ngẫu nhiên

[ŋəw˦ˀ˥ ɲiən˧˧]

[ŋəw˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[ŋəw˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 偶然. Compare Japanese 偶然 (gūzen). Can be used as an adjective or adverb.

accidental, by accident, by chance, unexpected


đọng

[ʔɗawŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗawŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗawŋ͡m˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 凍 (“freeze”, SV: đống).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đống</i>


ngại

Sino-Vietnamese word from 礙, sometimes written as 懝.


lịch

Southern Vietnam form of lệch (“inclined; uneven; aberrant”)


ngầm

head

硶, 砛, 吟, 沉, 沈

vi-adj

硶, 砛, 吟, 沉, 沈

beneath the surface (underground; subterranean, underwater; subaquatic)

ngầm hiểu

to understand something without being told


ảo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 幻 (“illusion; mirage”, SV: huyễn), misreading of huyễn, probably due to being mistaken for 抝/拗 (ảo).
See also từ vựng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">huyễn</i>

vi-etym-sino

đơn vị ảo

ảnh ảo

ảo ảnh

thế giới ảo

sống ảo

Hình xăm đó nhìn ảo thật!


họ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-họ.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 戶 (“family”, SV: hộ). Doublet of cửa and hộ.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hộ</i>

vi-etym-sino

anh/chị họ

a male/female cousin who can be traced back to an ancestor who is/was an elder sibling to yours

em họ

a cousin who can be traced back to an ancestor who is/was a younger sibling to yours


oai

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 威 (SV: uy). Doublet of uy.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">uy</i>


lịch sử

[lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˩]

[lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨]

[lɨt̚˨˩ʔ sɨ˧˨]

[lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦]

[lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lịch sử.wav

khoảnh khắc lịch sử


Phục Hưng

[fʊwk͡p̚˧˨ʔ hɨŋ˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩ʔ hɨŋ˧˧]

[fʊwk͡p̚˨˩˨ hɨŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 復興, from Chinese 文藝復興／文艺复兴 (Văn Nghệ Phục Hưng, literally “Revival of Literature and Art”).

der

<i class="Latn mention" lang="vi">Văn Nghệ</i> Phục Hưng

thời (kì) Phục Hưng

văn hoá (thời) Phục Hưng


muộn

From Old Chinese 晚 (OC *m[o][r]ʔ) (B-S) (SV: vãn).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-muộn.wav

(Northern Vietnam, Central Vietnam) late; tardy


chẵn

số chẵn

hàm số chẵn

(informal, of a number) being an integer

(of a banknote) of a high value greater than 20,000 dongs


biếng

head

丙, 怲, 𠰳, 𠴠, 󱡺, 变

vi-adj

丙, 怲, 𠰳, 𠴠, 󱡺, 变


chồn

(chiefly in compounds) dead tired; exhausted; fatigued and stiff


cạnh tranh

[kajŋ̟˧˨ʔ t͡ɕajŋ̟˧˧]

[kɛɲ˨˩ʔ ʈɛɲ˧˧]

đối thủ cạnh tranh


nhiễu

(broadcasting, radio, television, computer graphics) noisy


đòi

Late 15th century, Tao Đàn nhị thập bát tú (Twenty-Eight Mansions of Tao Đàn), Hồng Đức Quốc Âm thi tập (Collection of Poem in the Nation's Language), folio 69b
唯唯隊㝹郡𦛌𦚐
Dói dói đòi nau quặn ruột rà.
Sharp and keen are the guts' many twistings and writhings.


giả

tóc giả

răng giả

chân giả

đạo đức giả


khai

Amoniac có mùi khai đặc trưng.

Ammonia has a characteristic urine-like smell.


đanh

Song thu đã khép cánh ngoài,
Tai còn đồng vọng lấy lời sắt đanh.

1820, Nguyễn Du, Truyện Kiều, line 2074; 1963, English translation by Lê Xuân Thủy, p. 160

Kiều had already closed the outer shutters of the gloomy door, but the echo of the firm promises still rang into her ears.


thường

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thường.wav

Cũng thường thôi

frequent; usual; ordinary; common; average

(orthography, of a letter) small; lower-case


混亂

chữ Hán form of hỗn loạn (“chaotic; disorderly;”).


phi thường

[fi˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

[fɪj˧˧ tʰɨəŋ˦˩]

[fɪj˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 非常 (“unusual, special”).


cứng

head

亙, 亘, 勁, 徑, 𠡚, 𦚸

vi-adj

亙, 亘, 勁, 徑, 𠡚, 𦚸

亙 (CJK)
亘 (CJK)
勁 (CJK)
徑 (CJK)
𠡚 (CJK)
𦚸 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cứng.wav

From Proto-Vietic *kəŋʔ. Compare Khmer កឹង (kəng) and Pacoh câng. Possibly related to nứng (“horny”), through an infixed form.
Similarities to Chinese 勁 (OC *keŋ-s) (SV: kình, kính), 強 (OC *N-kaŋ, *m-kaŋʔ) (SV: cường, cưỡng), 剛 (OC *kˤaŋ) (SV: cương), 堅 (OC *kˤi[ŋ]) (SV: kiên) are probably coincidental. The Austroasiatic words might also be borrowed from another source that gave rise to one of the Sinitic words.
Also a semantic loan from English hard in hardware and hard copy.


khách sáo

[kʰat̚˦˧˥ ʂaːw˨˩˦]

[xat̚˦˧˥ saːw˨˩˦]

[kʰat̚˦˥ ʂaːw˦˥]


rầy

(North Central Vietnam) ashamed, embarrassed


an toàn

[ʔaːŋ˧˧ twaːŋ˦˩]

[ʔaːŋ˧˧ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 安全, composed of 安 (“calm”) and 全 (“all”).

vi-etym-sino

Đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy thì rất an toàn.

Wearing a helmet when riding a motorcycle is very safe.


phị

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 肥 (“fat”, SV: phì).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phì</i>


thê thảm

[tʰe˧˧ tʰaːm˧˩]

[tʰej˧˧ tʰaːm˨˩˦]


rỉ

From Proto-Mon-Khmer *cr(ii)h. Cognate with Arem parɛh, Khmer ច្រែះ (creh).


vô ơn

[vo˧˧ ʔəːn˧˧]

[vow˧˧ ʔəːŋ˧˧]

[vow˧˧ ʔəːŋ˧˧]

[jow˧˧ ʔəːŋ˧˧]


ngu

Tụi Kăply rúm người lại, lấm lét nhìn nhau, cố đoán xem cái "lũ ngu" mà ông K'Tul đang chửi te tua kia có phải là tụi nó hay không.

2006, Nguyễn Nhật Ánh, Chuyện xứ Lang Biang part 2: Biến cố ở trường Đămri, Kim Đồng, chapter 13

Kăply and his friends cringed, furtively looking at each other, trying to guess whether that "idiotic bunch" Mr K'Tul was verbally abusing would be them.


ngu ngốc

[ŋu˧˧ ŋəwk͡p̚˧˦]

[ŋʊw˧˧ ŋəwk͡p̚˦˧˥]

[ŋʊw˧˧ ŋəwk͡p̚˦˥]


công cộng

[kəwŋ͡m˧˧ kəwŋ͡m˧˨ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ kəwŋ͡m˨˩ʔ]

[kəwŋ͡m˧˧ kəwŋ͡m˨˩˨]


ngốc

[ŋəwk͡p̚˦˧˥]

Nam quốc phương ngôn tục ngữ bị lục (南國方言俗語備錄 "Records of the Southern Nation's regional adages and common sayings"), 1914 version, 29a
坤独空朋呆弹
Khôn độc không bằng ngốc đàn.
One smart person cannot match a foolish crowd.

(formal, mildly derogatory) foolish; doltish

Chàng ngốc

The Idiot (a novel by Fyodor Dostoevsky)

(informal, mildly derogatory or endearing) dummy; dumb-dumb


tộc

[təwk͡p̚˧˨ʔ]

[təwk͡p̚˨˩ʔ]

[təwk͡p̚˨˩˨]

thằng/con tộc

dân tộc thiểu số
dân tộc thiểu số#Vietnamese

(dergogatory) Clipping of dân tộc thiểu số (“of an ethnic minority”).


放射

chữ Hán form of phóng xạ (“radioactive”).


tinh

Sino-Vietnamese word from 精 (“refined”).

mắt tinh

tinh mắt

tinh ý


cương

Audio (Hà Nội)


sĩ

Không có tiền nhưng chồng tôi rất sĩ.

(colloquial) Short for sĩ diện (“egoistic, snobbish”).


nổi tiếng

[noj˧˨ tiəŋ˦˧˥]

[noj˨˩˦ tiəŋ˦˥]

Chất nghệ của nhạc sĩ nổi tiếng một thời rồi cũng phải chịu thua với thời gian mà thôi.

The once well-known musician's essence of art would end up being consumed over the time.

celebrated, illustrious, famous, well-known


chủ yếu

[t͡ɕu˧˩ ʔiəw˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔiw˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ʔiw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主要 (“important, main”).


hom hem

[hɔm˧˧ hɛm˧˧]

[hɔm˧˧ hɛm˧˧]

[hɔm˧˧ hɛm˧˧]

wasted, decrepit, skinny, thin, gaunt, emaciated


nản

Sino-Vietnamese word from 戁 (“terrified”).


nổi danh

[noj˧˨ jɛɲ˧˧]

Nhiều ca nghệ sĩ nổi danh là nhờ hoạt động hải ngoại đấy chứ.

That multiple singers have proven famous is due to their oversea activities, actually.

to become famous, or prestigious, as gained from the public.


thân

Sino-Vietnamese word from 親 (“close; pro-”).

bạn thân

chơi thân với

to be close/best friends with; to hang out with

người thân


ngu muội

[ŋu˧˧ muəj˧˨ʔ]

[ŋʊw˧˧ muj˨˩ʔ]

[ŋʊw˧˧ muj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 愚昧 (“ignorant”).


khàn

head

khàn • (𠸦) (diminutive reduplication khàn khàn)

𠸦 (CJK)
khàn khàn (diminutive reduplication)

khàn cổ


giòn

Bánh mì nóng đây, bánh mì nóng giòn đây!
Hot baguette, hot and crispy baguette!


dân chủ

[zən˧˧ t͡ɕu˧˩]

[jəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨]

[jəŋ˧˧ cʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 民主, from Japanese 民主 (minshu); see the Chinese and Japanese entries for etymologies and discussions.

Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ.

2011 [1952], Hồ Chí Minh, “Bài Nói Tại Hội Nghị Cung Cấp Toàn Quân Lần Thứ Nhất [Speech at the First Conference on Supplying All Troops]”, in Hồ Chí Minh Toàn Tập [Hồ Chí Minh – Complete Works], volume 7, page 434:

Ours is a democratic country: the highest status belongs to the people, for the people are in charge [literally, “the people are the masters”].

Chế độ ta là chế độ dân chủ, nghĩa là nhân dân làm chủ

2011 [1961], Hồ Chí Minh, “Bài Nói Chuyện Với Đồng Bào Các Dân Tộc Tỉnh Tuyên Quang [Speech to Our Compatriots of Various Ethnicities in Tuyên Quang Province]”, in Hồ Chí Minh Toàn Tập [Hồ Chí Minh – Complete Works], volume 13, page 83:

Ours is a democratic system, meaning that the people take charge [literally, “the people act as the masters”].


專門

chữ Hán form of chuyên môn (“highly prone to; highly inclined to”).


trây lười

[t͡ɕəj˧˧ lɨəj˨˩]

[ʈəj˧˧ lɨj˦˩]

[ʈəj˧˧ lɨj˨˩]


rực

bright, glowing, blazing, flaring up brightly, shining bright


thư

(only in compounds) inactive, idle, unoccupied, free


Hán

người Hán

sông Hán

Hán-Tạng

(chiefly Sinology or linguistics) Chinese

(archaic) the self-denomination of Vietnamese during Nguyễn dynasty independence period (19ᵗʰ century), while they called Chinese người Thanh.


lười

lười • (倈, 唻, 懶, 𢜞)

vi-adj

lười • (倈, 唻, 懶, 𢜞)

From Proto-Mon-Khmer *laaj (“to dissolve; to melt; to become loose; idle”); cognate with Mon လဲာ (lài, “to dissolve, to come loose”).
The noun sense is likely a calque of French paresseux.

cog

Họ không thể cho tôi biết về những gì đang xảy ra ngoài tầm nhìn cùa màn hình bởi ngoài tầm nhìn của màn hình cũng là ngoài tầm nhìn của họ. Nhưng điều đó không bào chữa cho những câu quá lười. […] "Cũng nhiều người nói rằng đội tuyển Anh thiếu sáng tạo” là câu lười.

2012, Joe Ruelle, “Rất nguy hiểm [Very Dangerous]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

They have no ways to show me what is going on off-screen, because off-screen is outside their field of vision. But still, that is no excuse for awfully lazy comments like this. […] "Some people say the England team is experiencing lack of creativity" is a lazy comment.


thứ nhất

[tʰɨ˧˦ ɲət̚˧˦]

[tʰɨ˨˩˦ ɲək̚˦˧˥]

[tʰɨ˦˥ ɲək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ nhất.wav

thứ (“-th”) + nhất (“first”). "First" is thứ nhất, never *thứ một.


Quốc xã

[kuək̚˧˦ saː˦ˀ˥]

[kuək̚˦˧˥ saː˧˨]

[wək̚˦˥ saː˨˩˦]

Blend of quốc gia (“national”) + xã hội chủ nghĩa (“socialism”)


thảo

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tháo</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 操 (“conduct, behaviour”, SV: tháo)

ltc-l

慥慥 (MC tshawH tshawH, “honest, sincere”)

義(Nghĩa)矣(hãy)汝(nhớ)道(đạo)莊(chăng)涓(quên)香(hương)花(hoa)供(cúng)娂(xem)群(còn)年(nên)討(thảo)

13th century, Trần Nhân Tông, “Đệ thất hội 第七會 [Seventh]”, in Cư Trần lạc đạo phú 居塵樂道賦 [Living in the Dusty World and Enjoying the Way]:

When one is mindful of rectitude and forgets not the Way, offered incense and blossoms seem still pious

Nam Giao cổ kim lý hạng ca dao chú giải (《南交古金里巷歌謠註解》 "Southern Folk-ballads from the Hamlets and Alleys - Annotated and Explained")
𢄂(Chợ)𬁑蒌(trưa)㐌(rau)痚(đã)𠫾(héo)
𥙩(đi)夷(Lấy)敬(gì)媄(kính)𥙩(mẹ)夷(lấy)討(gì)㛪(thảo)
At midday, vegetables in the market already wilted;
What shall I dutifully offer my mother and generously give my little siblings?

Lam Giang, Võ Ngọc Nhã (1970) Đặng Đức Tuấn Tinh Hoa Công Giáo Ái Quốc Việt Nam [Đặng Đức Tuấn - A Catholic Vietnamese Patriot's Quintessence], page 503; quoted in “Xuất xứ và ý nghĩa của hai từ ‘lương dân’ – ‘giáo dân’ [The etymologies and meanings of the two words ‘lương dân’ and ‘giáo dân’]”, in nghiencuuquocte.org, 2021
Xưa những việc chẳng ngay chẳng thảo[,] [đ]ổ Da tô, vu Tả đạo với Dửu dân[.]
In the past, everything dishonest and impious was blamed on Jesus, Christianity, and Christians.

to be pious, to be generous, to be open-handed, to be devoted, to be virtuous, to be dutiful


phát xít

[faːk̚˦˧˥ sit̚˦˧˥]

[faːk̚˦˥ sɨt̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phát xít.wav

Benito Mussolini là lãnh đạo phong trào phát xít đầu tiên ở châu Âu rồi cầm quyền tại Italy từ năm 1922 đến 1943 và gây ra nhiều tội ác. Nhưng vào ngày 28/4 của 60 năm trước, ông ta bị du kích quân hành quyết rồi treo xác trên quảng trường cho mọi người phỉ nhổ.

2005, Đính Chính, “Mussolini và sự đền tội của một độc tài phát xít [Fascist dictator Mussolini paid for his crimes]”, in VnExpress:

Benito Mussolini led the first fascist movement in Europe then held power in Italy from 1922 to 1943 and committed many crimes. However, 60 years ago, on 28 April, he was executed by the partisans, who then hung his corpse in the square to be desecrated by all.

(humorous, of a person) very strict or uptight


thứ

Sino-Vietnamese word from 次.
Note that in spite of superficial similarity, this word is unrelated to Khmer ទី (tii), Thai ที่ (tîi), Japanese 第 (dai), all from Chinese 第 (MC dejH) (SV: đệ).

inferior in quality, second, second vice, under


râm

From Proto-Vietic *-jəm (“black”). The unusual onset change is most likely due to the taboo of mentioning dâm. See also the compound dâm bụt (“hibiscus”).
Genetically unrelated to Thai ร่ม (rôm) and Chinese 陰 (MC 'im) (SV: âm) (although could be contaminated). The original meaning of the word was "black", as recorded in minor Vietic languages and Old Vietnamese itself, not "shady".


đặc

From Proto-Mon-Khmer *dak (“viscous”); cognate with Chong dɨːk.


狡猾

chữ Hán form of giảo hoạt (“cunning, treacherous”).


vô ích

[vo˧˧ ʔïk̟̚˧˦]

[vow˧˧ ʔɨt̚˦˧˥]

[vow˧˧ ʔɨt̚˦˥]

[jow˧˧ ʔɨt̚˦˥]


nhân văn

[ɲən˧˧ van˧˧]

[ɲəŋ˧˧ vaŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ vaŋ˧˧]

[ɲəŋ˧˧ jaŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 人文, composed of 人 (“human”) and 文 (“nature; pattern; phenomenon; behavior”). Compare thiên văn (“astronomy”, literally “heavenly behaviors”) and thuỷ văn (“hydrology”, literally “water behaviors”).

vi-etym-sino

lòng nhân văn


vô chính phủ

[vo˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩]

[vow˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨]

[vow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦]

[jow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦]

tình trạng vô chính phủ

Mikhail Bakunin (1919) [1873] Государственность и Анархия (Избранные сочинения М. А. Бакунина в 5-ти томах) (in Russian), volume 1, page 296; quoted in Karl Marx (1976) [1874] Konspekt von Bakunins Buch ‚Staatlichkeit und Anarchie‘ (Marx-Engels-Werke) (in German), volume 18, page 637; Vietnamese translation from C. Mác và Ph. Ăng-ghen Toàn tập, volume 18, 1995, pages 865-866; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 24, 1988, pages 521-522
Họ nói rằng, cái ách nhà nước ấy, sự chuyên chính, là biện pháp quá độ cần thiết để đạt tới sự giải phóng hoàn toàn; tình trạng vô chính phủ hay tự do là mục đích. Vậy thì, muốn giải phóng quần chúng nhân dân, trước tiên cần phải nô dịch họ.
They assert that this authoritarian yoke, dictatorship, is a transitional phase essential to the attainment of the complete liberation of the people: anarchy or freedom — the end; domination or dictatorship—the means. Hence in order to liberate the mass of the people, it is first necessary to enslave them.


linh

Sino-Vietnamese word from 靈 (“spirit; soul”).

