củ khởi

[ku˧˩ xəːj˧˩]

[kʊw˧˨ kʰəːj˧˨]

[kʊw˧˨ xəːj˧˨]

[kʊw˨˩˦ kʰəːj˨˩˦]

[kʊw˨˩˦ xəːj˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 枸杞 (SV: cẩu kỉ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cẩu kỉ</i>


tam giác nhọn

[taːm˧˧ zaːk̚˧˦ ɲɔn˧˨ʔ]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ ɲɔŋ˨˩ʔ]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ ɲɔŋ˨˩˨]


tam giác tù

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ tʊw˦˩]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ tʊw˨˩]


số hữu tỉ

[ʂow˨˩˦ hɨw˧˨ tɪj˧˨]

[sow˨˩˦ hɨw˧˨ tɪj˧˨]

[ʂow˦˥ hɨw˨˩˦ tɪj˨˩˦]

[sow˦˥ hɨw˨˩˦ tɪj˨˩˦]

Compound of số (“number”) + hữu tỉ (“rational”).


số vô tỉ

[ʂow˨˩˦ vow˧˧ tɪj˧˨]

[ʂow˦˥ vow˧˧ tɪj˨˩˦]

Compound of số (“number”) + vô tỉ (“irrational”).


giá trị tuyệt đối

[zaː˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ twiət̚˧˨ʔ ʔɗoj˧˦]

[jaː˨˩˦ ʈɪj˨˩ʔ twiək̚˨˩ʔ ʔɗoj˨˩˦]

[jaː˦˥ ʈɪj˨˩˨ t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨ ʔɗoj˦˥]

Compound of giá trị (“value”) + tuyệt đối (“absolute”).


nốt đen

[not̚˧˦ ʔɗɛn˧˧]

[nok̚˦˧˥ ʔɗɛŋ˧˧]

[nok̚˦˥ ʔɗɛŋ˧˧]


dòng kẻ phụ

[zawŋ͡m˨˩ kɛ˧˩ fu˧˨ʔ]

[jawŋ͡m˦˩ kɛ˧˨ fʊw˨˩ʔ]

[jɔŋ˦˩ kɛ˧˨ fʊw˨˩ʔ]

[jawŋ͡m˨˩ kɛ˨˩˦ fʊw˨˩˨]


nốt tròn

[not̚˧˦ t͡ɕɔn˨˩]

[nok̚˦˧˥ ʈɔŋ˦˩]

[nok̚˦˥ ʈɔŋ˨˩]


nốt trắng

[not̚˧˦ t͡ɕaŋ˧˦]

[nok̚˦˧˥ ʈaŋ˦˧˥]

[nok̚˦˥ ʈaŋ˦˥]


niên biểu

[niən˧˧ ʔɓiəw˧˩]

[niəŋ˧˧ ʔɓiw˧˨]

[niəŋ˧˧ ʔɓiw˨˩˦]

Niên biểu lịch sử Việt Nam


điền chủ

[ʔɗiən˨˩ t͡ɕu˧˩]

[ʔɗiəŋ˦˩ t͡ɕʊw˧˨]

[ʔɗiəŋ˨˩ cʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 田主, composed of 田 (“field”) and 主 (“master”).

vi-etym-sino

(dated) a landlord; landowner (especially of farmland)


chủ đích

[t͡ɕu˧˩ ʔɗïk̟̚˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɗɨt̚˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ʔɗɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主 (“main”) and 的 (“target”).


chủ hôn

[t͡ɕʊw˧˨ hoŋ˧˧]

[cʊw˨˩˦ hoŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 主 (“host”) and 婚 (“wedding; to marry”).

a wedding host; marriage ceremony officiant


chủ điền

[t͡ɕu˧˩ ʔɗiən˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɗiəŋ˦˩]

[cʊw˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master”) and 田 (“field”), calque of Chinese 田主 (landowner).


chủ công

Sino-Vietnamese word from 主攻, composed of 主 (“master”) and 攻 (“to attack”).

