lách

Saccharum spontaneum
Saccharum spontaneum#Translingual

Saccharum spontaneum (wild sugarcane, Kans grass), native to south Asia


toán học

[twaːŋ˦˧˥ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˦˥ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 算學, composed of 算 (“to calculate”) and 學 (“study”). Compare Chinese 算術／算术 (toán thuật, “arithmetic”). See also số học (“arithmetic”).


yếm

→ English: yem

→ Tai Dam: ꪮꪸ꪿ꪣ

From Proto-Vietic *ʔiɛmʔ (“breastplate”), a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 裺 (“bib worn by infants”, SV: yểm), likely related to yểm (掩, “to cover; to hide”).
Cognate with Muong yểm. Compare the possible loanwords: Thai เอี๊ยม (íiam), Khmer អៀម (ʼiəm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">yểm</i>

vi-etym-sino

a yem, a Vietnamese bodice based on the Chinese dudou.

yếm dãi

(by extension) a garment that looks similar and that is worn in a similar fashion, such as a bib or a dudou

(by extension, of a crab, turtle or tortoise) the bottom side of a shell, such as a plastron


lạch

cái (classifier)
con (classifier)
瀝 (CJK)


nọc

From Proto-Vietic *nɔːk (“stinger (of insect); venom”). Possibly related to chọc (“to prick, to puncture”) (Alves, 2015) through an infixed form.
Attested with the meaning "stinger" (Portuguese ferrão, Latin aculeus) in Middle Vietnamese in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum.

inh

nọc ong/rắn

lấy nọc rắn


nọc

cái (classifier)
cây (classifier)
𣕬 (CJK)

Equivalent to the noun derivative of chọc (“to poke; to thrust”). Derived from the same verb as of etymology 1.


nốc

From Proto-Vietic *ɗoːk (“boat”), from Proto-Mon-Khmer *ɗuuk ~ *ɗuk (“boat; canoe”). Cognate with Ngeq tṳuk, Khmer ទូក (tuuk), Halang dùk.

[nəwk͡p̚˦˧˥]


cướp biển

[kɨəp̚˧˦ ʔɓiən˧˩]

[kɨəp̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˧˨]

[kɨəp̚˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

cướp (“to rob, robber”) + biển (“sea”); literally "sea robber".


gươm

head

gươm • (劍, 鎌)

thanh (classifier)
cây (classifier)
劍 (CJK)
鎌 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 劍 (“sword”, SV: kiếm), from Proto-Vietic *t-kɨəm. Doublet of kiếm.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kiếm</i>


kiếm

Sino-Vietnamese word from 劍. Doublet of gươm.


biến

(sciences, chiefly mathematics) Clipping of biến số (“variable”).


biên

Sino-Vietnamese word from 邊. Doublet of bên (“side; edge; face”) and ven (“shore; bank; side”).

doublet

vượt biên trái phép

(rare, only in fixed expressions) Clipping of biên giới (“frontier”).


bao kiếm

[ʔɓaːw˧˧ kiəm˧˦]

[ʔɓaːw˧˧ kiəm˦˧˥]

[ʔɓaːw˧˧ kim˦˥]


kiến thức

[kiən˧˦ tʰɨk̚˧˦]

[kiəŋ˦˧˥ tʰɨk̚˦˧˥]

[kiəŋ˦˥ tʰɨk̚˦˥]


rương

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 箱 (“box”, SV: sương, tương).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sương, tương</i>


bãi biển

[ʔɓaːj˦ˀ˥ ʔɓiən˧˩]

[ʔɓaːj˧˨ ʔɓiəŋ˧˨]

[ʔɓaːj˨˩˦ ʔɓiəŋ˨˩˦]


gáo

Má ơi! Vỡ gáo con rồi!


đàn

head

đàn • (弹, 彈)

vi-noun

đàn • (弹, 彈)


đàn

Sino-Vietnamese word from 彈 (“to play (a musical instrument)”).

vi-etym-sino

a number of musical instruments (properly a string instrument, though used for a few non-string instruments)


đàn

đàn tế

đàn Nam Giao

Esplanade of Sacrifice to the Heaven and Earth

(rare) raised ground or high platform for worship


hoàng đế

[hwaːŋ˨˩ ʔɗe˧˦]

[hwaːŋ˦˩ ʔɗej˨˩˦]

[waːŋ˨˩ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 皇帝, composed of 皇 (“sovereign”) and 帝 (“emperor”), the titles of Chinese creator gods, from Middle Chinese 皇帝 (ɦwɑŋ teiᴴ).
The form huỳnh đế with the Southern reading of the first character is obsolete aside from the compound cua huỳnh đế (“Ranina ranina”).


cứt

From Proto-Vietic *kəc ~ *kɨc (“faeces”), from Proto-Mon-Khmer *ʔic ~ *ʔiə(c) ~ *ʔ(ə)c (“excrement; faeces”). Cognate with Muong Bi kếch (“rusty”), Arem kʉc, Khmer អាចម៍ (ʼac).
This is one of three known cases of velar initial in Vietnamese corresponding to zero-initial in other Austroasiatic branches. The other two cases are củi (“firewood”) and the dialectal cảy (“swollen”).

cục cứt

đống cứt

Coi chừng giậm cứt chó đó nghen.

(informal) shit (solid excretory product evacuated from the bowel)


mạt chược

[maːt̚˧˨ʔ t͡ɕɨək̚˧˨ʔ]

[maːk̚˨˩ʔ t͡ɕɨək̚˨˩ʔ]

[maːk̚˨˩˨ cɨək̚˨˩˨]

From Cantonese 麻雀 (maa4 zoek3-2; ma tước).

mahjong (a game (originally Chinese) for four players)


ghi-ta phím lõm

[ɣi˧˧ taː˧˧ fim˧˦ lɔm˦ˀ˥]

[ɣɪj˧˧ taː˧˧ fim˦˧˥ lɔm˧˨]

[ɣɪj˧˧ taː˧˧ fim˦˥ lɔm˨˩˦]

a Vietnamized guitar with a scalloped fretboard allowing for bending ornamentation


ghi-ta

[ɣi˧˧ taː˧˧]

[ɣɪj˧˧ taː˧˧]

[ɣɪj˧˧ taː˧˧]

ghi-ta điện


lục huyền cầm

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ hwiən˨˩ kəm˨˩]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ hwiəŋ˦˩ kəm˦˩]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ wiəŋ˨˩ kəm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 六絃琴, composed of 六 (“six”), 絃 (“string”) and 琴 (“string instrument”).

a scalloped guitar; Vietnamese guitar (a guitar with scoops in the fingerboard)


huyền

(archaic, of a musical instrument) a string


幼主

chữ Hán form of ấu chủ (“young monarch”).


使者

chữ Hán form of sứ giả (“envoy; emissary”).


đa giác

[ʔɗaː˧˧ zaːk̚˧˦]

[ʔɗaː˧˧ jaːk̚˦˧˥]

[ʔɗaː˧˧ jaːk̚˦˥]

polygon (plane figure bounded by straight edges)


螢光

chữ Hán form of huỳnh quang (“fluorescence”).


cân

cân nặng

nặng cân


cân

cái (classifier)
chiếc (classifier)
cán (classifier)

cán cân công lí

a weighing instrument; a balance, scale, etc.


ngục

[ŋʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ŋʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ŋʊwk͡p̚˨˩˨]

(chiefly in historical contexts, otherwise literary) prison


城池

chữ Hán form of thành trì (“stronghold”).


ốc

head

ốc • (沃, 屋, 𧎜, 喔)

con (classifier)
沃 (CJK)
屋 (CJK)
𧎜 (CJK)
喔 (CJK)

[ʔəwk͡p̚˦˧˥]

From Proto-Vietic *ʔoːk (“snail”). Cognate with Tho [Cuối Chăm] ʔɔːk⁷.

ốc sên

ốc mượn hồn

ốc anh vũ

博媄生𫥨分屋𧋆
𣎀𣈜粦𨀎盎𦹵灰

18th–19th century, Hồ Xuân Hương (胡春香), “Vịnh ốc nhồi (詠屋𧋆) [River Snail]”, in John Balaban, transl., Spring Essence: The Poetry of Hồ Xuân Hương, Copper Canyon Press (book), also hosted by Nôm Foundation (online), published 2000:

Fate and my parents shaped me like a snail,
day and night wandering marsh weeds that smell foul.

Bác mẹ sinh ra phận ốc nhồi,
Đêm ngày lăn lóc đám cỏ hôi

an animal, especially a mollusk, with a spiral shell

(by extension) a nut (that fits on a bolt)


chiều dài

[t͡ɕiəw˨˩ zaːj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chiều dài.wav

(literal) length (distance from end to end)

Chu vi hình chữ nhật bằng chiều dài cộng chiều rộng nhân đôi.

The perimeter of a rectangle is twice the sum of its 2 side measurements.

(geometry, of a rectangle) the length of the longer sides


ruột

From Proto-Vietic *rɔːc, from Proto-Mon-Khmer *ruuc ~ *ruəc. Cognate with Muong rọch, Arem rùəc, Proto-Katuic *rɔɔc (whence Pacoh roiq) and Mon ကြုတ်.


dữ liệu

[zɨ˦ˀ˥ liəw˧˨ʔ]

[jɨ˧˨ liw˨˩ʔ]

[jɨ˨˩˦ liw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 與 (“to give”) and 料 (“material”), a calque of Latin data (“[things] that were given”).


恐龍

chữ Hán form of khủng long (“dinosaur”).


官員

chữ Hán form of quan viên (“mandarin; government official”).


cử

Sino-Vietnamese word from 櫸 (“zelkova”).


戰勝

chữ Hán form of chiến thắng (“victory; triumph”).


chị

From Proto-Vietic *ɟiːʔ, from Old Chinese 姊 (OC *[ts][i]jʔ) (B-S) (SV: tỉ). The voicing dissimilarity of the onset is unexplained.

a female cousin who's descended from an ancestor who is/was an older sibling to yours or your spouse's

Ví dụ, tôi có một người bạn 30 tuổi tên Thủy. Tôi và bạn ấy có một người bạn chung tên Huyền, mới 25 tuổi. Khi nhắc bạn Thủy với bạn Huyền, tôi có thể dùng “chị”.
“Huyền ơi, em nhớ qua nhà chị Thủy lấy chìa khóa nhé!”
Ý tôi là “Thủy: chị của em”. Mặc dù Thủy là em của tôi (năm nay tôi 32 tuổi), nhưng khi nhắc Thủy trong câu trên tôi sẽ “nói hộ” Huyền. Đơn giản phải không? Khi nhắc người B trong lúc nói chuyện với người A thì mình có thể dùng đại từ xưng hô nói hộ người A.

[2012, Joe Ruelle, “People pháp [Peoprammar]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

Let's say I have a 30-year-old friend named Thuỷ. She and I share a 25-year-old friend named Huyền. When I talk about Thuỷ to Huyền, I can use chị.
"Huyền, don't forget to go get the keys at chị Thuỷ's!"
What I mean is "Thuỷ is your chị." Even though Thuỷ is actually my em (I'm 32), when I talk about her I have to use what Huyền would use. Simple right? When you talk about B to A, you can use the pronoun A would use.

a female who's (presumably) slightly older than you or the person you're talking to


tơ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 絲 (SV: ti).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">ti</i>

vi-etym-sino

silk (the raw material, not the finished fabric), thread


哲理

chữ Hán form of triết lí (“philosophical principles”).


máu

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-máu.wav

From Middle Vietnamese 昴 (mấu, máu), 泖 (mấu, máu), 𧖰 (mấu, máu), 𧖱 (mấu, máu), from Proto-Vietic *t-muːʔ (“sap”).

giọt máu

giận sôi máu

to be so angry that it feels like one's blood is boiling

blood (vital liquid flowing in animal bodies)

Thằng đó có máu dê.

nổi máu điên


chim điên

[t͡ɕim˧˧ ʔɗiən˧˧]

[t͡ɕim˧˧ ʔɗiəŋ˧˧]

[cim˧˧ ʔɗiəŋ˧˧]


đầu gối

[ʔɗəw˨˩ ɣoj˧˦]

[ʔɗəw˦˩ ɣoj˨˩˦]

[ʔɗəw˨˩ ɣoj˦˥]

đầu (“head”) + gối (“knee”), perhaps to avoid ambiguity with the other gối (“pillow”), but also probably to refer specifically to the "head" of the knee, the kneecap (compare English olecranon (literally “head of the elbow”)). Sino-Vietnamese đầu largely displaced native trốc, as in trốc gối.
For some semantic parallels, compare Thai หัวเข่า (hǔua-kào), Zhuang gyaeujhoq, Chinese 膝頭／膝头 (tất đầu), Japanese 膝頭 (hizagashira), Ainu コッカサパ (kokkasapa), Malay lutut, Basque belaunburu, Welsh pen-lin, Yoruba orunkun.

ncog

knee (joint in the middle of the leg and area around it)


lừa

→ Tai Dam: ꪹꪩ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 驢 (“donkey”, SV: lư). Compare Khmer លា (liə).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lư</i>


電力

chữ Hán form of điện lực (“electricity”).


anken

[ʔaːn˧˧ kɛn˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ kɛŋ˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ kɛŋ˧˧]


電機

chữ Hán form of điện cơ (“electromechanics”).


liệt dương

[liət̚˧˨ʔ zɨəŋ˧˧]

[liək̚˨˩ʔ jɨəŋ˧˧]

[liək̚˨˩˨ jɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 劣 (“bad, paralysed”) and 陽 (“yang, sun, male”).

erectile dysfunction
erectile dysfunction


生化

chữ Hán form of sinh hoá (“biochemistry”).


tần ô

[tən˨˩ ʔo˧˧]

[təŋ˦˩ ʔow˧˧]

[təŋ˨˩ ʔow˧˧]

garland chrysanthemum
garland chrysanthemum

Glebionis coronaria
Glebionis coronaria#Translingual

garland chrysanthemum (Glebionis coronaria)


NDT

RMB (“renminbi”); Initialism of nhân dân tệ.


白果

chữ Hán form of bạch quả (“ginkgo nut”).


墳墓

chữ Hán form of phần mộ (“grave; tomb”).


vòng

object shaped like a circle, such as necklace, bracelet, earring, hoop, etc.

vòng tránh thai
vòng tránh thai#Vietnamese

(colloquial) Short for vòng tránh thai (“intrauterine device; IUD”).

trong vòng


穿山甲

xuyên sơn giáp
xuyên sơn giáp#Vietnamese

chữ Hán form of xuyên sơn giáp (“pangolin”).


tháng một

[tʰaːŋ˧˦ mot̚˧˨ʔ]

[tʰaːŋ˦˧˥ mok̚˨˩ʔ]

[tʰaːŋ˦˥ mok̚˨˩˨]

January (first month of the Gregorian calendar)


vì

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 位 (SV: vị).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vị</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vì.wav


議長

chữ Hán form of nghị trưởng (“chairperson; speaker”).


bóng đá

[ʔɓawŋ͡m˧˦ ʔɗaː˧˦]

[ʔɓawŋ͡m˦˧˥ ʔɗaː˨˩˦]

[ʔɓɔŋ˦˧˥ ʔɗaː˨˩˦]

[ʔɓawŋ͡m˦˥ ʔɗaː˦˥]

association football
association football


điều màu

[ʔɗiəw˨˩ maw˨˩]

hat điều màu


miệng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-miệng.wav

From Proto-Vietic *mɛːŋʔ (“mouth”), from Proto-Mon-Khmer. Cognate with Kri meengq ("language"), Semai miing (“cheek”), Khmu [Cuang] miəŋ ("to chew"). Related to miếng (“piece”).
Attested in the Annan Jishi (安南即事, 13th century) as 皿 (MC mjaengX).

báo cáo miệng


mồm

From Proto-Vietic *-moːm. Cognate with Proto-Palaungic *-moːm (“mouth”).

to mồm
loudmouthed


gạch

head

甓, 劇, 壉 坧, 󱌔

vi-noun

甓, 劇, 壉 坧, 󱌔

(classifier cục, hòn, viên) gạch • (甓, 劇, 壉 坧, 󱌔)

cục (classifier)
hòn (classifier)
viên (classifier)
甓 (CJK)
劇 (CJK)

a brick (hardened block used for building)

gạch lát nền

gạch ốp tường

gạch lát hè

(by extension) a tile (mostly rectangular shaped sheet of ceramic or fired clay to cover surfaces)


gạch

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 劃 (“to strike; a stroke”, SV: hoạch).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoạch</i>

vi-etym-sino

any punctuation mark that is a line; a hyphen, a dash, a slash, etc.


gạch

gạch cua

gạch tôm

(of crustaceans) tomalley; hepatopancreas


sâu

Regarding the adjectival sense, compare Japanese 虫歯 (mushiba, literally “bug tooth”).

cog

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sâu.wav


ngựa

con (classifier)
thớt (classifier)
馭 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngựa.wav

From Proto-Vietic *m-ŋəːʔ. See also Chinese 午 (wǔ, “horse”).
The adjectival sense "sexually promiscuous, lecherous" (whence sense "appearance-obsessed, ostentatious") originates from the comparison of sexually promiscuous, lecherous people, especially women, to horses, as seen in - for instances: Đại Nam quấc âm tự vị, Dictionnaire Annamite-Français (1898), the Huế's idiom "rượn như ngựa Thượng Tứ ('to rut like imperial horses')", which is used to mock women and girls who are deemed "rotten, of loose morals".

a horse (members of the species Equus ferus)

(colloquial) Short for sức ngựa (“horsepower”).


xe buýt

[sɛ˧˧ ʔɓwit̚˧˦]

[sɛ˧˧ ʔɓwɨt̚˦˧˥]

[sɛ˧˧ ʔɓwɨt̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-xe buýt.wav

Audio (Hà Nội)

From xe (“wheeled vehicle”) + French bus (“bus”).


kim tự tháp

[kim˧˧ tɨ˧˨ʔ tʰaːp̚˧˦]

[kim˧˧ tɨ˨˩ʔ tʰaːp̚˦˧˥]

[kim˧˧ tɨ˨˩˨ tʰaːp̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-kim tự tháp.wav

Sino-Vietnamese word from 金字塔, composed of 金字 (“the Chinese character 金 (jīn, “gold”)”) and 塔 (“tower”).

vi-etym-sino

the Chinese character <i class="Hani mention" lang="zh">金</i> (jīn, “gold”)


đại dương

[ʔɗaːj˧˨ʔ zɨəŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ʔ jɨəŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩˨ jɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 大洋, composed of 大 (“great”) and 洋 (“ocean”).

