khinh khí cầu

vi-noun

(classifier cái, quả, chiếc) khinh khí cầu

cái (classifier)
quả (classifier)
chiếc (classifier)

[xïŋ˧˧ xi˧˦ kəw˨˩]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[xɨn˧˧ xɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˦˥ kəw˨˩]

[xɨn˧˧ xɪj˦˥ kəw˨˩]

Sino-Vietnamese word from 氫氣球, composed of 氫氣 (“hydrogen”) and 球 (“ball”), from Chinese 氫氣球／氢气球 (qīngqìqiú).


氫氣

chữ Hán form of khinh khí (“hydrogen (molecular hydrogen)”).


giống cái

[zəwŋ͡m˧˦ kaːj˧˦]

[jəwŋ͡m˦˧˥ kaːj˨˩˦]

[jəwŋ͡m˦˥ kaːj˦˥]


hiểm nguy

[hiəm˧˨ ŋwɪj˧˧]

[him˨˩˦ ŋwɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 險危. An anagram of nguy hiểm. Switching the order of the syllables in disyllabic words does not usually change its meaning but gives it a literary feel.


muôi

cái (classifier)
chiếc (classifier)
枚 (CJK)

(Northern Vietnam) a ladle (deep-bowled spoon with a long, usually curved, handle)


đích

về đích


đồi

head

đồi • (岱, 堆, 𡑖, 𡾫)

vi-noun

(classifier ngọn, con, quả) đồi • (岱, 堆, 𡑖, 𡾫)

ngọn (classifier)
con (classifier)
quả (classifier)
岱 (CJK)
堆 (CJK)
𡑖 (CJK)
𡾫 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đồi.wav

From Proto-Vietic *doːl, from Proto-Mon-Khmer *dul. Cognate with Muong Bi tồl, Khmer ទួល (tuəl), Old Mon dal (“hill”) (> Mon ဒဵု (tɜ̀)), Western Katu dɔːl ("back of mountain"), Minriq tol ("mountain"). There is another similar word with coda *-r, represented by Proto-Bahnaric *dɔːr (whence Koho dor) and Proto-Palaungic *ɗɤr (whence Western Lawa thu).


anh em

[ʔajŋ̟˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔɛɲ˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔan˧˧ ʔɛm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-anh em.wav

(literal, collective) older brother and younger sibling (with brothers only, or with one sister who is the youngest)


truyện

[t͡ɕwiən˧˨ʔ]

[ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 傳 (“story”), from Middle Chinese 傳 (MC drjwenH). Cognate with Mandarin 傳／传 (zhuàn) and Cantonese 傳／传 (zyun6). An alternative reading, Middle Chinese 傳 (trjwenH), yields the unattested *truyến which is listed in Thiều Chửu's dictionary. Doublet of chuyện, truyền, chuyền, and đồn.

doublet

Truyện Kiều

(obsolete) Synonym of chuyện (“story; tale”)

truyện tranh / tranh truyện

an illustrated storybook, a comic book or a graphic novel

a storybook, usually a novel, a comic book or a graphic novel


sát sanh

[saːt̚˧˦ sajŋ̟˧˧]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʂɛɲ˧˧]

[saːk̚˦˧˥ sɛɲ˧˧]

[ʂaːk̚˦˥ ʂan˧˧]


sát sinh

[saːt̚˧˦ sïŋ˧˧]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʂɨn˧˧]

[saːk̚˦˧˥ sɨn˧˧]

[ʂaːk̚˦˥ ʂɨn˧˧]

[saːk̚˦˥ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 殺生, composed of 殺 (“to kill”) and 生 (“life”).

vi-etym-sino

(chiefly in Buddhism) the act of killing humans or animals


đệ

Sino-Vietnamese word from 弟 (“younger brother”).

Tao đéo phải đệ của mày!


loạn

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 亂. Likely a doublet of lộn and trộn.

loạn 12 sứ quân

Anarchy of the 12 Warlords, lit. "Chaos of the 12 Warlords"

loạn An Sử


xích đu

[sïk̟̚˧˦ ʔɗu˧˧]

[sɨt̚˦˧˥ ʔɗʊw˧˧]

[sɨt̚˦˥ ʔɗʊw˧˧]


bập bênh

[ʔɓəp̚˧˨ʔ ʔɓəjŋ̟˧˧]

[ʔɓəp̚˨˩ʔ ʔɓen˧˧]

[ʔɓəp̚˨˩˨ ʔɓəːn˧˧]


sở thích

[səː˧˩ tʰïk̟̚˧˦]

[ʂəː˧˨ tʰɨt̚˦˧˥]

[səː˧˨ tʰɨt̚˦˧˥]

[ʂəː˨˩˦ tʰɨt̚˦˥]

[səː˨˩˦ tʰɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 所 (“that which is”) and 適 (“suitable”), but probably by analogy with sở trường (“strength”, literally “that which is long”) with the acquired Vietnamese sense of Chinese 適／适, namely "to like".

Sở thích của mình là câu cá, đạp xe và đọc truyện tranh.

I like fishing, biking and reading comics in my free time.


màn thầu

[maːn˨˩ tʰəw˨˩]

[maːŋ˦˩ tʰəw˦˩]

[maːŋ˨˩ tʰəw˨˩]

From Cantonese 饅頭／馒头 (maan4 tau4, man đầu).


xạ hương

head

xạ hương • (麝香)

vi-noun

xạ hương • (麝香)

[saː˧˨ʔ hɨəŋ˧˧]

[saː˨˩ʔ hɨəŋ˧˧]

[saː˨˩˨ hɨəŋ˧˧]


hồng hạc

[həwŋ͡m˨˩ haːk̚˧˨ʔ]

[həwŋ͡m˦˩ haːk̚˨˩ʔ]

[həwŋ͡m˨˩ haːk̚˨˩˨]


sự nghiệp

[sɨ˧˨ʔ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[ʂɨ˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[sɨ˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[ʂɨ˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

[sɨ˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-sự nghiệp.wav

a career (one's calling in life; a person's occupation)

a career (an individual’s work and life roles over their lifespan)


minh ti

Sino-Vietnamese word from 冥 (“underworld”) and 司 (“department”).

vi-etym-sino

[mïŋ˧˧ ti˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

Hắn quyết chống chọi với nhà thầy, hiện đã kiện thầy ở Minh ti. Tôi thừa lúc hắn đi vắng nên lén đến đây báo cho nhà thầy biết để mà liệu kế, khỏi phải chết một cách oan uổng.

1952, Nguyễn Dữ, “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên [The Story of the Judge at the Tản Viên Temple]”, in Ngô Văn Triện, transl., TRUYỀN-KỲ MẠN-LỤC [THE INFORMAL RECORDS OF STRANGE TALES], volume 1, quoted in NGỮ VĂN 10 NÂNG CAO, translation of 傳奇漫錄:

He's trying to take you down at all costs, and has sued you at the Underworld Department. I surreptitiously came here when he was away to warn you, so that you won't die of unjust cause.

Hơn nữa, lại có lời ghi chú là : « Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi chết xuống Minh ty (tức Âm ty) bảy ngày, thấy cảnh các địa ngục; sau được sống lại, làm bài phú dạy con ».

1978, Đinh Gia Khánh with Bùi Duy Tân and Mai Cao Chương, VĂN HỌC VIỆT NAM THẾ KỶ THỨ X ĐẾN NỬA ĐẦU THẾ KỶ THỨ XVII [VIETNAMESE LITERATURE FROM THE 10TH CENTURY TO THE EARLY 17TH CENTURY], Nhà xuất bản Đại học và Trung học Chuyên nghiệp:

There is also a note, “Zhuangyuan Mạc Đĩnh Chi descended to the Underworld Department seven days after he died and had a good view of the hells; when he was resurrected, he made a fu to teach his child.”

Năm giác quan dần dần dần liệt hoại, ôm căm hờn xuống tận minh ty, mối thù này muôn thuở còn ghi, lòng hận ấy nghìn năm khôn cởi.

2001, Phạm Gia Tín with Trần Hoàn and Toàn Minh, SÁNG TÁC VĂN NGHỆ Khu Tả Ngạn sông Hồng (1950-1955) [LITERARY WORKS on the Right Bank of the Red River (1950-1955)], page 60:

The five senses waste away, as one carries their resentment all the way to Hades, this hatred forever etched, that loathing shall never wear off.

Đáp xong lại kể chuyện mình đã nhận chức quan lớn dưới Minh Ty. Nghĩ đến tình giao du thân ái ngày xưa mới tìm thăm bạn.

2003, Hư Chu, NAM HẢI TRUYỀN KỲ [LEGEND OF THE SOUTHERN SEA], Nhà xuất bản Thuận Hoá:

He then told the story of how he got an important post in the Underworld Department. He only looked for his friend because he had reminisced about their earlier friendship.

(rare, fiction) Synonym of âm ti (“Yama's underworld department”)


minh ti

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

[mïŋ˧˧ ti˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

[mɨn˧˧ tɪj˧˧]

Chinese evergreen
Chinese evergreen#English

(botany) Chinese evergreen (flowering plant of the genus Aglaonema)


càn khôn

[kaːŋ˦˩ kʰoŋ˧˧]

[kaːŋ˦˩ xoŋ˧˧]

[kaːŋ˨˩ kʰoŋ˧˧]

[kaːŋ˨˩ xoŋ˧˧]

the [[w:I_Ching_hexagram_01#Hexagram_1||||||| (qian)]] and ¦¦¦¦¦¦ (kun) hexagrams from the I Ching

Phan Bội Châu, Xuất dương lưu biệt
Sanh vi nam tử yếu hi kì,
Khẳng hứa kiền khôn tự chuyển di.
Ư bách niên trung tu hữu ngã,
Khởi thiên tải hậu cánh vô thuỳ.
Giang san tử hĩ sanh đồ nhuế,
Hiền thánh liêu nhiên tụng diệc si.
Nguyện trục trường phong Đông Hải khứ,
Thiên trùng bạch lãng nhất tề phi.
Tôn Quang Phiệt's translation, Lưu biệt khi xuất dương
Làm trai phải lạ ở trên đời,
Há để càn khôn tự chuyển dời.
Trong khoảng trăm năm cần có tớ,
Sau này muôn thuở, há không ai?
Non sông đã chết, sống thêm nhục,
Hiền thánh còn đâu, học cũng hoài!
Muốn vượt bể Đông theo cánh gió,
Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi.
Born a man, you must be extraordinary,
Or would you rather let the universe circulate by itself?
You must become something in this lifetime,
Or rather remain unknown for millennia?
Living in a lifeless country only brings shame,
Without the great ones, only fools who read.
I wish to go with the long winds across the East Sea,
Thousands of white waves rise all at once.


hào kiệt

[haːw˨˩ kiət̚˧˨ʔ]

[haːw˦˩ kiək̚˨˩ʔ]

[haːw˨˩ kiək̚˨˩˨]

anh hùng hào kiệt

Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần, bao đời xây nền độc lập, / Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên, mỗi bên hùng cứ một phương, / Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau, / Song hào kiệt thời nào cũng có.

(Can we date this quote?), Ngô Tất Tố, transl., Bình Ngô đại cáo, translation of 平吳大誥 (1428) by Nguyễn Trãi:

Since Triệu, Đinh, Lý, Trần, we have been building our own state, / Along with Han, Tang, Song, Yuan, we defended our own empire. / We have had times of strength and of weakness, / But always have we had heroes.

(archaic) a man with outstanding abilities, a hero


mộng du

[məwŋ͡m˧˨ʔ zu˧˧]

[məwŋ͡m˨˩ʔ jʊw˧˧]

[məwŋ͡m˨˩˨ jʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 夢遊, composed of 夢 (“dream”) and 遊 (“to roam”).

bị mộng du
to sleepwalk

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

1985, Thanh Thảo, Đàn ghi ta của Lor-ca [Lorca’s Guitar]:

Spain
singing loudly
frightened suddenly
the cape soaked in red
Lorca was being dragged to the shooting ground
he was walking like a sleepwalker


thiếu nữ

[tʰiəw˧˦ nɨ˦ˀ˥]

[tʰiw˨˩˦ nɨ˧˨]

[tʰiw˦˥ nɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 少女, composed of 少 (“young”) and 女 (“female person”).

Thiếu nữ bên hoa huệ/sen
The Maiden Beside Tuberoses/Lotuses

— Chi-đoàn thiếu-nam, gồm các thiếu niên từ 14 đến 18 tuổi.
— Chi-đoàn thiếu-nữ, gồm các thiếu nữ từ 14 đến 17 tuổi.

1963, Lê Văn An, TỔ-CHỨC HÀNH-CHÁNH VIỆT-NAM [ADMINISTRATIVE ORGANIZATION IN VIETNAM], Saigon: Học-viện Quốc-gia Hành-chánh, page 388:

— The Boy Division, which includes boys from 14 to 18 years old.
— The Girl Division, which includes girls from 14 to 17 years old.

Khi chàng bước vào thì đã thấy một thiếu nữ trẻ măng, mặc chiếc ki-mô-nô màu trắng có thêu hoa đào từ từ bước ra đón tiếp. Thiếu nữ có một nhan sắc mê hồn, khiến cho Trọng thoáng nhìn mà đã thấy lòng ngây ngất, như vừa nhập một hớp rượu mạnh.

1980, Tô Ngọc, Hầm giết người [A Murderous Dungeon]:

As soon as we walked in, he saw youthful maiden, dressed in a white kimono embroidered with a cherry blossom pattern, come out to receive him. The maiden had a breathtaking beauty, one that made Trọng’s heart skip a beat even at a single glimpse, as if he had just taken a sip of potent sake.

Đơn vị của Gia đình Phật tử là GIA ĐÌNH. Trên hết là Gia trưởng thay mặt cho sáu đoàn: Nam Phật tử, Nữ Phật tử (cho thanh niên nam nữ trên 18 tuổi). Thiếu nam, Thiếu nữ (cho các thiếu niên nam nữ từ 13 đến 17 tuổi). Nam Oanh vũ, Nữ Oanh vũ (từ 6 đến 12 tuổi) trong việc đối ngoại. Mỗi đoàn có một Đoàn trưởng và một Đoàn phó phụ trách cả 4 đội (mỗi đội từ 8 đến 12 em). Cả sáu đoàn đặt dưới sự điều khiển của Liên Đoàn trưởng.

(Can we date this quote?), Người Áo Lam, SỨ MỆNH GIA ĐÌNH PHẬT TỬ [THE MISSIONS OF THE BUDDHIST FAMILY]:

The unit of the Buddhist Family is the FAMILY. Leading each is the Head who handles external affairs for each of the six divisions: Male and Female Buddhists (male and female youths aged 18 and above), Male and Female Adolescents (adolescents aged 13 to 17), Male and Female Oanh vũ (6 to 12). Each division has one Captain and one Deputy who are responsible for its four squads (each squad consists of 8 to 12 children). All six divisions are under the control of a Commander.

Theo đó, các thiếu niên bị tố quan hệ tình dục ngoài ý muốn với thiếu nữ 15 tuổi gồm: N.Đ.M và N.Đ.T (anh em sinh đôi, cùng 13 tuổi), N.A.K (14 tuổi), N.Đ.C (15 tuổi), T.V.H (15 tuổi), N.V.T (16 tuổi) và N.V.L (17 tuổi), tất cả đều trú tại H.Cư M’gar.

2022 September 27, Trung Chuyên with Hoàng Bình, “Tình huống pháp lý trong vụ thiếu nữ 15 tuổi tố 7 thiếu niên ép quan hệ tình dục [Legality of Sexual Assault of 15-year-old Girl by 7 Boys]”, in THANH NIÊN [YOUTH]:

The boys accused of the sexual assault of the 15-year-old girl were: N.Đ.M and N.Đ.T (13-year-old twin brothers), N.A.K (14), N.Đ.C (15), T.V.H (15), N.V.T (16) và N.V.L (17), all are residents of Cư M’gar District.

(often literary) a maiden (unmarried young female)

Từ bốn nghi này tiếp tục hình thành nên Bát quái Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn với bốn cặp đối xứng nhau, tức: Càn là cha, Khôn là mẹ; Chấn là trưởng nam, Tốn là trưởng nữ; Khảm là trung nam, Ly là trung nữ; Cấn là thiếu nam, Đoài là thiếu nữ.

2009, BÁT TRẠCH MINH KÍNH, Nhà xuất bản Hà Nội, translation of 八宅明鏡, page 26:

From these four modes, the Eight Trigrams, the Creative, the Joyous, the Clinging, the Arousing, the Gentle, the Abysmal, the Keeping Still and the Receptive, form four contrastive pairs: the Creative is the father, the Receptive is the mother; the Arousing is the eldest son, the Gentle is the eldest daughter; the Abysmal is the middle son, the Clinging is the middle daughter; the Keeping Still is the youngest son, the Joyous is the youngest daughter.


cứt mũi

[kɨt̚˧˦ muj˦ˀ˥]

[kɨk̚˦˧˥ muj˧˨]

[kɨk̚˦˥ muj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cứt mũi.wav

cục cứt mũi
a snot


suối vàng

[suəj˧˦ vaːŋ˨˩]

[ʂuj˨˩˦ vaːŋ˦˩]

[suj˨˩˦ vaːŋ˦˩]

[ʂuj˦˥ vaːŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-suối vàng.wav

suối (“spring; stream”) + vàng (“yellow”), calque of Chinese 黃泉／黄泉 (hoàng tuyền)

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">hoàng tuyền</i>

xuống suối vàng

Mày mà cứ thối thây thế này cả đời thì tao có xuống suối vàng cũng không nhắm mắt nổi.

I'll never be able to die with my eyes closed if you just keep being a worthless ass like this for all your life.