[…] "đền thiêng lắm, linh lắm, cầu gì được nấy"[…]

2021, Nguyệt Cát, “Về thăm đền Tranh Hải Dương linh thiêng 'cầu gì được nấy' [Returning to Visit Hải Dương's Numinous Cogon-grass Temple, where All Wishes Made Are Fulfilled]”, in Lữ Hành Việt Nam:

[…] "the temple is very numinous, very divine; all wishes [made here] shall be fulfilled" […]

Còn trì chú khởi đầu là tin sự huyền bí của câu chú. Như chú này linh lắm, khi trì chú này được các vị thần ủng hộ, ma quỷ chạy hết.

2002, Thích Thanh Từ, “Niệm Phật, Trì Chú, Tọa Thiền [Buddha-Mindfulness, Mantra-Chanting, Sitting Meditation]”, in Thiền Viện Thường Chiếu:

Mantra-chanting, it begins with believing in the mantra's mystery; like: this mantra is very numinously efficacious; when chanting this mantra, one shall be backed up by the gods [while] fiends and ghosts will all run away.

Cái thằng này linh thiệt! Tụi tao vừa mới nhắc mày là mày tới liền!

You literally are the devil! We were just talking about you and you showed up!

(by extension, informal, of a person) (unexpectedly appearing as soon as you speak of them)


chín

head

㐱, 𠃩, 𤇪, 𤒙, 𤇢

vi-adj

㐱, 𠃩, 𤇪, 𤒙, 𤇢

From Proto-Vietic *ciːnʔ (“cooked; ripe”), from Proto-Mon-Khmer *ciinʔ (“cooked”). Cognates include Muong chỉn, Khmer ឆ្អិន (chʼən), Mon စိန်, Bahnar sĭn, Pacoh chein, Mang θiːn² and Bolyu tɕin⁵³.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chín.wav


光榮

chữ Hán form of quang vinh (“glorious”).


phồn thể

[foŋ˨˩ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 繁體, from Chinese 繁體／繁体 (fántǐ).

(sinology, of Chinese characters) traditional


tiên tiến

[tiəŋ˧˧ tiəŋ˦˧˥]

[tiəŋ˧˧ tiəŋ˦˥]


nhân tạo

[ɲən˧˧ taːw˧˨ʔ]

[ɲəŋ˧˧ taːw˨˩ʔ]

[ɲəŋ˧˧ taːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 人造 (“artificial”).


phiếm

chẳng cần hát hò gì, chỉ cần livestream chia sẻ phiếm với người hâm mộ là đã có thể tạo thành trào lưu

no need to sing, (you) only need livestream to share widely with fans to be able to create a trend

chuyện phiếm

mạo từ phiếm định

(only in compounds) idle; aimless; general; indefinite; widely


xã hội chủ nghĩa

[saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[saː˧˨ hoj˨˩ʔ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[saː˨˩˦ hoj˨˩˨ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

Conversion (word formation)
vi:xã hội chủ nghĩa

Sino-Vietnamese word from 社會主義, composed of 社會 (“society”) and 主義 (“-ism”), from Japanese 社會主義 (shakai shugi).
Earlier adopters of the term evidently used it as a Sino-Vietnamese noun meaning "socialism" (although not exactly in the Leninist sense " the 'first', or lower, phase of communist society") - with xã hội being the modifier and chủ nghĩa being the head -; it has been converted into an adjective and now strictly used as such. Meanwhile, chủ nghĩa xã hội (“socialism”) functions as a noun.
Compare other pairs such as tư bản chủ nghĩa (“capitalist”, adjective)/chủ nghĩa tư bản (“capitalism”, noun) and cộng sản chủ nghĩa (“communist”, adjective)/chủ nghĩa cộng sản (“communism”, noun).

nhà nước xã hội chủ nghĩa

Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Socialist-oriented market economy (literally, “market economy with a socialist orientation”)


liên bang

[liən˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[liəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[liəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 聯邦, composed of 聯 (“unified; united”) and 邦 (“state”).

Cộng hoà Liên bang Đức

Cộng hoà Liên bang Bra-xin


Đông Nam Á

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ naːm˧˧ ʔaː˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ naːm˧˧ ʔaː˨˩˦]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ naːm˧˧ ʔaː˦˥]


sọc

[ʂawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʂawk͡p̚˨˩˨]


vằn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 紋 (“stripe”, SV: văn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">văn</i>


thơ

Likely from Middle Chinese 初 (MC tsrhjo). Doublet of sơ.
Its initial ‹th-› possibly results from the same phonological change which yields ‹s-› vs. ‹th-› doublets like SV readings sái and thái from Middle Chinese 蔡 (MC tshajH) as well as sẹo and thẹo (“scar”), etc.


vũ

Sino-Vietnamese word from 武. See also võ.


rưa rứa

[zɨə˧˧ zɨə˧˦]

[ʐɨə˧˧ ʐɨə˨˩˦]

[ɹɨə˧˧ ɹɨə˦˥]


quân chủ

[kwən˧˧ t͡ɕu˧˩]

[kwəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨]

[wəŋ˧˧ cʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 君主 (“monarch”).

1532, Niccolò Machiavelli, The Prince; 1909 English translation by Luigi Ricci; 2005 Vietnamese translation by Vũ Mạnh Hồng & Nguyễn Hiền Chi
Các chính thể xưa nay giữ vai trò thống trị tại tất cả các quốc gia, lãnh thổ đều là chế độ cộng hòa hoặc chế độ quân chủ. Chế độ quân chủ gồm chế độ thế tập, là chế độ mà quyền cai trị được truyền trong dòng họ hoàng gia từ đời này sang đời khác và chế độ quân chủ mới.

All states and dominions which hold or have held sway over mankind are either republics or monarchies. Monarchies are either hereditary ones, in which the rulers have been for many years of the same family, or else they are those [monarchies] of recent foundation.

monarchic, monarchical, pertaining to monarchy


tắt

đường tắt


Thượng Hải

[tʰɨəŋ˧˨ʔ haːj˧˩]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ haːj˧˨]

[tʰɨəŋ˨˩˨ haːj˨˩˦]


tử

Sino-Vietnamese word from 紫. Doublet of tía.


đảm

(only in compounds) capable, resourceful


大眾

chữ Hán form of đại chúng (“pertaining to the masses; popular; common; general”).


奇妙

chữ Hán form of kỳ diệu (“marvelous; wonderful”).


重重

chữ Hán form of trùng trùng (“innumerable; numberless”).


公正

chữ Hán form of công chính (“just; fair; equitable; impartial”).


漢越

chữ Hán form of Hán Việt (“Han-Viet; Sino-Vietnamese”).


cổ điển

[ko˧˩ ʔɗiən˧˩]

[kow˧˨ ʔɗiəŋ˧˨]

[kow˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 古典, composed of 古 (“old”) and 典 (“canon”).

classical (literature etc; describing a style of music; in physics; art etc)


dã man

[zaː˦ˀ˥ maːn˧˧]

[jaː˧˨ maːŋ˧˧]

[jaː˨˩˦ maːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 野蠻 (“savage”).


tiện

Sino-Vietnamese word from 便. Doublet of bèn.


xinh

head

撐, 撑, 生, 𣛟, 𦎡

xinh • (撐, 撑, 生, 𣛟, 𦎡) (diminutive reduplication xinh xinh)

vi-adj

撐, 撑, 生, 𣛟, 𦎡

撐 (CJK)
撑 (CJK)
生 (CJK)
𣛟 (CJK)
𦎡 (CJK)
xinh xinh (diminutive reduplication)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 清 (SV: thanh).
Attested as a variant of xênh (as in xênh xang) in Đại Nam Quấc âm tự vị (1895). The earlier meaning appears to be along the line of "neat (of appearance), graceful (of manner)", as in the (now obsolete?) compound xinh lịch (cf. thanh lịch (清歷)).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thanh</i>

vi-etym-sino

xinh như con tinh tinh


chính trị

[t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨]

ổn định chính trị


gái

From Proto-Vietic *-keːʔ (“woman; female”); compare cái.

chị gái

em gái

con gái

cháu gái

bạn gái

bác gái

a parent's older sister / a woman older than one's parents

Bác gái có nhà không ạ?

Is she (a woman older than my parents) home?

(only in fixed expressions, of people) female

Phi hỏi, "Vậy bác Sáu gái đâu rồi ?"

2005, Ngọc Tư Nguyễn, “Biển người mênh mông [A Vast Ocean of People]”, in Cánh đồng bất tận [Endless Fields], NXB Trẻ:

wife of, Mrs (when used after a pronoun or noun denoting a male person)


ắp

(chiefly in compounds) brimful; abundant


ác

cái ác

(informal, of a remark, joke or prank) savage


quyệt

Sino-Vietnamese word from 譎 (“cunning”).


sáng

head

朗, 𠓇, 󰢜, 󱽇, 𤎜, 󱙼, 創, 𤏬, 灲, 𫤤

vi-adj

朗, 𠓇, 󰢜, 󱽇, 𤎜, 󱙼, 創, 𤏬, 灲, 𫤤

朗 (CJK)
𠓇 (CJK)
𤎜 (CJK)
創 (CJK)
𤏬 (CJK)
灲 (CJK)
𫤤 (CJK)

From Proto-Vietic *p-laːŋʔ (“bright”) (in which *pl- had changed to *pʰr- and from there developed to its current form), from Proto-Mon-Khmer *plaaŋʔ. Cognate with láng (in sáng láng), Tho [Cuối Chăm] blaːŋ³, Khasi phalang, Khmu [Cuang] prlaːŋ ("morning star"). Compare also Thai ปลั่ง (bplàng).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sáng.wav


bệnh

(Central Vietnam, Southern Vietnam) sick; ill


quốc tế

[kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 國際, composed of 國 (“country”) and 際 (“between”), from Japanese 国際 (kokusai, “international”), clipped from Chinese 各國交際／各国交际 (các quốc giao tế, literally “intercourse between countries”), calqued from English diplomatic intercourse in the Chinese translation of Elements of International Law. 国際 (kokusai) was used to translate "international" sometime in 1897 Meiji Japan. The original Chinese word for "international" was evidently 萬國／万国 (vạn quốc, literally “myriad countries”) as in the Chinese title 萬國公法／万国公法 (vạn quốc công pháp, literally “The Public Law of a Myriad Countries”), or simply 各國／各国 (các quốc, literally “countries”). Another Meiji coinage for "diplomatic intercourse" was Japanese 外国交際 (gaikoku kōsai, ngoại quốc giao tế, literally “intercourse with foreign countries”), which was clipped into 外交 (gaikō, ngoại giao).

der

<i class="Latn mention" lang="vi">các quốc giao tế</i>

ncog

gaikoku kōsai, <i class="Latn mention" lang="vi">ngoại quốc giao tế</i>


mạnh dạn

[majŋ̟˧˨ʔ zaːn˧˨ʔ]

[mɛɲ˨˩ʔ jaːŋ˨˩ʔ]

[man˨˩˨ jaːŋ˨˩˨]


hợp

Sino-Vietnamese word from 合 (“suitable, consistent”).

vi-etym-sino

Hai đứa nó không hợp nhau.

Màu này không hợp đâu.


dân gian

[jəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]

[jəŋ˧˧ jaːŋ˧˧]


xoe

(literary, only in compounds) perfectly round


xui

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 衰 (SV: suy), probably via a Southern Chinese dialect.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">suy</i>

vi-etym-sino

(Central Vietnam, Southern Vietnam) unlucky


gian

1820, Nguyễn Du, Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], published 1870, line 1663:

How could honest people think of this as a nefarious trick?

của gian

riches obtained from morally dubious means


tự do

[tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧]

[tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧]

[tɨ˨˩˨ jɔ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 自由, from Japanese 自由 (jiyū), from Middle Chinese 自由 (d͡ziɪᴴ jɨu, “self-determined; self-pleased”).
As pointed out in Iwatsuki (2013), during the late 19th and very early 20th century, the French word liberté was translated using expressions such as (sự) thong dong or thong thả, with tự do being adopted a bit later.

bor

phần mềm tự do

Jean-Jacques Rousseau (1762) chapter I, in Du contrat social (in French), volume I, page 2; English translation from G. D. H. Cole, transl. (1913), The Social Contract, page 5; Vietnamese translation from Hoàng Thanh Đạm, transl. (2006), Bàn về Khế ước xã hội, page 52
Người ta sinh ra tự do, nhưng rồi đâu đâu con người cũng sống trong xiểng xích.
Man is born free; and everywhere he is in chains.

Jean-Paul Sartre (1946) L’existentialisme est un humanisme.pdf) (in French); English translation from Philip Mairet, transl. (1956) [1948], Existentialism is a Humanism; Vietnamese translation from Đinh Hồng Phúc, transl. (2015), Thuyết hiện sinh là một thuyết nhân bản, Nhà Xuất Bản Tri Thức, pages 44-45
[…] con người bị kết án phải tự do. ‘Bị kết án’, bởi vì con người không tự tạo nên chính mình, nhưng mặt khác, ‘phải tự do’ bởi vì một khi bị ném vào thế giới, con người chịu tr1ch nhiệm về tất cả những gì mình đã làm.
[…] man is condemned to be free. Condemned, because he did not create himself, yet is nevertheless at liberty, and from the moment that he is thrown into this world he is responsible for everything he does.

free (not imprisoned; unconstrained; mathematics: unconstrained; software: with very few limitations on distribution or improvement)


yên

Sino-Vietnamese word from 安. The character can also be read as an.
This particular form might have Northern origin, as most placenames containing this element (Hưng Yên, Yên Bái, Quảng Yên, Yên Thế, etc.) are located in Northern Vietnam, with a notable exception being Phú Yên. This is probably a local Northern innovation, coexisting alongside preexisting an in the Northern dialects and gradually spread southwards without displacing an. Place names with Yên in Central and Southern Vietnam might be contributed to Northern immigrants or new formations influenced by Northern placenames.

ngồi yên

đứng ngồi không yên

very anxious, to the point that you keep alternating between sitting and standing


quặm

hooked (as in a hooked nose, mũi quặm), bent down, bent backward


強調

chữ Hán form of cường điệu (“overly dramatic; exaggerative”).


行政

chữ Hán form of hành chính (“administrative”).


社交

chữ Hán form of xã giao (“having good manners; behaving with propriety”).


bất túc

[ʔɓət̚˧˦ tʊwk͡p̚˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ tʊwk͡p̚˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ tʊwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 不足 (“insufficient”).


phế

Thằng đó đá banh phế vl.

Goddamn that guy is so trash at kicking a ball.

(colloquial, derogatory) incompetent; pathetic


phàm

(of people) hungry, thirsty or longing for


野蠻

chữ Hán form of dã man (“cruel; ruthless”).


荒蕪

chữ Hán form of hoang vu (“wild; unaffected by human's activities”).


確定

chữ Hán form of xác định (“certain, defined, decided”).


固執

chữ Hán form of cố chấp (“intransigent, unreasonable”).


平常

chữ Hán form of bình thường (“normal; ordinary; usual”).


欠缺

chữ Hán form of khiếm khuyết (“deficient; lacking”).


ngoài

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 外 (“external, foreign”, SV: ngoại). Doublet of ngoại.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">ngoại</i>

vi-etym-sino

bên ngoài

người ngoài

nước ngoài


ngoại

Sino-Vietnamese word from 外 (“outside”). Doublet of ngoài. Compare Chinese 外 (wài, “outside; maternal”), Korean 외(外) (oe, “outside; maternal”). A woman once married is considered belonging to a different family, hence the "inside" father's side and "outside" mother's side. See also xuất giá (“to get married”, literally “to "get out" and get married”).

hàng ngoại

foreign goods; imported goods; goods bought abroad

bên ngoại

(people on) one's mother's side of the family

bà ngoại

quê ngoại

related to the mother's side of the family


全國

chữ Hán form of toàn quốc (“nationwide”).


壓力

chữ Hán form of áp lực (“pressuring; stressful”).


明哲

chữ Hán form of minh triết (“clever; wise”).


次元

chữ Hán form of thứ nguyên (“dimensional”).


đại khái

[ʔɗaːj˧˨ʔ xaːj˧˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ kʰaːj˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ xaːj˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩˨ kʰaːj˦˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ xaːj˦˥]


lọc

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 漉 (“to filter, to strain”, SV: lộc).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lộc</i>

vi-etym-sino

nước lọc


不和

chữ Hán form of bất hoà (“in discord; in disagreement”).


Đông Dương

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ zɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ jɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ jɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 東洋, composed of 東 (“east”) and 洋 (“ocean”). Compare Japanese 東洋 (Tōyō, “the East; East Asia”) and 西洋 (Seiyō, Tây Dương, “the West; Euro-America”).


高等

chữ Hán form of cao đẳng (“collegiate; complex”).


臨時

chữ Hán form of lâm thời (“provisional; temporary”).


辯證

chữ Hán form of biện chứng (“dialectical”).


相反

chữ Hán form of tương phản (“contrary; opposite; contrastive”).


謙遜

chữ Hán form of khiêm tốn (“modest; humble”).


bổng

[ʔɓəwŋ͡m˨˩˦]


vù

(only in compounds) having the sound of the blowing wind


變態

chữ Hán form of biến thái (“sexually perverted”).


