y

y như

y như thật

so realistic (literally, “exactly like real life”)

y chang


say

From Proto-Vietic *p-riː (“drunk”); cognate with Muong khay, Arem pərɪː.

ngủ say


qua

Sino-Vietnamese word from 過 (“pass”). Doublet of quá.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-qua.wav

nhìn qua

nhảy qua

across (from one side to the other), through

dặn qua mấy lời

to give a few words of advice in passing

biết qua thế thôi

đọc qua vài trang

Trải qua một cuộc bể dâu / Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

1820, Nguyễn Du, Truyện Kiều [The Tale of Kieu]:

Through the whirligig of time / There are events which wrench one’s heart


song

Sino-Vietnamese word from 雙 (“double; pair”).


hay

Ai hay vẽ rồi sẽ vẽ hay.


hung

Anh giống con bọ hung.
Sao con lại giống con bọ hung được?
You look a lot like my son.
How do I look like a dung beetle?

(Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, colloquial) very much; a lot


將

Chữ Hán form of tương (“soon; in the near future”).


強

強(càng)燶(nóng)包(bao)饒(nhiêu)辰(thời)強(càng)沫(mát)/要(yêu)店(đêm)諸(chưa)斐(phỉ)吏(lại)要(yêu)𣈜(ngày)

18th–19th century, Hồ Xuân Hương (胡春香), Vịnh quạt (詠𦑗) [The Paper Fan]:

The hotter you get, the more refreshing you get / It wasn’t enough to love at night, now we love during the day.

Nôm form of càng (“With a comparative or verb phrase, establishes a parallel with one or more other such comparatives.; all the more, all the less”).


nhanh

head

𨘱 - 𪬭, 𨗜, 𠴌, 速, 伶

vi-adv

𨘱 - 𪬭, 𨗜, 𠴌, 速, 伶

From Proto-Vietic *m-laɲ (“fast, quick”); cognates include Muong nhanh, Chut lanh. See also lanh. Trần (2013) proposes that ma-lanh is also a cognate.


ni

See này.
This is one of many cases in which monophthongs were not diphthongized in Central Vietnamese, compare mày vs. mi, chấy vs. chí, nước vs. nác.

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

đâu. 3 From earlier *C-raːw. 4 Placed before the head: bây nhiêu ()

bao nhiêu. 5 Placed after the head: nhanh vầy ()


sì

(only in compounds) very; extremely; excessively


chi

Cognate with gì (the form affected by lenition) and Muong Bi chi.

Làm vậy chi?

(Central Vietnam, Southern Vietnam) what for


vân vân

[vən˧˧ vən˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧]

[jəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

vân vân và vân vân


ter

From French ter, from Latin ter (“thrice”).

(in street numbering) b; designating a third house with the same number.


mau

head

毛, 㕰, 𣭻, 牟, 哞, 󱦰

vi-adv

毛, 㕰, 𣭻, 牟, 哞, 󱦰

Cognate with Muong bau (“dense, thick”), Chut [Cuối Chăm] baw¹ and Arem ubaw ("thick").


kép

(in street numbering) a; designating a second house with the same number.


dell

From the company name Dell, which has the similar pronunciation.

(Internet slang) Alternative form of đéo


bay

From Proto-Vietic *pər, from Proto-Mon-Khmer *par; cognates include Muong păl, Bahnar păr, Pacoh pár and Mon ပဝ် (pɔ).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bay.wav

cãi bay


dai

Thằng khốn đó sống dai thật!


ri

Part of the r-series of demonstratives, along with rày, rứa, ru, sao.

Ao ni su ri.


kia

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 其 (“that; those”, SV: kì). Related to kìa.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kì</i>


sau

head

婁, 差, 牢, 𡢐, 𢖕, 𢖖, 𨍦

vi-adv

婁, 差, 牢, 𡢐, 𢖕, 𢖖, 𨍦

婁 (CJK)
差 (CJK)
牢 (CJK)
𡢐 (CJK)
𢖕 (CJK)
𢖖 (CJK)
𨍦 (CJK)

From Proto-Mon-Khmer *krawʔ. Cognate with Muong khau, Mon တြဴ.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 牢 (MC law) (modern SV: lao) and 娄, alternative form 婁 (MC luw) (modern SV: lâu).


原文

chữ Hán form of nguyên văn (“verbatim; sic”).


勉強

chữ Hán form of miễn cưỡng (“reluctantly”).


tua

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 須 (SV: tu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tu</i>


完全

chữ Hán form of hoàn toàn (“completely; entirely”).


hiu

(of wind, usually in the reduplicated form hiu hiu) gently, caressingly


同時

chữ Hán form of đồng thời (“at the same time”).


ào

head

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)

vi-adv

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)


bèn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 便 (SV: tiện).
This word belongs to a group of post-reconstructed Old Chinese, pre-Middle Chinese loans in Vietnamese, showing both the correspondence of Vietnamese A tones (ngang/huyền) with Middle Chinese C tone (due to the loss of *-s) and the absence of palatalization in the onset, while the Sino-Vietnamese form from Late Middle Chinese shows the palatalization *bj- > t- and the tonal correspondance between Vietnamese B tones (sắc/nặng) and Sinitic tone C (去).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tiện</i>

vi-etym-sino

(literary) and so one does something; then; thereupon


chóng

head

𲆍, 𪭮, 𫏢, 󰕛, 󰈥, 𨄞, 𲆉

vi-adv

𲆍, 𪭮, 𫏢, 󰕛, 󰈥, 𨄞, 𲆉

[t͡ɕawŋ͡m˧˦]

[t͡ɕawŋ͡m˦˧˥]


大概

chữ Hán form of đại khái (“the big idea; In general; generally; overall”).


基本

chữ Hán form of cơ bản (“basically; essentially”).


偶然

chữ Hán form of ngẫu nhiên (“randomly”).


ở đâu

[ʔəː˧˩ ʔɗəw˧˧]

[ʔəː˧˨ ʔɗəw˧˧]

[ʔəː˨˩˦ ʔɗəw˧˧]

Anh ấy ở đâu?


oan

Sino-Vietnamese word from 冤 (“unjust/to wrong”).


đâu

Part of the đ-series of demonstratives along with đây, đấy, đó.

Nó ở đâu?

Nó đi đâu rồi?

Mày cứ thế này rồi đời mày đi về đâu hả con?

Where will your life come to if you keep being like this, son?

Đâu? Tao không thấy.
Đâu đó! Tìm cho kĩ vào!
Where? I can't see it.
Somewhere around there! Look harder!

Nghe đâu nhà nó mới sắm con xe đẹp lắm.

I've heard his family has purchased a very sleek car.

Tao đào đâu ra tiền mà mua ô tô?

Where the hell do you think I can get money from to afford a car?

Hơi đâu mà lo chuyện người đời.

Who has time to care about people's business?


càng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 更 (SV: cánh).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cánh</i>

vi-etym-sino

Bản nhạc này càng nghe càng thấy hay.

The song sounds better the more you listen to it.

khó khăn càng nhiều, quyết tâm càng cao

to be more determined the harder it gets

With a comparative or verb phrase, establishes a parallel with one or more other such comparatives.

Có gió, lửa càng bốc to.


lè

head

lè • (离, 離, 囄)

vi-adv

lè • (离, 離, 囄)


nào

nào dám hơn thua

Nào có ai hay.

(literary) not (negates meaning of verb)


rén

rén hỏi


情況

chữ Hán form of tình huống (“situation”).


sao

From Middle Vietnamese ſao.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 牢 (MC law) (modern SV: lao), so the older form of the word was *C-raːw (where *C is nonspecific consonant). Even after the sound change *C-r- > /ʂ/ had taken place sometime before 17th century, the use of the phonogram 牢 (MC law) continued, so this morpheme was still commonly spelled such in Nôm texts in the 19th-early 20th century.
Most likely a part of the r-series of demonstratives alongside rày, ri, rứa and ru.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sao.wav

Sao nó bảo không đến?

19th century, Nguyễn Đình Chiểu, Tale of Lục Vân Tiên
公浪昆篤𠖈詩牢空結伴麻𠫾𠓨塲
Công rằng: "Con dốc xuống thi,Sao không kết bạn mà đi vào trường?"
Công said: "You are here to take the examination,So why don't you find some companion to go along with?"

Sao tao biết được?

Sao làm được hay vậy?

姉㛪庄𧡊
𡥵丐能𣋀

14th century, Mạc Đĩnh Chi, Giáo tử phú 敎子賦:

Not caring about one's siblings,
Nor knowing how one's children are.

固身𪰛谷可𬈋牢

15th century, Nguyễn Trãi, “述興 Thuật hứng 2”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

Sao?
Sao trăng gì !?
Wut?
The hell you mean, "wut"?

Sao cũng được.


bao

Part of the b-series of demonstratives, along with bây, bấy.

Ngàn năm là bao?

(literary when used stand-alone) how; how much

cam bao ngọt

(Mekong Delta, colloquial) very; super (placed before an adjective to intensify)


chay

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 齋 (“vegetarian”, SV: trai).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trai</i>

vi-etym-sino

dạy chay

to teach without any pedagogic materials

(colloquial) in an ordinary, even lackluster, way; without special aids or equipment


trần

cởi trần

to take off one's shirt and stay shirtless

đánh trần / ở trần

(only in compounds, only in fixed expressions) without anything covering the torso; shirtlessly

(only in compounds, only in fixed expressions, euphemistic) without any clothes covering the body; nakedly


trái

From Proto-Vietic *k-laːjʔ, from Proto-Mon-Khmer *klaj(ʔ) ~ *klaaj(ʔ) (“to change”), cognate with Muong tlải, Tho [Cuối Chăm] klaːj³, Khmer ក្លាយ (klaay, “to change”), Mon ကၠဲာ (klai, “to translate”). Compare also Thai กลาย (glaai), Lao ກາຍ (kāi).

Lộn trái quần áo để phơi.

Turn the clothes inside out and hang them out to dry.


相對

chữ Hán form of tương đối (“relatively”).


始終

chữ Hán form of thuỷ chung (“with marital fidelity”).


có

head

có • (固, 古, 故, 𣎏)

vi-adv

có • (固, 古, 故, 𣎏)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-có.wav

From Proto-Vietic *kɔːʔ (“to have”). Cognate with Muong cỏ.

Mua có hai cuốn sách thôi mà có gì ghê?

Chạy có xíu mà than với chả thở.

Run just a little bit but already nagging.


必然

chữ Hán form of tất nhiên (“inevitably; naturally; of course”).


khi

Cognate with Muong Bi khây.
Often compared to Chinese 期 (MC gi), however, there is a register mismatch.


全集

chữ Hán form of toàn tập (“completely; at every single thing”).


chỉ ... thôi

[t͡ɕi˧˩ tʰoj˧˧]

[t͡ɕɪj˧˨ tʰoj˧˧]

[cɪj˨˩˦ tʰoj˧˧]


chỉ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chỉ.wav


cách đây

[kajk̟̚˧˦ ʔɗəj˧˧]

[kat̚˦˧˥ ʔɗəj˧˧]

[kat̚˦˥ ʔɗəj˧˧]


bây giờ

[ʔɓəj˧˧ zəː˨˩]

[ʔɓəj˧˧ jəː˦˩]

[ʔɓəj˧˧ jəː˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bây giờ.wav


gần

From Proto-Vietic *t-kəɲ. Traditionally regarded as a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 近 (SV: cận).
There have been some proposals, including Miyake (2015) and Trần Trí Dõi (2016), that this term is not a loanword. The earliest layer of Sinitic loans in Vietic usually show the shift of *-r > *-n characteristic of the later stages of Old Chinese. However, there is no motivation for the shift of this *-n to *-ɲ (Rục kept Vietic *-n as is after all vowels).
In any case, cognate with Muong Bi khênh, Chut [Rục] təkiɲ¹, Arem kɨ̀ɲ.


thỉnh thoảng

[tʰïŋ˧˩ tʰwaːŋ˧˩]

[tʰɨn˧˨ tʰwaːŋ˧˨]

[tʰɨn˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˦]


sốt

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 破律 (MC phaH lwit) (modern SV: phá luật) and 𤈠, phonetic 律 (MC lwit) (modern SV: luật).


一切

chữ Hán form of nhất thiết (“absolutely”).


徐徐

chữ Hán form of từ từ (“slowly; gradually; leisurely”).


主要

chữ Hán form of chủ yếu (“principally”).


không

Borrowed from Chinese 空 (“empty, nothing, none”). This is now the main negator in Vietnamese and, in formal writing, virtually the only negator; however, see the list of other negators at the end of the entry.
The grammaticalization of không into a negative particle began in the 17th century and coincided with the numerous arrivals of Western businessmen in Vietnam. Because the quantifier "zero" is often used in the context of business, a relationship between "zero" and the verbal particle không was established. The development from "empty, vacant" into the numeral "zero" can also been seen in many Southern Min varieties, as well as Korean 공 (gong).
In the beginning of the 20th century, không replaced the original chief negator chẳng of native Vietnamese origin, coinciding with the establishment of French colonial rule over Vietnam.

Tôi không phải là người Việt Nam.

– Một hào đấy! Bói rẻ còn hơn ngồi không.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 1, in Số đỏ, Hà Nội báo:

"Here you have a dime! A cheap fortune-teller is still better than sitting without anything to do."


hiện tại

[hiən˧˨ʔ taːj˧˨ʔ]

[hiəŋ˨˩ʔ taːj˨˩ʔ]

[hiəŋ˨˩˨ taːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 現在, composed of 現 (“now”) and 在 (“to exist”), literally "that which exists now".


yêu

There are cognates in Tho lects, e.g. Cuối Tân Hợp Ɂiew³⁵ (Nguyễn Hữu Hoành et al., 2022), with the meaning of "beautiful, pretty".
Considering its cognates' meaning, the Vietnamese verb is probably a semantic extension of adjectival Chinese 妖 (yêu, “charming”) as seen in yêu kiều (“charming, graceful”), in turn from 妖嬌.

2008, Mộc Anh, "Những Chuyến Đi Cho Con Thêm yêu Đất Nước (A Child's Trips to Love Her Country More)" Tuổi Trẻ (Youth) Online
Con nhớ, có lần ba má mắng yêu con: “Ba má sinh mày tuổi sửu chứ có phải tuổi ngọ đâu mà đi dữ vậy con?”.

I remember, once both of you, Dad and Mom, lovingly scolded me: “We gave birth to you in the Ox's Year, not the Horse's Year. Why do you travel so much, child?”

2020, Thu Minh, Tuấn Anh trở lại tập luyện, HLV Park Hang-seo ‘đánh yêu’ học trò (Tuấn Anh back to training; Coach Park Hang-seo ‘affectionately slapping’ students)" Lao Động (Labour) Online
Thầy Park "đánh yêu" trung vệ Văn Việt, khi thấy cậu học trò tập luyện chưa tốt, còn sai động tác.
Coach Park "affectionately slapped" centre-back Văn Việt, when he saw that his student has not been training well, [Văn Việt's] moves being still flawed.

(of an action that's otherwise antagonistic) not violently or abusively, but affectionately or jocularly


極其

chữ Hán form of cực kì (“extremely; drastically; very”).


通常

chữ Hán form of thông thường (“commonly; usually; ordinarily”).


quá

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-quá.wav

Sino-Vietnamese word from 過. Doublet of qua.

lâu quá không gặp


đi

From Proto-Vietic *diː ~ tiː (“to go, to walk”); cognate with Muong ti, Chut [Rục] tiː², Thavung tiː² and Tho [Cuối Chăm] tiː².
The similarity to 移 (SV: di) is purely coincidental (a false cognate).
The development of the verb "to go" into an imperative marker is a Sprachbund phenomenon. Wu & Huang (2018) and de Sousa (2022) discuss similar usage of "to go" in the Northern Tai and Sinitic lects of Guangxi in particular (Zhuang bae, Nanning Cantonese 去 (hy³³), etc.)

inh

Nó chạy đi đâu rồi?

Ðó là cái bản tính của hắn, ngày thường bị lấp đi.

That is his nature, which is usually hidden away.


調度

chữ Hán form of điều độ (“with moderation”).


mới

head

買, 某, 𪦲, 貝, 埋, 󱮈

vi-adv

買, 某, 𪦲, 貝, 埋, 󱮈

From Proto-Vietic *ɓəːjʔ. Unrelated to Thai ใหม่ (mài) or Khmer ថ្មី (thməy).

(colloquial, past marker) have just (happened); just

Có thực mới vực được đạo.

Only when people have food can they learn.

Brasilia mới là thủ đô của Brasil.

Brasilia is the capital of Brazil (not some other city).


ngon

From Proto-Vietic *c-ŋɔːn. Compare Khmer ឆ្ងាញ់ (chngañ).

ngủ ngon


幾乎

chữ Hán form of cơ hồ (“almost, nearly”).


công phu

Sino-Vietnamese word from 功夫, composed of 功 (“accomplishment”) and 夫 (“man, husband”).

vi-etym-sino

[kəwŋ͡m˧˧ fu˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ fʊw˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ fʊw˧˧]

(of making/creating) conscientiously; thoroughly; painstakingly


đéo

head

đéo • (鳥, 㨶, 𡡅, 𦛉)

vi-adv

đéo • (鳥, 㨶, 𡡅, 𦛉)

Borrowed from Cantonese 屌 (diu2), or a direct, non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鳥 (SV: điểu). Compare đểu.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">điểu</i>

vi-etym-sino

Tao đéo cần biết!