điện áp

[ʔɗiən˧˨ʔ ʔaːp̚˧˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ ʔaːp̚˦˧˥]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ ʔaːp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 電壓, composed of 電 (“electric”) and 壓 (“pressure”).

vi-etym-sino

(electricity) electric pressure; voltage


hiệu điện thế

[hiəw˧˨ʔ ʔɗiən˧˨ʔ tʰe˧˦]

[hiw˨˩ʔ ʔɗiəŋ˨˩ʔ tʰej˨˩˦]

[hiw˨˩˨ ʔɗiəŋ˨˩˨ tʰej˦˥]

Calque of Chinese 電勢差／电势差 (điện thế sai), from hiệu + điện thế.

calque

electric potential difference
electric potential difference

(electricity) electric potential difference


phép chia

[fɛp̚˧˦ t͡ɕiə˧˧]

[fɛp̚˦˧˥ t͡ɕiə˧˧]

[fɛp̚˦˥ ciə˧˧]

phép (法, “arithmetic operation”) + chia (支, “to divided”). Calque of Chinese 除法 (trừ pháp).
Compare phép trừ (“subtraction”).


năm nhuận

[nam˧˧ ɲwən˧˨ʔ]

[nam˧˧ ɲwəŋ˨˩ʔ]

[nam˧˧ ɲwəŋ˨˩˨]


kính mắt

[kïŋ˧˦ mat̚˧˦]

[kɨn˦˧˥ mak̚˦˧˥]


múi

knot (of a narrow band of cloth or silk)

sáu múi


kính đeo mắt

[kïŋ˧˦ ʔɗɛw˧˧ mat̚˧˦]

[kɨn˦˧˥ ʔɗɛw˧˧ mak̚˦˧˥]

[kɨn˦˥ ʔɗɛw˧˧ mak̚˦˥]


nôi

cái (classifier)
chiếc (classifier)
枘 (CJK)
𥱮 (CJK)
𥷓 (CJK)


ống nhòm

[ʔəwŋ͡m˧˦ ɲɔm˨˩]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ɲɔm˦˩]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ɲɔm˨˩]

ống (“tube”) + nhòm (“to peek; to see”).


bạch kim

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ kim˧˧]

[ʔɓat̚˨˩ʔ kim˧˧]

[ʔɓat̚˨˩˨ kim˧˧]

Sino-Vietnamese word from 白金, composed of 白 (“white”) and 金 (“gold; metal”), from Japanese 白金 (hakkin). Compare Chinese 鉑／铂 (bạc) which is composed of 金 (kim, chemical radical for metallic elements) + 白 (bạch).

cog

<i class="Latn mention" lang="vi">bạc</i>


ống khói

[ʔəwŋ͡m˧˦ xɔj˧˦]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ kʰɔj˨˩˦]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ xɔj˨˩˦]

[ʔəwŋ͡m˦˥ kʰɔj˦˥]

[ʔəwŋ͡m˦˥ xɔj˦˥]

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Nhớ sông" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Ngồi hút thuốc như ống khói tàu, lần đầu tiên ông thấy mình bất lực, vô dụng và bối rối trước đứa con gái đáng thương.

Sitting down and smoking like a train chimney, for the first time he felt helpless, useless and out of place at his daughter's plight.


lái xe

[laːj˧˦ sɛ˧˧]

[laːj˨˩˦ sɛ˧˧]

[laːj˦˥ sɛ˧˧]


產科

chữ Hán form of sản khoa (“obstetrics”).


hồ điệp

[ho˨˩ ʔɗiəp̚˧˨ʔ]

[how˦˩ ʔɗiəp̚˨˩ʔ]

[how˨˩ ʔɗip̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 蝴蝶 (“butterfly”).


gia súc

[zaː˧˧ sʊwk͡p̚˧˦]

[jaː˧˧ ʂʊwk͡p̚˦˧˥]

[jaː˧˧ sʊwk͡p̚˦˧˥]

[jaː˧˧ ʂʊwk͡p̚˦˥]

[jaː˧˧ sʊwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 家畜, composed of 家 (“home”) and 畜 (“livestock”).

gia súc gia cầm


gia cầm

[zaː˧˧ kəm˨˩]

[jaː˧˧ kəm˦˩]

[jaː˧˧ kəm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 家禽, composed of 家 (“home”) and 禽 (“bird”).


tinh dầu

[tïŋ˧˧ zəw˨˩]

[tɨn˧˧ jəw˦˩]

[tɨn˧˧ jəw˨˩]


公國

chữ Hán form of công quốc (“duchy; dukedom; principality”).


đời

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 代 (“generation”, SV: đại).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đại</i>

vi-etym-sino

chán đời

a lifetime; compare cuộc sống (activities in life or daily life)

Đời cha ăn mặn, đời con khát nước.

The father's generation eats too much salty food and the child's generation ends up thirsty.

Gần hai mươi năm sống trên đời, đây là lần thứ hai anh khóc,[…]

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 12:

In the about twenty years of his life in this world, this was the second time he cried, […]

the world of the living, the mortal plane


láng giềng

[laːŋ˧˦ ziəŋ˨˩]

[laːŋ˦˧˥ jiəŋ˦˩]

[laːŋ˦˥ jiəŋ˨˩]


mật mã

[mət̚˧˨ʔ maː˦ˀ˥]

[mək̚˨˩ʔ maː˧˨]

[mək̚˨˩˨ maː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 密碼 (“password”).


lời hứa

[ləːj˨˩ hɨə˧˦]

[ləːj˦˩ hɨə˨˩˦]

[ləːj˨˩ hɨə˦˥]


thanh niên

[tʰajŋ̟˧˧ niən˧˧]

[tʰɛɲ˧˧ niəŋ˧˧]

[tʰan˧˧ niəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 青年, composed of 青 (“grue; youthful”) and 年 (“year”). Compare Japanese 青年 (seinen, “youth; a male youth”).

cog

thanh niên/nam thanh nữ

Tuổi của thanh niên phải định lại từ 18 đến 29. Về thanh nữ thì từ 18 đến 25.

2001, the Communist Party of Vietnam, “CHỈ THỊ CỦA TRUNG ƯƠNG Về việc củng cố Thanh niên cứu quốc, phát triển Đoàn Thanh niên Việt Nam để thống nhất mặt trận thanh niên [THE CENTRAL DIRECTIVE Regarding improving the Youth’s Save-the-Nation movement and maturing the Vietnamese Youth Union to unify youth’s battlefronts]”, in VĂN KIỆN ĐẢNG TOÀN TẬP [THE PARTY’S COMPLETE RECORDS], volume 9, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, page 357:

The age of male youths must be re-established as 18 to 29. As for female youths, 18 to 25.

(obsolete) a male late teenager or young adult


góc bù nhau

[ɣawk͡p̚˧˦ ʔɓu˨˩ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɓʊw˦˩ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˥ ʔɓʊw˨˩ ɲa(ː)w˧˧]


góc bẹt

[ɣawk͡p̚˧˦ ʔɓɛt̚˧˨ʔ]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɓɛt̚˨˩ʔ]

[ɣawk͡p̚˦˥ ʔɓɛk̚˨˩˨]


góc kề nhau

[ɣawk͡p̚˧˦ ke˨˩ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ kej˦˩ ɲaw˧˧]


góc đối đỉnh

head

góc đối đỉnh

vi-noun

góc đối đỉnh

[ɣawk͡p̚˧˦ ʔɗoj˧˦ ʔɗïŋ˧˩]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ ʔɗoj˨˩˦ ʔɗɨn˧˨]

[ɣawk͡p̚˦˥ ʔɗoj˦˥ ʔɗɨn˨˩˦]

(geometry) vertical angles; opposite angles


thiếu niên

[tʰiw˨˩˦ niəŋ˧˧]

[tʰiw˦˥ niəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 少年, composed of 少 (“young”) and 年 (“year”). Compare Japanese 少年 (shōnen, “adolescence; a boy”).

cog

Trong vài năm trước, tôi có dạy môn Tôn giáo Đông phương cho một trường đại học Thiên Chúa giáo. Sinh viên đa số là những thiếu niên, thiếu nữ vừa học xong cấp trung học của một trường trung học Thiên Chúa giáo gần đó.

(Can we date this quote?), Syvial Boorstein, “II. CON ĐƯỜNG HẠNH PHÚC - Giáo lý căn bản của Đức Phật [II. THE WAY TO HAPPINESS: The Buddha’s Fundamental Doctrine]”, in Nguyễn Duy Nhiên, transl., edited by Nguyễn Minh Tiến, DỄ HƠN LÀ BẠN TƯỞNG - CON ĐƯỜNG HẠNH PHÚC THEO LỜI PHẬT DẠY, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, translation of It’s Easier Than You Think: The Buddhist Way to Happiness, pages 31–32:

A few years back, I taught Eastern Religions at a Catholic college. Most students there were boys and girls who had just graduated from a Catholic high school nearby.

Bây giờ trước mắt ông, chỉ có hai thiếu niên, một thiếu nữ đi trước. Phía sau mười thiếu niên, mười thiếu nữ.

2004, Trần Đại Sỹ, Anh hùng Đông A dựng cờ bình Mông [The Hero of Đông A Raised the Banner for Vanquishing the Mongols], volume 2, Nhà xuất bản Trẻ:

In front of him were two boys and one girl. Behind him, ten boys and ten girls.


góc phụ nhau

[ɣawk͡p̚˧˦ fu˧˨ʔ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˧˥ fʊw˨˩ʔ ɲaw˧˧]

[ɣawk͡p̚˦˥ fʊw˨˩˨ ɲa(ː)w˧˧]


amoni

[ʔaː˧˧ mo˧˧ ni˧˧]

[ʔaː˧˧ mow˧˧ nɪj˧˧]

[ʔaː˧˧ mow˧˧ nɪj˧˧]


bazơ

[ʔɓaː˧˧ zəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ zəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ jəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ zəː˧˧]

[ʔɓaː˧˧ jəː˧˧]


kiềm

alkaline earth metal
alkaline earth metal

(chất ～) (inorganic chemistry) a base of an alkali metal or alkaline earth metal


đường tròn bàng tiếp

[ʔɗɨəŋ˨˩ t͡ɕɔn˨˩ ʔɓaːŋ˨˩ tiəp̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʈɔŋ˦˩ ʔɓaːŋ˦˩ tiəp̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʈɔŋ˨˩ ʔɓaːŋ˨˩ tip̚˦˥]

Compare Japanese 傍接円 (bōsetsuen, bàng tiếp viên), Korean 방접원 (bangjeobwon).


đường tròn nội tiếp

[ʔɗɨəŋ˨˩ t͡ɕɔn˨˩ noj˧˨ʔ tiəp̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʈɔŋ˦˩ noj˨˩ʔ tiəp̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʈɔŋ˨˩ noj˨˩˨ tip̚˦˥]

Compare Chinese 內接圓／内接圆 (nội tiếp viên), Japanese 内接円 (naisetsuen), Korean 내접원 (naejeobwon).


đường tròn ngoại tiếp

[ʔɗɨəŋ˨˩ t͡ɕɔn˨˩ ŋwaːj˧˨ʔ tiəp̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʈɔŋ˦˩ ŋwaːj˨˩ʔ tiəp̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʈɔŋ˨˩ ŋwaːj˨˩˨ tip̚˦˥]

Compare Chinese 外接圓／外接圆 (ngoại tiếp viên), Japanese 外接円 (gaisetsuen), Korean 외접원 (oejeobwon).


nam giới

[naːm˧˧ zəːj˧˦]

[naːm˧˧ jəːj˨˩˦]

[naːm˧˧ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 男界, composed of 男 (“male”) and 界 (“world”).


nữ giới

[nɨ˦ˀ˥ zəːj˧˦]

[nɨ˧˨ jəːj˨˩˦]

[nɨ˨˩˦ jəːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 女界, composed of 女 (“female”) and 界 (“world”).

(collectives) human females; girls and women


vung

đậy vung nồi lại


tú lơ khơ

[tu˧˦ ləː˧˧ xəː˧˧]

[tʊw˨˩˦ ləː˧˧ kʰəː˧˧]

[tʊw˨˩˦ ləː˧˧ xəː˧˧]

[tʊw˦˥ ləː˧˧ kʰəː˧˧]

[tʊw˦˥ ləː˧˧ xəː˧˧]

From Mandarin 杜拉克 (dùlākè, đỗ lạp khắc), from Russian дура́к (durák).

(Northern Vietnam, dated, card games) playing cards


phăng teo

[faŋ˧˧ tɛw˧˧]

[faŋ˧˧ tɛw˧˧]

[faŋ˧˧ tɛw˧˧]


cờ vua

[kəː˨˩ vuə˧˧]

[kəː˦˩ vuə˧˧]

[kəː˨˩ vuə˧˧]

[kəː˨˩ juə˧˧]

From cờ (“board game with pieces or tokens”) + vua (“any of ruler title like king, shah, calque of chess, from shah”). Compare cờ tướng (“xiangqi”, literally “general board game”).


女界

chữ Hán form of nữ giới (“woman, female”).


xe lam

[sɛ˧˧ laːm˧˧]

[sɛ˧˧ laːm˧˧]

[sɛ˧˧ laːm˧˧]

xe (“wheeled vehicle”) + lam, from Italian Lambro, an autorickshaw of Lambretta.


輪迴

chữ Hán form of luân hồi (“(Buddhism) samsara”).


túi tiết

[tuj˨˩˦ tiək̚˦˧˥]

From túi (“bag”) + tiết (洩, “to secrete”).


vách

head

壁, 璧, 碧, 𡋦, 𫨅, 󱞄, 󱝷, 󱞇

vi-noun

壁, 璧, 碧, 𡋦, 𫨅, 󱞄, 󱝷, 󱞇

(classifier cái, bức) vách • (壁, 璧, 碧, 𡋦, 𫨅, 󱞄, 󱝷, 󱞇)

cái (classifier)
bức (classifier)
壁 (CJK)
璧 (CJK)
碧 (CJK)
𡋦 (CJK)
𫨅 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 壁 (SV: bích).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bích</i>


trứng cá

vi-noun

(classifier cây, trái, quả (“Muntingia calabura”)) trứng cá

[t͡ɕɨŋ˧˦ kaː˧˦]

[ʈɨŋ˦˧˥ kaː˨˩˦]

[ʈɨŋ˦˥ kaː˦˥]

trứng (“egg”) + cá (“fish”). Muntingia calabura is so called as the inside of the fruit resembles roe.


lục lạp

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ laːp̚˧˨ʔ]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ laːp̚˨˩ʔ]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ laːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 綠 (“green”) and 粒 (“granule”).


buồm

cánh (classifier)
tấm (classifier)
𬜕 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 帆 (“sail”, SV: phàm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phàm</i>


trạm

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trạm.wav

Sino-Vietnamese word from 站 (“stop, station”).

trạm phát điện


hi vọng

[hɪj˧˧ vawŋ͡m˨˩ʔ]

[hɪj˧˧ vɔŋ˨˩ʔ]

[hɪj˧˧ vawŋ͡m˨˩˨]

[hɪj˧˧ jawŋ͡m˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hi vọng.wav


中將

chữ Hán form of trung tướng (“lieutenant general”).


mấn

From Proto-Vietic *ɓəːlʔ. Cognate with Toum bʌ:l³.


mấn

cái (classifier)
chiếc (classifier)
緍 (CJK)
𢄯 (CJK)

a kind of ceremonial headband worn by women


硝石

chữ Hán form of tiêu thạch (“saltpetre”).


ngươi

From Proto-Vietic *-ŋaːj, from Proto-Mon-Khmer *[]ŋaaj; cognate with Bahnar ngai (“pupil”) and Shwe Palaung ငါည် (“face”).
From the same root as người (“human being”) and thus also the etymology above; compare English pupil, Japanese 瞳 (hitomi, “pupil”) and 人 (hito, “person, human”), Thao thau (“person, pupil”), Tagalog tao (“human, person”) and balintataw (“pupil”), Persian مردم (mardom, “people, pupil”).

pupil (the hole in the middle of the iris of the eye)


外傳

chữ Hán form of ngoại truyện (“side story”).


ống quyển

[ʔəwŋ͡m˧˦ kwiən˧˩]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ kwiəŋ˧˨]

[ʔəwŋ͡m˦˥ wiəŋ˨˩˦]

(historical) scrinium, bamboo tube for examination papers


凶器

chữ Hán form of hung khí (“tool for homicide; murder weapon”).


vectơ

[vɛk̚˧˦ təː˧˧]

[vɛk̚˦˧˥ təː˧˧]

[vɛk̚˦˥ təː˧˧]

[jɛk̚˦˥ təː˧˧]

Borrowed from French vecteur or English vector.


phương trình tham số

[fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩ tʰaːm˧˧ so˧˦]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩ tʰaːm˧˧ ʂow˨˩˦]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩ tʰaːm˧˧ sow˨˩˦]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩ tʰaːm˧˧ ʂow˦˥]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩ tʰaːm˧˧ sow˦˥]

phương trình (“equation”) + tham số (“parameter”)

compound

parametric equation
parametric equation#English


幻象

chữ Hán form of ảo tượng (“optical illusion; mirage”).


國葬

chữ Hán form of quốc táng (“state funeral”).


bất phương trình

[ʔɓət̚˧˦ fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩]

[ʔɓək̚˦˧˥ fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩]

[ʔɓək̚˦˥ fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 不 (“un-; in-”) and 方程 (“equation”).


bất đẳng thức

[ʔɓət̚˧˦ ʔɗaŋ˧˩ tʰɨk̚˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɗaŋ˧˨ tʰɨk̚˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɗaŋ˨˩˦ tʰɨk̚˦˥]


hướng nội

[hɨəŋ˧˦ noj˧˨ʔ]

[hɨəŋ˦˧˥ noj˨˩ʔ]

[hɨəŋ˦˥ noj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 向內 (“introversion”).

người hướng nội


hướng ngoại

[hɨəŋ˧˦ ŋwaːj˧˨ʔ]

[hɨəŋ˦˧˥ ŋwaːj˨˩ʔ]

[hɨəŋ˦˥ ŋwaːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 向外 (“extroversion”).

người hướng ngoại


戰艦

chữ Hán form of chiến hạm (“battleship”).


免疫學

chữ Hán form of miễn dịch học (“immunology”).


áo khoác

[ʔaːw˧˦ xwaːk̚˧˦]

[ʔaːw˨˩˦ kʰwaːk̚˦˧˥]

[ʔaːw˨˩˦ xwaːk̚˦˧˥]

[ʔaːw˦˥ kʰwaːk̚˦˥]

[ʔaːw˦˥ xwaːk̚˦˥]


mi mắt

[mɪj˧˧ mak̚˦˧˥]


phép

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 法 (“rule, custom, method”, SV: pháp). Doublet of Pháp. Cognate with Lao ແບບ (bǣp), Thai แบบ (bɛ̀ɛp), Khmer បែប (baep).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">pháp</i>

vi-etym-sino

phải phép

vô phép

xin phép

cấp phép

cho phép

giấy phép

nghỉ phép

trái phép

phép biện chứng

phép chiếu

phép tính

phép vua


phép

Tôn Ngộ Không có 72 phép biến hoá.

Sun Wukong can perform 72 different transformations.


