bể phốt

bể (“a water tank”) + French fosse septique (literally “septic pit”)

der

Về nghĩa đen, theo từ điển tiếng Việt thì “phốt” có nghĩa là “hố phân” hoặc còn được gọi là “bể phốt” (hầm cầu, hầm tự hoại, chứa chất thải hữu cơ). Bể phốt cũng là từ vay mượn tiếng Pháp, nhưng chữ gốc của nó là "fosse" (cái hố) trong “fosse septique”.

[2021 May 11, Cersei, “Tra từ: ‘Bóc phốt’ là gì và bắt nguồn từ đâu mà trở nên phổ biến đến vậy? [Look It Up: What Does bóc phốt Mean, Where’s It from and How'd It Get So Popular?]”, in VTC News:

Phốt literally means “excrement pit” and is also called bể phốt (a septic tank that stores organic waste). Bể phốt is also a French loanword, but the etymon is fosse (a pit) as in fosse septique.

- Trai đẹp thì đi thông bể phốt cũng có người thích, như cháu tao chẳng hạn.

(Can we date this quote?), Sapis, “Chương 14: Giấm lên men [Chapter 14: Fermented Vinegar]”, in Nó thích mày [She Likes You]:

"If you're a hot guy it ain't matter even if you were a septic tank cleaner, like my nephew for example."


nhà vàng

[ɲaː˨˩ vaːŋ˨˩]

[ɲaː˦˩ vaːŋ˦˩]

[ɲaː˨˩ vaːŋ˨˩]

[ɲaː˨˩ jaːŋ˨˩]

nhà + vàng, calque of Chinese 金屋 (kim ốc).

(literary, obsolete) a luxurious residence; convertibly, a symbol of wealth


từng lớp

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˧˦]

[tɨŋ˦˩ ləːp̚˦˧˥]

[tɨŋ˨˩ ləːp̚˦˥]


hành thích

[hajŋ̟˨˩ tʰïk̟̚˧˦]

[hɛɲ˦˩ tʰɨt̚˦˧˥]

[han˨˩ tʰɨt̚˦˥]


vũ đạo

[vu˦ˀ˥ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[vʊw˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[vʊw˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]

[jʊw˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 舞 (“to dance”) and 道 (“way”).


thầy tào

[tʰəj˨˩ taːw˨˩]

[tʰəj˦˩ taːw˦˩]

[tʰəj˨˩ taːw˨˩]

Lão thầy tào tuy ở vùng hoang sơ nhưng cũng có chút kiến thức, biết chuyện Đại Điên vừa bị Từ Đạo Hạnh yểm cho mất mạng, không thể đầu thai được ở kinh sư.

2017, Phan Cuồng, Lý triều dị truyện, →ISBN:

Although the old village priest lived far from things, he did know some stuff, and he knew that Đại Điên had just been killed by exorcism by Từ Đạo Hạnh and could not reincarnate in the capital.

person who officiates rituals in certain ethnic minorities in northern Vietnam


lãnh địa

[lajŋ̟˦ˀ˥ ʔɗiə˧˨ʔ]

[lɛɲ˧˨ ʔɗiə˨˩ʔ]

[lan˨˩˦ ʔɗiə˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 領地 (“territory”).


thọa

Traditional tone placement spelling of thoạ.


thoạ

[tʰ⁽ʷ⁾aː˨˩˨]

(Central Vietnam) drawer (open-topped box that can be slid in and out of the cabinet that contains it)


đoạn-đầu-đài

head

đoạn-đầu-đài

vi-noun

đoạn-đầu-đài

Nhưng theo giáo-sử, trước khi mưu phản để chuốc lấy đoạn-đầu-đài, Tống-thị còn phạm một tội vô cùng nặng nề khác : đổ máu môn-đệ Chúa Ki-tô.

1959, Phạm Đình Nghiêm, NGƯỜI CHỨNG THỨ NHẤT - LỊCH-SỬ TÔN-GIÁO CHÍNH-TRỊ MIỀN NAM ĐẦU THẾ-KỶ XVII, HAY LÀ, THẦY GIẢNG AN-RÊ PHÚ-YÊN - TIÊN KHỞI TỬ ĐẠO (1625-1644) [THE FIRST WITNESS: A HISTORY OF RELIGIOUS POLITICS IN THE SOUTH IN THE 17th CENTURY, OR, PREACHER ANDREW IN PHÚ YÊN, THE FIRST MARTYR (1625-1644)], Lam-Hồng:

But according to religious records, before her conspiracy that resulted in her execution on the scaffold, Tống Thị commited another grave crime: causing the bloodshed of Christians.

Obsolete spelling of đoạn đầu đài (“a scaffold”).


nhân sinh

Sino-Vietnamese word from 人生, composed of 人 (“human”) and 生 (“life”).


dã-thú

Với cái nhột, các nhà khảo-cứu ước-mong sẽ đoạt được giải-đáp nên đã nhờ nhiều ngành khoa-học khác trợ giúp mình. Không ai ngờ, họ đã cầu-cứu đến nhân-chủng học để điều-tra về một khía cạnh của vấn-đề : « cái nhột có nghĩa gì đối với nhân-loại, khi còn sống như bầy dã-thú trong rừng sâu và hang đá ? »

1968, Dương Tấn Tươi, CƯỜI - NGUYÊN-NHÂN VÀ THỰC-CHẤT [LAUGHTER: CAUSES AND EXPLANATIONS]:

As for ticklishness, researchers wanted to find an answer so they sought it in other disciplines. Surprisingly, they deferred to anthropology to look into one facet of the question, “What does ticklishness have to do with humanity, even when it was merely bestial in jungles and caves?”

Obsolete spelling of dã thú (“a wild animal”).


đạo Gia Tô

Calque of Chinese 耶蘇教／耶苏教 (literally “Jesusism”), from Japanese 耶蘇教 (Yasokyō)

cal

(Christianity) Synonym of Gia Tô giáo (“Christianity”)


vườn thượng uyển

[vɨən˨˩ tʰɨəŋ˧˨ʔ ʔwiən˧˩]

[vɨəŋ˦˩ tʰɨəŋ˨˩ʔ ʔwiəŋ˧˨]

[vɨəŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩˨ (ʔ)wiəŋ˨˩˦]

[jɨəŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩˨ (ʔ)wiəŋ˨˩˦]

vườn + thượng uyển. Attested in Vịnh hoa yên tự phú (詠花煙寺賦), attributed to Huyền Quang (1254-1334).
A so-called "redundant" construction, because both vườn and uyển (苑) are morphemes that mean "garden"; thượng uyển (上苑) itself is also attested as a free noun in texts.

園上苑花唭貝𪹷
𡓃𠫾𧗱埃庄朝螉

18th century, Nguyễn Gia Thiều (阮嘉韶) (1741-1798), Cung oán ngâm khúc (宮怨吟曲), Phú Văn đường tàng (富文堂藏), printed in 1866 edition:

In the royal garden, flowers joyfully basked in the sun,
[But] why did they not tend to the bees by the walking path?

Vườn thượng uyển hoa cười với nắng,
Lối đi về ai chẳng chiều ong.


mồm mép

[mom˦˩ mɛp̚˦˧˥]

mồm (“mouth”) + mép (“corner of mouth”).

có mồm có mép

gift of the gab, ability to speak readily and glibly

Used other than figuratively or idiomatically: see mồm, mép.


thuyết thông linh

[tʰwiət̚˧˦ tʰəwŋ͡m˧˧ lïŋ˧˧]

[tʰwiək̚˦˧˥ tʰəwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ tʰəwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

(philosophy) Spiritism (a religious and philosophical doctrine concerned with communication with the dead)


phỏng sinh học

[fawŋ͡m˧˩ sïŋ˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[fawŋ͡m˧˨ ʂɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[fɔŋ˧˨ sɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[fawŋ͡m˨˩˦ ʂɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

[fawŋ͡m˨˩˦ sɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]


loại suy

[lwaːj˨˩ʔ ʂwɪj˧˧]

[l⁽ʷ⁾aːj˨˩˨ ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧]

[l⁽ʷ⁾aːj˨˩˨ s⁽ʷ⁾ɪj˧˧]


cắng

Vừa mưa vừa nắng
Cái cắng đánh nhau
Bồ câu ra chữa
Chút nữa lại tạnh


choại

[t͡ɕwaːj˧˨ʔ]

[t͡ɕwaːj˨˩ʔ]

[c⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]


tà-vẹt

[taː˨˩ vɛt̚˧˨ʔ]

[taː˦˩ vɛt̚˨˩ʔ]

[taː˨˩ vɛk̚˨˩˨]

[taː˨˩ jɛk̚˨˩˨]


oản

[(ʔ)waːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 碗 (“bowl-like object”).

vi-etym-sino

truncated conical-shaped sticky rice or cake, used as votive offering


ghe lườn

[ɣɛ˧˧ lɨən˨˩]

[ɣɛ˧˧ lɨəŋ˦˩]

[ɣɛ˧˧ lɨəŋ˨˩]


xiệp

(fishing) type of fishing net consisted of a V-shaped bamboo frame that supports the loose hanging net in-between


mù u

[mʊw˦˩ ʔʊw˧˧]

[mʊw˨˩ ʔʊw˧˧]

Calophyllum inophyllum
Calophyllum inophyllum#Translingual


kiền kiền

[kiəŋ˦˩ kiəŋ˦˩]

[kiəŋ˨˩ kiəŋ˨˩]


sõng

vi-noun

(classifier cái, chiếc) sõng • (腫, 𦪃, 𦪐)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
腫 (CJK)
𦪃 (CJK)
𦪐 (CJK)


cà vom

[kaː˨˩ vɔm˧˧]

[kaː˦˩ vɔm˧˧]

[kaː˨˩ vɔm˧˧]

[kaː˨˩ jɔm˧˧]


cần xé

[kən˨˩ sɛ˧˦]

[kəŋ˦˩ sɛ˨˩˦]

[kəŋ˨˩ sɛ˦˥]


xiếm

cái (classifier)
chiếc (classifier)
cây (classifier)


buồm lòng

[ʔɓuəm˨˩ lawŋ͡m˨˩]

[ʔɓuəm˦˩ lawŋ͡m˦˩]

[ʔɓuəm˦˩ lɔŋ˦˩]

[ʔɓuəm˨˩ lawŋ͡m˨˩]


buồm ưng

[ʔɓuəm˨˩ ʔɨŋ˧˧]

[ʔɓuəm˦˩ ʔɨŋ˧˧]

[ʔɓuəm˨˩ ʔɨŋ˧˧]

buồm (“sail”) + ưng (of uncertain origins)


dị giới

Sino-Vietnamese word from 異 (“different”) and 界 (“world”), clipping of dị thế giới.

vi-etym-sino

(neologism, manga, anime, Chinese fiction) an isekai


dị thế giới

Sino-Vietnamese word from 異世界, composed of 異 (“different”) and 世界 (“world”), from Japanese 異世界 (isekai).

(manga, anime, Chinese fiction) Synonym of dị giới (“an isekai”)


đại thần

Sino-Vietnamese word from 大臣, composed of 大 (“great”) and 臣 (“courtier”)

ngoại vụ đại thần

(historical, feudalism, in feudal East Asia or obsolete, of modern Japan) a minister


tổng lí đại thần

Sino-Vietnamese word from 総理大臣, composed of 総理 (“general director”) and 大臣 (“minister”)

Đông dương tổng lý đại thần

(historical, feudalism, colonialism) a chancellor or prime minister


chuôm

plants' debris on the surface of a pond, serving as hiding places for fish


cột buồm

[kot̚˧˨ʔ ʔɓuəm˨˩]

[kok̚˨˩ʔ ʔɓuəm˦˩]

[kok̚˨˩˨ ʔɓuəm˨˩]


vạn quốc

Sino-Vietnamese word from 萬國, composed of 萬 (“ten thousand”) and 國 (“countries”), from Chinese 萬國／万国 (wànguó)

Năm 1909, nhân vụ nhà Cách-mạng Triều-tiên là An-trọng-Căn ám sát viên Tổng-giám (từc[sic] Tuyền-quyền) nước Nhựt-bản là Y-Đằng Bác-Văn nên bị án tử-hình, Mai-sơn Tiên-sinh có làm đôi câu-đối truy-điệu nhà Cách-mạng Triều-tiên như sau :
« Thân tại Tam-Hàn danh vạn quốc.
Sinh phi bách tuế tử thiên thu. »
Nghĩa là :
« Người tuy ở đất Tam-Hàn, mà thanh-danh thì lẫy-lừng vạn quốc.
Sống tuy không đầy trăm tuổi, nhưng thác còn lưu tiếng đến ngàn thu. »

1965, “NGÀY XUÂN [SPRING DAY]”, in MINH TÂN, page 58:

In 1909, in the wake of the assassination of Japan’s Prime Minister Itō Hirobumi at the hands of the Korean revolutionary An Jung-geun, which resulted in his execution, Mr. Mai Sơn dedicated a duilian to the Korean revolutionary:
“Body in the Three Han, name in the myriad lands.
Life not 100 years, death 1000 autumns.”
That is to say:
“While your person was in Korea, your renown was international.
While your life did not last 100 years, your death shall be remembered forever.”

(obsolete) all the countries in the world


thiếu-nữ

Liên-Hoa giật mình : nàng chưa trông thấy bao giờ một người đẹp như thế ! mắt[sic] thiếu-nữ trong như gương nước hồ sen, tóc nàng buông xuôi, đẹp như một làn mây mờ và mỏng.

(Can we date this quote?), Minh Chiếu, editor, Truyện cổ PHẬT GIÁO [Old BUDDHIST Tales]:

Liên Hoa was taken a back. Never had she witnessed such a beauty! The maiden’s eyes were as clear as the water in a lotus pond, her hair worn loose, as fuzzy and fine as a wisp of cloud.

Obsolete spelling of thiếu nữ (“a maiden”).


ki-mô-nô

Khi chàng bước vào thì đã thấy một thiếu nữ trẻ măng, mặc chiếc ki-mô-nô màu trắng có thêu hoa đào từ từ bước ra đón tiếp. Thiếu nữ có một nhan sắc mê hồn, khiến cho Trọng thoáng nhìn mà đã thấy lòng ngây ngất, như vừa nhập một hớp rượu mạnh.

1980, Tô Ngọc, Hầm giết người [A Murderous Dungeon]:

As soon as we walked in, he saw youthful maiden, dressed in a white kimono embroidered with a cherry blossom pattern, come out to receive him. The maiden had a breathtaking beauty, one that made Trọng’s heart skip a beat even at a single glimpse, as if he had just taken a sip of potent sake.


thiếu-nam

— Chi-đoàn thiếu-nam, gồm các thiếu niên từ 14 đến 18 tuổi.
— Chi-đoàn thiếu-nữ, gồm các thiếu nữ từ 14 đến 17 tuổi.

1963, Lê Văn An, TỔ-CHỨC HÀNH-CHÁNH VIỆT-NAM [ADMINISTRATIVE ORGANIZATION IN VIETNAM], Saigon: Học-viện Quốc-gia Hành-chánh, page 388:

— The Boy Division, which includes boys from 14 to 18 years old.
— The Girl Division, which includes girls from 14 to 17 years old.

Obsolete spelling of thiếu nam (“a lad”).


thiếu nam

Sino-Vietnamese word from 少男, composed of 少 (“young”) and 男 (“male person”).

Truyền thông đã tạo ra một hình ảnh về tuổi thiếu nam và thiếu nữ (như trong thời chiến họ tạo ra chân dung lính Mỹ, lại dùng ngôn ngữ lính tráng đã được biên tập đáng kể) và họ buộc trẻ em hoặc là chấp nhận hoặc là hung hăng cưỡng lại hình ảnh của chíng mình.

(Can we date this quote?), Thiên Nga, transl., đám đông cô đơn, Nhà xuất bản Tri Thức, translation of the lonely crowd:

The media has created an image of boyhood and girlhood (like the portrait of an American serviceman, with heavily edited militaristic language), and forced children to either accept or aggressively resist their own image.

Đơn vị của Gia đình Phật tử là GIA ĐÌNH. Trên hết là Gia trưởng thay mặt cho sáu đoàn: Nam Phật tử, Nữ Phật tử (cho thanh niên nam nữ trên 18 tuổi). Thiếu nam, Thiếu nữ (cho các thiếu niên nam nữ từ 13 đến 17 tuổi). Nam Oanh vũ, Nữ Oanh vũ (từ 6 đến 12 tuổi) trong việc đối ngoại. Mỗi đoàn có một Đoàn trưởng và một Đoàn phó phụ trách cả 4 đội (mỗi đội từ 8 đến 12 em). Cả sáu đoàn đặt dưới sự điều khiển của Liên Đoàn trưởng.

(Can we date this quote?), Người Áo Lam, SỨ MỆNH GIA ĐÌNH PHẬT TỬ [THE MISSIONS OF THE BUDDHIST FAMILY]:

The unit of the Buddhist Family is the FAMILY. Leading each is the Head who handles external affairs for each of the six divisions: Male and Female Buddhists (male and female youths aged 18 and above), Male and Female Adolescents (adolescents aged 13 to 17), Male and Female Oanh vũ (6 to 12). Each division has one Captain and one Deputy who are responsible for its four squads (each squad consists of 8 to 12 children). All six divisions are under the control of a Commander.

(rare, literary) Synonym of thiếu niên (“a lad”) (a boy or young man)

Từ bốn nghi này tiếp tục hình thành nên Bát quái Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn với bốn cặp đối xứng nhau, tức: Càn là cha, Khôn là mẹ; Chấn là trưởng nam, Tốn là trưởng nữ; Khảm là trung nam, Ly là trung nữ; Cấn là thiếu nam, Đoài là thiếu nữ.