Trên thế giới có sáu lục địa là lục địa Á - Âu, lục địa Phi, lục địa Bắc Mĩ, lục địa Nam Mĩ, lục địa Ô-xtrây-li-a, lục địa Nam Cực và bốn đại dương là Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương, Bắc Băng Dương.

2011, “Phần ba - Thiên nhiên và con người ở các châu lục / Bài 25 : Thế giới rộng lớn và đa dạng / 1. Các lục địa và các châu lục [Part Three - Nature and Peoples in the Continents / Lesson 25: The World Is Vast and Diverse / 1. "Geographic Continents" and "Geopolitical Continents"]”, in Địa lí 7 [Geography 7], Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam, page 79:

There are six "geographic continents" in the world: Eurasia, Africa, North America, South America, Australia and Antarctica; and four oceans: the Pacific Ocean, the Atlantic Ocean, the Indian Ocean and the Arctic Ocean.

an ocean (one of the large bodies of water)


crom

[kəː˨˩ ɹom˧˧]

[kəː˨˩ zom˧˧]

[kəː˦˩ ɹom˧˧]

[kəː˨˩ ɹom˧˧]


上院

chữ Hán form of thượng viện (“upper house”).


năng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 菱 (SV: lăng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lăng</i>

vi-etym-sino

(botany) Short for cỏ năng (“water chestnut”).


殿下

chữ Hán form of điện hạ (“Your/His/Her Highness”).


電化

chữ Hán form of điện hoá (“electrochemistry”).


電場

chữ Hán form of điện trường (“electric field”).


國民黨

chữ Hán form of Quốc dân Đảng (“nationalist party”).


國民

chữ Hán form of quốc dân (“citizen; people”).


tháng ba

[tʰaːŋ˧˦ ʔɓaː˧˧]

[tʰaːŋ˦˧˥ ʔɓaː˧˧]

[tʰaːŋ˦˥ ʔɓaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tháng ba.wav

March (third month of the Gregorian calendar)


lá gai

[laː˧˦ ɣaːj˧˧]

[laː˨˩˦ ɣaːj˧˧]

[laː˦˥ ɣaːj˧˧]


cheo

chevrotain; mouse deer (of the family Tragulidae)


cheo

(historical) a dowry paid to the bride's village or local community


samari

[saː˧˧ maː˧˧ ɹi˧˧]

[saː˧˧ maː˧˧ zi˧˧]

[saː˧˧ maː˧˧ ɹɪj˧˧]

[saː˧˧ maː˧˧ ɹɪj˧˧]

Ultimately from New Latin samarium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


nhân

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhân.wav


nhân

thiên, địa, nhân

(philosophy, mythology, occult) mortal humans, as opposed to heaven, earth, the sun, the moon, gods, magical creatures, etc.


hói

(North Central Vietnam) creek; stream; small river


noãn

Sino-Vietnamese word from 卵 (“egg”), from Middle Chinese 卵 (lwan^X). The Chinese word is originally zoological, but the Vietnamese derivation is strictly botanical. Compare Sichuanese Chinese 卵 (nuan³), Korean 卵 (nan). Compare also similar alteration in Romance descendants of Latin libella, such as French niveau. See also nói ngọng.


gấu

con (classifier)
褠 (CJK)
𦵷 (CJK)
𤠰 (CJK)

From Proto-Vietic *c-guːʔ ~ *c-kuːʔ, from Proto-Mon-Khmer *ɟkaw; cognate with Bahnar chơgơu and Proto-Katuic *hŋkaw.
The "romantic partner" sense is probably derived from gấu bông (“teddy bear”).

Truyện gấu ăn trăng


của nợ

[kuə˧˩ nəː˧˨ʔ]

[kuə˧˨ nəː˨˩ʔ]

[kuə˨˩˦ nəː˨˩˨]


đáy

head

đáy • (𡌠, 𢋠, 𣷳, 𤀐)

vi-noun

đáy • (𡌠, 𢋠, 𣷳, 𤀐)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 底 (“bottom”, SV: để).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">để</i>

vi-etym-sino

(figurative) đáy lòng

the inside bottom of a container, as opposed to a đế which is the outside bottom

ếch ngồi đáy giếng

(literally, “a frog at the bottom of a well”)

one that's intellectually confined by their limited surroundings

the bottom of a well or a natural body of water such as a lake, river, sea, etc.

(geometry, informal, of a triangle or trapezoid) Short for cạnh đáy (“base”).


căn bậc hai

[kan˧˧ ʔɓək̚˧˨ʔ haːj˧˧]

[kaŋ˧˧ ʔɓək̚˨˩ʔ haːj˧˧]

[kaŋ˧˧ ʔɓək̚˨˩˨ haːj˧˧]

From căn (根, “root”) + bậc (“degree”) + hai (“two”).


diều hâu

A native compound of two Sino-Vietnamese words elements 鷂 (diều) and 䳧 (hâu).

Any bird within the subfamilia Accipitrinae

Any bird within the genera Accipiter, Micronisus, Melierax, Urotriorchis, or Megatriorchis

(colloquial, collectively) any predatory bird


cự thạch

[kɨ˧˨ʔ tʰajk̟̚˧˨ʔ]

[kɨ˨˩ʔ tʰat̚˨˩ʔ]

[kɨ˨˩˨ tʰat̚˨˩˨]

From cự (巨, “huge”) + thạch (石, “stone”).


立法

chữ Hán form of lập pháp (“legislation”).


暗號

chữ Hán form of ám hiệu (“secret signal; coded signal”).


南部

chữ Hán form of nam bộ (“southern part, southern area”).


bẫy mìn

[ʔɓəj˦ˀ˥ min˨˩]

[ʔɓəj˧˨ min˦˩]

[ʔɓəj˨˩˦ mɨn˨˩]


đại lục

[ʔɗaːj˧˨ʔ lʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗaːj˨˩ʔ lʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗaːj˨˩˨ lʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 大陸 (“continent”).

vi-etym-sino

(rare) a continent, perhaps the same as either châu lục (“geopolitical continent”) or lục địa (“geographical continent”)

Trung Quốc đại lục
Trung Quốc đại lục#Vietnamese

Clipping of Trung Quốc đại lục (“mainland China”).


nhà thương

[ɲaː˨˩ tʰɨəŋ˧˧]

[ɲaː˦˩ tʰɨəŋ˧˧]

[ɲaː˨˩ tʰɨəŋ˧˧]

nhà thương điên

(now humorous, dated in serious usage) hospital


sông

dòng (classifier)
con (classifier)
滝 (CJK)
瀧 (CJK)
𪷹 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sông.wav

From Proto-Vietic *k-roːŋ (“river”), from Proto-Mon-Khmer *ruŋ ~ ruuŋ ~ ruəŋ (“river”). Cognate with Muong không (“river”), Bahnar krong (“river”), Pacoh cruang (“country; area, river valley”), Mon ကြုၚ် (krɜŋ, “small river, creek”).
Doublet of giang. Related to Chinese 江 (OC *kˤroŋ) (B-S) (SV: giang) and Acehnese kruëng.

cog

river (large stream which drains a landmass)


hóa học

Traditional tone placement spelling of hoá học.


自白

chữ Hán form of tự bạch (“self-expression”).


quạt

head

𦑗, 撅, 搧, 厥, 𢅅, 橛, 𱻥

vi-noun

𦑗, 撅, 搧, 厥, 𢅅, 橛, 𱻥

(classifier cái, cây) quạt • (𦑗, 撅, 搧, 厥, 𢅅, 橛, 𱻥)

cái (classifier)
cây (classifier)
𦑗 (CJK)
撅 (CJK)
搧 (CJK)
厥 (CJK)
𢅅 (CJK)
橛 (CJK)
𱻥 (CJK)

biểu đồ hình quạt


ma cà rồng

[maː˧˧ kaː˨˩ zəwŋ͡m˨˩]

[maː˧˧ kaː˦˩ ʐəwŋ͡m˦˩]

[maː˧˧ kaː˨˩ ɹəwŋ͡m˨˩]

ma (“ghost, demon”) + cà rồng, from Tai Dam kurung or gurung. Attested in the Kiến văn tiểu lục (Lê Quý Đôn), the Thoái thực ký văn (Trương Quốc Dụng) and the Hưng Hóa kỷ lược (Phạm Thận Duật) in chữ Nôm as Cà-Rồng-quỷ (茄蠬鬼), Kì-Lằng-quỷ (奇䗀鬼), Càn-Sùng-quỷ (乾崇鬼).

(folklore, mythology) a blood-sucking evil spirit in some ethnic minority folklores

Abraham Lincoln, thợ săn ma cà rồng


ngao

con (classifier)
𧑃 (CJK)
螯 (CJK)
鰲 (CJK)
鼇 (CJK)


日蝕

chữ Hán form of nhật thực (“solar eclipse”).


中國化

Trung Quốc hoá
Trung Quốc hoá#Vietnamese

chữ Hán form of Trung Quốc hoá (“sinicization”).


nga

Sino-Vietnamese word from 娥 (“beautiful”). Probably related with 嫦娥 (Cháng'é, “the Chinese goddess of the moon”).

zh-l

(archaic, literary) Only used in tố nga (“the moon”).

(archaic, literary) Only used in tiên nga (“angel; fairy”).


日本化

chữ Hán form of Nhật Bản hóa (“Japanification”).


móc chìa khoá

[mawk͡p̚˧˦ t͡ɕiə˨˩ xwaː˧˦]

[mawk͡p̚˦˧˥ t͡ɕiə˦˩ kʰwaː˨˩˦]

[mawk͡p̚˦˧˥ t͡ɕiə˦˩ xwaː˨˩˦]


hội âm

[hoj˧˨ʔ ʔəm˧˧]

[hoj˨˩ʔ ʔəm˧˧]

[hoj˨˩˨ ʔəm˧˧]


龜頭

chữ Hán form of quy đầu (“glans penis”).


元帥

chữ Hán form of nguyên soái (“marshal”).


隊伍

chữ Hán form of đội ngũ (“team; staff; corps”).


bão

cơn (classifier)
暴 (CJK)
雹 (CJK)
𣋰 (CJK)
𩙕 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 暴 (“violent; vicious”, SV: bạo).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bạo</i>

vi-etym-sino

(medicine) colicky pain (in the abdomen)


煉獄

chữ Hán form of luyện ngục (“purgatory”).


組合

chữ Hán form of tổ hợp (“combination; group”).


特點

chữ Hán form of đặc điểm (“characteristic”).


碩士

chữ Hán form of thạc sĩ (“master's degree”).


工具

chữ Hán form of công cụ (“tool; instrument”).


根據

chữ Hán form of căn cứ (“reason; grounds; base”).


sự kiện

[sɨ˧˨ʔ kiən˧˨ʔ]

[ʂɨ˨˩ʔ kiəŋ˨˩ʔ]

[sɨ˨˩ʔ kiəŋ˨˩ʔ]

[ʂɨ˨˩˨ kiəŋ˨˩˨]

[sɨ˨˩˨ kiəŋ˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sự kiện.wav

tổ chức sự kiện

sự kiện 11 tháng 9


chân trời sự kiện

[t͡ɕən˧˧ t͡ɕəːj˨˩ sɨ˧˨ʔ kiən˧˨ʔ]

[t͡ɕəŋ˧˧ ʈəːj˦˩ ʂɨ˨˩ʔ kiəŋ˨˩ʔ]

[t͡ɕəŋ˧˧ ʈəːj˦˩ sɨ˨˩ʔ kiəŋ˨˩ʔ]

[cəŋ˧˧ ʈəːj˨˩ ʂɨ˨˩˨ kiəŋ˨˩˨]

[cəŋ˧˧ ʈəːj˨˩ sɨ˨˩˨ kiəŋ˨˩˨]

chân trời (“horizon”) + sự kiện (“event”), calque of English event horizon.


chân trời

[t͡ɕən˧˧ t͡ɕəːj˨˩]

[t͡ɕəŋ˧˧ ʈəːj˦˩]

[cəŋ˧˧ ʈəːj˨˩]

chân (“foot/leg”) + trời (“sky”). For semantic relations, compare Khmer ជើងមេឃ (cəəng meik), Tày tin fạ.

(figurative) a prospect; possibility; potential


kéo

cái (classifier)
cây (classifier)
鋯 (CJK)
𨦀 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鉸 (SV: giảo). Compare Zhuang geuz, Min Nan 搝.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giảo</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kéo.wav


lươn

head

連, 𧐖, 𩽥, 𩷕, 鰱, 鱔

lươn • (連, 𧐖, 𩽥, 𩷕, 鰱, 鱔)

vi-noun

連, 𧐖, 𩽥, 𩷕, 鰱, 鱔

(classifier con) lươn • (連, 𧐖, 𩽥, 𩷕, 鰱, 鱔)

con (classifier)
連 (CJK)
𧐖 (CJK)
𩽥 (CJK)
𩷕 (CJK)
鰱 (CJK)
鱔 (CJK)

From Proto-Vietic *-laːɲ. Cognate with Muong Bi lươnh. Compare Lamet [Nkris] tǝlaːɲ.

身𧐖包管壈頭

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

A swamp eel would care not if its head is dirtied

南國方言俗語備錄 Nam quốc phương ngôn tục ngữ bị lục (Records of the Southern nation's local proverbs and common sayings), folio 13b
𧐖𥐇麻吱䖳𨱽
船班𠶦𠰘吱𧕚嚦㕨
Lươn ngắn mà chê chạch dài,
Thờn bơn méo miệng chê trai lệch mồm.
The short swamp eel mocks the long spiny eel,
The crooked-jawed flatfish mocks the uneven-mouthed oyster.

ăn lươn

to get beaten with a stick as punishment; (lit. to eat eel).

Tao mà rớt môn này là bố tao cho ăn lươn.

If I fail this subject my dad will cane me (lit. will feed me eels).