廟號

chữ Hán form of miếu hiệu (“temple name”).


thành viên

[tʰajŋ̟˨˩ viən˧˧]

[tʰɛɲ˦˩ viəŋ˧˧]

[tʰan˨˩ viəŋ˧˧]

[tʰan˨˩ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 成員 (“member”).


才力

chữ Hán form of tài lực (“capacity; capability”).


đồng thau

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰaw˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ tʰaw˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰa(ː)w˧˧]


lượng tử

[lɨəŋ˧˨ʔ tɨ˧˩]

[lɨəŋ˨˩ʔ tɨ˧˨]

[lɨəŋ˨˩˨ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 量子, from Japanese 量子 (ryōshi).


lương hưu

[lɨəŋ˧˧ hiw˧˧]

[lɨəŋ˧˧ hɨw˧˧]

[lɨəŋ˧˧ hɨw˧˧]


chưởng

phim chưởng

a wuxia show, especially one where this move is used a lot

Giáng Long Thập Bát Chưởng

(martial arts, chiefly fiction) a move performed by pushing the front of the hand, with all fingers straightened, forward


bầu trời

[ʔɓəw˨˩ t͡ɕəːj˨˩]

[ʔɓəw˦˩ ʈəːj˦˩]

[ʔɓəw˨˩ ʈəːj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bầu trời.wav


quan tài

[waːŋ˧˧ taːj˨˩]


địa ngục

[ʔɗiə˧˨ʔ ŋʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗiə˨˩ʔ ŋʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗiə˨˩˨ ŋʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 地獄, composed of 地 (“earth”) and 獄 (“prison”).

xuống địa ngục

địa ngục trần gian

bị đày xuống 18 tầng địa ngục

to be exiled to the 18 levels in hell [and suffer all sorts of torment for eternity]

Khi người ta ở địa ngục, người ta ao ước lên thiên đường. Khi người ta lên được thiên đường rồi, người ta bỗng muốn về địa ngục. Bởi vì, thiên đường tồi tệ hơn địa ngục. Thiên đường nào cũng thế. Bất hạnh cho những dân tộc có những lãnh tụ đang âm mưu đưa dân tộc mình lên thiên đường. Rồi họ sẽ thấy hai người nước Thiên Đường không đủ tiền, dành ăn chung một tô hủ tíu ở nước Địa Ngục.

1986, Duyên Anh, chapter 9, in MỘT NGƯỜI NGA Ở SÀIGÒN [A RUSSIAN IN SAIGON], Nam Á:

When you're in hell, you wish to be in heaven. When you get to be in heaven, suddenly you want to go back to hell. Because heaven is worse than hell. Every heaven is the same. Misery to peoples whose leaders are conspiring to bring their people to heaven. They'll see two people in the land of Heaven who don't have enough money and who have to share a bowl of hủ tíu in the land of Hell.

Đến thời kỳ nhà Đường (Thế kỷ thứ VII), Phật giáo du nhập và có ảnh hưởng rộng lớn ở Trung Quốc thì thuyết về địa ngục và Diêm La của Ấn Độ kết hợp và người ta mới an bài ở con số 10 tầng địa ngục do 10 vị Diêm Vương cai quản, như ngày nay.

2003, Phan Ngọc Khuê, LỄ CẤP SẮC CỦA NGƯỜI DAO LÔ GANG Ở LẠNG SƠN [THE COMING-OF-AGE RITUAL OF THE DAO LO GANG IN LẠNG SƠN], Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin:

By the Tang dynasty (7th century), Buddhism was imported and spread its reach wide in China, which then led to the conflation of hell and the Indian Yamarāja, and it was settled that there are ten levels of hell ruled by ten Yamas as we now know.


mắm

→ Khmer: ម៉ាំ (mam)

From Proto-Vietic *ɓamʔ (“salted fish”). Compare Tày bẳm, Lao ໝ້ຳ (mam).


mắm

(familiar, endearing or humorous) girl; girlie


thiên đường

[tʰiən˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 天堂, composed of 天 (“sky”) and 堂 (“hall”).

lên thiên đường

Để được bay mãi lên thiên đường,
Một thiên đường tuyết rơi.

(Can we date this quote?), Toàn Thắng (lyrics and music), “Cô bé mùa đông [The Winter Girl]”:

So I could ascend all the way to heaven,
A snowy heaven.

Em yêu anh, ngả nghiêng, bồng bềnh niềm kiêu hãnh.
Thiên đường xanh mướt, gió trong lành
[…]
Sẽ không bao giờ chìm khuất, giấc mơ được có em,
Thiên đường gọi tên.

(Can we date this quote?), Mạnh Quân (lyrics and music), “Thiên đường gọi tên [Paradise is Saying Your Name]”:

I love you, with drifting, floating pride.
A green paradise, with refreshing winds
[…]
It's never gonna sink into oblivion, a dream where I have you,
Paradise is saying your name.

- Con năm nay mới mười sáu tuổi. Sao vội vàng thế ? - Tôi cay đắng hỏi nó.
- Hai năm nữa, chúng con sẽ lấy nhau. Khi ấy con đủ tuổi để lấy chồng rồi ! - Nó hớn hở dần lên.
- Đấy chẳng lẽ là tất cả cuộc sống của con hay sao ? - Tôi hỏi, tim buốt nhói vì một lần nữa, tôi lại chậm.
- Đấy là thiên đường, mẹ ạ ! - Nó ngẩng nhìn tôi, mắt lóe sáng - Chúng con sẽ đi làm, sẽ chỉ có nhau và những đứa con. Con sẽ không bao giờ phải buồn như mẹ.

1993, Nguyễn Thị Thu Huệ, “HẬU THIÊN ĐƯỜNG [AFTER HEAVEN]”, in HẬU THIÊN ĐƯỜNG [AFTER HEAVEN]:

“You’ve just turned 16 this year. Why the rush?” I bitterly asked.
“We’ll get married in two years’ time. I’ll be of marriageable age by then!” She sounded more and more excited.
“Will that be all there is to your life?” I asked, more slowly this time, heart tingled once more.
“That’s heaven, mom!” She looked up at me, eyes sparkling, “We’ll be working, it’ll be just the two of us and our kids. I won’t ever have to be sad like you.”


亂視

chữ Hán form of loạn thị (“astigmatism”).


動植物

chữ Hán form of động thực vật (“flora and fauna”).


共生

chữ Hán form of cộng sinh (“symbiosis”).


內務

chữ Hán form of nội vụ (“internal affairs; home affairs; domestic affairs”).


hội họa

Traditional tone placement spelling of hội hoạ.


tàu hỏa

Traditional tone placement spelling of tàu hoả.


tòa án

Traditional tone placement spelling of toà án.


tủy sống

Traditional tone placement spelling of tuỷ sống.


tòa lãnh sự

Traditional tone placement spelling of toà lãnh sự.


trường mỹ thuật

trường mĩ thuật
trường mĩ thuật#Vietnamese

Alternative spelling of trường mĩ thuật.


cung hỷ phát tài

cung hỉ phát tài
cung hỉ phát tài#Vietnamese

Alternative spelling of cung hỉ phát tài.


kiết

kiết bạch

dysentery with diarrhoea that becomes white with mucus


hòa tấu

Traditional tone placement spelling of hoà tấu.


đậu hòa lan

Traditional tone placement spelling of đậu hoà lan.


hóa

Traditional tone placement spelling of hoá.


chất độc

[t͡ɕət̚˧˦ ʔɗəwk͡p̚˧˨ʔ]

[t͡ɕək̚˦˧˥ ʔɗəwk͡p̚˨˩ʔ]

[cək̚˦˥ ʔɗəwk͡p̚˨˩˨]


bàn chải

[ʔɓaːn˨˩ t͡ɕaːj˧˩]

[ʔɓaːŋ˦˩ t͡ɕaːj˧˨]

[ʔɓaːŋ˨˩ caːj˨˩˦]

bàn (“a flat object”) + chải (“to brush”).

com

bàn chải (đánh răng)

a handheld brush for cleaning, especially a toothbrush


tự nhiên

[tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tự nhiên.wav

Bên tự nhiên có bốn môn: toán, lí, hoá, sinh.

There are four subjects of natural sciences: mathematics, physics, chemistry, and biology.

(education) Short for môn tự nhiên (“natural science subjects”).


oganesson

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛt̚˧˦ səːn˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛt̚˦˧˥ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛt̚˦˧˥ səːŋ˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛk̚˦˥ ʂəːŋ˧˧]

[ʔɔ˧˧ ɣaː˧˧ nɛk̚˦˥ səːŋ˧˧]


từ vựng

[tɨ˨˩ vɨŋ˧˨ʔ]

[tɨ˦˩ vɨŋ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ vɨŋ˨˩˨]

[tɨ˨˩ jɨŋ˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 詞彙 (SV: từ vị). The character 彙 (vị) was confused with the character 暈 (vận), and the character 暈 (vận) then became "vựng" through the coda and vowel shift (-n > -ŋ characteristic of Southern Vietnamese).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">từ vị</i>


vốn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vốn.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 本 (SV: bổn). Doublet of bổn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bổn</i>

vi-etym-sino

vốn mạo hiểm

vốn điều lệ

Thời buổi này không có vốn thì không xây dựng cơ nghiệp được.

You cannot really pull off a business without funding these days.

(business, finance) capital; funds (liquid money that can be used for funding or investment)

vốn từ

vốn tri thức

Muốn học tiếng gì giỏi thì cũng phải chú trọng vốn từ.

If one wants to master a language, one should focus on vocabulary.

(figurative) foundation; basis; repertoire (especially something abstract, as a resource that has been accumulated)


bộ chế hoà khí

[ʔɓo˧˨ʔ t͡ɕe˧˦ hwaː˨˩ xi˧˦]

[ʔɓow˨˩ʔ t͡ɕej˨˩˦ hwaː˦˩ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɓow˨˩ʔ t͡ɕej˨˩˦ hwaː˦˩ xɪj˨˩˦]

[ʔɓow˨˩˨ cej˦˥ waː˨˩ kʰɪj˦˥]

[ʔɓow˨˩˨ cej˦˥ waː˨˩ xɪj˦˥]


bảng đen

[ʔɓaːŋ˧˩ ʔɗɛn˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˨ ʔɗɛŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ ʔɗɛŋ˧˧]

Calque of English blackboard. Same as bảng + đen.


trầu không

[t͡ɕəw˨˩ xəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˦˩ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˦˩ xəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˨˩ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈəw˨˩ xəwŋ͡m˧˧]


地級市

prefecture-level city
prefecture-level city

chữ Hán form of địa cấp thị (“prefecture-level city”).


chánh đảng

[t͡ɕajŋ̟˧˦ ʔɗaːŋ˧˩]

[t͡ɕɛɲ˦˧˥ ʔɗaːŋ˧˨]

[can˦˥ ʔɗaːŋ˨˩˦]

(dated, Southern Vietnam) Alternative form of chính đảng (“political party”)


nghệ nhân

[ŋe˧˨ʔ ɲən˧˧]

[ŋej˨˩ʔ ɲəŋ˧˧]

[ŋej˨˩˨ ɲəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 藝人 (“craftsman, artist”).

craftsman, artisan, artist (in handicrafts)


國教

chữ Hán form of quốc giáo (“state religion”).


linh vật

[lïŋ˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[lɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[lɨn˧˧ vək̚˨˩˨]

[lɨn˧˧ jək̚˨˩˨]


chầu

a soiree; party (especially with entertainers or attendants)


chầu văn

[t͡ɕəw˨˩ van˧˧]

[t͡ɕəw˦˩ vaŋ˧˧]

[cəw˨˩ vaŋ˧˧]

[cəw˨˩ jaŋ˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 朝 (“to pay homage/to perform the morning ceremony”, SV: triều) and 文 ("culture"/"literature", perhaps from a historical reading as "ceremony/ritual").

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">triều</i>

vi-etym-sino

Đạo Mẫu
Đạo Mẫu

(religion) a type of musical trance ritual associated with Đạo Mẫu (mother goddess worship)


cảnh vật

[kajŋ̟˧˩ vət̚˧˨ʔ]

[kɛɲ˧˨ vək̚˨˩ʔ]

[kan˨˩˦ vək̚˨˩˨]

[kan˨˩˦ jək̚˨˩˨]


mối

From Proto-Vietic *k-moːlʔ ~ *k-muːrʔ ~ *k-moːrʔ. Cognate with Proto-Katuic *kmuar (whence Pacoh camoar (“termite”)), Semai kemur (“caterpillar, maggot”), Khmer ខ្មើរ (khmaə, “flying ant”), ខ្មុល (khmol, “mole cricket”).


mối

From Proto-Vietic *ɓoːlʔ, from Proto-Mon-Khmer *ɓulʔ ~ *ɓuəl(); cognate with Proto-Bahnaric *ɓuəl ~ *buəl and Mang ɓoːl⁴.

Hemidactylus frenatus
Hemidactylus frenatus#Translingual

(dialectal) common house gecko (Hemidactylus frenatus)


mối

knot; end (of entangled thread or string)


mối

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 媒 (“matchmaker”, SV: môi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">môi</i>


小說家

tiểu thuyết gia
tiểu thuyết gia#Vietnamese

chữ Hán form of tiểu thuyết gia (“novelist”).


trọng tài

[t͡ɕawŋ͡m˧˨ʔ taːj˨˩]

[ʈawŋ͡m˨˩ʔ taːj˦˩]

[ʈɔŋ˨˩ʔ taːj˦˩]

[ʈawŋ͡m˨˩˨ taːj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 仲裁 (“arbitration”), Japanese 仲裁 (chūsai).


tủ sách

[tʊw˧˨ ʂat̚˦˧˥]

[tʊw˧˨ sat̚˦˧˥]

[tʊw˨˩˦ ʂat̚˦˥]

[tʊw˨˩˦ sat̚˦˥]


trầu

cây (classifier)
lá (classifier)
𫈜 (CJK)
𫑱 (CJK)
𣞾 (CJK)
miếng (classifier)

From Proto-Vietic *b-luː, from Proto-Mon-Khmer *ml(əw) (“betel”). Cognate with Bahnar bơlŏu, Mon ဇဗၠူ (həplùˀ) and Khmer ម្លូ (mluu).
Compare the village name Phù Lưu 扶留 (MC bju ljuw), whose demotic name (tên Nôm) is Giầu.

bã trầu


trầu

Bình Định and Phú Yên form of trời (“sky, heaven”)


trưng cầu dân ý

vi-noun

(classifier cuộc) trưng cầu dân ý • (徵求民意)

[t͡ɕɨŋ˧˧ kəw˨˩ zən˧˧ ʔi˧˦]

[ʈɨŋ˧˧ kəw˦˩ jəŋ˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[ʈɨŋ˧˧ kəw˨˩ jəŋ˧˧ ʔɪj˦˥]


菩提

chữ Hán form of bồ đề (“bodhi; enlightenment”).


cầu thang

[kəw˨˩ tʰaːŋ˧˧]

[kəw˦˩ tʰaːŋ˧˧]

[kəw˨˩ tʰaːŋ˧˧]


chất xám

[t͡ɕət̚˧˦ saːm˧˦]

[t͡ɕək̚˦˧˥ saːm˦˧˥]

[cək̚˦˥ saːm˦˥]


giai thừa

[zaːj˧˧ tʰɨə˨˩]

[jaːj˧˧ tʰɨə˦˩]

[jaːj˧˧ tʰɨə˨˩]

Sino-Vietnamese word from 階乘. The more common reading thừa is used instead of thặng. Compare Mandarin 階乘／阶乘 (jiēchéng), Cantonese 階乘／阶乘 (gaai1 sing4), Japanese 階乗 (kaijō), Korean 계승 (gyeseung).

không giai thừa bằng một


階乘

chữ Hán form of giai thừa (“factorial”).


giấy nhám

[zəj˧˦ ɲaːm˧˦]

[jəj˨˩˦ ɲaːm˦˧˥]

[jəj˦˥ ɲaːm˦˥]


地震學

chữ Hán form of địa chấn học (“seismology”).


外邦

chữ Hán form of ngoại bang (“foreign country”).


xe lửa

cái (classifier)
chiếc (classifier)
車焒 (CJK)

[sɛ˧˧ lɨə˧˩]

[sɛ˧˧ lɨə˧˨]

[sɛ˧˧ lɨə˨˩˦]

xe (“wheeled vehicle”) + lửa (“fire”), a calque of Chinese 火車／火车 (hoả xa).


筆談

chữ Hán form of bút đàm (“written dialogue; textual discussion”).


物理化學

vật lý hóa học
vật lý hóa học#Vietnamese

chữ Hán form of vật lý hóa học (“chemical physics”).


工農

chữ Hán form of công nông (“blue-collar workers and peasants”).


còi

From Proto-Vietic *t-kɔːj (“horn”). Cognate with Thavung təkɔːj¹ ("cow and buffalo horn"), Proto-Katuic *tŋkɔɔj (whence Pacoh tancoi (“horn, antler”)), Khmer កុយ (koy, “rhinoceros horn”). The original meaning was probably "horn of a herbivore", while Proto-Vietic *k-rəŋ (> sừng) was just "horn" in general.
The Viet-Muong languages no longer retain the meaning "horn of a herbivore" preserved in the other Vietic languages (like Thavung), Katuic and Khmer, but only "instrumental horn" (with the same semantic development as in English).

a whistle (device used to make a whistling sound)

a horn (loud alarm, especially on a motor vehicle)

a siren (device for making a sound alarm)


yêu cầu

[ʔiəw˧˧ kəw˨˩]

[ʔiw˧˧ kəw˦˩]

[ʔiw˧˧ kəw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-yêu cầu.wav

Sino-Vietnamese word from 要求 (“to demand”).


triệu chứng

[t͡ɕiəw˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʈiw˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʈiw˨˩˨ cɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 兆 (“omen; sign”) and 症 (“disease indication”). See also hội chứng (“syndrome”).

vi:Triệu chứng cơ năng
vi:Triệu chứng thực thể

a sign; omen; indication (especially of bad things to come)

triệu chứng thực thể

triệu chứng cơ năng


少將

chữ Hán form of thiếu tướng (“major general”).


bò viên

[ʔɓɔ˨˩ viən˧˧]

[ʔɓɔ˦˩ viəŋ˧˧]

[ʔɓɔ˨˩ viəŋ˧˧]

[ʔɓɔ˨˩ jiəŋ˧˧]

beef ball (a meatball made of finely pulverized beef and bits of tendon)


thanh môn

[tʰɛɲ˧˧ moŋ˧˧]


minh quản

[mïŋ˧˧ kwaːn˧˩]

[mɨn˧˧ kwaːŋ˧˨]

[mɨn˧˧ waːŋ˨˩˦]


禪杖

chữ Hán form of thiền trượng (“khakkhara”).