Tao tên Tuyền, đéo phải Tiền.
My name is Tuyền, like fuck it’s Tiền (meaning money).


trước

head

畧, 𠓀, 𨎠, 󱙹, 𱏯, 𱐨, 略, 𠠩

vi-adv

畧, 𠓀, 𨎠, 󱙹, 𱏯, 𱐨, 略, 𠠩

畧 (CJK)
𠓀 (CJK)
𨎠 (CJK)
𱏯 (CJK)
𱐨 (CJK)
略 (CJK)
𠠩 (CJK)

From Middle Vietnamese tlước, from Proto-Vietic *k-laːk. Cognate with Malieng kələak⁸. Related to Proto-Katuic *kaliiʔ (“forehead”) (whence Western Bru kali̤aʔ).
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 略 (MC ljak) (modern SV: lược) and 畧, alternative form of 略 (MC ljak) (modern SV: lược).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trước.wav

Em trước.

tước

certain coastal Northern dialects, endangered


vì sao

[vɪj˦˩ ʂaːw˧˧]

[vɪj˨˩ ʂaːw˧˧]


liền

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 連 (SV: liên).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">liên</i>


lộn

Often compared to Chinese 亂 (MC lwanH). Related to trộn (“to mix”).


lên

head

蓮, 連, 𨑗, 𨕭, 𨖲, 𫧧, 𬨠, 𬨺

vi-adv

蓮, 連, 𨑗, 𨕭, 𨖲, 𫧧, 𬨠, 𬨺

蓮 (CJK)
連 (CJK)
𨑗 (CJK)
𨕭 (CJK)
𨖲 (CJK)
𫧧 (CJK)
𬨠 (CJK)
𬨺 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lên.wav

From Proto-Vietic *leːɲ, from Proto-Mon-Khmer *luŋ ~ *luəŋ ~ *ləŋ (“above, on”) (reconstruction in Shorto, 2006); related to trên. Cognate with Muong liênh, Chut [Rục] liːŋ¹, Samre liɲ ("to go up; on"), Khmer ឡើង (laəng) and Semelai leŋ ("upwards, upstream"). Munda comparanda includes Juang aliŋ-ta ("above, from above, on; up, upon") and Korku liɲ ("up, above").
Note that the reconstruction by Ferlus (2007) is inaccurate at Proto-Vietic level. The fronting of final *-ŋ to *-ɲ after front vowels only occured at Common Viet-Muong stage, not Proto-Vietic proper, hence non-Viet-Muong languages (like Rục) keep final *-ŋ intact. The reconstruction *leːɲ is thus accurate for the Common Viet-Muong stage, but the Proto-Vietic form can be mended to *leːŋ instead.
For some other examples of Common Viet-Muong fronting of *-ŋ after front vowels, compare Viet. đến vs. Cuối Chăm teːŋ³, Viet. cù lần vs. Cuối Chăm kuː¹ liŋ¹, Viet. chân vs. Rục ciːŋ².


bình thường

[ʔɓïŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩]

[ʔɓɨn˦˩ tʰɨəŋ˦˩]

[ʔɓɨn˨˩ tʰɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 平常 (“ordinary”).


thình lình

[tʰïŋ˨˩ lïŋ˨˩]

[tʰɨn˦˩ lɨn˦˩]

[tʰɨn˨˩ lɨn˨˩]


đột ngột

[ʔɗot̚˧˨ʔ ŋot̚˧˨ʔ]

[ʔɗok̚˨˩ʔ ŋok̚˨˩ʔ]

[ʔɗok̚˨˩˨ ŋok̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 突兀 (“towering; sudden”).


無情

chữ Hán form of vô tình (“unintentionally, accidentally”).


tót

From Proto-Vietic *soːc; cognate with Malieng soːc¹. Compare Vietnamese tọt.


sâu

From Proto-Vietic *c-ruː (“deep”), from Proto-Mon-Khmer *ɟruuʔ ~ *ɟruh ~ *rɟuh (“deep”). Cognate with Nghệ An/Hà Tĩnh dialects su, Muong khu, Khmer ជ្រៅ (crɨw), Bahnar jrŭ, Pacoh tru, Khmu [Cuang] ɟruʔ.

inh

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sâu.wav


năng

Nó năng đi học, năng làm bài lắm.

He never plays truant and always does his homework.


ít nhiều

[ʔit̚˧˦ ɲiəw˨˩]

[ʔit̚˦˧˥ ɲiw˦˩]

[ʔɨt̚˦˥ ɲiw˨˩]


ít khi

[ʔit̚˧˦ xi˧˧]

[ʔit̚˦˧˥ kʰɪj˧˧]

[ʔit̚˦˧˥ xɪj˧˧]

[ʔɨt̚˦˥ kʰɪj˧˧]

[ʔɨt̚˦˥ xɪj˧˧]

Tôi có một trái tim và trong đời sống hằng ngày tôi ít khi để ý tới nó.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 185:

I have a heart and in everyday life I rarely pay attention to it.


lại

From Proto-Vietic *laːjʔ. Possibly related to Chinese 來 (MC loj, “to come; to arrive”) (SV: lai).

Tuy nhiên, trong thực tế có không ít trường hợp mắc COVID-19 điều trị khỏi, trong vòng hơn 1 tháng lại tiếp tục bị tái nhiễm lần 2.

2022, SKĐS, “Một số trường hợp tái dương tính sau khi đã khỏi COVID-19, chuyên gia khuyến cáo gì?”, in Sức khoẻ & Đời sống:

In practice, however, more than a few people with COVID-19 recover and after a month are infected a second time.

(before verb) once more, indicates an action or state is resumed

Bạn nói lại đi.

nhắm mắt lại

cứng lại

rắn lại

nấu cho đến khi đặc lại

keep the heat on until the consistency is appropriately thick

Bật nhạc nhỏ lại!

(after adjective or verb) reducing in volume, distance, or increasing in density or viscosity

Tại sao có người trông mong đến giờ để được đi thiền hành, lại có người nghe chuông thiền hành thấy mệt nhọc trong lòng?

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 318:

Why do some people look forward to the moment they can go meditate, while others feel weary when hearing the meditation bell?

đóng cửa lại

19th century, Nguyễn Đình Chiểu, Tale of Lục Vân Tiên:
双親𦖑呐𢚸盃吏卢𡽫渃賖吹𠦳重
Song thân nghe nói lòng vui,Lại lo non nước xa xôi ngàn trùng.
Upon hearing that, his parents were joyous indeed,But worried still about his excruciatingly long journey ahead.

(after objects) indicates a return to some original state


ư

(literary, often in rhetorical questions) question particle: is it that? is it so?


một mình

[mot̚˧˨ʔ mïŋ˨˩]

[mok̚˨˩ʔ mɨn˦˩]

[mok̚˨˩˨ mɨn˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-một mình.wav


chính

Sino-Vietnamese word from 正. Doublet of chánh.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chính.wav


chùa

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 寺 (“temple”, SV: tự). The adjective sense came from the notion that Buddhist temples would give out food for free.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tự</i>

vi-etym-sino

(colloquial, informal) for free, without charge


khắc

Cứ thử đi, khắc sẽ được


dở

dở khóc dở cười


răng

Răng mà mi mần được hay rứa?


tròn

head

𧷺, 𡃋, 侖, 圇, 崙, 𣄇

vi-adv

𧷺, 𡃋, 侖, 圇, 崙, 𣄇

𧷺 (CJK)
𡃋 (CJK)
侖 (CJK)
圇 (CJK)
崙 (CJK)
𣄇 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tròn.wav

From Proto-Vietic *g-lɔːn (“round, full (moon)”); cognate with Muong tlòn. Compare Proto-Katuic *-lɔɔn (“to shape into a ball”), Khasi pyllon (“round”), Proto-Hmong-Mien *ɢlun (“round”) (whence Iu Mien junh (“round, circular”)). Compare also trọn.

cog

làm tròn bổn phận

Đã tròn năm năm kể từ khi sự việc đó xảy ra.

It has been five full years since that incident.


chết

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chết.wav

From Proto-Vietic *k-ceːt, from Proto-Mon-Khmer *kc(ə)t (“to die”). Related to giết (“to kill”).
According to Sagart (2008), a word from the Yuè language meaning "die" was noted in Zhèng Xuán's commentary on the Zhōu Lĭ from the Han dynasty using the character 札, pronounced "tsreat" in Middle Chinese. Scholars Norman and Mei (1976) compared this word with the Vietnamese word "chết", which also means "to die". However, they missed that 札 is a well-known Chinese word meaning "to die (from external causes, prematurely, or in an epidemic)." This word appears frequently in classical Chinese texts without any specific southern or Yuè connection. The presence of this word in the Yuè language during the Han dynasty might be due to Yuè borrowing it from Chinese. Alternatively, it could have been the standard word for "die" in a Chinese dialect spoken in the Yuè region. The similarity between this Chinese word and the Austroasiatic word is likely coincidental.

(colloquial) extremely; terribly; awfully


độ

Sino-Vietnamese word from 度. For the Buddhist sense of "to help to pass through difficulties", also compare đò (“boat”), derived from Chinese 渡 (dù, “to cross”), which is a derivate of 度 (“to pass; to go over”). The meaning "period" is an extension of "about". Doublet of đạc and đo. Compare Japanese 度 (do, “degree; diopter”).


có thể

head

có thể • (固體)

vi-adv

có thể • (固體)

[kɔ˧˦ tʰe˧˩]

[kɔ˨˩˦ tʰej˧˨]

[kɔ˦˥ tʰej˨˩˦]

có thể làm/nghe/nói


ngày mai

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngày mai.wav

ngày (“day”) + mai (“early morning”).
For the semantic relationship, compare Chinese 明日 (míngrì) and 明天 (míngtiān), Japanese 明日 (ashita).


mình

head

命, 𠇮, 𠵴, 𨉓, 𨉟

vi-adv

命, 𠇮, 𠵴, 𨉓, 𨉟

From Middle Vietnamese mềnh, mình.
The form mềnh appears to be more conservative and was widely used in the Northern dialects, while the now common form mình seems to be originally Central-Southern. In Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary based chiefly on the Northern dialects, mềnh was the much more common form. In Dictionarium Anamitico-Latinum (1838), a dictionary based chiefly on the Southern dialects, the form mềnh has no entry, while mình is abundantly attested. The Muong Bi cognate miềnh also points to mềnh as being the more conservative form (cf. Vietnamese đến vs. Muong Bi tiểnh, Vietnamese ếch vs. Muong Bi iếch, etc.)
Compare bệnh vs. bịnh, nghênh vs. nghinh, lệnh vs. lịnh.
For the semantic relationship, compare Chinese 身 (shēn, “body > oneself”) as well as Japanese 胴 (dō, “torso”), which came to mean "oneself" in Kyūshū.

Năm ngoái, có mình Nhân lên đại học.
Last year, only Nhân started attending university.

mình mình


chắc chắn

[t͡ɕak̚˧˦ t͡ɕan˧˦]

[t͡ɕak̚˦˧˥ t͡ɕaŋ˦˧˥]


立即

chữ Hán form of lập tức (“promptly; immediately; at once”).


熱烈

chữ Hán form of nhiệt liệt (“enthusiastically; zealously”).


全面

chữ Hán form of toàn diện (“thoroughly; comprehensively; wholly”).


đoạn

Nói đoạn, hắn quỳ gục xuống đất.

He stopped talking, then collapsed with kneels on the ground.


nghiến

(colloquial) immediately (and quickly); instantly


tợn

For the "really, so, very" sense, compare the similar development as in dữ.


chắc

head

聀, 仄, 𢟘, 職, 礩

vi-adv

聀, 仄, 𢟘, 職, 礩

nắm chắc

biết chắc

(after a verb) surely; certainly; for sure

Chắc nó không đến đâu.

Chắc chẳng có ai ở nhà.

(at the start of a clause) probably; maybe


chắc

Tụi bay cứ đánh chắc đập chắc hoài!

(Central Vietnam) each other, one another


mấy

Mấy giờ rồi?


thay

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tai</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 哉 (SV: tai)

Đức Phật bảo: "Lành thay, lành thay! Này Tu-bồ-đề, như lời ông nói, Như Lai khéo hộ niệm các vị Bồ-tát, khéo phó chúc các vị Bồ -tát, nay ông hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ vì ông mà nói. Người thiện nam, thiện nữ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác nên như thế mà trụ, như thế mà hàng phục tâm kia."
The Buddha said, “How good! How good! Subhūti, it is as you have said. The Tathāgata is well mindful of all the bodhisattvas, and is skillful at instructing the bodhisattvas. Now you listen well, and [he] will explain it for you. If good sons and good daughters would like to arouse the mind of peerless perfect enlightenment, they should abide like this and subdue their thoughts like this.”

Diamond Sutra, Vietnamese translation by Thích Thanh Từ, English translation based on Burton Watson (2010) & A. Charles Muller (2013)

Kỳ lạ thay, sự lạnh lẽo của Luisa với đàn ông lại là nguồn năng lượng dồi dào làm tiệm nhuộm của cô khởi sắc.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 24:

How strange: Luisa's aloofness towards men was an abundant source of energy making her dyeing shop thrive.

Used as a modifier to indicate surprise.


kế

Near-synonym: rồi

kế đó

Không ngờ nàng vừa đưa tay kéo, cái xác ấy chợt nhúc nhích, kế rên lên một tiếng.

2005, chapter 1, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Unexpectedly, when she pulled, the corpse suddenly moved and then let out a groan.


quách

(colloquial, informal) (doing something) in order to have done with it; decidedly


tiên

Tiên học lễ, hậu học văn.

(only in fixed Sino-Vietnamese expressions) first; prior; before


chúa

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 主 (“lord”, SV: chủ), also used as a Sino-Vietnamese syllable in a few compounds. Doublet of chủ (“master; owner”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chủ</i>

vi-etym-sino

Thằng bé chúa bướng.


hết

head

歇, 竭, 𣍊, 𱛀, 󱤰, 遏

vi-adv

歇, 竭, 𣍊, 𱛀, 󱤰, 遏

From Proto-Vietic *heːt, from Proto-Mon-Khmer *ʔət ~ *ʔəət (“used up, finished, lacking”). Cognate with Thavung hɨ́t ("all"), Bahnar ơ̆t (“to hold breath, to fast”), Proto-Katuic *ʔet (“exhausted”) (whence Kuy ʔɛt ("tired")), Mon အိုတ် (“to be finished, exhausted”), Khmer អត់ (ʼɑt), Pear ʔet ("not"), Sa'och ʔeːt ("all"), Riang [Lang] ʔət¹ ("to stop, to halt").
Insertion of initial *h in Vietic can also be seen in *tŋ-ʔaːm (“jaw”) (> Vietnamese hàm, Late Vietic), *huːɲ (“to kiss”) (> Vietnamese hôn), *hanʔ (“he, she, it”) (> Vietnamese hắn), *haːr (“two”) (> Vietnamese hai), *hoːj (“foul-smelling”) (> Vietnamese hôi), *hɔːŋʔ (“river, brook”), *haːŋʔ (“to open (mouth)”).
For the semantic relationship, compare maybe English over, over-, German alle, all.

Làm hết bài tập chưa?

Em không cần ai hết. Em chỉ cần anh thôi!

I don't need anyone at all. I only need you!

final particle used in negative sentences indicating a greater degree, quantity or frequency


bổ

From Proto-Mon-Khmer *buuh. Cognate with Khmer ពុះ (puh).

(of falling) quickly and heavily to the ground


siêu

Nó không chỉ dốt mà là siêu dốt!

He's not just stupid, he's super-duper stupid.

(slightly informal, only before adjectives) super; super-duper


chả

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chả.wav

Tau chả biết.


luôn

head

luôn • (𫷓, 輪, 㫻) (reduplication luôn luôn)

𫷓 (CJK)
輪 (CJK)
㫻 (CJK)
luôn luôn (reduplication)


đột

Sino-Vietnamese word from 突 (“suddenly; to dash; now obsolete: to pierce”).

vi-etym-sino

Giữa ngôi làng vắng lặng trong đêm, đột có tiếng hét lớn.

In a quiet village at night, suddenly there was a loud scream.

suddenly; abruptly; promptly; unexpectedly


nữa

một chai nữa

longer (as in "I cannot wait any longer")


đại

Cứ chọn đại một cái đi!


phết

hay phết

nhanh phết

(colloquial) an intensifier, placed after adjectives.


thế

Sino-Vietnamese word from 勢 (“that which is set up”).

Thế à?

final particle used in an interrogative sentence


xuống

head

𠖈, 𡬈, 𨑜, 𪧍, 𫳭, 𫴋, 𬕹, 𬺗

vi-adv

𠖈, 𡬈, 𨑜, 𪧍, 𫳭, 𫴋, 𬕹, 𬺗

𠖈 (CJK)
𡬈 (CJK)
𨑜 (CJK)
𪧍 (CJK)
𫳭 (CJK)
𫴋 (CJK)
𬕹 (CJK)
𬺗 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-xuống.wav

From Proto-Vietic *tʃɔːŋʔ. Cognate with Tho [Cuối Chăm] cɔːŋ⁴.
See also giuống, probably derived from an affixed form.

ngồi xuống

nằm xuống


chủ yếu

[t͡ɕu˧˩ ʔiəw˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔiw˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ʔiw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主要 (“important, main”).

vi-etym-sino

Chủ yếu là tôi lo lắng cho nó.