Monopterus albus
Monopterus albus#Translingual

(by extension, colloquial) median strip, central reservation, roadway divider


規模

chữ Hán form of quy mô (“scale, scope”).


nem rán

[nɛm˧˧ ʐaːŋ˦˧˥]

[nɛm˧˧ ɹaːŋ˦˥]

(Northern Vietnam) spring roll (shredded vegetables wrapped in a pancake)


chả giò

[t͡ɕaː˧˩ zɔ˨˩]

[t͡ɕaː˧˨ jɔ˦˩]

[caː˨˩˦ jɔ˨˩]

(Southern Vietnam) spring roll (shredded vegetables wrapped in rice paper, then deep-fried)


隕石

chữ Hán form of vẫn thạch (“meteorite”).


parabol

[paː˧˧ ɹaː˧˧ ʔɓon˧˧]

[paː˧˧ zaː˧˧ ʔɓon˧˧]

[paː˧˧ ɹaː˧˧ ʔɓon˧˧]

[paː˧˧ ɹaː˧˧ ʔɓon˧˧]


óc

head

沃, 𩠭, 𫘴, 𫇂, 腛

óc • (沃, 𩠭, 𫘴, 𫇂, 腛)

vi-noun

沃, 𩠭, 𫘴, 𫇂, 腛

(classifier bộ, khối) óc • (沃, 𩠭, 𫘴, 𫇂, 腛)

bộ (classifier)
khối (classifier)
沃 (CJK)
𩠭 (CJK)
𫘴 (CJK)
𫇂 (CJK)
腛 (CJK)

[ʔawk͡p̚˦˧˥]

From Proto-Vietic *c-ʔɔːk, from Proto-Mon-Khmer *ʔuək ~ *huək (“brains”). Cognate with Bahnar 'ngok, Nyaheun tʔɔk and Besisi ʔatɔk.

inh

nhức đầu nhức óc

(rather informal and literary) brain (organ)

óc heo

óc hài hước

óc sáng tạo


時事

chữ Hán form of thời sự (“news programs”).


thằn lằn

[tʰaŋ˦˩ laŋ˦˩]

[tʰaŋ˨˩ laŋ˨˩]

Trần Trọng Dương (2013) considers this word a cognate to trăn (“python”). See there for etymology.

thằn lằn cánh

thằn lằn cá

(by extension) certain kinds of prehistoric reptile


chìa khoá

[t͡ɕiə˨˩ xwaː˧˦]

[t͡ɕiə˦˩ kʰwaː˨˩˦]

[t͡ɕiə˦˩ xwaː˨˩˦]

[ciə˨˩ kʰwaː˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chìa khóa.wav

key (device designed to open and close a lock)

chìa khoá thành công

Chìa khóa đem lại sự chuyển hóa nằm ở chánh niệm.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 192:

The key to transformation is in mindfulness.


磁場

chữ Hán form of từ trường (“magnetic field”).


殭屍

chữ Hán form of cương thi (“zombie; undead”).


ớ

The name of the Latin-script letter Â/â.


ư

The name of the Latin-script letter Ư/ư.


darmstadti

[ʔɗaːm˧˧ staːt̚˧˧ ti˧˧]

[ʔɗaːm˧˧ staːk̚˧˧ tɪj˧˧]

[ʔɗaːm˧˧ staːk̚˧˧ tɪj˧˧]

Ultimately from New Latin darmstadtium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


meitneri

[maj˧˧ nəː˧˧ zi˧˧]

[maj˧˧ nəː˧˧ ʐɪj˧˧]

[ma(ː)j˧˧ nəː˧˧ ɹɪj˧˧]

Ultimately from New Latin meitnerium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


seaborgi

[si˧˧ ʔɓɔ˧˧ ɣi˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɓɔ˧˧ ɣɪj˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɓɔ˧˧ ɣɪj˧˧]

Ultimately from New Latin seaborgium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


bohri

[ʔɓo˧˧ zi˧˧]

[ʔɓow˧˧ ʐɪj˧˧]

[ʔɓow˧˧ ɹɪj˧˧]

Ultimately from New Latin bohrium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


ả

(Northern Vietnam, Southern Vietnam, derogatory) villainess


ụ

Ụ mối

Termite nest (the part above the ground)


kết thúc

[ket̚˧˦ tʰʊwk͡p̚˧˦]

[ket̚˦˧˥ tʰʊwk͡p̚˦˧˥]

[kəːt̚˦˥ tʰʊwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 結束 (“to end”).


vật chất tối

[vət̚˧˨ʔ t͡ɕət̚˧˦ toj˧˦]

[vək̚˨˩ʔ t͡ɕək̚˦˧˥ toj˨˩˦]

[vək̚˨˩˨ cək̚˦˥ toj˦˥]

[jək̚˨˩˨ cək̚˦˥ toj˦˥]

vật chất (“matter”) + tối (“dark”), calque of English dark matter.


cao-su

[kaːw˧˧ ʂʊw˧˧]

[kaːw˧˧ ʂʊw˧˧]

From French caoutchouc. Compare Khmer កៅស៊ូ (kawsuu).

rubber (pliable material derived from the sap of the rubber tree)


典型

chữ Hán form of điển hình (“role model; example”).


盆栽

chữ Hán form of bồn tài (“a potted plant that has been grown and aesthetically trimmed for the purpose of viewing; a bonsai, a dwarf tree”).


達賴喇嘛

Đạt-lại Lạt-ma
Đạt-lại Lạt-ma#Vietnamese

chữ Hán form of Đạt-lại Lạt-ma (“Dalai Lama”).


哲學

chữ Hán form of triết học (“philosophy”).


bánh xe

[ʔɓajŋ̟˧˦ sɛ˧˧]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ sɛ˧˧]

[ʔɓan˦˥ sɛ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bánh xe.wav

bánh xe lịch sử – (figuratively) the wheel of history

wheel (on a motorized or non-motorized vehicle)


性格

chữ Hán form of tính cách (“personality; character; trait”).


邦聯

chữ Hán form of bang liên (“confederation”).


聯邦

chữ Hán form of liên bang (“federation, union”).


變數

chữ Hán form of biến số (“(mathematics) variable”).


rượu cốctay

[ʐɨəw˨˩ʔ kəwk͡p̚˦˧˥ taj˧˧]

[ɹɨəw˨˩˨ kəwk͡p̚˦˥ ta(ː)j˧˧]

rượu (“wine, liquor, drink, alcohol”) + cốctay, from English cocktail.


方案

chữ Hán form of phương án (“project; plan”).


群島

chữ Hán form of quần đảo (“archipelago”).


小學

chữ Hán form of tiểu học (“primary education”).


thú

Sino-Vietnamese word from 趣 (“pleasure”).


道德

chữ Hán form of đạo đức (“morality; ethics”).


vũ trụ

[vu˦ˀ˥ t͡ɕu˧˨ʔ]

[vʊw˧˨ ʈʊw˨˩ʔ]

[vʊw˨˩˦ ʈʊw˨˩˨]

[jʊw˨˩˦ ʈʊw˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vũ trụ.wav

Sino-Vietnamese word from 宇宙, composed of 宇 (“eaves; space”) and 宙 (“beams; time”), from Literary Chinese 宇宙 (yǔzhòu, “eaves and beams; space and time; heaven and earth; the world”). Perhaps the idea was that eaves form an enclosure, a "space"; while beams are more linear and representative of time, although Literary Chinese 宙 (zhòu) was also used for "heaven" which is more "space" than "time". Compare thế giới.

der

Đơn giản nhất, có thể hiểu vũ trụ ảo là một dạng “thế giới game online”. Trong đó, mỗi một người sẽ có một nhân vật ảo riêng của mình. Nhân vật ảo đó sống, gặp gỡ các nhân vật bản thể khác, làm việc để tạo ra vật phẩm bên trong vũ trụ ảo và buôn bán, kinh doanh với các bản thể khác. Tóm lại, vũ trụ ảo giống hệt như thế giới thực, chỉ khác là thế giới này dựng lên bằng máy tính và nằm trong máy chủ của một công ty công nghệ nào đó.

2021 November 22, Bảo Trung, “Hút vào vũ trụ ảo Metaverse [Sucked into the Metaverse]”, in Nhịp cầu đầu tư [Investment Network], number 755:

In a nutshell, the metaverse can be thought of as the “world of online games.” Everyone has their own virtual avatar. That avatar lives, meets other avatars, works and makes products inside the metaverse, and trades with other entities. In short, the metaverse is just like the real world, the only difference is that it is created with computers and exists on some tech companies' servers.

Kết quả tính toán cho thấy việc sáp nhập với những vũ trụ khác có thể làm gia tăng thể tích của vũ trụ chúng ta, mà nếu dựa vào các thiết bị đo đạc hiện nay, có vẻ như vũ trụ giãn nở nhanh hơn.

2024 February 12, Hạo Nhiên, “Vũ trụ chúng ta đang nuốt chửng các 'vũ trụ con'? [Is Our Universe Swallowing Other "Baby Universes"?]”, in Thanh niên [Youth]:

The math shows that the merging with other universes may increase our universe's volume, and according to the latest measuring instruments, the universe seems to be expanding at a faster rate.


千年紀

chữ Hán form of thiên niên kỉ (“millennium”).


chính

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chính.wav

(only in compounds) politics; government


教育學

chữ Hán form of giáo dục học (“pedagogy”).


hồng ngọc

[həwŋ͡m˨˩ ŋawk͡p̚˧˨ʔ]

[həwŋ͡m˦˩ ŋawk͡p̚˨˩ʔ]

[həwŋ͡m˨˩ ŋawk͡p̚˨˩˨]


國歌

chữ Hán form of quốc ca (“national anthem”).


人權

chữ Hán form of nhân quyền (“human rights”).


王朝

chữ Hán form of vương triều (“dynasty”).


失望

chữ Hán form of thất vọng (“disappointment”).


ngũ vị hương

[ŋu˦ˀ˥ vi˧˨ʔ hɨəŋ˧˧]

[ŋʊw˧˨ vɪj˨˩ʔ hɨəŋ˧˧]

[ŋʊw˨˩˦ vɪj˨˩˨ hɨəŋ˧˧]

[ŋʊw˨˩˦ jɪj˨˩˨ hɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngũ vị hương.wav

Sino-Vietnamese word from 五味香, composed of 五味 (“the five flavors”) and 香 (“aroma”). Compare 五香粉 (wǔxiāngfěn, “five spice powder”).

vi-etym-sino

(bột ～) five-spice powder, five-spice, five spice


enzim

[ʔɛn˧˧ zim˧˧]

[ʔɛŋ˧˧ zim˧˧]

[ʔɛŋ˧˧ jim˧˧]

[ʔɛŋ˧˧ zim˧˧]

[ʔɛŋ˧˧ jim˧˧]


hồn

hồn vía/phách

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Dòng nhớ" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Má tôi bứt ba phải xa sông, nhưng chính bà cũng biết, những dòng nhớ vẫn tiếp tục chảy mãi trong hồn ông.

My mother pulled him away from the rivier, but she herself also knew that yearning still ran through his soul.


sữa chua

[sɨə˦ˀ˥ t͡ɕuə˧˧]

[ʂɨə˧˨ t͡ɕuə˧˧]

[sɨə˧˨ t͡ɕuə˧˧]

[ʂɨə˨˩˦ cuə˧˧]

[sɨə˨˩˦ cuə˧˧]


rùa

head

𧒍, 𧒌, 𪛅, 𧒉, 𪛇

vi-noun

𧒍, 𧒌, 𪛅, 𧒉, 𪛇

con (classifier)
𧒍 (CJK)
𧒌 (CJK)
𪛅 (CJK)
𧒉 (CJK)
𪛇 (CJK)

From Proto-Vietic *ʔa-rɔː; cognate with Arem arɑː. Compare Nghệ An/Hà Tĩnh dialects rò.
The reduplicated form rùa rùa was used until rather recently, as seen in the Cách trí giáo khoa thư (革智教科書) composed in the 1920s. This form is now obsolete, which is a trend seen with other reduplicated nouns designing animals, such as nhền nhện (“spider”), bươm bướm (“butterfly”), se sẻ (“sparrow”), with the monosyllabic root (once again) becomes the dominant form.

Thương thay thân phận con rùa:
Lên đình đội hạc; xuống chùa đội bia.
How pitiful is the tortoise's lot:
Up in the shrine, bearing the crane; Down in the temple bearing the stele.


miếu

Sino-Vietnamese word from 廟. Doublet of miễu.


tháp

Thác Tháp Lí Thiên Vương

(feudal Chinese-style architecture, especially Buddhism) a pagoda

tháp Ép-phen

tháp nghiêng Pi-da

tháp Chăm/Chàm


cong

From Proto-Mon-Khmer *koŋ (“be bent”); cognates include Khmer កោង (kaong, “curved, be bent”) and Mon ကိုၚ် (“be bent”). See also Thai โค้ง (kóong), Chinese 弓 (cung).

(calligraphy) a stroke that is a curved line, usually concave left


cong

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 缸 (SV: cang)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cang</i>


đền

head

đền • (𡊰, 𡑴, 𣫕, 𪽛)

vi-noun

(classifier cái, ngôi) đền • (𡊰, 𡑴, 𣫕, 𪽛)

cái (classifier)
ngôi (classifier)
𡊰 (CJK)
𡑴 (CJK)
𣫕 (CJK)
𪽛 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 殿 (SV: điện).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">điện</i>


chùa

cái (classifier)
ngôi (classifier)
𫴶 (CJK)
㕑 (CJK)
廚 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 寺 (“temple”, SV: tự). The adjective sense came from the notion that Buddhist temples would give out food for free.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tự</i>

vi-etym-sino

Đền bà Mariamman là ngôi đền Hindu giáo của người gốc Ấn, tọa lạc trên đường Trương Định, quận 1. Đền còn có tên gọi khác là chùa Bà Ấn.

2015, Phong Vinh, “Ngôi đền Ấn Độ giữa lòng Sài Gòn”, in VnExpress:

The Mariamman Temple is a Hindu temple of people of Indian descent located on Trương Định street, District 1. The temple is also called the Indian Lady temple.


con trai

[kɔn˧˧ t͡ɕaːj˧˧]

[kɔŋ˧˧ ʈaːj˧˧]

[kɔŋ˧˧ ʈaːj˧˧]

son (a male person in relation to his parents)


公安

chữ Hán form of công an (“public security”).


bưởi chùm

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

[ʔɓɨəj˧˩ t͡ɕum˨˩]

[ʔɓɨj˧˨ t͡ɕum˦˩]

[ʔɓɨj˨˩˦ cʊm˨˩]

bưởi (“pomelo”) + chùm (“cluster, bunch”).


bánh phở

[ʔɓajŋ̟˧˦ fəː˧˩]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ fəː˧˨]

[ʔɓan˦˥ fəː˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bánh phở.wav

a variety of rice noodle used in Vietnamese cuisine


tuỷ xương

[twi˧˩ sɨəŋ˧˧]

[twɪj˧˨ sɨəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ sɨəŋ˧˧]


axít oxalic

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦ ʔɔ˧˧ saː˧˧ lïk̟̚˧˧]

[ʔaː˧˧ sit̚˦˧˥ ʔɔ˧˧ saː˧˧ lïk̟̚˧˧]

[ʔaː˧˧ sɨt̚˦˥ ʔɔ˧˧ saː˧˧ lïk̟̚˧˧]


tuỷ

tuỷ răng


axít

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ sɨt̚˦˥]


axit

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ sɨt̚˦˥]


con gái

[kɔn˧˧ ɣaːj˧˦]

[kɔŋ˧˧ ɣaːj˨˩˦]

[kɔŋ˧˧ ɣaːj˦˥]

Compound of con (“child”) + gái (“female”).


cốc tai

[kəwk͡p̚˦˧˥ taːj˧˧]

From English cocktail or French cocktail.


san hô

[ʂaːŋ˧˧ how˧˧]

[ʂaːŋ˧˧ how˧˧]

Inherited from Middle Vietnamese ſan hô, a Sino-Vietnamese word from 珊瑚, composed of 珊 and 瑚.


động vật

[ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩˨ jək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-động vật.wav

Sino-Vietnamese word from 動物, composed of 動 (“moving”) and 物 (“thing”).


khủng long

[xʊwŋ͡m˧˩ lawŋ͡m˧˧]

[kʰʊwŋ͡m˧˨ lawŋ͡m˧˧]

[xʊwŋ͡m˧˨ lɔŋ˧˧]

[kʰʊwŋ͡m˨˩˦ lawŋ͡m˧˧]

[xʊwŋ͡m˨˩˦ lawŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 恐龍, composed of 恐 (“terror”) and 龍 (“dragon”), from Chinese 恐龍／恐龙 (kǒnglóng) or directly from Japanese 恐竜 (kyōryū). For the extended sense, semantic loan from Chinese 龍／龙 (long) or semantic loan from Japanese 竜 (ryū).
It is unclear when this term was adopted. In Địa cầu vạn vật luận - Động vật (1920), written by a French bishop, the term thú long was used to refer to "fossilized terrestrial crocodiles" such as mégalosaure, brontosaure, iguanodon.

(by extension) some other prehistoric reptiles, such as pterosaurs and ichthyosaurs


研究生

nghiên cứu sinh
nghiên cứu sinh#Vietnamese

chữ Hán form of nghiên cứu sinh (“doctorate student”).


心理學

chữ Hán form of tâm lí học (“psychology”).


