (“to get”) + oán (“hatred”).

com

no good deed goes unpunished
no good deed goes unpunished

benefactors often get hatred from beneficiaries; no good deed goes unpunished


bỉ sắc tư phong

[ʔɓi˧˩ sak̚˧˦ tɨ˧˧ fawŋ͡m˧˧]

[ʔɓɪj˧˨ ʂak̚˦˧˥ tɨ˧˧ fawŋ͡m˧˧]

[ʔɓɪj˧˨ sak̚˦˧˥ tɨ˧˧ fɔŋ˧˧]

[ʔɓɪj˨˩˦ ʂak̚˦˥ tɨ˧˧ fawŋ͡m˧˧]

[ʔɓɪj˨˩˦ sak̚˦˥ tɨ˧˧ fawŋ͡m˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bỉ sắc tư phong.wav

Sino-Vietnamese word from 彼 (“that”), 嗇 (“insufficient”), 斯 (“this”) and 豐 (“bountiful”).

vi-etym-sino

Anh ấy rất giỏi ngoại ngữ nhưng lại yếu môn toán, lạ gì bỉ sắc tư phong.

He is very good at foreign languages but bad at math, it's not strange that one cannot have it both ways.

(who) is rich in this is poor in that; (figurative) one cannot have it both ways


trung quân ái quốc

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kwən˧˧ ʔaːj˧˦ kuək̚˧˦]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kwəŋ˧˧ ʔaːj˨˩˦ kuək̚˦˧˥]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ wəŋ˧˧ ʔaːj˦˥ wək̚˦˥]

2013, Nguyễn Đình An "Nguyễn Duy Hiệu, người con ưu tú của Hội An (Nguyễn Duy Hiệu, Hội An's Outstanding Son)" Đà Nẵng Online
Tư tưởng chủ đạo của ông là trung quân ái quốc. Bản thân ông và ông biết trong tâm tưởng các đồng chí, đồng đội trong nghĩa hội của mình Hàm Nghi là một thần tượng.
His principal ideology was loyalty to the monarch and love for the country. He himself idolized Hàm Nghi and he knew that his comrades and fellow members of his association of rectitude did so too in their hearts and minds.

to be loyal to the monarch and love the country; loyalty to the monarch and love for the country


gét gô

[ɣɛt̚˧˦ ɣo˧˧]

[ɣɛt̚˦˧˥ ɣow˧˧]

[ɣɛk̚˦˥ ɣow˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-gét gô.wav

From English let's go with regressive assimilation.

Thử thách 6 ngày 6 đêm nằm dưới sình lầy, gét gô!

Sleep in mud for 6 days and 6 nights challenge, let's go!


châu chấu đá xe

[t͡ɕəw˧˧ t͡ɕəw˧˦ ʔɗaː˧˦ sɛ˧˧]

[t͡ɕəw˧˧ t͡ɕəw˨˩˦ ʔɗaː˨˩˦ sɛ˧˧]

[cəw˧˧ cəw˦˥ ʔɗaː˦˥ sɛ˧˧]

châu chấu (“grasshopper”) + đá (“to kick”) + xe (“wheeled vehicle”)

com

Nực cười châu chấu đá xe.
Tưởng rằng chấu ngã, ai dè xe nghiêng?
How ludicrous it is: the grasshopper kicking the cart;
'Twas thought the grasshopper would fall; who foresaw the cart rolling over instead?

(allegorically) a grasshopper kicking the cart; a weaker side opposing a much stronger side


quân tử trả thù, mười năm chưa muộn

[kwən˧˧ tɨ˧˩ t͡ɕaː˧˩ tʰu˨˩ mɨəj˨˩ nam˧˧ t͡ɕɨə˧˧ muən˧˨ʔ]

[kwəŋ˧˧ tɨ˧˨ ʈaː˧˨ tʰʊw˦˩ mɨj˦˩ nam˧˧ t͡ɕɨə˧˧ muəŋ˨˩ʔ]

[wəŋ˧˧ tɨ˨˩˦ ʈaː˨˩˦ tʰʊw˨˩ mɨj˨˩ nam˧˧ cɨə˧˧ muəŋ˨˩˨]

Calque of Chinese 君子報仇，十年不晚／君子报仇，十年不晚 (quân tử báo cừu, thập niên bất vãn, “For a gentleman, even ten years is not too late to enact revenge”)

calque

Cho nên đám cưới tao mới diễn ra suôn xẻ. Nhưng quân tử trả thù mười năm chưa muộn. Nay nó thế, mai nó khác thì sao.

2004, Đức Thiện Nguyễn, Ngôi nhà quỷ ám: tiẻ̂u thuyé̂t:

Thus, my marriage was performed without a hitch. But, it is never too late to seek revenge. Everything is fine now, but it might not be like this tomorrow.

revenge is a dish best served cold
revenge is a dish best served cold


lấy dạ tiểu nhân đo lòng quân tử

[ləj˧˦ zaː˧˨ʔ tiəw˧˩ ɲən˧˧ ʔɗɔ˧˧ lawŋ͡m˨˩ kwən˧˧ tɨ˧˩]

[ləj˨˩˦ jaː˨˩ʔ tiw˧˨ ɲəŋ˧˧ ʔɗɔ˧˧ lawŋ͡m˦˩ kwəŋ˧˧ tɨ˧˨]

[ləj˨˩˦ jaː˨˩ʔ tiw˧˨ ɲəŋ˧˧ ʔɗɔ˧˧ lɔŋ˦˩ kwəŋ˧˧ tɨ˧˨]

[ləj˦˥ jaː˨˩˨ tiw˨˩˦ ɲəŋ˧˧ ʔɗɔ˧˧ lawŋ͡m˨˩ wəŋ˧˧ tɨ˨˩˦]

Calque of Chinese 以小人之心，度君子之腹 (dĩ tiểu nhân chi tâm, đạc quân tử chi phúc, literally “to use the inferior person's heart to measure the superior person's belly; to gauge the heart of a gentleman with one's own petty measure”).

to be cynical; to be skeptical of the integrity, sincerity, or motives of others; to psychologically project


nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy

[ɲət̚˧˦ ŋon˧˧ ki˧˦ swət̚˧˦ tɨ˧˦ maː˦ˀ˥ naːn˧˧ t͡ɕwi˧˧]

[ɲək̚˦˧˥ ŋoŋ˧˧ kɪj˨˩˦ swək̚˦˧˥ tɨ˨˩˦ maː˧˨ naːŋ˧˧ ʈwɪj˧˧]

[ɲək̚˦˥ ŋoŋ˧˧ kɪj˦˥ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ tɨ˦˥ maː˨˩˦ naːŋ˧˧ ʈ⁽ʷ⁾ɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 一言既出，駟馬難追 (“A word once spoken cannot be overtaken by a four-horse-team.”)

vi-etym-sino

2019, An Nguyên, "Nhất ngôn ký xuất", Thanh Niên (Young People) Online
“Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy”, quan chức càng phải thuộc điều này.
“Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy” (a word once spoken cannot be overtaken by a four-horse-team), the officials must be even more mindful of this.