2009, BÁT TRẠCH MINH KÍNH, Nhà xuất bản Hà Nội, translation of 八宅明鏡, page 26:

From these four modes, the Eight Trigrams, the Creative, the Joyous, the Clinging, the Arousing, the Gentle, the Abysmal, the Keeping Still and the Receptive, form four contrastive pairs: the Creative is the father, the Receptive is the mother; the Arousing is the eldest son, the Gentle is the eldest daughter; the Abysmal is the middle son, the Clinging is the middle daughter; the Keeping Still is the youngest son, the Joyous is the youngest daughter.


thanh-nam

Ý thức rõ sứ mạng lịch sử, Thanh-nam Thanh-nữ Việt Nam đã tức khắc đảm nhận trách nhiệm của mình. Thanh-nam, Thanh-nữ xung phong bảo vệ làng ấp cùng với các huynh trưởng dũng cảm chiến đấu đánh bọn cộng phỉ khủng bố phá hoại.

1962, “THÔNG-ĐIỆP của Tổng-Thống Việt-Nam Cộng-Hòa đọc tại Quốc-Hội trong buổi khai mạc khóa họp thường lệ [THE ADDRESS of the President of the Republic of Vietnam at the Opening of the Regular Conference]”, in THÀNH TÍCH TÁM NĂM HOẠT ĐỘNG CỦA CHÁNH PHỦ [EIGHT-YEAR ACHIEVEMENTS OF THE GOVERNMENT], page III:

With a clear vision of their historic mission, the Youth of Vietnam, male and female, immediately assumed their responsibilities. They proactively defended settlements, and alongside brave leaders, fended off the terrorizing and destructive communist scum.

Obsolete spelling of thanh nam (“a male youth”).


lão nam

Sino-Vietnamese word from 老 (“old”) and 男 (“male person”).


thanh-nữ

Bổn phận của anh chị em nặng lắm đấy và mỗi thanh-niên thanh-nữ cũng như chúng ta đồng hi sinh, linh động bớt một hoặc hai giờ mỗi tuần, sau bữa cơm tối, liên-đới mỗi người thăm vài gia-đình lối xóm, giúp các con em nhà nghèo. Chị thanh-nữ nầy vui với năm ba em nhỏ từ 5 đến 12 tuổi. Anh thanh-niên kia thăm vài gia-đình khác, giúp năm ba em khác tuổi từ 12, 15, 17 tới 18.

1963, “THẢO-LUẬN VÀ BIỂU-QUYẾT TOÀN BỘ NGÂN-SÁCH QUỐC-GIA 1963. [DELIBERATION AND VOTE ON THE NATIONAL BUDGET FOR 1963.]”, in NỘI-SAN QUỐC-HỘI [THE NATIONAL ASSEMBLY’S INTERNAL PERIODICAL], volume 2, Sở Thông-tin Quốc-hội, page 640:

You have many obligations, and each youth, male and female, like the rest of us, is obliged to take a share in our sacrifice, by setting aside one or two hours a week after dinner, delegating each person to visit a few families in the neighborhood and to help poor children. A female youth can play with some 5-to-12-year-old children. A male youth can visit some other families and help some other children aged 12, 15, 17 to 18.

Obsolete spelling of thanh nữ (“a female youth”).


lão-nam

— Chi-đoàn lão-nam, gồm các công-dân nam từ 51 tuổi trở lên.
— Chi-đoàn lão-nữ, gồm các công-dân nữ từ 51 tuổi trở lên.

1963, Lê Văn An, TỔ-CHỨC HÀNH-CHÁNH VIỆT-NAM [ADMINISTRATIVE ORGANIZATION IN VIETNAM], Saigon: Học-viện Quốc-gia Hành-chánh, page 387:

— The Old-Man Division, which includes male citizens 51 years old and above.
— The Old-Woman Division, which includes female citizens 51 years old and above.

Obsolete spelling of lão nam (“an old man”).


lão-nữ

Obsolete spelling of lão nữ (“an old woman; an old lady”).


thanh-niên

Obsolete spelling of thanh niên (“youth; a male youth”).


lão nữ

Sino-Vietnamese word from 老女, composed of 老 (“old”) and 女 (“female person”)


thanh nữ

Sino-Vietnamese word from 青 (“grue; youthful”) and 女 (“female person”), used as the specifically female equivalent of thanh niên (“male youth”) on the same model as thiếu niên (“male adolescent”) and thiếu nữ (“female adolescent”).

Tuổi của thanh niên phải định lại từ 18 đến 29. Về thanh nữ thì từ 18 đến 25.

2001, the Communist Party of Vietnam, “CHỈ THỊ CỦA TRUNG ƯƠNG Về việc củng cố Thanh niên cứu quốc, phát triển Đoàn Thanh niên Việt Nam để thống nhất mặt trận thanh niên [THE CENTRAL DIRECTIVE Regarding improving the Youth’s Save-the-Nation movement and maturing the Vietnamese Youth Union to unify youth’s battlefronts]”, in VĂN KIỆN ĐẢNG TOÀN TẬP [THE PARTY’S COMPLETE RECORDS], volume 9, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, page 357:

The age of male youths must be re-established as 18 to 29. As for female youths, 18 to 25.

(obsolete) a female late teenager or young adult


thanh nam

Sino-Vietnamese word from 青 (“grue; youthful”) and 男 (“male person”), used as a less ambiguous equivalent of thanh niên (“youth or male youth”) on the same model as thiếu nam (“male adolescent”) and thiếu nữ (“female adolescent”).

(obsolete) Synonym of thanh niên (“a male late teenager or young adult”)


quan ải

[kwaːŋ˧˧ ʔaːj˧˨]

[waːŋ˧˧ ʔaːj˨˩˦]

(literary) mountain pass (that is located in a strategic position)


quan tái

[kwaːŋ˧˧ taːj˨˩˦]

[waːŋ˧˧ taːj˦˥]


Phật tổ

Sino-Vietnamese word from 佛祖, composed of 佛 (“Buddha”) and 祖 (“ancestor; founder”)

Phật tổ Như Lai/Thích Ca Mâu Ni
our Founder Tagathata/Shakyamuni

the Founder of Buddhism (the title of the Buddha)


關塞

chữ Hán form of quan tái (“frontier pass and fortress”).


quỹ tích

[kwi˦ˀ˥ tïk̟̚˧˦]

[kwɪj˧˨ tɨt̚˦˧˥]

[wɪj˨˩˦ tɨt̚˦˥]


axit đêôxiribônuclêic

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦ ʔɗe˧˧ ʔo˧˧ si˧˧ ɹi˧˧ ʔɓo˧˧ nu˧˧ kle˧˧ ʔïk̟̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦ ʔɗe˧˧ ʔo˧˧ si˧˧ zi˧˧ ʔɓo˧˧ nu˧˧ kle˧˧ ʔïk̟̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˦˧˥ ʔɗej˧˧ ʔow˧˧ sɪj˧˧ ɹɪj˧˧ ʔɓow˧˧ nʊw˧˧ klej˧˧ ʔïk̟̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ sɨt̚˦˥ ʔɗej˧˧ ʔow˧˧ sɪj˧˧ ɹɪj˧˧ ʔɓow˧˧ nʊw˧˧ klej˧˧ ʔïk̟̚˦˥]

Borrowed from French acide désoxyribonucléique.

deoxyribonucleic acid
deoxyribonucleic acid

(biochemistry, genetics) deoxyribonucleic acid


uẩn khúc

[ʔwən˧˩ xʊwk͡p̚˧˦]

[ʔwəŋ˧˨ kʰʊwk͡p̚˦˧˥]

[ʔwəŋ˧˨ xʊwk͡p̚˦˧˥]

[(ʔ)wəŋ˨˩˦ kʰʊwk͡p̚˦˥]

[(ʔ)wəŋ˨˩˦ xʊwk͡p̚˦˥]

Việc này có nhiều uẩn khúc ở bên trong.

This has many hidden intricacies on the inside.

a complex, difficult matter or issue still being kept in secret and which hasn't been expressed or made clear yet


tội danh

[toj˨˩ʔ jɛɲ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 罪名, composed of 罪 and 名.

(law) the name of a criminal offence that is codified in a criminal code


quân khu

[kwəŋ˧˧ kʰʊw˧˧]

[kwəŋ˧˧ xʊw˧˧]

[wəŋ˧˧ kʰʊw˧˧]

[wəŋ˧˧ xʊw˧˧]

(military) an area of territory protected by a state's armed forces

(Vietnam, military) a large-scale military unit of the People's Army of Vietnam responsible for a certain area of Vietnam's territory


thiên chủ

Alternative letter-case form of Thiên Chủ


thiên nữ

Sino-Vietnamese word from 天女, composed of 天 (“heaven; deva/devi”) and 女 (“female person”), Literary Chinese 天女 (tiānnǚ)

(Đại (Thánh)) Biện Tài / Diệu Âm / Mĩ Âm Thiên (nữ)

Synonym of thiên (“a devi”) (female deva)

Truyền thuyết thiên nữ

(literally, “Legend of the Celestial Maiden”)

(Chinese mythology) a female inhabitant of heaven


Thế Tôn

Sino-Vietnamese word from 世尊, composed of 世 (“life; world”) and 尊 (“highness”).

Pháp Loa Thế Tôn
Lord Pháp Loa


sổ đỏ

sổ (“record”) + đỏ (“red”), literally “red-covered record”

af

(informal) Synonym of sổ hộ khẩu (“a book that lists the hukou of all members of a family”)


sổ hồng

sổ (“record”) + hồng (“pink”), literally “pink-covered record”

(informal) Synonym of giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (“a certificate of landownership”)


mồn mồn

[moŋ˦˩ moŋ˦˩]

[moŋ˨˩ moŋ˨˩]

(Thanh Hoá) a kind of red land crab found in Thanh Hoá


tập xác định

[təp̚˧˨ʔ saːk̚˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[təp̚˨˩ʔ saːk̚˦˧˥ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[təp̚˨˩˨ saːk̚˦˥ ʔɗɨn˨˩˨]

tập (“set”) + xác định (“to determine”).

(mathematics, set theory) a domain (the set on which a function is defined)


tôm càng xanh

[tom˧˧ kaːŋ˨˩ sajŋ̟˧˧]

[tom˧˧ kaːŋ˦˩ sɛɲ˧˧]

tôm (“shrimp”) + càng (“crustacean claw, pincer”) + xanh (“blue”).

com

giant freshwater prawn (Macrobrachium rosenbergii)


cộng hòa liên bang

cộng hoà liên bang
cộng hoà liên bang#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of cộng hoà liên bang (“federal republic”).


cộng hoà liên bang

[kəwŋ͡m˧˨ʔ hwaː˨˩ liən˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ hwaː˦˩ liəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ liəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

cộng hoà (“republic”) + liên bang (“federal”).


công cốc

[kəwŋ͡m˧˧ kəwk͡p̚˧˦]

[kəwŋ͡m˧˧ kəwk͡p̚˦˧˥]

[kəwŋ͡m˧˧ kəwk͡p̚˦˥]

(informal) something that you have put a lot of effort in but yields no result


xương cùng

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˦˩]

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]


xương đe

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]


xương búa

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˧˦]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˦˥]


xương bàn đạp

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːn˨˩ ʔɗaːp̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˦˩ ʔɗaːp̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩ ʔɗaːp̚˨˩˨]


xương lá mía

[sɨəŋ˧˧ laː˧˦ miə˧˦]

[sɨəŋ˧˧ laː˨˩˦ miə˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ laː˦˥ miə˦˥]

xương (“bone”) + lá (“leaf”) + mía (“sugarcane”).


xương lệ

[sɨəŋ˧˧ le˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ lej˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ lej˨˩˨]

From xương (“bone”) + lệ (“tear”), calque of Chinese 淚骨／泪骨 (lệ cốt).


xương đòn

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔn˨˩]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔŋ˦˩]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔŋ˨˩]


半島東洋

bán đảo Đông Dương
bán đảo Đông Dương#Vietnamese

chữ Hán form of bán đảo Đông Dương (“mainland Southeast Asia”).


xương sên

[sɨəŋ˧˧ sen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʂen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ sen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʂəːn˧˧]

[sɨəŋ˧˧ səːn˧˧]


xương thang

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]


xương móc

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˧˦]

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˦˥]


xương nguyệt

[sɨəŋ˧˧ ŋwiət̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ŋwiək̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ŋwiək̚˨˩˨]


xương cả

[sɨəŋ˧˧ kaː˧˩]

[sɨəŋ˧˧ kaː˧˨]

[sɨəŋ˧˧ kaː˨˩˦]


xương thuyền

[sɨəŋ˧˧ tʰwiən˨˩]

[sɨəŋ˧˧ tʰwiəŋ˦˩]

[sɨəŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]


xương tháp

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˧˦]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˦˥]


xương hộp

[sɨəŋ˧˧ hop̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ hop̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ hop̚˨˩˨]


xương thê

[sɨəŋ˧˧ tʰe˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰej˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰej˧˧]

From xương (“bone”) + thê (“梯, trapezoid”)


xương đậu

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩˨]


nội thuỷ

[noj˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]


tân kiến tạo

[tən˧˧ kiən˧˦ taːw˧˨ʔ]

[təŋ˧˧ kiəŋ˦˧˥ taːw˨˩ʔ]

[təŋ˧˧ kiəŋ˦˥ taːw˨˩˨]


vùng đặc quyền kinh tế

[vʊwŋ͡m˨˩ ʔɗak̚˧˨ʔ kwiən˨˩ kïŋ˧˧ te˧˦]

[vʊwŋ͡m˦˩ ʔɗak̚˨˩ʔ kwiəŋ˦˩ kɨn˧˧ tej˨˩˦]

[vʊwŋ͡m˨˩ ʔɗak̚˨˩˨ wiəŋ˨˩ kɨn˧˧ tej˦˥]

[jʊwŋ͡m˨˩ ʔɗak̚˨˩˨ wiəŋ˨˩ kɨn˧˧ tej˦˥]

vùng (“region, area”) + đặc quyền (“privilege”) + kinh tế (“economic”).


axit clohiđric

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦ klɔ˧˧ hi˧˧ ʔɗɹïk̟̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˦˧˥ klɔ˧˧ hɪj˧˧ ʔɗɹɨt̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ sɨt̚˦˥ klɔ˧˧ hɪj˧˧ ʔɗɹɨt̚˦˥]

Borrowed from French acide chlorhydrique.


glucôzơ

Alternative spelling of glucozơ (“glucose”).


phụ lưu

[fʊw˨˩ʔ lɨw˧˧]

[fʊw˨˩˨ lɨw˧˧]


đồng bằng duyên hải

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓaŋ˨˩ zwiən˧˧ haːj˧˩]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɓaŋ˦˩ jwiəŋ˧˧ haːj˧˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɓaŋ˨˩ j⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ haːj˨˩˦]

đồng bằng (“plain”) + duyên hải (“coastal”).


miền Nam

[miəŋ˦˩ naːm˧˧]

[miəŋ˨˩ naːm˧˧]


miền Bắc

[miən˨˩ ʔɓak̚˧˦]

[miəŋ˦˩ ʔɓak̚˦˧˥]

[miəŋ˨˩ ʔɓak̚˦˥]


hợp lưu

[həːp̚˧˨ʔ liw˧˧]

[həːp̚˨˩ʔ lɨw˧˧]

[həːp̚˨˩˨ lɨw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 合流, composed of 合 and 流.


miền Trung

[miən˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[miəŋ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧]

[miəŋ˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧]


glucozơ

[ɣlu˧˧ ko˧˧ zəː˧˧]

[ɣlʊw˧˧ kow˧˧ zəː˧˧]

[ɣlʊw˧˧ kow˧˧ jəː˧˧]

[ɣlʊw˧˧ kow˧˧ zəː˧˧]

[ɣlʊw˧˧ kow˧˧ jəː˧˧]


anđehit

Alternative spelling of anđêhit (“aldehyde”).


ađênôzin

[ʔaː˧˧ ʔɗe˧˧ no˧˧ zin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zɨn˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jɨn˧˧]

(biochemistry, genetics, organic chemistry) adenosine


axeton

[ʔaː˧˧ se˧˧ ton˧˧]


ràng ràng

[zaːŋ˨˩ zaːŋ˨˩]

[ʐaːŋ˦˩ ʐaːŋ˦˩]

[ɹaːŋ˨˩ ɹaːŋ˨˩]


ađênôzin triphotphat

[ʔaː˧˧ ʔɗe˧˧ no˧˧ zin˧˧ tɹi˧˧ fot̚˧˦ faːt̚˧˦]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zin˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jin˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zɨn˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˥ faːk̚˦˥]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jɨn˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˥ faːk̚˦˥]

Borrowed from French adénosine triphosphate.

adenosine triphosphate
adenosine triphosphate


triphotphat

[tɹi˧˧ fot̚˧˦ faːt̚˧˦]

[tɹɪj˧˧ fok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥]

[tɹɪj˧˧ fok̚˦˥ faːk̚˦˥]


axit axetic

[ʔaː˧˧ sit̚˧˦ ʔaː˧˧ se˧˧ tïk̟̚˧˦]

[ʔaː˧˧ sit̚˦˧˥ ʔaː˧˧ sej˧˧ tɨt̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ sɨt̚˦˥ ʔaː˧˧ sej˧˧ tɨt̚˦˥]


tinh sương

sương probably means "frost" as in "early morning frost," but not likely related to Chinese 星霜 (tinh sương, “a year”, literally “stars and frost”).


phenolphtalein

[fe˧˧ non˧˧ fəː˨˩ taː˧˧ le˧˧ ʔin˧˧]

[fej˧˧ non˧˧ fəː˦˩ taː˧˧ lej˧˧ ʔin˧˧]

[fej˧˧ non˧˧ fəː˨˩ taː˧˧ lej˧˧ ʔɨn˧˧]

(organic chemistry, pharmacology) phenolphthalein


phố Tây

phố (“street”) + Tây (“West, Westerner”); compare phố tàu (“Chinatown”).

compound

Đều đặn mỗi chiều thứ Bảy, sau khi sắp xếp công việc cá nhân tại một nhà hàng chay ở phố Tây An Thượng, chị Ánh lại cùng các thành viên lên đường với găng tay, bao tải, gậy gắp rác…

2024, Lâm Viên, “Khi khách "Tây" dọn rác”, in Đà Nẵng online:

Every single Saturday afternoon after finishing her work at a vegetarian restaurant in Westerners' area An Thượng, Ms Ánh hits the road to meet the members with gloves, bags, and trash pickers.

neighbourhood or street with a high concentration of Westerners, usually travellers


chữ khẩu

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ xəw˧˩]

[t͡ɕɨ˧˨ kʰəw˧˨]

[t͡ɕɨ˧˨ xəw˧˨]

[cɨ˨˩˦ kʰəw˨˩˦]

[cɨ˨˩˦ xəw˨˩˦]

chữ + khẩu; literally, “the character 口”.