động

[ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]


ống nghe

[ʔəwŋ͡m˧˦ ŋɛ˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ŋɛ˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ŋɛ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ống nghe.wav


mùa đông

[muə˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[muə˦˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[muə˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mùa đông.wav


mùa hạ

[muə˨˩ haː˧˨ʔ]

[muə˦˩ haː˨˩ʔ]

[muə˨˩ haː˨˩˨]


cát kết

[kaːk̚˦˧˥ ket̚˦˧˥]

[kaːk̚˦˥ kəːt̚˦˥]


thuật chiêm tinh

[tʰwət̚˧˨ʔ t͡ɕiəm˧˧ tïŋ˧˧]

[tʰwək̚˨˩ʔ t͡ɕiəm˧˧ tɨn˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ cim˧˧ tɨn˧˧]


thiên nga

[tʰiən˧˧ ŋaː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ŋaː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ŋaː˧˧]


mùa thu

[muə˨˩ tʰu˧˧]

[muə˦˩ tʰʊw˧˧]

[muə˨˩ tʰʊw˧˧]


chu sa

[t͡ɕu˧˧ saː˧˧]

[t͡ɕʊw˧˧ ʂaː˧˧]

[t͡ɕʊw˧˧ saː˧˧]

[cʊw˧˧ ʂaː˧˧]

[cʊw˧˧ saː˧˧]


khắc

(archaic) a unit of time, equal to 15 minutes

(archaic) a unit of time, equal to 4 hours


thích

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 槭 (SV: túc). Likely borrowed from a southern Sinitic form with aspiration and high front vowel.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">túc</i>


五穀

chữ Hán form of ngũ cốc (“the Five Grains or Five Cereals”).


cát

head

吉, 葛, 𡋥, 𪶼, 𣻅, 𡑪

vi-noun

吉, 葛, 𡋥, 𪶼, 𣻅, 𡑪

(classifier hạt) cát • (吉, 葛, 𡋥, 𪶼, 𣻅, 𡑪)

hạt (classifier)
吉 (CJK)
葛 (CJK)
𡋥 (CJK)
𪶼 (CJK)
𣻅 (CJK)
𡑪 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cát.wav

Etymology tree
Proto-Mon-Khmer *ksac
Proto-Vietic *t-kaːc
Vietnamese cát
From Proto-Vietic *t-kaːc, from Proto-Mon-Khmer *ksac ~ *ksaac (“sand”) (through metathesis, Shorto's reconstruction). Doublet of Kế Sách and cognate with Khmer ខ្សាច់ (khsac).
The unexpected lenition in many North Central dialects (which are often unaffected by lenition compared to the mainstream dialects) is due to hypercorrection.

etymon

đồng hồ cát


nách

head

腋, 𦙜, 溺, 𦡥, 𦟜, 膈, 膉

vi-noun

腋, 𦙜, 溺, 𦡥, 𦟜, 膈, 膉

腋 (CJK)
𦙜 (CJK)
溺 (CJK)
𦡥 (CJK)
𦟜 (CJK)
膈 (CJK)
膉 (CJK)

From Proto-Vietic *-nɛːk (a nasal infixed form), from Proto-Mon-Khmer *kʔik ~ *kʔiək ~ *kʔaik (“armpit”). Directly cognate with Muong Bi néch; within Vietic, the uninfixed form can be seen with Tho [Cuối Chăm] kɛːk⁷ and Muong Bi kéch. Outside of Vietic, cognate with Khmer ក្លៀក (kliək) (through a lateral infixed form), Khmu [Cuang] klʔɛk (through a lateral infixed form), Mal kɛʔ (uninfixed), Mon ကၞက် (as in ပါၚ်ကၞက်, through a nasal infixed form).

inh

hôi nách

lông nách


mùa xuân

[muə˦˩ swəŋ˧˧]

[muə˨˩ s⁽ʷ⁾əŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mùa xuân.wav


mùa

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mùa.wav

Likely non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 務 (SV: vụ); most probably originally referred to agricultural cycle, which overlaps with natural seasons.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vụ</i>

vi-etym-sino

Each of the four divisions of a year: spring, summer, autumn (fall) and winter.

A part of a year when something particular happens.

A group of episodes of a television or radio program broadcast in regular intervals with a long break between each group, usually with one year between the beginning of each.


thuật

[tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨]

(usually in compounds) art; craft; skill; technique


bẫy

cái (classifier)
𣘓 (CJK)
𣞻 (CJK)
𦋕 (CJK)
擺 (CJK)

bẫy chuột

sập bẫy


應用

chữ Hán form of ứng dụng (“application”).


hạ

Sino-Vietnamese word from 夏. Doublet of hè. Compare xe and xa, chè and trà. Also compare Japanese go-on reading げ (ge) and kan-on reading か (ka) of the same Chinese word.

xuân hạ thu đông


xuân

70 xuân

(literary) Synonym of tuổi (“years of young age”)


ống

cái (classifier)
瓮 (CJK)
甕 (CJK)
𪪳 (CJK)

From Proto-Vietic *ʔoːŋʔ (“tube, pipe”). Probably related to *t-ʔoːŋʔ (“hole (ear, nose)”) (whence Chut [Rục] taʔoːŋ³).


giờ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-giờ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 時 (“time, season; hour”, SV: thì, thời). Doublet of thời and thì. Compare also Central Vietnamese chừ. See also Chinese 時／时 (shí), Japanese 時 (ji) and Korean 시 (si) which have similar dual functions for both time and duration.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thì, thời</i>

vi-etym-sino

bốn giờ năm (phút)

five past four (literally, “four and five (minutes)”)

bốn giờ (đúng)

four (o'clock) (literally, “four exactly”)

bốn giờ hơn

a little past four (literally, “four and more”)

bốn giờ kém

almost four (literally, “four and less”)

bốn giờ kém năm (phút)

five to four (literally, “four and five (minutes) less”)

bốn (giờ) rưỡi

Mấy giờ ông đi?
4 giờ chiều.
What time will you go?
4 PM.

unit for specifying a point in time in terms of hours

giờ Tí

from 11 PM to 1 AM (literally, “the Rat hours”)

traditional time system
w:Chinese Traditional Time System

(historical) one of the twelve two-hour periods in a day in the traditional time system, denoted by the twelve earthly branches

giờ (đồng hồ)

Hãy hoàn thành nhiệm vụ này trong vòng 4 giờ.

Giờ mình đi đâu?


作用

chữ Hán form of tác dụng (“effect; efficacy”).


gió

head

俞, 愈, 𪬪, 𫗄, 𫗃, 𩙍, 𫖾, 𩙌, 𩙋, 𫕲, 逾, 𩖅

vi-noun

俞, 愈, 𪬪, 𫗄, 𫗃, 𩙍, 𫖾, 𩙌, 𩙋, 𫕲, 逾, 𩖅

(classifier cơn, ngọn, con, luồng, làn) gió • (俞, 愈, 𪬪, 𫗄, 𫗃, 𩙍, 𫖾, 𩙌, 𩙋, 𫕲, 逾, 𩖅)

cơn (classifier)
ngọn (classifier)
con (classifier)
luồng (classifier)
làn (classifier)
俞 (CJK)
愈 (CJK)
𪬪 (CJK)
𫗄 (CJK)
𫗃 (CJK)
𩙍 (CJK)
𫖾 (CJK)
𩙌 (CJK)
𩙋 (CJK)
𫕲 (CJK)
逾 (CJK)
𩖅 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-gió.wav

From Middle Vietnamese gió, from Proto-Vietic *k-jɔːʔ ~ *kʰjɔːʔ, from Proto-Mon-Khmer *kjaal. Cognate with Muong xỏ, Arem kajɑːʔ, Pacoh cudyial, Khmer ខ្យល់ (khyɑl), Bahnar kial and Santali ᱦᱚᱭ (hôy).
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 𪬪, composed of 个 (MC kaH) + 愈 (MC yuX) (modern SV: cá dũ), and 愈 (MC yuX) (modern SV: dũ). Attested in the Annan Jishi (安南即事, 13th century) as 教 (MC kaewH) (compare the Sino-Korean and Sino-Japanese readings of the character).
The rime of the Vietic and Munda forms (with back, rounded vowel) does not really match with the rest of Austroasiatic (which has *-aːl) and is probably one of the few identifiable Vieto-Munda isoglosses. Compare Juang kojo, Chut [Rục] kəjɔː³ vs. Old Mon kyāl, Talieng kjaːl.

Cơn gió nào đưa anh đến đây?

Cuốn theo chiều gió

Yếu mà còn ra gió.

You go out into the wind even though you're weak. / Don't expose yourself to the wind if you're so weak. / Don't try to do daring things if you really can't.

alternative medicine
alternative medicine

(alternative medicine) harmful elements that are believed to cause fevers, especially if the patient is exposed to a lot of wind, commonly thought of as actual harmful winds that can penetrate the body and that can be guarded against with silver-coated necklaces, wristbands or ankle bands


nước đá

head

nước đá • (渃𥒥)

vi-noun

nước đá • (渃𥒥)

[nɨək̚˧˦ ʔɗaː˧˦]

[nɨək̚˦˧˥ ʔɗaː˨˩˦]

[nɨək̚˦˥ ʔɗaː˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nước đá.wav

From nước (“water”) + đá (“stone, rock”).


sương mù

[sɨəŋ˧˧ mu˨˩]

[ʂɨəŋ˧˧ mʊw˦˩]

[sɨəŋ˧˧ mʊw˦˩]

[ʂɨəŋ˧˧ mʊw˨˩]

[sɨəŋ˧˧ mʊw˨˩]


nguyệt cầm

[ŋwiət̚˧˨ʔ kəm˨˩]

[ŋwiək̚˨˩ʔ kəm˦˩]

[ŋwiək̚˨˩˨ kəm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 月琴, composed of 月 (“moon”) and 琴 (“stringed instrument”).


khói

ngọn (classifier)
luồng (classifier)
𤌋 (CJK)
𤐡 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-khói.wav


gậy

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-gậy.wav

gậy chống

chống gậy

(colloquial, YouTube) a copyright strike


đuôi

head

đuôi • (𡓋, 𡳪)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đuôi.wav

From Proto-Vietic *dɔːj ~ *tɔːj (“tail”). Compare Khmer កន្ទុយ (kɑɑkɑntuy).


đàn ông

[ʔɗaːn˨˩ ʔəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗaːŋ˦˩ ʔəwŋ͡m˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩ ʔəwŋ͡m˧˧]


ủng

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𩍓 (CJK)


chiến đấu

[t͡ɕiən˧˦ ʔɗəw˧˦]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʔɗəw˨˩˦]

[ciəŋ˦˥ ʔɗəw˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chiến đấu.wav


bò sát

[ʔɓɔ˨˩ saːt̚˧˦]

[ʔɓɔ˦˩ ʂaːk̚˦˧˥]

[ʔɓɔ˦˩ saːk̚˦˧˥]

[ʔɓɔ˨˩ ʂaːk̚˦˥]

[ʔɓɔ˨˩ saːk̚˦˥]

From bò (“to crawl”) + sát (“close to”), referring to the fact that most extant reptiles crawl with their belly close to the ground. Compare Latin rēptilis (“crawly; creepy”) and Chinese 爬蟲／爬虫 (páchóng, “crawly/creepy beast”).


đàn bà

[ʔɗaːn˨˩ ʔɓaː˨˩]

[ʔɗaːŋ˦˩ ʔɓaː˦˩]

[ʔɗaːŋ˨˩ ʔɓaː˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đàn bà.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-đàn bà.wav

Người ta nói hai người đàn bà thêm một con vịt thì thành cái chợ.

(literally, “They say two women plus one duck equals a market.”)


phụ nữ

[fu˧˨ʔ nɨ˦ˀ˥]

[fʊw˨˩ʔ nɨ˧˨]

[fʊw˨˩˨ nɨ˨˩˦]


giòi

From Proto-Vietic *k-rɔːj. Cognates Muong khòi, Tho [Cuối Chăm] kʰrɒːj¹. Likely related to ruồi (“fly”).
Compare also già (“old, aged”), giữa (“centre”) for the development of onset.

a maggot (dipterous insect's larva that eats decomposing organic matter)


bàn tay

[ʔɓaːn˨˩ taj˧˧]

[ʔɓaːŋ˦˩ taj˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩ ta(ː)j˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bàn tay.wav

bàn + tay; compare dialectal Chinese 手盤／手盘 (thủ bàn, “back or palm of the hand”).

cog

(figurative) hand; participation; involvement


tiếng Nga

[tiəŋ˧˦ ŋaː˧˧]

[tiəŋ˦˧˥ ŋaː˧˧]

[tiəŋ˦˥ ŋaː˧˧]


răng

head

夌, 𪘵, 𲎩, 𫆢, 𬹸, 𦢠

vi-noun

夌, 𪘵, 𲎩, 𫆢, 𬹸, 𦢠

(classifier cái, chiếc) răng • (夌, 𪘵, 𲎩, 𫆢, 𬹸, 𦢠)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
夌 (CJK)
𪘵 (CJK)
𲎩 (CJK)
𫆢 (CJK)
𬹸 (CJK)
𦢠 (CJK)

From Proto-Vietic *k-saŋ. Cognate with Muong thăng, Arem atʰaŋ, Thavung กะซัง.
Shorto (2006) traces Viet-Muong items' etymological origins to Proto-Mon-Khmer *sra(a)ŋ, but this can be dismissed as all Vietic cognates point to *-s-.

bộ răng


ngôi

From a form related to modern ngồi (“to sit”). Originally probably meant "seat", which then developed into the current meanings.

nối ngôi

lên ngôi hoàng đế

lên ngôi vô địch

(figurative) a grand title; high rank; status (of great importance)

ngôi thứ hai số ít


bụi

head

陪, 倍, 𡏧, 𣻃, 𣾾

vi-noun

陪, 倍, 𡏧, 𣻃, 𣾾

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bụi.wav


bụi

From Proto-Vietic *buːlʔ, from Proto-Mon-Khmer *tbul ~ *tbuul; cognates include Old Khmer *thpal and Bahnar tơbul.


bàn chân

[ʔɓaːn˨˩ t͡ɕən˧˧]

[ʔɓaːŋ˦˩ t͡ɕəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩ cəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bàn chân.wav

a foot (the weight-bearing end of a limb)


mây

áng (classifier)
đám (classifier)
𩄲 (CJK)
𫡮 (CJK)
𬨿 (CJK)

From Proto-Vietic *k-mǝl (“cloud”), from Proto-Mon-Khmer *mhuəl ~ *mhəl (“cloud”); cognate with Muong mầl, Bahnar hơmơ̆l, Kuy lmʌ̤l, Santali ᱨᱤᱢᱤᱞ (rimil).
Attested in the Annan Jishi (安南即事, 13th century) as 梅 (MC mwoj).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mây.wav


mây

cây (classifier)
𣛠 (CJK)
𬨿 (CJK)
𫂗 (CJK)


ngực

bầu ngực

(euphemistic, of a human female) breasts


mút

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mút.wav

hai đầu mút của cây tăm


mút

miếng mút lau bảng


ngã

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngã.wav


ngã

From Proto-Mon-Khmer *d₁ngah (“crossroads”).

ngã ba

ngã tư

ngã tư Bảy Hiền

ngã năm Chuồng Chó

ngã sáu Cộng Hoà

(almost always in compounds with an integer greater than 2) an intersection


móng tay

[mɔŋ˦˧˥ taj˧˧]


móng tay

[mɔŋ˦˧˥ taj˧˧]


bước

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bước.wav

Cognate with Muong pước, Tho [Cuối Chăm] pɐːk⁸. See also nước (“move, step”), which is likely related through an infixed form.


bụng

[ʔɓʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɓʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɓʊwŋ͡m˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bụng.wav

From Proto-Vietic *buːŋʔ, from Proto-Mon-Khmer *buŋ() ~ *buuŋʔ. Cognate with Khmer ពុង (pung), Mon ဗုၚ် (pɜ̀ŋ), Nguôn pũng, pụng, Thai พุง (pung).
In Vietnamese culture, instead of "heart", traditionally "belly, abdomen" was considered to be where people harbor their feelings and emotions. See also lòng (“intestine”) and dạ (“belly, stomach”).

cog

Mon ဗုၚ် (pɜ̀ŋ)

tốt bụng

Tự đó vua Chiêu-thống trong bụng buồn-bã rầu-rĩ, không dám nói đến việc xin binh nữa.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume II, Trung Bắc Tân Văn, page 139:

From then on, Emperor Chiêu Thống felt morose and did not dare mention requesting more troops anymore.

(figurative) inner feelings, inner thoughts


chồng

From Northern Middle Vietnamese chào᷄, from Proto-Vietic *p-ʄoːŋ, *ɟoːŋ. Compare North Central nhôông, Mlabri ɟioŋ ("father"), Khmu joŋ ("man").
This word originally just meant "man, male", as with North Central gấy/cấy (“wife”), originally just meant "woman, female".