[t͡ɕu˧˩ kəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ kəwŋ͡m˧˧]

[cʊw˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧]

Chủ công trong bóng chuyền là người phát bóng để đồng đội thực hiện tấn công.

A server in volleyball is the person who serves the ball for teammates to implement the offensive.

(sports) a server (player that initiates play with the ball)


chủ công

Sino-Vietnamese word from 主公, composed of 主 (“master”) and 公 (“honorable”).

[t͡ɕu˧˩ kəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ kəwŋ͡m˧˧]

[cʊw˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧]

(literary) Your Excellency; His Excellency


chủ soái

[t͡ɕʊw˧˨ ʂwaːj˨˩˦]

[t͡ɕʊw˧˨ swaːj˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ʂ⁽ʷ⁾aːj˦˥]

[cʊw˨˩˦ s⁽ʷ⁾aːj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主帥, composed of 主 (“master”) and 帥 (“commander”).

commander in chief
commander in chief#English

(historical) the feudal commander in chief; chief commander of armed forces


chủ quản

[t͡ɕʊw˧˨ kwaːŋ˧˨]

[cʊw˨˩˦ waːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 主管, composed of 主 (“master”) and 管 (“to manage”).


chủ quản

[t͡ɕʊw˧˨ kwaːŋ˧˨]

[cʊw˨˩˦ waːŋ˨˩˦]


ó cá

[ʔɔ˧˦ kaː˧˦]

[ʔɔ˨˩˦ kaː˨˩˦]

[ʔɔ˦˥ kaː˦˥]

Pandion haliaetus
Pandion haliaetus#Translingual


ưng biển

[ʔɨŋ˧˧ ʔɓiən˧˩]

[ʔɨŋ˧˧ ʔɓiəŋ˧˨]

[ʔɨŋ˧˧ ʔɓiəŋ˨˩˦]


chủ sự

[t͡ɕu˧˩ sɨ˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ʂɨ˨˩ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ sɨ˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ʂɨ˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 主事, composed of 主 (“to host”) and 事 (“matters”).


chủ sự

[t͡ɕu˧˩ sɨ˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ʂɨ˨˩ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ sɨ˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ʂɨ˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ sɨ˨˩˨]

(historical) a kind of feudal or colonial official


cộng hoà chuối

[kəwŋ͡m˧˨ʔ hwaː˨˩ t͡ɕuəj˧˦]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ hwaː˦˩ t͡ɕuj˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ cuj˦˥]


Sếch-xpia

[səjk̟̚˧˦ spiə˧˧]

[ʂet̚˦˧˥ spiə˧˧]

[ʂəːt̚˦˥ spiə˧˧]

[səːt̚˦˥ spiə˧˧]

A transliteration of the English surname Shakespeare


thủy triều đỏ

Traditional tone placement spelling of thuỷ triều đỏ (“red tide”).


vỏ chuối

[vɔ˧˩ t͡ɕuəj˧˦]

[vɔ˧˨ t͡ɕuj˨˩˦]

[vɔ˨˩˦ cuj˦˥]

[jɔ˨˩˦ cuj˦˥]

Compound of vỏ (“peel”) + chuối (“banana”).


nhập thành

[ɲəp̚˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩]

[ɲəp̚˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩]

[ɲəp̚˨˩˨ tʰan˨˩]


thuỷ triều đỏ

[tʰwi˧˩ t͡ɕiəw˨˩ ʔɗɔ˧˩]

[tʰwɪj˧˨ ʈiw˦˩ ʔɗɔ˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ ʈiw˨˩ ʔɗɔ˨˩˦]


khôn khéo

[kʰoŋ˧˧ kʰɛw˨˩˦]

[xoŋ˧˧ xɛw˨˩˦]

[kʰoŋ˧˧ kʰɛw˦˥]

[xoŋ˧˧ xɛw˦˥]


chủ thầu

[t͡ɕu˧˩ tʰəw˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tʰəw˦˩]