Used other than figuratively or idiomatically: see chữ, khẩu.


tướng lĩnh

[tɨəŋ˧˦ lïŋ˦ˀ˥]

[tɨəŋ˦˧˥ lɨn˧˨]

[tɨəŋ˦˥ lɨn˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 將領, composed of 將 and 領.

vi-etym-sino

(military) high-ranking military officer; commander-in-chief; high-ranking commander


võ tướng

[vɔ˦ˀ˥ tɨəŋ˧˦]

[vɔ˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[vɔ˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

[jɔ˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 武將, composed of 武 and 將.

(historical, military) a historical military leader


sầm

certain plants of the family Memecylaceae


kinh tế số

[kïŋ˧˧ te˧˦ so˧˦]

[kɨn˧˧ tej˨˩˦ ʂow˨˩˦]


kinh tế tuần hoàn

[kïŋ˧˧ te˧˦ twən˨˩ hwaːn˨˩]

[kɨn˧˧ tej˨˩˦ twəŋ˦˩ hwaːŋ˦˩]

[kɨn˧˧ tej˦˥ t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ waːŋ˨˩]

kinh tế (“economy”) + tuần hoàn (“circular”).


tên húy

Traditional tone placement spelling of tên huý.


mãng

(historical) a kind of mandarin's robe decorated with serpentine imagery


tiểu vùng

[tiəw˧˩ vʊwŋ͡m˨˩]

[tiw˨˩˦ vʊwŋ͡m˨˩]

[tiw˨˩˦ jʊwŋ͡m˨˩]

(geography) a subregion with distinct features


tên tục

[təːn˧˧ tʊwk͡p̚˨˩˨]

tên (“name”) + tục (“vulgar”). In ancient times, people would give their newborns insulting names to avoid drawing the jealousy of evil spirits.

home name, child's nickname used when still little or for use in the household


sơn vé

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

[səːn˧˧ vɛ˧˦]

[ʂəːŋ˧˧ vɛ˨˩˦]

[səːŋ˧˧ vɛ˨˩˦]

[ʂəːŋ˧˧ vɛ˦˥]

[səːŋ˧˧ jɛ˦˥]


trai lí

[t͡ɕaːj˧˧ li˧˦]

[ʈaːj˧˧ lɪj˨˩˦]

[ʈaːj˧˧ lɪj˦˥]


tai chua

[taːj˧˧ t͡ɕuə˧˧]

[taːj˧˧ t͡ɕuə˧˧]


𡬷

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 則 (tắc) + semantic 寸.


đàn cò

[ʔɗaːn˨˩ kɔ˨˩]

[ʔɗaːŋ˦˩ kɔ˦˩]

[ʔɗaːŋ˨˩ kɔ˨˩]

Ơi cô em lái đò à
Sao em nỡ làm ngơ
Anh mang theo tiếng đàn cò
Văn xuất khẩu thành thơ

2024 January 31, “Căn nhà tranh mái lá [Thatched house]”, performed by Tibicon ft. Deagle and Dub P:

Dear young woman on the boat,
why are you ignoring me?
I'm bringing the melodies of the two-string fiddle,
turning prose into poetry.


áo dầu

[ʔaːw˧˦ zəw˨˩]

[ʔaːw˨˩˦ jəw˦˩]

[ʔaːw˦˥ jəw˨˩]

(Huế) a waterproof coat or cloak that is usually worn in rain or other liquid precipitations such as a raincoat; rainsuit and rainjacket


khách thể

[kʰat̚˦˧˥ tʰej˧˨]

[kʰat̚˦˥ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 客體, composed of 客 and 體.


bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học (“periodic table of the elements”).


khách sạn ngàn sao

[xajk̟̚˧˦ saːn˧˨ʔ ŋaːn˨˩ saːw˧˧]

[kʰat̚˦˧˥ ʂaːŋ˨˩ʔ ŋaːŋ˦˩ ʂaːw˧˧]

[xat̚˦˧˥ saːŋ˨˩ʔ ŋaːŋ˦˩ saːw˧˧]

[kʰat̚˦˥ ʂaːŋ˨˩˨ ŋaːŋ˨˩ ʂaːw˧˧]

[xat̚˦˥ saːŋ˨˩˨ ŋaːŋ˨˩ saːw˧˧]


copernixi

[kɔ˧˧ pəː˧˧ ni˧˧ si˧˧]

[kɔ˧˧ pəː˧˧ nɪj˧˧ sɪj˧˧]

[kɔ˧˧ pəː˧˧ nɪj˧˧ sɪj˧˧]

Ultimately from New Latin copernicium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


điện quang

[ʔɗiən˧˨ʔ kwaːŋ˧˧]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ kwaːŋ˧˧]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ waːŋ˧˧]


xe bù ệt

[sɛ˧˧ ʔɓu˨˩ ʔet̚˧˨ʔ]

[sɛ˧˧ ʔɓʊw˦˩ ʔet̚˨˩ʔ]

[sɛ˧˧ ʔɓʊw˨˩ ʔəːt̚˨˩˨]


xe ben

[sɛ˧˧ ʔɓɛn˧˧]

[sɛ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]

[sɛ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]

xe (“car”) + ben (“cabin”). The second element is borrowed from French benne.


đoác

[ʔɗwaːk̚˦˧˥]

From an Austronesian source. Compare Proto-Malayo-Polynesian *tuak (“palm wine”).

cog

Arenga pinnata
Arenga pinnata#Translingual


bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

[ʔɓaːŋ˧˩ twən˨˩ hwaːn˨˩ kaːk̚˧˦ ŋwiən˧˧ to˧˦ hwaː˧˦ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːŋ˧˨ twəŋ˦˩ hwaːŋ˦˩ kaːk̚˦˧˥ ŋwiəŋ˧˧ tow˨˩˦ hwaː˨˩˦ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ waːŋ˨˩ kaːk̚˦˥ ŋwiəŋ˧˧ tow˦˥ waː˦˥ hawk͡p̚˨˩˨]

bảng (“table”) + tuần hoàn (“periodic”) + các (“plural marker”) + nguyên tố (“chemical element”) + hoá học (“chemical”).

com

(chemistry) periodic table of the elements

liquid

Color of the number (state of matter at STP)


vọ

head

vọ • (䳱, 鵡, 鶩, 𫪗)

con (classifier)
䳱 (CJK)
鵡 (CJK)
鶩 (CJK)
𫪗 (CJK)

From Proto-Vietic *poːʔ (“owl”). Cognate with Arem pɔːʔ and Chut [Sách] poː³.


bảng tuần hoàn

[ʔɓaːŋ˧˩ twən˨˩ hwaːn˨˩]

[ʔɓaːŋ˧˨ twəŋ˦˩ hwaːŋ˦˩]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ waːŋ˨˩]

bảng (“table”) + tuần hoàn (“periodic”).

(chemistry) Short for bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học (“periodic table of the elements”).


cửu vĩ hồ

[kɨw˨˩˦ vɪj˨˩˦ how˨˩]

[kɨw˨˩˦ jɪj˨˩˦ how˨˩]


trống cơm

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦ kəːm˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˧˥ kəːm˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˥ kəːm˧˧]

trống (“drum”) + cơm (“rice”), literally "rice drum".

a kind of traditional barrel-shaped Vietnamese drum


chí chương

[t͡ɕi˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[t͡ɕɪj˨˩˦ t͡ɕɨəŋ˧˧]

[cɪj˦˥ cɨəŋ˧˧]

From Cantonese 辣椒醬／辣椒酱 (SV: lạt tiêu tương).

(Hải Phòng) a kind of hot sauce popular in Hải Phòng


hướng trung

[hɨəŋ˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[hɨəŋ˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˧˧]

[hɨəŋ˦˥ ʈʊwŋ͡m˧˧]

người hướng trung


đường sữa

[ʔɗɨəŋ˨˩ sɨə˦ˀ˥]

[ʔɗɨəŋ˦˩ ʂɨə˧˨]

[ʔɗɨəŋ˦˩ sɨə˧˨]

[ʔɗɨəŋ˨˩ ʂɨə˨˩˦]

[ʔɗɨəŋ˨˩ sɨə˨˩˦]


xì dách

[sɪj˦˩ jat̚˦˧˥]


hát tuồng

[haːt̚˧˦ tuəŋ˨˩]

[haːk̚˦˧˥ tuəŋ˦˩]

[haːk̚˦˥ tuəŋ˨˩]

hát (“to sing”) + tuồng (“look, appearance”).

com

classical Vietnamese opera (a form of Vietnamese theatre)


hát chèo

[haːt̚˧˦ t͡ɕɛw˨˩]

[haːk̚˦˧˥ t͡ɕɛw˦˩]

[haːk̚˦˥ cɛw˨˩]


búa và liềm

[ʔɓuə˧˦ vaː˨˩ liəm˨˩]

[ʔɓuə˨˩˦ vaː˦˩ liəm˦˩]

[ʔɓuə˦˥ vaː˨˩ lim˨˩]

[ʔɓuə˦˥ jaː˨˩ lim˨˩]


đường vàng

[ʔɗɨəŋ˨˩ vaːŋ˨˩]

[ʔɗɨəŋ˦˩ vaːŋ˦˩]

[ʔɗɨəŋ˨˩ vaːŋ˨˩]

[ʔɗɨəŋ˨˩ jaːŋ˨˩]


ngầu pín

[ŋəw˨˩ pin˧˦]

[ŋəw˦˩ pin˦˧˥]

[ŋəw˨˩ pɨn˦˥]

From Cantonese 牛鞭 (ngau⁴ bin¹, “bull pizzle”) (SV: ngưu tiên).

bor

the male genitals (penis or testicles) of certain animals, most often bulls, boars or billy goats, used as food


búa liềm

[ʔɓuə˧˦ liəm˨˩]

[ʔɓuə˨˩˦ liəm˦˩]

[ʔɓuə˦˥ lim˨˩]

Biểu tượng búa liềm là biểu tượng chính của Liên Xô. Nó tượng trưng cho liên minh công nhân và nông dân.
Nghệ sĩ Eugene Kamzolkin [Yevgeny Kamzolkin] (1885-1957) là người đầu tiên gợi ý sử dụng hình búa và liềm vắt chéo vào nhau để trang trí cho một quận của thành phố Moscow khi kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1/5 vào năm 1918.
Trước đó, người ta sử dụng một biểu tượng khác để thể hiện liên minh công nông – búa và cày, nhưng biểu tượng này không phổ biến. Biểu tượng búa liềm súc tích hơn, cụ thể hơn, và có tính biểu tượng hơn. Hiến pháp Liên Xô 1924 xác lập búa liềm là một phần trong biểu tượng quốc gia của Liên Xô.

2021 June 23, Russia Beyond, Nguồn gốc và ý nghĩa của lá cờ Liên Xô có nền đỏ, hình búa liềm và ngôi sao 5 cánh, archived from the original on 2024-05-04:


gờ-rác

[ɣəː˨˩ zaːk̚˧˦]

[ɣəː˦˩ ʐaːk̚˦˧˥]

[ɣəː˨˩ ɹaːk̚˦˥]

(Huế) non-hail ice, frozen liquid water, an ice cube, ice as used for consumption or refrigeration


cơm lam

[kəːm˧˧ laːm˧˧]

[kəːm˧˧ laːm˧˧]

[kəːm˧˧ laːm˧˧]

cơm (“cooked rice”) + lam; the second syllable is from Tai, compare Lao ເຂົ້າຫລາມ (khao lām), Thai ข้าวหลาม (kâao-lǎam).

rice (usually glutinous rice) cooked in bamboo tubes


dấu ngoặc vuông

[zəw˧˦ ŋwak̚˧˨ʔ vuəŋ˧˧]

[jəw˨˩˦ ŋwak̚˨˩ʔ vuəŋ˧˧]

[jəw˦˥ ŋwak̚˨˩˨ vuəŋ˧˧]

[jəw˦˥ ŋwak̚˨˩˨ juəŋ˧˧]


dấu ngoặc nhọn

[zəw˧˦ ŋwak̚˧˨ʔ ɲɔn˧˨ʔ]

[jəw˨˩˦ ŋwak̚˨˩ʔ ɲɔŋ˨˩ʔ]

[jəw˦˥ ŋwak̚˨˩˨ ɲɔŋ˨˩˨]


nhạc đỏ

[ɲaːk̚˧˨ʔ ʔɗɔ˧˩]

[ɲaːk̚˨˩ʔ ʔɗɔ˧˨]

[ɲaːk̚˨˩˨ ʔɗɔ˨˩˦]

nhạc (“music”) + đỏ (“red”), literally "red music".


tuyển đế hầu

[twiən˧˩ ʔɗe˧˦ həw˨˩]

[twiəŋ˧˨ ʔɗej˨˩˦ həw˦˩]

[t⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ ʔɗej˦˥ həw˨˩]

a prince-elector, a member of the electoral college of the Holy Roman Empire


選帝侯

chữ Hán form of tuyển đế hầu (“prince-elector”).


dịch chuyển tức thời

[zïk̟̚˧˨ʔ t͡ɕwiən˧˩ tɨk̚˧˦ tʰəːj˨˩]

[jɨt̚˨˩ʔ t͡ɕwiəŋ˧˨ tɨk̚˦˧˥ tʰəːj˦˩]

[jɨt̚˨˩˨ c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ tɨk̚˦˥ tʰəːj˨˩]

dịch chuyển (“to move”) + tức thời (“instant”). The alternative form with tức thì is rather rare, although as a free morpheme, tức thì is more common.


thiền trượng

[tʰiən˨˩ t͡ɕɨəŋ˧˨ʔ]

[tʰiəŋ˦˩ ʈɨəŋ˨˩ʔ]

[tʰiəŋ˨˩ ʈɨəŋ˨˩˨]


tích trượng

[tïk̟̚˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˨ʔ]

[tɨt̚˦˧˥ ʈɨəŋ˨˩ʔ]

[tɨt̚˦˥ ʈɨəŋ˨˩˨]


的實

chữ Hán form of đích thực (“genuine, authentic”).


的名

chữ Hán form of đích danh (“one's own name”).


bợm nhậu

[ʔɓəːm˧˨ʔ ɲəw˧˨ʔ]

[ʔɓəːm˨˩ʔ ɲəw˨˩ʔ]

[ʔɓəːm˨˩˨ ɲəw˨˩˨]


thuyền rồng

[tʰwiən˨˩ zəwŋ͡m˨˩]

[tʰwiəŋ˦˩ ʐəwŋ͡m˦˩]

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ ɹəwŋ͡m˨˩]


vẻ mặt

[vɛ˧˩ mat̚˧˨ʔ]

[vɛ˧˨ mak̚˨˩ʔ]

[vɛ˨˩˦ mak̚˨˩˨]

[jɛ˨˩˦ mak̚˨˩˨]

Trông ông ta già khọm, người tiều tuỵ, vẻ mặt chán nản, râu tóc bờm xờm.