墜落

chữ Hán form of truỵ lạc (“depraved; perverted; debauched”).


難解

chữ Hán form of nan giải (“difficult to solve”).


nét

Ti vi này coi nét ghê

(colloquial, of images on a screen or monitor or such a screen or monitor) detailed with sharp contrast and high resolution


超越

chữ Hán form of siêu việt (“transcendent”).


主管

chữ Hán form of chủ quản (“in charge; in control; regulatory”).


bụ

cổ tay em bé bụ


同調

chữ Hán form of đồng điệu (“having the same feeling or in the same situation; in sync”).


無名小卒

vô danh tiểu tốt
vô danh tiểu tốt#Vietnamese

chữ Hán form of vô danh tiểu tốt (“nobody; unremarkable individual”).


繁榮

chữ Hán form of phồn vinh (“prosperous”).


實驗

chữ Hán form of thực nghiệm (“experimental”).


機密

chữ Hán form of cơ mật (“secret; privy”).


武裝

vũ trang/võ trang
vũ trang/võ trang#Vietnamese

chữ Hán form of vũ trang/võ trang (“armed”).


同一

chữ Hán form of đồng nhất (“identical; homogenous”).


xác định

[saːk̚˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[saːk̚˦˧˥ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[saːk̚˦˥ ʔɗɨn˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-xác định.wav

Sino-Vietnamese word from 確定, composed of 確 (“durable; strong; solid; firm”) and 定 (“to ascertain, to determine”).


không thể

[xəwŋ͡m˧˧ tʰe˧˩]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰej˧˨]

[xəwŋ͡m˧˧ tʰej˧˨]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰej˨˩˦]

[xəwŋ͡m˧˧ tʰej˨˩˦]

điều không thể


彷徨

chữ Hán form of bàng hoàng (“stunned; stupefied; dumbfounded”).


局部

chữ Hán form of cục bộ (“local; partial”).


nhiệt hạch

[ɲiət̚˧˨ʔ hajk̟̚˧˨ʔ]

[ɲiək̚˨˩ʔ hat̚˨˩ʔ]

[ɲiək̚˨˩˨ hat̚˨˩˨]


đầu tiên

[ʔɗəw˨˩ tiən˧˧]

[ʔɗəw˦˩ tiəŋ˧˧]

[ʔɗəw˨˩ tiəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đầu tiên.wav


đương đại

[ʔɗɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[ʔɗɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[ʔɗɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 當代 (“contemporary”).


tổng quát

[təwŋ͡m˧˩ kwaːt̚˧˦]

[təwŋ͡m˧˨ kwaːk̚˦˧˥]

[təwŋ͡m˨˩˦ waːk̚˦˥]

(of a program, course, curriculum, assessment, etc.) general

course; curriculum; assessment; course; curriculum; assessment


khác biệt

[xaːk̚˧˦ ʔɓiət̚˧˨ʔ]

[kʰaːk̚˦˧˥ ʔɓiək̚˨˩ʔ]

[xaːk̚˦˧˥ ʔɓiək̚˨˩ʔ]

[kʰaːk̚˦˥ ʔɓiək̚˨˩˨]

[xaːk̚˦˥ ʔɓiək̚˨˩˨]


phù hợp

[fu˨˩ həːp̚˧˨ʔ]

[fʊw˦˩ həːp̚˨˩ʔ]

[fʊw˨˩ həːp̚˨˩˨]


hoạt động

[hwaːt̚˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[hwaːk̚˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[waːk̚˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 活動 (“action, event”).


thiên nhiên

[tʰiən˧˧ ɲiən˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ɲiəŋ˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ɲiəŋ˧˧]


tương đối

[tɨəŋ˧˧ ʔɗoj˧˦]

[tɨəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩˦]

[tɨəŋ˧˧ ʔɗoj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 相對 (“relative”).


toàn quyền

[twaːŋ˦˩ kwiəŋ˦˩]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ wiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 全權 (“full power”).

đại sứ đặc mệnh toàn quyền

an ambassador extraordinary and plenipotentiary


thực nghiệm

[tʰɨk̚˧˨ʔ ŋiəm˧˨ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ ŋiəm˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩˨ ŋim˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 實驗 (“experiment”).


thực tế

[tʰɨk̚˧˨ʔ te˧˦]

[tʰɨk̚˨˩ʔ tej˨˩˦]

[tʰɨk̚˨˩˨ tej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 實際 (“reality, real”).


tương tác

[tɨəŋ˧˧ taːk̚˧˦]

[tɨəŋ˧˧ taːk̚˦˧˥]

[tɨəŋ˧˧ taːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 相 (“mutual”) and 作 (“to exert oneself”).

một cách tương tác
interactively

tính tương tác
interactivity


kinh tế

[kïŋ˧˧ te˧˦]

Sino-Vietnamese word from 經濟, from Japanese 経済 (keizai), re-purposed from Middle Chinese 經濟 (keng tsejH), from the phrase 經世濟民／经世济民 (kinh thế tế dân, “to fix the world and help the common folks”), which is usually translated as trị đời giúp dân. Kinh tế was also used in some archaic texts as short for 經邦濟世／经邦济世 (kinh bang tế thế, “to fix the state and help the world”). The meaning of this Chinese compound vaguely resembles that of Ancient Greek οἰκονομῐ́ᾱ (oikonomíā, “household management”), from which the modern concept of "economy" derives, which is why Japanese scholars chose it as a translation.


khổng lồ

[xəwŋ͡m˧˩ lo˨˩]

[kʰəwŋ͡m˧˨ low˦˩]

[kʰəwŋ͡m˨˩˦ low˨˩]

[xəwŋ͡m˨˩˦ low˨˩]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 空路 (“Path to Heaven”, SV: Không Lộ), the stone pillar that was supposedly left by the creator god thần trụ trời. There was also a Buddhist sage who assumed this as his ordained name, with both the Sino- and non-Sino-Vietnamese readings. The misconstruction is possibly due to khủng (“big, huge, dreadful”).

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Không Lộ</i>

vi-etym-sino

hành tinh khổng lồ

Cột đó bây giờ không còn. Sau này người hạ giới vẫn cho núi Thạch Môn, là di tích của cột đó; người ta gọi nó là Cột chống trời (Kình thiên trụ) cũng có người gọi là núi Không Lộ (đường lên trời) hay gọi là núi Khổng Lồ.

[2022, “Sức hấp dẫn của truyện kể [The Appeal of Stories]”, in Ngữ văn 10 [Vietnamese 10], page 11:

That pillar is no longer. Mortals of later times still thought of Mount Thạch Môn (Stone Gate) as the remnant of that pillar. They called it the Heaven-Supporting Pillar (擎天柱), or Mount Không Lộ (the path to heaven), or Mount Khổng Lồ.

huge; gigantic; colossal; massive; enormous


nhiệt

alternative medicine
alternative medicine

(alternative medicine) having "hot" qi in your body which makes you susceptible to acne, etc.


混沌

chữ Hán form of hỗn độn (“chaotic; disorderly”).


hấp dẫn

[həp̚˧˦ zən˦ˀ˥]

[həp̚˦˧˥ jəŋ˧˨]

[həp̚˦˥ jəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 吸引 (“to attract”).


khó

From Late Proto-Vietic *kʰɔːʔ, from Middle Chinese 苦 (MC khuX) (SV: khổ); cognate with Tho [Cuối Chăm] kʰɔː³.

(of a person) hard to get along with; hard to please


風度

chữ Hán form of phong độ (“smart; elegant”).


感應

chữ Hán form of cảm ứng (“responsive; reactive”).


慈善

chữ Hán form of từ thiện (“charitable; philanthropic”).


độc lập

[ʔɗəwk͡p̚˧˨ʔ ləp̚˧˨ʔ]

[ʔɗəwk͡p̚˨˩ʔ ləp̚˨˩ʔ]

[ʔɗəwk͡p̚˨˩˨ ləp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 獨立, composed of 獨 (“lone”) and 立 (“to stand”).

Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời.

2013 December 11, “Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam [Constitution of the Socialist Republic of Vietnam]”, in Cổng Thông tin điện tử Chính phủ [Vietnam Government Portal], page 1:

The Socialist Republic of Vietnam is an independent, sovereign and united country, which in its territorial integrity comprises its mainland, islands, territorial waters and air space.


優越

chữ Hán form of ưu việt (“superior; advanced”).


不正

chữ Hán form of bất chính (“improper; dishonest; devious; shady”).


sót

hàng sót lại


漂流

chữ Hán form of phiêu lưu (“adventurous”).


紫外

chữ Hán form of tử ngoại (“ultraviolet”).


擔當

chữ Hán form of đảm đang (“good; capable”).


自重

chữ Hán form of tự trọng (“self-respecting”).


家長

chữ Hán form of gia trưởng (“patriarchal; paternalistic”).


蓄積

chữ Hán form of súc tích (“succinct; concise”).


暴虐

chữ Hán form of bạo ngược (“cruel; brutal; tyrannical”).


自覺

chữ Hán form of tự giác (“self-disciplined; self-motivated; conscious (of); conscientious”).


客觀

chữ Hán form of khách quan (“objective”).


主觀

chữ Hán form of chủ quan (“subjective”).


忠誠

chữ Hán form of trung thành (“loyal; faithful; true; devoted”).


薄弱

chữ Hán form of bạc nhược (“weak, feeble”).


bén

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bén.wav

(Central Vietnam, Southern Vietnam) sharp


淒涼

chữ Hán form of thê lương (“isolated, lonesome”).


排斥

chữ Hán form of bài xích (“to be critical of; to disapprove of; to criticize”).


圓滿

chữ Hán form of viên mãn (“perfect; faultless”).


原始

chữ Hán form of nguyên thủy (“primitive”).


奢華

chữ Hán form of xa hoa (“luxurious; lavish; extravagant”).


殘酷

chữ Hán form of tàn khốc (“catastrophic; disastrous; devastating”).


mừng

From Proto-Vietic *məːŋ. Compare Southern Kam mengx (“happy, joyful”).


tím

→ Tai Dam: ꪔꪲ꪿ꪣ

tím mặt

(of face) to turn purple (because of being beaten or angry)

thâm tím


東洋

chữ Hán form of Đông Dương (“Indochinese”).


mĩ lệ

[mi˦ˀ˥ le˧˨ʔ]

[mɪj˨˩˦ lej˨˩˨]


bé tị

[ʔɓɛ˧˦ ti˧˨ʔ]

[ʔɓɛ˨˩˦ tɪj˨˩ʔ]

[ʔɓɛ˦˥ tɪj˨˩˨]


nhỏ xíu

[ɲɔ˧˩ siw˧˦]

[ɲɔ˧˨ siw˨˩˦]

[ɲɔ˨˩˦ siw˦˥]


xíu

From Cantonese 小 (siu2, “little”) and 少 (siu2, “few”).


cố

Sino-Vietnamese word from 故. Doublet of cụ and cớ.

(only in compounds) intentional; premeditated

ôn cố tri tân

One should be able to derive new understanding while revising what one has learned.


tí ti

[tɪj˨˩˦ tɪj˧˧]

[tɪj˦˥ tɪj˧˧]


tí tị

[tɪj˨˩˦ tɪj˨˩ʔ]

[tɪj˦˥ tɪj˨˩˨]


tí hon

[tɪj˨˩˦ hɔŋ˧˧]

[tɪj˦˥ hɔŋ˧˧]

Nào ta đi cùng nhau, đều chân theo nhịp trống!
Các chiến sĩ tí hon, hát vang lên nào!

1930, “Chiến Sĩ Tí Hon [Tiny Soldiers]”, Việt Anh (lyrics), Đinh Nhu (attributed) (music):

Let us march together to the drumbeat!
 Tiny soldiers, let's sing out loud!


bé tí

[ʔɓɛ˧˦ ti˧˦]

[ʔɓɛ˨˩˦ tɪj˨˩˦]

[ʔɓɛ˦˥ tɪj˦˥]


số

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-số.wav

Sino-Vietnamese word from 數 (“number, several, count, fate”). Perhaps also a clipping of chữ số (“digit”) and a semantic loan from English digital (see also kĩ thuật số (“digital”, literally “based on "digit/number-based" technology”). Compare French numérique (“numerical; digital”).


song ngữ

[sawŋ͡m˧˧ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʂawŋ͡m˧˧ ŋɨ˧˨]

[sɔŋ˧˧ ŋɨ˧˨]

[ʂawŋ͡m˧˧ ŋɨ˨˩˦]

[sawŋ͡m˧˧ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 雙語, composed of 雙 (“set of two”) and 語 (“language”).


tôn

1889, Đại Nam Liệt Truyện (Arrayed Accounts of Đại Nam), 2006 Vietnamese translation by Đỗ Mộng Khương, rectified by Hoa Bằng
Cúi xin nhận lấy danh hiệu tôn quý, hưởng nhiều Phước to lâu dài.

[I] bow down and beg [You] to accept this venerably precious title, [and may Ye] enjoy plenty of great Blessings for evermore.


hoang

Sino-Vietnamese word from 荒 (“wasteland, desert, uncultivated”).


thêm

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 添 (“to add”, SV: thiêm). Compare Thai แถม (tɛ̌ɛm) and Khmer បន្ថែម (bɑɑbɑnthaem)/ថែម (thaem).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiêm</i>


nôm

Quảng Nôm
Quảng Nam

Pronunciation spelling
pronunciation spelling

Pronunciation spelling of nam, representing Quảng Nam and Quảng Ngãi Vietnamese.


nhọc nhằn

[ɲawk͡p̚˧˨ʔ ɲan˨˩]

[ɲawk͡p̚˨˩ʔ ɲaŋ˦˩]

[ɲawk͡p̚˨˩˨ ɲaŋ˨˩]


nhọc

[ɲawk͡p̚˧˨ʔ]

[ɲawk͡p̚˨˩ʔ]

[ɲawk͡p̚˨˩˨]


mỏi

sickening (causing sickness), indisposed


rã rời

head

rã rời • (𣳮𨖨)

vi-adj

rã rời • (𣳮𨖨)

[zaː˦ˀ˥ zəːj˨˩]

[ʐaː˧˨ ʐəːj˦˩]

[ɹaː˨˩˦ ɹəːj˨˩]

(figurative) exhausted; very weary; extremely tired

falling apart; crumbling; disintegrating


lặng

head

朗, 洛, 浪, 𣵰, 𣼽

vi-adj

朗, 洛, 浪, 𣵰, 𣼽


quảng

Sino-Vietnamese word from 廣 (“broad, wide, extensive”).

vi-etym-sino

(only in compounds) broad, wide, extensive


sóng

(of a threadlike object) smooth, glossy, sleek


đáng sợ

[ʔɗaːŋ˧˦ səː˧˨ʔ]

[ʔɗaːŋ˦˧˥ ʂəː˨˩ʔ]

[ʔɗaːŋ˦˧˥ səː˨˩ʔ]

[ʔɗaːŋ˦˥ ʂəː˨˩˨]

[ʔɗaːŋ˦˥ səː˨˩˨]


đáng

head

đáng • (𠎬, 𬐉)

vi-adj

đáng • (𠎬, 𬐉)


cả

head

cả • (哿, 奇, 𪥘)

vi-adj

cả • (哿, 奇, 𪥘)

Cả lớp đứng lên!

(Northern Vietnam) firstborn; eldest; oldest

Grêgôriô Cả

(Roman Catholicism) great (title referring to an important leader)


ngộ

kể cũng ngộ

(Southern Vietnam, colloquial) sillily cute


ngộ

(Northern Vietnam, chiefly of dogs) mad; rabid


尋常

chữ Hán form of tầm thường (“commonplace; mediocre; trivial; ordinary”).


gấp làm đôi

[ɣəp̚˧˦ laːm˨˩ ʔɗoj˧˧]

[ɣəp̚˦˧˥ laːm˦˩ ʔɗoj˧˧]

[ɣəp̚˦˥ laːm˨˩ ʔɗoj˧˧]


gấp

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 急 (“pressing”, SV: cấp).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cấp</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-gấp.wav


同義

chữ Hán form of đồng nghĩa (“synonymous”).


狂暴

chữ Hán form of cuồng bạo (“violent; fierce”).


雄偉

chữ Hán form of hùng vĩ (“grandiose, great, impressive, imposing”).


thấp thỏm

[tʰəp̚˧˦ tʰɔm˧˩]

[tʰəp̚˦˧˥ tʰɔm˧˨]

[tʰəp̚˦˥ tʰɔm˨˩˦]


nhấp nhỏm

[ɲəp̚˧˦ ɲɔm˧˩]

[ɲəp̚˦˧˥ ɲɔm˧˨]

[ɲəp̚˦˥ ɲɔm˨˩˦]


nho

Alternative letter-case form of Nho (“Ruist; Confucianist”)


誇張

chữ Hán form of khoa trương (“exaggerated; overstated”).


珍重

chữ Hán form of trân trọng (“respectful; deferential”).


bí mật

[ʔɓi˧˦ mət̚˧˨ʔ]

[ʔɓɪj˨˩˦ mək̚˨˩ʔ]

[ʔɓɪj˦˥ mək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 祕密 (“secret”).

văn kiện bí mật

công tác bí mật


nghiêng

head

nghiêng • (迎,𫤏) (diminutive reduplication nghiêng nghiêng)

迎 (CJK)
𫤏 (CJK)
nghiêng nghiêng (diminutive reduplication)

Tường nghiêng sắp đổ.

The wall is leaning and about to topple over.

đòn cân nghiêng

Cán cân lực lượng nghiêng về phía ta.

The balance of power is tilted toward our side (in our favor).