[cʊw˨˩˦ tʰəw˨˩]

chủ (“master; boss”) + thầu (“to contract”).

com

general contractor
general contractor#English

a main contractor; general contractor; foreman over subcontractors


chủ tế

[t͡ɕu˧˩ te˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ tej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 主祭, composed of 主 (“host”) and 祭 (“worship”).

vi-etym-sino

a celebrant; officiant of certain kinds of ceremonial worship or offerings


chủ từ

[t͡ɕu˧˩ tɨ˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tɨ˦˩]

[cʊw˨˩˦ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; entity”) and 詞 (“word”).


chủ trị

[t͡ɕu˧˩ t͡ɕi˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ʈɪj˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ʈɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 主治, composed of 主 (“main”) and 治 (“to treat”).

(especially of traditional medicine) to primarily treat


chủ tướng

[t͡ɕu˧˩ tɨəŋ˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主將, composed of 主 (“master; main”) and 將 (“general”).


chủ xị

[t͡ɕu˧˩ si˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ sɪj˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ sɪj˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 主席 (SV: chủ tịch).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chủ tịch</i>

vi-etym-sino

(colloquial) a designated sponsor (especially one who funds partygoers)


khổ chủ

[xo˧˩ t͡ɕu˧˩]

[kʰow˧˨ t͡ɕʊw˧˨]

[xow˧˨ t͡ɕʊw˧˨]

[kʰow˨˩˦ cʊw˨˩˦]

[xow˨˩˦ cʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 苦主, composed of 苦 (“suffering”) and 主 (“entity”).

a victim; sufferer (of an accident or tragedy)


chủ toạ

[t͡ɕu˧˩ twaː˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ twaː˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ t⁽ʷ⁾aː˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; host”) and 坐 (“to sit; manage”).

a chair; chairperson; presiding official


chủ toạ

[t͡ɕu˧˩ twaː˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ twaː˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ t⁽ʷ⁾aː˨˩˨]


chủ tâm

[t͡ɕu˧˩ təm˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ təm˧˧]

[cʊw˨˩˦ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 主 (“master; to indicate”) and 心 (“intention; mind”).

(dated) deliberate intention; motivated purpose


chủ tâm

[t͡ɕu˧˩ təm˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ təm˧˧]

[cʊw˨˩˦ təm˧˧]


chủ ý

[t͡ɕu˧˩ ʔi˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɪj˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ʔɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 主意, composed of 主 (“main”) and 意 (“intention”).


chủ ý

[t͡ɕu˧˩ ʔi˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɪj˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ʔɪj˦˥]


tự do chủ nghĩa

[tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[tɨ˨˩˨ jɔ˧˧ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

(politics) liberal (political philosophy)


dấu bằng

[zəw˧˦ ʔɓaŋ˨˩]

[jəw˨˩˦ ʔɓaŋ˦˩]

[jəw˦˥ ʔɓaŋ˨˩]


𠶍

top cut off an areca-nut (bunch of areca-nut, an object with hat shape)


khảo dị

[kʰaːw˧˨ jɪj˨˩ʔ]

[xaːw˧˨ jɪj˨˩ʔ]

[kʰaːw˨˩˦ jɪj˨˩˨]

[xaːw˨˩˦ jɪj˨˩˨]

to research differences in several texts on a literary work


thư mục

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰɨ˧˧ mʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 書目, composed of 書 and 目.

(computing) a directory (a structured listing of the names and characteristics of the files on a storage device)

(computing) a directory; folder (a virtual container in a computer's file system, in which files and other directories may be stored)


máy khách

[maj˨˩˦ kʰat̚˦˧˥]

máy (“machine; computer”) + khách (“customer; client”).

compound

(computing) a client (a computer application or system that requests and/or consumes the services provided by another having the role of server)


Biển Bắc

[ʔɓiən˧˩ ʔɓak̚˧˦]

[ʔɓiəŋ˧˨ ʔɓak̚˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˨˩˦ ʔɓak̚˦˥]