He looked old and bent, with an emaciated body, a sad mien, and his beard and hair were shaggy.

facial expression; look (on someone's face)


tờ mây

[təː˨˩ məj˧˧]

[təː˦˩ məj˧˧]

[təː˨˩ məj˧˧]

(obsolete) a kind of paper for writing letters, said to have cloud patterns as decoration

(by extenstion, obsolete, probably literary when it was in use) a letter


sen đá

[sɛn˧˧ ʔɗaː˧˦]

[ʂɛŋ˧˧ ʔɗaː˨˩˦]

[sɛŋ˧˧ ʔɗaː˨˩˦]

[ʂɛŋ˧˧ ʔɗaː˦˥]

[sɛŋ˧˧ ʔɗaː˦˥]


gia huấn

[jaː˧˧ hwəŋ˦˧˥]

[jaː˧˧ wəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 家訓, composed of 家 and 訓.

vi-etym-sino

(dated) family education; family instruction; family discipline


tuyến tính

[twiən˧˦ tïŋ˧˦]

[twiəŋ˦˧˥ tɨn˦˧˥]

[t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 線性, composed of 線 and 性.

linear (having the form of a line; straight; following a direct course)


khoa học thực phẩm

[xwaː˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ tʰɨk̚˧˨ʔ fəm˧˩]

[kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ tʰɨk̚˨˩ʔ fəm˧˨]

[xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ tʰɨk̚˨˩ʔ fəm˧˨]

[kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ tʰɨk̚˨˩˨ fəm˨˩˦]

[xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨ tʰɨk̚˨˩˨ fəm˨˩˦]


đảng cộng sản

[ʔɗaːŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 黨 (“party”) and 共產 (“communist”).


trung niên

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ niən˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ niəŋ˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ niəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 中年, composed of 中 (“middle”) and 年 (“year”). Compare Japanese 中年 (chūnen, “middle age”).


kịch nói

[kïk̟̚˧˨ʔ nɔj˧˦]

[kɨt̚˨˩ʔ nɔj˨˩˦]

[kɨt̚˨˩˨ nɔj˦˥]


giao tử

[zaːw˧˧ tɨ˧˩]

[jaːw˧˧ tɨ˧˨]

[jaːw˧˧ tɨ˨˩˦]


sinh sản hữu tính

[sïŋ˧˧ saːn˧˩ hiw˦ˀ˥ tïŋ˧˦]

[ʂɨn˧˧ ʂaːŋ˧˨ hɨw˧˨ tɨn˦˧˥]

[sɨn˧˧ saːŋ˧˨ hɨw˧˨ tɨn˦˧˥]

[ʂɨn˧˧ ʂaːŋ˨˩˦ hɨw˨˩˦ tɨn˦˥]

[sɨn˧˧ saːŋ˨˩˦ hɨw˨˩˦ tɨn˦˥]

sinh sản (“to reproduce”) + hữu tính, calque of Chinese 有性生殖 (hữu tính sinh sản).


sức khỏe tinh thần

sức khoẻ tinh thần
sức khoẻ tinh thần#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of sức khoẻ tinh thần (“mental health”).


sức khỏe tâm thần

sức khoẻ tâm thần
sức khoẻ tâm thần#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of sức khoẻ tâm thần (“mental health”).


sức khoẻ tâm thần

[sɨk̚˧˦ xwɛ˧˩ təm˧˧ tʰən˨˩]

[ʂɨk̚˦˧˥ kʰwɛ˧˨ təm˧˧ tʰəŋ˦˩]

[sɨk̚˦˧˥ xwɛ˧˨ təm˧˧ tʰəŋ˦˩]

[ʂɨk̚˦˥ kʰwɛ˨˩˦ təm˧˧ tʰəŋ˨˩]

[sɨk̚˦˥ xwɛ˨˩˦ təm˧˧ tʰəŋ˨˩]

sức khoẻ (“health”) + tâm thần (“mental, mind”).


sức khoẻ tinh thần

[sɨk̚˧˦ xwɛ˧˩ tïŋ˧˧ tʰən˨˩]

[ʂɨk̚˦˧˥ kʰwɛ˧˨ tɨn˧˧ tʰəŋ˦˩]

[sɨk̚˦˧˥ xwɛ˧˨ tɨn˧˧ tʰəŋ˦˩]

[ʂɨk̚˦˥ kʰwɛ˨˩˦ tɨn˧˧ tʰəŋ˨˩]

[sɨk̚˦˥ xwɛ˨˩˦ tɨn˧˧ tʰəŋ˨˩]

sức khoẻ (“health”) + tinh thần (“mind”).


ria mép

[ziə˧˧ mɛp̚˧˦]

[ʐiə˧˧ mɛp̚˦˧˥]

[ɹiə˧˧ mɛp̚˦˥]


anđêhit

[ʔaːn˧˧ ʔɗe˧˧ hit̚˧˦]

[ʔaːŋ˧˧ ʔɗej˧˧ hit̚˦˧˥]

[ʔaːŋ˧˧ ʔɗej˧˧ hɨt̚˦˥]


quý tử

[kwɪj˨˩˦ tɨ˧˨]

[wɪj˦˥ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 貴子, composed of 貴 and 子.

vi-etym-sino

Hai ông bà Dursley có một cậu quý tử tên là Dudley, mà theo ý họ thì không thể có đứa bé nào trên đời này ngoan hơn được nữa.

2017, J. K. Rowling, chapter 1, in Lý Lan, transl., Harry Potter Và Hòn Đá Phù Thủy [Harry Potter and the Sorcerer's Stone], 29 edition, volume 1, Ho Chi Minh City: Nhà xuất bản Trẻ, →ISBN, →OCLC:

The Dursleys had a small son called Dudley and in their opinion there was no finer boy anywhere.


đạo Hồi

head

đạo Hồi • (道回)

vi-noun

đạo Hồi • (道回)

[ʔɗaːw˧˨ʔ hoj˨˩]

[ʔɗaːw˨˩ʔ hoj˦˩]

[ʔɗaːw˨˩˨ hoj˨˩]

đạo (“religion”) + Hồi (“Hui”), literally "religion of the Hui".

(informal) Synonym of Hồi giáo (“Islam”)


chiến đấu cơ

[t͡ɕiən˧˦ ʔɗəw˧˦ kəː˧˧]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʔɗəw˨˩˦ kəː˧˧]

[ciəŋ˦˥ ʔɗəw˦˥ kəː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 戰鬥機, composed of 戰鬥 and 機.


vũ thuật

Alternative form of võ thuật (“martial art; wushu”)


tân chủ tịch

[tən˧˧ t͡ɕu˧˩ tïk̟̚˧˨ʔ]

[təŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨ tɨt̚˨˩ʔ]

[təŋ˧˧ cʊw˨˩˦ tɨt̚˨˩˨]

Blend of tân cử (“-elect”) + chủ tịch (“president”).

blend

president-elect (of a communist/socialist country)


phó thủ tướng

[fɔ˧˦ tʰu˧˩ tɨəŋ˧˦]

[fɔ˨˩˦ tʰʊw˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[fɔ˦˥ tʰʊw˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 副 and 首相; phó + thủ tướng.

a deputy prime minister; a vice prime minister


tê giác xám

[tej˧˧ jaːk̚˦˧˥ saːm˦˧˥]

(risk management) grey rhinoceros (a metaphor for a highly probable, high impact yet neglected threat)


danh lợi

[zajŋ̟˧˧ ləːj˧˨ʔ]

[jɛɲ˧˧ ləːj˨˩ʔ]

[jan˧˧ ləːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 名利, composed of 名 and 利.


sự tình

[sɨ˧˨ʔ tïŋ˨˩]

[ʂɨ˨˩ʔ tɨn˦˩]

[sɨ˨˩ʔ tɨn˦˩]

[ʂɨ˨˩˨ tɨn˨˩]

[sɨ˨˩˨ tɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 事情, composed of 事 and 情.


nhàn rỗi

[ɲaːn˨˩ zoj˦ˀ˥]

[ɲaːŋ˦˩ ʐoj˧˨]

[ɲaːŋ˨˩ ɹoj˨˩˦]


ánh mắt

[ʔajŋ̟˧˦ mat̚˧˦]

[ʔɛɲ˦˧˥ mak̚˦˧˥]


nghĩa phụ

[ŋiə˦ˀ˥ fu˧˨ʔ]

[ŋiə˧˨ fʊw˨˩ʔ]

[ŋiə˨˩˦ fʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 義父, composed of 義 (“adoptive”) and 父 (“father”).


bụp giấm

[ʔɓup̚˧˨ʔ zəm˧˦]

[ʔɓup̚˨˩ʔ jəm˦˧˥]

[ʔɓʊp̚˨˩˨ jəm˦˥]


cá ngão

[kaː˧˦ ŋaːw˦ˀ˥]

[kaː˨˩˦ ŋaːw˧˨]

[kaː˦˥ ŋaːw˨˩˦]

predatory carp (Chanodichthys erythropterus)


trốt

cơn (classifier)
con (classifier)
卒 (CJK)
啐 (CJK)
律 (CJK)


cờ xí

[kəː˨˩ si˧˦]

[kəː˦˩ sɪj˨˩˦]

[kəː˨˩ sɪj˦˥]

From cờ (“flag, banner”) + xí (“banner”).


ru hời

[zu˧˧ həːj˨˩]

[ʐʊw˧˧ həːj˦˩]

[ɹʊw˧˧ həːj˨˩]

From ru (“to lull with cradlesong”) + hời (possibly non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 孩 (“to regard as a child; to have affection for”, SV: hài)).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hài</i>

com

(collective, literary) lullaby; cradlesong


lụa là

[luə˧˨ʔ laː˨˩]

[luə˨˩ʔ laː˦˩]

[luə˨˩˨ laː˨˩]


cá chẽm

[kaː˧˦ t͡ɕɛm˦ˀ˥]

[kaː˨˩˦ t͡ɕɛm˧˨]

[kaː˦˥ cɛm˨˩˦]


cá biển

[kaː˧˦ ʔɓiən˧˩]

[kaː˨˩˦ ʔɓiəŋ˧˨]

[kaː˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]


cá tuyết

[kaː˨˩˦ twiək̚˦˧˥]

[kaː˦˥ t⁽ʷ⁾iək̚˦˥]

From cá (“fish”) + tuyết (“snow”), calque of Chinese 鱈魚／鳕鱼 (xuěyú).


cá vược

head

cá vược • (个/𩵜 + 䱛/鰔)

[kaː˧˦ vɨək̚˧˨ʔ]

[kaː˨˩˦ vɨək̚˨˩ʔ]

[kaː˦˥ vɨək̚˨˩˨]

[kaː˦˥ jɨək̚˨˩˨]

com

Sino-Vietnamese word from <i class="Hani mention" lang="vi">䱛</i> ?

cá (“fish”) + vược (Sino-Vietnamese word from 䱛 ?)


cá hề

From cá (“fish”) + hề (“clown”), calque of English clownfish.


tứ trụ

[tɨ˧˦ t͡ɕu˧˨ʔ]

[tɨ˨˩˦ ʈʊw˨˩ʔ]

[tɨ˦˥ ʈʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 四柱, composed of 四 (“four”) and 柱 (“pillar”).

vi-etym-sino

the four highest-ranking court officials in imperial Vietnam and China

(Vietnamese politics, informal) the four most important bureaucrats in the Communist Party and government


căn bậc ba

[kan˧˧ ʔɓək̚˧˨ʔ ʔɓaː˧˧]

[kaŋ˧˧ ʔɓək̚˨˩ʔ ʔɓaː˧˧]

[kaŋ˧˧ ʔɓək̚˨˩˨ ʔɓaː˧˧]

From căn (根, “root”) + bậc (“degree”) + ba (“three”).


thịt lợn muối

[tʰit̚˧˨ʔ ləːn˧˨ʔ muəj˧˦]

[tʰit̚˨˩ʔ ləːŋ˨˩ʔ muj˨˩˦]

[tʰɨt̚˨˩˨ ləːŋ˨˩˨ muj˦˥]

From thịt lợn (“pork”) + muối (“to pickle”).


cá hố

[kaː˨˩˦ how˨˩˦]

Trichiurus lepturus
Trichiurus lepturus#Translingual

largehead hairtail, cutlassfish (Trichiurus lepturus)

(by extension) various species of cutlassfish


CĐDC

chất độc da cam
chất độc da cam#Vietnamese

Initialism of chất độc da cam (“Agent Orange”).


tập hợp rỗng

[təp̚˧˨ʔ həːp̚˧˨ʔ zəwŋ͡m˦ˀ˥]

[təp̚˨˩ʔ həːp̚˨˩ʔ ʐəwŋ͡m˧˨]

[təp̚˨˩˨ həːp̚˨˩˨ ɹəwŋ͡m˨˩˦]


cá cúi

[kaː˨˩˦ kuj˨˩˦]

From cá (“fish”) + cúi (“pig”), literally “pig fish”.


chúa hề

[t͡ɕuə˧˦ he˨˩]

[t͡ɕuə˨˩˦ hej˦˩]

Compound of chúa + hề, of unknown origin. Widely used since 2020.

Các ông các bà chúa hề ơi, sao lại buồn cười thế!

(neologism, Internet slang) a clown (a person who is hilarious, capable of causing laughter, always creating jokes; or use sarcasm on people who think they are funny.)


số chính phương

[so˧˦ t͡ɕïŋ˧˦ fɨəŋ˧˧]

[ʂow˨˩˦ t͡ɕɨn˦˧˥ fɨəŋ˧˧]

[sow˨˩˦ t͡ɕɨn˦˧˥ fɨəŋ˧˧]

[ʂow˦˥ cɨn˦˥ fɨəŋ˧˧]

[sow˦˥ cɨn˦˥ fɨəŋ˧˧]

Compound of số (“number”) + chính phương (“square”).


củ khởi

[ku˧˩ xəːj˧˩]

[kʊw˧˨ kʰəːj˧˨]

[kʊw˧˨ xəːj˧˨]

[kʊw˨˩˦ kʰəːj˨˩˦]

[kʊw˨˩˦ xəːj˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 枸杞 (SV: cẩu kỉ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cẩu kỉ</i>


tam giác nhọn

[taːm˧˧ zaːk̚˧˦ ɲɔn˧˨ʔ]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ ɲɔŋ˨˩ʔ]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ ɲɔŋ˨˩˨]


tam giác tù

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ tʊw˦˩]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ tʊw˨˩]


số vô tỉ

[ʂow˨˩˦ vow˧˧ tɪj˧˨]

[ʂow˦˥ vow˧˧ tɪj˨˩˦]

Compound of số (“number”) + vô tỉ (“irrational”).


giá trị tuyệt đối

[zaː˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ twiət̚˧˨ʔ ʔɗoj˧˦]

[jaː˨˩˦ ʈɪj˨˩ʔ twiək̚˨˩ʔ ʔɗoj˨˩˦]

[jaː˦˥ ʈɪj˨˩˨ t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨ ʔɗoj˦˥]

Compound of giá trị (“value”) + tuyệt đối (“absolute”).


số hữu tỉ

[ʂow˨˩˦ hɨw˧˨ tɪj˧˨]

[sow˨˩˦ hɨw˧˨ tɪj˧˨]

[ʂow˦˥ hɨw˨˩˦ tɪj˨˩˦]

[sow˦˥ hɨw˨˩˦ tɪj˨˩˦]

Compound of số (“number”) + hữu tỉ (“rational”).


nốt tròn

[not̚˧˦ t͡ɕɔn˨˩]

[nok̚˦˧˥ ʈɔŋ˦˩]

[nok̚˦˥ ʈɔŋ˨˩]


nốt đen

[not̚˧˦ ʔɗɛn˧˧]

[nok̚˦˧˥ ʔɗɛŋ˧˧]

[nok̚˦˥ ʔɗɛŋ˧˧]


dòng kẻ phụ

[zawŋ͡m˨˩ kɛ˧˩ fu˧˨ʔ]

[jawŋ͡m˦˩ kɛ˧˨ fʊw˨˩ʔ]

[jɔŋ˦˩ kɛ˧˨ fʊw˨˩ʔ]

[jawŋ͡m˨˩ kɛ˨˩˦ fʊw˨˩˨]


nốt trắng

[not̚˧˦ t͡ɕaŋ˧˦]

[nok̚˦˧˥ ʈaŋ˦˧˥]

[nok̚˦˥ ʈaŋ˦˥]


niên biểu

[niən˧˧ ʔɓiəw˧˩]

[niəŋ˧˧ ʔɓiw˧˨]

[niəŋ˧˧ ʔɓiw˨˩˦]

Niên biểu lịch sử Việt Nam


điền chủ

[ʔɗiən˨˩ t͡ɕu˧˩]

[ʔɗiəŋ˦˩ t͡ɕʊw˧˨]

[ʔɗiəŋ˨˩ cʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 田主, composed of 田 (“field”) and 主 (“master”).

vi-etym-sino

(dated) a landlord; landowner (especially of farmland)


chủ điền

[t͡ɕu˧˩ ʔɗiən˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɗiəŋ˦˩]

[cʊw˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master”) and 田 (“field”), calque of Chinese 田主 (landowner).


chủ hôn

[t͡ɕʊw˧˨ hoŋ˧˧]

[cʊw˨˩˦ hoŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 主 (“host”) and 婚 (“wedding; to marry”).

a wedding host; marriage ceremony officiant


chủ soái

[t͡ɕʊw˧˨ ʂwaːj˨˩˦]

[t͡ɕʊw˧˨ swaːj˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ʂ⁽ʷ⁾aːj˦˥]

[cʊw˨˩˦ s⁽ʷ⁾aːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主帥, composed of 主 (“master”) and 帥 (“commander”).

commander in chief
commander in chief#English

(historical) the feudal commander in chief; chief commander of armed forces


chủ công

Sino-Vietnamese word from 主攻, composed of 主 (“master”) and 攻 (“to attack”).

[t͡ɕu˧˩ kəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ kəwŋ͡m˧˧]

[cʊw˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧]

Chủ công trong bóng chuyền là người phát bóng để đồng đội thực hiện tấn công.

A server in volleyball is the person who serves the ball for teammates to implement the offensive.

(sports) a server (player that initiates play with the ball)


chủ công

Sino-Vietnamese word from 主公, composed of 主 (“master”) and 公 (“honorable”).

[t͡ɕu˧˩ kəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ kəwŋ͡m˧˧]

[cʊw˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧]

(literary) Your Excellency; His Excellency


chủ sự

[t͡ɕu˧˩ sɨ˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ʂɨ˨˩ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ sɨ˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ʂɨ˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 主事, composed of 主 (“to host”) and 事 (“matters”).