a promise is a promise
a promise is a promise

a word once spoken cannot be taken back; a promise must be kept; a promise is a promise


kính nhi viễn chi

[kïŋ˧˦ ɲi˧˧ viən˦ˀ˥ t͡ɕi˧˧]

[kɨn˦˧˥ ɲɪj˧˧ viəŋ˧˨ t͡ɕɪj˧˧]

[kɨn˦˥ ɲɪj˧˧ viəŋ˨˩˦ cɪj˧˧]

[kɨn˦˥ ɲɪj˧˧ jiəŋ˨˩˦ cɪj˧˧]

2016, Trà Xanh, "Phụ Nữ Thông Minh Khó Tìm Chồng? (Is It Hard for Smart Women to Find Husbands?)", Dân Trí (Popular Intellect) Online
Bản lĩnh ở người phụ nữ thông minh nhiều khi khiến đàn ông... sợ, chỉ biết kính nhi viễn chi mà chẳng dám đến gần.
A smart woman's prudence and fortitude on many occasions make men... afraid, so much they only know to just kính nhi viễn chi (respectfully keep their distance) and dare not approach.

(figurative, often humorous) to respect yet keep one's distance; to respectfully distance oneself


bịt tai trộm chuông

[ʔɓit̚˧˨ʔ taːj˧˧ t͡ɕom˧˨ʔ t͡ɕuəŋ˧˧]

[ʔɓit̚˨˩ʔ taːj˧˧ ʈom˨˩ʔ t͡ɕuəŋ˧˧]

[ʔɓɨt̚˨˩˨ taːj˧˧ ʈom˨˩˨ cuəŋ˧˧]

Calque of Chinese 掩耳盜鈴／掩耳盗铃 (yǎn'ěrdàolíng).

cal

bury one's head in the sand
bury one's head in the sand

to fool oneself, to bury one's head in the sand


民智

chữ Hán form of dân trí (“intellectual level of the people”).


gió táp mưa sa

[zɔ˧˦ taːp̚˧˦ mɨə˧˧ saː˧˧]

[jɔ˨˩˦ taːp̚˦˧˥ mɨə˧˧ ʂaː˧˧]

[jɔ˨˩˦ taːp̚˦˧˥ mɨə˧˧ saː˧˧]

[jɔ˦˥ taːp̚˦˥ mɨə˧˧ ʂaː˧˧]

[jɔ˦˥ taːp̚˦˥ mɨə˧˧ saː˧˧]

Literally: "the wind beats, the rain comes down".

閉迡󰊄匝湄沙 / 󰋇𦝄拱缺󰋇花拱殘

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

After such a long time of hardship after hardship / Any moon would wane, any flower wilt.

Bấy chầy gió táp mưa sa, / Mấy trăng cũng khuyết, mấy hoa cũng tàn.

Một cơn gió táp mưa sa, / Non sông nổi giận, cỏ hoa đeo sầu.

1912, anonymous author, Vè Hà thành đầu độc:

After a burst of continuous hardship / The country gets angry, plants and flowers turn morose.

Quyền pháp đột nhiên thay đổi, như gió táp mưa sa ào ào đánh tới chiêu trước chưa xong, chiêu sau đã tới.

2005, chapter 12, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

The technique suddenly changed; like disaster piled onto disaster the attacks came without surcease; the previous strike was not yet over or the next one had arrived.


cầu sung vừa đủ xài

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗu˧˩ saːj˨˩]

[kəw˦˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˦˩ sʊwŋ͡m˧˧ vɨə˦˩ ʔɗʊw˧˨ saːj˦˩]

[kəw˨˩ ʂʊwŋ͡m˧˧ vɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

[kəw˨˩ sʊwŋ͡m˧˧ jɨə˨˩ ʔɗʊw˨˩˦ saːj˨˩]

Based on the words for five types of fruits: mãng cầu (“sugar apple”), sung (“fig”), dừa (“coconut”), đu đủ (“papaya”), xoài (“mango”)), with phono-semantic matching with sung (充) (as in sung túc) and xài (“to use, to spend”); roughly "having enough wealth for a comfortable life".

(Southern Vietnam, occult) to offer certain fruits during Tết as a way to wish for fortune


một đi không trở lại

[mot̚˧˨ʔ ʔɗi˧˧ xəwŋ͡m˧˧ t͡ɕəː˧˩ laːj˧˨ʔ]

[mok̚˨˩ʔ ʔɗɪj˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ ʈəː˧˨ laːj˨˩ʔ]

[mok̚˨˩ʔ ʔɗɪj˧˧ xəwŋ͡m˧˧ ʈəː˧˨ laːj˨˩ʔ]

[mok̚˨˩˨ ʔɗɪj˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧ ʈəː˨˩˦ laːj˨˩˨]

[mok̚˨˩˨ ʔɗɪj˧˧ xəwŋ͡m˧˧ ʈəː˨˩˦ laːj˨˩˨]

Calque of Chinese 一去不復返／一去不复返 (nhất khứ bất phục phản).

calque

227 BCE, Jing Ke; quoted in c. 91 CE, Sima Qian, Records of the Grand Historian; 1994, English translation by William H. Nienhauser Jr. et al.; 2018 Vietnamese translation by Phạm Xuân Hy
Gió vi vu thổi; nước sông Dịch lạnh lẽo, tráng sĩ một đi không trở lại.

The wind cries soughs and sighs, the Yi River is cold. Once we hearties leave, we'll never return to our fold.

8th century, Cui Hao, Yellow Crane Tower; 2016 Vietnamese translation by Bùi Phạm Thành
Hạc vàng một đi không trở lại, Mây trắng ngàn năm vẫn cứ bay.

The yellow crane, once gone, never comes back; the white clouds, for one thousand years, drift aloft carefreely.

2015, Vũ Thu Hương PhD, quoted in Bích Lan & Lê Thu, "Nhân tài ‘một đi không trở lại’: Tổn thất kinh phí và lòng tin (Talented people ‘once gone never coming back’: wasting expenditure and trust)", Đài Phát Thanh và Truyền Hình Kon Tum (Kon Tum Radio – Television)

If we sternly instruct families whose children study abroad with government funding, the "once gone never coming back" situation shall certainly be overcome.

Nếu chúng ta nhắc nhở gia đình có con em đi du học bằng ngân sách Nhà nước một cách nghiêm túc thì chắc chắn tình trạng “nhân tài một đi không trở lại” sẽ được khắc phục.

to go once and never come back; gone once and never coming back

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân năm 2017 (VPSF, ngày 31/7), nhóm doanh nghiệp (DN) du lịch cho biết, năm 2016 Việt Nam thu hút 10 triệu khách quốc tế, mức cao nhất trước tới nay. Tuy nhiên, theo nhiều thống kê, khoảng 70% khách quốc tế đến Việt Nam một đi không trở lại.