Nghiêng nghiêng cái đầu để nhìn.


phóng xạ

[fawŋ͡m˧˦ saː˧˨ʔ]

[fawŋ͡m˦˧˥ saː˨˩ʔ]

[fɔŋ˦˧˥ saː˨˩ʔ]

[fawŋ͡m˦˥ saː˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 放射, composed of 放 (“to emit”) and 射 (“to shoot”).

vi-etym-sino

chất/nguyên tố/đồng vị phóng xạ


vũ trang

[vu˦ˀ˥ t͡ɕaːŋ˧˧]

[vʊw˧˨ ʈaːŋ˧˧]

[vʊw˨˩˦ ʈaːŋ˧˧]

[jʊw˨˩˦ ʈaːŋ˧˧]


quân sự

[kwən˧˧ sɨ˧˨ʔ]

[kwəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ]

[kwəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ]

[wəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨]

[wəŋ˧˧ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 軍事 (“military affairs”).


kết hợp

[ket̚˧˦ həːp̚˧˨ʔ]

[ket̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ]

[kəːt̚˦˥ həːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 結合 (“to combine, to link up, to coordinate”).


bổ sung

[ʔɓo˧˩ sʊwŋ͡m˧˧]

[ʔɓow˧˨ ʂʊwŋ͡m˧˧]

[ʔɓow˧˨ sʊwŋ͡m˧˧]

[ʔɓow˨˩˦ ʂʊwŋ͡m˧˧]

[ʔɓow˨˩˦ sʊwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 補充 (“to supplement”).


ô nhiễm

[ʔo˧˧ ɲiəm˦ˀ˥]

[ʔow˧˧ ɲiəm˧˨]

[ʔow˧˧ ɲim˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 污染 (“pollution”).


特色

chữ Hán form of đặc sắc (“distinctive, outstanding, characteristic”).


thất vọng

[tʰət̚˧˦ vawŋ͡m˧˨ʔ]

[tʰək̚˦˧˥ vawŋ͡m˨˩ʔ]

[tʰək̚˦˧˥ vɔŋ˨˩ʔ]

[tʰək̚˦˥ vawŋ͡m˨˩˨]

[tʰək̚˦˥ jawŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 失望 (“disappointed”).

Cậu làm tôi thất vọng quá !

I'm really disappointed in you, young man!


nhất định

[ɲət̚˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[ɲək̚˦˧˥ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[ɲək̚˦˥ ʔɗɨn˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nhất định.wav


chính nghĩa

[t͡ɕïŋ˧˦ ŋiə˦ˀ˥]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ŋiə˧˨]

[cɨn˦˥ ŋiə˨˩˦]


phổ thông

[fo˧˩ tʰəwŋ͡m˧˧]

[fow˧˨ tʰəwŋ͡m˧˧]

[fow˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

tiếng phổ thông

the "standard language"; the language/dialect/accent that the majority of the national population use

trung học phổ thông

(literally, “general secondary education”)

học phổ thông

kiến thức phổ thông


tao nhã

[taːw˧˧ ɲaː˦ˀ˥]

[taːw˧˧ ɲaː˧˨]

[taːw˧˧ ɲaː˨˩˦]


miễn cưỡng

[miən˦ˀ˥ kɨəŋ˦ˀ˥]

[miəŋ˧˨ kɨəŋ˧˨]

[miəŋ˨˩˦ kɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 勉強, composed of 勉 (“to force”) and 強 (“to compel”), from Literary Chinese 勉強 (“to compel; compelled; reluctant”). Compare Japanese 勉強 (benkyō, “self-imposed work; study; learning”).


驚異

chữ Hán form of kinh dị (“horrible, horrifying”).


hữu cơ

[hiw˦ˀ˥ kəː˧˧]

[hɨw˧˨ kəː˧˧]

[hɨw˨˩˦ kəː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 有機 (“organic”).


不滅

chữ Hán form of bất diệt (“unperishable, evergreen, forever”).


輝煌

chữ Hán form of huy hoàng (“brilliant; splendid”).


chữ nhật

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ ɲət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕɨ˧˨ ɲək̚˨˩ʔ]

[cɨ˨˩˦ ɲək̚˨˩˨]

chữ + nhật; literally, “the character 日”.

hình chữ nhật

hộp chữ nhật


tử ngoại

[tɨ˧˩ ŋwaːj˧˨ʔ]

[tɨ˧˨ ŋwaːj˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˦ ŋwaːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 紫外, composed of 紫 (“purple”) and 外 (“outside”).

bức xạ tử ngoại


môi trường

[moj˧˧ t͡ɕɨəŋ˨˩]

[moj˧˧ ʈɨəŋ˦˩]

[moj˧˧ ʈɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 媒 (“medium”) and 場 (“field”). Compare 媒質／媒质 (méizhì).

ô nhiễm môi trường


博學

chữ Hán form of bác học (“scholarly; learned”).


hão

lo hão


癲狂

chữ Hán form of điên cuồng (“demented, mad or insane”).


ấm áp

[ʔəm˧˦ ʔaːp̚˧˦]

[ʔəm˦˧˥ ʔaːp̚˦˧˥]

[ʔəm˦˥ ʔaːp̚˦˥]


liêm khiết

[liəm˧˧ kʰiək̚˦˧˥]

[liəm˧˧ xiək̚˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 廉潔 (“upright”).


vui lòng

[vuj˧˧ lɔŋ˦˩]

Xin vui lòng dội nước bồn cầu sau khi dùng.


sẵn sàng

[san˦ˀ˥ saːŋ˨˩]

[ʂaŋ˧˨ ʂaːŋ˦˩]

[saŋ˧˨ saːŋ˦˩]

[ʂaŋ˨˩˦ ʂaːŋ˨˩]

[saŋ˨˩˦ saːŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sẵn sàng.wav


親善

chữ Hán form of thân thiện (“friendly”).


電動

chữ Hán form of điện động (“electromotive”).


強力

chữ Hán form of cường lực (“tempered; strengthened; toughened”).


mờ

head

mờ • (𢠩, 𤎎, 𥊚, 𦟟)

vi-adj

mờ • (𢠩, 𤎎, 𥊚, 𦟟)


cùng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 共 (SV: cộng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cộng</i>


ngẫu hứng

[ŋəw˦ˀ˥ hɨŋ˧˦]

[ŋəw˧˨ hɨŋ˦˧˥]

[ŋəw˨˩˦ hɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 偶 (“chance”) and 興 (“interest”).


đài

(literary, only in compounds) noble-mannered


繁殖

chữ Hán form of phồn thực (“buxom; busty”).


半年

chữ Hán form of bán niên (“semestrial; biannual”).


謹慎

chữ Hán form of cẩn thận (“careful; cautious”).


單純

chữ Hán form of đơn thuần (“pure; unmixed”).


年少

chữ Hán form of niên thiếu (“related to youth”).


茫然

chữ Hán form of mang nhiên (“clueless”).


cơ bản

[kəː˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[kəː˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[kəː˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cơ bản.wav


繁華

chữ Hán form of phồn hoa (“bustling; prosper”).


sốc

[ʂəwk͡p̚˦˧˥]

[səwk͡p̚˦˧˥]


專用

chữ Hán form of chuyên dụng (“dedicated; specialized”).


nhạt

From Proto-Vietic *m-laːc (“tasteless”). See also lạt and nhợt.

câu đùa nhạt nhẽo/nhạt thếch

câu đùa nhạt như nước ốc

an unfunny joke (literally, “a joke as bland as the liquid coming out of boiled/steamed snails”)

(of something that is supposed to be entertaining) bland; lame; weak; feeble

xanh nhạt


平民

chữ Hán form of bình dân (“belonging to, or of the level of the common people; catering for the ordinary people”).


免稅

chữ Hán form of miễn thuế (“duty-free”).


ngon ngọt

[ŋɔn˧˧ ŋɔt̚˧˨ʔ]

[ŋɔŋ˧˧ ŋɔk̚˨˩ʔ]

[ŋɔŋ˧˧ ŋɔk̚˨˩˨]


sướng

very happy or glad; elated, exhilarated, ecstatic, etc.

Nhà nó có bể bơi, hè tắm hơi bị sướng !

Her house has a pool, it's real nice to swim in the summer!

Bữa nay ở nhà một mình, tha hồ quậy. Sướng nhá !

You're home alone today, you can do whatever you want. I'm so jealous!


異性

chữ Hán form of dị tính (“heterosexual”).


Tây Ban Nha

[təj˧˧ ʔɓaːn˧˧ ɲaː˧˧]

[təj˧˧ ʔɓaːŋ˧˧ ɲaː˧˧]

[təj˧˧ ʔɓaːŋ˧˧ ɲaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 西班牙, from Mandarin 西班牙 (Xībānyá, “Spain”), from Latin Hispania (“Iberia”).


chánh thức

[t͡ɕajŋ̟˧˦ tʰɨk̚˧˦]

[t͡ɕɛɲ˦˧˥ tʰɨk̚˦˧˥]

[can˦˥ tʰɨk̚˦˥]

(possibly dated) Southern Vietnam form of chính thức


trật

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 坡栗 (MC pha lit) (modern SV: pha lật).

trật khớp xương


Nhật

tiếng Nhật


đáng yêu

[ʔɗaːŋ˧˦ ʔiəw˧˧]

[ʔɗaːŋ˦˧˥ ʔiw˧˧]

[ʔɗaːŋ˦˥ ʔiw˧˧]

đáng (“to deserve; to be worth”) + yêu (“to love”).


bậy bạ

[ʔɓəj˧˨ʔ ʔɓaː˧˨ʔ]

[ʔɓəj˨˩ʔ ʔɓaː˨˩ʔ]

[ʔɓəj˨˩˨ ʔɓaː˨˩˨]

bậy (“morally wrong; false”) + bạ (“to do randomly”).

com

nói bậy nói bạ


đau

Cognate with Muong tau and Thavung ตู. See also nau (“pain, birth pangs”), related through an infixed form.


chánh

chánh nghĩa

(South Central Vietnam, Southern Vietnam) Alternative form of chính (“legitimate; just”)


đẻ

From Proto-Vietic *tɛh. Cognate with Muong té, Thavung tɛh¹.
The only extra-Vietic cognates this word has are in some Bahnaric languages, such as Nyaheun tɛh and Tampuan tɛ̤h, but it is not clear whether these represent genuine cognates or borrowings.

Coordinate term: nuôi

cha đẻ


nội

Sino-Vietnamese word from 內 (“inside”). A woman once married is considered belonging to a different family, hence the "inside" father's side and "outside" mother's side.

bên nội

cháu nội

quê nội

father's birthplace (and/or where his ancestors have lived for generations)

Ba sẽ bán chiếc ghe nầy, về quê nội mua một miếng đất, rồi ba với con Thuỷ cuốc đất trồng rau, có gì ăn nấy.

2005, Nguyễn Ngọc Tư, “Nhớ sông”, in Cánh đồng bất tận, Nhà xuất bản Trẻ:

I will sell this junk, return to the village of my (paternal) ancestors to buy a plot of land, and Thuỷ and I will hoe that land to grow vegetables and live from whatever we can grow.

belonging to the father's side of the family


xanh lơ

[sajŋ̟˧˧ ləː˧˧]

[sɛɲ˧˧ ləː˧˧]

[san˧˧ ləː˧˧]


phăng-tê-di

[faŋ˧˧ tɛ˧˧ zi˧˧]

[faŋ˧˧ tɛ˧˧ ji˧˧]

Chữ tít phải đẹp, nhưng không nên dùng những kiểu chữ quá phăng-te-di hóa ra lố bịch.

1986, Trường Chinh, Về văn hóa và nghệ thuật, Nhà xuất bản Văn Học, page 222:

Titles must be pretty, but they shouldn't use ridiculously ornate typefaces.

2012: Phạm Kim Thanh, "Xuân này đọc lại thư cha..." [This spring I reread my father's letters], Quân đội nhân dân, http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/89/176506/print/Default.aspx
Màu mực xanh đen hầu như không phai, từng hàng chữ đều đặn, nghiêng nghiêng theo lối phăng-tê-di được cha tôi tranh thủ viết dọc đường hành quân.

The blue or black ink seemed unfaded, each line regularly spaced, slightly slanted in an ornate style; my father snuck in some time to write it beside the road as they marched.

Ngoài khả năng hội họa, Đạt còn viết chữ theo lối phăng-ta-di (fantasi) rất bay bướm cho nên bạn bè đặt cho biệt danh "Thầy đồ".

2013, “Người vừa hát vừa vẽ”, in Sài Gòn Đầu Tư:

Apart from his painting abilities, Dat also writes in an ornate, very flowery style, so his friends gave him the nickname "Confucian scholar".


quan trọng

[kwaːn˧˧ t͡ɕawŋ͡m˧˨ʔ]

[kwaːŋ˧˧ ʈawŋ͡m˨˩ʔ]

[kwaːŋ˧˧ ʈɔŋ˨˩ʔ]

[waːŋ˧˧ ʈawŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 關重, composed of 關 (“to relate to”) and 重 (“heavy; weighty”).


buồn ngủ

[ʔɓuən˨˩ ŋu˧˩]

[ʔɓuəŋ˦˩ ŋʊw˧˨]

[ʔɓuəŋ˨˩ ŋʊw˨˩˦]

buồn (“to feel like”) + ngủ (“to sleep”).


buồn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 煩 (“fed up; annoyed”, SV: phiền). Doublet of phiền.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phiền</i>

lang

大阪大学世界言語研究センター論集

大阪大学世界言語研究センター論集

nỗi buồn


buồn

Possibly related to/cognate with muốn (“to want”).

(Northern Vietnam) ticklish (when stroked)


hạt nhân

[haːt̚˧˨ʔ ɲən˧˧]

[haːk̚˨˩ʔ ɲəŋ˧˧]

[haːk̚˨˩˨ ɲəŋ˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 核仁 (SV: hạch nhân).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hạch nhân</i>


致命

chữ Hán form of trí mạng (“causing a death”).


chật

đất chật người đông

being a small areas, yet rather populous

having little space, or spanning a small amount of space; cramped, tight, narrow, claustrophobic, etc.

(clothing) tight or too small; compare rộng (“loose or too big”) and vừa (“fitted”)


giận

head

𢚷, 𢠣, 𪬲, 𫺶, 𫻂

vi-adj

𢚷, 𢠣, 𪬲, 𫺶, 𫻂

From Proto-Vietic *ɟənʔ (“to get angry”).


dữ

chó dữ

Bà đó dữ như chằn lửa.

tin dữ


Đài Loan

[ʔɗaːj˨˩ lwaːn˧˧]

[ʔɗaːj˦˩ lwaːŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ l⁽ʷ⁾aːŋ˧˧]


nhàm chán

[ɲaːm˨˩ t͡ɕaːn˧˦]

[ɲaːm˦˩ t͡ɕaːŋ˦˧˥]

[ɲaːm˨˩ caːŋ˦˥]


kiệt sức

[kiət̚˧˨ʔ sɨk̚˧˦]

[kiək̚˨˩ʔ ʂɨk̚˦˧˥]

[kiək̚˨˩ʔ sɨk̚˦˧˥]

[kiək̚˨˩˨ ʂɨk̚˦˥]

[kiək̚˨˩˨ sɨk̚˦˥]


tuyệt vời

[twiət̚˧˨ʔ vəːj˨˩]

[twiək̚˨˩ʔ vəːj˦˩]

[t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨ vəːj˨˩]

[t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨ jəːj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tuyệt vời.wav

tuyệt vời ông mặt trời


ngượng ngùng

[ŋɨəŋ˧˨ʔ ŋʊwŋ͡m˨˩]

[ŋɨəŋ˨˩ʔ ŋʊwŋ͡m˦˩]

[ŋɨəŋ˨˩˨ ŋʊwŋ͡m˨˩]

to be embarrassed, ashamed, to be put out of countenance


mệt mỏi

[met̚˧˨ʔ mɔj˧˩]

[met̚˨˩ʔ mɔj˧˨]

[məːt̚˨˩˨ mɔj˨˩˦]


vợ chồng

[vəː˧˨ʔ t͡ɕəwŋ͡m˨˩]

[vəː˨˩ʔ t͡ɕəwŋ͡m˦˩]

[vəː˨˩˨ cəwŋ͡m˨˩]

[jəː˨˩˨ cəwŋ͡m˨˩]


ồn ào

[ʔon˨˩ ʔaːw˨˩]

[ʔoŋ˦˩ ʔaːw˦˩]

[ʔoŋ˨˩ ʔaːw˨˩]


đáng ngại

[ʔɗaːŋ˧˦ ŋaːj˧˨ʔ]

[ʔɗaːŋ˦˧˥ ŋaːj˨˩ʔ]

[ʔɗaːŋ˦˥ ŋaːj˨˩˨]


yên lặng

[ʔiən˧˧ laŋ˧˨ʔ]

[ʔiəŋ˧˧ laŋ˨˩ʔ]

[ʔiəŋ˧˧ laŋ˨˩˨]


lưu loát

[lɨw˧˧ lwaːk̚˦˧˥]

[lɨw˧˧ l⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]


遠視

chữ Hán form of viễn thị (“long-sighted; hypermetropic”).


近視

chữ Hán form of cận thị (“short-sighted; near-sighted; myopic”).


gấp gáp

[ɣəp̚˧˦ ɣaːp̚˧˦]

[ɣəp̚˦˧˥ ɣaːp̚˦˧˥]

[ɣəp̚˦˥ ɣaːp̚˦˥]


vô sinh

[vo˧˧ sïŋ˧˧]

[vow˧˧ ʂɨn˧˧]

[vow˧˧ ʂɨn˧˧]


rủi ro

[ʐuj˧˨ ʐɔ˧˧]

[ɹuj˨˩˦ ɹɔ˧˧]


外來

chữ Hán form of ngoại lai (“foreign; alien”).


悠揚

chữ Hán form of du dương (“flowing gently”).


lợi hại

Sino-Vietnamese word from 厲害 (“powerful, extraordinary”).

vi-etym-sino

[ləːj˧˨ʔ haːj˧˨ʔ]

[ləːj˨˩ʔ haːj˨˩ʔ]

[ləːj˨˩˨ haːj˨˩˨]

excellent, extraordinary, dangerous (opponent)


獨裁

chữ Hán form of độc tài (“dictatorial”).


安然

chữ Hán form of an nhiên (“peaceful and leisurely”).


thật

Sino-Vietnamese word from 實. Doublet of thực and thiệt.

chuyện thật


南朝鮮

Nam Triều Tiên
Nam Triều Tiên#Vietnamese

chữ Hán form of Nam Triều Tiên (“South Korean”).


béo phì

[ʔɓɛw˧˦ fi˨˩]

[ʔɓɛw˨˩˦ fɪj˦˩]

[ʔɓɛw˦˥ fɪj˨˩]

From béo (“fat”) + phì (肥) (“fat”), probable calque of Chinese 肥胖 (phì bạng).


truyền thống

[t͡ɕwiən˨˩ tʰəwŋ͡m˧˦]

[ʈwiəŋ˦˩ tʰəwŋ͡m˦˧˥]

[ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ tʰəwŋ͡m˦˥]

Sino-Vietnamese word from 傳統 (“tradition”).


căn bản

[kan˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[kaŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[kaŋ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 根本 (“basic, elementary”).