(historical) a kind of feudal or colonial official


ó cá

[ʔɔ˧˦ kaː˧˦]

[ʔɔ˨˩˦ kaː˨˩˦]

[ʔɔ˦˥ kaː˦˥]

Pandion haliaetus
Pandion haliaetus#Translingual


ưng biển

[ʔɨŋ˧˧ ʔɓiən˧˩]

[ʔɨŋ˧˧ ʔɓiəŋ˧˨]

[ʔɨŋ˧˧ ʔɓiəŋ˨˩˦]


chủ đích

[t͡ɕu˧˩ ʔɗïk̟̚˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɗɨt̚˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ʔɗɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主 (“main”) and 的 (“target”).


cộng hoà chuối

[kəwŋ͡m˧˨ʔ hwaː˨˩ t͡ɕuəj˧˦]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ hwaː˦˩ t͡ɕuj˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ cuj˦˥]


thủy triều đỏ

Traditional tone placement spelling of thuỷ triều đỏ (“red tide”).


nhập thành

[ɲəp̚˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩]

[ɲəp̚˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩]

[ɲəp̚˨˩˨ tʰan˨˩]


vỏ chuối

[vɔ˧˩ t͡ɕuəj˧˦]

[vɔ˧˨ t͡ɕuj˨˩˦]

[vɔ˨˩˦ cuj˦˥]

[jɔ˨˩˦ cuj˦˥]

Compound of vỏ (“peel”) + chuối (“banana”).


thuỷ triều đỏ

[tʰwi˧˩ t͡ɕiəw˨˩ ʔɗɔ˧˩]

[tʰwɪj˧˨ ʈiw˦˩ ʔɗɔ˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ ʈiw˨˩ ʔɗɔ˨˩˦]


chủ thầu

[t͡ɕu˧˩ tʰəw˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tʰəw˦˩]

[cʊw˨˩˦ tʰəw˨˩]

chủ (“master; boss”) + thầu (“to contract”).

com

general contractor
general contractor#English

a main contractor; general contractor; foreman over subcontractors


chủ tế

[t͡ɕu˧˩ te˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ tej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 主祭, composed of 主 (“host”) and 祭 (“worship”).

vi-etym-sino

a celebrant; officiant of certain kinds of ceremonial worship or offerings


chủ từ

[t͡ɕu˧˩ tɨ˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tɨ˦˩]

[cʊw˨˩˦ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; entity”) and 詞 (“word”).


chủ tướng

[t͡ɕu˧˩ tɨəŋ˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主將, composed of 主 (“master; main”) and 將 (“general”).


chủ xị

[t͡ɕu˧˩ si˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ sɪj˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ sɪj˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 主席 (SV: chủ tịch).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chủ tịch</i>

vi-etym-sino

(colloquial) a designated sponsor (especially one who funds partygoers)


chủ tâm

[t͡ɕu˧˩ təm˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ təm˧˧]

[cʊw˨˩˦ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; to indicate”) and 心 (“intention; mind”).

(dated) deliberate intention; motivated purpose


chủ toạ

[t͡ɕu˧˩ twaː˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ twaː˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ t⁽ʷ⁾aː˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; host”) and 坐 (“to sit; manage”).

a chair; chairperson; presiding official


khổ chủ

[xo˧˩ t͡ɕu˧˩]

[kʰow˧˨ t͡ɕʊw˧˨]

[xow˧˨ t͡ɕʊw˧˨]

[kʰow˨˩˦ cʊw˨˩˦]

[xow˨˩˦ cʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 苦主, composed of 苦 (“suffering”) and 主 (“entity”).

a victim; sufferer (of an accident or tragedy)


chủ ý

[t͡ɕu˧˩ ʔi˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɪj˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ʔɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主意, composed of 主 (“main”) and 意 (“intention”).


chủ quản

[t͡ɕʊw˧˨ kwaːŋ˧˨]

[cʊw˨˩˦ waːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 主管, composed of 主 (“master”) and 管 (“to manage”).


dấu bằng

[zəw˧˦ ʔɓaŋ˨˩]

[jəw˨˩˦ ʔɓaŋ˦˩]

[jəw˦˥ ʔɓaŋ˨˩]


thư mục

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 書目, composed of 書 and 目.

(computing) a directory (a structured listing of the names and characteristics of the files on a storage device)

(computing) a directory; folder (a virtual container in a computer's file system, in which files and other directories may be stored)


máy khách

[maj˨˩˦ kʰat̚˦˧˥]

máy (“machine; computer”) + khách (“customer; client”).

compound

(computing) a client (a computer application or system that requests and/or consumes the services provided by another having the role of server)


節元旦

Tết Nguyên Đán
Tết Nguyên Đán#Vietnamese

chữ Hán form of Tết Nguyên Đán (“Vietnamese Lunar New Year, properly the first three days of the new lunar year”).


ô tác

[ʔo˧˧ taːk̚˧˦]

[ʔow˧˧ taːk̚˦˧˥]

[ʔow˧˧ taːk̚˦˥]


Mĩ hoá

[mɪj˧˨ hwaː˨˩˦]

[mɪj˨˩˦ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 美化, composed of 美 and 化.


phi Mĩ hoá

[fɪj˧˧ mɪj˧˨ hwaː˨˩˦]

[fɪj˧˧ mɪj˨˩˦ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 非 (“de-”) and 美化 (“to Americanize”).


bồ đề tâm

[ʔɓo˨˩ ʔɗe˨˩ təm˧˧]

[ʔɓow˦˩ ʔɗej˦˩ təm˧˧]

[ʔɓow˨˩ ʔɗej˨˩ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 菩提心, composed of 菩提 and 心, from Chinese 菩提心 (pútíxīn), from Sanskrit बोधिचित्त (bodhicitta).


mạn đà la

[maːn˧˨ʔ ʔɗaː˨˩ laː˧˧]

[maːŋ˨˩ʔ ʔɗaː˦˩ laː˧˧]

[maːŋ˨˩˨ ʔɗaː˨˩ laː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 曼陀羅, from Middle Chinese 曼陀羅 (muɑn dɑ lɑ), from Sanskrit मण्डल (maṇḍala).


giới luật

[zəːj˧˦ lwət̚˧˨ʔ]

[jəːj˨˩˦ lwək̚˨˩ʔ]

[jəːj˦˥ l⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨]

religious discipline; religious precept; commandment


菩提心

chữ Hán form of bồ đề tâm (“bodhicitta”).


bánh cốm

[ʔɓajŋ̟˧˦ kom˧˦]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ kom˦˧˥]

bánh (“pastry”) + cốm (“flattened rice made from toasted green rice grains”).

com

Có thể nói món bánh cốm truyền thống là một món bánh dân dã, mộc mạc nhưng lại nồng nàn hương vị xuân.

2024 January 19, “Hương vị cốm tết [The flavor of Tet green rice]”, in Báo Bình Thuận, retrieved 2024-06-23:

It can be said that the traditional green sticky rice cake is a simple, rustic treat, yet it is rich with the flavors of spring.

green sticky rice cake (a Vietnamese dessert made from green sticky rice and mung beans)


thọ mệnh

[tʰɔ˧˨ʔ məjŋ̟˧˨ʔ]

[tʰɔ˨˩ʔ men˨˩ʔ]

[tʰɔ˨˩˨ məːn˨˩˨]

Thế gian vẫn có rất nhiều người thọ mệnh cao, nhưng đều không còn nhiều sức khỏe.

2023 October 19, “"Ngả mũ" với cụ bà 91 tuổi vẫn là vận động viên thể dục dụng cụ ["Taking off our hats" to the 91-year-old woman who is still a gymnast]”, in VOV2, Voice of Vietnam, retrieved 2024-06-23:

The world still has many people with long lifespans, but most of them no longer have much health.


du đãng

[zu˧˧ ʔɗaːŋ˦ˀ˥]

[jʊw˧˧ ʔɗaːŋ˧˨]

[jʊw˧˧ ʔɗaːŋ˨˩˦]


kiều

(only in compounds) expatriate; overseas


yến mạch

[ʔiən˧˦ majk̟̚˧˨ʔ]

[ʔiəŋ˦˧˥ mat̚˨˩ʔ]

[ʔiəŋ˦˥ mat̚˨˩˨]


nước tro

[nɨək̚˧˦ t͡ɕɔ˧˧]

[nɨək̚˦˧˥ ʈɔ˧˧]

[nɨək̚˦˥ ʈɔ˧˧]


chó đảo Tàu

[t͡ɕɔ˧˦ ʔɗaːw˧˩ taw˨˩]

[t͡ɕɔ˨˩˦ ʔɗaːw˧˨ taw˦˩]

[cɔ˦˥ ʔɗaːw˨˩˦ ta(ː)w˨˩]

Calque of Korean 섬짱깨 (seomjjangkkae)，chó (“dog”) + đảo (“island”) + tàu (“ship, extended meaning 'Chink'”). Many Chinese refugees came to Vietnam in boats during the Qing Dynasty and were known for transporting goods by boat.


tiểu hình

[tiəw˧˩ hïŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 小 (“small”) and 刑 (“penalty; punishment”).


chính cương

[t͡ɕïŋ˧˦ kɨəŋ˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ kɨəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ kɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 政綱, composed of 政 (“politics”) and 綱 (“guiding principle”).


xà tích

[saː˨˩ tïk̟̚˧˦]

[saː˦˩ tɨt̚˦˧˥]

[saː˨˩ tɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 蛇 (“snake”) and 脊 (“spine”), because of the shape.

kind of silver chatelaine worn at the at the waist by women


tăng xông

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]


nạo bạt

[naːw˧˨ʔ ʔɓaːt̚˧˨ʔ]

[naːw˨˩ʔ ʔɓaːk̚˨˩ʔ]

[naːw˨˩˨ ʔɓaːk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 鐃鈸, composed of 鐃 (“big cymbal”) and 鈸 (“cymbal”).


tự viện

[tɨ˧˨ʔ viən˧˨ʔ]

[tɨ˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[tɨ˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 寺院, composed of 寺 (“Buddhist temple”) and 院 (“yard; place”).


dấu mềm

(typography) tilde (diacritical mark indicating palatalization in Spanish)


dấu lưỡi câu

[zəw˧˦ lɨəj˦ˀ˥ kəw˧˧]

[jəw˨˩˦ lɨj˧˨ kəw˧˧]

[jəw˦˥ lɨj˨˩˦ kəw˧˧]

dấu (“mark”) + lưỡi câu (“fishhook”), from the diacritical mark's resemblance to a fishhook.
The Middle Vietnamese diacritic was derived from the Portuguese til (“tilde”) and has since fallen out of use.

(typography, historical) apex (diacritic in Middle Vietnamese that indicates /ŋ͡m/)


dấu trăng

[zəw˧˦ t͡ɕaŋ˧˧]

[jəw˨˩˦ ʈaŋ˧˧]

[jəw˦˥ ʈaŋ˧˧]

(typography) breve (semicircular diacritical mark)


dấu sóng

[jəw˨˩˦ ʂawŋ͡m˦˧˥]

[jəw˨˩˦ sɔŋ˦˧˥]

[jəw˦˥ ʂawŋ͡m˦˥]

dấu (“mark”) + sóng (“wave”), from the diacritical mark's resemblance to an ocean wave.
The Middle Vietnamese diacritic was derived from the Portuguese til (“tilde”) and has since fallen out of use.

(typography) swung dash; tilde (punctuation mark that indicates range)


giáo dân

[jaːw˨˩˦ jəŋ˧˧]

[jaːw˦˥ jəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 教民, composed of 教 (“teaching; religion”) and 民 (“people”).


lương dân

[lɨəŋ˧˧ zən˧˧]

[lɨəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[lɨəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 良民, composed of 良 (“good; virtuous”) and 民 (“people”). The second sense came into popular usage under the Nguyễn dynasty as the result of their anti-Catholics policies.

those who do not follow Christianity in general or Catholicism in particular; a pagan


phẩm trật

[fəm˧˩ t͡ɕət̚˧˨ʔ]

[fəm˧˨ ʈək̚˨˩ʔ]

[fəm˨˩˦ ʈək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 品 (“grade; level; rank”) and 秩 (“order”).

(Catholicism) Catholic Church's hierarchy


lập loòng

[ləp̚˧˨ʔ lɔŋ˨˩]

[ləp̚˨˩ʔ lɔŋ͡m˦˩]

[ləp̚˨˩˨ lɔŋ˨˩]


dọi

quả (classifier)
唯 (CJK)
燴 (CJK)
𨅷 (CJK)


mắt mèo

[mak̚˦˧˥ mɛw˦˩]


đực rựa

[ʔɗɨk̚˧˨ʔ zɨə˧˨ʔ]

[ʔɗɨk̚˨˩ʔ ʐɨə˨˩ʔ]

[ʔɗɨk̚˨˩˨ ɹɨə˨˩˨]

Cái lớp này toàn đực rựa, chẳng có đứa con gái nào.

There are only boys in this class, not even a single girl.


tiên nữ

[tiən˧˧ nɨ˦ˀ˥]

[tiəŋ˧˧ nɨ˧˨]

[tiəŋ˧˧ nɨ˨˩˦]

(mythology) a young-looking female fairy


非殖民化

phi thực dân hoá
phi thực dân hoá#Vietnamese

chữ Hán form of phi thực dân hoá (“decolonization”).


phi thực dân hóa

Traditional tone placement spelling of phi thực dân hoá.


phi thực dân hoá

[fi˧˧ tʰɨk̚˧˨ʔ zən˧˧ hwaː˧˦]

[fɪj˧˧ tʰɨk̚˨˩ʔ jəŋ˧˧ hwaː˨˩˦]

[fɪj˧˧ tʰɨk̚˨˩˨ jəŋ˧˧ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 非殖民化, composed of 非 (“anti-”) and 殖民化 (“colonization”).


bàng hệ

[ʔɓaːŋ˨˩ he˧˨ʔ]

[ʔɓaːŋ˦˩ hej˨˩ʔ]

[ʔɓaːŋ˨˩ hej˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 旁系, composed of 旁 (“beside”) and 系 (“system”).


khăn mỏ quạ

[xan˧˧ mɔ˧˩ kwaː˧˨ʔ]

[kʰaŋ˧˧ mɔ˧˨ kwaː˨˩ʔ]

[xaŋ˧˧ mɔ˧˨ kwaː˨˩ʔ]

[kʰaŋ˧˧ mɔ˨˩˦ waː˨˩˨]

[xaŋ˧˧ mɔ˨˩˦ waː˨˩˨]

khăn (“scarf”) + mỏ (“beak”) + quạ (“crow”).


quán rượu

[kwaːŋ˦˧˥ ʐɨəw˨˩ʔ]

[waːŋ˦˥ ɹɨəw˨˩˨]


mỏ ác

[mɔ˧˩ ʔaːk̚˧˦]

[mɔ˧˨ ʔaːk̚˦˧˥]

[mɔ˨˩˦ ʔaːk̚˦˥]

From mỏ (“beak”) + ác (“crow; raven”), literally “crow's beak”.


mảnh tước

[majŋ̟˧˩ tɨək̚˧˦]

[mɛɲ˧˨ tɨək̚˦˧˥]

[man˨˩˦ tɨək̚˦˥]

From mảnh (“piece; fragment”) + tước (“to strip”).


hạch đá

[hajk̟̚˧˨ʔ ʔɗaː˧˦]

[hat̚˨˩ʔ ʔɗaː˨˩˦]

[hat̚˨˩˨ ʔɗaː˦˥]

From hạch (“kernel; core”) + đá (“stone, lithic”).


mội

Mội nước khoáng trị bệnh nằm tại Phú Ninh, được nhà máy nạp chai, có khả năng dùng (giới hạn) cho cả tỉnh Quảng Nam, [...]

2009, Trần Kim Thạch, Khu kinh tế mở Chu Lai: Một lối vào thế kỷ 21 của Việt Nam [Chu Lai Open Economic Zone: A path towards the 21st century for Vietnam], Ho Chi Minh City: Nhà xuất bản Trẻ, page 101:

(Central Vietnam, Southern Vietnam) subterranean spring or stream


phi cảng

[fi˧˧ kaːŋ˧˩]

[fɪj˧˧ kaːŋ˧˨]

[fɪj˧˧ kaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 飛 (“to fly”) and 港 (“port”)

vi-etym-sino

international airport
international airport#English

airport, especially a large airport or an international airport


trường bay

[t͡ɕɨəŋ˨˩ ʔɓaj˧˧]

[ʈɨəŋ˦˩ ʔɓaj˧˧]

[ʈɨəŋ˨˩ ʔɓa(ː)j˧˧]

trường (“field”) + bay (“to fly”), compare Chinese 飛機場／飞机场 (fēijīchǎng), 機場／机场 (jīchǎng, “airport”).

zh-l

飛機場／飞机场 (fēijīchǎng)


cá lạc

[kaː˧˦ laːk̚˧˨ʔ]

[kaː˨˩˦ laːk̚˨˩ʔ]

[kaː˦˥ laːk̚˨˩˨]

Indian pike conger (Congresox talabonoides)

daggertooth pike conger
daggertooth pike conger

daggertooth pike conger (Muraenesox cinereus)


bị gậy

[ʔɓi˧˨ʔ ɣəj˧˨ʔ]

[ʔɓɪj˨˩ʔ ɣəj˨˩ʔ]

[ʔɓɪj˨˩˨ ɣəj˨˩˨]


ngoại giao cây tre

[ŋwaːj˧˨ʔ zaːw˧˧ kəj˧˧ t͡ɕɛ˧˧]

[ŋwaːj˨˩ʔ jaːw˧˧ kəj˧˧ ʈɛ˧˧]

[ŋwaːj˨˩˨ jaːw˧˧ kəj˧˧ ʈɛ˧˧]

ngoại giao (“diplomacy”) + cây (“tree”, classifier) + tre (“bamboo”).


mưa bóng mây

[mɨə˧˧ ʔɓawŋ͡m˧˦ məj˧˧]

[mɨə˧˧ ʔɓawŋ͡m˦˧˥ məj˧˧]

[mɨə˧˧ ʔɓɔŋ˦˧˥ məj˧˧]

[mɨə˧˧ ʔɓawŋ͡m˦˥ məj˧˧]

mưa (“rain”) + bóng (“shadow”) + mây (“cloud”)

compound

Có cơn mưa nào lạ thế,
Thoáng mưa rồi tạnh ngay.
Em về nhà hỏi mẹ,
Mẹ cười: "Mưa bóng mây."