軍服

chữ Hán form of quân phục (“military uniform”).


máy rửa chén

[maj˧˦ zɨə˧˩ t͡ɕɛn˧˦]

[maj˨˩˦ ʐɨə˧˨ t͡ɕɛŋ˦˧˥]

[ma(ː)j˦˥ ɹɨə˨˩˦ cɛŋ˦˥]

(Central Vietnam, Southern Vietnam) dishwasher (machine)


cốt cách

Sino-Vietnamese word from 骨骼 (“skeleton”).

[kok̚˦˧˥ kat̚˦˧˥]

cốt cách nhà giáo


cốt cách

[kok̚˦˧˥ kat̚˦˧˥]

枚(Mai)骨(cốt)格(cách)雪(tuyết)精(tinh)神(thần)
没(Một)𠊛(người)没(một)𨤔(vẻ)𨑮(mười)分(phân)院(vẹn)𨑮(mười)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)), published 1866, lines 17–18:

Apricot slender in frame, snow pure in spirit.
 Each to her own charms, but both girls were perfect.


ê-ke

[ʔej˧˧ kɛ˧˧]

[ʔej˧˧ kɛ˧˧]


生化學

chữ Hán form of sinh hoá học (“biochemistry”).


thum

Chỉ còn ăn nhau ở cái kỹ càng của nghệ thuật ngồi "thum".

1978, Chu Lai, chapter 5, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

There was only left to compete in the finer points of hide sitting.

(hunting) hide (spot where hunters hide and await for game)


龍涎香

long diên hương
long diên hương#Vietnamese

chữ Hán form of long diên hương (“ambergris”).


cơ thủ

[kəː˧˧ tʰu˧˩]

[kəː˧˧ tʰʊw˧˨]

[kəː˧˧ tʰʊw˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cơ thủ.wav


cầu thủ

[kəw˨˩ tʰu˧˩]

[kəw˦˩ tʰʊw˧˨]

[kəw˨˩ tʰʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 球手, composed of 球 (“ball”) and 手 (“-er”).


政見

chữ Hán form of chính kiến (“political view; personal view”).


比丘尼

chữ Hán form of tỉ-khâu-ni (“bhikkhuni”).


gạo lứt

[ɣaːw˧˨ʔ lɨt̚˧˦]

[ɣaːw˨˩ʔ lɨk̚˦˧˥]

[ɣaːw˨˩˨ lɨk̚˦˥]

brown rice (with the husk removed from the rice grains, but with the grains not milled)


tia số

[tiə˧˧ ʂow˨˩˦]

[tiə˧˧ ʂow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tia số.wav

(mathematics) a "number ray", "half" of a number line that only displays natural numbers


超心理學

siêu tâm lý học
siêu tâm lý học#Vietnamese

chữ Hán form of siêu tâm lý học (“parapsychology”).


kinh nguyệt

[kïŋ˧˧ ŋwiət̚˧˨ʔ]

[kɨn˧˧ ŋwiək̚˨˩ʔ]

[kɨn˧˧ ŋwiək̚˨˩˨]

Partial calque of Chinese 月經／月经 (nguyệt kinh, literally “monthly meridian”) by reversing the position of the head element, kinh, to conform to native morphology. Compare thần kinh (literally “spiritual meridian”). This reversal accidentally makes this term homophonous with the reading of the rare Chinese 經月／经月 (kinh nguyệt, “a month”) and its derivation Japanese 経月 (keigetsu). Compare Japanese 月経 (gekkei).


KCS

Abbreviation of kiểm tra chất lượng sản phẩm (“product quality control”).


cuối

From Proto-Vietic *gɔːjʔ ~ kɔːjʔ (“end, extremity”). Cognate with Tho [Cuối Chăm] kɔːj⁴, Thavung kɔ̰̂ːj ("end or tip of something") (Suwilai, 2000).

inh

*gɔːjʔ ~ kɔːjʔ

cuối tuần

cuối phim


kẽ

head

kẽ • (几, 𠴜, 技)

vi-noun

kẽ • (几, 𠴜, 技)


lẽ

head

lẽ • (𨤧, 理, 𠲥)

vi-noun

lẽ • (𨤧, 理, 𠲥)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 理 (“reason”, SV: lí).
Based on Middle Vietnamese mlẽ, this word was borrowed from a Sinitic form predated Middle Chinese that preserved complex onset.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lí</i>


密陀僧

chữ Hán form of mật đà tăng (“litharge”).


dẻ

cây (classifier)
hạt (classifier)
quả (classifier)
圯 (CJK)
底 (CJK)

From Proto-Vietic *-tɛh. Cognate with Tho [Cuối Chăm] tɛː⁵.
Although glossed as "chestnut" by Ferlus (2007), the term might originally have designated a similar tree.

Tuy nhiên, trồng dẻ ngoài chăm sóc đúng kỹ thuật thì còn phụ thuộc nhiều vào thời tiết nên sản lượng không ổn định từng năm.

2022, Công Hải, Toán Nguyễn, “Cây dẻ không... 'hạt dẻ'!”, in Nông nghiệp Việt Nam:

However, besides proper technical care, chestnut orcharding also depends heavily on the weather, which is why yield is highly variable over the years.


凡夫

chữ Hán form of phàm phu (“ordinary person, mortal person; (Buddhism) an unenlightened person”).


皈依

chữ Hán form of quy y (“taking refuge”).


世俗化

chữ Hán form of thế tục hoá (“secularization”).


CSDL

[kəː˧˧ səː˧˩ zɨ˦ˀ˥ liəw˧˨ʔ]

[kəː˧˧ ʂəː˧˨ jɨ˧˨ liw˨˩ʔ]

[kəː˧˧ səː˧˨ jɨ˧˨ liw˨˩ʔ]

[kəː˧˧ ʂəː˨˩˦ jɨ˨˩˦ liw˨˩˨]

[kəː˧˧ səː˨˩˦ jɨ˨˩˦ liw˨˩˨]

Initialism of cơ sở dữ liệu (“database”).


THCS

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ kəː˧˧ səː˧˩]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ kəː˧˧ ʂəː˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ kəː˧˧ səː˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ kəː˧˧ ʂəː˨˩˦]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ kəː˧˧ səː˨˩˦]

trung học cơ sở
trung học cơ sở#Vietnamese

Initialism of trung học cơ sở (“junior high education”).


THPT

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ fo˧˩ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ fow˧˨ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ fow˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

trung học phổ thông
trung học phổ thông#Vietnamese

Initialism of trung học phổ thông (“high school education”).


NXB

[ɲaː˨˩ swət̚˧˦ ʔɓaːn˧˩]

[ɲaː˦˩ swək̚˦˧˥ ʔɓaːŋ˧˨]

[ɲaː˨˩ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Initialism of nhà xuất bản (“publishing house”).


TTX

[tʰəwŋ͡m˧˧ tən˧˦ saː˦ˀ˥]

[tʰəwŋ͡m˧˧ təŋ˦˧˥ saː˧˨]

[tʰəwŋ͡m˧˧ təŋ˦˥ saː˨˩˦]

Initialism of thông tấn xã (“news agency”).


trường trung học

[t͡ɕɨəŋ˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈɨəŋ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈɨəŋ˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

trường (“school”) + trung học (“secondary education”)


trường cao đẳng

[t͡ɕɨəŋ˨˩ kaːw˧˧ ʔɗaŋ˧˩]

[ʈɨəŋ˦˩ kaːw˧˧ ʔɗaŋ˧˨]

[ʈɨəŋ˨˩ kaːw˧˧ ʔɗaŋ˨˩˦]

trường (“school”) + cao đẳng (“collegiate”)

junior college (institution of higher education teaching undergraduates)


đa ta

[ʔɗaː˧˧ taː˧˧]

[ʔɗaː˧˧ taː˧˧]

[ʔɗaː˧˧ taː˧˧]


cơ sở dữ liệu

[kəː˧˧ səː˧˩ zɨ˦ˀ˥ liəw˧˨ʔ]

[kəː˧˧ ʂəː˧˨ jɨ˧˨ liw˨˩ʔ]

[kəː˧˧ səː˧˨ jɨ˧˨ liw˨˩ʔ]

[kəː˧˧ ʂəː˨˩˦ jɨ˨˩˦ liw˨˩˨]

[kəː˧˧ səː˨˩˦ jɨ˨˩˦ liw˨˩˨]


trường cao học

[t͡ɕɨəŋ˨˩ kaːw˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈɨəŋ˦˩ kaːw˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈɨəŋ˨˩ kaːw˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

trường (“school”) + cao học (“postgraduate education”)


cao học

Sino-Vietnamese word from 高學, composed of 高 (“high”) and 學 (“to learn; to study”).

vi-etym-sino

(education) postgraduate education for a master's degree


thông tấn xã

[tʰəwŋ͡m˧˧ tən˧˦ saː˦ˀ˥]

[tʰəwŋ͡m˧˧ təŋ˦˧˥ saː˧˨]

[tʰəwŋ͡m˧˧ təŋ˦˥ saː˨˩˦]


thông tấn

[tʰəwŋ͡m˧˧ tən˧˦]

[tʰəwŋ͡m˧˧ təŋ˦˧˥]

[tʰəwŋ͡m˧˧ təŋ˦˥]

cơ quan thông tấn

hãng thông tấn


trung học

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]


trung học cơ sở

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ kəː˧˧ səː˧˩]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ kəː˧˧ ʂəː˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ kəː˧˧ səː˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ kəː˧˧ ʂəː˨˩˦]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ kəː˧˧ səː˨˩˦]

trung học (“secondary education”) + cơ sở (“base, foundation”).

compound

“Luật của quốc hội số 11/1998/QH10 ngày 2 tháng 12 năm 1998 Giáo Dục”, in Thư Viện Pháp Luật, 1998; English translation from “Education Law (No. 11/1998/QH10 December 2, 1998)”, in Thư Viện Pháp Luật, 1998
[...] Giáo dục phổ thông có hai bậc học là bậc tiểu học và bậc trung học; bậc trung học có hai cấp học là cấp trung học cơ sở và cấp trung học phổ thông; [...]
… General education comprises two educational levels: primary education and secondary education; the secondary education comprises two grades, basic secondary education and general secondary education; …

junior high education, basic secondary education


trung học phổ thông

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ fo˧˩ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ fow˧˨ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ fow˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

trung học (“secondary education”) + phổ thông (“general”).

high school education, general secondary education


trường trung học cơ sở

[t͡ɕɨəŋ˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ kəː˧˧ səː˧˩]

[ʈɨəŋ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ kəː˧˧ ʂəː˧˨]

[ʈɨəŋ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ kəː˧˧ səː˧˨]

[ʈɨəŋ˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ kəː˧˧ ʂəː˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ kəː˧˧ səː˨˩˦]

trường (“school”) + trung học cơ sở (“junior high education, basic secondary education”)

“Nghị định của chính phủ số 43/2000/NĐ-CP”, in Thư Viện Pháp Luật, 2000; English translation from “Decree of Government No: 43/2000/ND-CP”, in Thự Viện Pháp Luật, 2000
Nhà trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân gồm các trường: mẫu giáo, mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, cao đẳng và đại học.
The schools in the national education system include: pre-school institutions, primary schools, basic secondary schools, general secondary schools, vocational secondary schools, job-training schools, colleges and universities.

junior high school, basic secondary school


CĐ

[kəwŋ͡m˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]


CĐ

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

Initialism of công đồng (“church council”).


trường trung học phổ thông

vi-noun

(classifier nhà) trường trung học phổ thông

[t͡ɕɨəŋ˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ fo˧˩ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈɨəŋ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ fow˧˨ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈɨəŋ˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ fow˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

trường (“school”) + trung học phổ thông (“high school education”)


thuồng luồng

[tʰuəŋ˨˩ luəŋ˨˩]

[tʰuəŋ˦˩ luəŋ˦˩]

[tʰuəŋ˨˩ luəŋ˨˩]

Disyllabic non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 龍 (SV: long) (Maspero, 1912). Compare rồng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">long</i>

vi-etym-sino

(mythology) aquatic serpent-like monster.


Tết Trung thu

[tet̚˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ tʰu˧˧]

[tet̚˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˧˧ tʰʊw˧˧]

[təːt̚˦˥ ʈʊwŋ͡m˧˧ tʰʊw˧˧]

Tết (“festival”) + Trung thu (“mid-autumn”)


bánh trung thu

[ʔɓajŋ̟˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ tʰu˧˧]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˧˧ tʰʊw˧˧]

[ʔɓan˦˥ ʈʊwŋ͡m˧˧ tʰʊw˧˧]

bánh (“pastry”) + Trung thu (“Mid-Autumn Festival”).


財源

chữ Hán form of tài nguyên (“resources”).


mất mát

[mət̚˧˦ maːt̚˧˦]

[mək̚˦˧˥ maːk̚˦˧˥]

[mək̚˦˥ maːk̚˦˥]


tiên sinh

[tiən˧˧ sïŋ˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʂɨn˧˧]

[tiəŋ˧˧ sɨn˧˧]

[tiəŋ˧˧ ʂɨn˧˧]

[tiəŋ˧˧ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 先生, composed of 先 (“fore-”) and 生 (“born”).

vi-etym-sino

(Chinese fiction) you, a senior or knowledgeable person


巡撫

chữ Hán form of tuần phủ (“(archaic) governor of a province”).


nhà khách

[ɲaː˨˩ xajk̟̚˧˦]

[ɲaː˦˩ kʰat̚˦˧˥]

[ɲaː˦˩ xat̚˦˧˥]

[ɲaː˨˩ kʰat̚˦˥]

[ɲaː˨˩ xat̚˦˥]


nghề

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 藝 (“trade, skill, profession”, SV: nghệ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nghệ</i>

vi-etym-sino

Một nghề cho chín còn hơn chín nghề.
It's better to know one job deeply than knowing several jobs shallowly.
(literally, “One job to chín (“to ripen”), better than chín (“nine”) jobs.”)


bánh cuốn

[ʔɓajŋ̟˧˦ kuən˧˦]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ kuəŋ˦˧˥]

[ʔɓan˦˥ kuəŋ˦˥]

bánh cuốn (a Vietnamese steamed rice noodle roll similar to cheong fun)

a dish made with rice sheets prepared similarly


góc

[ɣawk͡p̚˦˧˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 角 (SV: giác).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giác</i>

vi-etym-sino

Giữa góc tối đó, ai đang co ro, ai đang như thân cò.
Nơi giá buốt lạ lùng, tiếng khóc ngại ngùng.
Nắng gió khắp lối, tôi đi muôn nơi, tôi đây quen lâu rồi.
Vẫn cứ thế mình tôi.
Góc tối.

(Can we date this quote?), Nguyễn Hải Phong (lyrics and music), “Góc tối [Dark Corner]”:

In that dark corner, someone's shivering, someone frail as a stork.
A strange frosty place, a bashful cry.
Sunlight and wind in every street, I'm going to every place, I'm so used to it.
Just like that, just me by myself.
The dark corner.

a corner (space in the angle between converging lines or walls)


ấn loát

[ʔən˧˦ lwaːt̚˧˦]

[ʔəŋ˦˧˥ lwaːk̚˦˧˥]

[ʔəŋ˦˥ l⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]


ích

Sino-Vietnamese word from 益 (“benefit”).


vạch

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 畫 (“to draw”, SV: hoạch) . Also compare hoạ, vẽ and gạch.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoạch</i>


cẳng

From Proto-Vietic *kaŋh (“leg, foot”), from a Sino-Tibetan language. Compare Proto-Karen *khaŋᴮ (“foot; leg”) (whence S'gaw Karen ခီၣ် (khaẁ)), Tibetan རྐང (rkang) (as in རྐང་པ (rkang pa), Western Tamang कङ् (kaŋ, “leg”).
Usually theorized as being from Old Chinese 脛 (OC *m-kʰˤeŋ-s) (B-S) (SV: hĩnh), derived from the same Sino-Tibetan root, but the vowel correspondences is irregular.

(chiefly Central Vietnam, Southern Vietnam, colloquial) leg


cực

Sino-Vietnamese word from 極 (“pole; extremity; extreme”).

Cực Bắc/Nam / Bắc/Nam Cực

điện cực

cực dương/âm / dương/âm cực


thì

Sino-Vietnamese word from 時 (“time”). Doublet of thời and giờ.

dăm thì mười hoạ

Alternative form of thời (“time; period”)

đến thì/dậy thì

the prime time in terms of physical development

thì quá khứ


lộ

Mi giừ ở lộ mô?

(North Central Vietnam and xiangqi) road; street; path; way


mực tàu

[mɨk̚˧˨ʔ taw˨˩]

[mɨk̚˨˩ʔ taw˦˩]


táo tây

vi-noun

(classifier quả, trái, cây) táo tây • (棗西)

quả (classifier)
trái (classifier)
cây (classifier)
棗西 (CJK)

[taːw˨˩˦ təj˧˧]

Malus domestica
Malus domestica#Translingual

(botany) apple (of the species Malus domestica)


táo ta

(classifier quả, trái, cây) táo ta • (棗𢧲)

quả (classifier)
trái (classifier)
cây (classifier)
棗𢧲 (CJK)

[taːw˨˩˦ taː˧˧]

Ziziphus mauritiana
Ziziphus mauritiana#Translingual

Indian jujube; Indian plum; Chinese apple; dunks (of the species Ziziphus mauritiana)

jharber (of the species Ziziphus nummularia)

a tree of the genus Ziziphus (generally)


người Tàu

[ŋɨəj˨˩ taw˨˩]

[ŋɨj˦˩ taw˦˩]

(colloquial, somewhat derogatory) Chinese


cớ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 故 (“cause, reason”, SV: cố).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cố</i>


bôm

trái (classifier)
quả (classifier)
cây (classifier)

Borrowed from French pomme; the phoneme /p/ is changed into /ɓ/ as it is not a native onset consonant.


災殃

chữ Hán form of tai ương (“disaster; catastrophe”).


hoàng phi

[hwaːŋ˦˩ fɪj˧˧]

[waːŋ˨˩ fɪj˧˧]


全景

chữ Hán form of toàn cảnh (“overall picture; overview; panorama”).