2017, Quỳnh Nga, "Vì sao 70% khách du lịch đến Việt Nam ‘một đi không trở lại’? (Why 70% of tourists coming to Vietnam ‘came only once and never come back’?)", Tiền Phong (Vanguard)

At the 2017 Vietnamese Private Sector Forum (VPSF, on 31 July), businesses in tourism sector state that: in 2016 Vietnam attracted 10 millions international tourist, the highest number to date. However, according to many statistics, 70% of international tourists coming to Vietnam came only once and never come back.

(by extension) to come only once and never come back


PCCC

Initialism of phòng cháy chữa cháy (“fire prevention and control”).


danh bất hư truyền

[zajŋ̟˧˧ ʔɓət̚˧˦ hɨ˧˧ t͡ɕwiən˨˩]

[jɛɲ˧˧ ʔɓək̚˦˧˥ hɨ˧˧ ʈwiəŋ˦˩]

[jan˧˧ ʔɓək̚˦˥ hɨ˧˧ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]


thắng làm vua, thua làm giặc

[tʰaŋ˧˦ laːm˨˩ vuə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˨˩ zak̚˧˨ʔ]

[tʰaŋ˦˧˥ laːm˦˩ vuə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˦˩ jak̚˨˩ʔ]

[tʰaŋ˦˥ laːm˨˩ vuə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˨˩ jak̚˨˩˨]

[tʰaŋ˦˥ laːm˨˩ juə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˨˩ jak̚˨˩˨]

Literally "win and become the king; lose and become the outlaw". Calque of Chinese 成者為王，敗者為寇／成者为王，败者为寇 (thành giả vi vương, bại giả vi khấu) or any of its variants.

Thắng làm vua, thua làm giặc. Bất kể tốt hay xấu, đúng hay sai, kẻ chiến thắng luôn là kẻ mạnh, kẻ nắm lý lẽ.

2017, "Những thành ngữ tiếng Anh về những quy luật cuộc sống (English Idioms about the Rules of Life)" Tiếng Anh cho Người Đi Làm (English for Working People)

The winner becomes the king and the loser becomes the outlaw. Whether good or bad, right or wrong, the strong always wins and holds legitimacy.

might makes right; the winner is always in the right and the loser is always in the wrong.


được làm vua, thua làm giặc

[ʔɗɨək̚˧˨ʔ laːm˨˩ vuə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˨˩ zak̚˧˨ʔ]

[ʔɗɨək̚˨˩ʔ laːm˦˩ vuə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˦˩ jak̚˨˩ʔ]

[ʔɗɨək̚˨˩˨ laːm˨˩ vuə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˨˩ jak̚˨˩˨]

[ʔɗɨək̚˨˩˨ laːm˨˩ juə˧˧ tʰuə˧˧ laːm˨˩ jak̚˨˩˨]

Alternative form of thắng làm vua, thua làm giặc.

alternative form of

“Được làm vua, thua làm giặc” câu thành ngữ gắn liền với số phận nghiệt ngã của những vị tướng đã chọn cách đặt tương lai của cuộc đời mình vào tài năng binh lược.

2022, Nguyễn Khắc An, “Nỗi Đau Không Của Riêng Ai (The Pain of None in Particular)”, Báo Nghệ An (Nghệ An Newspaper Online):

“The winner becomes the king and the loser becomes the outlaw”, the idiom which is closely linked to the tragic fates of generals who had placed their future in their military talents.

(uncommon) might makes right; the winner is always in the right and the loser is always in the wrong.


quân vô hí ngôn

[kwəŋ˧˧ vow˧˧ hɪj˨˩˦ ŋoŋ˧˧]

[wəŋ˧˧ vow˧˧ hɪj˦˥ ŋoŋ˧˧]

[wəŋ˧˧ jow˧˧ hɪj˦˥ ŋoŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 君 (“monarch”), 無 (“not”) and 戲言 (“to joke, to jest, to say something playfully and not in earnest”).
Based on a quote in Lüshi Chunqiu (translation adapted from Knoblock & Riegel 2001):
*

vi-etym-sino

The Son of Heaven utters no playful words. What the Son of Heaven says, the scribes record, the musicians chant, and the knights proclaim.

Lü Buwei, Master Lü's Spring and Autumn Annals, 239 BCE

Thiên tử vô hí ngôn. Thiên tử ngôn, tắc sử thư chi, công tụng chi, sĩ xưng chi.

天子無戲言。天子言，則史書之，工誦之，士稱之。

A monarch should not say anything in jest

Dù vậy, "quân vô hí ngôn", dẫu nhiều khả năng chỉ là một đòn gió, thì "nước cờ" của Tổng thống D. Trump cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

2018, Linh Oanh, "Nước cờ nguy hiểm (The Dangerous Chess Move)", Báo Quân đội nhân dân (People's Army Newspaper)

Even so, "a monarch / a person in power should not say anything in jest", though in most likelihoods it has been just a feint attack, President D. Trump's "chess move" also has many potential risks.

(by extension) A person in power should not say anything in jest and not in earnest


quân bất hí ngôn

[kwən˧˧ ʔɓət̚˧˦ hi˧˦ ŋon˧˧]

[kwəŋ˧˧ ʔɓək̚˦˧˥ hɪj˨˩˦ ŋoŋ˧˧]

[wəŋ˧˧ ʔɓək̚˦˥ hɪj˦˥ ŋoŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 君 (“monarch”), 不 (“not”) and 戲言 (“to joke, to jest, to say something playfully and not in earnest”). See its alternative form "quân vô hí ngôn" for etymology.

2019, Lê Hiền, "Đừng ngẫu hứng… chính sách (Do not improvise... policies)", Tin Tức (The News) by Vietnam News Agency
Từ thời phong kiến xa xưa đã có một nguyên tắc là “quân bất hí ngôn”. Người xưa giữ nguyên tắc này không phải vì vua không biết nói đùa mà là vì một lời nói của những người có chức vị càng cao thì sức ảnh hưởng càng lớn. Một lời nói ra nếu không được suy nghĩ chín chắn có thể trở thành hệ lụy cho bao người… Vậy nên, người làm vua, làm quan vì thế không được ngẫu hứng, tùy tiện mà phải suy nghĩ cẩn thận trước khi nói ra, ấy cũng là đạo lý.