(Can we date this quote?), Tô Đông Hải (lyrics and music), “Mưa Bóng Mây [Sunshower]”performed by Thanh Trà:

What a strange rain,
Lasting only a while then stopping right away.
I came home and asked mom;
Mom smiled [and said]: "[It's a] sunshower."


thùy trán

Traditional tone placement spelling of thuỳ trán (“frontal lobe”).


thuỳ trán

[tʰwi˨˩ t͡ɕaːn˧˦]

[tʰwɪj˦˩ ʈaːŋ˦˧˥]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩ ʈaːŋ˦˥]


ngụy quân tử

Traditional tone placement spelling of nguỵ quân tử (“hypocrite”).


ông can

[ʔəwŋ͡m˧˧ kaːn˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˧˧]

From công an (“public security”), generated through the nói lái process, also with semantic influence from ông.


đề cử viên

[ʔɗe˨˩ kɨ˧˩ viən˧˧]

[ʔɗej˦˩ kɨ˧˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗej˨˩ kɨ˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗej˨˩ kɨ˨˩˦ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 提, 舉 (“nominate”) and 員 (“-er”).

vi-etym-sino

(politics) nominee to an elective office


củ mài

[kʊw˨˩˦ maːj˨˩]


phù đồ

[fu˨˩ ʔɗo˨˩]

[fʊw˦˩ ʔɗow˦˩]

[fʊw˨˩ ʔɗow˨˩]

Quan Âm Thị Kính; 1911 quốc ngữ version, lines 619 - 620
Dù xây chín đợt phù đồ,
Sao bằng làm phúc cứu cho một người.
Building a nine-storied stupa cannot compare to graciously saving one human being.

2014, Nguyễn Thị Thùy Linh, “Quét Chùa Buổi Sớm (Sweeping the Temple at Dawn)”, maivanphan.vn
Gió thiền trên ngọn phù đồ
The Zen wind [blows] over the stupa


cáp treo

[kaːp̚˧˦ t͡ɕɛw˧˧]

[kaːp̚˦˧˥ ʈɛw˧˧]

[kaːp̚˦˥ ʈɛw˧˧]


ô-boa

[ʔo˧˧ ʔɓwaː˧˧]

[ʔow˧˧ ʔɓwaː˧˧]

[ʔow˧˧ ʔɓwaː˧˧]


bưu chính viễn thông

[ʔɓiw˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ viən˦ˀ˥ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨw˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ viəŋ˧˨ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨw˧˧ cɨn˦˥ viəŋ˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨw˧˧ cɨn˦˥ jiəŋ˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]


hữu phái

[hɨw˧˨ faːj˨˩˦]

[hɨw˨˩˦ faːj˦˥]


tiểu bang đỏ

[tiəw˧˩ ʔɓaːŋ˧˧ ʔɗɔ˧˩]

[tiw˧˨ ʔɓaːŋ˧˧ ʔɗɔ˧˨]

[tiw˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]


tả phái

[taː˧˨ faːj˨˩˦]

[taː˨˩˦ faːj˦˥]


chủ nghĩa tự do cá nhân

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧ kaː˧˦ ɲən˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧ kaː˨˩˦ ɲəŋ˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tɨ˨˩˨ jɔ˧˧ kaː˦˥ ɲəŋ˧˧]

chủ nghĩa (“ideology”) + tự do (“freedom, liberty”) + cá nhân (“individual”)


chủ nghĩa trung gian

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ zaːn˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ ʈʊwŋ͡m˧˧ jaːŋ˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ ʈʊwŋ͡m˧˧ jaːŋ˧˧]

chủ nghĩa (“ideology”) + trung gian (“midway”)


chủ nghĩa tiến bộ

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tiən˧˦ ʔɓo˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ tiəŋ˦˧˥ ʔɓow˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tiəŋ˦˥ ʔɓow˨˩˨]

chủ nghĩa (“ideology”) + tiến bộ (“to progress”)


chủ nghĩa bảo thủ

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ ʔɓaːw˧˩ tʰu˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ ʔɓaːw˧˨ tʰʊw˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ ʔɓaːw˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

chủ nghĩa (“ideology”) + bảo thủ (“to conserve”)


tiểu bang xanh

[tiəw˧˩ ʔɓaːŋ˧˧ sajŋ̟˧˧]

[tiw˧˨ ʔɓaːŋ˧˧ sɛɲ˧˧]

[tiw˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˧ san˧˧]


chủ nghĩa cấp tiến

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ kəp̚˧˦ tiən˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ kəp̚˦˧˥ tiəŋ˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ kəp̚˦˥ tiəŋ˦˥]

chủ nghĩa (“ideology”) + cấp tiến (“radical”)


tiểu bang tím

[tiəw˧˩ ʔɓaːŋ˧˧ tim˧˦]

[tiw˧˨ ʔɓaːŋ˧˧ tim˦˧˥]

[tiw˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˧ tim˦˥]


đánh khăng

[ʔɗajŋ̟˧˦ xaŋ˧˧]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ kʰaŋ˧˧]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ xaŋ˧˧]

[ʔɗan˦˥ kʰaŋ˧˧]

[ʔɗan˦˥ xaŋ˧˧]

(children's games) a game involves using a stick to hit another smaller stick


chả rươi

[t͡ɕaː˧˩ zɨəj˧˧]

[t͡ɕaː˧˨ ʐɨj˧˧]

[caː˨˩˦ ɹɨj˧˧]

chả (“patty”) + rươi (“ragworm; clam worm”).

com

Tylorrhynchus heterochetus
w:Tylorrhynchus heterochetus

sandworm omelette (a Vietnamese dish made from the polychaete worm Tylorrhynchus heterochetus)


幻術家

chữ Hán form of ảo thuật gia (“magician; illusionist; one who performs magic tricks”).


sấu đỏ

[səw˧˦ ʔɗɔ˧˩]

[ʂəw˨˩˦ ʔɗɔ˧˨]

[səw˨˩˦ ʔɗɔ˧˨]

[ʂəw˦˥ ʔɗɔ˨˩˦]

[səw˦˥ ʔɗɔ˨˩˦]


sóng âm

[sawŋ͡m˧˦ ʔəm˧˧]

[ʂawŋ͡m˦˧˥ ʔəm˧˧]

[sɔŋ˦˧˥ ʔəm˧˧]

[ʂawŋ͡m˦˥ ʔəm˧˧]

[sawŋ͡m˦˥ ʔəm˧˧]


tông huấn

[təwŋ͡m˧˧ hwən˧˦]

[təwŋ͡m˧˧ hwəŋ˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ wəŋ˦˥]

Blend of tông đồ (“apostle”) + huấn lệnh (“instructions”)

blend

apostolic exhortation
apostolic exhortation#English

(Roman Catholicism) apostolic exhortation


thừa tác viên

[tʰɨə˨˩ taːk̚˧˦ viən˧˧]

[tʰɨə˦˩ taːk̚˦˧˥ viəŋ˧˧]

[tʰɨə˨˩ taːk̚˦˥ viəŋ˧˧]

[tʰɨə˨˩ taːk̚˦˥ jiəŋ˧˧]

thừa (“to receive, accept”) + tác (“to act”) + viên (“-er”)

compound

(Roman Catholicism) minister (person who is commissioned to perform some act on behalf of the Catholic Church)


giúp lễ

[jʊp̚˦˥ lej˨˩˦]


tông thư

[təwŋ͡m˧˧ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˧˧ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˧˧ tʰɨ˧˧]

Blend of tông đồ (“apostle”) + thư (“letter”)

blend

apostolic letter
apostolic letter#English

(Roman Catholicism) apostolic letter (ecclesiastical letter issued by the pope)


tông hiến

[təwŋ͡m˧˧ hiən˧˦]

[təwŋ͡m˧˧ hiəŋ˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ hiəŋ˦˥]

Blend of tông đồ (“apostle”) + hiến pháp (“constitution”)

apostolic constitution
apostolic constitution#English

(Roman Catholicism) apostolic constitution


tông sắc

[təwŋ͡m˧˧ sak̚˧˦]

[təwŋ͡m˧˧ ʂak̚˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ sak̚˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ ʂak̚˦˥]

[təwŋ͡m˧˧ sak̚˦˥]

Blend of tông đồ (“apostle”) + sắc lệnh (“decree”)


tông đồ

head

tông đồ • (宗徒)

vi-noun

tông đồ • (宗徒)

[təwŋ͡m˧˧ ʔɗo˨˩]

[təwŋ͡m˧˧ ʔɗow˦˩]

[təwŋ͡m˧˧ ʔɗow˨˩]


thò lò

[tʰɔ˨˩ lɔ˨˩]

[tʰɔ˦˩ lɔ˦˩]

[tʰɔ˨˩ lɔ˨˩]

kind of six-sided spinning top used in gambling games

(by extension) gambling game using said spinning top


cá leo

[kaː˧˦ lɛw˧˧]

[kaː˨˩˦ lɛw˧˧]

[kaː˦˥ lɛw˧˧]

The second element is same as the nheo in cá nheo. However, this compound probably went through semantic narrowing and now refers to W. attu (and others within the Wallago genus).


vòi voi

[vɔj˨˩ vɔj˧˧]

[vɔj˦˩ vɔj˧˧]

[vɔj˨˩ vɔj˧˧]

[jɔj˨˩ jɔj˧˧]


pha-đinh

[faː˧˧ ʔɗïŋ˧˧]

[faː˧˧ ʔɗɨn˧˧]

[faː˧˧ ʔɗɨn˧˧]

(telecommunications, engineering) variation of signal attenuation over time, space, or frequency; fading


bẫy kẹp

[ʔɓəj˦ˀ˥ kɛp̚˧˨ʔ]

[ʔɓəj˧˨ kɛp̚˨˩ʔ]

[ʔɓəj˨˩˦ kɛp̚˨˩˨]

Dionaea muscipula
Dionaea muscipula#Translingual


câu cấu

[kəw˧˧ kəw˧˦]

[kəw˧˧ kəw˨˩˦]

[kəw˧˧ kəw˦˥]


dái mít

[jaːj˨˩˦ mit̚˦˧˥]

[jaːj˦˥ mɨt̚˦˥]

From dái (“fruit”) + mít (“jackfruit”). The first element is an unetymological spelling of giái and doesn't actually mean "testicle", although admittedly had been contaminated to a great extant, compare dái tai.


nắc nẻ

[nak̚˧˦ nɛ˧˩]

[nak̚˦˧˥ nɛ˧˨]

[nak̚˦˥ nɛ˨˩˦]


nắc nẻ

cây (classifier)
bông (classifier)
hoa (classifier)

[nak̚˧˦ nɛ˧˩]

[nak̚˦˧˥ nɛ˧˨]

[nak̚˦˥ nɛ˨˩˦]

Impatiens balsamina
Impatiens balsamina#Translingual


dửu dân

[jɨw˧˨ jəŋ˧˧]

[jɨw˨˩˦ jəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 莠 (“bad (figuratively)”) and 民 (“people”).
Its second sense arose owing to the Nguyễn dynasty's anti-Chritian policies.

vi-etym-sino

1970, Lam Giang & Võ Ngọc Nhã, Đặng Đức Tuấn Tinh Hoa Công Giáo Ái Quốc Việt Nam (Đặng Đức Tuấn - A Quintessential Catholic Vietnamese Patriot), p. 503; quoted in 2021, Nguyễn Văn Nghệ, “Xuất xứ và ý nghĩa của hai từ ‘lương dân’ – ‘giáo dân’ (The etymologies and meanings of the two words ‘lương dân’ and ‘giáo dân’)”, nghiencuuquocte.org
Xưa những việc chẳng ngay chẳng thảo[,] [đ]ổ Da tô, vu Tả đạo với Dửu dân[.]
In the past, dishonesties and impieties were blamed on Jesus, Christianity, and Christians.

(obsolete, derogatory) a believer in Christianity; a Christian


dữu dân

1859, Trương Đăng Quế, Lâm Duy Nghĩa, & Lưu Lượng; quoted in Winston Phan Đào Nguyên (2023) [1859] “Ai là thủ phạm đã đốt chết mấy trăm giáo dân Thiên Chúa Giáo ở Biên Hòa và Bà Rịa vào năm 1861-1862? [Who were the Culprits that Burnt Hundreds of Christians to Death in Biên Hòa and Bà Rịa in 1861 and 1862?]”, in nghiencuulichsu.com (in Vietnamese)
Xem như Miến Điện là nước man di khi đánh nhau với dương di còn làm được việc bắt hết dữu dân đem bắn giết để tuyệt mối họa bên trong, huống chi ta là nước có văn hiến từ trước đến nay gìn giữ kỷ cương mà không làm được việc dùng phương ngăn chặn dữu dân hay sao?
Myanmar – a Southern barbarians' country –, when fighting barbarians from beyond the ocean [i.e. Westerners], still managed to capture and execute all Christians in order to thoroughly quell an internal threat, let alone ours – a heretofore civilized country yet still unable to stop Christians by any mean for the sake of maintaining law and order?

Alternative spelling of dửu dân (“a bad person; a Christian”)


cửa ô

[kɨə˧˩ ʔo˧˧]

[kɨə˧˨ ʔow˧˧]

[kɨə˨˩˦ ʔow˧˧]

Nowadays, this term seems to refer to gates of the fortified core of historical Hanoi. Some of these old city gates lent their names to modern toponyms like Ô Chợ Dừa.


phản cách mạng

[faːn˧˩ kajk̟̚˧˦ maːŋ˧˨ʔ]

[faːŋ˧˨ kat̚˦˧˥ maːŋ˨˩ʔ]

[faːŋ˨˩˦ kat̚˦˥ maːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 反革命, composed of 反 (“anti-”) and 革命 (“revolution”).


rừng khộp

[zɨŋ˨˩ xop̚˧˨ʔ]

[ʐɨŋ˦˩ kʰop̚˨˩ʔ]

[ʐɨŋ˦˩ xop̚˨˩ʔ]

[ɹɨŋ˨˩ kʰop̚˨˩˨]

[ɹɨŋ˨˩ xop̚˨˩˨]

kind of forest biome commonly found in the Central Highlands region of Vietnam


chủ nghĩa khu vực

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ xu˧˧ vɨk̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ kʰʊw˧˧ vɨk̚˨˩ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ xʊw˧˧ vɨk̚˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ kʰʊw˧˧ vɨk̚˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ xʊw˧˧ jɨk̚˨˩˨]

chủ nghĩa (“doctrine; -ism”) + khu vực (“zone; region; area”), calque of Chinese 區域主義／区域主义 (khu vực chủ nghĩa).

cal

international relations
international relations

(politics, international relations) regionalism

vi:Chủ nghĩa khu vực (chính trị)
vi:Chủ nghĩa khu vực (quan hệ quốc tế)


guồi

Compare Khmer គុយ (kuy) and Thai คุย (kui).


mọi rợ

[mɔj˧˨ʔ zəː˧˨ʔ]

[mɔj˨˩ʔ ʐəː˨˩ʔ]

[mɔj˨˩˨ ɹəː˨˩˨]

(collective, derogatory) barbarians; savages


ghém

raw vegetables, or salad made of such vegetables


vạn chài

[vaːn˧˨ʔ t͡ɕaːj˨˩]

[vaːŋ˨˩ʔ t͡ɕaːj˦˩]

[vaːŋ˨˩˨ caːj˨˩]

[jaːŋ˨˩˨ caːj˨˩]

vạn (“guild, circle”) + chài (“fishery”).


tính trạng

[tïŋ˧˦ t͡ɕaːŋ˧˨ʔ]

[tɨn˦˧˥ ʈaːŋ˨˩ʔ]

[tɨn˦˥ ʈaːŋ˨˩˨]


than chì

[tʰaːn˧˧ t͡ɕi˨˩]

[tʰaːŋ˧˧ t͡ɕɪj˦˩]

[tʰaːŋ˧˧ cɪj˨˩]


quan chấp chính

[kwaːn˧˧ t͡ɕəp̚˧˦ t͡ɕïŋ˧˦]

[kwaːŋ˧˧ t͡ɕəp̚˦˧˥ t͡ɕɨn˦˧˥]

[waːŋ˧˧ cəp̚˦˥ cɨn˦˥]

From quan (“mandarin”) + chấp chính (“to assume political power”).

[...] chẳng hạn đối với khái niệm consul trong tiếng Pháp, ở ta nhiều người muốn phân biệt rõ: thời cổ La Mã gọi là quan chấp chính, thời cận đại thì gọi là tổng tài, [...]

1977, Nguyễn Khánh Toàn, Về vấn đề xây dựng thuật ngữ khoa học, Hanoi: NXB Khoa học xã hội, page 41:

… take the word consul in French for example, in our country people want to differentiate clearly: calling it quan chấp chính in ancient Roman context, calling it tổng tài in early modern context, …


bái vật giáo hàng hóa

bái vật giáo hàng hoá
bái vật giáo hàng hoá#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of bái vật giáo hàng hoá.


bái vật giáo hàng hoá

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ zaːw˧˦ haːŋ˨˩ hwaː˧˦]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ jaːw˨˩˦ haːŋ˦˩ hwaː˨˩˦]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨ jaːw˦˥ haːŋ˨˩ waː˦˥]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨ jaːw˦˥ haːŋ˨˩ waː˦˥]

bái vật giáo (“fetishism”) + hàng hoá (“goods, commodities”).


tản văn

[taːŋ˧˨ vaŋ˧˧]

[taːŋ˨˩˦ vaŋ˧˧]

[taːŋ˨˩˦ jaŋ˧˧]

Near-synonym: tuỳ bút

(literature) type of free prose in which the author expresses their thoughts, feelings, impressions, etc.


tùy bút

Traditional tone placement spelling of tuỳ bút.


hủ nho

[hʊw˧˨ ɲɔ˧˧]

[hʊw˨˩˦ ɲɔ˧˧]

Hay là trước học Tàu là anh đồ hủ nho, nay học Tây là anh đồ hủ Âu mà thôi!