The thing is that I am worried about her.


cho nên

[t͡ɕɔ˧˧ nen˧˧]

[t͡ɕɔ˧˧ nen˧˧]

[cɔ˧˧ nəːn˧˧]


tự

Để tao tự làm.


thư

leisurely, unhurriedly, deliberately, at leisure


cũng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cũng.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 共 (SV: cộng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cộng</i>


khôn

nỗi buồn/giận khôn nguôi

everlasting sadness/anger (literally, “unfadable sadness/anger”)

Late 19th century, Nguyễn Khuyến, “Bạn Đến Chơi Nhà (My Friend's Come Visiting My Home)”
Ao sâu nước cả, khôn chài cá;
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
The pond is so deep and large, it's impossible to catch fish;
The garden is so broad, the hedges so sparse, it's hard to chase chicken.


ngả

From Proto-Vietic *t-ŋah (“to lie on the back”); whence also ngửa. Cognate with Chut [Rục] təŋah¹.

inh

nằm ngả


tại sao

[taːj˨˩ʔ ʂaːw˧˧]

[taːj˨˩˨ ʂaːw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tại sao.wav

tại (“because of; for; to blame”) + sao (“why; how”)

af

Tại sao mày làm vậy?


tiện

Sino-Vietnamese word from 便. Doublet of bèn.

Tiện mua giùm tao hộp thuốc luôn nha.

Buy me a pack of cigarettes while you're at it.


dã man

[zaː˦ˀ˥ maːn˧˧]

[jaː˧˨ maːŋ˧˧]

[jaː˨˩˦ maːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 野蠻 (“savage”).

Cái thằng này sao mà ngu dã man!

Phim hay dã man!

(informal, Southern Vietnam) totally, extremely


ắt

c. 1950 - 1951, Hồ Chí Minh, paraphrasing Poems to Teach Benighted Children (《訓蒙幼學詩》) by Wang Zhu (汪洙)
Không có việc gì khó;
Chỉ sợ lòng không bền.
Đào núi và lấp biển,
Quyết chí ắt làm nên.
No task is hard;
Fear only faint-heartedness!
Undermining mountains and filling up seas,
Determination will surely guarantee success.


v.v.

[vən˧˧ vən˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧]

[vəŋ˧˧ vəŋ˧˧]

[jəŋ˧˧ jəŋ˧˧]


phàm

Phàm những quân sĩ Mông Cổ chết trận thì mỗi nhà được cấp năm con ngựa, năm tên tù binh làm nô lệ.

2005, chapter 3, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Whenever Mongol soldiers die on the field of battle, their families are each provided with five horses and five prisoners of war as slaves.

(literary) in general, every, all, any, indicates that the statement applies generally, to all cases


野蠻

chữ Hán form of dã man (“cruelly; ruthlessly”).


平常

chữ Hán form of bình thường (“normally; usually”).


đại khái

[ʔɗaːj˧˨ʔ xaːj˧˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ kʰaːj˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ xaːj˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩˨ kʰaːj˦˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ xaːj˦˥]


không thể

[xəwŋ͡m˧˧ tʰe˧˩]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰej˧˨]

[xəwŋ͡m˧˧ tʰej˧˨]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰej˨˩˦]

[xəwŋ͡m˧˧ tʰej˨˩˦]

không thể làm/nghe/thấy


đôi khi

[ʔɗoj˧˧ xi˧˧]

[ʔɗoj˧˧ kʰɪj˧˧]

[ʔɗoj˧˧ xɪj˧˧]

[ʔɗoj˧˧ kʰɪj˧˧]

[ʔɗoj˧˧ xɪj˧˧]

đôi (“double; pair; a few”) + khi (“the time (when)”).


tương đối

[tɨəŋ˧˧ ʔɗoj˧˦]

[tɨəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩˦]

[tɨəŋ˧˧ ʔɗoj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 相對 (“relative”).


thực tế

[tʰɨk̚˧˨ʔ te˧˦]

[tʰɨk̚˨˩ʔ tej˨˩˦]

[tʰɨk̚˨˩˨ tej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 實際 (“reality, real”).


bao lâu

[ʔɓaːw˧˧ ləw˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ ləw˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ ləw˧˧]

Anh học tiếng Việt bao lâu rồi?

How long have you been learning Vietnamese?


rất

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-rất.wav

rất tốt

“Rất nguy hiểm!” Tôi vô cùng đau đớn với câu nhận xét này. Các anh bình luận viên chỉ cần xem trọng tài búng đồng xu đầu trận là đã kêu “rất nguy hiểm” mấy lần rồi. (Biết đâu bị rơi tiền?) Rất nguy hiểm, rất nguy hiểm; cái gì cũng nguy hiểm hết — thành ra chẳng có gì là nguy hiểm cả.
Rồi là “Rất kỹ thuật.” “Rất đẹp mắt.” Và “Không vào!” Tôi cũng có hai con mắt. Rõ ràng là kỹ thuật. Rõ ràng là đẹp mắt. Rõ ràng là quả bóng “không vào” lưới vẫn đang ở trong tay của thủ môn. Tôi thấy rồi. Truyền hình không phải đài tiếng nói. Có hình đang nói rồi; vai trò của các anh bình luận viên là phải nói thêm.

2012, Joe Ruelle, “Rất nguy hiểm [Very Dangerous]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

“Very dangerous!” I cringe so hard at this kind of comment. These commentators keep saying stuff like “very dangerous” again and again, even when the ref’s merely tossing the damn coin at the very start of the match. (Maybe they think the ref could lose that coin any time?) Very dangerous, very dangerous; everything’s dangerous — so nothing is dangerous.
Then there’s other stuff like “Very skillful.” “Very impressive.” And “Not a goal!” I do have a pair of functioning eyes. That was obviously “skillful.” That was obviously “impressive.” That was obviously “not a goal,” and the damn ball was still caught by the goalie. I can see all that. This is television, not radio. There are images telling me what’s going on; the commentator’s job is to add things other than that.

(often formal) very (placed before the word to intensify)


lắm

head

夦, 廩, 廪, 禀, 稟, 𡗋, 𤯑, 𪥀, 𪩦

vi-adv

夦, 廩, 廪, 禀, 稟, 𡗋, 𤯑, 𪥀, 𪩦

夦 (CJK)
廩 (CJK)
廪 (CJK)
禀 (CJK)
稟 (CJK)
𡗋 (CJK)
𤯑 (CJK)
𪥀 (CJK)
𪩦 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lắm.wav

ít lắm

very (placed after the word to intensify)


bộ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bộ.wav

đi/cuốc bộ

đi bộ đến trường

Tao cuốc bộ muốn lọi giò luôn!

I walked for so long my legs were literally dying!

chạy bộ

lội bộ

tản bộ

lính thuỷ đánh bộ

giao thông đường bộ

(by extension, only in fixed expressions) on land


khắp nơi

[xap̚˧˦ nəːj˧˧]

[kʰap̚˦˧˥ nəːj˧˧]

[xap̚˦˧˥ nəːj˧˧]

[kʰap̚˦˥ nəːj˧˧]

[xap̚˦˥ nəːj˧˧]

everywhere; all over; all around; universally


khắp

head

泣, 恰, 插, 𬩢, 掐

vi-adv

泣, 恰, 插, 𬩢, 掐

cog

Tibetan ཁྱབ (khyab, “to become widespread, to pervade, to fill, to cover”)

Loài bướm này phân bố khắp châu Âu.

The species of this butterfly is distributed throughout Europe.


cả ngày

[kaː˧˩ ŋaj˨˩]

[kaː˧˨ ŋaj˦˩]

[kaː˨˩˦ ŋa(ː)j˨˩]


gấp làm đôi

[ɣəp̚˧˦ laːm˨˩ ʔɗoj˧˧]

[ɣəp̚˦˧˥ laːm˦˩ ʔɗoj˧˧]

[ɣəp̚˦˥ laːm˨˩ ʔɗoj˧˧]


đôi

From Proto-Vietic *toːj, a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 對 (“pair, double”, SV: đối). Compare Iu Mien doix (“classifier for pairs or couples”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đối</i>


lén

head

練, 聯, 蹥, 躒, 輦, 𥌦, 𨇍, 𨖲

vi-adv

練, 聯, 蹥, 躒, 輦, 𥌦, 𨇍, 𨖲

練 (CJK)
聯 (CJK)
蹥 (CJK)
躒 (CJK)
輦 (CJK)
𥌦 (CJK)
𨇍 (CJK)
𨖲 (CJK)

stealthily; covertly; secretly; surreptitiously


miễn cưỡng

[miən˦ˀ˥ kɨəŋ˦ˀ˥]

[miəŋ˧˨ kɨəŋ˧˨]

[miəŋ˨˩˦ kɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 勉強, composed of 勉 (“to force”) and 強 (“to compel”), from Literary Chinese 勉強 (“to compel; compelled; reluctant”). Compare Japanese 勉強 (benkyō, “self-imposed work; study; learning”).


duy

14th century, Luo Guanzhong, Romance of the Three Kingdoms, Chapter 43; 1909 Vietnamese translation by Phan Kế Bính
Vừa rồi, bọn họ nói như thế, là không hiểu bụng tướng quân. Mọi người, ai cũng có thể hàng Tào Tháo được, duy có tướng quân thì không hàng được.

Just now, they've said so because they don't understand your, the General's, heart. Everyone else may surrender to Cao Cao; there's only you, General, who may not surrender.


㫻

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 日 + phonetic 侖 (luân).

Han compound

Nôm form of luôn (“always; continually; at once”).


ngẫu hứng

[ŋəw˦ˀ˥ hɨŋ˧˦]

[ŋəw˧˨ hɨŋ˦˧˥]

[ŋəw˨˩˦ hɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 偶 (“chance”) and 興 (“interest”).


單純

chữ Hán form of đơn thuần (“purely; simply”).


cơ bản

[kəː˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[kəː˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[kəː˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cơ bản.wav

Cơ bản là tao đéo cần biết.


cùng nhau

[kʊwŋ͡m˨˩ ɲaw˧˧]

[kʊwŋ͡m˦˩ ɲaw˧˧]

[kʊwŋ͡m˨˩ ɲa(ː)w˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cùng nhau.wav


chẳng

head

庄, 拯, 庒, 極, 丕, 丞

vi-adv

庄, 拯, 庒, 極, 丕, 丞

庄 (CJK)
拯 (CJK)
庒 (CJK)
極 (CJK)
丕 (CJK)
丞 (CJK)

Originally the chief negator in earlier stages of Vietnamese; this usage as the neutral negator was replaced by không, but chẳng and other negators are still widely used in many situations. Cognate with Muong chăng, Nguôn chẳng. Compare Thai ช่าง (châang), Lao ຊ່າງ (sāng, “to not care”). See also chăng and chả.

Chẳng biết.

Chẳng chua, nhưng vẫn có thể là chanh.

Even if it isn’t sour, it could still be a lemon.


dữ

Thằng này sao mà ngu dữ!

(Central Vietnam, Southern Vietnam, after adjective) really; very much


thậm chí

[tʰəm˧˨ʔ t͡ɕi˧˦]

[tʰəm˨˩ʔ t͡ɕɪj˨˩˦]

[tʰəm˨˩˨ cɪj˦˥]

Nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Thậm chí một miligram chất độc cũng đủ chết người.

Even a milligram of the poison can kill a person.


lưu loát

[lɨw˧˧ lwaːk̚˦˧˥]

[lɨw˧˧ l⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]


散亂

chữ Hán form of tán loạn (“chaotically; in disorder”).


hỗ

(only in compounds) mutually, reciprocally


thật

Sino-Vietnamese word from 實. Doublet of thực and thiệt.

Là con thật!


căn bản

[kan˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[kaŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[kaŋ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 根本 (“basic, elementary”).

vi-etym-sino

for the most part; basically; essentially


im ỉm

[ʔim˧˧ ʔim˧˩]

[ʔim˧˧ ʔim˧˨]

[ʔim˧˧ ʔim˨˩˦]


chung thuỷ

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ tʰwi˧˩]

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ tʰwɪj˧˨]

[cʊwŋ͡m˧˧ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 終始, composed of 終 (“end”) and 始 (“beginning”).

sống chung thuỷ một vợ một chồng

(literally, “to live faithfully as one wife and one husband”)

to fully commit to a monogamous marriage


vô cùng

[vo˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]


đúp

nhấp đúp


tất nhiên

[tət̚˧˦ ɲiən˧˧]

[tək̚˦˧˥ ɲiəŋ˧˧]

[tək̚˦˥ ɲiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 必然 (“inevitable, inevitably”).


nốt

Làm nốt đi!


khoảng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 曠 (SV: khoáng). Doublet of quãng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khoáng</i>


mãi mãi

[maːj˦ˀ˥ maːj˦ˀ˥]

[maːj˨˩˦ maːj˨˩˦]

Reduplication of mãi (“(for) a long time”).

rdp

for a very long time; always and always; forever


hộ

mang thai hộ

(Northern Vietnam) in place of someone else; in someone else's stead; for someone else


trỏng

[t͡ɕawŋ͡m˧˩]

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root trong (“inside”) in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.

vi-etym-hoi

Hang tối om à, đừng có vô trỏng!

That cave is very dark, you shouldn't go there!

(Southern Vietnam) in there; inside that place


lôi thôi

head

㵢/檑/𨆢/𡀂 + 慛/𡀰

lôi thôi • (㵢/檑/𨆢/𡀂 + 慛/𡀰) (reduplication lôi tha lôi thôi, lôi thôi la tha)

vi-adv

㵢/檑/𨆢/𡀂 + 慛/𡀰

Probably related to Khmer ឡូយថូយ (louythouy).

carelessly (in the appearance or the way things are organized)


nỏ

From Proto-Vietic *-nɔh.
This word is attested in the poems of Nguyễn Trãi, who was a native of Northern Vietnam, showing that it used to have wider distribution in the past.

固𧵑恒朱吏固通
積饒𡥵𡥙怒󱪬

15th century, Nguyễn Trãi, “寶鏡警戒 Bảo kính cảnh giới 3”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

"Having wealth is everything", it is often thought,
Accumulate them but the progeny just keep squandering (lit. do not look after them).

Có của hằng cho lại có thông,
Tích nhiều con cháu nỏ trông.


dúi

Y vừa nói vừa bước tới bước lui, chợt sơ ý đạp lên vũng rượu cạnh Khưu Xử Cơ, huỵch một tiếng, ngã dúi vào người Khưu Xử Cơ.

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Speaking and going to and fro at the same time, suddenly he inadvertently stepped in the puddle of rice wine besides Qiū Chǔjī and with a thwack he fell head first into Qiū Chǔjī.


giờ đây

[zəː˨˩ ʔɗəj˧˧]

[jəː˦˩ ʔɗəj˧˧]

[jəː˨˩ ʔɗəj˧˧]


gần như

[ɣən˨˩ ɲɨ˧˧]

[ɣəŋ˦˩ ɲɨ˧˧]

[ɣəŋ˨˩ ɲɨ˧˧]


hầu như

[həw˨˩ ɲɨ˧˧]

[həw˦˩ ɲɨ˧˧]

[həw˨˩ ɲɨ˧˧]


sớm

head

sớm • (歛, 𪩪, 𣋽, 𣌋, 欥, 𱢭, 𱢀, 󰟭, 󰉺, 𱢴, 󰉹, 𬁄, 󱤠, 󱤞)

vi-adv

歛 (CJK)
𪩪 (CJK)
𣋽 (CJK)
𣌋 (CJK)
欥 (CJK)
𱢭 (CJK)
𱢀 (CJK)
𱢴 (CJK)
𬁄 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sớm.wav

From Proto-Vietic *k-rǝːmʔ; cognate with Muong khởm (“morning”) and Arem arʌːmʔ ("morning").


còn

From Proto-Mon-Khmer *gɔn (“stable, enduring”). Cognate with Mon ဂန် (kòn, “to be original, primal”), Parauk kɔn ("still").

inh

Nắng thì đi, còn mưa thì nghỉ.

Anh không muốn dừng chân, còn tôi chưa muốn về nhà.

You don't want to stop, on the contrary, I don't want to go home.


vẫn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vẫn.wav


khuya

An Chi (2020) posits this is a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 虧 (SV: khuy).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khuy</i>

vi-etym-sino

thức khuya


ngang

From Proto-Vietic *p-ŋaːŋ. Cognate with Arem ŋæ:ŋ. The notion of "stubborness" may stem from the fact that crabs always move sideways.

đi ngang qua đường


chỉn

Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (新編傳奇漫錄增補解音集註)
但以雲邉氷玉之姿（㐱𥙩蒸姿質氷玉於边𩄲）
Đãn dĩ vân biên băng ngọc chi tư (Chỉn lấy chưng tư chất băng ngọc ở bên mây)
Only with the aptitude of ice and jade by the clouds' edge.


mãi

for a long time; unceasingly; always; all the time


từng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 曾 (“once; before”, SV: tằng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tằng</i>

vi-etym-sino

once (formerly; during some period in the past)


hoài

Rồi nó nghẹn ngào, "Còn tui, người ta đã quăng ở đây mười tám năm, tui chờ hoài mà có ai tìm đâu…"

2005, Nguyễn Ngọc Tư, “Ơi Cải về đâu”, in Cánh đồng bất tận, Trẻ Publishing House:

Then she said in a choked voice, "And me, they left me here eighteen years ago; I've been waiting forever but nobody has come looking for me…"

(chiefly Central Vietnam, Southern Vietnam) ceaselessly, constantly, all the time


không bao giờ

[xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaːw˧˧ zəː˨˩]

[kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaːw˧˧ jəː˦˩]

[xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaːw˧˧ jəː˦˩]

[kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaːw˧˧ jəː˨˩]

[xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaːw˧˧ jəː˨˩]

không (“not”) + bao giờ (“when”), literally “there's not any time; there's no amount of time”.

com

Nó không bao giờ nghe lời tôi cả.

(alone in a special sentence or before the main verb of a regular clause or at the beginning of a literary clause) never


bao giờ

[ʔɓaːw˧˧ zəː˨˩]

[ʔɓaːw˧˧ jəː˦˩]

[ʔɓaːw˧˧ jəː˨˩]

Bao giờ bạn về?

Vietnamese folk poem (ca dao)
Bao giờ cho đến tháng ba ? / Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng.
How long until March comes? / A frog bites at a snake's neck and carries it to the paddies.

không bao giờ

chẳng bao giờ

chả bao giờ

Tên riêng bao giờ cũng cần viết hoa.