Vương quốc Na Uy

[vɨəŋ˧˧ kuək̚˧˦ naː˧˧ ʔwi˧˧]

[vɨəŋ˧˧ kuək̚˦˧˥ naː˧˧ ʔwɪj˧˧]

[vɨəŋ˧˧ wək̚˦˥ naː˧˧ (ʔ)wɪj˧˧]

[jɨəŋ˧˧ wək̚˦˥ naː˧˧ (ʔ)wɪj˧˧]


Biển Na Uy

[ʔɓiən˧˩ naː˧˧ ʔwi˧˧]

[ʔɓiəŋ˧˨ naː˧˧ ʔwɪj˧˧]

[ʔɓiəŋ˨˩˦ naː˧˧ (ʔ)wɪj˧˧]


Liên minh châu Phi

[liən˧˧ mïŋ˧˧ t͡ɕəw˧˧ fi˧˧]

[liəŋ˧˧ mɨn˧˧ t͡ɕəw˧˧ fɪj˧˧]

[liəŋ˧˧ mɨn˧˧ cəw˧˧ fɪj˧˧]


節元旦

Tết Nguyên Đán
Tết Nguyên Đán#Vietnamese

chữ Hán form of Tết Nguyên Đán (“Vietnamese Lunar New Year, properly the first three days of the new lunar year”).


ô tác

[ʔo˧˧ taːk̚˧˦]

[ʔow˧˧ taːk̚˦˧˥]

[ʔow˧˧ taːk̚˦˥]


phi Mĩ hoá

[fɪj˧˧ mɪj˧˨ hwaː˨˩˦]

[fɪj˧˧ mɪj˨˩˦ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 非 (“de-”) and 美化 (“to Americanize”).


phi Mĩ hoá

[fɪj˧˧ mɪj˧˨ hwaː˨˩˦]

[fɪj˧˧ mɪj˨˩˦ waː˦˥]


Mĩ hoá

[mɪj˧˨ hwaː˨˩˦]

[mɪj˨˩˦ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 美化, composed of 美 and 化.


Mĩ hoá

[mɪj˧˨ hwaː˨˩˦]

[mɪj˨˩˦ waː˦˥]


bồ đề tâm

[ʔɓo˨˩ ʔɗe˨˩ təm˧˧]

[ʔɓow˦˩ ʔɗej˦˩ təm˧˧]

[ʔɓow˨˩ ʔɗej˨˩ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 菩提心, composed of 菩提 and 心, from Chinese 菩提心 (pútíxīn), from Sanskrit बोधिचित्त (bodhicitta).


mạn đà la

[maːn˧˨ʔ ʔɗaː˨˩ laː˧˧]

[maːŋ˨˩ʔ ʔɗaː˦˩ laː˧˧]

[maːŋ˨˩˨ ʔɗaː˨˩ laː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 曼陀羅, from Middle Chinese 曼陀羅 (muɑn dɑ lɑ), from Sanskrit मण्डल (maṇḍala).


chiến tranh Việt Nam

[t͡ɕiən˧˦ t͡ɕajŋ̟˧˧ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʈɛɲ˧˧ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[ciəŋ˦˥ ʈan˧˧ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[ciəŋ˦˥ ʈan˧˧ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

Compound of chiến tranh (“war”) + Việt Nam (“Vietnam”).


chiến tranh chống Mĩ

[t͡ɕiən˧˦ t͡ɕajŋ̟˧˧ t͡ɕəwŋ͡m˧˦ mi˦ˀ˥]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ʈɛɲ˧˧ t͡ɕəwŋ͡m˦˧˥ mɪj˧˨]

[ciəŋ˦˥ ʈan˧˧ cəwŋ͡m˦˥ mɪj˨˩˦]

Compound of chiến tranh (“war”) + chống (“to resist; to oppose”) + Mĩ (“United States; America”).