Since the ancient feudal time there already was a principle, namely “a monarch does not joke”. People in the past upheld this principle not because monarchs did not know how to joke, but because the higher a person's rank and status was, the more influential that person was. One word spoken without prior prudent thought could negatively impact many others. Therefore, a monarch or an official must never improvise whenever convenient yet should carefully think before speaking out; that is also the moral way.


các kiểu

các (pluralizer) + kiểu (“form; style; way”).

af

Used other than figuratively or idiomatically: see các, kiểu.


bổn cũ soạn lại

[ʔɓon˧˩ ku˦ˀ˥ swaːn˧˨ʔ laːj˧˨ʔ]

[ʔɓoŋ˧˨ kʊw˧˨ ʂwaːŋ˨˩ʔ laːj˨˩ʔ]

[ʔɓoŋ˧˨ kʊw˧˨ swaːŋ˨˩ʔ laːj˨˩ʔ]

[ʔɓoŋ˨˩˦ kʊw˨˩˦ ʂ⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ laːj˨˩˨]

[ʔɓoŋ˨˩˦ kʊw˨˩˦ s⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ laːj˨˩˨]

(idiomatic) the same tired old trick; the same trite trope


gió chiều nào theo chiều ấy

[zɔ˧˦ t͡ɕiəw˨˩ naːw˨˩ tʰɛw˧˧ t͡ɕiəw˨˩ ʔəj˧˦]

[jɔ˨˩˦ t͡ɕiw˦˩ naːw˦˩ tʰɛw˧˧ t͡ɕiw˦˩ ʔəj˨˩˦]

[jɔ˦˥ ciw˨˩ naːw˨˩ tʰɛw˧˧ ciw˨˩ ʔəj˦˥]

(literal) to follow whichever way the wind is blowing

swims with the tide
swims with the tide#English

(figurative) the person in question always swims with the tide; the person in question always goes with the prevailing opinion or winning team


tre già măng mọc

[t͡ɕɛ˧˧ zaː˨˩ maŋ˧˧ mawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈɛ˧˧ jaː˦˩ maŋ˧˧ mawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈɛ˧˧ jaː˨˩ maŋ˧˧ mawk͡p̚˨˩˨]

tre (“bamboo”) + già (“old”) + măng (“bamboo shoot”) + mọc (“grow”).

com

(literally) when bamboos grow old, young shoots spring up

(figuratively) when the old generations gone, the younger one will replace them


敬老得壽

kính lão đắc thọ
kính lão đắc thọ#Vietnamese

chữ Hán form of kính lão đắc thọ (“it's always a good idea to respect the elderly”).


đồng bệnh tương liên

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ tɨəŋ˧˧ liən˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɓen˨˩ʔ tɨəŋ˧˧ liəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓəːn˨˩˨ tɨəŋ˧˧ liəŋ˧˧]

(literally) people who suffer the same illness look out for each other

misery loves company
misery loves company


ngưu tầm ngưu, mã tầm mã

[ŋiw˧˧ təm˨˩ ŋiw˧˧ maː˦ˀ˥ təm˨˩ maː˦ˀ˥]

[ŋɨw˧˧ təm˦˩ ŋɨw˧˧ maː˧˨ təm˦˩ maː˧˨]

[ŋɨw˧˧ təm˨˩ ŋɨw˧˧ maː˨˩˦ təm˨˩ maː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 牛尋牛馬尋馬.
The idiom is from Zuo Zhuan (左傳; Tả truyện), where Wu Qi (吳起; Ngô Khởi) during a battle lost his horse and it ran into a herd of wild buffalo. This is a common explanation as to why this idiom has a negative connotation.

(literal) the water buffalo seeks the water buffalo, the horse seeks the horse.

(idiomatic) bad people often find other bad people


bặt vô âm tín

head

bặt vô âm tín • (拔無音信)

vi-idiom

bặt vô âm tín • (拔無音信)

[ʔɓat̚˧˨ʔ vo˧˧ ʔəm˧˧ tin˧˦]

[ʔɓak̚˨˩ʔ vow˧˧ ʔəm˧˧ tin˦˧˥]

[ʔɓak̚˨˩˨ vow˧˧ ʔəm˧˧ tɨn˦˥]

[ʔɓak̚˨˩˨ jow˧˧ ʔəm˧˧ tɨn˦˥]

Apparently a Vietnamese construct from Sinitic elements: 拔 (bá, “to pull”), 無／无 (“not have, nothing”), 音信 (yīnxìn, “news”). Compare the obsolete/archaic compound bặt tin (“radio silent”).
The morpheme bặt is of particular interest; its modern "standard" Sino-Vietnamese reading is bạt with long vowel. This "four-character compound" is also attested as biệt vô âm tín; this "alternation" of the first morpheme is also seen in bặt tăm vs. biệt tăm, the latter form probably represents contamination by biệt (別, “to part, to leave”). Furthermore, some dictionaries (including Đại Nam Quấc âm tự vị (1895)) defines bặt as if it is a variant of bật, which is likely a native word; there was probably some more contamination involved.

Nó đi bụi mấy năm trời bặt vô âm tín, vậy mà tuần trước tự nhiên ló mặt về nhà như không.

He ran away, not a whit of contact nor news for a few years, yet just last week, I saw him at home acting as if nothing happened at all.

missing; whereabouts unknown; complete radio silent


muối bỏ biển

[muəj˧˦ ʔɓɔ˧˩ ʔɓiən˧˩]

[muj˨˩˦ ʔɓɔ˧˨ ʔɓiəŋ˧˨]

[muj˦˥ ʔɓɔ˨˩˦ ʔɓiəŋ˨˩˦]


bình cũ rượu mới

(figurative) old form, new content; the new, revised content is still conveyed with the old, familiar form, wording or literary devices


dũng cảm có thừa

[zʊwŋ͡m˦ˀ˥ kaːm˧˩ kɔ˧˦ tʰɨə˨˩]

[jʊwŋ͡m˧˨ kaːm˧˨ kɔ˨˩˦ tʰɨə˦˩]

[jʊwŋ͡m˨˩˦ kaːm˨˩˦ kɔ˦˥ tʰɨə˨˩]

Calque of Chinese 餘勇可賈／余勇可贾 (yúyǒngkěgǔ). See the entry for details.

calque

1759, Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử (Thorough Historical Records of Great Việt); 1973, Vietnamese translation by Lê Mạnh Liêu
Mạc Kính Điển là con trai Đăng Doanh và em trai Phúc Hải, tính nhân hậu, linh mẫn, dũng cảm có thừa. Ngụy triều phong tước Khiêm vương.
Mạc Kính Điển was Đăng Doanh's son and Phúc Hải's young brother; by nature, he was humane, clever, and exceedingly courageous. The spurious court bestowed [on him] the title of Modest Prince.

1809 - 1819, Phan Huy Chú, Lịch Triều Hiến Chương Loại Chí (Chronicles of Past Dynasties' Charters), “Volume 1”, 1992, Vietnamese translation by Ngô Hữu Tạo & Trần Huy Hân.
Hoàng Nghĩa Giao [...] Ông thuộc dòng dõi nhà tướng, dũng cảm có thừa, trong đời thịnh đức [1653-57] theo Ninh quận công Trịnh Toàn đi đánh Đường-trong.
Hoàng Nghĩa Giao … He was born into a military family and had excessive courage; in the Thịnh Đức era [1653 - 57] he accompanied the Serene Duke Trịnh Toàn on an offensive against the Inner Circuit.

10 năm trước đây, quân đội Nhật Pháp tung hoành, nhân dân Việt Nam khốn khổ. Trong lúc đó ở Lạng Sơn, Cao Bằng, vài nhóm du kích bắt đầu tổ chức. Tuy cái gì cũng thiếu nhưng dũng cảm có thừa.

1954, Hồ Chí Minh, "Mừng ngày sinh nhật Quân đội nhân dân (Happy Birthday, The People's Army!)", Nhân Dân (The People), no. 296

10 years ago, the Japanese and French armies were rampaging hither and thither, the Vietnamese people were miserable. At that point in time, in Lạng Sơn, Cao Bằng, several guerilla groups began to organise. Although they lacked everything, they had excessive courage.