Có bao giờ bạn đi Hoa Kỳ chưa?

(with negative, question, or cũng) ever, at some unspecified time


rỗi

Đi rỗi!

Ngủ rỗi.

already (intensifier used to emphasize impatience or express exasperation)


chợt

[t͡ɕəːt̚˧˨ʔ]

[t͡ɕəːk̚˨˩ʔ]


bỗng

[ʔɓəwŋ͡m˦ˀ˥]

[ʔɓəwŋ͡m˨˩˦]


khá

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 可 (“can; able; suitable; good”, SV: khả).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khả</i>


khi nào

[kʰɪj˧˧ naːw˦˩]

[kʰɪj˧˧ naːw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-khi nào.wav


toàn quốc

[twaːŋ˦˩ kuək̚˦˧˥]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ wək̚˦˥]


lẻ

head

lẻ • (礼, 禮, 𥛭)

vi-adv

lẻ • (礼, 禮, 𥛭)

Thằng khỉ! Hôm qua mày đánh lẻ hả?

Hey bastard! Did you go without us yesterday?

(informal) alone rather than with other people

cửa hàng bán lẻ

(of selling or buying) unwholly, for example, when buying a few cigarettes rather than a whole pack


những

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 仍 (“to continue; to be done repeatedly; many; still”, SV: nhưng). Compare nhưng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nhưng</i>

vi-etym-sino

(archaic) only; just (followed by a verb)


終始

chữ Hán form of chung thuỷ (“with marital fidelity”).


thử

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 試 (“to test”, SV: thí). Doublet of thi.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thí</i>

vi-etym-sino

chạy thử

nếm thử


lâu

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lâu.wav

From Proto-Mon-Khmer *ləwʔ; cognates include Muong lô, Mon လံ (lòˀ, “long (time)”).

Xương rồng lâu lâu cũng cần tưới nước.

Even cacti need to be watered sometimes.


này

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-này.wav

From Proto-Vietic *-niː, from Proto-Mon-Khmer *niʔ ~ *nih (“this”); cognate with Khmer នេះ (nih, “this”), Pacoh nâh (“this”), Khasi kane/une (“this”) and Car Nicobarese në (“these things”). See also nay (“now”) and Central Vietnamese ni (“this”).
Part of the n-series of demonstratives, along with nấy, nớ, nọ, nè.


luôn luôn

[luəŋ˧˧ luəŋ˧˧]

[luəŋ˧˧ luəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-luôn luôn.wav


lần lượt

[lən˨˩ lɨət̚˧˨ʔ]

[ləŋ˦˩ lɨək̚˨˩ʔ]

[ləŋ˨˩ lɨək̚˨˩˨]


đủ

head

𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼

đủ • (𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼)

vi-verb

𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼

đủ • (𨇜, 𨁥, 杜, 覩, 𪜕, 踷, 𬦼)

𨇜 (CJK)
𨁥 (CJK)
杜 (CJK)
覩 (CJK)
𪜕 (CJK)
踷 (CJK)
𬦼 (CJK)

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Huệ lấy chồng" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Chưa đủ lễ thì má Huệ đã khóc òa.
The ceremony was not yet over when Huệ's mum burst out crying.


nhất

Sino-Vietnamese word from 一 (“one”).
The ‹nh-› is from ʔj-, which was perceived as the implosive *ʄ- then developed into ɲ- as implosives nasalized: ʔjit > *ʄit > ɲit. For a similar case of development of Middle Chinese ʔj-, compare nhân, from 因 (MC 'jin). See Ferlus (2009) for details.
Sino-Vietnamese shows fairly systemic contrast between characters belonging to Chongniu III and IV rime groups with certain initials: nhất (< *ʔj- < 一 (MC 'jit)) vs. ất (< *ʔ- < 乙 (MC 'it)), dân (< *j- < *mj- < 民 (MC mjin)) vs. mân (< *m- < 珉 (MC min)), tần (< *bj- < 嬪 (MC bjin)) vs. bần (< *b- < 貧 (MC bin)). The first character of each pair belongs to Chongniu IV group and shows clear palatalization in its Sino-Vietnamese reflexes, while the second belongs to Chongniu III and yields simplex initial.

Mẹ thương con nhất nhà.

(literally, “Mom loves child most in the family.”)

Nó học giỏi nhất lớp.

(literally, “She studies best in the class.”)

đẹp nhất thế giới

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Biển người mênh mông" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Người ta buồn nhất, cô đơn nhất là khi ngủ dậy.

One is saddest and loneliest when waking up.

Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

First comes water, second comes manure, third comes hard work, and fourth come cultivars.

về (thứ) nhất

(in a competition, or a ranking system) in the first position


sạch

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sạch.wav

Cognate with Tho [Cuối Chăm] pʰrɛːk⁸.
Pacoh prec is likely a Vietic loan, due to the lack of cognates in other Katuic languages.


gần đây

[ɣən˨˩ ʔɗəj˧˧]

[ɣəŋ˦˩ ʔɗəj˧˧]

[ɣəŋ˨˩ ʔɗəj˧˧]


có lẽ

[kɔ˧˦ lɛ˦ˀ˥]

[kɔ˨˩˦ lɛ˧˨]

[kɔ˦˥ lɛ˨˩˦]

Có lẽ hắn chưa biết bố hắn vô tù.

He probably doesn't know his father is in jail.


rày

Part of the r-series of demonstratives, along with rứa, ri, ru, sao.
Phonologically, like này (“this”), this is the form with more innovative vocalism, while ri (“like this”) and ni (“this”) maintain the monophthong. Meanwhile, its semantic development parallels that of nay (“now”).

từ rày về sau

Nhiều lúc nhớ tới anh Ba thủy thủ, tôi tự hỏi: "Không biết trên bước đường phiêu lãng, anh có trải qua những ngày buồn bã thế này không?" Rày đây mai đó…

1957, Đoàn Giỏi, chapter 16, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

Often, thinking back to Mr Ba the sailor, I wondered, "Would he also go through such sad days on his adventures?" Now here, tomorrow there…

(Central Vietnam, Southern Vietnam) now, today, this time

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant


精巧

chữ Hán form of tinh xảo (“exquisitely; intricately; finely”).


đời đời

head

đời đời • (𠁀𠁀)

vi-adv

đời đời • (𠁀𠁀)

[ʔɗəːj˨˩ ʔɗəːj˨˩]

[ʔɗəːj˦˩ ʔɗəːj˦˩]

[ʔɗəːj˨˩ ʔɗəːj˨˩]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 代代 (“generation after generation”, SV: đại đại), a semantic reduplicative of đời (“generation; lifetime”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đại đại</i>

vi-etym-sino

Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

We shall never forget the deeds of the great President Ho Chi Minh, for generations.


ngay lập tức

[ŋaj˧˧ ləp̚˧˨ʔ tɨk̚˧˦]

[ŋaj˧˧ ləp̚˨˩ʔ tɨk̚˦˧˥]

[ŋa(ː)j˧˧ ləp̚˨˩˨ tɨk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngay lập tức.wav

Bảo hắn làm gì hắn cũng làm ngay lập tức.

He does everything as soon as I tell him to do it.

Đọc xong thư anh, tôi trả lời ngay lập tức.

Upon reading his letter, I replied immediately.


tùy

Traditional tone placement spelling of tuỳ.


tự nhiên

[tɨ˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[tɨ˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tự nhiên.wav

(colloquial) suddenly; all of a sudden; spontaneously


vốn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vốn.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 本 (SV: bổn). Doublet of bổn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bổn</i>

vi-etym-sino

Súng vốn là một tay đầu gấu khét tiếng ở huyện Hương Khê.
Súng was once a notorious thug in Hương Khê District.


thực sự

[tʰɨk̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[tʰɨk̚˨˩˨ sɨ˨˩˨]


trọn

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 婆論 (MC ba lwonH) (modern SV: bà luận), 論 (MC lwonH) (modern SV: luận) and 𫤍, phonetic 論 (MC lwonH) (modern SV: luận).

lọn

coastal Northern Vietnam, likely obsolete


rưỡi

head

rưỡi • (𥙪, 𠦺, 𫧟)

vi-adv

rưỡi • (𥙪, 𠦺, 𫧟)

một đồng rưỡi

một tháng rưỡi

một trăm rưỡi

ba (giờ) rưỡi chiều

half past three in the afternoon; 3:30 PM

Điện bữa nay tăng gấp rưỡi.

Electricity price has risen by half now.

(after a number or noun) and a half, half past


như thế

[ɲɨ˧˧ tʰe˧˦]

[ɲɨ˧˧ tʰej˨˩˦]

[ɲɨ˧˧ tʰej˦˥]


hãy

Hãy cho biết ...

do; let's (mild imperative sentence-initial particle)


hãy

Possibly borrowed from Mandarin 還／还 (hái, “still; yet”).

hãy còn trẻ


cực

Sino-Vietnamese word from 極 (“pole; extremity; extreme”).

vi-etym-sino

cực hay

vui cực

(colloquial) extremely; utterly; extraordinarily


nhau

From Middle Vietnamese nhau, dau (“each other”). Compare also North Central Vietnamese rau.
Possibly arose from etymology 2 and replaced chắc as the reciprocal marker in the non-North Central dialects.

yêu nhau

cùng nhau

each other, mutually, reciprocally, one another


lận

excessively, vigorously, usually as in nữa lận


đều

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 調 (“harmonious; matching”, SV: điều).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">điều</i>

vi-etym-sino

đều đều


vô ý

[vow˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[vow˧˧ ʔɪj˦˥]

[jow˧˧ ʔɪj˦˥]


ghê

Phim hay ghê.


外線

chữ Hán form of ngoại tuyến (“offline”).


song song

[ʂawŋ͡m˧˧ ʂawŋ͡m˧˧]

[sɔŋ˧˧ sɔŋ˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ ʂawŋ͡m˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-song song.wav

Sino-Vietnamese word from 雙雙; a duplication of song (“double”).


tới bến

[təːj˧˦ ʔɓen˧˦]

[təːj˨˩˦ ʔɓen˦˧˥]

[təːj˦˥ ʔɓəːn˦˥]

(literal) till we arrive at the final wharf

Bữa nay ta nhậu tới bến luôn!

We're gonna party the crap outta it tonight!

to one's heart's content
to one's heart's content#English

(figurative, Southern Vietnam) to one's heart's content


đơn phương

[ʔɗəːn˧˧ fɨəŋ˧˧]

[ʔɗəːŋ˧˧ fɨəŋ˧˧]

[ʔɗəːŋ˧˧ fɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đơn phương.wav

đơn phương chấm dứt hợp đồng


nôm na

Nói nôm na thì ta cần bảy thợ, mỗi thợ lo một việc.

Basically we need seven artisans, each of whom takes care of a single task.

Hiểu nôm na thì có hai trường hợp có thể xảy ra.

Essentially there are two possible scenarios.

in crude terms; in layman's terms; essentially; basically


điều độ

[ʔɗiəw˨˩ ʔɗo˧˨ʔ]

[ʔɗiw˦˩ ʔɗow˨˩ʔ]

[ʔɗiw˨˩ ʔɗow˨˩˨]

Khi sư chú ăn uống có điều độ chừng mực là sư chú đang chăm sóc thân của Tăng và của Bụt.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 370:

When a monk eats and drinks with moderation and with measure, he will be caring for the body of the monastic community and of Buddha.


thả cửa

[tʰaː˧˩ kɨə˧˩]

[tʰaː˧˨ kɨə˧˨]

[tʰaː˨˩˦ kɨə˨˩˦]

Có tiền thì mua bánh rán ăn thả cửa!

You're gonna make tons of money and eat all the dorayaki until you burst!

Ta tưởng cây cỏ, đất đá, không khí, trời, sông, rừng và biển là để cho ta sử dụng thả cửa, ta không cần thương tiếc, không cần bảo vệ.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 302:

We imagine that plants, the earth, the air, the sky, rivers, woods, and the sea are for us to use as we like and without regret, without having to protect them.


ngoài giá thú

[ŋwaːj˨˩ zaː˧˦ tʰu˧˦]

[ŋwaːj˦˩ jaː˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

[ŋwaːj˨˩ jaː˦˥ tʰʊw˦˥]

ngoài (“outside”) + giá thú, from Chinese 嫁娶 (jiàqǔ, “marriage”)

(of birth giving) illegitimately; out of wedlock


trển

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root trên (“on”) in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.

vi-etym-hoi

Ở trên trển.


mèm

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Thương quá rau răm" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Những gò đất ấy đã cũ mèm rồi, bây giờ người cù lao hiểu biết nhiều, nhưng vẫn còn chuyện rủi may, còn người bị rắn độc cắn, chết trên đường ra bệnh viện huyện.

Those mounds were very old; the people of the islet know a lot nowadays, but there were still mishaps, still people bitten by venomous snakes, dying on the way the hospital of the ward.


đỡ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 助 (“to help”, SV: trợ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trợ</i>

vi-etym-sino

(Southern Vietnam) temporarily (in the absence of a better method); as a makeshift


nói chung

[nɔj˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[nɔj˨˩˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[nɔj˦˥ cʊwŋ͡m˧˧]


inh

khóc inh


na ná

[naː˧˧ naː˧˦]

[naː˧˧ naː˨˩˦]

[naː˧˧ naː˦˥]

Bài này nghe na ná/từa tựa như Góc tối.

This song sounds a little like Dark Corners.


khỏi

(after a verb denoting the result of an action) away from; out of


cỡ

Giờ thì đậy nắp rồi chờ cỡ năm phút là xong.

Now we put the lid on and let it cook for about 5 minutes or so until it's done.


lịch sự

[lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[lɨt̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 歷 (“to experience”) and 事 (“things”).


nhắm mắt nhắm mũi

[ɲam˧˦ mat̚˧˦ ɲam˧˦ muj˦ˀ˥]

[ɲam˦˧˥ mak̚˦˧˥ ɲam˦˧˥ muj˧˨]

[ɲam˦˥ mak̚˦˥ ɲam˦˥ muj˨˩˦]

From nhắm (“to close”) + mắt (“eye”) + nhắm + mũi (“nose”).


nhẹ nhàng

[ɲɛ˧˨ʔ ɲaːŋ˨˩]

[ɲɛ˨˩ʔ ɲaːŋ˦˩]

[ɲɛ˨˩˨ ɲaːŋ˨˩]

-ang reduplication of nhẹ.
See also Muong nhẽl nhàng.

nhẹ nhàng đặt cuốn sách xuống


nặng nề

[naŋ˧˨ʔ ne˨˩]

(figurative, of motion) clumsily; awkwardly


trực tuyến

[t͡ɕɨk̚˧˨ʔ twiən˧˦]

[ʈɨk̚˨˩ʔ twiəŋ˦˧˥]

[ʈɨk̚˨˩˨ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 直線, composed of 直 (“straight; direct”) and 線 (“line”), either from Chinese 直線／直线 (zhíxiàn, literally “straight line”), or coined from trực tiếp (“direct”).


hông

1992, Nguyễn Văn Hiên (lyrics and music), Không Dám Đâu (I Wouldn't Dare!), performance by Hiền Thục
Hông dám đâu! Em còn phải học bài.
Hông dám đâu! Em còn phải làm bài.
‘Sao khó ghê? Mai mình hãy ôn bài!’
‘Hông dám đâu! Hổng dám đâu!’
I wouldn't dare! I still have to study.
I wouldn't dare! I still have homework.
‘Why so fastidious? We can revise tomorrow!’


chừng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 程 (SV: trình).

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trình</i>


nãy

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 乃 (SV: nãi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nãi</i>

vi-etym-sino

(often Southern Vietnam) then, at that time


truồng

head

𦚭, 𧙽, 𫏪, 中, 𬪽

vi-adv

𦚭, 𧙽, 𫏪, 中, 𬪽

cởi truồng

to take off one's pants and stay pantless

ở truồng

(only in compounds, only in fixed expressions) without anything covering the genitals; pantlessly


kèm

Tôi gởi kèm file "cv.doc".

I am sending the file "cv.doc" as attachment.


thông thường

[tʰəwŋ͡m˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

[tʰəwŋ͡m˧˧ tʰɨəŋ˦˩]

[tʰəwŋ͡m˧˧ tʰɨəŋ˨˩]


đầy đủ

[ʔɗəj˨˩ ʔɗu˧˩]

[ʔɗəj˦˩ ʔɗʊw˧˨]

[ʔɗəj˨˩ ʔɗʊw˨˩˦]


mạnh mẽ

[majŋ̟˧˨ʔ mɛ˦ˀ˥]

[mɛɲ˨˩ʔ mɛ˧˨]

[man˨˩˨ mɛ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mạnh mẽ.wav


chính xác

[t͡ɕïŋ˧˦ saːk̚˧˦]

[t͡ɕɨn˦˧˥ saːk̚˦˧˥]

[cɨn˦˥ saːk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chính xác.wav

Sino-Vietnamese word from 正確, composed of 正 (“exactly”) and 確 (“true”).

vi-etym-sino

correctly; precisely; exactly; accurately


trực tiếp

[t͡ɕɨk̚˧˨ʔ tiəp̚˧˦]

[ʈɨk̚˨˩ʔ tiəp̚˦˧˥]

[ʈɨk̚˨˩˨ tip̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 直接, composed of 直 (“straight on”) and 接 (“to connect”), Japanese 直接 (chokusetsu).

sờ trực tiếp


cuối cùng

[kuəj˧˦ kʊwŋ͡m˨˩]

[kuj˨˩˦ kʊwŋ͡m˦˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cuối cùng.wav


dại

Cây này mọc dại chứ đâu ai trồng.