正道

chữ Hán form of chính đạo (“the correct path; a noble practice; righteous conduct”).


hoành phi

vi-noun

(classifier bức, tấm, chiếc) hoành phi • (橫批)

bức (classifier)
tấm (classifier)
chiếc (classifier)
橫批 (CJK)

[hwɛɲ˦˩ fɪj˧˧]

horizontal lacquered board engraved with Chinese characters (usually hung over a door and flanked by two vertical scrolls forming a couplet)


真情

chữ Hán form of chân tình (“utter sincerity; true feelings”).


nịt vú

[nit̚˨˩ʔ vʊw˨˩˦]

[nɨt̚˨˩˨ vʊw˦˥]

[nɨt̚˨˩˨ jʊw˦˥]


vũng

Cognate with Tho [Cuối Chăm] puŋ⁶. Compare vụng (“gulf, lagoon”).

vũng nước trên mặt đường


禪宗

chữ Hán form of thiền tông (“(Buddhism) Zen Buddhism”).


自己暗示

chữ Hán form of tự kỉ ám thị (“autosuggestion”).


tuổi trẻ

[tuəj˧˩ t͡ɕɛ˧˩]

[tuj˧˨ ʈɛ˧˨]

[tuj˨˩˦ ʈɛ˨˩˦]


vai trò

[vaːj˧˧ t͡ɕɔ˨˩]

[vaːj˧˧ ʈɔ˦˩]

[vaːj˧˧ ʈɔ˨˩]

[jaːj˧˧ ʈɔ˨˩]

đóng vai trò quan trọng

a role or part that someone or something plays in life, in an operation or in a system


hãng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 行 (SV: hàng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hàng</i>

vi-etym-sino

hãng thông tấn

chính hãng

hãng tin

hãng hàng không


liên

Sino-Vietnamese word from 蓮. Compare sen.


triều

Sino-Vietnamese word from 朝. Doublet of chầu and chào.


triều

Sino-Vietnamese word from 潮. Doublet of trào.


cứ

Bỏ mẹ! Mỹ phục! Phục gần "cứ" quá!

1978, Chu Lai, chapter 1, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

Damn! An American ambush! An ambush that close to base!


tuế

Sino-Vietnamese word from 歲. Compare tuổi.


thời

Sino-Vietnamese word from 時. Doublet of thì and giờ.
Originally a Northern innovation. As a topic marker, thời has mostly been supplanted by thì spreading from the South.

Có thời ngày nào tôi cũng ra ruộng bắt dế, thả diều với lũ bạn.

There was a time when I went to the fields every day to catch crickets and fly the kites with my friends.


戒律

chữ Hán form of giới luật (“religious discipline; religious precept; commandment”).


chiều

head

朝, 𣊿, 𣋂, 𣎢, 𪤾, 𫠧, 𬩕

<i class="Latn mention" lang="vi">phonemic reduplicative</i>

chiều • (朝, 𣊿, 𣋂, 𣎢, 𪤾, 𫠧, 𬩕) (phonemic reduplicative chiều chiều)

vi-noun

朝, 𣊿, 𣋂, 𣎢, 𪤾, 𫠧, 𬩕

朝 (CJK)
𣊿 (CJK)
𣋂 (CJK)
𣎢 (CJK)
𪤾 (CJK)
𫠧 (CJK)
𬩕 (CJK)
chiều chiều (reduplication)


chiều

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 朝 (“towards; to face”, SV: triêu, trào).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">triêu, trào</i>

vi-etym-sino

theo chiều từ A đến B

theo chiều từ bắc xuống nam

follow the direction from north to south

the direction; course (from one point in space to another)

không gian 3 chiều


âu phục

[ʔəw˧˧ fʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔəw˧˧ fʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔəw˧˧ fʊwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âu phục.wav

Sino-Vietnamese word from 歐 (“Europe”) and 服 (“clothes”). Compare Chinese 西服 (xīfú, literally “western clothes”).

ncog

tiệm âu phục

(formal, clothing) a suit or a skirt suit


biến số

[ʔɓiən˧˦ so˧˦]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ ʂow˨˩˦]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ sow˨˩˦]

[ʔɓiəŋ˦˥ ʂow˦˥]

[ʔɓiəŋ˦˥ sow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-biến số.wav

Sino-Vietnamese word from 變數, composed of 變 (“to change”) and 數 (“number”).


合數

chữ Hán form of hợp số (“composite number”).


九尾狐

chữ Hán form of cửu vĩ hồ (“nine-tailed fox”).


熱度

chữ Hán form of nhiệt độ (“temperature”).


新家

chữ Hán form of tân gia (“housewarming”).


thạch lựu

[tʰajk̟̚˧˨ʔ liw˧˨ʔ]

[tʰat̚˨˩ʔ lɨw˨˩ʔ]

[tʰat̚˨˩˨ lɨw˨˩˨]

(literary, otherwise uncommon) pomegranate


hoán vị

[hwaːŋ˦˧˥ vɪj˨˩ʔ]

[waːŋ˦˥ vɪj˨˩˨]

[waːŋ˦˥ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 換位 (“to switch positions”).

(mathematics, informal) the number of permutations needed


chỉnh hợp

[t͡ɕïŋ˧˩ həːp̚˧˨ʔ]

[t͡ɕɨn˧˨ həːp̚˨˩ʔ]

[cɨn˨˩˦ həːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 整合 (“to conform”).

(mathematics, informal) the number of arrangements needed


tổ hợp

[to˧˩ həːp̚˧˨ʔ]

[tow˧˨ həːp̚˨˩ʔ]

[tow˨˩˦ həːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 組合, orthographic borrowing from Japanese 組合せ (kumiawase).

obor

Số học sinh cần chọn là số tổ hợp chập 3 của 7.

The number of students needed is the number of 3-combinations from 7 elements.

Số học sinh cần chọn là tổ hợp chập 3 của 7.

(mathematics, informal) the number of combinations needed


hội chứng

[hoj˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[hoj˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[hoj˨˩˨ cɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 會 (“gathering”) and 症 (“condition”), as in a "grouping of symptoms". See also triệu chứng (“symptom”).

vi-etym-sino

hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải


song tinh

[sawŋ͡m˧˧ tïŋ˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ tɨn˧˧]

[sɔŋ˧˧ tɨn˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ tɨn˧˧]


雙晶

chữ Hán form of song tinh (“twin crystal”).


特派員

chữ Hán form of đặc phái viên (“special envoy”).


thuỷ quái

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ waːj˦˥]


ni cô

Sino-Vietnamese word from 尼姑, composed of 尼 (“bikkhni”) and 姑 (“paternal aunt; lady”).

(Buddhism) Synonym of tì kheo ni (“a bhikkhuni; a nun”)


tù và

head

tù và • (𧣕吧, 囚吧)

[tʊw˦˩ vaː˦˩]

[tʊw˨˩ vaː˨˩]

[tʊw˨˩ jaː˨˩]

blowing horn (sound device usually made of or shaped like an animal horn)


nhung

alternative medicine
alternative medicine

(of a deer, chiefly in the contexts of alternative medicine) young antlers


đóng góp

[ʔɗawŋ͡m˧˦ ɣɔp̚˧˦]

[ʔɗawŋ͡m˦˧˥ ɣɔp̚˦˧˥]

[ʔɗɔŋ˦˧˥ ɣɔp̚˦˧˥]

[ʔɗawŋ͡m˦˥ ɣɔp̚˦˥]


nguyệt

𢚸(Lòng)踈(thơ)𠦳(ngàn)琰(dặm)月(nguyệt)巴(ba)更(canh).
[Feeling that] the poetic inspiration [is now as wide as] a thousand miles, [standing] in the moon[light] in the third canh.


tục ngữ

[tʊwk͡p̚˧˨ʔ ŋɨ˦ˀ˥]

[tʊwk͡p̚˨˩ʔ ŋɨ˧˨]

[tʊwk͡p̚˨˩˨ ŋɨ˨˩˦]

tục ngữ có câu […]

a proverb (phrase expressing a basic truth)


nguyên đán

[ŋwiən˧˧ ʔɗaːn˧˦]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔɗaːŋ˦˧˥]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔɗaːŋ˦˥]


Tết Nguyên Đán

[tet̚˧˦ ŋwiən˧˧ ʔɗaːn˧˦]

[tet̚˦˧˥ ŋwiəŋ˧˧ ʔɗaːŋ˦˧˥]

[təːt̚˦˥ ŋwiəŋ˧˧ ʔɗaːŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Tết Nguyên Đán.wav

From Tết (“festival”) + Nguyên Đán (“new year”).

Vietnamese Lunar New Year, properly the first three days of the new lunar year


thầy giáo

[tʰəj˨˩ zaːw˧˦]

[tʰəj˦˩ jaːw˨˩˦]

[tʰəj˨˩ jaːw˦˥]

thầy (“teacher”) + Chinese 教 (“to teach”), calque of Chinese 教師／教师 (giáo sư)

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">giáo sư</i>


性狀

chữ Hán form of tính trạng (“phenotypic trait”).


hải vị

[haːj˧˨ vɪj˨˩ʔ]

[haːj˨˩˦ vɪj˨˩˨]

[haːj˨˩˦ jɪj˨˩˨]


người Kinh

[ŋɨəj˨˩ kïŋ˧˧]

[ŋɨj˦˩ kɨn˧˧]

[ŋɨj˨˩ kɨn˧˧]

người + Sino-Vietnamese word from 京 (“Kinh”).


phễu

a funnel (utensil used to guide poured liquids)


外幣

chữ Hán form of ngoại tệ (“foreign currency”).


占星學

chiêm tinh học
chiêm tinh học#Vietnamese

chữ Hán form of chiêm tinh học (“astrology”).


音樂學

chữ Hán form of âm nhạc học (“musicology”).


ông trẻ

[ʔəwŋ͡m˧˧ t͡ɕɛ˧˩]

[ʔəwŋ͡m˧˧ ʈɛ˧˨]

[ʔəwŋ͡m˧˧ ʈɛ˨˩˦]

a young-looking brother or brother-in-law of one's old-looking grandparent


五臟

chữ Hán form of ngũ tạng (“five internal organs”).


thợ săn ảnh

[tʰəː˧˨ʔ san˧˧ ʔajŋ̟˧˩]

[tʰəː˨˩ʔ ʂaŋ˧˧ ʔɛɲ˧˨]

[tʰəː˨˩ʔ saŋ˧˧ ʔɛɲ˧˨]

[tʰəː˨˩˨ ʂaŋ˧˧ ʔan˨˩˦]

[tʰəː˨˩˨ saŋ˧˧ ʔan˨˩˦]

From thợ (“workman”) + săn (“hunt”) + ảnh (“photograph”).


dân tộc thiểu số

[zən˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ tʰiəw˧˩ so˧˦]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ tʰiw˧˨ ʂow˨˩˦]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ tʰiw˧˨ sow˨˩˦]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ tʰiw˨˩˦ ʂow˦˥]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ tʰiw˨˩˦ sow˦˥]

dân tộc (“ethnic group”) + thiểu số (“minority”), calque of Chinese 少數民族／少数民族 (thiểu số dân tộc).

cal

an ethnic minority, especially a group in Vietnam


thiểu số

[tʰiw˧˨ ʂow˨˩˦]

[tʰiw˨˩˦ ʂow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thiểu số.wav

Sino-Vietnamese word from 少數, composed of 少 (“few”) and 數 (“number”).


tiểu vương quốc

[tiəw˧˩ vɨəŋ˧˧ kuək̚˧˦]

[tiw˧˨ vɨəŋ˧˧ kuək̚˦˧˥]

[tiw˨˩˦ vɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

[tiw˨˩˦ jɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 小王 (“emir”) and 國 (“country”).

Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất


TBCN

tư bản chủ nghĩa
tư bản chủ nghĩa#Vietnamese

Initialism of tư bản chủ nghĩa (“capitalism”).


Tây ba lô

[təj˧˧ ʔɓaː˧˧ lo˧˧]

[təj˧˧ ʔɓaː˧˧ low˧˧]

[təj˧˧ ʔɓaː˧˧ low˧˧]


cường quốc

[kɨəŋ˨˩ kuək̚˧˦]

[kɨəŋ˦˩ kuək̚˦˧˥]

[kɨəŋ˨˩ wək̚˦˥]


lừa tiền

[lɨə˨˩ tiən˨˩]

[lɨə˦˩ tiəŋ˦˩]

[lɨə˨˩ tiəŋ˨˩]


trại tập trung

[t͡ɕaːj˧˨ʔ təp̚˧˨ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[ʈaːj˨˩ʔ təp̚˨˩ʔ ʈʊwŋ͡m˧˧]

[ʈaːj˨˩˨ təp̚˨˩˨ ʈʊwŋ͡m˧˧]


luật quốc tế

[lwət̚˧˨ʔ kuək̚˧˦ te˧˦]

[lwək̚˨˩ʔ kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦]

[l⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ wək̚˦˥ tej˦˥]

From luật (律, “law”) + quốc tế (國際, “international”), calque of Chinese 國際法／国际法 (quốc tế pháp).


cô em

[ko˧˧ ʔɛm˧˧]

[kow˧˧ ʔɛm˧˧]

[kow˧˧ ʔɛm˧˧]

(ironic, humorous, can be offensive when actually used seriously) miss; missus


定見

chữ Hán form of định kiến (“preconception”).


旅團

chữ Hán form of lữ đoàn (“military brigade”).


師團

chữ Hán form of sư đoàn (“military division”).


quê hương

[kwe˧˧ hɨəŋ˧˧]

[kwej˧˧ hɨəŋ˧˧]

[wej˧˧ hɨəŋ˧˧]

quê (“hometown”) + Chinese 鄉／乡 (hương, “hometown”).

Tôi sẽ lại nơi tôi hằng mơ ước
Tôi sẽ về sông nước của quê hương
Tôi sẽ về sông nước của tình thương

1956, Tế Hanh, “Nhớ con sông quê hương (Missing my hometown’s river)”, in Lòng miền Nam (Heart of the South):

I will come back to where I always dream of.
I will come back to the river of my hometown;
I will come back to the river of love.

Friends, come ye to our homeland! View the blue sea far up to the horizon; …

1956, "Việt Nam quê hương tôi (Vietnam, Our Homeland)", lyrics and music by Đỗ Nhuận Bạn ơi, hãy đến quê hương chúng tôi! Ngắm mặt biển xanh xa tít chân trời; [...]

1986, Đỗ Trung Quân, “Bài học đầu cho con (First Lesson for You, Child)”
Quê hương mỗi người chỉ một,
Như là chỉ một mẹ thôi.
Everyone has just one homeland,

(literary, by extension) homeland; motherland


con rối

[kɔŋ˧˧ ʐoj˨˩˦]

[kɔŋ˧˧ ɹoj˦˥]


沙漠化

chữ Hán form of sa mạc hoá (“desertification”).


truyện tranh

vi-noun

(classifier cuốn, quyển) truyện tranh • (傳𢂰, 傳幀)

cuốn (classifier)
quyển (classifier)
傳𢂰 (CJK)
傳幀 (CJK)

[t͡ɕwiən˧˨ʔ t͡ɕajŋ̟˧˧]

[ʈwiəŋ˨˩ʔ ʈɛɲ˧˧]

[ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨ ʈan˧˧]

truyện (“storybook”) + tranh (“illustration”).


máy điện

[maj˧˦ ʔɗiən˧˨ʔ]

[maj˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[ma(ː)j˦˥ ʔɗiəŋ˨˩˨]


hòa thượng

Traditional tone placement spelling of hoà thượng.


hoà thượng

[hwaː˨˩ tʰɨəŋ˧˨ʔ]

[hwaː˦˩ tʰɨəŋ˨˩ʔ]

[waː˨˩ tʰɨəŋ˨˩˨]

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc viếng Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ
President Nguyễn Xuân Phúc Paid Tribute to Grand Elder Monk Thích Phổ Tuệ


cơm nước

[kəːm˧˧ nɨək̚˧˦]

[kəːm˧˧ nɨək̚˦˧˥]

[kəːm˧˧ nɨək̚˦˥]

lo cơm nước hàng ngày

to deal with cooking and making food for daily consumption

(colloquial) food and drink; meal; daily intakes


rãnh

con (classifier)
cái (classifier)
泠 (CJK)


死囚

chữ Hán form of tử tù (“death row inmate”).


大公國

chữ Hán form of đại công quốc (“grand duchy”).


劇作家

chữ Hán form of kịch tác gia (“playwright, dramatist; screenwriter”).


phường

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phường.wav

a ward (subdivision of a quận or tỉnh lị)

(by extension, colloquial) a police station


khăn ăn

[kʰaŋ˧˧ ʔaŋ˧˧]

[xaŋ˧˧ ʔaŋ˧˧]

[kʰaŋ˧˧ ʔaŋ˧˧]

[xaŋ˧˧ ʔaŋ˧˧]


tất

đi tất

(Northern Vietnam, colloquial) Clipping of bít tất (“sock”).


phụng hoàng

[fʊwŋ͡m˧˨ʔ hwaːŋ˨˩]

[fʊwŋ͡m˨˩ʔ hwaːŋ˦˩]

[fʊwŋ͡m˨˩˨ waːŋ˨˩]

See phượng hoàng. This form is the Northern reading.

(uncommon) Alternative form of phượng hoàng


phượng hoàng

[fɨəŋ˧˨ʔ hwaːŋ˨˩]

[fɨəŋ˨˩ʔ hwaːŋ˦˩]

[fɨəŋ˨˩˨ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 鳳凰 (“fenghuang”). Compare phụng hoàng.

vi-etym-sino

Hội Phượng Hoàng


liềm

A non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鐮 (“sickle”, SV: liêm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">liêm</i>


chăn

vi-noun

(classifier cái, chiếc, tấm) chăn • (𢅬, 𧜖)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
tấm (classifier)
𢅬 (CJK)
𧜖 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 氈 (SV: chiên).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chiên</i>


công trường

Sino-Vietnamese word from 工場 (“factory”), from Chinese 工 (gōng, “work; labor”) + 場／场 (“field; space”).

[kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕɨəŋ˨˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʈɨəŋ˦˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʈɨəŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-công trường.wav

Audio (Hà Nội)

công trường đang thi công


công trường

Probably a coinage from Chinese 公 (gōng, “public”) + 場／场 which would yield "public field/space".

[kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕɨəŋ˨˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʈɨəŋ˦˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʈɨəŋ˨˩]

Audio (Hà Nội)

Công trường Công xã Paris

Ho Chi Minh City
Ho Chi Minh City#English

used in the names of some squares in Ho Chi Minh City


榮光

chữ Hán form of vinh quang (“honor; glory”).


欽差

(historical) chữ Hán form of khâm sai (“imperial envoy”).


僑匯

chữ Hán form of kiều hối (“remittance (money transferred by an individual overseas to their home country)”).


占星術

chiêm tinh thuật
chiêm tinh thuật#Vietnamese

chữ Hán form of chiêm tinh thuật (“astrology”).


電勢

chữ Hán form of điện thế (“electric potential”).


憑證

chữ Hán form of bằng chứng (“evidence; proof”).


名利

chữ Hán form of danh lợi (“fame and fortune”).


家訓

chữ Hán form of gia huấn (“family education; family instruction; family discipline”).


dãi

yếm dãi

chảy dãi

to let saliva out of one's mouth (while sleeping or being hungry looking at food); to have one's mouth watered

saliva, especially sticky or slimy saliva


總領事館

tổng lãnh sự quán
tổng lãnh sự quán#Vietnamese

chữ Hán form of tổng lãnh sự quán (“consulate general”).


昏君

chữ Hán form of hôn quân (“corrupt monarch”).


欣幸

chữ Hán form of hân hạnh (“honoured, glad”).


dặm

Hai vạn dặm dưới đáy biển


năm mười

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-năm mười.wav

From năm (“five”) + mười (“ten”), from one of the game mechanics whereby the seeker must close their eyes and count "five, ten, fifteen, twenty,..., one hundred" while the other players are going hiding.

(games) the Vietnamese version of hide and seek


trốn tìm

[ʈoŋ˦˧˥ tim˦˩]

[ʈoŋ˦˥ tim˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trốn tìm.wav


giáo hoàng

[jaːw˨˩˦ hwaːŋ˦˩]

[jaːw˦˥ waːŋ˨˩]


nữ cai trị

[nɨ˦ˀ˥ kaːj˧˧ t͡ɕi˧˨ʔ]

[nɨ˧˨ kaːj˧˧ ʈɪj˨˩ʔ]

[nɨ˨˩˦ kaːj˧˧ ʈɪj˨˩˨]


quả phụ

[kwaː˧˨ fʊw˨˩ʔ]

[waː˨˩˦ fʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 寡婦, composed of 寡 (“widowed”) and 婦 (“wife; woman”). Doublet of goá bụa.


thiên hoàng

[tʰiən˧˧ hwaːŋ˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ hwaːŋ˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 天皇, composed of 天 (“heaven”) and 皇 (“sovereign; emperor”), from Japanese 天皇 (tennō), from Literary Chinese 天皇 (tiānhuáng, “the Heavenly Sovereign”, read in modern Japanese as てんこう (Tenkō) for distinction), one of the 三皇 (Sānhuáng, “Three Sovereigns”), together with the 地皇 (“Earthly Sovereign”) and the 人皇 (“Human Sovereign”). Literary Chinese 天皇 (tiānhuáng) was also broadly interpreted as a mortal emperor who is the 天子 (tiānzǐ, “Child of Heaven”) who receives the 天命 (tiānmìng, “Mandate of Heaven”).

der

read in modern Japanese as <i class="Jpan mention" lang="ja">てんこう</i> (Tenkō) for distinction

Thiên hoàng Minh Trị

Earthly Sovereign
Heavenly Sovereign
Human Sovereign
Mandate of Heaven
Son of Heaven
Three Sovereigns and Five Emperors


算學

chữ Hán form of toán học (“mathematics”).


富農

chữ Hán form of phú nông (“rich peasant; kulak”).


寄生蟲學

kí sinh trùng học
kí sinh trùng học#Vietnamese

chữ Hán form of kí sinh trùng học (“parasitology”).


thái dương

[tʰaːj˧˦ zɨəŋ˧˧]

[tʰaːj˨˩˦ jɨəŋ˧˧]

[tʰaːj˦˥ jɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 太陽, composed of 太 (“great”) and 陽 (“yang”).
This short compound with the meaning "temple" is shared with many southern Sinitic lects, while other lects use different terms or a longer compound, cf. Mandarin 太陽穴／太阳穴.

vi-etym-sino

Alternative letter-case form of Thái Dương


thái dương

[tʰaːj˧˦ zɨəŋ˧˧]

[tʰaːj˨˩˦ jɨəŋ˧˧]

[tʰaːj˦˥ jɨəŋ˧˧]


bạc hà

[ʔɓaːk̚˧˨ʔ haː˨˩]

[ʔɓaːk̚˨˩ʔ haː˦˩]

[ʔɓaːk̚˨˩˨ haː˨˩]


mắt cá

[mak̚˦˧˥ kaː˨˩˦]

From mắt (“eye”) + cá (“fish”). The adjective is a semantic loan from English fisheye (adjective).

semantic loan

Used other than figuratively or idiomatically: see mắt, cá.

mắt cá chân


tham

(only in compounds) chief clerk; councillor, adviser


hoàn

Sino-Vietnamese word from 丸. Doublet of viên (“round”).


tinh trùng

[tïŋ˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩]

[tɨn˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[tɨn˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩]

Sino-Vietnamese word from 精蟲, composed of 精 (“sperm”) and 蟲 (“animal”).


cờ lê

Alternative spelling of cờ-lê (“wrench; spanner”)


cờ-lê

[kəː˨˩ le˧˧]

[kəː˦˩ lej˧˧]

[kəː˨˩ lej˧˧]


mỏ lết

[mɔ˧˩ let̚˧˦]

[mɔ˧˨ let̚˦˧˥]

[mɔ˨˩˦ ləːt̚˦˥]

adjustable spanner
adjustable spanner#English


sao la

English: saola

Japanese: サオラ (saora)

[ʂaːw˧˧ laː˧˧]

[ʂaːw˧˧ laː˧˧]

Probably from Lao ເສົາຫລາ (sao lā) ("spindle[-horned]"), or from some other Tai-Kadai language.


邊陲

chữ Hán form of biên thuỳ (“border; frontier”).


直感

chữ Hán form of trực cảm (“direct perception”).


màn hình

[maːn˨˩ hïŋ˨˩]

[maːŋ˦˩ hɨn˦˩]

[maːŋ˨˩ hɨn˨˩]


tuyên truyền

[twiəŋ˧˧ ʈwiəŋ˦˩]

[t⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

Ti vi có phải là công cụ tuyên truyền hay không?

Is the television a propaganda instrument or not?


buổi chiều

[ʔɓuəj˧˩ t͡ɕiəw˨˩]

[ʔɓuj˧˨ t͡ɕiw˦˩]

[ʔɓuj˨˩˦ ciw˨˩]


lúa mì

[luə˨˩˦ mɪj˦˩]

[luə˦˥ mɪj˨˩]


tần số

[təŋ˦˩ ʂow˨˩˦]

[təŋ˦˩ sow˨˩˦]

[təŋ˨˩ ʂow˦˥]

[təŋ˨˩ sow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tần số.wav


đá lửa

head

đá lửa • (𥒥焒)

vi-noun

đá lửa • (𥒥焒)

[ʔɗaː˧˦ lɨə˧˩]

[ʔɗaː˨˩˦ lɨə˧˨]

[ʔɗaː˦˥ lɨə˨˩˦]


sô-cô-la

Dưới phố có lứa đôi kề bước bên nhau.
Chợt thoáng thấy có cánh tay vội trao về chàng
Thanh sôcôla, sôcôla !
Những yêu thương đến trong tim ta.
Dưới phố có lứa đôi thầm ước bên nhau.
Chợt thoáng thấy có chiếc hôn vội trao cho nhau.
Ôi, sôcôla, sôcôla !
Khiến tim ta chất ngất yêu thương.

(Can we date this quote?), Võ Thiện Thanh (lyrics and music), “Sôcôla [Chocolate]”:

Among couples walking downtown.
There's an arm reaching out to him with
A bar of chocolate, chocolate!
Love's coming to our hearts.
Among couples who've made secret vows downtown.
There're kisses hastily exchanged.
Oh, chocolate, chocolate!
Makes our hearts drunk with love.


thông tin

[tʰəwŋ͡m˧˧ tin˧˧]

[tʰəwŋ͡m˧˧ tin˧˧]

[tʰəwŋ͡m˧˧ tɨn˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 通信 (“to communicate; to correspond”, SV: thông tín).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thông tín</i>

vi-etym-sino

công nghệ thông tin
information technology

các thông tin mới nhất


khinh khí

[xïŋ˧˧ xi˧˦]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˨˩˦]

[xɨn˧˧ xɪj˨˩˦]

[kʰɨn˧˧ kʰɪj˦˥]

[xɨn˧˧ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 氫氣, composed of 氫 (“hydrogen”) and 氣 (“gas”). The Chinese character 氫／氢 (khinh) is composed of 气 (khí, chemical radical for "gassy" elements) + 輕／轻 (khinh, “lightweight”), due to the lightness of hydrogen.

(obsolete) hydrogen (molecular hydrogen)


tiếng ngáy

[tiəŋ˧˦ ŋaj˧˦]

[tiəŋ˦˧˥ ŋaj˨˩˦]

[tiəŋ˦˥ ŋa(ː)j˦˥]


chân như

[t͡ɕən˧˧ ɲɨ˧˧]

[t͡ɕəŋ˧˧ ɲɨ˧˧]

[cəŋ˧˧ ɲɨ˧˧]


真如

chữ Hán form of chân như (“(Buddhism) suchness”).


nắng

From Proto-Vietic *ɗaŋʔ, from Proto-Mon-Khmer *p(ɗ)aŋ (“dry season”); cognate with Muong đẳng (“sunny”), Koho prang (“dry season”), Khmer ប្រាំង (prang, “dry season”).


kẹc

(Southern Vietnam, minced oath) Eye dialect spelling of cặc.


荒漠化

chữ Hán form of hoang mạc hoá (“desertification”).


cá voi sát thủ

[kaː˧˦ vɔj˧˧ saːt̚˧˦ tʰu˧˩]

[kaː˨˩˦ vɔj˧˧ ʂaːk̚˦˧˥ tʰʊw˧˨]

[kaː˨˩˦ vɔj˧˧ saːk̚˦˧˥ tʰʊw˧˨]

[kaː˦˥ vɔj˧˧ ʂaːk̚˦˥ tʰʊw˨˩˦]

[kaː˦˥ jɔj˧˧ saːk̚˦˥ tʰʊw˨˩˦]

From cá voi (“whale”) + sát thủ (“assassin”), calque of English killer whale.


biểu tình

[ʔɓiəw˧˩ tïŋ˨˩]

[ʔɓiw˧˨ tɨn˦˩]

[ʔɓiw˨˩˦ tɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 表情 (“emotional expression”).


參贊

chữ Hán form of tham tán (“counsellor”).


báo động giả

[ʔɓaːw˧˦ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ zaː˧˩]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ jaː˧˨]

[ʔɓaːw˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨ jaː˨˩˦]


giời

See giai for the sound change. This is the form from the inland Northern dialects.

Giời ạ!


lí do lí trấu

[li˧˦ zɔ˧˧ li˧˦ t͡ɕəw˧˦]

[lɪj˨˩˦ jɔ˧˧ lɪj˨˩˦ ʈəw˨˩˦]

[lɪj˦˥ jɔ˧˧ lɪj˦˥ ʈəw˦˥]

Intensifying "reduplication" of lí do (“reason; excuse”), based on tro trấu (“ash from burning rice hulls”, used in agriculture) and gio (the Northern form of tro, pronounced identically to do). Therefore, this phrase most likely originated from the Northern region.


danh thiếp

[zajŋ̟˧˧ tʰiəp̚˧˦]

[jɛɲ˧˧ tʰiəp̚˦˧˥]


名帖

chữ Hán form of danh thiếp (“name card”).


𩆷

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 雨 + abbreviated phonetic 讖 (sấm).


buồng tắm

[ʔɓuəŋ˨˩ tam˧˦]

[ʔɓuəŋ˦˩ tam˦˧˥]

[ʔɓuəŋ˨˩ tam˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-buồng tắm.wav


phòng tắm

[fɔŋ˦˩ tam˦˧˥]


ông chủ

[ʔəwŋ͡m˧˧ t͡ɕu˧˩]

[ʔəwŋ͡m˧˧ t͡ɕʊw˧˨]

[ʔəwŋ͡m˧˧ cʊw˨˩˦]


bưu thiếp

[ʔɓiw˧˧ tʰiəp̚˧˦]

[ʔɓɨw˧˧ tʰiəp̚˦˧˥]

[ʔɓɨw˧˧ tʰip̚˦˥]


bưu

Sino-Vietnamese word from 郵. The expected reading would *vưu (cf. 尤 (MC hjuw) > vưu), it is not clear what caused the irregular initial.

(in compounds) post (service or system that delivers parcels or letters)


magiê

Alternative spelling of magie (“magnesium”)


ván ép

[vaːn˧˦ ʔɛp̚˧˦]

[vaːŋ˦˧˥ ʔɛp̚˦˧˥]

[vaːŋ˦˥ ʔɛp̚˦˥]

[jaːŋ˦˥ ʔɛp̚˦˥]


giếng trời

[ziəŋ˧˦ t͡ɕəːj˨˩]

[jiəŋ˦˧˥ ʈəːj˦˩]

[jiəŋ˦˥ ʈəːj˨˩]

From giếng (“well”) + trời (“sky”). Compare Chinese 天井 (tiānjǐng, “atrium”, literally “sky well”), Japanese 天井 (tenjō, “ceiling”).


giếng

head

泟, 湴, 汫, 井, 𥐹, 𬈈, 𠄺

vi-noun

泟, 湴, 汫, 井, 𥐹, 𬈈, 𠄺

泟 (CJK)
湴 (CJK)
汫 (CJK)
井 (CJK)
𥐹 (CJK)
𬈈 (CJK)
𠄺 (CJK)

From Proto-Vietic *k-ciɛŋʔ, from Old Chinese 井 (OC *C.tseŋʔ) (B-S) (SV: tỉnh).
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 亇正 (MC kaH tsyengH) (modern SV: cá chính).


xúc tác

[sʊwk͡p̚˧˦ taːk̚˧˦]

[sʊwk͡p̚˦˧˥ taːk̚˦˧˥]

[sʊwk͡p̚˦˥ taːk̚˦˥]

Bùi Hồng Quang, Ngô Quốc Khánh, Sử dụng xúc tác kim loại để oxi hóa các hơi dung môi hữu cơ trong xử lý khí thải, National Institute of Labour Protection

In the scope of this article we will only consider the use of a catalyst in oxidization.

Trong khuôn khổ bài báo sẽ chỉ đề cập đến việc sử dụng xúc tác trong quá trình oxi hóa.


mõm

(of a non-human mammal) a snout or a muzzle


cam thảo

[kaːm˧˧ tʰaːw˨˩˦]


phương trình

[fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩]


埃ヌ

chữ Hán form of ai ai (“everyone, everybody”).


第一夫人

đệ nhất phu nhân
đệ nhất phu nhân#Vietnamese

chữ Hán form of đệ nhất phu nhân (“First Lady”).


畑電

chữ Hán form of đèn điện (“electric light, electric lamp”).


vỉ

head

vỉ • (尾, 彼, 偉)

cái (classifier)
尾 (CJK)
彼 (CJK)
偉 (CJK)

trellis matting (used to lag bottom of a double boiler (chõ), usually made of bamboo)

vỉ nướng

something flat with many small holes in it, such as a fly swatter, a barbecue grill, etc.


bọn

bọn tôi

we; us (literally, “me and the people with me”)

bọn mày

bọn thằng Hùng

bọn con Lâm

2006, Nguyễn Nhật Ánh, Chuyện xứ Lang Biang part 4: Báu vật ở lâu đài K'Rahlan, Kim Đồng, chapter 22
Chỉ đến khi bắt đầu nhận ra mình đang hít thở khó khăn, tay chân gần như không cựa quậy được, bọn Kăply mới giật bắn mình.
Only when they realized they had difficulty breathing and that they could almost not move their limbs anymore did Kăply and his friends startle.

(informal or derogatory) group; gang; cohorts; associates


trật tự

[t͡ɕət̚˧˨ʔ tɨ˧˨ʔ]

[ʈək̚˨˩ʔ tɨ˨˩ʔ]

[ʈək̚˨˩˨ tɨ˨˩˨]

Trật tự !

giữ vững an ninh trật tự / trật tự trị an

Một tiếng cười khanh khách
Từ phòng múa vọng sang
Anh cau mặt ngừng đàn
Và quát to: “Trật tự !

1963, Xuân Quỳnh, “Ghét [Hate]”, in Chồi biếc [Green Buds]:

Laughter breaks out
From the dance room
He stops playing, pissed off
He shouts: “Quiet!

order (good arrangement); compare thứ tự (“arrangement, disposition”)


傷跡

chữ Hán form of thương tích (“wound; injury”).


動量

chữ Hán form of động lượng (“(physics) momentum”).


kiến lửa

[kiən˧˦ lɨə˧˩]

[kiəŋ˦˧˥ lɨə˧˨]

[kiəŋ˦˥ lɨə˨˩˦]


dương cầm

Sino-Vietnamese word from 洋琴, composed of 洋 (“Western”) and 琴 (“instrument”).

vi-etym-sino

[zɨəŋ˧˧ kəm˨˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˦˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˨˩]

♂: Tiếng dương cầm lãng du môi mềm xinh xắn.
♀: Là anh như mùa đông được sưởi ấm,
Là anh như tình yêu vĩnh hằng.
♂: Sẽ không bao giờ chìm khuất, giấc mơ được có em,
Thiên đường gọi tên.
♀: Giấc mơ chúng mình cùng ước nguyện,
♀♂: Hãy yêu nhau, biển trời xanh mãi !

(Can we date this quote?), Mạnh Quân (lyrics and music), “Thiên đường gọi tên [The Paradise is Saying Your Name]”:

♂: The sounds of the piano wander onto your soft, pretty lips.
♀: With you, it's like I'm warmed up in winter,
With you, it's like eternal love.
♂: It's never going to sink into oblivion, a dream where I have you,
The paradise is saying your name.
♀: This dream we share,
♀♂: Let's be in love so the sea and the sky remain forever blue!


dương cầm

[zɨəŋ˧˧ kəm˨˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˦˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˨˩]


內毒素

chữ Hán form of nội độc tố (“endotoxin”).