Lúc bắt đầu kháng chiến, quân đội ta là quân đội thơ ấu. Tinh thần dũng cảm có thừa, nhưng thiếu vũ khí, thiếu kinh nghiệm, thiếu cán bộ, thiếu mọi mặt.

Communist Party of Vietnam, Văn kiện Đảng toàn tập (Party Documents: Complete Works), "Vol. 12 (1951)", p. 24; quoted in 2018, Nguyễn Hoàng Nhiên, "Hai Cuộc Kháng Pháp của Dân Tộc Việt Nam (The Vietnamese People's Two Anti-French Resistance Wars)", Tạp Chí Quốc phòng Toàn Dân (National Defence Journal)

When the Resistance War just began, our army was in its infancy, having excessive courage, yet lacking weapons, lacking experience, lacking cadres, lacking in every aspect.

Nhìn vết đạn hằn trên thành Cửa Bắc ngày nay, nghĩ về vết thương xuyên qua 3 thế kỷ, ta sẽ thấu hiểu rằng thua về khoa học công nghệ đau đớn biết chừng nào. Nguyễn Tri Phương, Hoàng Diệu và bao anh hùng liệt sĩ dũng cảm có thừa, tận trung báo quốc, nhưng không giữ được thành chỉ vì thua về vũ khí. Nay chúng ta hội nhập quốc tế, thị trường là chiến trường, thắng thua cũng không nằm ngoài hai chữ “công nghệ”.

2012, Phú Thọ Department of Foreign Affairs, Thắng Thua và Công Nghệ (Victory, Defeat, and Technology):

Now looking at the deep holes perforated by cannonballs on the citadel's northern gate and thinking of the wounds [lasting] through three centuries, we will thoroughly understand that how painful it was to be technologically inferior. Nguyễn Tri Phương, Hoàng Diệu, and how many other exceedingly courageous heroes and martyrs, who served their country with utmost loyalty, yet could not keep hold of the citadel because they were inferior only in terms of weapons. Now that we are internationally integrated [and] the market is the battlefield, victory or defeat also lies not beyond “technology”.

to have excessive courage; to be exceedingly courageous


số là

[ʂow˨˩˦ laː˦˩]

[ʂow˦˥ laː˨˩]

Used other than figuratively or idiomatically: see số, là.

Số là thằng cu Quân trượt đại học, bị bố đuổi, nên giờ mới vào băng đầu gấu.
Quân got into this gang because he failed a college entrance exam and got kicked out by his father.


tâm phục khẩu phục

[təm˧˧ fʊwk͡p̚˧˨ʔ xəw˧˩ fʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[təm˧˧ fʊwk͡p̚˨˩ʔ kʰəw˧˨ fʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[təm˧˧ fʊwk͡p̚˨˩ʔ xəw˧˨ fʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[təm˧˧ fʊwk͡p̚˨˩˨ kʰəw˨˩˦ fʊwk͡p̚˨˩˨]

[təm˧˧ fʊwk͡p̚˨˩˨ xəw˨˩˦ fʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 心服口服, composed of 心服 (“to be genuinely convinced”) and 口服 (“to admit to being convinced”).

vi-etym-sino

to be sincerely convinced; to be won over completely


vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại

Vô sản toàn thế giới (canonical)
đoàn kết lại! (canonical)

[vo˧˧ saːn˧˩ twaːn˨˩ tʰe˧˦ zəːj˧˦ ʔɗwaːn˨˩ ket̚˧˦ laːj˧˨ʔ]

[vow˧˧ ʂaːŋ˧˨ twaːŋ˦˩ tʰej˨˩˦ jəːj˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˩ ket̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[vow˧˧ saːŋ˧˨ twaːŋ˦˩ tʰej˨˩˦ jəːj˨˩˦ ʔɗwaːŋ˦˩ ket̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[vow˧˧ ʂaːŋ˨˩˦ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ tʰej˦˥ jəːj˦˥ ʔɗwaːŋ˨˩ kəːt̚˦˥ laːj˨˩˨]

[jow˧˧ saːŋ˨˩˦ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ tʰej˦˥ jəːj˦˥ ʔɗwaːŋ˨˩ kəːt̚˦˥ laːj˨˩˨]

Workers of the world, unite
workers of the world, unite


một quốc gia, hai chế độ

[mot̚˧˨ʔ kuək̚˧˦ zaː˧˧ haːj˧˧ t͡ɕe˧˦ ʔɗo˧˨ʔ]

[mok̚˨˩ʔ kuək̚˦˧˥ jaː˧˧ haːj˧˧ t͡ɕej˨˩˦ ʔɗow˨˩ʔ]

[mok̚˨˩˨ wək̚˦˥ jaː˧˧ haːj˧˧ cej˦˥ ʔɗow˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-một quốc gia, hai chế độ.wav

Calque of Chinese 一國兩制／一国两制 (nhất quốc lưỡng chế).

cal

one country, two systems
one country, two systems

"one country, two systems" (the principle that Hong Kong and Macau can have political and economic systems distinct from Mainland China's socialism)


danh chính ngôn thuận

[zajŋ̟˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ ŋon˧˧ tʰwən˧˨ʔ]

[jɛɲ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ ŋoŋ˧˧ tʰwəŋ˨˩ʔ]

[jan˧˧ cɨn˦˥ ŋoŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨]

to be fitting and proper; to be perfectly justified or deserved


quang minh chính đại

[kwaːŋ˧˧ mïŋ˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[kwaːŋ˧˧ mɨn˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[waːŋ˧˧ mɨn˧˧ cɨn˦˥ ʔɗaːj˨˩˨]

high-principled; open and aboveboard; just and honorable; frank and righteous; without artifice


ra môn ra khoai

[ʐaː˧˧ moŋ˧˧ ʐaː˧˧ kʰwaːj˧˧]

[ʐaː˧˧ moŋ˧˧ ʐaː˧˧ xwaːj˧˧]

[ɹaː˧˧ moŋ˧˧ ɹaː˧˧ kʰwaːj˧˧]

[ɹaː˧˧ moŋ˧˧ ɹaː˧˧ xwaːj˧˧]

(figuratively) to do something with clear results


chín người mười ý

[t͡ɕin˧˦ ŋɨəj˨˩ mɨəj˨˩ ʔi˧˦]

[t͡ɕin˦˧˥ ŋɨj˦˩ mɨj˦˩ ʔɪj˨˩˦]

[cɨn˦˥ ŋɨj˨˩ mɨj˨˩ ʔɪj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chín người mười ý.wav

Literally "nine people [but] ten ideas".

there is never such thing as consensus in a straight discussion


bằng mặt không bằng lòng

[ʔɓaŋ˨˩ mat̚˧˨ʔ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ lawŋ͡m˨˩]

[ʔɓaŋ˦˩ mak̚˨˩ʔ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˦˩ lawŋ͡m˦˩]