This tree grows naturally, nobody planted it.

(especially of plants) wildly; naturally; in an uncontrolled way


tuy nhiên

[twɪj˧˧ ɲiəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ɲiəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tuy nhiên.wav


hiện nay

[hiəŋ˨˩ʔ naj˧˧]


có khi

[kɔ˨˩˦ kʰɪj˧˧]

[kɔ˨˩˦ xɪj˧˧]

[kɔ˦˥ kʰɪj˧˧]

[kɔ˦˥ xɪj˧˧]


do đó

[zɔ˧˧ ʔɗɔ˧˦]

[jɔ˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]

[jɔ˧˧ ʔɗɔ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-do đó.wav

therefore; thus; hence; as a result; as such


chẳng hạn

[t͡ɕaŋ˧˩ haːn˧˨ʔ]

[t͡ɕaŋ˧˨ haːŋ˨˩ʔ]

[caŋ˨˩˦ haːŋ˨˩˨]


thường xuyên

[tʰɨəŋ˨˩ swiən˧˧]

[tʰɨəŋ˦˩ swiəŋ˧˧]

[tʰɨəŋ˨˩ s⁽ʷ⁾iəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 常川 (“frequently/regularly”).

frequently; regularly; usually; recurrently


hơn nữa

[həːn˧˧ nɨə˦ˀ˥]

[həːŋ˧˧ nɨə˧˨]

[həːŋ˧˧ nɨə˨˩˦]


lễ phép

[le˦ˀ˥ fɛp̚˧˦]

[lej˧˨ fɛp̚˦˧˥]

[lej˨˩˦ fɛp̚˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 禮法 (SV: lễ pháp).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lễ pháp</i>

vi-etym-sino

(of a junior's doing when dealing with a senior, especially of a child's doing when dealing with an adult) politely


huỳnh huỵch

[hwïŋ̟˨˩ hwïk̟̚˧˨ʔ]

[hwɨn˦˩ hwɨk̟̚˨˩ʔ]

[wɨn˨˩ wɨt̚˨˩˨]

A regular reduplicated form of huỵch (“thud; whack”).


làm sao

[laːm˦˩ ʂaːw˧˧]

[laːm˨˩ ʂaːw˧˧]

[n̩˨˩.ʂaːw˧˧ ~ n̩˨˩.saːw˧˧]

To làm sao!


kinh khủng

[kïŋ˧˧ xʊwŋ͡m˧˩]

[kɨn˧˧ kʰʊwŋ͡m˧˨]

[kɨn˧˧ xʊwŋ͡m˧˨]

[kɨn˧˧ kʰʊwŋ͡m˨˩˦]

[kɨn˧˧ xʊwŋ͡m˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 驚恐 (“horrified”).

ngu kinh khủng


suốt

head

𠁸, 𢖀, 𨙖, 𫧦, 𬩐

vi-adv

𠁸, 𢖀, 𨙖, 𫧦, 𬩐

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 可律 (MC khaX lwit) (modern SV: khả luật) and 律 (MC lwit) (modern SV: luật).

suốt ngày

suốt đời


kịp

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 及 (“to catch up to; timely”, SV: cập).
For some examples of ‹i› in vernacular loans versus ‹â› in standard Sino-Vietnamese, see also phím, tim, kín, nhịn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cập</i>


vòng quanh

[vawŋ͡m˦˩ kwɛɲ˧˧]

[vɔŋ˦˩ kwɛɲ˧˧]

đi vòng quanh thế giới


thọ

Sino-Vietnamese word from 壽 (“longevity”).

sống thọ

to stay living for a long time; to have a long life


hơn cả

[həːn˧˧ kaː˧˩]

[həːŋ˧˧ kaː˧˨]

[həːŋ˧˧ kaː˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hơn cả.wav

(literary) most, -est (used to form superlatives of adjectives and adverbs)


nhiệt liệt

[ɲiət̚˧˨ʔ liət̚˧˨ʔ]

[ɲiək̚˨˩ʔ liək̚˨˩ʔ]

[ɲiək̚˨˩˨ liək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 熱烈 (“enthusiastic.”)

Chúng ta hãy cùng nhiệt liệt cho một tràng pháo tay để chào đón khách mời tiếp theo!

Let's give a zealous ovation to our next guest!

(only before verb) enthusiastically; zealously


hàng ngày

[haːŋ˨˩ ŋaj˨˩]

[haːŋ˦˩ ŋaj˦˩]

[haːŋ˨˩ ŋa(ː)j˨˩]

hàng + ngày, note that this doesn't exactly have the same meaning as "hằng ngày".


hầu hết

[həw˦˩ het̚˦˧˥]

[həw˨˩ həːt̚˦˥]


rạp

cúi rạp


bằng niềm tin

[ʔɓaŋ˨˩ niəm˨˩ tin˧˧]

[ʔɓaŋ˦˩ niəm˦˩ tin˧˧]

[ʔɓaŋ˨˩ nim˨˩ tɨn˧˧]

bằng + niềm tin, literally “by faith”/“with belief”.

trị bệnh bằng niềm tin

Used other than figuratively or idiomatically: see bằng, niềm, tin.

Bạn không biết bấm nút nào thì có mà chơi bằng niềm tin à?

You don’t know which button to press, so you just go at it blindly or what?

Không nên mua hàng bằng niềm tin.

You should not buy stuff without doing proper research.

Em muốn tôi tin em bằng niềm tin ah

2020, HUB (lyrics and music), “Hình như là”:

(slang, disapproving) without the necessary skills, knowledge, resources, etc. and therefore likely to fail


bữa nay

[ʔɓɨə˦ˀ˥ naj˧˧]

[ʔɓɨə˧˨ naj˧˧]

[ʔɓɨə˨˩˦ na(ː)j˧˧]

Sao bữa nay em cứ giận dỗi vậy?


ngoài ra

[ŋwaːj˨˩ zaː˧˧]

[ŋwaːj˦˩ ʐaː˧˧]

[ŋwaːj˨˩ ɹaː˧˧]


thừa

Sino-Vietnamese word from 剩. The reading fails to retain the final consonant in Middle Chinese 剩 (zyingᴴ), which seems to be unique to Vietnamese (compare Mandarin 剩 (shèng), Cantonese 剩 (sing⁶, zing⁶), Japanese じょう (jō) and Korean 승 (seung)). The one that does, thặng, only occurs in the word thặng dư or colloquial adjective thượng thặng (“first-degree, top-level”). This failure to retain the final consonant also occurs for thừa below.
Alternatively, Haudricourt (1954) suggests that thừa is a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 餘 (“left over, extra”, SV: dư).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">dư</i>

vi-etym-sino

thừa biết ~ biết thừa

to know fully well; to be fully aware; to be the first one to acknowledge; to know, of all people

(only in fixed expressions) more than enough


lầm

From Proto-Mon-Khmer *luum ~ *ləm; cognate with Khmer ច្រឡំ (crɑɑlɑm, “to be mistaken, confused”).

cog

hiểu lầm/nhầm

ăn lầm/nhầm

to eat something you're not meant to eat

by accident; by mistake; accidentally; mistakenly


hình như

[hïŋ˨˩ ɲɨ˧˧]

[hɨn˦˩ ɲɨ˧˧]

[hɨn˨˩ ɲɨ˧˧]

Hình như nó mới phẫu thuật thẩm mĩ hay sao í.

Một hai ba bốn hai ba một.
Hình như anh nói anh say rồi.
Một hai ba bốn hai ba một.
Hình như anh nói anh yêu em rồi.

2020, Pháo (lyrics and music), “2 phút hơn [Past the 2nd Minute]”:

One two three four two three one.
I think you just said you were drunk.
One two three four two three one.
I think you just said you loved me.

(colloquial, always at the beginning of a clause) seemingly, although not certainly


cấm

(colloquial) absolutely not; never; not at all


trước hết

[t͡ɕɨək̚˧˦ het̚˧˦]

[ʈɨək̚˦˧˥ het̚˦˧˥]

[ʈɨək̚˦˥ həːt̚˦˥]


trước đây

[t͡ɕɨək̚˧˦ ʔɗəj˧˧]

[ʈɨək̚˦˧˥ ʔɗəj˧˧]

[ʈɨək̚˦˥ ʔɗəj˧˧]


trước tiên

[t͡ɕɨək̚˧˦ tiən˧˧]

[ʈɨək̚˦˧˥ tiəŋ˧˧]

[ʈɨək̚˦˥ tiəŋ˧˧]


chặt chẽ

[t͡ɕat̚˧˨ʔ t͡ɕɛ˦ˀ˥]

[t͡ɕak̚˨˩ʔ t͡ɕɛ˧˨]

[cak̚˨˩˨ cɛ˨˩˦]


ngược lại

[ŋɨək̚˧˨ʔ laːj˧˨ʔ]

[ŋɨək̚˨˩ʔ laːj˨˩ʔ]

[ŋɨək̚˨˩˨ laːj˨˩˨]

hoặc ngược lại


hổng

Derived from hông, which is a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 空 (“empty, hollow”, SV: không). Doublet of không.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">không</i>

vi-etym-sino

Hổng chịu đâu!

Hổng phải đâu!

Hổng có đâu!

There's no such thing! / I haven't done that! (precise meaning is context-dependent)

Hổng (có) được đâu!

That's no good! / That's not viable! / That's not allowed! (precise meaning is context-dependent)

Hổng (có) (làm) được đâu!


giùm

Ferlus, 2009: From Proto-Vietic *p-tʃuːm, a prefixed form of Proto-Vietic *tʃuːm (“to gather”), via the changes of /p-tʃuːm/ > /p-ʝuːm/ > /ʝuːm/. The forms of gium (“to help”), giúm (“to help each other”) and giụm (“to put together”) are attested in older dictionaries. Related to xum (“to meet; to get together”, now obsolete), xúm (“to gather; to collect”), chùm (“bunch; cluster”) and chụm (“to assemble; to gather”). Outside Vietic, related to Khmer ប្រជុំ (prɑɑcum, “to gather; to meet together”) → Thai ประชุม (bprà-chum, “to gather; to meet”).

cog

Mày mua giùm tao điếu thuốc cái coi!

Get me a cigarette while you're at it, please!

(Central Vietnam, Southern Vietnam) in someone else's stead


tuyệt

[t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨]

(colloquial) extremely (good); exceptionally; immensely

(colloquial) Synonym of tuyệt nhiên (“absolutely”)


ngay cả

[ŋaj˧˧ kaː˧˩]

[ŋaj˧˧ kaː˧˨]

[ŋa(ː)j˧˧ kaː˨˩˦]


hoàn toàn

[hwaːŋ˦˩ twaːŋ˦˩]

[waːŋ˨˩ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩]


dần

寅 (CJK)
演 (CJK)
閩 (CJK)
dần dần (reduplication)


chăm chú

[t͡ɕam˧˧ t͡ɕu˧˦]

[t͡ɕam˧˧ t͡ɕʊw˨˩˦]

chăm (“diligent; industrious”) + chú (注, “to pour; to concentrate”).


bỗng dưng

[ʔɓəwŋ͡m˦ˀ˥ zɨŋ˧˧]

[ʔɓəwŋ͡m˧˨ jɨŋ˧˧]

[ʔɓəwŋ͡m˨˩˦ jɨŋ˧˧]


mớm

From Proto-Mon-Khmer *mim(ʔ) ~ *miəm() ~ *məm() ~ *məəmʔ (“to suck”); cognate with Bahnar mŏm/mơ̆m (“to suck”) and Khmer ម៉ិម (məm, “to suck”).


lập tức

[ləp̚˧˨ʔ tɨk̚˧˦]

[ləp̚˨˩ʔ tɨk̚˦˧˥]

[ləp̚˨˩˨ tɨk̚˦˥]


sấp

úp sấp (bài)

Sấp hay ngửa ?

nằm sấp


ngửa

From Proto-Vietic *t-ŋah (“to lie on the back”); cognate with Chut [Rục] təŋah¹. Compare ngả.

inh

nằm ngửa


quả nhiên

[kwaː˧˩ ɲiən˧˧]

[kwaː˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[waː˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]


ngắt

head

𡴯, 𠖯, 汔, 乙, 𢪰

vi-adv

𡴯, 𠖯, 汔, 乙, 𢪰


buốt

đau buốt

lạnh buốt

tê buốt

rét buốt

giá buốt

♂: Những lúc buốt giá níu kéo con tim,
Không gian lặng im, một dòng sông băng

(Can we date this quote?), Hoài An (lyrics and music), “Dòng sông băng [Icy River]”:

♂: Every time the frigid cold grasps at my heart,
Space turns silent, an icy river.


dần dần

[zən˨˩ zən˨˩]

[jəŋ˦˩ jəŋ˦˩]

[jəŋ˨˩ jəŋ˨˩]


thường thường

[tʰɨəŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩]

[tʰɨəŋ˦˩ tʰɨəŋ˦˩]

[tʰɨəŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩]


lóng ngóng

head

lóng ngóng (reduplication lóng nga lóng ngóng)

[lawŋ͡m˧˦ ŋawŋ͡m˧˦]

[lawŋ͡m˦˧˥ ŋawŋ͡m˦˧˥]

[lɔŋ˦˧˥ ŋɔŋ˦˧˥]

[lawŋ͡m˦˥ ŋawŋ͡m˦˥]


vụng

bống

dialects without leniton, vowel lowered due to hypercorrection


thình thịch

[tʰïŋ˨˩ tʰïk̟̚˧˨ʔ]

[tʰɨn˦˩ tʰɨt̚˨˩ʔ]

[tʰɨn˨˩ tʰɨt̚˨˩˨]

tim đập thình thịch

(of heart beating) with intense pounding beats


ngày càng

[ŋaj˨˩ kaːŋ˨˩]

[ŋaj˦˩ kaːŋ˦˩]

[ŋa(ː)j˨˩ kaːŋ˨˩]


hết sức

[het̚˧˦ sɨk̚˧˦]

[het̚˦˧˥ ʂɨk̚˦˧˥]

[het̚˦˧˥ sɨk̚˦˧˥]

[həːt̚˦˥ ʂɨk̚˦˥]

[həːt̚˦˥ sɨk̚˦˥]

with all one's might
with all one's might

with all one's might, with all one's strength

Nông nghiệp còn hết sức vất vả.

Agriculture was still extremely laborious.


dĩ nhiên

[zi˦ˀ˥ ɲiən˧˧]

[jɪj˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[jɪj˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 已然, composed of 已 and 然.


thực chất

[tʰɨk̚˧˨ʔ t͡ɕət̚˧˦]

[tʰɨk̚˨˩ʔ t͡ɕək̚˦˧˥]

[tʰɨk̚˨˩˨ cək̚˦˥]


bất chợt

[ʔɓət̚˧˦ t͡ɕəːt̚˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ t͡ɕəːk̚˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ cəːk̚˨˩˨]

bất (不) + chợt.
The morpheme bất (不) here is used as an emphatic particle, not a negator. See similar usage in bất thình lình, bất quá.


chắc như đinh đóng cột

[t͡ɕak̚˧˦ ɲɨ˧˧ ʔɗïŋ˧˧ ʔɗawŋ͡m˧˦ kot̚˧˨ʔ]

[t͡ɕak̚˦˧˥ ɲɨ˧˧ ʔɗɨn˧˧ ʔɗawŋ͡m˦˧˥ kok̚˨˩ʔ]

[t͡ɕak̚˦˧˥ ɲɨ˧˧ ʔɗɨn˧˧ ʔɗɔŋ˦˧˥ kok̚˨˩ʔ]

[cak̚˦˥ ɲɨ˧˧ ʔɗɨn˧˧ ʔɗawŋ͡m˦˥ kok̚˨˩˨]

(literal) firmly like how a nail is hammered deeply into a column

(figurative) positively; without doubt; without a doubt; undoubtedly


hơi bị

[həːj˧˧ ʔɓi˧˨ʔ]

[həːj˧˧ ʔɓɪj˨˩ʔ]

[həːj˧˧ ʔɓɪj˨˩˨]

Phim hơi bị hay đó!

Thằng đó hơi bị ngu.

(before adjectives, Southern Vietnam, informal) mighty; damn; freaking; frigging; compare English quite which means both "fairly" and "very"


hết ý

[het̚˧˦ ʔi˧˦]

[het̚˦˧˥ ʔɪj˨˩˦]

[həːt̚˦˥ ʔɪj˦˥]


giao hữu

[jaːw˧˧ hɨw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 交友 (“to make friends”).


nhất thiết

[ɲət̚˧˦ tʰiət̚˧˦]

[ɲək̚˦˧˥ tʰiək̚˦˧˥]

[ɲək̚˦˥ tʰiək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nhất thiết.wav


bỏ mẹ

[ʔɓɔ˧˩ mɛ˧˨ʔ]

[ʔɓɔ˧˨ mɛ˨˩ʔ]

[ʔɓɔ˨˩˦ mɛ˨˩˨]

ngu bỏ mẹ

- Cái số ông anh vất vả bỏ mẹ - Anh ta nói - Cả đời được mỗi một dịp đi nghỉ an dưỡng lại sốt. Tôi gọi bác sĩ nhé.

2006, Nguyễn Triệu, editor, NHÀ VĂN HIỆN ĐẠI QUẢNG NINH - tác phẩm chọn lọc [MODERN QUẢNG NINH WRITERS: select works], Nhà xuất bản Hội Nhà văn:

“Talk about shitty luck,” he said, “One good vacation your entire life and you got sick on it. Should I call a doctor?”

Vậy mà ai rủ đi chơi cũng ô kê, rồi về than: “Chúng nó uống thì chúng nó say, còn mình ngồi không mệt bỏ mẹ!” Nhưng ông không từ chối một cuộc chơi nào. Cũng ham vui… bỏ mẹ!