(usually of knowledge or fact) basic, fundamental or foundational


無窮

chữ Hán form of vô cùng (“endless; infinity”).


anh hùng

[ʔajŋ̟˧˧ hʊwŋ͡m˨˩]

[ʔɛɲ˧˧ hʊwŋ͡m˦˩]

[ʔan˧˧ hʊwŋ͡m˨˩]

Sino-Vietnamese word from 英雄, composed of 英 (“outstanding”) and 雄 (“male”). Doublet of yêng hùng.


bản quyền

[ʔɓaːn˧˩ kwiən˨˩]

[ʔɓaːŋ˧˨ kwiəŋ˦˩]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ wiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 版權, composed of 版 (“copy”) and 權 (“right”).

100% bản quyền
100% legally acquired, 100% not bootlegged or pirated

(informal, of copyrighted material) legally acquired


êm ái

[ʔem˧˧ ʔaːj˧˦]

[ʔem˧˧ ʔaːj˨˩˦]

[ʔem˧˧ ʔaːj˦˥]


im ắng

[ʔim˧˧ ʔaŋ˧˦]

[ʔim˧˧ ʔaŋ˦˧˥]

[ʔim˧˧ ʔaŋ˦˥]


im ả

[ʔim˧˧ ʔaː˧˩]

[ʔim˧˧ ʔaː˧˨]

[ʔim˧˧ ʔaː˨˩˦]


êm ả

[ʔem˧˧ ʔaː˧˩]

[ʔem˧˧ ʔaː˧˨]

[ʔem˧˧ ʔaː˨˩˦]

-a reduplication (C tone) of êm.
See oi ả for another example of this reduplication pattern with a null-initial root.


im ỉm

[ʔim˧˧ ʔim˧˩]

[ʔim˧˧ ʔim˧˨]

[ʔim˧˧ ʔim˨˩˦]


nhục

[ɲʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ɲʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ɲʊwk͡p̚˨˩˨]

Chết vinh còn hơn sống nhục.

It's better to die an honored death than to live a dishonored life.


荒野

chữ Hán form of hoang dã (“wild; feral”).


nhu yếu

[ɲu˧˧ ʔiəw˧˦]

[ɲʊw˧˧ ʔiw˨˩˦]

[ɲʊw˧˧ ʔiw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 需要 (“necessity”).


hạnh phúc

[hajŋ̟˧˨ʔ fʊwk͡p̚˧˦]

[hɛɲ˨˩ʔ fʊwk͡p̚˦˧˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hạnh phúc.wav

Sino-Vietnamese word from 幸福 (“happiness”).

Muốn hạnh phúc thì phải có hòa bình.


特區

chữ Hán form of đặc khu (“special district”).


Á Căn Đình

[ʔaː˧˦ kan˧˧ ʔɗïŋ˨˩]

[ʔaː˨˩˦ kaŋ˧˧ ʔɗɨn˦˩]

[ʔaː˦˥ kaŋ˧˧ ʔɗɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 阿根廷 (“Argentina”).

Phải mất thêm 2 năm, M.U mới lại kết duyên với người Á Căn Đình.

2020 April 28, Ngọc Trung, “M.U và mối u tình cùng người Á Căn Đình”, in Bóng đá, Hanoi: Vietnam Football Federation, retrieved 2022-02-14:

It took two more years for Manchester United to snap up the Argentine.

Đức Giáo Hoàng người Á Căn Đình, Tu sĩ Dòng Tên cũng đã nói về mục vụ của chính ngài đối với những người đồng tính và chuyển giới, khẳng định họ là con cái của Chúa, được Chúa yêu thương và xứng đáng được Giáo Hội đồng hành.

2022 February 2, “Quá ác: TQ buộc người ta bỏ đạo để có công ăn việc làm. Đừng vu cáo ĐTC, ngài không hề tán thành hôn nhân đồng giới”, in VietCatholic News, Garden Grove, California, retrieved 2022-02-14:

The Argentine, Jesuit pope has also spoken of his own pastoral care for gay and transgender people, affirming that they are children of Christ whom Christ loves and with whom the Church should journey.


giao hoán

[jaːw˧˧ hwaːŋ˦˧˥]

[jaːw˧˧ waːŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 交換, composed of 交 (“to exchange”) and 換 (“to exchange”), Japanese 交換 (kōkan), Middle Chinese 交換.

Các số hạng trong phép cộng và các thừa số trong phép nhân có tính giao hoán.

Summands in additions and factors in multiplications are commutative.


vô địch

[vo˧˧ ʔɗïk̟̚˧˨ʔ]

[vow˧˧ ʔɗɨt̚˨˩ʔ]

[vow˧˧ ʔɗɨt̚˨˩˨]

[jow˧˧ ʔɗɨt̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 無敵, composed of 無 (“without”) and 敵 (“rival”).

giải vô địch

ngôi vô địch

nhà vô địch

(sports) champion; pertaining to a competition winner


不省人事

bất tỉnh nhân sự
bất tỉnh nhân sự#Vietnamese


nghiêng nghiêng

[ŋiəŋ˧˧ ŋiəŋ˧˧]

[ŋiəŋ˧˧ ŋiəŋ˧˧]

[ŋiəŋ˧˧ ŋiəŋ˧˧]


chung thuỷ

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ tʰwi˧˩]

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ tʰwɪj˧˨]

[cʊwŋ͡m˧˧ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 終始, composed of 終 (“end”) and 始 (“beginning”).

người vợ chung thuỷ


êm

head

厭, 奄, 庵, 㤿, 淹, 裺

êm • (厭, 奄, 庵, 㤿, 淹, 裺)

vi-adj

厭, 奄, 庵, 㤿, 淹, 裺

êm • (厭, 奄, 庵, 㤿, 淹, 裺)

厭 (CJK)
奄 (CJK)
庵 (CJK)
㤿 (CJK)
淹 (CJK)
裺 (CJK)

Ghế này ngồi êm nè!

êm tai

Xe chạy êm ghê, đi đường xấu mà không xóc mấy.

This car is running really well, we're on a bad road but there're not really a lot of shocks.


di động

[zi˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[jɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[jɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 移動 (“mobile; roving”).


vô tuyến

Sino-Vietnamese word from 無線 (“wireless”).

[vow˧˧ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥]

[jow˧˧ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥]


抒情

chữ Hán form of trữ tình (“lyric; lyrical”).


Nam Tư

[naːm˧˧ tɨ˧˧]

[naːm˧˧ tɨ˧˧]

[naːm˧˧ tɨ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Nam Tư.wav

Sino-Vietnamese word from 南斯, contracted from Mandarin 南斯拉夫 (Nán Sīlāfū, Nam Tư Lạp Phu, literally “Southern Slav”). Compare Serbo-Croatian Jugòslāvija (literally “land of the Southern Slavs”).


mạt kiếp

[maːt̚˧˨ʔ kiəp̚˧˦]

[maːk̚˨˩ʔ kiəp̚˦˧˥]

[maːk̚˨˩˨ kip̚˦˥]


khốn nạn

[kʰoŋ˦˧˥ naːŋ˨˩ʔ]

[xoŋ˦˧˥ naːŋ˨˩ʔ]

[kʰoŋ˦˥ naːŋ˨˩˨]

[xoŋ˦˥ naːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 困難 (“difficulty; hardship”).
Its semantic development from "difficult; miserable" to "despicable, contemptible, base, vile, etc." parallels that of English wretch.

vi-etym-sino

base; vile; villainous; despicable; contemptible

Cái thân tôi sao mà khốn nạn quá giời ơi!

Good heavens, woe is [to] me! (literally, “Why am I so miserable, o heaven?”)


khốn kiếp

[kʰoŋ˦˧˥ kiəp̚˦˧˥]

[xoŋ˦˧˥ kiəp̚˦˧˥]

[kʰoŋ˦˥ kip̚˦˥]


bị hại

[ʔɓi˧˨ʔ haːj˧˨ʔ]

[ʔɓɪj˨˩ʔ haːj˨˩ʔ]

[ʔɓɪj˨˩˨ haːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 被害 (“to be harmed, to be killed”).


trí mạng

[t͡ɕi˧˦ maːŋ˧˨ʔ]

[ʈɪj˨˩˦ maːŋ˨˩ʔ]

[ʈɪj˦˥ maːŋ˨˩˨]

Anh ta chết vì cú ngã trí mạng.

(causing actual death) fatal; lethal; deadly


bá đạo

[ʔɓaː˧˦ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[ʔɓaː˨˩˦ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[ʔɓaː˦˥ ʔɗaːw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 霸道 (“overbearing”).

Chơi ghêm thì anh là bá đạo!

I'm a damn good video game player! (very few people could beat me)

(slang) very famous in regard to being very good at something


phê

Perhaps from French fée (“fairy; fay”) or French effet (“effect”). Also compare the etymology of cà phê.

phê như con tê tê

(slang) very satisfied (especially by drugs); elated; ecstatic; high


ga-lăng

[ɣaː˧˧ laŋ˧˧]

[ɣaː˧˧ laŋ˧˧]

[ɣaː˧˧ laŋ˧˧]


mi-nhon

[mi˧˧ ɲɔn˧˧]

[mɪj˧˧ ɲɔŋ˧˧]

[mɪj˧˧ ɲɔŋ˧˧]

Nhỏ mới giảm cân giờ nhìn mi-nhon vãi.

Shedding some weight and suddenly she’s a shawty.

Nhìn lại 10 năm hạnh phúc ấy, anh vẫn mong 10 năm tới của chúng mình trọn vẹn và đầy đủ hơn, em yêu à. Trước hết, và trên hết em hãy vừa lòng (hay ít nhất là đừng tỏ ra thất vọng) với ngoại hình của mình: anh vẫn yêu em với thân hình ấy, khuôn mặt ấy. Chúng mình đã qua rồi thời thiếu niên để lo đến chuyện “mi-nhon” với “chân dài”. Với anh, nét đẹp không chỉ nằm trên cơ thể, nét mặt mà bây giờ nằm ở ánh mắt, giọng nói, ở từng miếng cơm, manh áo mà em đã, đang và sẽ mang đến cho gia đình hàng ngày, hàng giờ đấy thôi.

(Can we date this quote?), “Cùng cố gắng cho hạnh phúc 10 năm tiếp theo vợ nhé [Let’s go for another ten happy years, baby!]”, in VnExpress - Tâm sự (tổng hợp hơn 5000 bài viết) [VnExpress: Real Talk (Over 5000 Entries)]:

Looking back at our ten happy years, I still want our next ten will be even more fulfilling, my love. First and foremost, be content with (or at least don’t be disappointed in) your appearance: I still love you with that body and that face. We’re long past our teenage years to be hung up on “petiteness” and “long legs.” To me, beauty isn’t just about the body and face, but now about the eyes, the voice, the food and clothing you have made, is and will be making for our family on a daily basis.

Muốn có một thân hình mi-nhon, bạn nên kết hợp 30 phút tập thể dục mỗi ngày với chế độ ăn uống lành mạnh, hợp lý. Tranh thủ vận động mọi lúc có thể, ví dụ, thay vì đi thang máy, hãy thử leo thang bộ mỗi ngày.

2009 July 15, Huyền Anh, “Bí mật của những cô gái “mi-nhon” [Slim Girls’ Secrets]”, in DÂN TRÍ [PEOPLE’S KNOWLEDGE]:

To achieve a slim figure, you should combine 30-minute exercise every day with a healthy diet. Take every chance to move your muscles, for example, instead of taking the elevator, you can take the stairs every day.

(slang, of a girl or woman) attractively petite


bồng bột

[ʔɓəwŋ͡m˨˩ ʔɓot̚˧˨ʔ]

[ʔɓəwŋ͡m˦˩ ʔɓok̚˨˩ʔ]

[ʔɓəwŋ͡m˨˩ ʔɓok̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 蓬勃 (“vigorous, flourishing”).

Tuổi trẻ bồng bột, dễ mắc sai lầm.

Young people are impulsive. It's easy for them to make mistakes.


rõ ràng

[zɔ˦ˀ˥ zaːŋ˨˩]

[ʐɔ˧˨ ʐaːŋ˦˩]

[ɹɔ˨˩˦ ɹaːŋ˨˩]


反戰

chữ Hán form of phản chiến (“anti-war (opposed to war)”).


thuần Việt

[tʰwən˨˩ viət̚˧˨ʔ]

[tʰwəŋ˦˩ viək̚˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩ viək̚˨˩˨]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩ jiək̚˨˩˨]

từ thuần Việt

native Vietnamese word (originated in Vietnam)

vẻ đẹp thuần Việt


Bạch Nga

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ ŋaː˧˧]

[ʔɓat̚˨˩ʔ ŋaː˧˧]

[ʔɓat̚˨˩˨ ŋaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 白俄, contracted from Mandarin 白俄羅斯／白俄罗斯 (Bái'éluósī, Bạch Nga La Tư). Compare Mandarin 俄羅斯／俄罗斯 (Éluósī, Nga La Tư, “Russia”).


Bắc Kì

[ʔɓak̚˧˦ ki˨˩]

[ʔɓak̚˦˧˥ kɪj˦˩]

[ʔɓak̚˦˥ kɪj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 北圻.
Attested as early as in 1830. The administrative division was created in 1834; the French protectorate was established in 1883.

the French protectorate of Tonkin
w:Tonkin (French protectorate)

(history) Tonkinese (pertaining to the French protectorate of Tonkin)

Cái thằng/con Bắc Kì này, mày nghĩ mày hơn ai hả?

You Northerner here, do you think you're better than us?

Bọn Bắc Kì kênh lắm.

(derogatory, often contemptuous) Northern Vietnamese


bất diệt

[ʔɓət̚˧˦ ziət̚˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ jiək̚˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ jiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 不滅 (“indestructible”).

vi-etym-sino

Tinh thần Quốc Khánh mùng 2 tháng 9 là bất diệt.

The spirit of the National Day, September the 2nd, is forever.

(literary) unperishable, evergreen, forever


trắng tay

[t͡ɕaŋ˧˦ taj˧˧]

[ʈaŋ˦˧˥ taj˧˧]

trắng (“white; bare”) + tay (“hand”). Calque of Chinese 白手 (báishǒu).

empty-handed (impoverished, having no money or resources)


miệng nam mô, bụng một bồ dao găm

[miəŋ˧˨ʔ naːm˧˧ mo˧˧ ʔɓʊwŋ͡m˧˨ʔ mot̚˧˨ʔ ʔɓo˨˩ zaːw˧˧ ɣam˧˧]

[miəŋ˨˩ʔ naːm˧˧ mow˧˧ ʔɓʊwŋ͡m˨˩ʔ mok̚˨˩ʔ ʔɓow˦˩ jaːw˧˧ ɣam˧˧]

[miəŋ˨˩˨ naːm˧˧ mow˧˧ ʔɓʊwŋ͡m˨˩˨ mok̚˨˩˨ ʔɓow˨˩ jaːw˧˧ ɣam˧˧]

Literally, “saying Namo [Amitābhāya], having a basket of daggers in the heart”
Compare the longer ca dao versions:
* Ngoài miệng thì niệm nam mô, trong lòng thì chứa một bồ dao găm.
* Ngoài miệng thì tụng nam mô, trong lòng thì đựng cả bồ dao găm.

m-g

saying Namo 􂀿Amitābhāya􂁀, having a basket of daggers in the heart

lit

kẻ miệng nam mô, bụng một bồ dao găm

Buồn hơn nữa, họ đối với nhau như tuồng phù thủy: "Miệng nam mô, bụng một bồ dao găm", lấy sự đau khổ của người khác làm niềm vui cho mình y như sự cừu địch vậy.

1999, Nhị Lê, “Đạo lý”, in Tạp chí Cộng sản, volume 13, Cơ quan lý luận và chính trị của Trung ương Đảng công sản Việt Nam:

Or worse, they treat each other like some kind of hypocritical witch, taking joy in other people's suffering as if they were enemies.

wolf in sheep's clothing
wolf in sheep's clothing

hypocritical, wolf in sheep's clothing, speaking virtuously but hiding selfish intentions


民用

chữ Hán form of dân dụng (“civilian; civil”).


đồng nhất

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ɲət̚˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ɲək̚˦˧˥]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ɲək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đồng nhất.wav

Sino-Vietnamese word from 同一 (“identical, homogenous”).


tự hào

[tɨ˧˨ʔ haːw˨˩]

[tɨ˨˩ʔ haːw˦˩]

[tɨ˨˩˨ haːw˨˩]


sung sướng

[sʊwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˦]

[ʂʊwŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˦˧˥]

[sʊwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˦˧˥]

[ʂʊwŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˦˥]

[sʊwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˦˥]


lí tưởng

[li˧˦ tɨəŋ˧˩]

[lɪj˨˩˦ tɨəŋ˧˨]

[lɪj˦˥ tɨəŋ˨˩˦]


mô-đen

[mo˧˧ ʔɗɛn˧˧]

[mow˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[mow˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-mô-đen.wav

Mô-đen với chả mô đỏ!


Mê-hi-cô

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Mê-hi-cô.wav


Thụy Điển

Traditional tone placement spelling of Thuỵ Điển.


Tuy-ni-di

[twɪj˧˧ nɪj˧˧ jɪj˧˧]

[t⁽ʷ⁾ɪj˧˧ nɪj˧˧ jɪj˧˧]


Ma-rốc

[maː˧˧ ɹəwk͡p̚˧˦]

[maː˧˧ zəwk͡p̚˧˦]

[maː˧˧ ɹəwk͡p̚˦˧˥]

[maː˧˧ ɹəwk͡p̚˦˥]


Ha-mai-ca

[haː˧˧ maːj˧˧ kaː˧˧]

[haː˧˧ maːj˧˧ kaː˧˧]

[haː˧˧ maːj˧˧ kaː˧˧]


Li-băng

[li˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[lɪj˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[lɪj˧˧ ʔɓaŋ˧˧]


tội lỗi

Sao mặc đồ (nhìn) tội lỗi quá vậy?