[ʔɓaŋ˦˩ mak̚˨˩ʔ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˦˩ lɔŋ˦˩]

[ʔɓaŋ˨˩ mak̚˨˩˨ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ lawŋ͡m˨˩]

[ʔɓaŋ˨˩ mak̚˨˩˨ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ lawŋ͡m˨˩]


phi công trẻ

[fi˧˧ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕɛ˧˩]

[fɪj˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ʈɛ˧˨]

[fɪj˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ʈɛ˨˩˦]

(figurative) A younger man who loves or dates older women.


máy bay bà già

[maj˧˦ ʔɓaj˧˧ ʔɓaː˨˩ zaː˨˩]

[maj˨˩˦ ʔɓaj˧˧ ʔɓaː˦˩ jaː˦˩]

[ma(ː)j˦˥ ʔɓa(ː)j˧˧ ʔɓaː˨˩ jaː˨˩]

máy bay (“airplane”) + bà già (“old lady”).

compound

(figurative) An older woman who loves a man that is much younger than her (sugar mama, we can say).


gieo nhân nào gặt quả nấy

[zɛw˧˧ ɲən˧˧ naːw˨˩ ɣat̚˧˨ʔ kwaː˧˩ nəj˧˦]

[jɛw˧˧ ɲəŋ˧˧ naːw˦˩ ɣak̚˨˩ʔ kwaː˧˨ nəj˨˩˦]

[jɛw˧˧ ɲəŋ˧˧ naːw˨˩ ɣak̚˨˩˨ waː˨˩˦ nəj˦˥]

you reap what you sow
you reap what you sow


mất ăn mất ngủ

[mət̚˧˦ ʔan˧˧ mət̚˧˦ ŋu˧˩]

[mək̚˦˧˥ ʔaŋ˧˧ mək̚˦˧˥ ŋʊw˧˨]

[mək̚˦˥ ʔaŋ˧˧ mək̚˦˥ ŋʊw˨˩˦]

overthinking, worrying, and stressing out to the point of not eating or sleeping well


khoẻ như voi

[xwɛ˧˩ ɲɨ˧˧ vɔj˧˧]

[kʰwɛ˧˨ ɲɨ˧˧ vɔj˧˧]

[xwɛ˧˨ ɲɨ˧˧ vɔj˧˧]

[kʰwɛ˨˩˦ ɲɨ˧˧ vɔj˧˧]

[xwɛ˨˩˦ ɲɨ˧˧ jɔj˧˧]

khoẻ + như + voi, litt. "healthy as an elephant".


head

một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao

[mot̚˧˨ʔ kəj˧˧ laːm˨˩ t͡ɕaŋ˧˩ nen˧˧ nɔn˧˧ ʔɓaː˧˧ kəj˧˧ t͡ɕum˧˨ʔ laːj˧˨ʔ nen˧˧ hɔn˨˩ nuj˧˦ kaːw˧˧]

[mok̚˨˩ʔ kəj˧˧ laːm˦˩ t͡ɕaŋ˧˨ nen˧˧ nɔŋ˧˧ ʔɓaː˧˧ kəj˧˧ t͡ɕum˨˩ʔ laːj˨˩ʔ nen˧˧ hɔŋ˦˩ nuj˨˩˦ kaːw˧˧]

[mok̚˨˩˨ kəj˧˧ laːm˨˩ caŋ˨˩˦ nəːn˧˧ nɔŋ˧˧ ʔɓaː˧˧ kəj˧˧ cʊm˨˩˨ laːj˨˩˨ nəːn˧˧ hɔŋ˨˩ nuj˦˥ kaːw˧˧]

Roughly, "one tree (丨) does not a mountain make, but three trees (山) do".
A variant is attested in Lí hạng ca dao (里巷歌謠):
:
𠬠丸㩫𫽄𢧚𡽫𠀧丸堵吏𢧚堒泰山
Một hòn chất chẳng nên non,Ba hòn đổ lại nên cồn Thái Sơn.
One rock does not a mountain make,But three of them make [one as great as] Mount Tai.

ux

𠬠丸㩫𫽄𢧚𡽫</br>𠀧丸堵吏𢧚堒泰山

Một hòn chất chẳng nên non,</br>Ba hòn đổ lại nên cồn Thái Sơn.

One rock does not a mountain make,</br>But three of them make 􂀿one as great as􂁀 Mount Tai.


minh tâm khắc cốt

[mïŋ˧˧ təm˧˧ xak̚˧˦ kot̚˧˦]

[mɨn˧˧ təm˧˧ kʰak̚˦˧˥ kok̚˦˧˥]

[mɨn˧˧ təm˧˧ xak̚˦˧˥ kok̚˦˧˥]

[mɨn˧˧ təm˧˧ kʰak̚˦˥ kok̚˦˥]

[mɨn˧˧ təm˧˧ xak̚˦˥ kok̚˦˥]

Rearrangement of Sino-Vietnamese word from 刻骨銘心.

(literally) engraved in one's heart and carved on one's bones

(figuratively) stamped or etched in one's memory; unforgettable


khắc cốt minh tâm

[xak̚˧˦ kot̚˧˦ mïŋ˧˧ təm˧˧]

[kʰak̚˦˧˥ kok̚˦˧˥ mɨn˧˧ təm˧˧]

[xak̚˦˧˥ kok̚˦˧˥ mɨn˧˧ təm˧˧]

[kʰak̚˦˥ kok̚˦˥ mɨn˧˧ təm˧˧]

[xak̚˦˥ kok̚˦˥ mɨn˧˧ təm˧˧]


giấu như mèo giấu cứt

[zəw˧˦ ɲɨ˧˧ mɛw˨˩ zəw˧˦ kɨt̚˧˦]

[jəw˨˩˦ ɲɨ˧˧ mɛw˦˩ jəw˨˩˦ kɨk̚˦˧˥]

[jəw˦˥ ɲɨ˧˧ mɛw˨˩ jəw˦˥ kɨk̚˦˥]

to put a lot of effort into hiding something bad


mất sổ gạo

[mət̚˧˦ so˧˩ ɣaːw˧˨ʔ]

[mək̚˦˧˥ ʂow˧˨ ɣaːw˨˩ʔ]

[mək̚˦˧˥ sow˧˨ ɣaːw˨˩ʔ]

[mək̚˦˥ ʂow˨˩˦ ɣaːw˨˩˨]

[mək̚˦˥ sow˨˩˦ ɣaːw˨˩˨]

mất (“to lose”) + sổ (“registration book”) + gạo (“rice”).

com

a tragic, distressing, miserable situation (like losing one's book of rations)


trong cái rủi có cái may

[t͡ɕawŋ͡m˧˧ kaːj˧˦ zuj˧˩ kɔ˧˦ kaːj˧˦ maj˧˧]

[ʈawŋ͡m˧˧ kaːj˨˩˦ ʐuj˧˨ kɔ˨˩˦ kaːj˨˩˦ maj˧˧]

[ʈɔŋ˧˧ kaːj˨˩˦ ʐuj˧˨ kɔ˨˩˦ kaːj˨˩˦ maj˧˧]

[ʈawŋ͡m˧˧ kaːj˦˥ ɹuj˨˩˦ kɔ˦˥ kaːj˦˥ ma(ː)j˧˧]

there is a silver lining in this instance of misfortune


một mất một còn

[mot̚˧˨ʔ mət̚˧˦ mot̚˧˨ʔ kɔn˨˩]

[mok̚˨˩ʔ mək̚˦˧˥ mok̚˨˩ʔ kɔŋ˦˩]

[mok̚˨˩˨ mək̚˦˥ mok̚˨˩˨ kɔŋ˨˩]

Cả đám bọn tôi ra trận, quyết chiến một mất một còn.