2010, Diệu Kim, “MỌT SÁCH [BOOKWORM]”, in HOA của mỗi người [everyone’s FLOWER], page 147:

Yet every time somebody asked him out, he said yes, only to whine after the fact, “They drank themselves senseless, I did nothing and it fucking sucked.” But he never said no. He was always… pretty much a player!

(Northern Vietnam, vulgar) so fucking much

Không câm mồm tao đánh bỏ mẹ mày bây giờ !

Shut your mouth or I'll beat the living shit out of you!

(Northern Vietnam, vulgar, after a verb for assault) the shit out of


thình thình

[tʰïŋ˨˩ tʰïŋ˨˩]

[tʰɨn˦˩ tʰɨn˦˩]

[tʰɨn˨˩ tʰɨn˨˩]

dậm chân thình thình
to stomp poundingly

đập cửa thình thình


tàn bạo

[taːn˨˩ ʔɓaːw˧˨ʔ]

[taːŋ˦˩ ʔɓaːw˨˩ʔ]

[taːŋ˨˩ ʔɓaːw˨˩˨]

(informal, Southern Vietnam) totally; extremely


chăng

盃固蔑念庒女豸
道濫昆免道濫碎
Bui có một niềm chăng nỡ trại,
Đạo làm con miễn đạo làm tôi.
I only have this one sentiment: I dare not even neglect
My duty as a child and my duty as a subject.

2018 January 18, “Có hoàn cảnh văn chương nào khốc liệt như ở Việt Nam chăng?”, in Tuổi Trẻ Online:

Is there a literary situation as fierce as that in Vietnam?

(often in rhetorical questions) is it that; is it; surely


đếch

Compare Proto-Katuic *tɛʔ (“to have sexual intercourse”) (whence Ngeq tɛʔ). Semantically, compare English fuck all.
The regularly corresponded Vietnamese form would be the less common đách, with đếch arose through euphemism then became the dominant form. The form đế developed further by dropping final consonant as euphemism, which then again becoming vulgar.


trạc

[t͡ɕaːk̚˧˨ʔ]

Nhìn hắn trạc ba mươi.


kinh khủng khiếp

[kïŋ˧˧ xʊwŋ͡m˧˩ xiəp̚˧˦]

[kɨn˧˧ kʰʊwŋ͡m˧˨ kʰiəp̚˦˧˥]

[kɨn˧˧ xʊwŋ͡m˧˨ xiəp̚˦˧˥]

[kɨn˧˧ kʰʊwŋ͡m˨˩˦ kʰip̚˦˥]

[kɨn˧˧ xʊwŋ͡m˨˩˦ xip̚˦˥]

(neologism, colloquial, slang) terribly; extremely; very


lẫn

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">loạn</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 亂 (SV: loạn)


rứa

Part of the r-series of demonstratives, along with rày, ri, ru, sao.

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

Mi đi mô về rứa?

(Central Vietnam) final particle used in an interrogative sentence


chửa

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ

(Can we date this quote?), Nguyễn Khuyến, Bạn đến chơi nhà [My Friend's Paid a Visit]:

Garden's too large with fencin' too thin, hard to catch chickens.
Cabbages have not yet grown, nightshades're just buddin'

(colloquial) Alternative form of chưa (“not yet”)


quyết liệt

[kwiət̚˧˦ liət̚˧˨ʔ]

[kwiək̚˦˧˥ liək̚˨˩ʔ]

[wiək̚˦˥ liək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 決 (“definitely”) and 烈 (“staunch; extreme”).


quanh năm

quanh năm suốt tháng


tối đa

[toj˧˦ ʔɗaː˧˧]

[toj˨˩˦ ʔɗaː˧˧]

[toj˦˥ ʔɗaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 最多, composed of 最 (“-est; most”) and 多 (“many”).


vừa mới

[vɨə˨˩ məːj˧˦]

[vɨə˦˩ məːj˨˩˦]

[vɨə˨˩ məːj˦˥]

[jɨə˨˩ məːj˦˥]


nào ngờ

[naːw˨˩ ŋəː˨˩]

[naːw˦˩ ŋəː˦˩]

[naːw˨˩ ŋəː˨˩]

(used to lead a clause) but contrary to expectations; unexpectedly


biết bao

[ʔɓiət̚˧˦ ʔɓaːw˧˧]

[ʔɓiək̚˦˧˥ ʔɓaːw˧˧]

[ʔɓiək̚˦˥ ʔɓaːw˧˧]

Đẹp biết bao, đất nước của chúng ta!

“(who) knows how many/how much”; so many; so much; how (beautiful, etc.)


ẩu

(colloquial) carelessly (in doing something)


đồng loạt

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ lwaːt̚˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ lwaːk̚˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ l⁽ʷ⁾aːk̚˨˩˨]

at once; all at once; uniformly; simultaneously


tức thì

[tɨk̚˧˦ tʰi˨˩]

[tɨk̚˦˧˥ tʰɪj˦˩]

[tɨk̚˦˥ tʰɪj˨˩]


ngoan ngoãn

[ŋwaːn˧˧ ŋwaːn˦ˀ˥]

[ŋwaːŋ˧˧ ŋwaːŋ˧˨]

[ŋwaːŋ˧˧ ŋwaːŋ˨˩˦]

Reduplication of ngoan, from the same reduplication rule which yields ngờ ngợ from ngờ.

Ngoan ngoãn làm theo ý cướp có thực sự khôn ngoan?

Is it smart to obediently acquiesce to robbers' demands?


khôn lường

[xon˧˧ lɨəŋ˨˩]

[kʰoŋ˧˧ lɨəŋ˦˩]

[xoŋ˧˧ lɨəŋ˦˩]

[kʰoŋ˧˧ lɨəŋ˨˩]

[xoŋ˧˧ lɨəŋ˨˩]

khôn (“impossible”) + lường (“to measure; to estimate; to foresee”)

com

biến hoá khôn lường


triệt để

[t͡ɕiət̚˧˨ʔ ʔɗe˧˩]

[ʈiək̚˨˩ʔ ʔɗej˧˨]

[ʈiək̚˨˩˨ ʔɗej˨˩˦]


sinh tiền

[sïŋ˧˧ tiən˨˩]

[ʂɨn˧˧ tiəŋ˦˩]

[sɨn˧˧ tiəŋ˦˩]

[ʂɨn˧˧ tiəŋ˨˩]

[sɨn˧˧ tiəŋ˨˩]

Quan nhân lúc sinh tiền là bậc anh hùng hào kiệt, y ở dưới cửu tuyền thấy thế biết đâu không nhắm mắt được?

Your husband was, when he still lived, a hero; now he is in the netherworld, will he find rest if he knows this?


đồng thời

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰəːj˨˩]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ tʰəːj˦˩]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰəːj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 同時, composed of 同 (“same”) and 時 (“time”).

vi-etym-sino

at the same time
at the same time#English


thà

Thà chết còn hơn.

I'd rather die / I'd be caught dead rather.

Bạc Hy Lai viết tâm thư: “Thà chịu khổ chứ không chịu nhục!”

2013, Trung Phạm, “Bạc Hy Lai viết tâm thư: ‘Thà chịu khổ chứ không chịu nhục!’”, in Trí Thức Trẻ:

Bo Xilai writes in letter to family: “I would rather endure hardships, not humiliation”

♂: Thà như thế, thà rằng như thế.
Thà đừng cố níu kéo. Nát tan lòng nhau chi hỡi em ?
Thà như thế, thà rằng như thế.
Thà đừng nhắc đến nữa những ân tình đã phôi phai.
Giấc mơ qua rồi.

(Can we date this quote?), Nguyễn Hoài Anh (lyrics and music), “Thà rằng như thế [It's Better That Way]”:

♂: It's better that way.
It's better not to keep this charade. Why keep hurting each other, baby?
It's better that way.
It's better not to keep thinking about what once was our love.
Our dream has long passed.

♂: Thôi đã qua cứ qua, thà rằng mình chia li.
Cho đôi mi mau khô, thà đừng thương nhớ.
Dẫu bên em anh sai, để người ra đi.
Xót xa bên nhau, xin em đừng nuối tiếc chi !

(Can we date this quote?), Tonny Việt (lyrics and music), “Lạnh [Cold]”:

♂: Just let it pass, it's better to part ways.
For the tears to dry, it's better to stop longing.
It's true I was wrong, letting you go.
But we were miserable together, so don't feel bad about it!

(before verbs) better than the alternative


thất thanh

[tʰət̚˧˦ tʰajŋ̟˧˧]

[tʰək̚˦˧˥ tʰɛɲ˧˧]

[tʰək̚˦˥ tʰan˧˧]

– Ông ơi? Tây tới rồi, ông ơ… ơ… ơi! – Má tôi hét thất thanh.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 5, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

"Darling? The Westerners have arrived, daaaaarling!" my mother shouted shrilly.

(shouting) shrilly, screechingly, so loudly that one's voice is about to fail


cà chớn

[kaː˨˩ t͡ɕəːn˧˦]

[kaː˦˩ t͡ɕəːŋ˦˧˥]

[kaː˨˩ cəːŋ˦˥]

From Khmer ខ្ជិល (khcɨl, “lazy; idle; shiftless”).

bor

Mr. Bean lái cà chớn.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) rude, sassy, insolent


riết

From Proto-Mon-Khmer *ruut ~ *ruət ~ *rət ~ *rat ~ *rit ~ *riit ~ *riət (“to tighten, constrict”); cognate with Pacoh reit (“to tighten, pull tight”), Koho riit (“to tighten”), Khmer រួត (ruət) and រឹត (rɨt).

uninterruptedly; without a break; continuously


ngay và luôn

[ŋaj˧˧ vaː˨˩ luən˧˧]

[ŋaj˧˧ vaː˦˩ luəŋ˧˧]

[ŋa(ː)j˧˧ vaː˨˩ luəŋ˧˧]

[ŋa(ː)j˧˧ jaː˨˩ luəŋ˧˧]

ngay (“straight away”) + và (“and”) + luôn (“straight away”).

com

(colloquial, slang) right now; straight away


thầm

nói thầm

in a quiet whispery, breathy, hushed voice

thầm nghĩ/nghĩ thầm

thầm mong

thầm/trộm nhớ

♀: Ngại ngùng người không nói ra, em chẳng thể nào hay biết.
Lập lờ như giấc mơ, chỉ thầm vui lúc anh bên em.

(Can we date this quote?), “Vẫn tin mình có nhau [Still Think We've Got Each Other]”:

♀: You're so shy, you haven't said it, I don't know how you really feel,
Everything's cloudy like a dream, the only time I'm happy for real is when you're with me.

(figurative, of thinking) in secret; secretly


bét

be the last, or the worst (at something)


rộ

From Proto-Mon-Khmer *roʔ(roʔ) ~ *rooʔ (“to make an inarticulate noise”); cognate with Riang rɔʔ¹ (“noise”).


hăng hái

[haŋ˧˧ haːj˨˩˦]


nhiệt tình

[ɲiət̚˧˨ʔ tïŋ˨˩]

[ɲiək̚˨˩ʔ tɨn˦˩]

[ɲiək̚˨˩˨ tɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 熱情, composed of 熱 (“hot”) and 情 (“emotion”).


chu đáo

[t͡ɕu˧˧ ʔɗaːw˧˦]

[t͡ɕʊw˧˧ ʔɗaːw˨˩˦]

[cʊw˧˧ ʔɗaːw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 周到, composed of 周 (“thorough”) and 到 (“thoughtful”).


trống không

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦ xəwŋ͡m˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˧˥ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˧˥ xəwŋ͡m˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˥ kʰəwŋ͡m˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˥ xəwŋ͡m˧˧]

Con đã làm bài xong chưa?
Chưa.
Cái thằng này hỗn! Mẹ hỏi mà nói trống không thế hả!?
Have you done with your homework?
Nope.
You insolent child! How dare you answer to your mother like that!?

(figurative, of speaking, especially that of a child or a junior) without proper pronouns, kinship terms, politeness interjections (such as dạ, vâng) or sentence-ending particles (such as ạ), and therefore impolitely


lẽo đẽo

head

lẽo đà lẽo đẽo

vi-adv

lẽo đà lẽo đẽo

[lɛw˦ˀ˥ ʔɗɛw˦ˀ˥]

[lɛw˧˨ ʔɗɛw˧˨]

[lɛw˨˩˦ ʔɗɛw˨˩˦]

Nó lẽo đẽo đi theo tôi


luống cuống

[luəŋ˧˦ kuəŋ˧˦]

[luəŋ˦˧˥ kuəŋ˦˧˥]

[luəŋ˦˥ kuəŋ˦˥]

[…] y trong lòng đã sợ sệt, chân tay càng luống cuống.

2005, chapter 5, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

[…] due to his fear, the movement of his limbs went even more out of his control.

clumsy due to loss of cool or self-control


vãi

From Middle Vietnamese uãi, vãi, from Proto-Vietic *vaːs (“to broadcast (rice)”). Cognate with Tho [Cuối Chăm] vɐːl⁶, Chut [Rục] vaːl⁶.
Unrelated to Chinese 播 (MC paH) (SV: bá) nor any Austroasiatic word with labial stop initial like Khmer បោះ (bɑh), Khasi bet. As shown by the Vietic cognates, Vietnamese ‹v-› here is not the result of lenition.


thuỷ chung

[tʰwi˧˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[tʰwɪj˧˨ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ cʊwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 始終 (“from the beginning to the end”), but effectively simply a literary anagram of chung thuỷ (“maritally loyal”).

vi-etym-sino

(literary) Synonym of chung thuỷ (“with fidelity”)

(literary) affectionately faithfully like being married


mửa mật

[mɨə˧˩ mət̚˧˨ʔ]

[mɨə˧˨ mək̚˨˩ʔ]

[mɨə˨˩˦ mək̚˨˩˨]

Chuyến này sẽ có cúp oai ghê… Các anh các chị gọi là tập mửa mật.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 1, in Số đỏ, Hà Nội báo:

This time there will be a super big cup… The boys and girls will have to practice to exhaustion.

with much effort, to the point of exhaustion


đỏng đảnh

[ʔɗawŋ͡m˧˩ ʔɗajŋ̟˧˩]

[ʔɗawŋ͡m˧˨ ʔɗɛɲ˧˨]

[ʔɗɔŋ˧˨ ʔɗɛɲ˧˨]

[ʔɗawŋ͡m˨˩˦ ʔɗan˨˩˦]

Vừa hát mấy câu cải lương Nam Kỳ, hắn vừa đỏng đảnh tiến đến chỗ ông thầy số.

Having sung these lines of Southern cải lương, he strutted over to the fortune-teller.


ngót

ngót nghét 200


quả thật

[kwaː˧˩ tʰət̚˧˨ʔ]

[kwaː˧˨ tʰək̚˨˩ʔ]

[waː˨˩˦ tʰək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 果實, composed of 果 (“expectedly”) and 實 (“truly”).


tối thiểu

Sino-Vietnamese word from 最少, composed of 最 (“-est; most”) and 少 (“few”).


thật sự

[tʰət̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[tʰək̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[tʰək̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[tʰək̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[tʰək̚˨˩˨ sɨ˨˩˨]


xém

Xém nữa là chết!


bệt

Attested as blẹt in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651) (the ‹e› is simply due to de Rhodes's orthography, the vowel was [e], not [ɛ]). Cognate with Vietnamese trệt.
This is one of the cases where medial -l- was lost. Compare Middle Vietnamese mlác (> mác), blỉu (> bỉu).

cà phê bệt

sitting plump on the ground and enjoying coffee

sitting or lying flat or close to the ground, with little intervening as support


sau cùng

[ʂaw˧˧ kʊwŋ͡m˦˩]

[ʂa(ː)w˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sau cùng.wav

Ông Cẩm, sau cùng, gọi nhân viên trong sở họp một phiên bí mật.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 2, in Số đỏ, Hà Nội báo:

In the end, Mr Police Officer gathered the employees of the station for a secret meeting.


phỏng

Chuyện ấy phỏng có ích gì trong lúc này, khi đầu óc luôn luôn căng thẳng đối phó, giành giật từng cái sống, cái chết…

1978, Chu Lai, chapter 6, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

You're left wondering what use all that has now, when your mind is continuously strained with making do, with fighting for each life, for each death…


tới tấp

[təːj˧˦ təp̚˧˦]

[təːj˨˩˦ təp̚˦˧˥]

[təːj˦˥ təp̚˦˥]


liên tục

[liən˧˧ tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[liəŋ˧˧ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[liəŋ˧˧ tʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 連續, composed of 連 and 續.


li thân

[li˧˧ tʰən˧˧]

[lɪj˧˧ tʰəŋ˧˧]

[lɪj˧˧ tʰəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 離 (“to separate; away from”) and 親 (“bride; relatives”), compare 迎親／迎亲 (yíngqīn, “to escort/welcome the bride”).


trước nhất

[t͡ɕɨək̚˧˦ ɲət̚˧˦]

[ʈɨək̚˦˧˥ ɲək̚˦˧˥]

[ʈɨək̚˦˥ ɲək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trước nhất.wav

Trước nhất anh đóng cho tôi cái thẹo lộn ngược rồi đến cái thẹo lộn xuôi.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 4, in Số đỏ, Hà Nội báo:

First of all you attach me the upside-down mound, and then the downside-down mound.

first and foremost
first and foremost#English


trôi chảy

[t͡ɕoj˧˧ t͡ɕaj˧˩]

[ʈoj˧˧ t͡ɕaj˧˨]

trôi (“to float, to flow”) + chảy (“to flow”).

com

(in operations) smoothly; faultlessly; flawlessly


âm thầm

[ʔəm˧˧ tʰəm˨˩]

[ʔəm˧˧ tʰəm˦˩]

[ʔəm˧˧ tʰəm˨˩]


tận

Sino-Vietnamese word from 盡 (“completely”).

vi-etym-sino

tận mắt/tai/tay/miệng

tận mắt chứng kiến

Tao phải đến tận nơi xem mới tin.