[t͡ɕəwŋ͡m˨˩]

[t͡ɕəwŋ͡m˦˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chồng.wav

lấy chồng

bố/mẹ chồng


chồng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 重 (SV: trùng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trùng</i>

vi-etym-sino

[t͡ɕəwŋ͡m˨˩]

[t͡ɕəwŋ͡m˦˩]


mẹ

head

美, 母, 媄, 姆, 󰀱

mẹ • (美, 母, 媄, 姆, 󰀱)

vi-noun

美, 母, 媄, 姆, 󰀱

mẹ • (美, 母, 媄, 姆, 󰀱)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mẹ.wav

From Proto-Vietic *meːʔ ~ *mɛːʔ, from Proto-Mon-Khmer *meeʔ ~ *ʔmeeʔ (“mother”); cognate with Bahnar mĕ, Khmer ម៉ែ (mae), Mon မိ (mìˀ), Khasi mei. Ultimately a nursery word, compare Old Chinese 母 (*mɯʔ) and Proto-Tai *meːᴮ (whence Thai แม่ (mɛ̂ɛ)). Related to mái.


chiến

Sino-Vietnamese word from 戰 (“to fight; battle”).


lưng

vi-noun

(classifier cái, tấm) lưng • (𦝄, 𨉞, 𠦻, 𦡟)

cái (classifier)
tấm (classifier)
𦝄 (CJK)
𨉞 (CJK)
𠦻 (CJK)
𦡟 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lưng.wav

From Proto-Vietic *k-ləŋ (“back”). Compare Proto-Tai *ʰlaŋᴬ (“back”), whence Thai หลัง (lǎng).

瓢篤江山醝𢴇𨢇
襊𠦻風月𥘀爲詩

18th–19th century, Hồ Xuân Hương (胡春香), “Cảnh thu (景秋) [Autumn Landscape]”, in John Balaban, transl., Spring Essence: The Poetry of Hồ Xuân Hương, Copper Canyon Press (book), also hosted by Nôm Foundation (online), published 2000:

I lift my wine flask, drunk with rivers and hills.
My backpack, breathing moonlight, sags with poems.

Bầu dốc giang sơn say chấp rượu,
Túi lưng phong nguyệt nặng vì thơ.


cầm

(only in compounds, music) zither; string instrument


rắn

head

rắn • (𧋻, 破散)

From Middle Vietnamese rắn, from Proto-Vietic *p-səɲʔ, from Proto-Mon-Khmer *(b)saɲʔ; cognate with Muong Bi thảnh, Khasi bseiñ and Pacoh cuxanh. Compare also Khmer ម្សាញ់ (msañ, “Year of the Snake”).
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 破散 (MC phaH sanX) (modern SV: phá tản).

cog

a non-constricting snake, as opposed to a trăn (“constricting snake”)


cánh

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cánh.wav

From Proto-Vietic *kɛːŋʔ.
Đại Nam Quấc âm tự vị (1895) records the now obsolete form written as kiến. Considering that this dictionary is based on Southern Vietnamese when the /n > ŋ/ shift already occurred, the form intended here would be etymologically spelled as kiếng (cf. the "kiến" for "glass" entry right below). This kiếng/cánh pair represents the diphthongized and undiphthongized variants respectively, in the same vein of miếng - mánh.

cánh hoa

sao vàng năm cánh

Hắn diện một bộ cánh lỗi mốt hết cỡ.

He wears/wore a super out-of-style set of clothes.


cỏ

head

cỏ • (𦹵, 𦹯, 古, 苦)

vi-noun

(classifier lá, cây, ngọn) cỏ • (𦹵, 𦹯, 古, 苦)

lá (classifier)
cây (classifier)
ngọn (classifier)
𦹵 (CJK)
𦹯 (CJK)
古 (CJK)
苦 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cỏ.wav

From Middle Vietnamese cỏ, from Proto-Vietic *kɔh (“grass”). Cognate with Thavung ก็อฮ.
The sense "marijuana" is probably a calque of English weed.


vợ

head

vợ • (𡞕, 𡢼, 𱙳)

vi-noun

vợ • (𡞕, 𡢼, 𱙳)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vợ.wav

From Proto-Vietic *-bəːʔ; from Old Chinese 婦 (OC *mə.bəʔ) (B-S) (SV: phụ).
Shorto considers "vợ" a native word, from Proto-Mon-Khmer *(ʔ)boʔ (“mother”). This is not likely, considering the lack of cognates in both the more conservative Vietic languages and the neighbouring Austroasiatic branches.
This is now the main word for "wife" in most Vietnamese dialects, although the North Central dialects chiefly use cấy or gấy, a word related to gái (“girls, women”) and cái (“female”).

vợ chồng

vợ chồng A Phủ

bố/mẹ vợ

Chả là vợ tôi ốm. Đối với tôi, đó là một điều bất ngời ngoài sức tưởng tượng. Khi tôi quyết định lấy vợ, tôi không bao giờ nghĩ rằng đến một ngày nào đó vợ tôi sẽ ốm. Tôi cứ đinh ninh đã là vợ thì không thể ốm được. Thế mà điều đó lại xảy ra, thật là kỳ lạ. Cô ta nằm trên giường, đầu nóng sốt, miệng rên hừ hừ và bất hạnh (cho tôi) nhất là, tay chân không cựa nổi. Tôi đã quen nhìn thấy vợ làm việc quần quật suốt ngày đến nỗi bây giờ nhìn thấy cô ta bạc nhược đợi chồng nâng đầu dậy kê cốc nước vào miệng, thật tôi chẳng làm sao tin được. Nhưng rồi tôi buộc phải tin, bởi vì từ hôm đó cả một núi công việc đổ lên đầu tôi và tôi bị đè bẹp dưới đó hệt như Tôn Ngộ Không bị đè dưới năm ngón tay Phật Như Lại[sic] vậy, đố có mà nhúc nhích được một li.

2013, Nhật Ánh Nguyễn, “Tôi trở thành người nội trợ đảm đang như thế nào? [How Did I Become a Good Househusband?]”, in Chuyện cổ tích dành cho người lớn [Fairy Tales for Adults], pages 139–140:

What happened was my wife got sick. That, to me, was completely beyond my imagination. When I decided to get married, the thought that my wife would get sick one day never even crossed my mind. I was so adamant that wives don't get sick. But it happened, it was so weird. She was lying in bed, her head was feverish, she kept moaning, and the most tragic part (for me) was that she couldn't lift a finger. I had been so used to seeing her doing chores all day, now that I saw her pale face waiting for me to lift her head up and bring a cup of water to her mouth, I just couldn't believe my eyes at all. But eventually I had to, because from then on there would be a mountain of work waiting to crush me, like how Sun Wukong was crushed by Lord Tathāgata's gigantic hand and couldn't move an inch.

thuận vợ thuận chồng, tát biển đông cũng cạn


mũi

cái (classifier)
𪖫 (CJK)
𪖬 (CJK)
每 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mũi.wav

From Proto-Vietic *muːs (“nose”), from Proto-Mon-Khmer *muh ~ *muuh ~ *muus (“nose”); cognates include Khmer ច្រមុះ (crɑɑmoh), Bahnar muh, Khasi khmut, Mon မိုဟ်, Car Nicobarese meh.
For the sense of "cape", compare the development of English ness, Bulgarian нос (nos).


mũi

(of a needle/knife/sword/lance/spear) tip


mũi

mũi Hảo Vọng


gối

chiếc (classifier)
cái (classifier)
𩠴 (CJK)
𫋻 (CJK)

From Proto-Vietic *-koːlʔ, perhaps from Proto-Mon-Khmer *kulʔ, a variant of *kəl( ) ~ *kəəlʔ (“to support; to help”). Compare Khmer កល់ (kɑl, “to support from below”), ខ្នល់ (khnɑl, “prop; cushion”).

cog

vỏ/bao/áo gối

gối ôm


gối

From Proto-Vietic *t-kuːlʔ, from Proto-Mon-Khmer *-kuul; cognate with Pacoh tarcoul and Cua takuːl.

lên gối

Nếu lên gối không được thì xuống chỏ.

If you can't knee your opponent, try elbowing them.

cúi

no lenition, in dialects where *-l > /j/

cún

no lenition, in dialects where *-l > /n/

gúi

with lenition, in dialects where *-l > /j/

(usually in compounds, likely to avoid ambiguity with gối (“pillow”)) a knee (joint in the middle of the leg and area around it)


dây

sợi (classifier)
cọng (classifier)
𦀊 (CJK)
絏 (CJK)

Audio (Hà Nội)


băng

Sino-Vietnamese word from 冰. Quite recently displaced native giá, now found chiefly in compounds.
Compare this diễn nghĩa example from Hiếu kinh diễn nghĩa, written in Southern Vietnamese:
:
4th century BCE (original Chinese), anonymous author, Hiếu Kinh 孝經:
詩(thi)云(vân)戰(chiến)戰(chiến)兢(căng)兢(căng)如(như)臨(lâm)深(thâm)淵(uyên)如(như)履(lí)薄(bạc)冰(băng)
It is said in the Book of Poetry: Be apprehensive, be cautious, as if on the brink of a deep abyss, as if treading on thin ice.

::
1893 (diễn nghĩa), diễn nghĩa by Trương Minh Ký, Hiếu kinh diễn nghĩa:
Thi rằng: E lệ lo âu, như sang giá mỏng vực sâu khác gì!
It is said in the Book of Poetry: Be apprehensive, be cautious, as if treading on thin ice and crossing deep abyss.
See also this example from Nam học Hán văn khoá bản, written in Northern Vietnamese.
:
1920, Nguyễn Can Mộng, “Bài 12”, in Nam học Hán văn khoá bản:
冰 Băng=giá, la glace.
冰 Băng=ice, la glace.

vi-ruby

詩云戰戰兢兢如臨深淵如履薄冰

thi vân chiến chiến căng căng như lâm thâm uyên như lí bạc băng

quote-book

4th century <small class='ce-date'>BCE</small> (original Chinese)

Hiếu Kinh 孝經

Hiếu kinh diễn nghĩa

Nam học Hán văn khoá bản

冰 Băng=giá, la glace.

đóng băng


băng

băng đĩa

đầu băng

băng dính


mắt

head

末, 眜, 𬑉, 𥉴, 𪾺

vi-noun

末, 眜, 𬑉, 𥉴, 𪾺

con (classifier)
末 (CJK)
眜 (CJK)
𬑉 (CJK)
𥉴 (CJK)
𪾺 (CJK)

From Proto-Vietic *mat, from Proto-Mon-Khmer *mat. Akin to Muong Bi măt, Old Mon mɔt (modern Mon မတ်), Bahnar măt, Pacoh mát, Khasi 'mat/khmat, Khmu mat, Mang mat⁷, Car Nicobarese mat, Santali ᱢᱮᱫ (met’).
Compare also Proto-Austronesian *maCa (Malay mata), Proto-Tai *p.taːᴬ (Thai ตา (dtaa)), Proto-Sino-Tibetan *s-mjak ~ s-mik (Chinese 目 (mù) (mù < OC *C.muk), Tibetan མིག (mig)).

nước mắt


mục

Sino-Vietnamese word from 目. The go sense is an orthographic borrowing from Japanese 目 (me).

obor

[mʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[mʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[mʊwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mục.wav

mục 1

mục từ

thắng 3 mục


cắt

Earlier forms bà cắt and bồ cắt are attested in various dictionaries as well as in Nôm texts.

nhanh như cắt

very quick; very swift (literally, “as swift as a falcon”)


tóc

head

束, 速, 𩯀, 𫅯, 𩅘

vi-noun

束, 速, 𩯀, 𫅯, 𩅘

(classifier sợi, cọng, mái) tóc • (束, 速, 𩯀, 𫅯, 𩅘)

sợi (classifier)
cọng (classifier)
mái (classifier)
束 (CJK)
速 (CJK)
𩯀 (CJK)
𫅯 (CJK)
𩅘 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tóc.wav

From Proto-Vietic *-suk, from Proto-Mon-Khmer *suk ~ *suuk ~ *suək ~ *sək; cognate with Muong thắc, Bahnar sŏk, Khmer សក់ (sɑk) and Mon သော် (sok).

sợi/cọng tóc

mái tóc

mái tóc mượt mà / óng ả


cháy

From Proto-Vietic *k-carʔ (“fire, conflagration”). Cognate with Muong chẳl, Bo kacarʔ, Arem calʔ.

der

Thương nhau cho nhau ăn cháy, ghét nhau nói nhau cạy nồi.

When a couple loves each other, they feed each other burnt rice [from the pot]; when they hate each other, they tell each other to scour the pot.

1932: Lệ Xuân, "Nhà đại ký-giả thời-sự", Phụ Nữ Tân Văn, issue 150, page 12 http://baochi.nlv.gov.vn/baochi?a=d&d=HtCq19320622.1.14&srpos=1&e=-------vi-20--1-byDA-img-txIN-%22c%C6%A1m+ch%C3%A1y%22-----
Văn-sĩ kiếm cơm cháy!

1943: Mạnh Phú Tư, "Cái Đồng Ma", Tiểu Thuyết Thứ Bảy, vol. 10, issue 472, page 13 http://baochi.nlv.gov.vn/baochi?a=d&d=HxpJ19430731.2.2&e=-------vi-20--1-byDA-img-txIN-%22%C4%83n+ch%C3%A1y%22-----
Gặp nhà nào phúc hậu cho ăn thì chúng sà vào, vét nồi, vét niêu, ăn vầng, ăn cháy.

At any house that kindly let them eat, they swooped in, scraping pots clean, eating burnt rice.

Trẻ đi học, kiêng ăn cơm cháy, sợ tối dạ.

1969, Toan Ánh, Nếp cũ tín ngưỡng Việt-Nam:

Youths go to school, abstaining from burnt rice, fearing retardation.

Phải nhìn những chú tuổi đã mười bốn, mười lăm, nhưng chỉ lớn bằng đứa trẻ lên chín lên mười ở vùng xuôi, gùi một quả đạn ĐK 75, vượt dốc phăng phăng, không ăn cơm, chỉ ăn cháy vì sợ các chú bộ đội đói […] mới thật là thương.

1976, Nguyễn Khải, Tháng ba ở Tây Nguyên:

You have to look at the guys who are fourteen, fifteen years old but only as big as nine- or ten-year-olds in the lowlands, carrying ĐK 75 grenades, quickly scaling hills, eating no rice but only burnt rice out of fear that the soldiers would go hungry […] they are the ones you love.

Chỉ có mỗi khi ăn cơm thì Nương bao giờ cũng dành cho tôi một miếng cháy ngon nhất, vàng xuộm.

1985, Nguyễn Thế Phương, “Đào chèo”, in Truyện ngắn Việt Nam, 1945-1985:

Whenever we ate, Nuong always left me the tastiest piece of burnt rice, golden brown.

―Nè Tân. Vô anh cho miếng cháy chảo nè. Ngon lắm.

“Hey Tan. Go in and I'll give you a piece of burnt rice from the wok. Very tasty.”

Khi thì mẹ bảo mẹ thích ăn cơm cháy, khi thì mẹ bảo vét hết để rửa nổ cho tiện.

2011, Duy Lan, “Cơm cháy”, in Dịu dàng ơi!, page 253:

Sometimes mother told me she liked eating burnt rice; other times she told me to just go ahead and scrape away everything when washing.

burnt rice caked at the bottom of a pot of rice or rice cooker


cháy

From cá cháy, from cá (“fish”) + cháy (“to burn”).

a fish of the genus Tenualosa (hilsa), especially Laotian or Toli shad


sống

head

𦡠, 𧚠, 𩩇, 𩩖, 𬴑

vi-noun

𦡠, 𧚠, 𩩇, 𩩖, 𬴑

From Proto-Vietic *k-roːŋʔ (“back of the blade”), from Proto-Mon-Khmer *ruŋʔ ~ *ruuŋ() ~ *ruəŋ() (“ridge; spine; back”); cognate with North Central Vietnamese trống, Bahnar rŏng (“behind, in back of”).

inh

thấy lạnh sống lưng

sống núi ngầm

dây sống

cột sống

xương sống

đốt sống


thủy ngân

Traditional tone placement spelling of thuỷ ngân (“mercury; quicksilver”).


xương rồng

[sɨəŋ˧˧ zəwŋ͡m˨˩]

[sɨəŋ˧˧ ʐəwŋ͡m˦˩]

[sɨəŋ˧˧ ɹəwŋ͡m˨˩]

xương (“bone”) + rồng (“dragon”). Compare Chinese 龍骨花／龙骨花 (long cốt hoa).
In the Dictionarium Anamitico-Latinum (1838), it was glossed as species euphorbiæ (“Euphorbia species”).


đà

lấy đà

to bend your knees and move your torso backward or downward so you can spring forward or leap upward

cứ đà này

Cứ đà này rồi khách chẳng đến, có mà bốc cứt mà ăn !