1925 January 24, Phan Châu Trinh, “Thư trả lời anh Đông”, in Phan Châu Trinh toàn tập: Tập 3, Da Nang: NXB Đà Nẵng, page 214:

Or they'd formerly learnt from Chinese and ended up as shabby Confucianists, and now they've learnt from Occidentals and end up as no more than shabby Europeanists!

(derogatory) conservative, old-fashioned Confucianist


nghiệt chướng

[ŋiət̚˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˦]

[ŋiək̚˨˩ʔ t͡ɕɨəŋ˦˧˥]

[ŋiək̚˨˩˨ cɨəŋ˦˥]

(Buddhism) retribution for the sins of a previous life


trấy cơn

[ʈəj˩ kəːn˧˥]

North Central Vietnam form of trái cây (“fruits”)


lẫm

Điền chủ Vưu trong nhà có 4 lẫm lúa [...]

2010, People's committee of Bạc Liêu, Từ điển địa chí Bạc Liêu, Hanoi: NXB Chính trị quốc gia, page 284:

Landlord Vưu has 4 rice granaries in his homestead …


bái vật giáo

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ zaːw˧˦]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ jaːw˨˩˦]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨ jaːw˦˥]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨ jaːw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 拜物教, composed of 拜物 (“fetish”) and 教 (“to teach, teachings; religion, -ism”).

vi-etym-sino

Karl Marx, Karl Marx (1976) [1842] “Der leitende Artikel in Nr. 179 der ‚Kölnischen Zeitung‘”, in Mark-Engels-Werke, volume 1; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 1, 1975; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 1, 1995
Bái vật giáo còn rất xa mới nâng được con người lên trên những dục vọng thể xác; trái lại, nó là ‘tôn giáo của những dục vọng thể xác’. Óc tưởng tượng, được dục vọng nung nấu, tạo ra ở con người theo bái vật giáo cái ảo tưởng dường như ‘vật vô tri vô giác’ có thể thay đổi những đức tính tự nhiên của mình chỉ nhằm thỏa mãn sở thích hay thay đổi của anh ta. Vì vậy dục vọng thô bạo của người theo bái vật giáo đập vỡ bái vật của mình một khi vật này không còn là tên đầy tớ hết sức trung thành của [nó] nữa.
Fetishism is so far from raising man above his sensuous desires that, on the contrary, it is ‘the religion of sensuous desire’. Fantasy arising from desire deceives the fetish-worshipper into believing that an “inanimate object” will give up its natural character in order to comply with his desires. Hence the crude desire of the fetish-worshipper smashes the fetish when it [the fetish] ceases to be its [the crude desire's] most obedient servant.


bái vật

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 拜 (“to bow worshipfully”) and 物 (“thing, object”).

1842, Karl Marx, “Der leitende Artikel in Nr. 179 der ›Kölnischen Zeitung‹” / “The Leading Article in No. 179 of the Kölnische Zeitung” / “Bài Xã Luận Báo Kölnische Zeitung Số 179”
Bái vật giáo còn rất xa mới nâng được con người lên trên những dục vọng thể xác; trái lại, nó là ‘tôn giáo của những dục vọng thể xác’. Óc tưởng tượng, được dục vọng nung nấu, tạo ra ở con người theo bái vật giáo cái ảo tưởng dường như ‘vật vô tri vô giác’ có thể thay đổi những đức tính tự nhiên của mình chỉ nhằm thỏa mãn sở thích hay thay đổi của anh ta. Vì vậy dục vọng thô bạo của người theo bái vật giáo đập vỡ bái vật của mình một khi vật này không còn là tên đầy tớ hết sức trung thành của [nó] nữa.
Fetishism is so far from raising man above his sensuous desires that, on the contrary, it is ‘the religion of sensuous desire’. Fantasy arising from desire deceives the fetish-worshipper into believing that an “inanimate object” will give up its natural character in order to comply with his desires. Hence the crude desire of the fetish-worshipper smashes the fetish when it [the fetish] ceases to be its [the crude desire's] most obedient servant.


mạn ngược

[maːn˧˨ʔ ŋɨək̚˧˨ʔ]

[maːŋ˨˩ʔ ŋɨək̚˨˩ʔ]

[maːŋ˨˩˨ ŋɨək̚˨˩˨]

mạn (“region”) + ngược (“reverse (in respect to the flow of a river)”)


rét nàng Bân

[zɛt̚˧˦ naːŋ˨˩ ʔɓən˧˧]

[ʐɛt̚˦˧˥ naːŋ˦˩ ʔɓəŋ˧˧]

[ɹɛk̚˦˥ naːŋ˨˩ ʔɓəŋ˧˧]

rét (“cold”) + nàng Bân (mythological daughter of the Jade Emperor)

cold snap at the end of the third month of a lunar year; blackberry winter


rét đài

[zɛt̚˧˦ ʔɗaːj˨˩]

[ʐɛt̚˦˧˥ ʔɗaːj˦˩]

[ɹɛk̚˦˥ ʔɗaːj˨˩]

cold snap in the first month of a lunar year


miền xuôi

miền (“region”) + xuôi (“to go along with (the flow of a river)”)


gió mậu dịch

[zɔ˧˦ məw˧˨ʔ zïk̟̚˧˨ʔ]

[jɔ˨˩˦ məw˨˩ʔ jɨt̚˨˩ʔ]

[jɔ˦˥ məw˨˩˨ jɨt̚˨˩˨]

From gió (“wind”) + mậu dịch (“trade”), calque of Chinese 貿易風／贸易风 (màoyìfēng).


gió Lào

[zɔ˧˦ laːw˨˩]

[jɔ˨˩˦ laːw˦˩]

[jɔ˦˥ laːw˨˩]

type of Foehn wind commonly found in regions to the east of the Annamite Range during summer months


rét lộc

[zɛt̚˧˦ ləwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʐɛt̚˦˧˥ ləwk͡p̚˨˩ʔ]

[ɹɛk̚˦˥ ləwk͡p̚˨˩˨]

cold snap in the second month of a lunar year


nhiễu loạn

[ɲiəw˦ˀ˥ lwaːn˧˨ʔ]

[ɲiw˧˨ lwaːŋ˨˩ʔ]

[ɲiw˨˩˦ l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨]


cơm sườn

[kəːm˧˧ sɨən˨˩]

[kəːm˧˧ ʂɨəŋ˦˩]

[kəːm˧˧ sɨəŋ˦˩]

[kəːm˧˧ ʂɨəŋ˨˩]

[kəːm˧˧ sɨəŋ˨˩]

(informal, euphemistic) cộng sản; communists


màng lưới

[maːŋ˨˩ lɨəj˧˦]

[maːŋ˦˩ lɨj˨˩˦]

[maːŋ˨˩ lɨj˦˥]

màng + lưới, calque of Chinese 網膜／网膜 (võng mạc). Interestingly, màng here is used to translate 膜 (MC mak), not its etymological source, 網 (MC mjangX). Doublet of mạng lưới.


chất dẻo

[t͡ɕət̚˧˦ zɛw˧˩]

[t͡ɕək̚˦˧˥ jɛw˧˨]

[cək̚˦˥ jɛw˨˩˦]


chủ nghĩa duy vật lịch sử

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ sɨ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˦]

chủ nghĩa duy vật (“materialism”) + lịch sử (“historical (adj.)”); ultimately calque of English historical materialism, possibly indirectly through Chinese 歷史唯物主義／历史唯物主义 (lịch sử duy vật chủ nghĩa).

zh-l

1990 [1892], published 2010, Friedrich Engels, “Introduction to the English Edition (1892) of Socialism: Utopian and Scientific” in Marx/Engels Collected Works, “vol. 27”; Vietnamese translation from 2002, “Lời Tựa Cho Lần Xuất Bản Bằng Tiếng Anh Tác Phẩm ‘Sự Phát Triển Của Chủ Nghĩa Xã Hội Từ Không Tưởng Đến Khoa Học’” in C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, “Vol. 22”
And, thus, I hope even British respectability will not be overshocked if I use, in English as well as in so many other languages, the term ‘historical materialism’, to designate that view of the course of history which seeks the ultimate cause and the great moving power of all important historic events in the economic development of society, in the changes in the modes of production and exchange, in the consequent division of society into distinct classes, and in the struggles of these classes against one another.
Và tôi hy vọng là ‘giới đáng kính’ ở nước Anh, cũng sẽ đừng quá giận dữ, nếu như trong tiếng Anh, cũng như trong nhiều thứ tiếng khác, tôi dùng chữ ‘chủ nghĩa duy vật lịch sử’ để chỉ một quan điểm về tiến trình lịch sử thế giới coi sự phát triển kinh tế của xã hội, sự thay đổi về phương pháp sản xuất và trao đổi, sự phân chia xã hội thành giai cấp bắt nguồn từ đó, và những cuộc đấu tranh giữa những giai cấp đó, là nguyên nhân cuối cùng và động lực quyết định của mọi sự biến lịch sử quan trọng.

historical materialism
historical materialism

(philosophy, Marxism) historical materialism


kẻ sĩ

[kɛ˧˩ si˦ˀ˥]

[kɛ˧˨ ʂɪj˧˨]

[kɛ˧˨ sɪj˧˨]

[kɛ˨˩˦ ʂɪj˨˩˦]

[kɛ˨˩˦ sɪj˨˩˦]

kẻ (“person (formerly neutral, now derogatory)”) + sĩ (“scholar”)

af

kẻ<t:person (formerly neutral, now derogatory)>

Nghe tiếng ngài yêu người hiền, trọng kẻ sĩ, nên tôi cũng đến yết kiến.

1909 [14th century CE], Luo Guanzhong, chapter 57, in Phan Kế Bính, transl., Tam quốc diễn nghĩa, translation of Romance of the Three Kingdoms:

I came for an audience for I have heard of your reputable love and respect for the wise and learned.

Trên tấm bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu Quốc Tử Giám ghi lại lịch sử khoa thi năm 1442 có khắc ghi những dòng chữ:"[…] Vì thế các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia làm công việc cần thiết…". Người soạn ra những câu nổi tiếng đó là Tiến sĩ triều Lê, Thân Nhân Trung.

2018, T.K, “Tác giả câu nói nổi tiếng 'hiền tài là nguyên khí quốc gia'”, in Điện Biên Phủ Online:

On the first Doctorate stele erected at the Temple of Literature, recording the history of the 1442 examination, the following lines are engraved:" […] It follows that bright, sensible monarchs and rulers and sages of all kinds alike, no one, under no circumstances, would trifle with the monumentally vital task of educating the talented, sifting out the learned, cultivating the nation's life force…". Those famous lines were authored by Thân Nhân Trung, a doctor from the Lê dynasty.


chuyên chính vô sản

[t͡ɕwiən˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ vo˧˧ saːn˧˩]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ vow˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ vow˧˧ saːŋ˧˨]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ vow˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ jow˧˧ saːŋ˨˩˦]

chuyên chính (“dictatorship, autocracy”) + vô sản (“proletariat (noun)”). Ultimately calque of German Diktatur des Proletariats, likely indirectly through Chinese 無產階級專政／无产阶级专政 (vô sản giai cấp chuyên chính).

zh-l

1963 [1852], Karl Marx, “Marx an Joseph Weydemeyer in New York 5. März 1852”, in Karl Marx - Friedrich Engels - Werke, volume 28, p. 508; English translation in 1983 Marx/Engels Collected Works, volume 39, p. 62, 65; Vietnamese translation in 1996 C. Mác Và Ph. Ăng-Ghen Toàn Tập, volume 28, p. 662
Cái mới mà tôi đã làm là chứng minh rằng: 1) sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của sản xuất, 2) đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn đến chuyên chính vô sản, 3) bản thân nền chuyên chính này chỉ là bước quá độ tiến tới thủ tiêu mọi giai cấp và tiến tới xã hội không có giai cấp
What I did that was new was to prove: (1) that the existence of classes is only bound up with particular historical phases in the development of production, (2) that the class struggle necessarily leads to the dictatorship of the proletariat, (3) that this dictatorship itself only constitutes the transition to the abolition of all classes and to a classless society.

1917, Vladimir Lenin, The State and Revolution, “II.3”; English translation from Lenin Collected Works, volume 25, 2011 [1917], page 418; Vietnamese translation from V. I. Lê-nin Toàn Tập, volume 33, 2005 [1917], page 44
Những hình thức của các nhà nước tư sản thì hết sức khác nhau, nhưng thực chất chỉ là một: chung quy lại thì tất cả những nhà nước ấy, vô luận thế nào, cũng tất nhiên phải là nền chuyên chính tư sản. Bước chuyển từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản, cố nhiên là không thể không đem lại rất nhiều hình thức chính trị khác nhau, nhưng thực chất của những hình thức ấy tất nhiên sẽ chỉ là một, tức là: chuyên chính vô sản.
Bourgeois states are most varied in form, but their essence is the same: all these states, whatever their form, in the final analysis are inevitably the dictatorship of the bourgeoisie. The transition from capitalism to communism is certainly bound to yield a tremendous abundance and variety of political forms, but the essence will inevitably be the same: the dictatorship of the proletariat.

dictatorship of the proletariat
dictatorship of the proletariat

(Marxism) dictatorship of the proletariat (a socio-political power characterized by a struggle to achieve a communist society)


yếng sáng

[ʔiəŋ˧˦ saːŋ˧˦]

[ʔiəŋ˦˧˥ ʂaːŋ˦˧˥]

[ʔiəŋ˦˧˥ saːŋ˦˧˥]

[ʔiəŋ˦˥ ʂaːŋ˦˥]

[ʔiəŋ˦˥ saːŋ˦˥]

See ánh sáng. Originated during Gia Long reign in the Nguyễn dynasty when ánh shifted to yếng due the taboo associated with Gia Long's legal name Nguyễn Phúc Ánh.

Yếng sáng là bức xạ điện từ mà mắt người có thể cảm nhận được.

Light is electromagnetic radiation that can be perceived by the human eye.


chuyên chính tư sản

[t͡ɕwiən˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ tɨ˧˧ saːn˧˩]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ tɨ˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ tɨ˧˧ saːŋ˧˨]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ tɨ˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ tɨ˧˧ saːŋ˨˩˦]

chuyên chính (“dictatorship, autocracy”) + tư sản (“bourgeoisie (noun)”). Ultimately calque of German Diktatur der Bourgeoisie, likely indirectly through Chinese 資產階級專政／资产阶级专政 (tư sản giai cấp chuyên chính).

zh-l

1960 [1850], Karl Marx, “Die Klassenkämpfe in Frankreich 1848-1850 (The Class Struggles in France, 1848 - 1850)”, in Karl Marx - Friedrich Engels - Werke, volume 7, page 40; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 10, 1978 [1850], page 76; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 7, 2004 [1850], page 57
Nhưng Ca-ve-nhắc không phải là nền độc tài của lưỡi kiếm đối với xã hội tư sản, mà [là] nền chuyên chính tư sản được thực hiện bằng lưỡi kiếm
But Cavaignac was not the dictatorship of the sabre over bourgeois society; he was the dictatorship of the bourgeoisie by the sabre.

dictatorship of the bourgeoisie
dictatorship of the bourgeoisie

(Marxism) dictatorship of the bourgeoisie (a socio-political power wherein the bourgeoisie collectively holds the most influence over politics and the masses)


nậu

nậu nguồn

foresters/rangers (literally, “the bunch up the water source”)


con người

[kɔn˧˧ ŋɨəj˨˩]

[kɔŋ˧˧ ŋɨj˦˩]

[kɔŋ˧˧ ŋɨj˨˩]

con (“classifier to indicate animals (including humans).”) + người (“human”)

com

Genesis 1:26-28; Vietnamese translation from Vietnamese Bible: Easy-to-Read Version (Bản Phổ Thông); English translation from the New Revised Standard Version
Sau đó Thượng Đế bảo, ‘Chúng ta hãy tạo nên con người theo hình ảnh của chúng ta, để họ quản trị loài cá dưới biển, loài chim trên trời, các loài gia súc, để họ cai trị khắp đất cùng các loài bò sát.’ Nên Thượng Đế tạo con người theo hình ảnh Ngài. Thượng Đế tạo ra họ theo hình ảnh Ngài. Ngài tạo ra người đàn ông và đàn bà. Thượng Đế ban phước cho con người và bảo, ‘Hãy sinh con đẻ cái thật nhiều cho chật đất và hãy quản trị đất. Hãy cai quản loài cá trong biển, chim trên trời và các động vật trên đất.’
Then God said, ‘Let us make humans in our image, according to our likeness, and let them have dominion over the fish of the sea and over the birds of the air and over the cattle and over all the wild animals of the earth and over every creeping thing that creeps upon the earth.’ So God created humans in his image, in the image of God he created them; male and female he created them. God blessed them, and God said to them, ‘Be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it and have dominion over the fish of the sea and over the birds of the air and over every living thing that moves upon the earth.’

Aristotle (c. 350 BCE) “Book 1”, in Politics; 1920 English translation by Benjamin Jowett; 2013 Vietnamese translation by Nông Duy Trường
Từ những nhận định trên, nhà nước hiển nhiên nằm trong họ những vật hiện hữu tự nhiên, và con người, là một động vật mà do bản tính tự nhiên phải sống trong một nhà nước (con người là một động vật chính trị).
Hence it is evident that the state is a creation of nature, and that man is by nature a political animal.

Karl Marx (1961) [1857] “Einleitung [zur Kritik der politischen Ökonomie]”, in Marx-Engels-Werke, volume 13; Vietnamese translation from 1993, C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 12; English translation from 1986 Marx/Engels Colled Works, volume 28
Con người, theo nghĩa đen của nó, là một ζωον πολιτικον [‘động vật xã hội’][:] không những là một động vật vốn có tính hợp quần, mà còn là một động vật chỉ có thể tách riêng ra trong xã hội mà thôi.
Man is a ζῶον πολιτικόν [‘political animal’ / ‘social animal’] in the most literal sense: he is not only a social animal, but an animal that can isolate itself only within society


bé bi

[ʔɓɛ˧˦ ʔɓi˧˧]

[ʔɓɛ˨˩˦ ʔɓɪj˧˧]

[ʔɓɛ˦˥ ʔɓɪj˧˧]

Blend of bé (“baby”) + English baby. Phono-semantic matching of English baby.