Why are you wearing that cheap-ass outfit?


tư bản

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 資本, composed of 資 (“money”) and 本 (“funds”), from Japanese 資本 (shihon) (used as a translation of English capital), from Literary Chinese 資本 (zīběn, “funds”).

(socialism, communism, capitalism) capitalist


I-ta-li-a

[ʔi˧˧ taː˧˧ li˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ taː˧˧ lɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ taː˧˧ lɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Bra-xin

[ʔɓɹaː˧˧ sin˧˧]

[ʔɓɹaː˧˧ sin˧˧]

[ʔɓɹaː˧˧ sɨn˧˧]


Hi Lạp

[hi˧˧ laːp̚˧˨ʔ]

[hɪj˧˧ laːp̚˨˩ʔ]

[hɪj˧˧ laːp̚˨˩˨]


Cốt Đi-voa

[kot̚˧˦ ʔɗi˧˧ vwaː˧˧]

[kok̚˦˧˥ ʔɗɪj˧˧ vwaː˧˧]

[kok̚˦˥ ʔɗɪj˧˧ vwaː˧˧]

[kok̚˦˥ ʔɗɪj˧˧ jwaː˧˧]


Ni-giê-ri-a

[ni˧˧ ze˧˧ ɹi˧˧ ʔaː˧˧]

[ni˧˧ ze˧˧ zi˧˧ ʔaː˧˧]

[nɪj˧˧ jej˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[nɪj˧˧ jej˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Bê-la-rút

[ʔɓe˧˧ laː˧˧ ɹut̚˧˦]

[ʔɓe˧˧ laː˧˧ zut̚˧˦]

[ʔɓej˧˧ laː˧˧ ɹʊk̚˦˧˥]

[ʔɓej˧˧ laː˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Bê-la-rút.wav


Bê-lô-ru-xi-a

[ʔɓe˧˧ lo˧˧ ɹu˧˧ si˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɓe˧˧ lo˧˧ zu˧˧ si˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɓej˧˧ low˧˧ ɹʊw˧˧ sɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɓej˧˧ low˧˧ ɹʊw˧˧ sɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Môn-đa-vi

[mon˧˧ ʔɗaː˧˧ vi˧˧]

[moŋ˧˧ ʔɗaː˧˧ vɪj˧˧]

[moŋ˧˧ ʔɗaː˧˧ vɪj˧˧]

[moŋ˧˧ ʔɗaː˧˧ jɪj˧˧]


Hung-ga-ri

[hʊwŋ͡m˧˧ ɣaː˧˧ ɹi˧˧]

[hʊwŋ͡m˧˧ ɣaː˧˧ zi˧˧]

[hʊwŋ͡m˧˧ ɣaː˧˧ ɹɪj˧˧]

[hʊwŋ͡m˧˧ ɣaː˧˧ ɹɪj˧˧]


Bun-ga-ri

[ʔɓun˧˧ ɣaː˧˧ ɹi˧˧]

[ʔɓun˧˧ ɣaː˧˧ zi˧˧]

[ʔɓun˧˧ ɣaː˧˧ ɹɪj˧˧]

[ʔɓʊwŋ͡m˧˧ ɣaː˧˧ ɹɪj˧˧]


La-tinh

[laː˧˧ tïŋ˧˧]

[laː˧˧ tɨn˧˧]

[laː˧˧ tɨn˧˧]

French Latin, with a peculiar rendition of the French nasal vowel /ɛ̃/. Compare Phi-li-tinh (“Philistine”) and Cô-rinh-tô (“Corinth”). Compare Mandarin 拉丁 (Lādīng, Lạp Đinh), Hakka 拉丁 (Lâ-tên).

tiếng La-tinh

Mĩ La-tinh
Latin America


Ru-ma-ni

[ɹu˧˧ maː˧˧ ni˧˧]

[ɹʊw˧˧ maː˧˧ nɪj˧˧]

[ɹʊw˧˧ maː˧˧ nɪj˧˧]

Borrowed from French Roumanie, ultimately from Latin Rōmānia.


Môn-đô-va

[mon˧˧ ʔɗo˧˧ vaː˧˧]

[moŋ˧˧ ʔɗow˧˧ vaː˧˧]

[moŋ˧˧ ʔɗow˧˧ vaː˧˧]

[moŋ˧˧ ʔɗow˧˧ jaː˧˧]

From English Moldova, from Romanian Moldova.


Gru-di-a

[ɣɹu˧˧ zi˧˧ ʔaː˧˧]

[ɣɹʊw˧˧ jɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ɣɹʊw˧˧ jɪj˧˧ ʔaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Gru-di-a.wav

Georgian (pertaining to the country, people or language of Georgia)


Poóc-tô Ri-cô

[pɔk̚˧˦ to˧˧ ɹi˧˧ ko˧˧]

[pɔk̚˧˦ to˧˧ zi˧˧ ko˧˧]

[pɔk̚˦˧˥ tow˧˧ ɹɪj˧˧ kow˧˧]

[pɔk̚˦˥ tow˧˧ ɹɪj˧˧ kow˧˧]


Pa-le-xtin

[paː˧˧ lɛ˧˧ stɨn˧˧]

From English Palestine and French Palestine.


Ê-cu-a-đo

[ʔe˧˧ ku˧˧ ʔaː˧˧ ʔɗɔ˧˧]

[ʔej˧˧ kʊw˧˧ ʔaː˧˧ ʔɗɔ˧˧]

[ʔej˧˧ kʊw˧˧ ʔaː˧˧ ʔɗɔ˧˧]


Pa-ki-xtan

[paː˧˧ kɪj˧˧ staːŋ˧˧]

[paː˧˧ kɪj˧˧ staːŋ˧˧]

From English Pakistan, from Urdu پاکستان.

bor

Urdu پاکستان


Kê-ni-a

[ke˧˧ ni˧˧ ʔaː˧˧]

[kej˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[kej˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Ghi-nê

[ɣɪj˧˧ nej˧˧]

[ɣɪj˧˧ nej˧˧]


Ghi-nê Xích Đạo

[ɣi˧˧ ne˧˧ sïk̟̚˧˦ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[ɣɪj˧˧ nej˧˧ sɨt̚˦˧˥ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[ɣɪj˧˧ nej˧˧ sɨt̚˦˥ ʔɗaːw˨˩˨]

Ghi-nê (“Guinea”) + xích đạo (“equator”)


Ghi-nê Bít-xao

[ɣi˧˧ ne˧˧ ʔɓit̚˧˦ saːw˧˧]

[ɣɪj˧˧ nej˧˧ ʔɓit̚˦˧˥ saːw˧˧]

[ɣɪj˧˧ nej˧˧ ʔɓɨt̚˦˥ saːw˧˧]


Xi-ri

[sɪj˧˧ ɹɪj˧˧]

[sɪj˧˧ ɹɪj˧˧]


Mĩ

Sino-Vietnamese word from 美; contracted from 美國／美国 (Mĩ Quốc), in turn contracted from Mandarin 美利堅／美利坚 (Měilìjiān, Mĩ Lợi Kiên) + 國／国 (quốc, “country”), from English American.

der

Tôi là người Mĩ.


vô cùng

[vo˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]


gỉ

The spelling might be an unetymological spelling originated from the (inland) Northern region, where the ⟨r⟩-⟨gi⟩ merger took place (coastal dialects of southern Red River delta often still maintain the distinction). Compare Arem parɛh ("rusted, rusty").
Both senses listed below are related. Connection between "rust, rusted" and bodily discharges are amply attested crosslinguistically. Compare Muong Bi kếch (“rusted, rusty”) (cognate of Vietnamese cứt (“shit”)), Burmese သံချေး (samhkye:, “rust”).


võ

Sino-Vietnamese word from 武, common reading of vũ.

quan võ


trầm kha

[t͡ɕəm˨˩ xaː˧˧]

[ʈəm˦˩ kʰaː˧˧]

[ʈəm˦˩ xaː˧˧]

[ʈəm˨˩ kʰaː˧˧]

[ʈəm˨˩ xaː˧˧]


thổ địa

[tʰo˧˩ ʔɗiə˧˨ʔ]

[tʰow˧˨ ʔɗiə˨˩ʔ]

[tʰow˨˩˦ ʔɗiə˨˩˨]

cách mạng thổ địa

the "revolutions" for publicizing private land

(communism) regarding the confiscation of private land owned by feudal landlords for public use, especially for poor indentured farmers


vị tha

[vi˧˨ʔ tʰaː˧˧]

[vɪj˨˩ʔ tʰaː˧˧]

[vɪj˨˩˨ tʰaː˧˧]

[jɪj˨˩˨ tʰaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 爲 (“for”) and 他 (“others”).

vi-etym-sino

lòng vị tha


tử thần

[tɨ˧˩ tʰən˨˩]

[tɨ˧˨ tʰəŋ˦˩]

[tɨ˨˩˦ tʰəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 死神, composed of 死 (“death”) and 神 (“god”).

Harry Potter và Bảo Bối Tử Thần

(literary) associated with death, or deities or personifications of death


vị kỉ

[vɪj˨˩ʔ kɪj˧˨]

[vɪj˨˩˨ kɪj˨˩˦]

[jɪj˨˩˨ kɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 爲 (“for”) and 己 (“self”).

tính/lòng vị kỉ


cước

(medicine, pathology) affected by a frostbite


so le

head

芻/趨/抠/搊/摳/攄/𢫘/𨋤/𨎆/𨏧 + 离/離

vi-adj

芻/趨/抠/搊/摳/攄/𢫘/𨋤/𨎆/𨏧 + 离/離

The second element is also seen in song le.

Đôi đũa so le thế này khó gắp lắm.

Chopsticks this uneven are very difficult to pick up things with.


phi ngã

[fi˧˧ ŋaː˦ˀ˥]

[fɪj˧˧ ŋaː˧˨]

[fɪj˧˧ ŋaː˨˩˦]


Lưỡng Hà

[lɨəŋ˦ˀ˥ haː˨˩]

[lɨəŋ˧˨ haː˦˩]

[lɨəŋ˨˩˦ haː˨˩]

Sino-Vietnamese word from 兩河, composed of 兩 (“two, double”) and 河 (“river”).


cập nhật

[kəp̚˧˨ʔ ɲət̚˧˨ʔ]

[kəp̚˨˩ʔ ɲək̚˨˩ʔ]

[kəp̚˨˩˨ ɲək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 及 (“to reach”) and 日 (“day”).


Sở Khanh

[səː˧˩ xajŋ̟˧˧]

[ʂəː˧˨ kʰɛɲ˧˧]

[səː˧˨ xɛɲ˧˧]

[ʂəː˨˩˦ kʰan˧˧]

[səː˨˩˦ xan˧˧]

pertaining to the kind of treatment that is to cheat on a woman


Chí Phèo

[t͡ɕi˧˦ fɛw˨˩]

[t͡ɕɪj˨˩˦ fɛw˦˩]

[cɪj˦˥ fɛw˨˩]

From the title character of Nam Cao's Chí Phèo.

pertaining to the kind of behavior of throwing a tantrum


chuyên

Sino-Vietnamese word from 專 (“to specialise in, to be expert in”).


ngữ pháp

[ŋɨ˦ˀ˥ faːp̚˧˦]

[ŋɨ˧˨ faːp̚˦˧˥]

[ŋɨ˨˩˦ faːp̚˦˥]


ứng dụng

[ʔɨŋ˧˦ zʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɨŋ˦˧˥ jʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɨŋ˦˥ jʊwŋ͡m˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ứng dụng.wav

Sino-Vietnamese word from 應用 (“application”). Also, a semantic loan from English application.


phức tạp

[fɨk̚˧˦ taːp̚˧˨ʔ]

[fɨk̚˦˧˥ taːp̚˨˩ʔ]

[fɨk̚˦˥ taːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 複雜 (“complicated, complex, intricate”).


ca-rô

[kaː˧˧ ɹo˧˧]

[kaː˧˧ ɹow˧˧]

[kaː˧˧ ɹow˧˧]


nga ngố

[ŋaː˧˧ ŋo˧˦]

[ŋaː˧˧ ŋow˨˩˦]

[ŋaː˧˧ ŋow˦˥]


nga ngố

Nga (Russia) + ngố (dull-headed), literally "silly Russian(s)"

[ŋaː˧˧ ŋo˧˦]

[ŋaː˧˧ ŋow˨˩˦]

[ŋaː˧˧ ŋow˦˥]


kinh dị

[kïŋ˧˧ zi˧˨ʔ]

[kɨn˧˧ jɪj˨˩ʔ]

[kɨn˧˧ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 驚異, composed of 驚 (“frighten”) and 異 (“different”).

phim kinh dị


giản dị

[jaːŋ˧˨ jɪj˨˩ʔ]

[jaːŋ˨˩˦ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 簡易 (“simple”).

đời sống giản dị

giản dị hóa


giá

From Proto-Vietic *k-caːʔ (“hail”); cognate with Muong Bi chỉa, Arem kəcæːʔ and Thavung kəcaː³.

Buớc vào tháng sáu giá chân;
Tháng Chạp nằm trần bức đổ mồ hôi
As one steps into the sixth month, one's feet get cold;
In the twelfth month, it's so hot one lies bare-chested and sweating.


xì-tin

[sɪj˨˩ tɨn˧˧]

(informal, sometimes disapproving) typical of a teenager; like a teenager


tốt số

[tok̚˦˧˥ ʂow˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tốt số.wav


lâm sàng

[ləm˧˧ saːŋ˨˩]

[ləm˧˧ ʂaːŋ˦˩]

[ləm˧˧ saːŋ˦˩]

[ləm˧˧ ʂaːŋ˨˩]

[ləm˧˧ saːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 臨床, composed of 臨 (“to attend”) and 床 (“bed”).


gặp may

[ɣap̚˧˨ʔ maj˧˧]

[ɣap̚˨˩ʔ maj˧˧]

to be in luck; to strike it lucky; to be lucky


xiên

head

吀, 偏, 串, 羶, 川, 𠉟

xiên • (吀, 偏, 串, 羶, 川, 𠉟) (diminutive reduplication xiên xiên)

vi-adj

吀, 偏, 串, 羶, 川, 𠉟

吀 (CJK)
偏 (CJK)
串 (CJK)
羶 (CJK)
川 (CJK)
𠉟 (CJK)
xiên xiên (diminutive reduplication)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 偏 (SV: thiên).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiên</i>

vi-etym-sino

chữ in xiên

đường xiên

Nắng chiếu xiên vào nhà.

kẻ xiên


xi nhê

[sɪj˧˧ ɲej˧˧]

[sɪj˧˧ ɲej˧˧]

Cái thằng đó cứng đầu lắm. Có đánh mấy cũng không xi nhê.

He's so stubborn he won't budge even if you beat the shit out of him.

(colloquial, chiefly in the negative) effective; workable


hùng hổ

head

hùng hổ (AABB reduplication hùng hùng hổ hổ)

[hʊwŋ͡m˨˩ ho˧˩]

[hʊwŋ͡m˨˩ how˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 熊虎, composed of 熊 (“bear”) and 虎 (“tiger”).


vô ơn bạc nghĩa

[vo˧˧ ʔəːn˧˧ ʔɓaːk̚˧˨ʔ ŋiə˦ˀ˥]

[vow˧˧ ʔəːŋ˧˧ ʔɓaːk̚˨˩ʔ ŋiə˧˨]

[vow˧˧ ʔəːŋ˧˧ ʔɓaːk̚˨˩˨ ŋiə˨˩˦]

[jow˧˧ ʔəːŋ˧˧ ʔɓaːk̚˨˩˨ ŋiə˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 無恩薄義 (“ungrateful, unthankful”).


hiếu học

Sino-Vietnamese word from 好學, composed of 好 (“to love”) and 學 (“learning”).


hiếu khách

[hiw˨˩˦ kʰat̚˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 好客 (“hospitable”).


phiêu lưu

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phiêu lưu.wav

Sino-Vietnamese word from 漂流 (“to drift”).

Đời phiêu lưu là thế
Không biết đến ngày mai
Nên giờ đây mới trắng tay.

(Can we date this quote?), Duy Mạnh (lyrics and music), “Kiếp đỏ đen [Gambling Life]”:

That's what an adventurous life is like
You don't care about tomorrow
And now you come out empty-handed.


dễ thương

[ze˦ˀ˥ tʰɨəŋ˧˧]

[jej˧˨ tʰɨəŋ˧˧]

[jej˨˩˦ tʰɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-dễ thương.wav


thúi

có mùi thúi

Central Vietnam and Southern Vietnam form of thối


kiệt xuất

[kiət̚˧˨ʔ swət̚˧˦]

[kiək̚˨˩ʔ swək̚˦˧˥]

[kiək̚˨˩˨ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 傑出, from Japanese 傑出

(used for human only) remarkable; outstanding; brilliant


nước ngoài

[nɨək̚˧˦ ŋwaːj˨˩]

[nɨək̚˦˧˥ ŋwaːj˦˩]

[nɨək̚˦˥ ŋwaːj˨˩]

Calque of Chinese 外國／外国 (ngoại quốc, literally “outside country”).

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">ngoại quốc</i>


thiêng

head

𤍌, 𬊽, 声, 𠴢, 󱨉, 󰤝, 𤎓, 󱦸, 𪬮, 天

vi-adj

𤍌, 𬊽, 声, 𠴢, 󱨉, 󰤝, 𤎓, 󱦸, 𪬮, 天

𤍌 (CJK)
𬊽 (CJK)
声 (CJK)
𠴢 (CJK)
𤎓 (CJK)
𪬮 (CJK)
天 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 聖 (“holy, sacred”, SV: thánh)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thánh</i>

vi-etym-sino

speak of the devil
speak of the devil#English

(informal) if you speak of someone "thiêng", they would appear right after that, like you speak of the devil


minh triết

[mïŋ˧˧ t͡ɕiət̚˧˦]

[mɨn˧˧ ʈiək̚˦˧˥]

[mɨn˧˧ ʈiək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 明哲, from Japanese 明哲.


trẻ

head

礼, 󰻛, 󱎣, 𥘷, 里, 稚, 穉, 雉, 𪨅, 𱚫

vi-adj

礼, 󰻛, 󱎣, 𥘷, 里, 稚, 穉, 雉, 𪨅, 𱚫

礼 (CJK)
𥘷 (CJK)
里 (CJK)
稚 (CJK)
穉 (CJK)
雉 (CJK)
𪨅 (CJK)
𱚫 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trẻ.wav

From Middle Vietnamese tlẻ.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as ⿺礼亇, composed of 亇 + 礼 (MC lejX) (modern SV: cá lễ), 礼 (MC lejX) (modern SV: lễ) and 里 (MC liX) (modern SV: lí).
Sometimes connected to Chinese 稚 (MC drijH) (SV: trĩ) but this can now be rejected based on the *kl- cluster in Old Vietnamese.