At this rate, customers will stop coming, all you'll have to feed yourself is shit!

momentum (impetus, either of a body in motion, or of an idea or course of events)


đà

Gospel of Luke 6:42; 1926 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 1611 English translation from King James Version
[...] Hỡi kẻ giả-hình, hãy lấy cây đà ra khỏi mắt mình trước đã, rồi mới thấy rõ mà lấy cái rác ra khỏi mắt anh em.
… Thou hypocrite, cast out first the beam out of thine own eye, and then shalt thou see clearly to pull out the mote that is in thy brother's eye.


mống

Làm gì còn mống nào trong hội trường đâu.

(by extension, colloquial, somewhat derogatory, chiefly in the negative) one; someone


bướu

head

bướu • (肬, 𤷶, 𤹼, 𤺴)

vi-noun

(classifier cái, cục) bướu • (肬, 𤷶, 𤹼, 𤺴)

cái (classifier)
cục (classifier)
肬 (CJK)
𤷶 (CJK)
𤹼 (CJK)
𤺴 (CJK)

From Proto-Vietic *pɨəwʔ (“goiter; goitre”); cognates include Muong pưởu.


chông

head

終, 蔠, 柊, 苳, 𱤎

vi-noun

終, 蔠, 柊, 苳, 𱤎

[t͡ɕəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕəwŋ͡m˧˧]

From Proto-Vietic *coːŋ. Cognate with Arem ⁿcʊŋ ("thorn"), Kha Phong coːŋ¹.
The vowel correspondence with Arem, while unusual, is also seen in Vietnamese trốc vs. Arem ulʊk ("head").


phao

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 漂 (SV: phiêu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phiêu</i>

vi-etym-sino

phao cứu sinh


phao

(informal) a cheat sheet, usually used without permission in a test


nhím

From Proto-Vietic *k-ɲiːmʔ (“porcupine”). Cognate with Muong Bi nhỉm.
Compare Laven kɲeːm, Jeh kəɲeːm and the likes, which might be Vietic loans if are not cognates.

lông nhím


chân

From Proto-Vietic *ɟiːŋ (“leg, foot”), from Proto-Mon-Khmer *ɟuŋ ~ *ɟuəŋ ~ *ɟəŋ (“leg, foot”). Cognate with Muong chân, Pacoh adyưng, Bahnar jơ̆ng, Khmer ជើង (cəəng), Mon ဇိုၚ်, Jah Hut jong, Jehai can.
Final velar *-ŋ was palatalized to *-ɲ after front vowel; this new form with *-ɲ (reconstructed as Proto-Viet-Muong *ciɲ by Ferlus) then gave rise to the modern form with ‹n›. See also lên, đến, cù lần for other instances of palatalization of *-ŋ after front vowels.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chân.wav

chân dài

chân dài tới nách

(of a woman) having long, thin and sexy legs (literally, “legs extended all the way to the armpits”)

chân ghế

chân núi/đồi


chân

chân, thiện, mĩ


đinh

đinh ốc

đầu đinh

a nail (spike-shaped metal fastener used for joining wood or similar materials)


đinh

Sino-Vietnamese word from 丁 (“adult man”).

đến tuổi đinh

to become an adult man and have to contribute

(history) an adult man who has to contribute some type of tax (for being an adult man), or is subject to conscription

Con là con trai nên con có một đinh. Em là con gái nên không có đinh.

You're a boy so you have a share of mutual funding fees. Your sister doesn't have one.

Nhà ta phải nộp 2 đinh để xây sửa nhà thờ họ. Tổng cộng là 6 triệu.

Our family has to contribute 2 "male fees" for the renovation of the extended family's temple. 6 million dongs in total.

a share of fees that a male member is expected to contribute to his extended family's mutual fund


tiền

Sino-Vietnamese word from 錢 (“money”). Doublet of chỉ.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tiền.wav

tiền túi


quyền

Bài quyền này chỉ dành cho biểu diễn thôi.

This style is only for show performance.

Long Hổ Quyền! Khai quyền!

tuý quyền

(martial arts) a martial arts move, or a systematic set of such moves; a martial arts style


phương

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phương.wav


ngữ

Từ việc ăn uống cho đến mua sắm áo-quần, sách-vở, giấy bút, lại những cái phí vặt, như đọc báo, xem xi-nê-ma, đều có ngữ nhất định, không được vượt qua.

1939, Phan Khôi, chapter XII, in Trở vỏ ra lửa:

From food, clothes, books, pens and papers, to other minor expenses like newspapers and movies, all come with a cap in advance that should not be broken.


độ

Sino-Vietnamese word from 度. For the Buddhist sense of "to help to pass through difficulties", also compare đò (“boat”), derived from Chinese 渡 (dù, “to cross”), which is a derivate of 度 (“to pass; to go over”). The meaning "period" is an extension of "about". Doublet of đạc and đo. Compare Japanese 度 (do, “degree; diopter”).

động đất mạnh 7 độ Rích-te

Nó sốt nhẹ, cỡ 38 độ.

(colloquial) Short for độ C (“degree Celsius”).

tăng độ

độ này năm sau


mạch

mạch máu

bắt mạch

(medicine, especially alternative medicine) a pulse

electrical engineering
electrical engineering

(electrical engineering, electronics) a circuit


khách

Sino-Vietnamese word from 客 (“guest; visitor”).

khách hàng

Cửa hàng đông khách.

The shop/restaurant was crowded. / The shop/restaurant was selling.

khách đi tàu

đất khách (quê người)

a foreign land; somewhere that's not your homeland

someone who is not the owner, host or proprietor of a place and who's visiting or temporarily staying at that place; a guest, shopper, patron, customer, client, visitor, passenger, etc.; compare chủ (“owner; host; proprietor”)

Chú ăn ở một hiệu khách.

(dated, informal) Sino-Vietnamese (ethnic Chinese in Vietnam)


khách

Onomatopoeic, after the bird's call "khách khách".


rìu

cây (classifier)
cái (classifier)
𠠙 (CJK)
𤖡 (CJK)
𫿿 (CJK)

From Proto-Vietic *m-riːw; cognate with Muong khìu. Compare Old Chinese 劉 (OC *mə-ru, “battle-ax”) (B-S).


chất

Sino-Vietnamese word from 質 (“substance/quality”).

nghiện chất

lạm dụng chất

phụ thuộc chất


giống

From Proto-Vietic *k-coːŋʔ, from a descendant of reconstructed Old Chinese 種 (OC *k.toŋʔ) when the dental stop already palatalized; non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 種 (“seed; species”, SV: chủng). Doublet of chủng.
The same sound change also yields Vietnamese giấy, from Proto-Vietic *k-cajʔ, from a descendant of ultimately Old Chinese 紙 (OC *k.teʔ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chủng</i>

vi-etym-sino

tương hợp giống và số

grammatical agreement (literally, “compatibility on gender and number”)

giống đực

giống cái


thương

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thương.wav


khổ qua

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

[kʰow˨˩˦ waː˧˧]

khổ qua nhồi thịt

(Southern Vietnam) bitter melon; bitter gourd


miền

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 面 (“side, direction, place”, SV: diện).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">diện</i>


mướp đắng

[mɨəp̚˧˦ ʔɗaŋ˧˦]

[mɨəp̚˦˧˥ ʔɗaŋ˦˧˥]

[mɨəp̚˦˥ ʔɗaŋ˦˥]

From mướp (“luffa”) + đắng (“bitter”), probably calque of Chinese 苦瓜 (khổ qua).

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">khổ qua</i>

(Northern Vietnam, Central Vietnam) bitter melon; bitter gourd


tương ớt

[tɨəŋ˧˧ ʔəːt̚˧˦]

[tɨəŋ˧˧ ʔəːk̚˦˧˥]

[tɨəŋ˧˧ ʔəːk̚˦˥]


cam sành

[kaːm˧˧ ʂɛɲ˦˩]

[kaːm˧˧ sɛɲ˦˩]


sành

cam sành

a Vietnamese citrus fruit similar to an orange


sọ

From Proto-Vietic *k-rɔːʔ. Cognate with Tho [Cuối Chăm] kʰrɔː⁴, Arem tluəʔ.


đốt

head

đốt • (炪, 咄, 焠, 󱢞)

vi-noun

đốt • (炪, 咄, 焠, 󱢞)

From Proto-Vietic *tuːc (“inter-node”). Cognate with Arem utʊːt. Compare Proto-Katuic *toot, *ʔatoot (“joint, internode”) (whence Pacoh atout).


ngò rí

[ŋɔ˦˩ ʐɪj˨˩˦]

[ŋɔ˨˩ ɹɪj˦˥]


dưa chuột

[zɨə˧˧ t͡ɕuət̚˧˨ʔ]

[jɨə˧˧ t͡ɕuək̚˨˩ʔ]

[jɨə˧˧ cuək̚˨˩˨]


nguyên tử

[ŋwiən˧˧ tɨ˧˩]

[ŋwiəŋ˧˧ tɨ˧˨]

[ŋwiəŋ˧˧ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 原子, composed of 原 (“original”) and 子 (“small thing”), from Japanese 原子 (genshi).


phân tử

[fən˧˧ tɨ˧˩]

[fəŋ˧˧ tɨ˧˨]

[fəŋ˧˧ tɨ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phân tử.wav

Sino-Vietnamese word from 分子, composed of 分 (“to divide”) and 子 (“child; small thing”), from Japanese 分子 (bunshi), irregularly adapted from Middle Chinese 分子 (pjun tsiX, “numerator”, literally “division child”) (a regular form of the Japanese word would be 分子 (*funshi)). As a mathematical term, it is opposed to 分母 (pjun muwX, “denominator”, literally “division mother”), and both were mentioned in The Nine Chapters on the Mathematical Art. Later extended to physics in the 20th century. The voiceless obstruent /p/ in the Middle Chinese 分 (pjun, “to divide”) resulted in the ngang tone, as opposed to phần tử. Doublet of phần tử. Cognate with Mandarin 分子 (fēnzǐ) and Cantonese 分子 (fan1 zi2).


ôm

From Proto-Vietic *ʔoːm (“armful”). Compare Central Nicobarese [Nancowry] om-fūm (“hug, embrace”) and Bodo Gadaba om ("to brood, to set (on eggs)").


ôm

Ultimately from German Ohm, but possibly via French ohm, as many other words of German origin (độ Rích-te (“Richter”), Phri-đrích Ăng-gen (“Friedrich Engels”), An-be Anh-xtanh (“Albert Einstein”), etc.) are also pronounced as if they were French.


điện tử

[ʔɗiən˧˨ʔ tɨ˧˩]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ tɨ˧˨]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 電子, composed of 電 (“electricity”) and 子 (“small thing”), from Japanese 電子 (denshi).


dưa

head

荼, 畬, 𦼞, 余, 𤬀

vi-noun

荼, 畬, 𦼞, 余, 𤬀

(classifier quả, trái) dưa • (荼, 畬, 𦼞, 余, 𤬀)

quả (classifier)
trái (classifier)
荼 (CJK)
畬 (CJK)
𦼞 (CJK)
余 (CJK)
𤬀 (CJK)


dưa

Cognate with Muong Bi tưa (“pickles”).
Unlikely from Eastern Han Chinese 菹 (*tsra) and thus non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 菹 (“salted and pickled vegetables”, SV: trư, thư) (as proposed by Alves, 2022).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trư, thư</i>


mật độ

[mət̚˧˨ʔ ʔɗo˧˨ʔ]

[mək̚˨˩ʔ ʔɗow˨˩ʔ]

[mək̚˨˩˨ ʔɗow˨˩˨]

Mật độ dân số của tỉnh ấy rất cao.

The population density of that province is very high.


mật

Sino-Vietnamese word from 蜜 (“honey”). Doublet of mứt.


mật

From Proto-Mon-Khmer *kmət ~ *k(p)mat (“gall”). Cognate with Chut [Rục] mɨt⁸, Semai kemat (“gall bladder”), Bahnar kơmăt/kơmơ̆t (“gall bladder”), Pacoh mít and Khmer ប្រមាត់ (prɑɑmŏət).

cog

Khmer ប្រមាត់ (prɑɑmŏət)

(medicine) Short for túi mật (“gall bladder”).


苦瓜

chữ Hán form of khổ qua (“bitter melon; bitter gourd”).


nấm tràm

[nəm˧˦ t͡ɕaːm˨˩]

[nəm˦˧˥ ʈaːm˦˩]

[nəm˦˥ ʈaːm˨˩]

Tylopilus felleus, a bitter but edible mushroom


tràm

Borrowed from Austronesian, compare Eastern Cham ꨈꨵꩌ (glam).


tráng

From Proto-Mon-Khmer *laaŋʔ (“to wash, to bring water to”); cognate with Khmer លាង (liəng), Bahnar klang and Nyah Kur klíəŋ.

inh

A strong son who lacked social status in the ancien régime


lượng

Biến đổi về lượng dẫn đến biến đổi về chất.

Changes in Quantity leads to changes in Quality.


lượng

Nếu một người đàn ông gặp một thiếu nữ còn trinh chưa hứa hôn với ai rồi cưỡng hiếp nàng và sau nầy bị khám phá, thì người đó phải trả cho cha cô gái bốn mươi lượng bạc. Người đó phải lấy cô gái vì đã làm nhục nàng, và suốt đời không được phép ly dị nàng.

(Can we date this quote?), “Phục truyền luật lệ 22 [The Restated Law 22]”, in Kinh Thánh - Bản phổ thông [The Holy Bible: The Popular Version]:

If a man sees an unbetrothed virgin girl, rapes her and is found out later, he must pay her father forty taels of silver. He must marry her for he has degraded her, and he is never to divorce her for the rest of his life.

(chiefly of gold or silver) Alternative form of lạng


bạn

bạn cùng lớp/trường/phòng

an toàn là bạn, tai nạn là thù

safety is your friend, accidents your foes


ấm

head

𡓅, 𨯛, 𩐛, 𮢣, ⿰⿸尸开音

ấm • (𡓅, 𨯛, 𩐛, 𮢣, ⿰⿸尸开音)

vi-noun

𡓅, 𨯛, 𩐛, 𮢣, ⿰⿸尸开音

(classifier cái) ấm • (𡓅, 𨯛, 𩐛, 𮢣, ⿰⿸尸开音)

cái (classifier)
𡓅 (CJK)
𨯛 (CJK)
𩐛 (CJK)
𮢣 (CJK)

→ Tai Dam: ꪹꪯꪷ꪿ꪣ

→ Tày: ẩm


西化

chữ Hán form of Tây hoá (“westernization”).


bằng

Sino-Vietnamese word from 憑 (“rely on; on the basis of; by the means of; certificate; diploma”).


bằng

Sino-Vietnamese word from 鵬. See also đại bàng (“eagle”).

Zhuangzi, ch. 1. English translation by James Legge; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê

In the Northern Ocean there is a fish, the name of which is Kun - I do not know how many li in size. It changes into a bird with the name of Peng, the back of which is (also) - I do not know how many li in extent.

Biển Bắc có con cá gọi là cá côn, mình dài không biết mấy ngàn dặm. Nó biến thành con chim gọi là chim bằng, lưng rộng không biết mấy ngàn dặm.

(rare, Chinese mythology) (chim ~) Peng, a giant mythical bird


上士

chữ Hán form of thượng sĩ (“sergeant major; master sergeant; chief petty officer”).


mật ong

[mət̚˧˨ʔ ʔawŋ͡m˧˧]

[mək̚˨˩ʔ ʔawŋ͡m˧˧]

[mək̚˨˩ʔ ʔɔŋ˧˧]

[mək̚˨˩˨ ʔawŋ͡m˧˧]


gan béo

[ɣaːn˧˧ ʔɓɛw˧˦]

[ɣaːŋ˧˧ ʔɓɛw˨˩˦]

[ɣaːŋ˧˧ ʔɓɛw˦˥]


cối xay gió

[koj˨˩˦ saj˧˧ jɔ˨˩˦]

cối (“mortar, rice mill”) + xay (“to grind”) + gió (“wind”).


sòng bạc

[sawŋ͡m˨˩ ʔɓaːk̚˧˨ʔ]

[ʂawŋ͡m˦˩ ʔɓaːk̚˨˩ʔ]

[sɔŋ˦˩ ʔɓaːk̚˨˩ʔ]

[ʂawŋ͡m˨˩ ʔɓaːk̚˨˩˨]

[sawŋ͡m˨˩ ʔɓaːk̚˨˩˨]


xì phé

[sɪj˦˩ fɛ˨˩˦]

[sɪj˨˩ fɛ˦˥]

From Cantonese, from English ace + pair. Compare Cantonese 啤牌 (pe1 paai4-2).


cối xay

vi:Cây cối xay
vi:Cối xay (cờ vua)
vi:Cối xay thóc

Cối xay thóc

(chess) a windmill; seesaw (a kind of move)


xì tố

From Cantonese, from English ace + tố (“to raise (in a poker game)”).


gan ngỗng béo

[ɣaːn˧˧ ŋəwŋ͡m˦ˀ˥ ʔɓɛw˧˦]

[ɣaːŋ˧˧ ŋəwŋ͡m˧˨ ʔɓɛw˨˩˦]

[ɣaːŋ˧˧ ŋəwŋ͡m˨˩˦ ʔɓɛw˦˥]


ngỗng

con (classifier)
𪄌 (CJK)
鵝 (CJK)
𤞒 (CJK)

Blench (2014) proposes Proto-Austroasiatic quasi-reconstruction *h.ŋaŋ. Compare Pacoh angoung (“goose”) and Bahnar ngong (“goose”).


ngỗng

The fact that the shape of the vessel resembles a goose. Semantically, compare vịt.