I have to go there to see it for myself.

(of experiencing) first-hand, with your very own senses, or right there and then

đến tận Cà Mau

Mình phải chờ đến tận tháng 3.

(of being in a location) all the way there and very far from here to the upmost; to the upmost


rả rích

[zaː˧˩ zïk̟̚˧˦]

[ʐaː˧˨ ʐɨt̚˦˧˥]

[ɹaː˨˩˦ ɹɨt̚˦˥]

Trời mưa rả rích cả ngày.


cao độ

[kaːw˧˧ ʔɗo˧˨ʔ]

[kaːw˧˧ ʔɗow˨˩ʔ]

[kaːw˧˧ ʔɗow˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 高度 (“height; altitude”)

cố gắng cao độ


chật vật

[t͡ɕət̚˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕək̚˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ]

[cək̚˨˩˨ vək̚˨˩˨]

[cək̚˨˩˨ jək̚˨˩˨]

ch- reduplication of vật (“to wrestle”), with semantic influence from chật (“tight, narrow”).


rất mực

[zət̚˧˦ mɨk̚˧˨ʔ]

[ʐək̚˦˧˥ mɨk̚˨˩ʔ]

[ɹək̚˦˥ mɨk̚˨˩˨]


mới đây

[məːj˧˦ ʔɗəj˧˧]

[məːj˨˩˦ ʔɗəj˧˧]

[məːj˦˥ ʔɗəj˧˧]


đơn thuần

[ʔɗəːn˧˧ tʰwən˨˩]

[ʔɗəːŋ˧˧ tʰwəŋ˦˩]

[ʔɗəːŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩]


thấu đáo

[tʰəw˧˦ ʔɗaːw˧˦]

[tʰəw˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˦]

[tʰəw˦˥ ʔɗaːw˦˥]


một mực

[mot̚˧˨ʔ mɨk̚˧˨ʔ]

[mok̚˨˩ʔ mɨk̚˨˩ʔ]

[mok̚˨˩˨ mɨk̚˨˩˨]


bộp chộp

[ʔɓop̚˧˨ʔ t͡ɕop̚˧˨ʔ]

[ʔɓop̚˨˩ʔ t͡ɕop̚˨˩ʔ]

[ʔɓop̚˨˩˨ cop̚˨˩˨]

b- reduplication of chộp (“to grab”). Similar to "grabby".


rốt cuộc

[zot̚˧˦ kuək̚˧˨ʔ]

[ʐok̚˦˧˥ kuək̚˨˩ʔ]

[ɹok̚˦˥ kuək̚˨˩˨]


cực kì

[kɨk̚˧˨ʔ ki˨˩]

[kɨk̚˨˩ʔ kɪj˦˩]

[kɨk̚˨˩˨ kɪj˨˩]


trong khi đó

[t͡ɕawŋ͡m˧˧ xi˧˧ ʔɗɔ˧˦]

[ʈawŋ͡m˧˧ kʰɪj˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]

[ʈɔŋ˧˧ xɪj˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]

[ʈawŋ͡m˧˧ kʰɪj˧˧ ʔɗɔ˦˥]

[ʈawŋ͡m˧˧ xɪj˧˧ ʔɗɔ˦˥]


hiển nhiên

[hiən˧˩ ɲiən˧˧]

[hiəŋ˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[hiəŋ˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]


hiếm khi

[hiəm˦˧˥ kʰɪj˧˧]

[hiəm˦˧˥ xɪj˧˧]


hoắc

(placed after certain adjectives) very; excessively


sau tất cả

[saw˧˧ tət̚˧˦ kaː˧˩]

[ʂaw˧˧ tək̚˦˧˥ kaː˧˨]

[saw˧˧ tək̚˦˧˥ kaː˧˨]

[ʂa(ː)w˧˧ tək̚˦˥ kaː˨˩˦]

[sa(ː)w˧˧ tək̚˦˥ kaː˨˩˦]


tuần tự

[twən˨˩ tɨ˧˨ʔ]

[twəŋ˦˩ tɨ˨˩ʔ]

[t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ tɨ˨˩˨]


ngay tức thì

[ŋaj˧˧ tɨk̚˧˦ tʰi˨˩]

[ŋaj˧˧ tɨk̚˦˧˥ tʰɪj˦˩]

[ŋa(ː)j˧˧ tɨk̚˦˥ tʰɪj˨˩]


tuồng

The more original meaning word was "look; appearance", which then extended to the performance art due to the performers' eye-catching costumes; hát tuồng therefore can be understood as "costume singing" or "vocal performance with costumes".

Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (新編傳奇漫錄增補解音集註)
象拯蒸𫜵麻𫜵意羅𡗶
Tuồng chẳng chưng làm mà làm ấy là trời.
It seems that one who does not do anything, but does it is due to heaven.


hằng

lễ hội hằng năm

báo cáo hằng tháng


vì thế

[vɪj˦˩ tʰej˨˩˦]

therefore; thus; hence; as a result; as such


sau Công Nguyên

[saw˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiən˧˧]

[ʂaw˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

[saw˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

[ʂa(ː)w˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

[sa(ː)w˧˧ kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

Literally “after the Common Era”, influenced by trước Công Nguyên (“before the Common Era”), based on the assumption that Công Nguyên refers to Jesus's birth year.

Misconstruction of Công Nguyên (“Common Era”)


thí mẹ

[tʰi˧˦ mɛ˧˨ʔ]

[tʰɪj˨˩˦ mɛ˨˩ʔ]

[tʰɪj˦˥ mɛ˨˩˨]

ngu thí mẹ

chán thí mẹ

sợ thí mẹ


hồn phi phách tán

[hoŋ˦˩ fɪj˧˧ fat̚˦˧˥ taːŋ˦˧˥]

[hoŋ˨˩ fɪj˧˧ fat̚˦˥ taːŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 魂飛魄散 (“hun flies and po scatters”).

(humorous, of being scared or frightened) very much


hồn xiêu phách lạc

[hoŋ˦˩ siw˧˧ fat̚˦˧˥ laːk̚˨˩ʔ]

[hoŋ˨˩ siw˧˧ fat̚˦˥ laːk̚˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 魂消魄落 (“hun flies and po scatters”, SV: hồn tiêu phách lạc). Compare hồn phi phách tán (魂飛魄散).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hồn tiêu phách lạc</i>


thí mồ

[tʰɪj˨˩˦ mow˦˩]

Eye dialect spelling of thấy mồ, representing Southern Vietnam Vietnamese.


thấy mồ

[tʰəj˧˦ mo˨˩]

[tʰəj˨˩˦ mow˦˩]

chán thấy mồ


éo

(minced oath) Eye dialect spelling of đéo.


thí bà nội

[tʰi˧˦ ʔɓaː˨˩ noj˧˨ʔ]

[tʰɪj˨˩˦ ʔɓaː˦˩ noj˨˩ʔ]

[tʰɪj˦˥ ʔɓaː˨˩ noj˨˩˨]

(mildly vulgar, chiefly Southern Vietnam) Synonym of thí mẹ (“very much”)


toán loạn

Alternative form of tán loạn (“chaotically”)


hết hồn

[het̚˦˧˥ hoŋ˦˩]

[həːt̚˦˥ hoŋ˨˩]

sợ hết hồn

(of being startled, scared or frightened) very much


hú vía

[hʊw˨˩˦ viə˨˩˦]

[hʊw˦˥ viə˦˥]

[hʊw˦˥ jiə˦˥]

hú (“to howl to call upon or summon”) + vía (“spirit”).

af

sợ hú vía

(of being scared or frightened) very much


vạn bất đắc dĩ

[vaːn˧˨ʔ ʔɓət̚˧˦ ʔɗak̚˧˦ zi˦ˀ˥]

[vaːŋ˨˩ʔ ʔɓək̚˦˧˥ ʔɗak̚˦˧˥ jɪj˧˨]

[vaːŋ˨˩˨ ʔɓək̚˦˥ ʔɗak̚˦˥ jɪj˨˩˦]

[jaːŋ˨˩˨ ʔɓək̚˦˥ ʔɗak̚˦˥ jɪj˨˩˦]


bất đắc dĩ

[ʔɓət̚˧˦ ʔɗak̚˧˦ zi˦ˀ˥]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɗak̚˦˧˥ jɪj˧˨]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɗak̚˦˥ jɪj˨˩˦]

Bất đắc dĩ thì tao mới phải làm vậy.

Desperate times call for desperate measures, dude.

if or when in a desperate situation and having no other choices


hoá ra

[hwaː˨˩˦ ʐaː˧˧]

[waː˦˥ ɹaː˧˧]

Near-synonym: hình như


đột nhiên

[ʔɗot̚˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[ʔɗok̚˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[ʔɗok̚˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]


quái

Cứ bô bô cái mỏ mà chẳng hiểu quái gì.

[Someone] keeps running their trap but doesn't understand anything at all.

Làm quái gì việc vặt ấy.

Such a trifling thing does not matter at all.

Quái gì phải lo lắng?

What in the world do you have to worry about?


thẳm

From Tai. Compare Proto-Tai *cramꟲ (“cave”), whence Thai ถ้ำ (tâm), Lao ຖ້ຳ (tham).

bầu trời xanh thẳm


nói riêng

[nɔj˧˦ ziəŋ˧˧]

[nɔj˨˩˦ ʐiəŋ˧˧]

[nɔj˦˥ ɹiəŋ˧˧]


cật lực

[kət̚˧˨ʔ lɨk̚˧˨ʔ]

[kək̚˨˩ʔ lɨk̚˨˩ʔ]

[kək̚˨˩˨ lɨk̚˨˩˨]


hổn hển

[hoŋ˨˩˦ həːn˨˩˦]

fast breathing after being out of breath or after doing hard work


quả thực

[kwaː˧˩ tʰɨk̚˧˨ʔ]

[kwaː˧˨ tʰɨk̚˨˩ʔ]

[waː˨˩˦ tʰɨk̚˨˩˨]


lọ mọ

[lɔ˧˨ʔ mɔ˧˨ʔ]

[lɔ˨˩ʔ mɔ˨˩ʔ]

[lɔ˨˩˨ mɔ˨˩˨]

be in search for something (usually in the dark)


bất giác

[ʔɓət̚˧˦ zaːk̚˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ jaːk̚˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ jaːk̚˦˥]

involuntarily; automatically; suddenly; unexpectedly


đạm bạc

[ʔɗaːm˧˨ʔ ʔɓaːk̚˧˨ʔ]

[ʔɗaːm˨˩ʔ ʔɓaːk̚˨˩ʔ]

[ʔɗaːm˨˩˨ ʔɓaːk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 淡薄, composed of 淡 (“mild”) and 薄 (“weak; meager”), sometimes written as 淡泊.


vốn dĩ

[voŋ˦˧˥ jɪj˧˨]

[voŋ˦˥ jɪj˨˩˦]

[joŋ˦˥ jɪj˨˩˦]


hết trơn hết trọi

[het̚˧˦ t͡ɕəːn˧˧ het̚˧˦ t͡ɕɔj˧˨ʔ]

[het̚˦˧˥ ʈəːŋ˧˧ het̚˦˧˥ ʈɔj˨˩ʔ]

[həːt̚˦˥ ʈəːŋ˧˧ həːt̚˦˥ ʈɔj˨˩˨]

(Southern Vietnam, colloquial, emphatic) all; completely; totally


kì thực

[ki˨˩ tʰɨk̚˧˨ʔ]

[kɪj˦˩ tʰɨk̚˨˩ʔ]

[kɪj˨˩ tʰɨk̚˨˩˨]


hà tất

[haː˨˩ tət̚˧˦]

[haː˦˩ tək̚˦˧˥]

[haː˨˩ tək̚˦˥]


thật lòng

[tʰət̚˧˨ʔ lawŋ͡m˨˩]

[tʰək̚˨˩ʔ lawŋ͡m˦˩]

[tʰək̚˨˩ʔ lɔŋ˦˩]

[tʰək̚˨˩˨ lawŋ͡m˨˩]

From thật (“true; real”) + lòng (“heart”).

♀: Chờ mong anh nói một tiếng yêu, ngày và đêm tự hỏi mình,
Thật lòng em thấy buồn, vì sao thế anh thật ngu ngơ.

♀: Longing for you to say you love me, day and night I keep asking myself,
Honestly I feel sad, why is it you're so dense?

♀: Phải làm sao anh được vui ?
Phải làm sao anh hết buồn ?
Tình qua tay, thật lòng em không muốn.

(Can we date this quote?), Minh Khang (lyrics and music), “Lời nguyền [The Oath]”:

♀: What should I do to cheer you up?
What should I do to comfort you?
Love passed us by, it was never what I really wanted.


ngon lành

[ŋɔn˧˧ lajŋ̟˨˩]

[ŋɔŋ˧˧ lɛɲ˦˩]

[ŋɔŋ˧˧ lan˨˩]

Nó hễ ngồi xuống là ăn uống ngon lành.

He starts eating with much enthusiasm whenever he's at the table.

Vừa có một bệnh nhân tại Quảng Ngãi bị bác sĩ chê, bảo là "chúng tôi đã cố gắng hết sức", bảo người nhà mang về chuẩn bị hậu sự, thế mà vẫn sống ngon lành.

Doctors had given up on a patient in Quang Ngai, telling him, "we tried our best", and telling family members to prepare funeral arrangements, yet he still lives just fine.

(in certain expressions) well, with enthusiasm


rục rịch

[zʊwk͡p̚˧˨ʔ zïk̟̚˧˨ʔ]

[ʐʊwk͡p̚˨˩ʔ ʐɨt̚˨˩ʔ]

[ɹʊwk͡p̚˨˩˨ ɹɨt̚˨˩˨]


萬不得已

vạn bất đắc dĩ
vạn bất đắc dĩ#Vietnamese


kinh

(informal) remarkably, especially if also horrifyingly or upsettingly at the same time


loạn xạ

[lwaːn˧˨ʔ saː˧˨ʔ]

[lwaːŋ˨˩ʔ saː˨˩ʔ]

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ saː˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 亂射 (“to shoot blindly”)


chẳng mấy chốc

[t͡ɕaŋ˧˩ məj˧˦ t͡ɕəwk͡p̚˧˦]

[t͡ɕaŋ˧˨ məj˨˩˦ t͡ɕəwk͡p̚˦˧˥]

[caŋ˨˩˦ məj˦˥ cəwk͡p̚˦˥]


chẳng bao lâu

[t͡ɕaŋ˧˩ ʔɓaːw˧˧ ləw˧˧]

[t͡ɕaŋ˧˨ ʔɓaːw˧˧ ləw˧˧]

[caŋ˨˩˦ ʔɓaːw˧˧ ləw˧˧]


đâu đó

[ʔɗəw˧˧ ʔɗɔ˧˦]

[ʔɗəw˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]

[ʔɗəw˧˧ ʔɗɔ˦˥]


vội vàng

[voj˧˨ʔ vaːŋ˨˩]

[voj˨˩ʔ vaːŋ˦˩]

[voj˨˩˨ vaːŋ˨˩]

[joj˨˩˨ jaːŋ˨˩]


vãi lồn

[vaːj˨˩˦ loŋ˨˩]

[jaːj˨˩˦ loŋ˨˩]


ngay ngáy

[ŋaj˧˧ ŋaj˧˦]

[ŋaj˧˧ ŋaj˨˩˦]


như đúng rồi

[ɲɨ˧˧ ʔɗʊwŋ͡m˧˦ zoj˨˩]

[ɲɨ˧˧ ʔɗʊwŋ͡m˦˧˥ ʐoj˦˩]

[ɲɨ˧˧ ʔɗʊwŋ͡m˦˥ ɹoj˨˩]

Mày không biết gì mà luyên thuyên như đúng rồi ấy!

You're talking as if you knew anything about that!

(informal) as if that were true; as if that were the case; as if that were a matter of fact


nghĩ sao

[ŋi˦ˀ˥ saːw˧˧]

[ŋɪj˧˨ ʂaːw˧˧]

[ŋɪj˧˨ saːw˧˧]

[ŋɪj˨˩˦ ʂaːw˧˧]

[ŋɪj˨˩˦ saːw˧˧]

what were you thinking?
what was someone thinking#English

(Southern Vietnam, informal) how the hell; how in the world; what were you thinking?


chỉn chu

[t͡ɕin˧˩ t͡ɕu˧˧]

[t͡ɕin˧˨ t͡ɕʊw˧˧]

[cɨn˨˩˦ cʊw˧˧]

com

chỉn (“(obsolete) only; truly”) + chu (“周, thorough; meticulous”)


suýt nữa

[swit̚˧˦ nɨə˦ˀ˥]

[ʂwɨt̚˦˧˥ nɨə˧˨]

[swɨt̚˦˧˥ nɨə˧˨]

[ʂ⁽ʷ⁾ɨt̚˦˥ nɨə˨˩˦]

[s⁽ʷ⁾ɨt̚˦˥ nɨə˨˩˦]


đối phó

[ʔɗoj˧˦ fɔ˧˦]

[ʔɗoj˨˩˦ fɔ˨˩˦]

[ʔɗoj˦˥ fɔ˦˥]

Nó chỉ học đối phó thôi.