菩提心

chữ Hán form of bồ đề tâm (“bodhicitta”).


giới luật

[zəːj˧˦ lwət̚˧˨ʔ]

[jəːj˨˩˦ lwək̚˨˩ʔ]

[jəːj˦˥ l⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨]

religious discipline; religious precept; commandment


bánh cốm

[ʔɓajŋ̟˧˦ kom˧˦]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ kom˦˧˥]

bánh (“pastry”) + cốm (“flattened rice made from toasted green rice grains”).

com

Có thể nói món bánh cốm truyền thống là một món bánh dân dã, mộc mạc nhưng lại nồng nàn hương vị xuân.

2024 January 19, “Hương vị cốm tết [The flavor of Tet green rice]”, in Báo Bình Thuận, retrieved 2024-06-23:

It can be said that the traditional green sticky rice cake is a simple, rustic treat, yet it is rich with the flavors of spring.

green sticky rice cake (a Vietnamese dessert made from green sticky rice and mung beans)


Dương Châu

[zɨəŋ˧˧ t͡ɕəw˧˧]

[jɨəŋ˧˧ t͡ɕəw˧˧]

[jɨəŋ˧˧ cəw˧˧]

Yangzhou (a prefecture-level city in Jiangsu, in eastern China).


Hỏa Lò

Traditional tone placement spelling of Hoả Lò.


Hoả Lò

[hwaː˧˩ lɔ˨˩]

[hwaː˧˨ lɔ˦˩]

[waː˨˩˦ lɔ˨˩]

The demotic name (tên Nôm) for the village. Named after an eponymous steet, due to the concentration of stores selling wood stoves and coal-fire stoves along the street in pre-colonial times. Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 火爐 (SV: hoả lô).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoả lô</i>

vi-etym-sino

nhà tù Hoả Lò

(historical) Phụ Khánh (a historical village in Vĩnh Xương canton, Thọ Xương district, Hanoi, Vietnam)


Kim Liên

→ English: Kim Liên

→ German: Kim Lien

Sino-Vietnamese word from 金蓮, composed of 金 and 蓮.

Kim Liên (a ward of Đống Đa district, Hanoi, Vietnam).

Kim Liên (a rural commune of Kim Thành district, Hải Dương, Vietnam).

Kim Liên (a village and rural commune of Nam Đàn district, Nghệ An, Vietnam).


quáng

(of eyes, now chiefly in certain compounds) dazzled


giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời

[zaːŋ˧˧ səːn˧˧ ze˦ˀ˥ ʔɗoj˧˩ ʔɓaːn˧˩ tïŋ˧˦ xɔ˧˦ zəːj˨˩]

[jaːŋ˧˧ ʂəːŋ˧˧ jej˧˨ ʔɗoj˧˨ ʔɓaːŋ˧˨ tɨn˦˧˥ kʰɔ˨˩˦ jəːj˦˩]

[jaːŋ˧˧ səːŋ˧˧ jej˧˨ ʔɗoj˧˨ ʔɓaːŋ˧˨ tɨn˦˧˥ xɔ˨˩˦ jəːj˦˩]

[jaːŋ˧˧ ʂəːŋ˧˧ jej˨˩˦ ʔɗoj˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩˦ tɨn˦˥ kʰɔ˦˥ jəːj˨˩]

[jaːŋ˧˧ səːŋ˧˧ jej˨˩˦ ʔɗoj˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩˦ tɨn˦˥ xɔ˦˥ jəːj˨˩]

changing a country's borders is easy, but changing a person's character is hard


trơn tru

[t͡ɕəːn˧˧ t͡ɕu˧˧]

[ʈəːŋ˧˧ ʈʊw˧˧]

[ʈəːŋ˧˧ ʈʊw˧˧]

đọc trơn tru bài thơ


thọ mệnh

[tʰɔ˧˨ʔ məjŋ̟˧˨ʔ]

[tʰɔ˨˩ʔ men˨˩ʔ]

[tʰɔ˨˩˨ məːn˨˩˨]

Thế gian vẫn có rất nhiều người thọ mệnh cao, nhưng đều không còn nhiều sức khỏe.