Lão ta ngồi tu một ngỗng rượu
He sat there and drank a whole ngỗng of rice acohol


ong

From Middle Vietnamese ao᷄, from Proto-Vietic *ʔɔːŋ (“honey bee”), from Proto-Mon-Khmer *ʔuŋ ~ *ʔuəŋ ~ *huŋ ~ *huəŋ (“wasp; hornet”). Cognate with Thavung ออง (“wasp”), Pacoh hong (“large bee, wasp”), Bahnar ong (“wasp”), Khmu ʔɔːŋ ("wasp"), Mon ဟိုၚ် (hang, “hornet”), Semelai hɔŋ ("hornet").


tác

bạn tác

伴索易唯它沛召

15th century, Nguyễn Trãi, “寶鏡警戒 Bảo kính cảnh giới 53”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

My friends [around] my age scorn me, I've already had to accept that.

Lạc An cư sĩ (樂安居士 "Jolly and Tranquil Hermit"), 芻蕘對話 Sô Nghiêu đối thoại ( "Dialogue between the Grassmower and Firewood-Gatherer"); 1870 version, 3a
意羅計侶索𨕭
窒潙墨󱎾買𢧚蹺隊
Ấy là kể lứa tác trên,
Rất vời mực thước mới nên theo đòi.
That means: even among the older age groups
One should emulate only the very exemplary.

19th century, Nguyễn Đình Chiểu, Tale of Lục Vân Tiên, 1916 Nôm version, lines 443-444
户裴𠸜儉索澄堆𨑮
Họ Bùi tên Kiệm tác chừng đôi mươi.
He is surnamed Bùi, named Kiệm, aged about twenty.


決戰

chữ Hán form of quyết chiến (“to engage in a decisive battle”).


背景

chữ Hán form of bối cảnh (“background”).


器材

chữ Hán form of khí tài (“material, equipment”).


máy vi tính

[maj˧˦ vi˧˧ tïŋ˧˦]

[maj˨˩˦ vɪj˧˧ tɨn˦˧˥]

From máy (“machine”) + vi- (“micro-”) + tính (“to calculate”), calque of English microcomputer.

af

(computing, colloquial) computer (a programmable device)


máy tính

[maj˧˦ tïŋ˧˦]

[maj˨˩˦ tɨn˦˧˥]

máy (“machine”) + tính (“to calculate”).

calculator (electronic device that performs mathematical calculations)


政黨

chữ Hán form of chính đảng (“political party”).


理性

chữ Hán form of lý tính (“rationality”).


初級

chữ Hán form of sơ cấp (“primary level; elementary level”).


人性

chữ Hán form of nhân tính (“humanity; human nature”).


tập tin

[təp̚˧˨ʔ tin˧˧]

[təp̚˨˩ʔ tin˧˧]

[təp̚˨˩˨ tɨn˧˧]

Blend of tập (“set; collection”) + thông tin (“information”).


黨員

chữ Hán form of đảng viên (“party member”).


của

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-của.wav

For similar grammaticalisations, compare Thai ของ (kɔ̌ɔng), Khmer របស់ (rɔɔrɔbɑh).
The usage of this word as possessive marker is recent, as even texts as late as early 19th century show của being used exclusively as a noun meaning "belongings, property".
There is no clear evidence if this is a non-Sino-Vietnamese reading of 具 (MC gjuH) (SV: cụ) or 貨 (MC xwaH) (SV: hoá), neither of which is straightforwardly connectable to the Vietnamese word.

hôi của

nhà có của

(colloquial) such trash; such a good-for-nothing


bị

Sino-Vietnamese word from 被 (“to cover, to pack; "by" (passive voice)”).


thời gian

[tʰəːj˨˩ zaːn˧˧]

[tʰəːj˦˩ jaːŋ˧˧]

[tʰəːj˨˩ jaːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 時間, composed of 時 (“time”) and 間 (“interval”), from Japanese 時間 (jikan), from Literary Chinese 時間 (shíjiān, “unit of time; period of time; occasion; now”).

der

Coordinate term: không gian

một thời gian


放大

chữ Hán form of phóng đại (“to magnify, to enlarge”).


地理學

chữ Hán form of địa lí học (“geography”).


反物質

chữ Hán form of phản vật chất (“antimatter”).


狀態

chữ Hán form of trạng thái (“status; state”).


thực vật

[tʰɨk̚˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[tʰɨk̚˨˩˨ jək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 植物, composed of 植 (“to plant”) and 物 (“thing”).

vi-etym-sino

(chiefly biology, botany) a plant (organism capable of photosynthesis)


mày

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 眉 (“eyebrows”, SV: mi); compare mi (“eyelashes”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mi</i>


cụ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 故 (SV: cố). Doublet of cố.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cố</i>


mình

head

命, 𠇮, 𠵴, 𨉓, 𨉟

vi-noun

命, 𠇮, 𠵴, 𨉓, 𨉟

From Middle Vietnamese mềnh, mình.
The form mềnh appears to be more conservative and was widely used in the Northern dialects, while the now common form mình seems to be originally Central-Southern. In Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary based chiefly on the Northern dialects, mềnh was the much more common form. In Dictionarium Anamitico-Latinum (1838), a dictionary based chiefly on the Southern dialects, the form mềnh has no entry, while mình is abundantly attested. The Muong Bi cognate miềnh also points to mềnh as being the more conservative form (cf. Vietnamese đến vs. Muong Bi tiểnh, Vietnamese ếch vs. Muong Bi iếch, etc.)
Compare bệnh vs. bịnh, nghênh vs. nghinh, lệnh vs. lịnh.
For the semantic relationship, compare Chinese 身 (shēn, “body > oneself”) as well as Japanese 胴 (dō, “torso”), which came to mean "oneself" in Kyūshū.

đầu, mình, tứ chi

mình lấm lết máu

nhức mình


cô

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cô.wav


cô

(informal) Short for cô giáo (“female teacher”).


對話

chữ Hán form of đối thoại (“dialogue, conversation”).


國營

chữ Hán form of quốc doanh (“state-owned; state-run”).


光線

chữ Hán form of quang tuyến (“ray of light”).


恩惠

chữ Hán form of ân huệ (“grace; favour; kindness”).


dạ

From Middle Vietnamese dĕạ, dạ, from Old Chinese 肚 (OC *m-tˤaʔ) (B-S) (SV: đỗ).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-dạ.wav

giạ (northern Vietnam, southern Vietnam)

no dạ

ghi vào trong dạ


dạ

quần áo dạ

chăn dạ


傑作

chữ Hán form of kiệt tác (“masterpiece”).


戰鬥

chữ Hán form of chiến đấu (“fight; combat”).


屍體

chữ Hán form of thi thể (“corpse; dead body”).


教會

chữ Hán form of giáo hội (“church, sangha”).


群體

chữ Hán form of quần thể (“colony; collection; complex”).


運動員

chữ Hán form of vận động viên (“athlete; sportsperson”).


現代化

chữ Hán form of hiện đại hóa (“modernization”).


外交

chữ Hán form of ngoại giao (“diplomacy”).


智慧

chữ Hán form of trí tuệ (“wisdom, intelligence”).


宣言

chữ Hán form of tuyên ngôn (“declaration; proclamation”).


聽力

chữ Hán form of thính lực (“hearing ability”).


考古

chữ Hán form of khảo cổ (“archaeology”).


dã

Sino-Vietnamese word from 野 (“wilderness”).

vi-etym-sino

(only in compounds) wild, savage, rustic


考古學

chữ Hán form of khảo cổ học (“archaeology”).


儀式

chữ Hán form of nghi thức (“form; formality; ceremony”).


trực thăng

[t͡ɕɨk̚˧˨ʔ tʰaŋ˧˧]

[ʈɨk̚˨˩ʔ tʰaŋ˧˧]

[ʈɨk̚˨˩˨ tʰaŋ˧˧]


số khối

[ʂow˨˩˦ kʰoj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-số khối.wav

mass number (number of protons and neutrons in an atomic nucleus)


法院

chữ Hán form of pháp viện (“(law) court”).


thư viện

[tʰɨ˧˧ viən˧˨ʔ]

[tʰɨ˧˧ viəŋ˨˩ʔ]

[tʰɨ˧˧ viəŋ˨˩˨]

[tʰɨ˧˧ jiəŋ˨˩˨]

library (institution which holds books etc.)


代理

chữ Hán form of đại lí (“representative retail store”).


廣場

chữ Hán form of quảng trường (“square, plaza”).


獨立

chữ Hán form of độc lập (“independence”).


生態學

chữ Hán form of sinh thái học (“ecology”).


試驗

chữ Hán form of thí nghiệm (“experiment; test”).


tin tức

[tin˧˧ tɨk̚˦˧˥]

[tɨn˧˧ tɨk̚˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 信息 (“information”, SV: tín tức).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tín tức</i>


華語

chữ Hán form of Hoa ngữ (“Chinese language”).


ban ngày

[ʔɓaːn˧˧ ŋaj˨˩]

[ʔɓaːŋ˧˧ ŋaj˦˩]

[ʔɓaːŋ˧˧ ŋa(ː)j˨˩]

day, daytime (period from sunrise to sunset)


chữ Trung Quốc

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˧˦]

[t͡ɕɨ˧˨ ʈʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˦˧˥]

[cɨ˨˩˦ ʈʊwŋ͡m˧˧ wək̚˦˥]

Chinese character, hanzi (writing system of Chinese)


va-li

[vaː˧˧ lɪj˧˧]

[vaː˧˧ lɪj˧˧]

[jaː˧˧ lɪj˧˧]


gương

vi-noun

(classifier cái, chiếc, tấm) gương • (𦎛, 𠻁, 𲊚, 󱟓)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
tấm (classifier)
𦎛 (CJK)
𠻁 (CJK)
𲊚 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鏡 (“mirror”, SV: kính). Doublet of kính.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 𦎛, composed of 司 (MC si) + 姜 (MC kjang) (modern SV: tư and khương).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kính</i>

vi-etym-sino

Gương kia ngự ở trên tường
Thế gian ai đẹp được dường như ta?
Mirror, mirror on the wall
Who is the fairest of them all?

gương người tốt, việc tốt

an example of good people doing good things


官話

chữ Hán form of Quan thoại (“Mandarin; Guanhua”).


目錄

chữ Hán form of mục lục (“table of contents”).


類型

chữ Hán form of loại hình (“type; kind”).


flo

[fəː˨˩ lɔ˧˧]

[fəː˦˩ lɔ˧˧]

[fəː˨˩ lɔ˧˧]


sói

con (classifier)
獪 (CJK)
𤢗 (CJK)
𤢿 (CJK)

From Proto-Vietic *k-rɔːrʔ~*kʰ-lɔːrʔ (“dhole”); cognate with Muong khỏl, khỏư and Arem karɑːlˀ.

sói đội lốt cừu

Siamese jackal (Canis aureus cruesemanni) (See Sói rừng on the Vietnamese Wikipedia.Wikipedia ᵛⁱ)


phần mềm

[fəŋ˦˩ mem˦˩]

[fəŋ˨˩ mem˨˩]

phần (“part”) + mềm (“soft”), calque of English software.


動作

chữ Hán form of động tác (“movement; gesture; action”).


tê

The name of the Latin-script letter T/t.


tem

Short for tem bảo hành (“warranty sticker”).


phần

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phần.wav

Sino-Vietnamese word from 分 (“part; portion”), 份, from Middle Chinese 分 (bjunH), 份 (bjunH).
The huyền tone here is rather problematic. The regular tone derivation pattern, based on the original Middle Chinese tone and onset consonant would be as follows:
* 分 (bjunH, “portion”, 去聲／去声 (qùshēng, “departing tone”), 全濁聲母／全浊声母 (quánzhuó shēngmǔ, “voiced obstruent onset”)) > Vietnamese phận, Mandarin 分 (fèn), Cantonese 分 (fan6)
* 分 (pjun, “to divide”, 平聲／平声 (píngshēng, “level tone”), 清聲母／清声母 (qīng shēngmǔ, “voiceless obstruent onset”)) > Vietnamese phân, Mandarin 分 (fēn), Cantonese 分 (fan1)
The huyền tone suggests an unattested Middle Chinese reading:
* 分 (*bjun, “portion”, level tone, voiced obstruent onset) > Vietnamese phần
Alternatively, the huyền tone suggests non-Classical Chinese origin. Compare hè and hạ, mùi and vị, vì and vị.
Doublet of phân and phận. Cognate with Mandarin 分 (fèn) and Cantonese 分 (fan6). See also phần tử and phân tử, and Phần Lan.

phần lớn

a part of something that may or may not be divided from a larger whole; a part, a portion, a ration, etc.

Meronym: tập (“episode”)

Coordinate term: hàng (“integer place”)

phần chục

the first decimal place; the tenths place

phần trăm

the second decimal place; the hundredths place

phần nghìn

the third decimal place; the thousandths place

– Cha ta tinh thông thuật âm dương ngũ hành, con gái ông tự nhiên cũng biết được ba phần,[…]

2005, chapter 21, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

"My father is expert in yin-yang and five-element techniques; as his daughter naturally I know a little as well, […]"


見解

chữ Hán form of kiến giải (“opinion; view; understanding”).


動物學

chữ Hán form of động vật học (“zoology”).


植物學

chữ Hán form of thực vật học (“botany”).


thông

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 松 (“pine”, SV: tùng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tùng</i>


thông

Northeastern Vietnam form of sông (“river”)


觀點

chữ Hán form of quan điểm (“standpoint; point of view”).


財產

chữ Hán form of tài sản (“property; assets; wealth”).


年代

chữ Hán form of niên đại (“era; period; years; time”).


連詞

chữ Hán form of liên từ (“conjunction”).


香料

chữ Hán form of hương liệu (“spice; flavoring”).


趨勢

chữ Hán form of xu thế (“trend; tendency”).


附錄

chữ Hán form of phụ lục (“appendix; addendum”).


正義

chữ Hán form of chính nghĩa (“justice”).


監視

chữ Hán form of giám thị (“exam invigilator; exam supervisor”).


日報

chữ Hán form of nhật báo (“daily newspaper”).


thiên hướng tình dục

[tʰiən˧˧ hɨəŋ˧˦ tïŋ˨˩ zʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ hɨəŋ˦˧˥ tɨn˦˩ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ hɨəŋ˦˥ tɨn˨˩ jʊwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thiên hướng tình dục.wav

Sino-Vietnamese word from 偏向 and 情欲 (“sexual desire”).


tình dục

[tïŋ˨˩ zʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tɨn˦˩ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tɨn˨˩ jʊwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tình dục.wav

Sino-Vietnamese word from 情慾 (“lust; sexual desire”).


技術員

chữ Hán form of kĩ thuật viên (“technician”).


集體

chữ Hán form of tập thể (“community; union”).


lòng đỏ

[lawŋ͡m˨˩ ʔɗɔ˧˩]

[lawŋ͡m˦˩ ʔɗɔ˧˨]

[lɔŋ˦˩ ʔɗɔ˧˨]

[lawŋ͡m˨˩ ʔɗɔ˨˩˦]


數量

chữ Hán form of số lượng (“quantity; amount”).


無政府

chữ Hán form of vô chính phủ (“anarchy”).


魔鬼

chữ Hán form of ma quỷ (“demon ghost; ghost; evil spirit”).


行書

chữ Hán form of hành thư (“semi-cursive script”).


thứ bảy

[tʰɨ˧˦ ʔɓaj˧˩]

[tʰɨ˨˩˦ ʔɓaj˧˨]

[tʰɨ˦˥ ʔɓa(ː)j˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ bảy.wav


thứ ba

[tʰɨ˧˦ ʔɓaː˧˧]

[tʰɨ˨˩˦ ʔɓaː˧˧]

[tʰɨ˦˥ ʔɓaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ ba.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-thứ ba.wav

From thứ (“-th”) + ba (“three”).
As a name of weekday, calque of Portuguese terça-feira (“Tuesday”, literally “third weekday”).


thứ năm

[tʰɨ˧˦ nam˧˧]

[tʰɨ˨˩˦ nam˧˧]

[tʰɨ˦˥ nam˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ năm.wav

thứ + năm.
As a name of weekday, calque of Portuguese quinta-feira (“Thursday”, literally “fifth weekday”).


thứ sáu

[tʰɨ˧˦ saw˧˦]

[tʰɨ˨˩˦ ʂaw˨˩˦]

[tʰɨ˨˩˦ saw˨˩˦]

[tʰɨ˦˥ ʂa(ː)w˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ sáu.wav

thứ + sáu.
As a name of weekday, calque of Portuguese sexta-feira (“Friday”, literally “sixth weekday”).


thứ hai

[tʰɨ˧˦ haːj˧˧]

[tʰɨ˨˩˦ haːj˧˧]

[tʰɨ˦˥ haːj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ hai.wav

From thứ (“-th”) + hai (“two”). "Second" could also be, less frequently, thứ nhì.
As a name of weekday, calque of Portuguese segunda-feira (“Monday”, literally “second week day”).