He only gives the impression of studying without actually putting in the hard work.

in a phoning in, bare minimum kind of way


toàn diện

[twaːŋ˦˩ jiəŋ˨˩ʔ]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ jiəŋ˨˩˨]


thành thạo

[tʰajŋ̟˨˩ tʰaːw˧˨ʔ]

[tʰɛɲ˦˩ tʰaːw˨˩ʔ]

[tʰan˨˩ tʰaːw˨˩˨]


bập bõm

head

bập bõm (‑a reduplication bập bà bập bõm)

[ʔɓəp̚˧˨ʔ ʔɓɔm˦ˀ˥]

[ʔɓəp̚˨˩ʔ ʔɓɔm˧˨]

[ʔɓəp̚˨˩˨ ʔɓɔm˨˩˦]

-âp reduplication of bõm. Compare lõm bõm, the l- reduplicative of the same root.

(remembering, understanding, speaking) defectively, sometimes good and other times bad; in a way that is filled with misses

remembering; understanding; speaking; remembering; understanding; speaking


dần dà

[zən˨˩ zaː˨˩]

[jəŋ˦˩ jaː˦˩]

[jəŋ˨˩ jaː˨˩]

little by little; step by step; gradually


tức tốc

[tɨk̚˧˦ təwk͡p̚˧˦]

[tɨk̚˦˧˥ təwk͡p̚˦˧˥]

[tɨk̚˦˥ təwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 即速, composed of 即 and 速.

vi-etym-sino

(colloquial) right away; at once; instantly


thi thoảng

[tʰi˧˧ tʰwaːŋ˧˩]

[tʰɪj˧˧ tʰwaːŋ˧˨]

[tʰɪj˧˧ tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˦]


bù đầu

[ʔɓu˨˩ ʔɗəw˨˩]

[ʔɓʊw˦˩ ʔɗəw˦˩]

[ʔɓʊw˨˩ ʔɗəw˨˩]

(colloquial) overwhelmingly; over head and ears; hopelessly


tức tưởi

head

tức tưởi • (息載)

vi-adv

tức tưởi • (息載)

[tɨk̚˧˦ tɨəj˧˩]

[tɨk̚˦˧˥ tɨj˧˨]

[tɨk̚˦˥ tɨj˨˩˦]

(figurative) tragically; miserably; woefully

Describing the sobbing sound in someone stricken with grief or pain.


thú thật

[tʰu˧˦ tʰət̚˧˨ʔ]

[tʰʊw˨˩˦ tʰək̚˨˩ʔ]

[tʰʊw˦˥ tʰək̚˨˩˨]


bất tử

Clipping of bất đắc kì tử (“to not get one's (usual) death; to die suddenly”), an idiom originating from the Analects. Compare Chinese 不得好死 (bất đắc hảo tử).

clipping

bất đắc kì tử

[ʔɓət̚˧˦ tɨ˧˩]

[ʔɓək̚˦˧˥ tɨ˧˨]

[ʔɓək̚˦˥ tɨ˨˩˦]

chết bất tử

(Southern Vietnam) (dying) all of a sudden; unexpectedly

(Southern Vietnam, by extension) suddenly; all of a sudden


hết lòng

[het̚˦˧˥ lɔŋ˦˩]

[həːt̚˦˥ lawŋ͡m˨˩]


khăng khăng

[xaŋ˧˧ xaŋ˧˧]

[kʰaŋ˧˧ kʰaŋ˧˧]

[xaŋ˧˧ xaŋ˧˧]

[kʰaŋ˧˧ kʰaŋ˧˧]

[xaŋ˧˧ xaŋ˧˧]


quá trời

[kwaː˧˦ t͡ɕəːj˨˩]

[kwaː˨˩˦ ʈəːj˦˩]

[waː˦˥ ʈəːj˨˩]

(Southern Vietnam, colloquial) extremely; mighty


bất thình lình

[ʔɓət̚˧˦ tʰïŋ˨˩ lïŋ˨˩]

[ʔɓək̚˦˧˥ tʰɨn˦˩ lɨn˦˩]

[ʔɓək̚˦˥ tʰɨn˨˩ lɨn˨˩]

bất + thình lình (“suddenly”), the former is Sino-Vietnamese from 不 (“not”), but has been generalised here to become an emphatic prefix for describing unforeseen, unexpected action. Compare bất chợt, bất đồ, bất giác, bất ngờ, bất thần, bất tử, etc.

suddenly; all of a sudden (more emphatic than thình lình)


tệ bạc

[te˧˨ʔ ʔɓaːk̚˧˨ʔ]

[tej˨˩ʔ ʔɓaːk̚˨˩ʔ]

[tej˨˩˨ ʔɓaːk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 弊 (“harm; defect”) and 薄 (“stingy; unkind”).


quá xá

[kwaː˨˩˦ saː˨˩˦]

[waː˦˥ saː˦˥]

Về thưa ba thưa má mà vui quá xá nếu anh cưới nàng nà
Cò bay lơi bay lả cò ơi

2024 January 31, “Căn nhà tranh mái lá [Thatched house]”, performed by Tibicon ft. Deagle and Dub P:

Going back to inform your parents, it will be great if I can marry you, oh.
Dear stork, fly fly away！


hết mực

[het̚˧˦ mɨk̚˧˨ʔ]

[het̚˦˧˥ mɨk̚˨˩ʔ]

[həːt̚˦˥ mɨk̚˨˩˨]


bất đắc kì tử

head

bất đắc kì tử

vi-adv

bất đắc kì tử

[ʔɓət̚˧˦ ʔɗak̚˧˦ ki˨˩ tɨ˧˩]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɗak̚˦˧˥ kɪj˦˩ tɨ˧˨]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɗak̚˦˥ kɪj˨˩ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 不得其死 (“to not get one's (usual) death”), from the Chinese Analects. Compare 不得好死 (bất đắc hảo tử).

vi-etym-sino

chết bất đắc kì tử

Em thề có ông mặt trời. Nếu em nói láo, ông mặt trời lặn, em chết bất đắc kì tử.

I swear to the sun. If I'm being dishonest in any way, I'll drop dead as soon as the sun sets.


chốc chốc

[t͡ɕəwk͡p̚˧˦ t͡ɕəwk͡p̚˧˦]

[t͡ɕəwk͡p̚˦˧˥ t͡ɕəwk͡p̚˦˧˥]

[cəwk͡p̚˦˥ cəwk͡p̚˦˥]

(to do an action) every short while, every moment


đáo để

[ʔɗaːw˧˦ ʔɗe˧˩]

[ʔɗaːw˨˩˦ ʔɗej˧˨]

[ʔɗaːw˦˥ ʔɗej˨˩˦]


vỏn vẹn

[vɔn˧˩ vɛn˧˨ʔ]

[vɔŋ˧˨ vɛŋ˨˩ʔ]

[vɔŋ˨˩˦ vɛŋ˨˩˨]

[jɔŋ˨˩˦ jɛŋ˨˩˨]


chân không

chân (“foot”) + không (“plain/lacking”).

[t͡ɕən˧˧ xəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕəŋ˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕəŋ˧˧ xəwŋ͡m˧˧]

[cəŋ˧˧ kʰəwŋ͡m˧˧]

[cəŋ˧˧ xəwŋ͡m˧˧]

đi chân không


chụt

head

chụt (reduplication chùn chụt, chụt chụt)

bú mẹ chùn chụt

to suck one's mother's breast with continuous smacks

mút tay chụt chụt


cho hay

[t͡ɕɔ˧˧ haj˧˧]

[t͡ɕɔ˧˧ haj˧˧]

cho (“to make (someone); to let”) + hay (“to know”).

com

(used sentence-initially) that shows that; as a result; in conclusion


lỏm

(in certain compounds) quietly; stealthily


sực

sực nhớ/tỉnh

(only before a verb) suddenly; all of a sudden


nhất quyết

[ɲət̚˧˦ kwiət̚˧˦]

[ɲək̚˦˧˥ kwiək̚˦˧˥]

[ɲək̚˦˥ wiək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nhất quyết.wav

(colloquial) decidedly; firmly; steadfastly


hề

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 係 (SV: hệ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hệ</i>

vi-etym-sino

(chiefly in the negative) at all, absolutely, completely, totally


thoạt

[tʰwaːt̚˧˨ʔ]

[tʰwaːk̚˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾aːk̚˨˩˨]


đương nhiên

[ʔɗɨəŋ˧˧ ɲiən˧˧]

[ʔɗɨəŋ˧˧ ɲiəŋ˧˧]

[ʔɗɨəŋ˧˧ ɲiəŋ˧˧]


hà cớ

[haː˨˩ kəː˧˦]

[haː˦˩ kəː˨˩˦]

[haː˨˩ kəː˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 何故 (“why/for what reason”, SV: hà cố).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hà cố</i>

vi-etym-sino

Vậy thì hà cớ làm sao chúng ta còn quá nặng nề với việc phải thi...

So then for what reason are we still extremely burdened with needing to take exams...

Hà cớ vào showbiz làm gì để bị chê cười...

Why enter show business in order to be ridiculed...

why; for what reason; what is the purpose


lót dạ

[lɔt̚˧˦ zaː˧˨ʔ]

[lɔk̚˦˧˥ jaː˨˩ʔ]

[lɔk̚˦˥ jaː˨˩˨]

lót (“to put a layer of padding”) + dạ (“stomach”)

af

ăn lót dạ

(especially of eating breakfast) decently enough that you stop feeling hungry


hết trơn

[het̚˧˦ t͡ɕəːn˧˧]

[het̚˦˧˥ ʈəːŋ˧˧]

[həːt̚˦˥ ʈəːŋ˧˧]


lạ lùng

[laː˧˨ʔ lʊwŋ͡m˨˩]

[laː˨˩ʔ lʊwŋ͡m˦˩]

[laː˨˩˨ lʊwŋ͡m˨˩]


tột độ

[tot̚˧˨ʔ ʔɗo˧˨ʔ]

[tok̚˨˩ʔ ʔɗow˨˩ʔ]

[tok̚˨˩˨ ʔɗow˨˩˨]

Cái đầu đầy những mụt u nhọt của Pierre làm Jeannette sợ hãi và kinh tởm tột độ.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 85:

Pierre's head full of boils made Jeannette extremely scared and horrified.


tột

Sino-Vietnamese word from 崒 or non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 卒 (SV: tốt).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tốt</i>

vi-etym-sino

to the highest degree; extremely; utterly


đoan

Cái bản kiến nghị ký tên đồng loạt của các trò học sinh Ban Tú tài tôi đoan chắc cũng là chủ trương của Cộng sản.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 149:

That petition the students of my Baccalaureate school so massively signed is certainly also a policy of the Communists.


ngót nghét

[ŋɔt̚˧˦ ŋɛt̚˧˦]

[ŋɔk̚˦˧˥ ŋɛt̚˦˧˥]

[ŋɔk̚˦˥ ŋɛk̚˦˥]


thong thả

[tʰawŋ͡m˧˧ tʰaː˧˩]

[tʰawŋ͡m˧˧ tʰaː˧˨]

[tʰɔŋ˧˧ tʰaː˧˨]

[tʰawŋ͡m˧˧ tʰaː˨˩˦]


chót vót

[t͡ɕɔt̚˧˦ vɔt̚˧˦]

[t͡ɕɔk̚˦˧˥ vɔk̚˦˧˥]

[cɔk̚˦˥ vɔk̚˦˥]

[cɔk̚˦˥ jɔk̚˦˥]

chót (“tip; extremity”) + vót (“peaked”).

com

Một công việc liên quan đến gấp quần áo, lương cao chót vót mà việc.

A job relating to folding clothes with a toweringly high salary is still work.


tập tễnh

[təp̚˧˨ʔ təjŋ̟˦ˀ˥]

[təp̚˨˩ʔ ten˧˨]

[təp̚˨˩˨ təːn˨˩˦]


tự dưng

[tɨ˧˨ʔ zɨŋ˧˧]

[tɨ˨˩ʔ jɨŋ˧˧]

[tɨ˨˩˨ jɨŋ˧˧]

Hai đứa tự dưng cãi nhau.


tức là

[tɨk̚˧˦ laː˨˩]

[tɨk̚˦˧˥ laː˦˩]

[tɨk̚˦˥ laː˨˩]


tà tà

[taː˨˩ taː˨˩]

[taː˦˩ taː˦˩]

[taː˨˩ taː˨˩]


thảy

Tận dụng sức người! Con người sẽ quyết định hết thảy!

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 14:

Make most of human strength! Humans will decide everything without exception!


quá đỗi

[kwaː˧˦ ʔɗoj˦ˀ˥]

[kwaː˨˩˦ ʔɗoj˧˨]

[waː˦˥ ʔɗoj˨˩˦]

Bỗng vỡ ra cái điều quá đỗi đơn giản mà sao chậm rì đến thế: […]

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 13:

Suddenly this exceedingly simple fact — oh, why so slowly — burst forth: […]


chí ít

head

chí ít • (至𠃣)

vi-adv

chí ít • (至𠃣)

[t͡ɕi˧˦ ʔit̚˧˦]

[t͡ɕɪj˨˩˦ ʔit̚˦˧˥]

[cɪj˦˥ ʔɨt̚˦˥]

chí (“to reach”) + ít (“few”), calque of Chinese 至少 (chí thiểu).

Cậu ở đây đang yên đang lành, chí ít cũng còn chút bóng dáng kỷ luật nhà binh, […]

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 16:

You are at ease here; at least there is still some shade of military discipline, […]


thảo nào

[tʰaːw˨˩˦ naːw˨˩]

Tất cả vẻ tiêu điều này đều từ cái khuất tất của vị giám đốc nông trường mà ra. Thảo nào…

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 130:

All this stagnation is due to the humiliations from the sovkhoz director. Not surprising…


lắt lay

Tôi không lội ngược dòng gì hết, tôi chỉ quá xót ruột khi ngày ngày phải nhìn cái cảnh công nhân của tôi sống lắt lay, làm lắt lay, ăn lắt lay, cái gì cũng lắt lay để rồi khi nằm xuống cũng lắt lay không ra cái giống người!

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 18:

I am not going against the current at all; it's just that my heart breaks when every single day I see my workers struggling to live, struggling to work, struggling to eat, struggling with everything, and even struggling to lie down afterwards; they don't seem human anymore!


dõng dạc

[zawŋ͡m˦ˀ˥ zaːk̚˧˨ʔ]

[jawŋ͡m˧˨ jaːk̚˨˩ʔ]

[jɔŋ˧˨ jaːk̚˨˩ʔ]

[jawŋ͡m˨˩˦ jaːk̚˨˩˨]

[…] đội trưởng Đăng Điền vụt đi ra, cất tiếng nói rất dõng dạc: […]

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 190:

[…] team leader Đăng Điền suddenly walked forward and interrupted in a clear and solemn voice, […]


như gió

[ɲɨ˧˧ jɔ˨˩˦]

Nó nói tiếng Anh như gió.

She speaks/was speaking English very well.

(figurative, informal, of someone speaking a foreign language, especially to the untrained ear) confidently, fluently and impressively


một sớm một chiều

[mot̚˧˨ʔ səːm˧˦ mot̚˧˨ʔ t͡ɕiəw˨˩]

[mok̚˨˩ʔ ʂəːm˦˧˥ mok̚˨˩ʔ t͡ɕiw˦˩]

[mok̚˨˩ʔ səːm˦˧˥ mok̚˨˩ʔ t͡ɕiw˦˩]

[mok̚˨˩˨ ʂəːm˦˥ mok̚˨˩˨ ciw˨˩]

[mok̚˨˩˨ səːm˦˥ mok̚˨˩˨ ciw˨˩]

một (“one”) + sớm (“morning”) + một + chiều (“afternoon”); calque of Chinese 一朝一夕 (nhất triều nhất tịch).

calque

Chuyện phức tạp như vậy không thể giải quyết trong một sớm một chiều được.

Such a complex problem cannot simply be resolved overnight.


cụng

Occurs in dialects with ngã-nặng merger.

North Central Vietnam form of cũng (“also”)


lí nhí

[lɪj˨˩˦ ɲɪj˨˩˦]

[lɪj˦˥ ɲɪj˦˥]


nào giờ

[naːw˨˩ zəː˨˩]

[naːw˦˩ jəː˦˩]

[naːw˨˩ jəː˨˩]

Nào giờ có ai làm vậy đâu.


ngày nay

Ngày nay, Somalia vẫn trong tình trạng xung đột không ngừng.

Nowadays, Somalia is still in constant unrest.


nhường nào

[ɲɨəŋ˨˩ naːw˨˩]

[ɲɨəŋ˦˩ naːw˦˩]

[ɲɨəŋ˨˩ naːw˨˩]


dường nào

[zɨəŋ˨˩ naːw˨˩]

[jɨəŋ˦˩ naːw˦˩]

[jɨəŋ˨˩ naːw˨˩]


mục sở thị

[mʊwk͡p̚˧˨ʔ səː˧˩ tʰi˧˨ʔ]

[mʊwk͡p̚˨˩ʔ ʂəː˧˨ tʰɪj˨˩ʔ]

[mʊwk͡p̚˨˩ʔ səː˧˨ tʰɪj˨˩ʔ]

[mʊwk͡p̚˨˩˨ ʂəː˨˩˦ tʰɪj˨˩˨]

[mʊwk͡p̚˨˩˨ səː˨˩˦ tʰɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 目 (“eye”), 所 (“that which is”) and 視 (“seen”).


biết mấy

[ʔɓiət̚˧˦ məj˧˦]

[ʔɓiək̚˦˧˥ məj˨˩˦]

[ʔɓiək̚˦˥ məj˦˥]

Khi đó mình từng nghĩ có nhiều tiền là một việc tốt biết mấy.

At that time, I thought to myself how nice it would be to have a lot of money.


nửa vời

[nɨə˧˩ vəːj˨˩]

[nɨə˧˨ vəːj˦˩]

[nɨə˨˩˦ vəːj˨˩]

[nɨə˨˩˦ jəːj˨˩]

Cứ nửa vời là không làm được đâu.

It can't be done if you keep half-assing it.