We, in company with many others, decided to fight to the finish.

describing a struggle to the last; like a struggle to the finish; all-out; life-and-death


công cha nghĩa mẹ

[kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕaː˧˧ ŋiə˦ˀ˥ mɛ˧˨ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕaː˧˧ ŋiə˧˨ mɛ˨˩ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ caː˧˧ ŋiə˨˩˦ mɛ˨˩˨]


kẻ hầu người hạ

[kɛ˧˩ həw˨˩ ŋɨəj˨˩ haː˧˨ʔ]

[kɛ˧˨ həw˦˩ ŋɨj˦˩ haː˨˩ʔ]

[kɛ˨˩˦ həw˨˩ ŋɨj˨˩ haː˨˩˨]

kẻ (“individual”) + hầu (“to serve”) + người (“person”) + hạ (“lower”).


tiền mất tật mang

[tiən˨˩ mət̚˧˦ tət̚˧˨ʔ maːŋ˧˧]

[tiəŋ˦˩ mək̚˦˧˥ tək̚˨˩ʔ maːŋ˧˧]

[tiəŋ˨˩ mək̚˦˥ tək̚˨˩˨ maːŋ˧˧]

Literally, "money wasted, illness gotten".

wasting money in something potentially devious in hope of a return but only ends up in a worse off state


chuyện đâu còn có đó

[t͡ɕwiən˧˨ʔ ʔɗəw˧˧ kɔn˨˩ kɔ˧˦ ʔɗɔ˧˦]

[t͡ɕwiəŋ˨˩ʔ ʔɗəw˧˧ kɔŋ˦˩ kɔ˨˩˦ ʔɗɔ˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨ ʔɗəw˧˧ kɔŋ˨˩ kɔ˦˥ ʔɗɔ˦˥]

Đừng nóng, chuyện đâu còn có đó mà.

Don't let the blood rushes to your head, I promise the situation is not all far gone!


thời thế tạo anh hùng

[tʰəːj˨˩ tʰe˧˦ taːw˧˨ʔ ʔajŋ̟˧˧ hʊwŋ͡m˨˩]

[tʰəːj˦˩ tʰej˨˩˦ taːw˨˩ʔ ʔɛɲ˧˧ hʊwŋ͡m˦˩]

[tʰəːj˨˩ tʰej˦˥ taːw˨˩˨ ʔan˧˧ hʊwŋ͡m˨˩]


giống nhau như đúc

[zəwŋ͡m˧˦ ɲaw˧˧ ɲɨ˧˧ ʔɗʊwk͡p̚˧˦]

[jəwŋ͡m˦˧˥ ɲaw˧˧ ɲɨ˧˧ ʔɗʊwk͡p̚˦˧˥]

[jəwŋ͡m˦˥ ɲa(ː)w˧˧ ɲɨ˧˧ ʔɗʊwk͡p̚˦˥]

giống (“to resemble”) + nhau (“each other”) + như (“as if, like”) + đúc (“to cast, mold”).


tai qua nạn khỏi

[taːj˧˧ kwaː˧˧ naːn˧˨ʔ xɔj˧˩]

[taːj˧˧ kwaː˧˧ naːŋ˨˩ʔ kʰɔj˧˨]

[taːj˧˧ kwaː˧˧ naːŋ˨˩ʔ xɔj˧˨]

[taːj˧˧ waː˧˧ naːŋ˨˩˨ kʰɔj˨˩˦]

[taːj˧˧ waː˧˧ naːŋ˨˩˨ xɔj˨˩˦]

tai (“disaster (災)”) + qua (“to pass through (過)”) + nạn (“hardship (難)”) + khỏi (“to escape, recover from”).

af

disaster (<i class="Hani mention" lang="vi">災</i>)

to pass through (<i class="Hani mention" lang="vi">過</i>)

hardship (<i class="Hani mention" lang="vi">難</i>)

Khi con cháu ốm đau, các cụ già thường đến đền thờ cầu nguyện cho tai qua nạn khỏi.

When the children and grandchildren are sick, the old folks often go to the temple to pray for a full recovery.

to get out of danger; to get away unscathed


bách phát bách trúng

[ʔɓajk̟̚˧˦ faːt̚˧˦ ʔɓajk̟̚˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˦]

[ʔɓat̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥ ʔɓat̚˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˦˧˥]

[ʔɓat̚˦˥ faːk̚˦˥ ʔɓat̚˦˥ ʈʊwŋ͡m˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bách phát bách trúng.wav

Sino-Vietnamese word from 百 (“hundred”), 發 (“shots”), 百 and 中 (“hits”), from Chinese 百發百中／百发百中 (bǎifābǎizhòng, “a hundred shots, a hundred hits”).

der

the person in question is a highly skilled marksman and they almost never miss


clgt

[kəː˨˩ ləː˨˩ ɣəː˨˩ təː˨˩]

[kəː˦˩ ləː˦˩ ɣəː˦˩ təː˦˩]

[kəː˨˩ ləː˨˩ ɣəː˨˩ təː˨˩]

cái lồn gì thế?
cái lồn gì thế#Vietnamese

(Internet slang, minced oath) Initialism of cái lồn gì thế? (“the fuck is/was that?”); WTF


cái lề gì thốn?

[kaːj˨˩˦ lej˦˩ jɪj˦˩ tʰoŋ˦˧˥]

[kaːj˦˥ lej˨˩ jɪj˨˩ tʰoŋ˦˥]

From cái lồn gì thế?, generated through the nói lái process.

vi-etym-lai

(minced oath) Alternative form of cái lồn gì thế? (“the fuck is/was that?”)


cần lời giải thích

[kən˨˩ ləːj˨˩ zaːj˧˩ tʰïk̟̚˧˦]

[kəŋ˦˩ ləːj˦˩ jaːj˧˨ tʰɨt̚˦˧˥]

[kəŋ˨˩ ləːj˨˩ jaːj˨˩˦ tʰɨt̚˦˥]

A euphemistic, yet cogent, reinterpretation of clgt.

(literal) I need explanation; this needs explanation


cái lồn gì thế?