Do Thái

[zɔ˧˧ tʰaːj˧˦]

[jɔ˧˧ tʰaːj˨˩˦]

[jɔ˧˧ tʰaːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 猶太 (“Judea; Jewish”), from Mandarin 猶太／犹太 (Yóutài). Compare Korean 유대 (Yudae, “Judea; Jewish”). Doublet of Giu-đê (“Judea”) and Giu-dêu (“Jewish ~ Jews (obsolete)”).

doublet

người Do Thái

Trong các ngày 09 - 10/11/1938, Đức Quốc xã khởi động trò Kristallnacht (đêm kính vỡ), trong đó 91 người Do Thái đã bị sát hại, còn tài sản của họ bị tịch thu. Ngoài ra, các giáo đường Do Thái bị phá hủy, 30.000 người Do Thái bị đưa vào trại tập trung.

2022, Trung Hiếu, “Hội nghị diệt chủng Do Thái Wannsee của phát xít Đức vẫn ám ảnh nhân loại đến ngày nay [Nazi Germany's Wannsee Conference to Genocide Jews Still Haunts Humanity Until Today]”, in Tạp Chí Điện Tử Luật Sư Việt Nam [Vietnam Lawyer Journal]:

On the nights of 9 and 10 November 1938, the Nazis instigated the Kristallnacht (Night of Broken Glass), during which 91 Jews were murdered and their properties confiscated. Besides, Jewish synagogues were destroyed, and 30,000 Jews were sent to concentration camps.

người Do Thái

(biblical, Catholicism, loosely) Synonym of Hê-bơ-rơ (“Hebrew”)


pê-đê

[pe˧˧ ʔɗe˧˧]

[ʔɓe˧˧ ʔɗe˧˧]

[ʔɓej˧˧ ʔɗej˧˧]

[ʔɓej˧˧ ʔɗej˧˧]

- “… Nghe tớ nói này, Như Sênh, nói thế nào nhỉ, các cô gái vì cậu mà cam tâm chịu khổ không chút oán hờn. Nhưng ngược lại, cậu chẳng để ý gì đến họ, sao phải lạnh lùng với họ đến vậy, chẳng trách thiên hạ đồn rằng cậu là đồ pê-đê!”.

(Can we date this quote?), “Chương 6: Con gái theo đuổi con trai như cách núi Thái Sơn [Chapter 6: Girls Chase Guys from Afar, as Far as Mount Tai]”, in Thu Hường, transl., Cùng nhau viết câu chuyện của chúng ta [Let’s Write Our Story], Nhà xuất bản Văn học:

“… Listen, Rusheng. How should I put this? Girls pine for you and they enjoy it. And what do you do? You ignore them. Why must you be so cold to them? No wonder there’s a rumor that you’re a fag!”

Ví dụ, có gia đình mong con trai thì sinh toàn con gái. Có gia đình mong sinh con gái nhưng toàn sinh con trai quậy phá. Có người muốn sinh con trai hoặc con gái cũng được nhưng lại sinh ra ô môi và pê-đê.

2018 May 14, Thích Nhật Từ, THIỀN VIPASSANĀ - BỐN NỀN TẢNG CHÁNH NIỆM [VIPASSANĀ MEDITATION: FOUR MINDFULNESS FOUNDATIONS]:

For example, some families want sons but only have daughters. Some want daughters but only have naughty sons. Some people want sons or daughters but end up having gays and lesbians.

(informal, derogatory, of a male person) gay, effeminate or femme


Đông Á

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʔaː˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʔaː˨˩˦]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʔaː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 東亞, composed of 東 (“east”) and 亞 (“Asia”).


tiếng Mĩ

[tiəŋ˧˦ mi˦ˀ˥]

[tiəŋ˦˧˥ mɪj˧˨]

[tiəŋ˦˥ mɪj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tiếng Mĩ.wav

(chiefly US) English (in the English language)


đặc biệt

[ʔɗak̚˧˨ʔ ʔɓiət̚˧˨ʔ]

[ʔɗak̚˨˩ʔ ʔɓiək̚˨˩ʔ]

[ʔɗak̚˨˩˨ ʔɓiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 特別 (“special”).

đặc biệt là


trình độ

[t͡ɕïŋ˨˩ ʔɗo˧˨ʔ]

[ʈɨn˦˩ ʔɗow˨˩ʔ]

[ʈɨn˨˩ ʔɗow˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trình độ.wav


嘲諷

chữ Hán form of trào phúng (“satirical”).


ma-lanh

[maː˧˧ lajŋ̟˧˧]

[maː˧˧ lɛɲ˧˧]

(informal) which is smart and quick-thinking, and often a trickster.


親密

chữ Hán form of thân mật (“intimate, friendly, close”).


hôn mê

(obsolete) retarded; mentally challenged


giãn

giãn gân giãn cốt


dãn

Lò xo dãn

Vũ trụ dãn nở


cuồng

Audio (Hà Nội)

phát cuồng

Mày bị cuồng à?

(literary and colloquial) crazy; mad; bonkers

(of a fanatic) Short for cuồng nhiệt (“very enthusiastic; very fanatical; very big; huge”).


Séc

From French tchèque (“Czech”, adjective), Polish Czech (“Czech”, adjective) . Compare Mandarin 捷克 (Jiékè, Tiệp Khắc, “Czechia”, literally “Czecho-”), Japanese チェコ (Cheko, “Czechia”, literally “Czecho-”), Korean 체코 (Cheko, “Chechia”, literally “Czecho-”).


điếc

head

điếc • (𤷭, 𦖡, 𦗽)

vi-adj

điếc • (𤷭, 𦖡, 𦗽)

From Proto-Vietic *dɛːk ~ *tɛːk, from Proto-Mon-Khmer *tik ~ *tiək ~ *tək; cognate with Koho ti' (“deaf”) and Eastern Mnong tư̆k (“deaf”).


Nhật Nhĩ Man

[ɲət̚˧˨ʔ ɲi˦ˀ˥ maːn˧˧]

[ɲək̚˨˩ʔ ɲɪj˧˨ maːŋ˧˧]

[ɲək̚˨˩˨ ɲɪj˨˩˦ maːŋ˧˧]


nhọ

From Proto-Vietic *m-lɔːʔ.
The adjectival sense originated from the Northern dialects and spread southwards.

số nhọ


mực

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 墨 (“ink”, SV: mặc). Doublet of mức. Cognate with Muong Bi mâc, Khmer មឹក (mɨk), Lao ໝຶກ (mưk), Thai หมึก (mʉ̀k).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mặc</i>

vi-etym-sino

chó mực


đồng hao

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ haːw˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ haːw˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ haːw˧˧]

anh em đồng hao

(of people) being sons-in-law to the same family


chiến thuật

[t͡ɕiən˧˦ tʰwət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ tʰwək̚˨˩ʔ]

[ciəŋ˦˥ tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 戰術, composed of 戰 (“warring”) and 術 (“art”).


chiến lược

[t͡ɕiən˧˦ lɨək̚˧˨ʔ]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ lɨək̚˨˩ʔ]

[ciəŋ˦˥ lɨək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 戰略, composed of 戰 (“warring”) and 略 (“brief; rundown”).

tầm nhìn chiến lược


phương pháp luận

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˧˦ lwən˧˨ʔ]

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˦˧˥ lwəŋ˨˩ʔ]

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˦˥ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 方法論, composed of 方法 (“method”) and 論 (“theory”).

ý nghĩa phương pháp luận

(sciences, chiefly Marxism) methodological


giả nhân giả nghĩa

[zaː˧˩ ɲən˧˧ zaː˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[jaː˧˨ ɲəŋ˧˧ jaː˧˨ ŋiə˧˨]

[jaː˨˩˦ ɲəŋ˧˧ jaː˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


đạo đức giả

[ʔɗaːw˧˨ʔ ʔɗɨk̚˧˦ zaː˧˩]

[ʔɗaːw˨˩ʔ ʔɗɨk̚˦˧˥ jaː˧˨]

[ʔɗaːw˨˩˨ ʔɗɨk̚˦˥ jaː˨˩˦]

đạo đức (“morality; ethics”) + giả (“fake”).


冒昧

chữ Hán form of mạo muội (“taking the liberty; bold; presumptious”).


高手

chữ Hán form of cao thủ (“skilled; masterful”).


緊要

chữ Hán form of khẩn yếu (“urgent and important”).


từ thiện

[tɨ˨˩ tʰiən˧˨ʔ]

[tɨ˦˩ tʰiəŋ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ tʰiəŋ˨˩˨]


Tiệp Khắc

[tiəp̚˧˨ʔ xak̚˧˦]

[tiəp̚˨˩ʔ kʰak̚˦˧˥]

[tiəp̚˨˩ʔ xak̚˦˧˥]

[tip̚˨˩˨ kʰak̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 捷克, from Mandarin 捷克 (Jiékè, “Czechia”), from Mandarin 捷克斯洛伐克 (Jiékèsīluòfákè, Tiệp Khắc Tư Lạc Phạt Khắc, “Czechoslovakia”).


通用

chữ Hán form of thông dụng (“common, commonly used”).


立體

chữ Hán form of lập thể (“three-dimensional”).


ôn dịch

[ʔon˧˧ zïk̟̚˧˨ʔ]

[ʔoŋ˧˧ jɨt̚˨˩ʔ]

[ʔoŋ˧˧ jɨt̚˨˩˨]

Đồ ôn dịch!

Cái thằng ôn dịch đó hả?


quý

Sino-Vietnamese word from 貴 (“valuable”).

vi-etym-sino

của quý

Hôm nay nhà mình có khách quý. Mấy đứa nhớ chào hỏi lễ phép nhá.

We're having some important guests today. You kids don't forget to give them a cordial welcome and behave yourselves.

(of people) that one holds honorable or respectable; important


vần

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 韻 (“rhyme”, SV: vận).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vận</i>


say xe

[ʂaj˧˧ sɛ˧˧]

[ʂa(ː)j˧˧ sɛ˧˧]

From say (“to get drunk”) + xe (“wheeled-vehicle”). Compare Japanese 車酔い (literally “car drunkenness”).


擴散

chữ Hán form of khuếch tán (“diffusive”).


phân tâm

[fən˧˧ təm˧˧]

[fəŋ˧˧ təm˧˧]

[fəŋ˧˧ təm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phân tâm.wav

Sino-Vietnamese word from 分心 (“to distract”).


tâm lí

[təm˧˧ lɪj˨˩˦]

[təm˧˧ lɪj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tâm lí.wav

Sino-Vietnamese word from 心理, composed of 心 (“heart; mind”) and 理 (“workings”), Japanese 心理 (shinri, “psychological”, literally “workings of the mind”). The Japanese term was also used to mean "intellectual" in contrast with 物理 (butsuri, vật lí, “naturalist; physical”, literally “workings of things”), as a type of discipline that concerned theology, philosophy, politics and law. Compare sinh lí (“physiology”, literally “workings of life”) and địa lí (“geography”, literally “workings of the earth”).


Nam Kì

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Nam Kì.wav

(informal) pertaining to Southern Vietnam


không tưởng

[xəwŋ͡m˧˧ tɨəŋ˧˩]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tɨəŋ˧˨]

[xəwŋ͡m˧˧ tɨəŋ˧˨]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tɨəŋ˨˩˦]

[xəwŋ͡m˧˧ tɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 空想 (“utopian; fantasy”).


song sinh

[sawŋ͡m˧˧ sïŋ˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ ʂɨn˧˧]

[sɔŋ˧˧ sɨn˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ ʂɨn˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-song sinh.wav

anh trai song sinh

(of one of such a couple) belonging to twins


găng

Kéo dây găng thế này thì đứt mất.

If you stretch the cord this taut, it'll snap.


cánh tả

[kajŋ̟˧˦ taː˧˩]

[kɛɲ˦˧˥ taː˧˨]

cánh (“wing”) + Sino-Vietnamese word from 左 (“left”), a calque of English left-wing


cánh hữu

[kɛɲ˦˧˥ hɨw˧˨]

cánh (“wing”) + Sino-Vietnamese word from 右 (“right”), a calque of English right-wing.


cấy

From Proto-Vietic *-keːʔ (“woman; female”); compare gấy.

North Central Vietnam form of cái (“female”)


dũng cảm

[zʊwŋ͡m˦ˀ˥ kaːm˧˩]

[jʊwŋ͡m˧˨ kaːm˧˨]

[jʊwŋ͡m˨˩˦ kaːm˨˩˦]

lòng dũng cảm


thông minh

[tʰəwŋ͡m˧˧ mïŋ˧˧]

[tʰəwŋ͡m˧˧ mɨn˧˧]

[tʰəwŋ͡m˧˧ mɨn˧˧]


hư cấu

[hɨ˧˧ kəw˧˦]

[hɨ˧˧ kəw˨˩˦]

[hɨ˧˧ kəw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 虛構 (“to fabricate”).

nhân vật hư cấu

Thằng này hư cấu vãi!


果敢

chữ Hán form of quả cảm (“heroically brave or courageous”).


xúi quẩy

Probably from Cantonese 衰鬼 (seoi1 gwai2; suy quỷ, “inauspicious or contemptible person”).

bor

Cái hồi cậu Joe đó mùng Một Tết vác bịch mực khô đến nhà đã biết ngay là xúi quẩy rồi mà. Cậu ta chưa hiểu văn hoá thôi, nhưng… rõ là xúi quẩy.

2012, Joe Ruelle, “Hội chứng Tây sợ Tết [Westerners' Tetophobia]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], page 247:

I knew it was a jinx when that Joe guy brought a sack of dry squid over on the first Lunar New Year's day. He didn't know the etiquette, but man, what a jinx.


thanh

Sino-Vietnamese word from 青. Doublet of xanh.

(only in compounds) grue (green or blue)

thanh mai trúc mã

relating to falling in love with a childhood friend


thanh

(chiefly in compounds, literary as a free morpheme) clear; pure; fine


Trung Hoa

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ hwaː˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ hwaː˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ waː˧˧]


bừa bãi

[ʔɓɨə˨˩ ʔɓaːj˦ˀ˥]

[ʔɓɨə˦˩ ʔɓaːj˧˨]

[ʔɓɨə˨˩ ʔɓaːj˨˩˦]

bừa (“disorganized”) + bãi. The second element is probably the same as bãi as seen in bợm bãi.


tối tăm

head

啐/晬/對/𣋁/𥊴 + 𣅵/𨠉

vi-adj

啐/晬/對/𣋁/𥊴 + 𣅵/𨠉


tăm tối

head

𣅵/𨠉 + 啐/晬/對/𣋁/𥊴

vi-adj

𣅵/𨠉 + 啐/晬/對/𣋁/𥊴


đăm chiêu

[ʔɗam˧˧ t͡ɕiəw˧˧]

[ʔɗam˧˧ t͡ɕiw˧˧]

(of the look on a face) anxious; worried


khác nhau

[xaːk̚˧˦ ɲaw˧˧]

[kʰaːk̚˦˧˥ ɲaw˧˧]

[xaːk̚˦˧˥ ɲaw˧˧]

[kʰaːk̚˦˥ ɲa(ː)w˧˧]


chiêu

Compare Muong chiêu, Proto-Central Bahnaric *-ʔiəw, Proto-Northern-Bahnaric *(ŋ)ʔiaw, Proto-West-Bahnaric *cʔiaw, Proto-South-Bahnaric *gʔiəw, and Middle Chinese 昭 (MC tsyew, “left side of an ancestral shrine”)

ltc-l

Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (Sutra of Filial Piety); 15th century Vietnamese by unknown translator, 24b
埋招梗吒埋󰝡梗媄
Carry [one's] father on the left shoulder; carry [one's] mother on the right shoulder.
Vai chiêu gánh cha, vai đăm gánh mẹ.

16th century, Nguyễn Thế Nghi (attributed) Vietnamese translation of "The Story of the Young Woman in Nam Xương" Truyền kỳ mạn lục ("Casual Record of Transmitted Strange-Tales") by Nguyễn Dữ.
几昭󰝡庄羅拯𠱤𠸂哭沙渃𪾺
Kẻ chiêu đăm chăng là chẳng sùi sụt khóc sa nước mắt.
Every one left and right, all sobbed and wept, their tears falling down.


đăm

head

đăm • (抌, 眈, 㴷)

vi-adj

đăm • (抌, 眈, 㴷)

From Proto-Vietic *dam ~ *tam, from Proto-Mon-Khmer *st₁am ~ *st₁uum (“right hand”); cognate with Muong tăm, Pacoh atâm, Khmer ស្ដាំ (sdam), Mang tam⁴ and Old Mon stūm.


báu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 寶 (“precious”, SV: bảo).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bảo</i>


méo

From Proto-Vietic *ɓɛːwʔ, from Proto-Mon-Khmer *ɓiəwʔ (“askew”); cognate with Muong bẻo, Pacoh tarbeau (“deformed, ill-shaped”). Possibly related to vẹo. Compare Zhuang mbeuj.


so le trong

[sɔ˧˧ lɛ˧˧ t͡ɕawŋ͡m˧˧]

[ʂɔ˧˧ lɛ˧˧ ʈawŋ͡m˧˧]

[sɔ˧˧ lɛ˧˧ ʈɔŋ˧˧]

[ʂɔ˧˧ lɛ˧˧ ʈawŋ͡m˧˧]

[sɔ˧˧ lɛ˧˧ ʈawŋ͡m˧˧]


đồng vị

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ vi˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ vɪj˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ vɪj˨˩˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 同位 (“par”). Compare Chinese 同位素 (đồng vị tố, “isotope”), Japanese 同位体 (dōitai, đồng vị thể, “isotope”).