Bé bi trông giống bà ngoại quá chị nhỉ?

2022 January 9, Rita Nguyễn, Vòng Tròn To, Vòng Tròn Nhỏ, Trang Sách và Trang Đời, page 158:

The baby looks so much like its maternal grandmother, doesn't it?


binh bông

[ʔɓïŋ˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨn˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨn˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧]


hột le

[hot̚˧˨ʔ lɛ˧˧]

[hok̚˨˩ʔ lɛ˧˧]

[hok̚˨˩˨ lɛ˧˧]


thèo lèo

[tʰɛw˨˩ lɛw˨˩]

[tʰɛw˦˩ lɛw˦˩]

[tʰɛw˨˩ lɛw˨˩]

a bar-shaped sweet made from sugar, malt sugar, sesame seeds and peanuts

a crunchy stick-shaped confectionary, can be sweet or slightly spicy


tráng sĩ

[t͡ɕaːŋ˧˦ si˦ˀ˥]

[ʈaːŋ˦˧˥ ʂɪj˧˨]

[ʈaːŋ˦˧˥ sɪj˧˨]

[ʈaːŋ˦˥ ʂɪj˨˩˦]

[ʈaːŋ˦˥ sɪj˨˩˦]


trắc diện

[t͡ɕak̚˧˦ ziən˧˨ʔ]

[ʈak̚˦˧˥ jiəŋ˨˩ʔ]

[ʈak̚˦˥ jiəŋ˨˩˨]


tráng chí

[t͡ɕaːŋ˧˦ t͡ɕi˧˦]

[ʈaːŋ˦˧˥ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʈaːŋ˦˥ cɪj˦˥]


cầu cạn

[kəw˨˩ kaːn˧˨ʔ]

[kəw˦˩ kaːŋ˨˩ʔ]

[kəw˨˩ kaːŋ˨˩˨]


hệ tư tưởng

[he˧˨ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˩]

[hej˨˩ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˨]

[hej˨˩˨ tɨ˧˧ tɨəŋ˨˩˦]

hệ (“system”) + tư tưởng (“thought”); likely calque from Chinese 思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ).

zh-l

思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ)

Tăng trưởng [chỉ] để tăng trưởng là hệ tư tưởng của tế bào ung thư.

Growth for the sake of growth is the ideology of the cancer cell. (Edward Abbey, 1977)

Friedrich Engels (1968) [1893 July 14] “Engels an Franz Mehring in Berlin”, in Marx-Engels-Werke, volume 39, page 97; English translation from Karl Marx and Friedrich Engels: Correspondence 1846 - 1895, 1945, page 448; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 39, 1999, page 136
Hệ tư tưởng là một quá trình tư tưởng do người được gọi là nhà tư tưởng tiến hành, mặc dù tiến hành một cách có ý thức, nhưng là một cách có ý thức sai lầm. Động lực thật sự thúc đẩy nhà tư tưởng đó hoạt động vẫn là những cái mà ông ta không biết, nếu không đó sẽ không phải là một quá trình tư tưởng.
Ideology is a process accomplished by the so-called thinker consciously, indeed, but with a false consciousness. The real motives impelling him remain unknown to him, otherwise it would not be an ideological process at all.

Minh Anh, transl. (2018), “Chủ nghĩa tân tự do: Ý tưởng nuốt chửng cả thế giới”, in Luật Khoa Tạp Chí, phỏng dịch (“adaption”) of Stephen Metcalf (2017) “Neoliberalism: the idea that swallowed the world”, in The Guardian
Cụm từ ‘chủ nghĩa tân tự do’ đã định danh đích xác cái hệ tư tưởng đang thống lĩnh thời đại ngày nay – vốn tôn vinh logic của thị trường và tước bỏ đi những thứ tạo nên chúng ta với tư cách là con người.
The word [‘neoliberalism’] has become a rhetorical weapon, but it properly names the reigning ideology of our era – one that venerates the logic of the market and strips away the things that make us human.


chủ nghĩa tự do cổ điển

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧ ko˧˩ ʔɗiən˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧ kow˧˨ ʔɗiəŋ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tɨ˨˩˨ jɔ˧˧ kow˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩˦]

chủ nghĩa tự do (“liberalism”) + cổ điển (“classical”); calque from Chinese 古典自由主義 (“cổ điển tự do chủ nghĩa”).

zh-l

古典自由主義 (“cổ điển tự do chủ nghĩa”)

Minh Anh, transl. (2018), “Chủ nghĩa tân tự do: Ý tưởng nuốt chửng cả thế giới”, in Luật Khoa Tạp Chí, phỏng dịch (“adaption”) of Stephen Metcalf (2017) “Neoliberalism: the idea that swallowed the world”, in The Guardian
Trong chủ nghĩa tự do cổ điển, thương nhân chỉ đơn giản yêu cầu nhà nước ‘để chúng tôi tự lo liệu lấy’ – laissez-nous faire. Song chủ nghĩa tân tự do thừa nhận rằng nhà nước cần phải chủ động trong việc tổ chức nền kinh tế thị trường. Các điều kiện cho phép một thị trường tự do phải giành được chiến thắng về mặt chính trị, và nhà nước phải được tái thiết để hỗ trợ thị trường tự do.
In classical liberalism, merchants simply asked the state to ‘leave us alone’ – to laissez-nous faire. Neoliberalism recognised that the state must be active in the organisation of a market economy. The conditions allowing for a free market must be won politically, and the state must be re-engineered to support the free market on an ongoing basis.

classical liberalism
classical liberalism


chủ nghĩa tân tự do

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tən˧˧ tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ təŋ˧˧ tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ təŋ˧˧ tɨ˨˩˨ jɔ˧˧]

Calque from Chinese 新自由主義／新自由主义 (tân tự do chủ nghĩa).
From chủ nghĩa (“ideology”) + tân tự do (“new freedom”); it results from parsing 新自由主義 as 新自由 and 主義 and so means literally, “ideology of new freedom”.
Meanwhile, parsing 新自由主義 as 新 and 自由主義 yields its cognate and synonym chủ nghĩa tự do mới, which means literally, “new ideology of freedom; new liberalism”.

新自由主義／新自由主义 (tân tự do chủ nghĩa)


đông sương

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

From Teochew 凍仙／冻仙 (dong³ siêng¹). The second element is also seen in sương sáo (“grass jelly”).


tổ hợp công nghiệp quân sự

tổ hợp quân sự-công nghiệp
tổ hợp quân sự-công nghiệp#Vietnamese

Alternative form of tổ hợp quân sự-công nghiệp


phức hợp công nghiệp quân sự

phức hợp quân sự-công nghiệp
phức hợp quân sự-công nghiệp#Vietnamese

Alternative form of phức hợp quân sự-công nghiệp


tổ hợp công nghiệp-quân sự

Ngày 17-1-1961, trong bài diễn văn từ biệt Nhà Trắng trước khi chuyển giao chính quyền cho Tổng thống mới đắc cử Ken-nơ-đi, Tổng thống Mỹ Ai-xen-hao nói: ‘[...] Trong các cơ quan chính phủ, chúng ta phải ngăn chặn, không để cho cái tổ hợp công nghiệp - quân sự đó có được ảnh hưởng quá đáng, không cho phép tổ hợp công nghiệp - quân sự đe dọa tự do và dân chủ của chúng ta’.

2011, Phong Lan, “Tổ hợp công nghiệp quân sự Mỹ: ‘Con quái vật’ trong nền chính trị Mỹ [The US military-industrial complex: ‘The monster’ in US politics]”, in Tạp Chí Cộng Sản [Communist Review]:

On 17 January 1961, in his farewell address before transferring power to President-elect Kennedy, US President Eisenhower said: ‘… In the councils of government, we must guard against the acquisition of unwarranted influence, whether sought or unsought, by the military-industrial complex. The potential for the disastrous rise of misplaced power exists and will persist. We must never let the weight of this combination[/ military-industrial complex] endanger our liberties or democratic processes.’


phức hợp công nghiệp-quân sự

Kênh RT dẫn tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã sử dụng vũ khí tầm xa và máy bay không người lái nhắm vào các cơ sở năng lượng, khu phức hợp công nghiệp-quân sự, các nút giao thông đường sắt, kho vũ khí và khu vực nơi quân đội Ukraine cùng lính đánh thuê nước ngoài hiện diện.

2024 March 22, Hà Linh, “Nga nêu mục đích chính tấn công hàng loạt vào cơ sở hạ tầng Ukraine [Russia announces main objective for striking a slew of Ukrainian infrastructures]”, in Báo Tin Tức, Vietnam News Agency:

The RT channel quotes Russian Ministry of Defense's announcement that long-range weapons and unmanned combat aerial vehicles were used against energy facilities, military-industrial complex sector, railroad junctions, weapon depots, and areas where the Ukrainian armed forces and foreign mercenaries were present.


tổ hợp quân sự-công nghiệp

[to˧˩ həːp̚˧˨ʔ kwən˧˧ sɨ˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[tow˧˨ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[tow˧˨ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[tow˨˩˦ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

[tow˨˩˦ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ sɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

Calque of English military-industrial complex; from tổ hợp (“‘combination’ → ‘complex’ (n.)”) + quân sự (“military (adj.)”) + công nghiệp (“‘industry’ (n.) → ‘industrial’ (adj.)”).

com

Trong 50 năm qua, tổ hợp quân sự-công nghiệp luôn là đề tài ‘nóng’ được tranh luận, tố cáo và phê phán sôi nổi, thu hút nhiều nhà nghiên cứu, lý luận, hoạch định chính sách và hoạt động chính trị thuộc nhiều màu sắc, khuynh hướng chính trị khác nhau ở Mỹ cũng như trên thế giới.

In the past 50 years, the military-industrial complex always has been a ‘hot’ topic discussed, denounced, and criticized fervently, attracting many researchers, theorists, policy-makers and political activists of many different political colors and tendencies in the US as well as throughout the world.

military-industrial complex
military-industrial complex


phức hợp quân sự-công nghiệp

[fɨk̚˧˦ həːp̚˧˨ʔ kwən˧˧ sɨ˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[fɨk̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[fɨk̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[fɨk̚˦˥ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

[fɨk̚˦˥ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ sɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

Calque of English military-industrial complex, possibly indirectly though Chinese 軍事工業複合體／军事工业复合体 (quân sự công nghiệp phức hợp thể).
Compound of phức hợp (“‘compound’ → ‘complex’ (adj. → n.)”) + quân sự (“‘military’ (adj.)”) + công nghiệp (“‘industrial’ (adj.)”).

com

Theo FSB, hệ thống máy tính của cơ quan công quyền, các tổ chức khoa học và quân sự, các doanh nghiệp thuộc khu phức hợp quân sự-công nghiệp và các cơ sở hạ tầng quan trọng khác của Nga đã bị nhiễm virus.

2016 July 31, Khánh Linh, “Nga phát hiện cuộc tấn công mạng được lên kế hoạch [Russia uncovered a planned cyber-attack]”, in Báo Điện Tử Đảng Cộng Sản Việt Nam [Communist Party of Vietnam Online Newspaper]:

According to FSB, computer systems belonging to Russian government agencies, scientific and military organizations, the military-industrial complex’s businesses, and other important infrastructures were infected with the virus.


từ ái

[tɨ˨˩ ʔaːj˧˦]

[tɨ˦˩ ʔaːj˨˩˦]

[tɨ˨˩ ʔaːj˦˥]


đòng đong

[ʔɗawŋ͡m˨˩ ʔɗawŋ͡m˧˧]

[ʔɗawŋ͡m˦˩ ʔɗawŋ͡m˧˧]

[ʔɗɔŋ˦˩ ʔɗɔŋ˧˧]

[ʔɗawŋ͡m˨˩ ʔɗawŋ͡m˧˧]

kind of small fish that lives in ponds or paddy fields


thanh thế

[tʰajŋ̟˧˧ tʰe˧˦]

[tʰɛɲ˧˧ tʰej˨˩˦]


luân thường

[lwən˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

[lwəŋ˧˧ tʰɨəŋ˦˩]

[l⁽ʷ⁾əŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

luân thường Nho giáo


luân thường đạo lí

[lwən˧˧ tʰɨəŋ˨˩ ʔɗaːw˧˨ʔ li˧˦]

[lwəŋ˧˧ tʰɨəŋ˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ lɪj˨˩˦]

[l⁽ʷ⁾əŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩ ʔɗaːw˨˩˨ lɪj˦˥]

[…] khiến tôi biết rõ rằng tình yêu giữa hai anh em là trái với luân thường đạo lý, thậm chí là dơ bẩn, đê hèn.

2016, chapter 12, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part II, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

[…] told me very clearly that the love between my sister and me was against morality, even dirty, vile.


luân thường đạo lý

luân thường đạo lí
luân thường đạo lí#Vietnamese

Alternative spelling of luân thường đạo lí.


thạch dừa

[tʰajk̟̚˧˨ʔ zɨə˨˩]

[tʰat̚˨˩ʔ jɨə˦˩]

[tʰat̚˨˩˨ jɨə˨˩]

nata de coco (jelly made by coconut water)


điền khí

[ʔɗiən˨˩ xi˧˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ xɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ kʰɪj˦˥]

[ʔɗiəŋ˨˩ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 田 (“field”) and 器 (“tool”).

vi-etym-sino

(archaeology, history or literary) agricultural tools


lin-sơ

[lin˧˧ səː˧˧]

[lin˧˧ ʂəː˧˧]

[lin˧˧ səː˧˧]

[lɨn˧˧ ʂəː˧˧]

[lɨn˧˧ səː˧˧]


đĩ ngựa

[ʔɗi˦ˀ˥ ŋɨə˧˨ʔ]

[ʔɗɪj˧˨ ŋɨə˨˩ʔ]

[ʔɗɪj˨˩˦ ŋɨə˨˩˨]

Attested in Génibrel's Dictionnaire Annamite-Français, where this is glossed as "poissarde (“vulgar (f[eminine]) (insult)”)".
From đĩ + ngựa, see each entry for etymologies.

(vulgar, derogatory, Southern Vietnam) a vulgar, crass woman

(vulgar, derogatory, Southern Vietnam) a sexually promiscuous, morally loose woman


ngựa bà

[ŋɨə˧˨ʔ ʔɓaː˨˩]

[ŋɨə˨˩ʔ ʔɓaː˦˩]

[ŋɨə˨˩˨ ʔɓaː˨˩]

ngựa + bà, see each entry for etymology.

Tôi phải xé xác con ngựa bà đó mới được.

(possibly obsolete, derogatory) an improper, indecent woman


can qua

[kaːŋ˧˧ kwaː˧˧]

[kaːŋ˧˧ waː˧˧]


đểu cáng

[ʔɗew˧˩ kaːŋ˧˦]

[ʔɗew˧˨ kaːŋ˦˧˥]

[ʔɗew˨˩˦ kaːŋ˦˥]

From đểu + cáng.
Element đểu originally meant possibly "burden ~ load" then "person who carries burdens ~ loads, porter" or specifically "hired porter using a shoulder pole"., while element cáng originally meant "hammock on a carrying pole", then "hammock-carrier". All those taken together, this compound word was originally a collective noun meaning formerly "porters, carriers" yet nowadays "the nobodies, the bad lot".
Vương Trung Hiếu (2021) cites an unsourced viewpoint that both đểu and đểu cáng nowadays mean "cads, scoundrels, rascals (n.)" → "caddish (adj.)" because poorly-educated porters often dealt unfairly with one another and competed with each other for customers by means of cheating and violence..

(collective, obsolete) porters, carriers

(collective, derogatory, dated) cads, rascals, scoundrels


giáng thủy

[zaːŋ˧˦ tʰwi˧˩]

[jaːŋ˦˧˥ tʰwɪj˧˨]

[jaːŋ˦˥ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]


thao thiết

[tʰaːw˧˧ tʰiət̚˧˦]

[tʰaːw˧˧ tʰiək̚˦˧˥]

[tʰaːw˧˧ tʰiək̚˦˥]


tàu vũ trụ

[taw˨˩ vu˦ˀ˥ t͡ɕu˧˨ʔ]

[taw˦˩ vʊw˧˨ ʈʊw˨˩ʔ]

[ta(ː)w˨˩ vʊw˨˩˦ ʈʊw˨˩˨]

[ta(ː)w˨˩ jʊw˨˩˦ ʈʊw˨˩˨]


số phôn

[ʂow˨˩˦ foŋ˧˧]

[ʂow˦˥ foŋ˧˧]

You’re not going anyplace. Your girl friend called and said she can’t make it tonight. You lousy bastard, you have the nerve to give your whores my phone number. I’ll kill you, you bastard.

1972 [1969 March 10], Mario Puzo, translated by Ngọc Thứ Lang, Bố Già, Phương Đông Publishing House, translation of The Godfather (in English), page 313:

Xin quý vị vui lòng kê khai tên họ, địa chỉ và số phôn của quý vị.

2013 June 5, “Lời Khai Của Nhân Chứng [Witness Testimony Questionnaire]”, in Diocese of San Jose, San Jose, California: Roman Catholic Diocese of San José in California, retrieved 2024-09-26, page 3:

Kindly state your name, address, and telephone number.

(informal, dated or Overseas Vietnamese) telephone number (digits assigned to a telephone)


cùi dìa

(Northern Vietnam, probably obsolete) spoon


thánh thất

[tʰajŋ̟˧˦ tʰət̚˧˦]

[tʰɛɲ˦˧˥ tʰək̚˦˧˥]

[tʰan˦˥ tʰək̚˦˥]