[kaːj˨˩˦ loŋ˦˩ jɪj˦˩ tʰej˨˩˦]

[kaːj˦˥ loŋ˨˩ jɪj˨˩ tʰej˦˥]

cái (“whatsit; whatchamacallit”) + lồn (“vulva; cunt”) + gì (“what”) + thế (emphatic particle).


không vào hang cọp sao bắt được cọp con

[xəwŋ͡m˧˧ vaːw˨˩ haːŋ˧˧ kɔp̚˧˨ʔ saːw˧˧ ʔɓat̚˧˦ ʔɗɨək̚˧˨ʔ kɔp̚˧˨ʔ kɔn˧˧]

[kʰəwŋ͡m˧˧ vaːw˦˩ haːŋ˧˧ kɔp̚˨˩ʔ ʂaːw˧˧ ʔɓak̚˦˧˥ ʔɗɨək̚˨˩ʔ kɔp̚˨˩ʔ kɔŋ˧˧]

[xəwŋ͡m˧˧ vaːw˦˩ haːŋ˧˧ kɔp̚˨˩ʔ saːw˧˧ ʔɓak̚˦˧˥ ʔɗɨək̚˨˩ʔ kɔp̚˨˩ʔ kɔŋ˧˧]

[kʰəwŋ͡m˧˧ vaːw˨˩ haːŋ˧˧ kɔp̚˨˩˨ ʂaːw˧˧ ʔɓak̚˦˥ ʔɗɨək̚˨˩˨ kɔp̚˨˩˨ kɔŋ˧˧]

[xəwŋ͡m˧˧ jaːw˨˩ haːŋ˧˧ kɔp̚˨˩˨ saːw˧˧ ʔɓak̚˦˥ ʔɗɨək̚˨˩˨ kɔp̚˨˩˨ kɔŋ˧˧]

Calque of Chinese 不入虎穴，焉得虎子 (bất nhập hổ huyệt, yên đắc hổ tử).

cal

nothing ventured, nothing gained
nothing ventured, nothing gained

no pain, no gain; nothing ventured, nothing gained


trèo cao té đau

[t͡ɕɛw˨˩ kaːw˧˧ tɛ˧˦ ʔɗaw˧˧]

[ʈɛw˦˩ kaːw˧˧ tɛ˨˩˦ ʔɗaw˧˧]

[ʈɛw˨˩ kaːw˧˧ tɛ˦˥ ʔɗa(ː)w˧˧]

Mày đừng có trèo cao té đau, tao sẽ đá mày xuống mà không cần nhìn lại.

Don't you dare climb high and fall hard, I will kick you down and not look back.

(Southern Vietnam) the higher you climb, the harder/further you fall


đụ mẹ

[ʔɗu˧˨ʔ mɛ˧˨ʔ]

[ʔɗʊw˨˩ʔ mɛ˨˩ʔ]

[ʔɗʊw˨˩˨ mɛ˨˩˨]


head

phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˦ˀ˥ taːp̚˧˦ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ ŋɨ˦ˀ˥ faːp̚˧˦ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˧˨ taːp̚˦˧˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˦˩ ŋɨ˧˨ faːp̚˦˧˥ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[fɔŋ˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˧˨ taːp̚˦˧˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˦˩ ŋɨ˧˨ faːp̚˦˧˥ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˨˩˦ taːp̚˦˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ ŋɨ˨˩˦ faːp̚˦˥ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˨˩˦ taːp̚˦˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ ŋɨ˨˩˦ faːp̚˦˥ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

Literally "storms cannot be compared to the Vietnamese grammar".

Vietnamese grammar is very hard to learn.


hạ hồi phân giải

[haː˧˨ʔ hoj˨˩ fən˧˧ zaːj˧˩]

[haː˨˩ʔ hoj˦˩ fəŋ˧˧ jaːj˧˨]

[haː˨˩˨ hoj˨˩ fəŋ˧˧ jaːj˨˩˦]

Chuyện đó "hạ hồi phân giải".

2010, Minh Niệm, “Tức giận”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

This will be explained in more detail later.

that will be explained in more detail later


PBVM

(Internet) discrimination based on regional origin between Northern, Central and Southern Vietnam


tôi có một câu hỏi

[toj˧˧ kɔ˧˦ mot̚˧˨ʔ kəw˧˧ hɔj˧˩]

[toj˧˧ kɔ˨˩˦ mok̚˨˩ʔ kəw˧˧ hɔj˧˨]

[toj˧˧ kɔ˦˥ mok̚˨˩˨ kəw˧˧ hɔj˨˩˦]


khát nước

[xaːt̚˧˦ nɨək̚˧˦]

[kʰaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[xaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥]

[kʰaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]

[xaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥]

Đời cha ăn mặn đời con khát nước.

The father's generation is salty, the child's generation thirsts.

(figurative) hardship of a subsequent generation as a causality of the actions of the previous one

Overseas Vietnamese
w:Overseas Vietnamese

(double entendre) one who yearns for their homeland; sometimes used pejoratively in reference to Overseas Vietnamese


từ cổ chí kim

[tɨ˨˩ ko˧˩ t͡ɕi˧˦ kim˧˧]

[tɨ˦˩ kow˧˨ t͡ɕɪj˨˩˦ kim˧˧]

[tɨ˨˩ kow˨˩˦ cɪj˦˥ kim˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 自古至今 (“from antiquity to now”, SV: tự cổ chí kim).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tự cổ chí kim</i>

vi-etym-sino

(dated or literary) since time immemorial


quýt làm cam chịu

[kwɨt̚˦˧˥ laːm˦˩ kaːm˧˧ t͡ɕiw˨˩ʔ]

[wɨt̚˦˥ laːm˨˩ kaːm˧˧ ciw˨˩˨]

Literally, "the tangerine messed up but the orange had to shoulder the blame", with a play on cam chịu (“to resign oneself to the blame”).

having to bear the blame for something one did not do


sinh ý hung long

[sïŋ˧˧ ʔi˧˦ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[ʂɨn˧˧ ʔɪj˨˩˦ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[sɨn˧˧ ʔɪj˨˩˦ hʊwŋ͡m˧˧ lɔŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ ʔɪj˦˥ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[sɨn˧˧ ʔɪj˦˥ hʊwŋ͡m˧˧ lawŋ͡m˧˧]

have a thriving and prosperous business (used in congratulatory and celebratory settings)


khai trương hồng phát

[xaːj˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˨˩ faːt̚˧˦]

[kʰaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˦˩ faːk̚˦˧˥]

[xaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˦˩ faːk̚˦˧˥]

[kʰaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˨˩ faːk̚˦˥]

[xaːj˧˧ ʈɨəŋ˧˧ həwŋ͡m˨˩ faːk̚˦˥]

have a grand opening (used in congratulatory and celebratory settings)


quá tam ba bận

[kwaː˧˦ taːm˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓən˧˨ʔ]

[kwaː˨˩˦ taːm˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓəŋ˨˩ʔ]

[waː˦˥ taːm˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓəŋ˨˩˨]

Literally, "over three times". The use of both Sino-Vietnamese tam (三) and native ba for "three" next to each other is probably a form of emphasis.
Compare similar expressions such as Chinese 事不過三／事不过三 (sự bất quá tam) and English third time's a charm.

(idiomatic) after three attempts, the chance of the success decreases greatly


拔無音信

chữ Hán form of bặt vô âm tín (“missing; whereabouts unknown; complete radio silent”).