Ô-xtrây-li-a

[ʔo˧˧ stɹəj˧˧ li˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ stɹəj˧˧ lɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ stɹəj˧˧ lɪj˧˧ ʔaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Ô-xtrây-li-a.wav


tư bản chủ nghĩa

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


đồng nghĩa

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ŋiə˦ˀ˥]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ŋiə˧˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ŋiə˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 同義 (“synonymous”).

vi-etym-sino

từ đồng nghĩa


mạo hiểm

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-mạo hiểm.wav

Sino-Vietnamese word from 冒險, composed of 冒 (“to brave”) and 險 (“danger”).

vốn mạo hiểm

du lịch mạo hiểm

thể thao mạo hiểm


cảnh

cây cảnh

cây ớt cảnh

vườn cảnh

chó cảnh

chim cảnh

cá cảnh

chuột cảnh

gà cảnh

động mạch cảnh


Nga La Tư

[ŋaː˧˧ laː˧˧ tɨ˧˧]

[ŋaː˧˧ laː˧˧ tɨ˧˧]

[ŋaː˧˧ laː˧˧ tɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 俄羅斯 (“Russia”).


quân chủ chuyên chế

[kwən˧˧ t͡ɕu˧˩ t͡ɕwiən˧˧ t͡ɕe˧˦]

[kwəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨ t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕej˨˩˦]

[wəŋ˧˧ cʊw˨˩˦ c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 君主專制, composed of 君主 (“monarch”) and 專制 (“autocracy”), from Chinese 君主專制／君主专制 (jūnzhǔ zhuānzhì).


quân chủ lập hiến

[kwən˧˧ t͡ɕu˧˩ ləp̚˧˨ʔ hiən˧˦]

[kwəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨ ləp̚˨˩ʔ hiəŋ˦˧˥]

[wəŋ˧˧ cʊw˨˩˦ ləp̚˨˩˨ hiəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 君主 (“monarch”) and 立憲 (“to make constitution”), from Chinese 君主立憲制／君主立宪制 (quân chủ lập hiến chế). Compare Japanese 立憲君主制 (rikken kunshusei, lập hiến quân chủ chế), Korean 입헌군주제 (ipheon'gunjuje).

der

quân chủ lập hiến <i class="Latn mention" lang="vi">chế</i>


đồng đều

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɗew˨˩]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɗew˦˩]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɗew˨˩]


mới tinh

[məːj˧˦ tïŋ˧˧]

[məːj˨˩˦ tɨn˧˧]

[məːj˦˥ tɨn˧˧]


yêu thích

[ʔiəw˧˧ tʰïk̟̚˧˦]

[ʔiw˧˧ tʰɨt̚˦˧˥]

[ʔiw˧˧ tʰɨt̚˦˥]


Thổ

Sino-Vietnamese word from 土, contracted from 土耳其 (Thổ Nhĩ Kì)


Thuỵ Sĩ

[tʰwi˧˨ʔ si˦ˀ˥]

[tʰwɪj˨˩ʔ ʂɪj˧˨]

[tʰwɪj˨˩ʔ sɪj˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˨ ʂɪj˨˩˦]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˨ sɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 瑞士, perhaps from Hokkien 瑞士 (Sūi-sū), perhaps from French Suisse. Compare Thuỵ Điển and Phổ.


ưu tiên

[ʔɨw˧˧ tiəŋ˧˧]

[ʔɨw˧˧ tiəŋ˧˧]


Tây

Audio (Hà Nội)

Alternative letter-case form of tây (“Western; European and American”)


trễ

(Central Vietnam, Southern Vietnam) late; tardy


Ấn-Âu

[ʔən˧˦ ʔəw˧˧]

[ʔəŋ˦˧˥ ʔəw˧˧]

[ʔəŋ˦˥ ʔəw˧˧]


Hán-Tạng

[haːn˧˦ taːŋ˧˨ʔ]

[haːŋ˦˧˥ taːŋ˨˩ʔ]

[haːŋ˦˥ taːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 漢藏, composed of 漢 (“Han”) and 藏 (“Tibet”).


Nam Á

[naːm˧˧ ʔaː˧˦]

[naːm˧˧ ʔaː˨˩˦]

[naːm˧˧ ʔaː˦˥]


Hoa

người Hoa
a Hoa person; the Hoa people

tiếng Hoa/Hán/Trung (Quốc)
Mandarin Chinese

tiếng Hoa thương mại
Mandarin for use in commerce

of an ethnic minority of Chinese descent in Vietnam


ầm ĩ

[ʔəm˨˩ ʔi˦ˀ˥]

[ʔəm˦˩ ʔɪj˧˨]

[ʔəm˨˩ ʔɪj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ầm ĩ.wav

Từ láy formation of ầm (a thundering sound)

sự ầm ĩ


yên tĩnh

[ʔiən˧˧ tïŋ˦ˀ˥]

[ʔiəŋ˧˧ tɨn˧˨]

[ʔiəŋ˧˧ tɨn˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-yên tĩnh.wav

Sino-Vietnamese word from 安靜 (“quiet, peaceful”).


khuya

head

𢇡, 𣅘, 𣅙, 𣌉, 𩆾

vi-adj

𢇡, 𣅘, 𣅙, 𣌉, 𩆾

An Chi (2020) posits this is a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 虧 (SV: khuy).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khuy</i>

vi-etym-sino

đêm khuya


cộng sản chủ nghĩa

[kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 共產主義, composed of 共產 (“communist”) and 主義 (“ism”), Japanese 共産主義 (kyōsan shugi).


紅外

chữ Hán form of hồng ngoại (“infrared”).


美滿

chữ Hán form of mĩ mãn (“fully satisfactory; perfect”).


biến thái

[ʔɓiən˧˦ tʰaːj˧˦]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ tʰaːj˨˩˦]

[ʔɓiəŋ˦˥ tʰaːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 變態, composed of 變 (“to change”) and 態 (“state”), from Japanese 変態 (hentai), from Literary Chinese 變態 (biàntài, “to transform”); see the Japanese and Chinese entries for more.

der

Cái thằng/con này biến thái quá đi!

(literally, “This guy/gal [meaning you] is such a pervert!”)

(informal, humorous) sexually perverted or deviant


thất lễ

[tʰət̚˧˦ le˦ˀ˥]

[tʰək̚˦˧˥ lej˧˨]

[tʰək̚˦˥ lej˨˩˦]

Ở nhà kiêng ngồi giữa bậc cửa, e thất lễ.

1915, Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục [Vietnamese customs]:

When at home, avoid sitting on the doorstep, so as not to be impolite / discourteous.

(dated, formal, now restricted to fiction) impolite


hữu thanh

[hiw˦ˀ˥ tʰajŋ̟˧˧]

[hɨw˧˨ tʰɛɲ˧˧]

[hɨw˨˩˦ tʰan˧˧]

Sino-Vietnamese word from 有聲, composed of 有 (“to have”) and 聲 (“sound”).


vô thanh

[vo˧˧ tʰajŋ̟˧˧]

[vow˧˧ tʰɛɲ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 無聲, composed of 無 (“-less”) and 聲 (“sound”).


goá

From Middle Vietnamese gŏá, from Proto-Vietic *-kwaːʔ, from Old Chinese 寡 (OC *[C.k]ʷˤraʔ) (B-S) (SV: quả).

goá vợ

goá chồng


ngang

From Proto-Vietic *p-ŋaːŋ. Cognate with Arem ŋæ:ŋ. The notion of "stubborness" may stem from the fact that crabs always move sideways.

nét ngang

dàn hàng ngang

to form a line in which people stand to the side of each other

ngang như cua

very stubborn, like a crab who always moves sideways

thanh ngang


vô tư

Sino-Vietnamese word from 無私 (“selfless”).

Vô tư đi!

chí công vô tư

all for the public's sake or common cause, completely selfless


放縱

chữ Hán form of phóng túng (“self-indulgent; negligent”).


đằm

head

đằm • (潭, 覃)

vi-adj

đằm • (潭, 覃)

smooth and steady (without sudden changes in movement)


đằm

(Central Vietnam) correct; right; on the mark


lập phương

[ləp̚˧˨ʔ fɨəŋ˧˧]

[ləp̚˨˩ʔ fɨəŋ˧˧]

[ləp̚˨˩˨ fɨəŋ˧˧]

Three cubed equals eight


bình phương

[ʔɓïŋ˨˩ fɨəŋ˧˧]

[ʔɓɨn˦˩ fɨəŋ˧˧]

[ʔɓɨn˨˩ fɨəŋ˧˧]

Two squared equals four


不動

chữ Hán form of bất động (“motionless”).


無雙

chữ Hán form of vô song (“unparalleled”).


mãn tính

[maːn˦ˀ˥ tïŋ˧˦]

[maːŋ˧˨ tɨn˦˧˥]

[maːŋ˨˩˦ tɨn˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 慢性 (SV: mạn tính).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mạn tính</i>

vi-etym-sino

Alternative form of mạn tính (“chronic”)


sáng lạng

[saːŋ˧˦ laːŋ˧˨ʔ]

[ʂaːŋ˦˧˥ laːŋ˨˩ʔ]

[saːŋ˦˧˥ laːŋ˨˩ʔ]

[ʂaːŋ˦˥ laːŋ˨˩˨]

[saːŋ˦˥ laːŋ˨˩˨]

Misconstruction and mispronunciation of xán lạn, due to sáng meaning "clear; bright"; lạn is changed to lạng perhaps to harmonize with sáng in terms of pronunciation.


xán lạn

[saːŋ˦˧˥ laːŋ˨˩ʔ]

[saːŋ˦˥ laːŋ˨˩˨]

tương lai xán lạn


dễ như trở bàn tay

[ze˦ˀ˥ ɲɨ˧˧ t͡ɕəː˧˩ ʔɓaːn˨˩ taj˧˧]

[jej˧˨ ɲɨ˧˧ ʈəː˧˨ ʔɓaːŋ˦˩ taj˧˧]

[jej˨˩˦ ɲɨ˧˧ ʈəː˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩ ta(ː)j˧˧]

Probably a calque of Chinese 易如反掌 (dị như phản chưởng); literally "as easy as turning a hand over"


đa nghi như Tào Tháo

[ʔɗaː˧˧ ŋi˧˧ ɲɨ˧˧ taːw˨˩ tʰaːw˧˦]

[ʔɗaː˧˧ ŋɪj˧˧ ɲɨ˧˧ taːw˦˩ tʰaːw˨˩˦]

[ʔɗaː˧˧ ŋɪj˧˧ ɲɨ˧˧ taːw˨˩ tʰaːw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 多疑 (“suspicious”), 如 (“like”) and 曹操 (“Cao Cao”).

(figurative, humorous) suspicious or paranoid about everything


lòng lang dạ thú

[lawŋ͡m˨˩ laːŋ˧˧ zaː˧˨ʔ tʰu˧˦]

[lawŋ͡m˦˩ laːŋ˧˧ jaː˨˩ʔ tʰʊw˨˩˦]

[lɔŋ˦˩ laːŋ˧˧ jaː˨˩ʔ tʰʊw˨˩˦]

[lawŋ͡m˨˩ laːŋ˧˧ jaː˨˩˨ tʰʊw˦˥]

Mistranslation of Chinese 狼心狗肺 (lang tâm cẩu phế, “wolf-hearted, dog-lunged”)


nghiêng nước nghiêng thành

[ŋiəŋ˧˧ nɨək̚˧˦ ŋiəŋ˧˧ tʰajŋ̟˨˩]

[ŋiəŋ˧˧ nɨək̚˦˧˥ ŋiəŋ˧˧ tʰɛɲ˦˩]

[ŋiəŋ˧˧ nɨək̚˦˥ ŋiəŋ˧˧ tʰan˨˩]

Calque of Chinese 傾國傾城／倾国倾城 (khuynh quốc khuynh thành).

cal

󰜋(Một)堆(đôi)迎(nghiêng)渃(nước)迎(nghiêng)城(thành)
色(Sắc)停(đành)隊(đòi)没(một)才(tài)停(đành)和(hoạ)𠄩(hai)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)), published 1866, lines 27–28:

One smile could rock a fortress and two a nation.
 Other girls might have comparable talents,
 but none could compare to her beauty’s perfection.

(archaic, idiomatic, of a human beauty) extremely beautiful and attractive


bờm

Perhaps from a folktale of a silly, clumsy boy named "Bờm", who was offered many valuable things in exchange for his fan, but refused them all and only accepted a handful of sticky rice. This tale is usually expressed in poetic form.
Thằng Bờm có cái quạt mo
Phú ông xin đổi ba bò chín trâu
Bờm rằng Bờm chẳng lấy trâu
Phú ông xin đổi một xâu cá mè
Bờm rằng Bờm chẳng lấy mè
Phú ông xin đổi một bè gỗ lim
Bờm rằng Bờm chẳng lấy lim
Phú ông xin đổi con chim đồi mồi
Bờm rằng Bờm chẳng lấy mồi
Phú ông xin đổi nắm xôi, Bờm cười.
: Bờm-boy'd got a spathe fan
: Rich man asked for it for three zebus and nine buffaloes
: Bờm said Bờm wanted no buffaloes
: Rich man asked for it for a string of barbs
: Bờm said Bờm wanted no barbs
: Rich man asked for it for a raft made of ge mu
: Bờm said Bờm wanted no ge mu
: Rich man asked for it for a bird statue made of the shell of a turtle
: Bờm said Bờm wanted no turtle
: Rich man asked for it for a handful of sticky rice, and Bờm smiled.

(colloquial, humorous) silly and lacking in common sense


khê

cơm khê

Hương Khê với chả hương khét!
To hell with this Hương Khê thing!

(of rice) slightly overcooked and burned


方法論

phương pháp luận
phương pháp luận#Vietnamese

chữ Hán form of phương pháp luận (“methodological”).


窘迫

chữ Hán form of quẫn bách (“poverty-stricken; poor; impoverished”).


lao xao

Tiếng lá lao xao.

Tiếng nước lao xao.


rỗi

cứu rỗi linh hồn

(of a soul) saved (rescued from the consequences of sin)


vinh quang

[vïŋ˧˧ kwaːŋ˧˧]

[vɨn˧˧ kwaːŋ˧˧]

[vɨn˧˧ waːŋ˧˧]

[jɨn˧˧ waːŋ˧˧]


nâu

Cognate with Tho [Cuối Thái Hoà] du³³ (Nguyễn Hữu Hoành et al., 2022). Muong Bi nu was borrowed from an earlier form of Vietnamese, as indicated by the initial ⟨n⟩ instead of regular ⟨đ⟩.
See also củ nâu (“Dioscorea cirrhosa”).


lỗ

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lỗ.wav

From Proto-Mon-Khmer *luh (“hole”); cognates include Khmer ធ្លុះ (thluh), Bahnar bơlôh, Central Mnong lôh.


lung linh

[lʊwŋ͡m˧˧ lïŋ˧˧]

[lʊwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

[lʊwŋ͡m˧˧ lɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 瓏 and 玲, syllable metathesis of 玲瓏／玲珑 (línglóng) (SV: linh lung), which is not used in modern Vietnamese.


khá

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 可 (“can; able; suitable; good”, SV: khả).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khả</i>

vi-etym-sino

tốt nghiệp loại khá

(education, of a student or their achievements) "decent", below xuất sắc (“excellent”) and giỏi (“good”), above trung bình (“average”), yếu (“poor”) and kém (“terrible”)


bận

Chúng tôi bận chuẩn bị thi.

2015 November 10, Như Bình Ngô, Elementary Vietnamese, 3rd edition, Tuttle Publishing, →ISBN, page 36:

We are busy preparing for the final exams.


đau đớn

[ʔɗaw˧˧ ʔɗəːn˧˦]

[ʔɗaw˧˧ ʔɗəːŋ˦˧˥]

[ʔɗa(ː)w˧˧ ʔɗəːŋ˦˥]

𣦆(Trải)戈(qua)没(một)局(cuộc)𣷭(bể)橷(dâu)
仍(Những)調(điều)𬖉(trông)𧡊(thấy)㐌(đã)𤴬(đau)疸(đớn)𢚸(lòng)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)), published 1866, lines 3–4:

A turbulent mulberry-field-covered-by-sea period had passed.
 The things that we saw still deeply pain our hearts.


linh thiêng

[lïŋ˧˧ tʰiəŋ˧˧]

[lɨn˧˧ tʰiəŋ˧˧]

[lɨn˧˧ tʰiəŋ˧˧]

linh + thiêng. Compare Sinitic 靈聖／灵圣 (língshèng), derived from the same roots.


ngập

ngập nước

ngập tuyết

Cờ phướn ngập trời.


vô nghĩa

[vo˧˧ ŋiə˦ˀ˥]

[vow˧˧ ŋiə˧˨]

[vow˧˧ ŋiə˨˩˦]

[jow˧˧ ŋiə˨˩˦]

Cuộc sống này hoàn toàn vô nghĩa.


Phổ

Sino-Vietnamese word from 普, from Mandarin 普魯士／普鲁士 (Pǔlǔshì; Phổ Lỗ Sĩ), perhaps from French Prusse. Compare Thuỵ Sĩ.


đồng tính

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tïŋ˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ tɨn˦˧˥]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tɨn˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đồng tính.wav

Sino-Vietnamese word from 同性, composed of 同 (“same”) and 性 (“sex”).


thời sự

[tʰəːj˨˩ sɨ˧˨ʔ]

[tʰəːj˦˩ ʂɨ˨˩ʔ]

[tʰəːj˦˩ sɨ˨˩ʔ]

[tʰəːj˨˩ ʂɨ˨˩˨]

[tʰəːj˨˩ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 時事, composed of 時 (“now; current; at that time”) and 事 (“matter; affair”), literally "current affairs".

(of events, ideas, etc.) highly relevant


toàn quốc

[twaːŋ˦˩ kuək̚˦˧˥]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ wək̚˦˥]


tàn khốc

[taːŋ˦˩ kʰəwk͡p̚˦˧˥]

[taːŋ˦˩ xəwk͡p̚˦˧˥]

[taːŋ˨˩ kʰəwk͡p̚˦˥]

[taːŋ˨˩ xəwk͡p̚˦˥]

thảm hoạ tàn khốc