外毒素

chữ Hán form of ngoại độc tố (“exotoxin”).


lãnh đạo

vị (classifier)
người (classifier)
nhà (classifier)

[lajŋ̟˦ˀ˥ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[lɛɲ˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[lan˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]


phần mềm có hại

[fən˨˩ mem˨˩ kɔ˧˦ haːj˧˨ʔ]

[fəŋ˦˩ mem˦˩ kɔ˨˩˦ haːj˨˩ʔ]

[fəŋ˨˩ mem˨˩ kɔ˦˥ haːj˨˩˨]

(computing) malware (software developed to cause harm to a computer system)


phần mềm xấu

[fəŋ˦˩ mem˦˩ səw˨˩˦]

[fəŋ˨˩ mem˨˩ səw˦˥]


báo động

[ʔɓaːw˧˦ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɓaːw˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]


tỉ-khâu-ni

Alternative spelling of tỉ khâu ni (“a bhikkhuni”)


điều dưỡng

[ʔɗiəw˨˩ zɨəŋ˦ˀ˥]

[ʔɗiw˦˩ jɨəŋ˧˨]

[ʔɗiw˨˩ jɨəŋ˨˩˦]

điều dưỡng viên
điều dưỡng viên#Vietnamese


phẫu thuật

[fəw˦ˀ˥ tʰwət̚˧˨ʔ]

[fəw˧˨ tʰwək̚˨˩ʔ]

[fəw˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 剖術, composed of 剖 (“to dissect”) and 術 (“skill”).

surgery (procedure involving major incisions; medical specialty)


nhi đồng

[ɲi˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[ɲɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[ɲɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩]


ống nghiệm

[ʔəwŋ͡m˧˦ ŋiəm˧˨ʔ]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ŋiəm˨˩ʔ]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ŋim˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ống nghiệm.wav

Blend of ống (“tube”) + thí nghiệm (“experiment”).


đội ngũ

[ʔɗoj˧˨ʔ ŋu˦ˀ˥]

[ʔɗoj˨˩ʔ ŋʊw˧˨]

[ʔɗoj˨˩˨ ŋʊw˨˩˦]


điều dưỡng viên

[ʔɗiəw˨˩ zɨəŋ˦ˀ˥ viən˧˧]

[ʔɗiw˦˩ jɨəŋ˧˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗiw˨˩ jɨəŋ˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗiw˨˩ jɨəŋ˨˩˦ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 調養 (“nursing”) and 員 (“-er”).

vi-etym-sino

a nurse (person trained to provide care for the sick)


quyến thuộc

[kwiən˧˦ tʰuək̚˧˨ʔ]

[kwiəŋ˦˧˥ tʰuək̚˨˩ʔ]

[wiəŋ˦˥ tʰuək̚˨˩˨]

Cho nên tất cả các kinh điển luôn luôn nói rằng Bụt bao giờ cũng được bao quanh bởi quyến thuộc của Ngài.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 367:

This is why all scripture always says that the Buddha was at all time surrounded by his closest kin.


người dưng

[ŋɨəj˨˩ zɨŋ˧˧]

[ŋɨj˦˩ jɨŋ˧˧]

[ŋɨj˨˩ jɨŋ˧˧]

Thân thì thân nhưng nó vẫn là người dưng, không sánh bằng người thân được.

He may be close to you, but at the end of the day, he's not your family, he can't compare to your flesh and blood.

Và tất cả những tình cảm mà người dưng dành cho nhau đều mang tính mong manh và ngắn hạn, dễ dàng đổi thay theo thời gian.

2013, Lê Thuỷ, “Giá trị giữa người thân và người dưng [Values: Relatives vs Non-Relatives]”, in Nhật ký sắc đẹp [Beauty Journal], archived from the original on 2018-01-24:

And all the feelings non-relatives have for one another tend to be fragile, short-lived, prone to change over time.

a non-relative; compare người lạ (“stranger”)


ngoại tệ

[ŋwaːj˧˨ʔ te˧˨ʔ]

[ŋwaːj˨˩ʔ tej˨˩ʔ]

[ŋwaːj˨˩˨ tej˨˩˨]


khí cầu

[kʰɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[xɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[kʰɪj˦˥ kəw˨˩]

[xɪj˦˥ kəw˨˩]

Sino-Vietnamese word from 氣球, composed of 氣 (“gas”) and 球 (“ball”), from Chinese 氣球／气球 (qìqiú, “balloon”).

(aircraft) Short for khinh khí cầu (“hot-air balloon”).


百草

chữ Hán form of bách thảo (“all kinds of plants”).


công sản

[kəwŋ͡m˧˧ saːn˧˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ saːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[kəwŋ͡m˧˧ saːŋ˨˩˦]

cục quản lý công sản

2010, Minh Trí, Quản lý công sản: Ngăn chặn mua sắm tùy tiện, Kinh tế Sàigòn Online
Nói đến công sản người ta thường nghĩ đến đất đai, nhà cửa do Nhà nước quản lý mà ít nhắc đến các loại tài sản được mua bằng đồng tiền ngân sách.

When public assets are mentioned, people often think of the land and buildings the State administrates, but rarely of assets that are purchased with budget money.


放生

(Buddhism) chữ Hán form of phóng sinh (“to release captive animals into the wild”).


quái vật

[kwaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ]

[kwaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ]

[waːj˦˥ vək̚˨˩˨]

[waːj˦˥ jək̚˨˩˨]


thiệt

Người chịu thiệt rốt cuộc vẫn là người tiêu dùng.

In the end, the consumers are still the ones to be burned.


駙馬

chữ Hán form of phò mã (“husband of an emperor's daughter or sister; emperor's son-in-law or brother-in-law”).


trường phái

[t͡ɕɨəŋ˨˩ faːj˧˦]

[ʈɨəŋ˦˩ faːj˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩ faːj˦˥]

A pseudo-Sino-Vietnamese coinage from trường (“school”) + phái (“sect”)

các trường phái hội hoạ ở châu Âu

trường phái trọng tiền

trường phái toả tuyến

trường phái dã thú

school of thought
school of thought#English

(chiefly art, philosophy) a school of thought or movement; compare chủ nghĩa (“discipline; doctrine”)


phái

Sino-Vietnamese word from 派. Doublet of phe.

phái Cổ Mộ

phái Nga Mi


bạt tai

[ʔɓaːt̚˧˨ʔ taːj˧˧]

[ʔɓaːk̚˨˩ʔ taːj˧˧]

[ʔɓaːk̚˨˩˨ taːj˧˧]


chứng minh

[t͡ɕɨŋ˧˦ mïŋ˧˧]

[t͡ɕɨŋ˦˧˥ mɨn˧˧]

[cɨŋ˦˥ mɨn˧˧]

chứng minh thư
chứng minh thư#Vietnamese


chứng

chứng kém ăn

chứng táo bón

(medicine) a symptom; condition; indication


thoáng

[tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˦˥]


參謀長

tham mưu trưởng
tham mưu trưởng#Vietnamese

chữ Hán form of tham mưu trưởng (“chief of staff”).


chuột nhắt

[t͡ɕuət̚˧˨ʔ ɲat̚˧˦]

[t͡ɕuək̚˨˩ʔ ɲak̚˦˧˥]

[cuək̚˨˩˨ ɲak̚˦˥]


đát-đặc-la

head

đát-đặc-la • (怛特羅)

vi-noun

đát-đặc-la • (怛特羅)

[ʔɗaːt̚˧˦ ʔɗak̚˧˨ʔ laː˧˧]

[ʔɗaːk̚˦˧˥ ʔɗak̚˨˩ʔ laː˧˧]

[ʔɗaːk̚˦˥ ʔɗak̚˨˩˨ laː˧˧]


模倣

chữ Hán form of mô phỏng (“simulation”).


từ ghép

[tɨ˨˩ ɣɛp̚˧˦]

[tɨ˦˩ ɣɛp̚˦˧˥]

[tɨ˨˩ ɣɛp̚˦˥]

1973, Đảng Xã hội Việt Nam, Tổ quốc, Đảng Xã hội Việt Nam, page 23

We also borrowed this type of compound words from China, such as "town", "peace", "equality", etc.

Ta cũng còn mượn những từ ghép kiểu ấy từ Trung-quốc như thị thành, hòa bình, bình đẳng…


tạp hóa

Traditional tone placement spelling of tạp hoá.


tạp hoá

[taːp̚˧˨ʔ hwaː˧˦]

[taːp̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[taːp̚˨˩˨ waː˦˥]

Ngày xưa, chợ Đồng Xuân là chợ chủ yếu bán hàng tạp hoá, còn rau quả, thực phẩm phải sang chợ Bắc Qua.

2002, Minh Trị Lưu, Tìm trong di sản văn hoá Việt Nam: Thăng Long-Hà Nội, Văn hoá-thông tin, page 554:

Đồng Xuân market used to be mainly for selling sundry goods, while produce and foodstuffs would be sold at Bắc Qua market.

sundry goods, objects for everyday use, as often sold at small corner shops


chàm

From Proto-Vietic *ɟaːm. Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 藍 (SV: lam). Doublet of lam.
The same phonological development can be also seen with chàng and chạp.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lam</i>

vi-etym-sino

đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím

red, orange, yellow, green, blue, indigo, violet

species from the genus Indigofera, used to make indigo dye

tay nhúng chàm

having one's hands dirty by committing crimes

(by extension, figurative, literary) crimes


bưu kiện

[ʔɓiw˧˧ kiən˧˨ʔ]

[ʔɓɨw˧˧ kiəŋ˨˩ʔ]

[ʔɓɨw˧˧ kiəŋ˨˩˨]


mồi

head

𠻽, 𩛸, 𩜫, 𩝇, 𬲞

vi-noun

𠻽, 𩛸, 𩜫, 𩝇, 𬲞

con mồi

săn mồi

prey (that which may be seized by animals)

(colloquial) a side to eat with rice alcohol


thung lũng

[tʰʊwŋ͡m˧˧ lʊwŋ͡m˦ˀ˥]

[tʰʊwŋ͡m˧˧ lʊwŋ͡m˧˨]

[tʰʊwŋ͡m˧˧ lʊwŋ͡m˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-thung lũng.wav

From Proto-Mon-Khmer *luŋ(h) or *luuŋh; cognate with Khmer លុង (lung). See also lủng (“having a hole, be perforated”) and trũng (“be lower than surrounding surface”). Doublet of lũng.


Phật

Sino-Vietnamese word from 佛. Doublet of Bụt.

chư Phật

(Đức) Phật A Di Đà

Phật Bà Quan Âm


xe cộ

[sɛ˧˧ ko˧˨ʔ]

[sɛ˧˧ kow˨˩ʔ]

[sɛ˧˧ kow˨˩˨]

From xe (“vehicle”) + cộ (“a kind of buffalo/cattle-driven wheelless vehicle”).
The use of presumably synonymous elements conveys genericity or plurality. Compare rừng rú, muông thú.


tổng thư ký

Alternative spelling of tổng thư kí (“Secretary General”).


chính sách

[t͡ɕïŋ˧˦ sajk̟̚˧˦]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʂat̚˦˧˥]

[t͡ɕɨn˦˧˥ sat̚˦˧˥]

[cɨn˦˥ ʂat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 政策, composed of 政 (“government”) and 策 (“scheme”).

vi-etym-sino

Chính sách công

Chính sách tiền tệ


ống pô

[ʔəwŋ͡m˧˦ po˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˦ ʔɓo˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ pow˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ʔɓow˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˥ pow˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ʔɓow˧˧]


tổng thư kí

[təwŋ͡m˧˩ tʰɨ˧˧ ki˧˦]

[təwŋ͡m˧˨ tʰɨ˧˧ kɪj˨˩˦]

[təwŋ͡m˨˩˦ tʰɨ˧˧ kɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 總書記, Chinese 總書記／总书记 (zǒngshūjì, “communist general secretary”). Compare tổng bí thư (“communist general secretary”).

der

Tổng Thư kí Liên Hợp Quốc

the Secretary-General of the United Nations


lữ quán

[lɨ˦ˀ˥ kwaːn˧˦]

[lɨ˧˨ kwaːŋ˦˧˥]

[lɨ˨˩˦ waːŋ˦˥]


ô ten

[ʔo˧˧ tɛn˧˧]

[ʔow˧˧ tɛŋ˧˧]

[ʔow˧˧ tɛŋ˧˧]


goá phụ

[ɣwaː˧˦ fu˧˨ʔ]

[ɣwaː˨˩˦ fʊw˨˩ʔ]

[ɣwaː˦˥ fʊw˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 寡婦 (SV: quả phụ), with a Sino-Vietnamese element being replaced by its non-Sino-Vietnamese equivalent. Compare kết cuộc, thượng tầng.

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quả phụ</i>


nông

nghề nông

làm nông

công-nông

industrial and agricultural, worker and peasants

Clipping of nông nghiệp (“agriculture”).


nông

Unknown.
As "pelican" unlikely belonged among basic, essential vocabulary items, nông may have descended from a Wanderwort ancestral to Khmer ទុង (tung), Thai กระทุง (grà-tung), and Lao ກະທຸງ (ka thung), all meaning "pelican".

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys), folio 36a
丐𪂲丐𪅥丐𪆯
𫳵𡮠踸𪽣穭翁唉𪂲
Cái cò cái vạc cái nông;
Sao mày giẫm ruộng lúa ông hỡi cò?
The stork, the heron, the pelican;
Why troddest thou on my paddy rice, oh stork?


語用學

chữ Hán form of ngữ dụng học (“pragmatics”).


đập

con (classifier)
cái (classifier)
𡏽 (CJK)

From Proto-Mon-Khmer *dəp; cognate with Khmer ទប់ (tup, “to block, dam”) and Chrau dəp.


別號

chữ Hán form of biệt hiệu (“alias nickname”).


đột quỵ

[ʔɗot̚˧˨ʔ kwi˧˨ʔ]

[ʔɗok̚˨˩ʔ kwɪj˨˩ʔ]

[ʔɗok̚˨˩˨ wɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 突跪, composed of 突 (“suddenly”) and 跪 (“to drop down; to collapse”).

Nguy cơ này sẽ cao với những người gặp các vấn đề sau: Từng tắc nghẽn động mạch, huyết áp cao, mức cholesterol cao, từng bị đau tim hay đột quỵ, đau ngực, tiểu đường.

The risk is high for people with the following problems: previous history of arterial blockage, hypertension, hypercholesterolaemia, past history of heart attack or stroke, chest pain, and diabetes.


tếch

Borrowed from French teck, from Portuguese teca, from Malayalam തേക്കു് (tēkkŭŭ) or Tamil தேக்கு (tēkku).


tếch

(nautical, obsolete) aft (toward the stern of a boat)

(by extension, obsolete) stern of a boat


tếch

Compare Vietnamese tích as in mồng tích.

cock's wattle (usually referring to wattles hanging under cock's ear)


tếch

Vì cơ thương cẩu, lang quân tếch ngàn


thạch tín

[tʰat̚˨˩ʔ tin˦˧˥]

[tʰat̚˨˩˨ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 石 (“stone”) and 信 (“arsenolite”), calque of Chinese 信石 (arsenolite).


quốc vương

[kuək̚˧˦ vɨəŋ˧˧]

[kuək̚˦˧˥ vɨəŋ˧˧]

[wək̚˦˥ vɨəŋ˧˧]

[wək̚˦˥ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-quốc vương.wav

a modern monarch, such as a king or a sultan


thính giác

[tʰïŋ˧˦ zaːk̚˧˦]

[tʰɨn˦˧˥ jaːk̚˦˧˥]

[tʰɨn˦˥ jaːk̚˦˥]


thủ phủ

[tʰʊw˧˨ fʊw˧˨]

[tʰʊw˨˩˦ fʊw˨˩˦]

Juneau là phủ thủ bang Alaska.

capital city of a sub-national administrative region, potentially excluding those of sub-national republics and kingdoms


絕大多數

tuyệt đại đa số
tuyệt đại đa số#Vietnamese

chữ Hán form of tuyệt đại đa số (“vast majority”).


vảy

tấm (classifier)
miếng (classifier)
𩺩 (CJK)
𪨖 (CJK)

From Proto-Vietic *k-pas (“scale”). Compare Muong pách.

làm vảy/đánh vảy


thằn lằn bóng

[tʰan˨˩ lan˨˩ ʔɓawŋ͡m˧˦]

[tʰaŋ˦˩ laŋ˦˩ ʔɓawŋ͡m˦˧˥]

[tʰaŋ˦˩ laŋ˦˩ ʔɓɔŋ˦˧˥]

[tʰaŋ˨˩ laŋ˨˩ ʔɓawŋ͡m˦˥]

thằn lằn (“lizard”) + bóng (“shiny, smooth”).


rắn mối

[ʐaŋ˦˧˥ moj˨˩˦]

[ɹaŋ˦˥ moj˦˥]

rắn (“snake”) + mối (“common house gecko”). See also cá mối (“lizardfish”).
The second element is commonly thought be mối (“termite”), which is rationalized as being skinks' preys.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) skink


mã cầu

[maː˦ˀ˥ kəw˨˩]

[maː˧˨ kəw˦˩]

[maː˨˩˦ kəw˨˩]


giun đũa

[zun˧˧ ʔɗuə˦ˀ˥]

[jun˧˧ ʔɗuə˧˨]

[jʊwŋ͡m˧˧ ʔɗuə˨˩˦]


chữ cái

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ kaːj˧˦]

[t͡ɕɨ˧˨ kaːj˨˩˦]

[cɨ˨˩˦ kaːj˦˥]

chữ (“Han or Nôm character; letter”) + cái (“main”).


huyết thanh

[hwiət̚˧˦ tʰajŋ̟˧˧]

[hwiək̚˦˧˥ tʰɛɲ˧˧]

serum (yellowish fluid obtained from blood)


găng tay

[ɣaŋ˧˧ taj˧˧]

[ɣaŋ˧˧ taj˧˧]

(Northern Vietnam, Central Vietnam) glove


長者

chữ Hán form of trưởng giả (“bourgeois”).


địa chấn

[ʔɗiə˧˨ʔ t͡ɕən˧˦]

[ʔɗiə˨˩ʔ t͡ɕəŋ˦˧˥]

[ʔɗiə˨˩˨ cəŋ˦˥]


tội nghiệp

[toj˧˨ʔ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[toj˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[toj˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 罪業 (“Buddhist sin”), from Chinese 罪 (zuì, “sin; crime”) + 業／业 (yè, “karma”).


giáo thụ

[zaːw˧˦ tʰu˧˨ʔ]

[jaːw˨˩˦ tʰʊw˨˩ʔ]

[jaːw˦˥ tʰʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 教授 (“professor”).