Thứ hai là ngày đầu tuần, bé hứa cố gắng chăm ngoan.

(Can we date this quote?), Phạm Tuyên (lyrics and music), “Cả tuần đều ngoan [Nice the Whole Week]”, performed by Xuân Mai:

Monday's the first day of the week, and kiddo promises to be a nice kid.


營養

chữ Hán form of dinh dưỡng (“nutrition”).


tuần

Sino-Vietnamese word from 旬 (“ten-day period”).

vi-etym-sino

nghỉ hè tám tuần

week (any period of seven consecutive days)

week (period of seven days in the Gregorian calendar beginning with Sunday or Monday)

tuần lễ

one of three ten-day periods in a month in the Vietnamese calendar; a week

thượng tuần

period of ten days in the Vietnamese calendar

tuần rượu

tuần hương


島國

chữ Hán form of đảo quốc (“island state”).


學費

chữ Hán form of học phí (“tuition; school expenses”).


建築

chữ Hán form of kiến trúc (“architecture”).


水痘

chữ Hán form of thủy đậu (“chickenpox”).


trò

head

路, 󱙞, 󱼒, 徒, 𠻀

vi-noun

路, 󱙞, 󱼒, 徒, 𠻀

From Middle Vietnamese tlò. As shown by the Middle Vietnamese form and as well as usage of 路 (MC luH) as phonetic in Nôm texts, the earlier form of this word had initial cluster and can not be derived from 徒 (MC du).

Làm trò gì vậy?


淫蕩

chữ Hán form of dâm đãng (“debauchery, lewdness”).


權力

chữ Hán form of quyền lực (“power; authority”).


權利

chữ Hán form of quyền lợi (“right; interest”).


天球

chữ Hán form of thiên cầu (“celestial sphere”).


thuốc phiện

[tʰuək̚˧˦ fiən˧˨ʔ]

[tʰuək̚˦˧˥ fiəŋ˨˩ʔ]

[tʰuək̚˦˥ fiəŋ˨˩˨]

From thuốc (“drug”) + phiện (片) (short for á phiện (鴉片, “opium”)).


猩猩

chữ Hán form of tinh tinh (“chimpanzee”).


願望

chữ Hán form of nguyện vọng (“hope; aspiration”).


風景

chữ Hán form of phong cảnh (“scenery; landscape”).


職業

chữ Hán form of chức nghiệp (“career, profession”).


女王

chữ Hán form of nữ vương (“queen regnant”).


tảng

Sino-Vietnamese word from 磉 (“the stone base”).


duyên phận

[jwiəŋ˧˧ fəŋ˨˩ʔ]

[j⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ fəŋ˨˩˨]

the predetermined principle that dictates a person's relationships and encounters, usually positive, such as the affinity among friends or lovers


duyên

duyên số

Có duyên thì sẽ có ngày gặp lại.

If we're tied by fate, we'll meet again soon.

the predestined tie that is believed to have people meet each other

nói năng có duyên


phận

Sino-Vietnamese word from 分 (“social status; destiny”), 份, from Middle Chinese 分 (bjunH), 份 (bjunH). Doublet of phần and phân. Cognate with Mandarin 分 (fèn) and Cantonese 分 (fan6).

phận đàn bà

phận làm con

(literary) a role (the expected behavior of an individual in a society)


hầm

Related to ngầm. Compare ngụp vs. hụp, ngút vs. hút, ngửi vs. hửi, ngụm vs. hụm.

tầng hầm

an underground level (of a house or building)


nhẫn

cái (classifier)
chiếc (classifier)
釰 (CJK)
𨧟 (CJK)

Chỉ có những người dũng cảm nhất trong dòng họ mới được đeo nhẫn này thôi!

2011, 0:1:11 from the start, in Dưới bóng cây [In the Shade of Trees]:

Only the most courageous people in my family can wear this ring!

ring (round piece of (precious) metal worn around the finger)


đoạn

cầm đoạn/khúc giữa

đoạn văn

đoạn mở bài

đoạn kết bài


kê

cây (classifier)
hạt (classifier)
嵇 (CJK)
稽 (CJK)


tình

tình người

tình mẹ

có tình có nghĩa

bội tình

to betray someone despite their great affection for you

phụ tình

to disappoint someone despite their great affection for you

the ability to feel affection or compassion

tình yêu


mép

head

𠰏, 𠲵, 𠵐, 𠵽, 𦝌

vi-noun

𠰏, 𠲵, 𠵐, 𠵽, 𦝌

liếm mép

mép nước


đạo

Sino-Vietnamese word from 道 (“road; way”).

vi-etym-sino

đạo làm con

đạo làm người

Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
Fathers' deeds are as mountainous as Mount Tai,
Mothers' love is as everlasting as streaming water.
As a child, one is duty bound to worship their mother, to respect their father.

đạo Thiên Chúa

theo đạo

to be religious, especially to be a Christian

Giang Nguyên Đạo

(historical and in foreign placenames) province


hạnh

Sino-Vietnamese word from 行 (“conduct”). Doublet of hàng.

(Confucianism) virtue, one of the tứ đức (“four virtues”) that women are supposed to have


hạnh

Perhaps a Sino-Vietnamese word from 幸 (“lucky”), arising from taboo of mentioning tắc (“kumquat; blocked; stuck”).


sắc

Sino-Vietnamese word from 色 (“color; beauty”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sắc.wav

sắc mặt

thất sắc

a variant of a color; a shade, a tone, a tint, etc.

bảy sắc cầu vồng

tửu sắc

liquor and beautiful women, what men enjoy the most

tài sắc vẹn toàn

(of a woman) both talented and beautiful

(archaic) Short for sắc đẹp or clipping of nhan sắc (“womanly beauty”).


sắc

(historical) an imperial order; an imperial edict


tục

[tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 俗 (“custom; vulgar”).

tục nhuộm răng

(slightly literary, chiefly in compounds) a culturally customary practice

tục truyền rằng

(narratology, only in fixed expressions) legend

nói tục / văng tục / chửi tục


vịnh

Vịnh cái quạt

Vịnh đời người

Vịnh Hằng Nga
On Heng'e

(poetry) a type of poem that describes or comments on a particular subject


tượng

Cô ta đứng yên như pho tượng.


tượng

ông tượng

(xiangqi) elephant, a piece labeled with the characters 象 (xiàng, black) and 相 (tướng, red)


khổ

khổ A4


sâm

Sino-Vietnamese word from 蔘 (“ginseng”).


nhân sâm

[ɲən˧˧ səm˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʂəm˧˧]

[ɲəŋ˧˧ səm˧˧]

[ɲəŋ˧˧ ʂəm˧˧]

[ɲəŋ˧˧ səm˧˧]


thảm

trải thảm

thảm cỏ

thảm hoa


giới

giới Động vật

giới báo chí

a scene (large informal group of people with a uniting interest)

bình đẳng giới

Clipping of giới tính (“gender or sex”).


mọc

cục (classifier)
viên (classifier)
𦙣 (CJK)

According to folk etymology: derived from the name of the Kẻ Mọc area (tên Nôm of the Nhân Mục (仁睦) villages) in current-day Hanoi, where the dish bún mọc is said to originate.

(cooking) meatballs served in some noodle dishes


xứ

xứ người

tứ xứ

(literally, “four lands; lands to all four cardinal directions”)


ải

ải Nam Quan


khổ dịch

[xo˧˩ zïk̟̚˧˨ʔ]

[kʰow˧˨ jɨt̚˨˩ʔ]

[xow˧˨ jɨt̚˨˩ʔ]

[kʰow˨˩˦ jɨt̚˨˩˨]

[xow˨˩˦ jɨt̚˨˩˨]


thêu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鍬 (SV: thiêu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiêu</i>


tích

Sino-Vietnamese word from 跡 (“trace; what's been done; exploits”). The Vietnamese reinterpretation of this term may relate to điển tích.

a tale of old happenings, often adapted for theater


bóp

(Southern Vietnam) wallet (containing money, documents, etc.)


kỉ

kỉ Phấn Trắng


dạng

Sino-Vietnamese word from 樣. Doublet of dáng.

one of the various forms that something appears or is produced in; a form, a variant, a type, etc.

Nó thuộc dạng/loại chỉ giỏi nói chứ không giỏi làm.

He's the kind that loves to talk the talk but not so much walk the walk.


trào

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 潮 (“tide”, SV: triều).
Might be considered Sino-Vietnamese proper and not just a non-Sino-Vietnamese reading.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">triều</i>


tắc

tắc muối ớt

trà tắc


ngù

(dialectal) a piece of wood or ivory bolted onto a clog to keep the big toe and second toe apart


phách

Mỗi người một phách.


phách

a clapper or woodblock made out of bamboo or hardwood, used in the traditional music of Vietnam, including ca trù


phách

Đêm qua chẳng biết có hay không,
Chẳng phải hoảng hốt, không mơ mòng.
Thật hồn! Thật phách! Thật thân thế!
Thật được lên tiên - sướng lạ lùng.

1921, Tản Đà, Hầu Trời [Serving the Heavenly Lord]:

Not sure last night was real,
I don't think I was frightened or dreaming.
But rather, really spirited! Really zealous! Really lively!
Really got into heaven - so joyful.

(occult, folklore) a soul; a spirit (po as opposed to hun)


dáng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 樣 (“form, shape, figure”, SV: dạng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">dạng</i>


giáo

cây (classifier)
ngọn (classifier)
𨬊 (CJK)


tô

(Central Vietnam, Southern Vietnam) bowl


tráp

cái (classifier)
劄 (CJK)
匼 (CJK)
㯚 (CJK)

(historical) a small wooden casket used to store paper, precious objects, and betel and areca [which are used as betrothal gifts]


hiệp

Sino-Vietnamese word from 合 (“classifier for the number of fights”).


kiến

From Proto-Vietic *gɛːnʔ ~ *kɛːnʔ. Cognate with Thavung แก้น. Compare Bolyu ɣəːn³³.


chuyển

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chuyển.wav


hộp

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hộp.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 盒 (“box”, SV: hạp).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hạp</i>

vi-etym-sino

hộp sữa

sữa hộp

cơm hộp

a squarish container made of bendable material, such as a box or a carton

cá hộp

đồ hộp


sãi

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sĩ, sỹ</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 士, 仕 (“literati”, SV: sĩ, sỹ)

16th century, Nguyễn Thế Nghi's (attributed) Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (新編傳奇漫錄增補解音集註), giải âm/translation of “The Tale of the Abandoned Pagoda in Đông Triều” in Truyền kỳ mạn lục ("Casual Record of Transmitted Strange-Tales") by Nguyễn Dữ.
仕娓𨪷𩯀共民平㐌姅
Sãi vãi gọt tóc cùng dân bình đã nửa.
Those who cut their hair and became Buddhist monks and nuns constituted half of the common populace.

Lắm / Nhiều sãi không ai đóng cửa chùa.

Everybody's business is nobody's business (literally, “[There are] many wardens [yet] none closes the temple's door”).

Con vua thì lại làm vua;
Con sãi ở chùa lại quét lá đa.
A monarch's son shall become a monarch;
A son of a warden in a Buddhist temple shall sweep banyan leaves.


hóp

certain bamboo species, especially Bambusa textilis


thức

(literary) food, especially a delicacy or treat


nghiệm

Sino-Vietnamese word from 驗 (“to examine”).

(mathematics) a zero (value of a function’s independent variables when the value of the function is zero)


chót

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 卒 (SV: tốt). Compare chốt, trót, chợt.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tốt</i>


cách

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cách.wav

cách làm việc

một cách nhanh chóng

sở hữu cách/cách sở hữu


suất

Sino-Vietnamese word from 率. Compare Mandarin 率 (lǜ, luật, “rate”), Mandarin 率 (shuò, suất; shuài, soái, “to lead”), Japanese 率 (ritsu, luật, “rate”).
The reading with ‹l-› is completely unused within Vietnamese, although theoretically, the character can be read as luật. This contrast with Chinese and the other Sino-Xenic languages, where the character has multiple readings in use.

cog

suất cơm

suất điện động


trại

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trại.wav


phủ

phủ Chúa Trịnh

(historical) the residence of a nobleman or government official


thính

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bính</i>

vi-etym-sino

non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 餅 (“flour-based foods, pastry”, SV: bính)

powdered grilled rice (used to make food)

roasted bran used as bait for fish or shrimp

(neologism, slang) “bait” (for attracting someone); flirtation; romantic advances


cáp

dây cáp

cáp quang

Nhà mày có (truyền hình) cáp không?

truyền hình cáp
truyền hình cáp#Vietnamese

(television) Short for truyền hình cáp (“cable television”).


hội

Sino-Vietnamese word from 會 (“to gather; to assemble”).

hội hè

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam


cẩm

Sino-Vietnamese word from 錦. Doublet of gấm.


cẩm

Tất cả nhân viên trong sở cẩm chỉ có bẩy người: một ông Cẩm Tây, một ông thông ngôn ta, một ông quản cảnh sát, và bốn người lính.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 2, in Số đỏ [Dumb Luck]:

All seven employees in this police station were: one French chief, one Vietnamese interpreter, one manager, and four officers.

Ở nơi đó, 2 chị em nhà văn Đặng Thị Hạnh và Đặng Anh Đào được ngắm nhìn những ngôi biệt thự xinh đẹp “trồng toàn tường vi, bạch đàn mới lớn”, nhìn “những người đàn bà đẹp hay thẩn thơ bên vệ đường và mấy ông cẩm Tây gặp ngoài đường hay mỉm cười”.

2021, Kiều Chi, “Sầm Sơn đối với tôi vẫn giống như một mối tình đầu [To Me, Sầm Sơn Is Like First Love]”, in Thanh Hóa Newspaper:

There, both sisters Đặng Thị Hạnh and Đặng Anh Đào could admire beautiful mansions where multiflora roses and young eucalyptus trees grew, to behold fair daydreaming damsels on the pavements, and to meet oft-smiling French policemen on the streets.


căm

From Proto-Vietic *kam (“arrow”), from Proto-Mon-Khmer *kam (“arrow”). Compare Khmer កាំ (kam).


âm

(phonetics, colloquial) Clipping of âm tố or clipping of ngữ âm (“phone”).

(phonology, colloquial) clipping of âm vị (“phoneme”).

(linguistics, colloquial) Clipping of âm tiết (“syllable”).


đề

mệnh đề

(grammar) clause; (logic, mathematics) proposition

Chiều ngày 7/5, Bộ GĐ-ĐT đã công bố đề thi tham khảo kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia 2020.

2020 May 7, Vân Trang, NÓNG: Bộ GD-ĐT công bố đề thi tham khảo kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia 2020 tất cả các môn:

This afternoon 7th May, the MoET announced the exam questions for the 2020 National High School Graduation Exam.

set of questions for an examination or test


tài nguyên

[taːj˦˩ ŋwiəŋ˧˧]

[taːj˨˩ ŋwiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 財源, composed of 財 (“wealth”) and 源 (“source”).


nguyên âm

[ŋwiən˧˧ ʔəm˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ ʔəm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nguyên âm.wav

Sino-Vietnamese word from 元音, composed of 元 (“primary; original”) and 音 (“sound”).

Một nhị trùng âm là một tở hợp của hai nguyên âm và được đọc dưới dạng một âm nhất quán.

2004, Nguyễn Văn Tuấn, Trương Văn Hùng, Tiếng Đức dành cho người Việt, NXB Trẻ, page 9:

A diphthong is the combination of two vowels and is pronounced as one unified sound.


sử ký

Alternative spelling of sử kí (“history record”).


mùn cưa

[mun˨˩ kɨə˧˧]

[mun˦˩ kɨə˧˧]

[mʊwŋ͡m˨˩ kɨə˧˧]


keo ong

[kɛw˧˧ ʔawŋ͡m˧˧]

[kɛw˧˧ ʔawŋ͡m˧˧]

[kɛw˧˧ ʔɔŋ˧˧]

[kɛw˧˧ ʔawŋ͡m˧˧]