(history) an education commissioner under the Nguyễn dynasty and French colonialism


vuốt

head

𢴩, 𤢇, 𲃾, 猝, 捽, 孛

vi-noun

𢴩, 𤢇, 𲃾, 猝, 捽, 孛

𢴩 (CJK)
𤢇 (CJK)
𲃾 (CJK)
猝 (CJK)
捽 (CJK)
孛 (CJK)

From Proto-Vietic *ʔa-pɔːt, from Proto-Mon-Khmer *puut ~ *puət (“to rub, to stroke”). Cognate with Arem apùət, Riang puət¹, Khasi syrpud (“to rub gently”), Mon ဗဗတ် (həpòt, “to rub”), Khmer ពួត (puət, “to rub”), Khmu [Cuang] rmpɔːt.


đô

dời đô về Huế/xuống nam
to move the capital to Huế/down south

(historical, only in fixed expressions) Clipping of kinh đô (“feudal capital city”).


đô

mua bằng tiền đô


dấu móc

[jəw˨˩˦ mawk͡p̚˦˧˥]

(typography) horn ( ̛ ), diacritic used to write the unrounded vowels ư and ơ in Vietnamese orthography


dấu huyền

[jəw˨˩˦ hwiəŋ˦˩]

[jəw˦˥ wiəŋ˨˩]

dấu (“diacritic”) + huyền (from the fact that the word huyền has the tone written with a grave accent)


dấu nặng

[zəw˧˦ naŋ˧˨ʔ]

[jəw˨˩˦ naŋ˨˩ʔ]

[jəw˦˥ naŋ˨˩˨]

dấu (“diacritic”) + nặng (from the fact that the word nặng has the tone written with a dot below)

(typography) dot below, diacritic used to write the nặng tone in Vietnamese orthography

(linguistics) nặng tone, low glottalized tone


dấu sắc

[jəw˨˩˦ ʂak̚˦˧˥]

[jəw˨˩˦ sak̚˦˧˥]

[jəw˦˥ ʂak̚˦˥]

dấu (“diacritic”) + sắc (from the fact that the word sắc has the tone written with an acute accent)


dấu mũ

[zəw˧˦ mu˦ˀ˥]

[jəw˨˩˦ mʊw˧˨]

[jəw˦˥ mʊw˨˩˦]


dấu hỏi

[zəw˧˦ hɔj˧˩]

[jəw˨˩˦ hɔj˧˨]

[jəw˦˥ hɔj˨˩˦]

dấu (“mark”) + hỏi, literally “the mark of the word hỏi (“to ask”)”

com

the mark of the word <i class="Latn mention" lang="vi">hỏi</i> (“to ask”)

the hook above (the diacritic representing the hỏi tone)

Synonym of dấu chấm hỏi (“question mark”)


dấu ngã

[zəw˧˦ ŋaː˦ˀ˥]

[jəw˨˩˦ ŋaː˧˨]

[jəw˦˥ ŋaː˨˩˦]

dấu (“mark”) + ngã (“to trip; to fall”) (from the fact that the word ngã has the tone written with a tilde).
The dấu ngã diacritic itself derives from the Greek περισπωμένη (perispoméni, “circumflex”), which is a doublet of dấu mũ (“circumflex”).

(typography) tilde (tone mark in Vietnamese)


rỉ sét

[zi˧˩ sɛt̚˧˦]

[ʐɪj˧˨ ʂɛt̚˦˧˥]

[ʐɪj˧˨ sɛt̚˦˧˥]

[ɹɪj˨˩˦ ʂɛk̚˦˥]

[ɹɪj˨˩˦ sɛk̚˦˥]


lễ tân

[le˦ˀ˥ tən˧˧]

[lej˧˨ təŋ˧˧]

[lej˨˩˦ təŋ˧˧]


máy in

(computing) printer; a device, usually attached to a computer, used to print text or images onto paper


ngũ cốc

[ŋu˦ˀ˥ kəwk͡p̚˧˦]

[ŋʊw˧˨ kəwk͡p̚˦˧˥]

[ŋʊw˨˩˦ kəwk͡p̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngũ cốc.wav

Sino-Vietnamese word from 五穀, composed of 五 (“five”) and 穀 (“grain”).

vi-etym-sino

ngũ cốc ăn sáng


hốc

[həwk͡p̚˦˧˥]


phở cuốn

[fəː˧˩ kuən˧˦]

[fəː˧˨ kuəŋ˦˧˥]

[fəː˨˩˦ kuəŋ˦˥]

Vietnamese dish which uses the material to make phở noodles but turns it into a spring roll type presentation


khoai tây chiên

[xwaːj˧˧ təj˧˧ t͡ɕiən˧˧]

[kʰwaːj˧˧ təj˧˧ t͡ɕiəŋ˧˧]

[xwaːj˧˧ təj˧˧ t͡ɕiəŋ˧˧]

[kʰwaːj˧˧ təj˧˧ ciəŋ˧˧]

[xwaːj˧˧ təj˧˧ ciəŋ˧˧]


trứng vịt lộn

[t͡ɕɨŋ˧˦ vit̚˧˨ʔ lon˧˨ʔ]

[ʈɨŋ˦˧˥ vit̚˨˩ʔ loŋ˨˩ʔ]

[ʈɨŋ˦˥ vɨt̚˨˩˨ loŋ˨˩˨]

[ʈɨŋ˦˥ jɨt̚˨˩˨ loŋ˨˩˨]

(Northern Vietnam) egg containing a developing duck embryo


bún chả

[ʔɓun˧˦ t͡ɕaː˧˩]

[ʔɓun˦˧˥ t͡ɕaː˧˨]

[ʔɓʊwŋ͡m˦˥ caː˨˩˦]

bún (“white rice noodle”) + chả (“grilled fatty pork”).

compound

Vietnamese dish of grilled pork and white rice noodle


bún riêu

[ʔɓun˧˦ ziəw˧˧]

[ʔɓun˦˧˥ ʐiw˧˧]

[ʔɓʊwŋ͡m˦˥ ɹiw˧˧]

bún (“rice vermicelli”) + riêu (“crab meatball”).

af

Vietnamese rice vermicelli soup, usually served with fish, snail, tofu, pig skin (bì), congealed blood (huyết) and/or raw vegetables, and characteristically, with crab meatballs


mì Ý

[mɪj˦˩ ʔɪj˨˩˦]

[mɪj˨˩ ʔɪj˦˥]


quốc lộ

[kuək̚˧˦ lo˧˨ʔ]

[kuək̚˦˧˥ low˨˩ʔ]

[wək̚˦˥ low˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 國路, composed of 國 (“national”) and 路 (“road”). Compare French route nationale


dòng điện

[zawŋ͡m˨˩ ʔɗiən˧˨ʔ]

[jawŋ͡m˦˩ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[jɔŋ˦˩ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[jawŋ͡m˨˩ ʔɗiəŋ˨˩˨]


điện khí

[ʔɗiən˧˨ʔ xi˧˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ xɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ kʰɪj˦˥]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ xɪj˦˥]


điện lực

[ʔɗiən˧˨ʔ lɨk̚˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ lɨk̚˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ lɨk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 電力, composed of 電 (“electricity”) and 力 (“power”).

Short for công ti điện lực (“power/electricity company”).


hồi

Sino-Vietnamese word from 回 (“to return; occurrence classifier; chapter classifier”).

hồi trước

hồi nhỏ/trẻ

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Biển người mênh mông" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Ông kể, hồi trẻ, ông toàn sống trên sông, ông có chiếc ghe, hai vợ chồng lang thang xứ nầy xứ nọ.

He told that, in his youth, he always lived on the river; he had a junk and he and his wife would roam from one place to the other.

Họ nói chuyện một hồi rồi về.

Lão nói một thôi một hồi không nghỉ.

(preceded by một) a relatively long occurrence of an action

hồi trống

(only in fixed expression) an instance of sustained sound, usually of a bell or drum

Đã ba hồi trôi qua rồi mà chẳng thấy có tiến triển gì cả.

Three chapters past and there's still no progress.

Hồi 1, Cảnh 1

cấu trúc 3 hồi

(narratology, especially theater) an act


thiêu thân

[tʰiəw˧˧ tʰən˧˧]

[tʰiw˧˧ tʰəŋ˧˧]

[tʰiw˧˧ tʰəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 焼身 (“self-immolation”), referring to the fact that many species of nocturnal insects are attracted to light sources, even lethal ones like fire.


phù du

[fʊw˦˩ jʊw˧˧]

[fʊw˨˩ jʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 蜉蝣 (“mayfly”). Compare French éphémère (“ephemeral; mayfly”).


ngón

head

𪮀, 阮, 𢭫, 𢯥, 𢴝, 𫆻, 𬩋

vi-noun

𪮀, 阮, 𢭫, 𢯥, 𢴝, 𫆻, 𬩋

𪮀 (CJK)
阮 (CJK)
𢭫 (CJK)
𢯥 (CJK)
𢴝 (CJK)
𫆻 (CJK)
𬩋 (CJK)

From Proto-Vietic *-ŋɔːnʔ (“finger”). Possibly related to ngọn (“top; tip; peak”).

ngón tay

Người làng ai cũng biết chút ngón võ để phòng thân.

Villagers all know a bit of martial arts to protect themselves.


能率

chữ Hán form of năng suất (“productivity; efficiency”).


công đoàn

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗwaːn˨˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗwaːŋ˦˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩]


bánh xèo

chiếc (classifier)
cái (classifier)
餅饒 (CJK)

Khmer: បាញ់ឆែវ (bañ chaew)

[ʔɓajŋ̟˧˦ sɛw˨˩]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ sɛw˦˩]

[ʔɓan˦˥ sɛw˨˩]

bánh xèo Nhật Bản


trưởng công chúa

[t͡ɕɨəŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˧˦]

[ʈɨəŋ˧˨ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 長公主 (SV: trưởng công chủ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trưởng công chủ</i>

vi-etym-sino

grand princess, sister of a monarch (king, emperor)


thái trưởng công chúa

[tʰaːj˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˧˦]

[tʰaːj˨˩˦ ʈɨəŋ˧˨ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˨˩˦]

[tʰaːj˦˥ ʈɨəŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 太長公主 (SV: thái trưởng công chủ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thái trưởng công chủ</i>

vi-etym-sino

great grand-princess, paternal aunt of a monarch (king, emperor)


vương đại phi

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˧˨ʔ fi˧˧]

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩ʔ fɪj˧˧]

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩˨ fɪj˧˧]

[jɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩˨ fɪj˧˧]

queen dowager, not mother of a Korean king, but widow of the previous king


vương phi

[vɨəŋ˧˧ fi˧˧]

[vɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

[vɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

[jɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

a title given to a queen, wife of a Korean king when she is still alive (she will be called vương hậu after her dead)


khả năng

[xaː˧˩ naŋ˧˧]

[kʰaː˧˨ naŋ˧˧]

[xaː˧˨ naŋ˧˧]

[kʰaː˨˩˦ naŋ˧˧]

[xaː˨˩˦ naŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-khả năng.wav

Sino-Vietnamese word from 可能 (“probability; to be capable of”).

Khả năng em ấy qua khỏi không cao.

Anh có khả năng đi trên than nóng.


chắp

Compare Khmer ជាប់ (cŏəp), Mon စပ် (cɔp). See also chập.

a chalazion; a Meibomian cyst (similar to a stye)


美人計

chữ Hán form of mỹ nhân kế (“honey traps”).


空城計

không thành kế
không thành kế#Vietnamese

chữ Hán form of không thành kế (“Empty Fort Strategy”).


sông băng

[səwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[səwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[səwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]


thác

vi-noun

(classifier cái, con, ngọn) thác • (𣴜, 󰋰)

cái (classifier)
con (classifier)
ngọn (classifier)
𣴜 (CJK)


bao tay

[ʔɓaːw˧˧ taj˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ taj˧˧]

bao (“bag, sack; to wrap around”) + tay (“hand”).


phong tục

[fawŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[fawŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[fɔŋ˧˧ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[fawŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˨˩˨]


tục lệ

[tʊwk͡p̚˧˨ʔ le˧˨ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩ʔ lej˨˩ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩˨ lej˨˩˨]

Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi.

1941, Tô Hoài, chapter 1, in Dế Mèn phiêu lưu ký [Diary of a cricket], Tân Dân Publishing House:

I have lived an independent life since early childhood. Such is the rule among us crickets.


sa hoàng

[saː˧˧ hwaːŋ˨˩]

[ʂaː˧˧ hwaːŋ˦˩]

[saː˧˧ hwaːŋ˦˩]

[ʂaː˧˧ waːŋ˨˩]

[saː˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 沙皇, composed of 沙 (“sand”) and 皇 (“emperor”), from Chinese 沙皇 (shāhuáng). The 沙 part is a transcription of Russian царь (carʹ).

vi-etym-sino

Synonym of Nga hoàng (“tsar; tsarina regnant”)


bản sao

[ʔɓaːn˧˩ saːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˨ ʂaːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˨ saːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ ʂaːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ saːw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bản sao.wav

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 7 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Ý nghĩ mình là bản sao của má làm tôi sợ.

The thought that I was copy of my mother scared me.


nhân vật

[ɲən˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[ɲəŋ˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[ɲəŋ˧˧ vək̚˨˩˨]

[ɲəŋ˧˧ jək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhân vật.wav

Sino-Vietnamese word from 人物, composed of 人 (“person”) and 物 (“thing”).


lửng

Borrowed from Tai; compare Lao ລື່ງ (lư̄ng), Thai หรึ่ง (rʉ̀ng).


徽號

chữ Hán form of huy hiệu (“emblem; badge; title of honour”).


mề

From Proto-Vietic. Cognate with Muong Bi mềl, Thavung mɛ:n¹ (Suwilai, 2000). Compare Proto-Katuic *meel (“spleen”) (whence Eastern Katu mêl (“spleen”) and Pacoh mêl (“gizzard”)).


nợ

head

nợ • (女, 𡢻, 𦬑, 𧴱)

vi-noun

nợ • (女, 𡢻, 𦬑, 𧴱)

From Proto-Vietic *b-rn-əːʔ, the n-infixed form of *bəːʔ (whence bợ). Cognate with Chut [Mày] panɯ⁴ (Babaev & Samarina, 2018).
Compare Khmer បំណុល (bɑmnol, “debt”), which has an unrelated root but with similar meaning infixed with the same cognate infix.


mụn

(classifier cục, nốt, hột, hạt) mụn • (𤺯, 𦝋, 𬛗)

cục (classifier)
nốt (classifier)
hột (classifier)
hạt (classifier)
𤺯 (CJK)
𦝋 (CJK)
𬛗 (CJK)

From Proto-Vietic *muːnʔ, from Proto-Mon-Khmer *mun ~ *muunʔ ~ *muən, cognate with Bahnar mŭn, Khmer មុន (mun), [Nancowry] Central Nicobarese môn.

mụn trứng cá

mụn cóc

mụn nước


bèo

(classifier cây, lá, miếng) bèo • (苹, 䕯, 瓢)

cây (classifier)
lá (classifier)
miếng (classifier)
苹 (CJK)
䕯 (CJK)
瓢 (CJK)

→ Tày: bèo

Norman & Mei (1976) proposes a native Austroasiatic origin and compares it to Mon ဗေဝ် (“to ride low in the water”) (< Proto-Mon-Khmer *ber (“to float”)); they also consider Chinese 薸 (OC *bew) to be a loanword from Austroasiatic.
However, Liu (1999) proposes a possible relation of 薸 (OC *bew) to 漂 (OC *pʰew, “to float; to drift”), and Sagart (2008) counts 薸 (OC *bew) among "either East Asian areal words if not Chinese words in disguise"; so the loan direction might have been in reverse, i.e. from Old Chinese.


đùi

head

đùi • (𦢶, 𨄟)

vi-noun

đùi • (𦢶, 𨄟)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 腿 (SV: thối).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thối</i>


bỏng

[ʔɓawŋ͡m˨˩˦]


bỏng

[ʔɓawŋ͡m˨˩˦]

bỏng ngô


bướm đêm

[ʔɓɨəm˧˦ ʔɗem˧˧]

[ʔɓɨəm˦˧˥ ʔɗem˧˧]

[ʔɓɨəm˦˥ ʔɗem˧˧]

From bướm (“butterfly”) + đêm (“night”).


bờ

bờ biển


bờ

The name of the Latin-script letter B/b.


yếu tố

[ʔiəw˧˦ to˧˦]

[ʔiw˨˩˦ tow˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-yếu tố.wav

Một trong những yếu tố để quản lý thời gian tốt là lên kế hoạch rõ ràng.

One of the factors for good time management is clear planning.


khó khăn

[kʰɔ˨˩˦ kʰaŋ˧˧]

[xɔ˨˩˦ xaŋ˧˧]

[kʰɔ˦˥ kʰaŋ˧˧]

[xɔ˦˥ xaŋ˧˧]


mặt trăng

Alternative letter-case form of Mặt Trăng

Synonym of vệ tinh tự nhiên (“natural satellite”)


trưa

head

暏, 曥, 𣆐, 𣉎, 𣌁, 𣌂, 𣌆, 𪰨, 𪱂, 𪱅, 𫧬, 𬀭, 𬁑

trưa • (暏, 曥, 𣆐, 𣉎, 𣌁, 𣌂, 𣌆, 𪰨, 𪱂, 𪱅, 𫧬, 𬀭, 𬁑)

vi-noun

暏, 曥, 𣆐, 𣉎, 𣌁, 𣌂, 𣌆, 𪰨, 𪱂, 𪱅, 𫧬, 𬀭, 𬁑

暏 (CJK)
曥 (CJK)
𣆐 (CJK)
𣉎 (CJK)
𣌁 (CJK)
𣌂 (CJK)
𣌆 (CJK)
𪰨 (CJK)
𪱂 (CJK)
𪱅 (CJK)
𫧬 (CJK)
𬀭 (CJK)
𬁑 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trưa.wav

From Proto-Vietic *k-laː.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as ⿰卢亇, composed of 亇 + 卢, phonetic 個盧 (MC kaH lu) (modern SV: cá lư).


hướng

hướng đông/tây/nam/bắc

4 phương, 8 hướng

4 cardinals (east, west, south and north) and 8 ordinals

phương hướng

phương hướng hành động