2023 October 19, “"Ngả mũ" với cụ bà 91 tuổi vẫn là vận động viên thể dục dụng cụ ["Taking off our hats" to the 91-year-old woman who is still a gymnast]”, in VOV2, Voice of Vietnam, retrieved 2024-06-23:

The world still has many people with long lifespans, but most of them no longer have much health.


du đãng

[zu˧˧ ʔɗaːŋ˦ˀ˥]

[jʊw˧˧ ʔɗaːŋ˧˨]

[jʊw˧˧ ʔɗaːŋ˨˩˦]


kiều

(religion) to pray to a deity or ancestors for intercession


kiều

(only in compounds) expatriate; overseas


yến mạch

[ʔiən˧˦ majk̟̚˧˨ʔ]

[ʔiəŋ˦˧˥ mat̚˨˩ʔ]

[ʔiəŋ˦˥ mat̚˨˩˨]


VKSND

Viện kiểm sát nhân dân
Viện kiểm sát nhân dân#Vietnamese

Initialism of Viện kiểm sát nhân dân (“People's Procuracy”).


nước tro

[nɨək̚˧˦ t͡ɕɔ˧˧]

[nɨək̚˦˧˥ ʈɔ˧˧]

[nɨək̚˦˥ ʈɔ˧˧]


Bình Trị Thiên

[ʔɓïŋ˨˩ t͡ɕi˧˨ʔ tʰiən˧˧]

[ʔɓɨn˦˩ ʈɪj˨˩ʔ tʰiəŋ˧˧]

[ʔɓɨn˨˩ ʈɪj˨˩˨ tʰiəŋ˧˧]

Blend of Quảng Bình + Quảng Trị + Thừa Thiên.

blend

Thừa Thiên Huế
Thừa Thiên Huế#Vietnamese

the collective name of Quảng Bình, Quảng Trị and Thừa Thiên Huế, three provinces that, along with Nghệ Tĩnh, form the North Central Coast


chùa Một Cột

[t͡ɕuə˨˩ mot̚˧˨ʔ kot̚˧˨ʔ]

[t͡ɕuə˦˩ mok̚˨˩ʔ kok̚˨˩ʔ]

[cuə˨˩ mok̚˨˩˨ kok̚˨˩˨]

chùa (“temple”) + một (“one”) + cột (“pillar”).

com

the One Pillar Pagoda (a temple in Đội Cấn, Ba Đình district, Hanoi, Vietnam)


lâm li

[ləm˧˧ lɪj˧˧]

[ləm˧˧ lɪj˧˧]


nhất tề

[ɲət̚˧˦ te˨˩]

[ɲək̚˦˧˥ tej˦˩]

[ɲək̚˦˥ tej˨˩]

Đáp Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân, toàn quân ta nhất tề đứng lên kháng chiến với ý chí "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh", vì độc lập tự do thiêng liêng của Tổ quốc.

2016 November 29, Nguyễn Văn Sự, “"Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến" - Sự khẳng định ý chí và quyết tâm sắt đá bảo vệ nền độc lập”, in Hànộimới:

Answering the call of President Ho Chi Minh, our people and army unanimously rose up to resist, determined "to brave death for the survival of the Fatherland", for the sacred independence and freedom of the Fatherland.


chó đảo Tàu

[t͡ɕɔ˧˦ ʔɗaːw˧˩ taw˨˩]

[t͡ɕɔ˨˩˦ ʔɗaːw˧˨ taw˦˩]

[cɔ˦˥ ʔɗaːw˨˩˦ ta(ː)w˨˩]

Calque of Korean 섬짱깨 (seomjjangkkae)，chó (“dog”) + đảo (“island”) + tàu (“ship, extended meaning 'Chink'”). Many Chinese refugees came to Vietnam in boats during the Qing Dynasty and were known for transporting goods by boat.


chính gốc

[t͡ɕïŋ˧˦ ɣəwk͡p̚˧˦]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ɣəwk͡p̚˦˧˥]

[cɨn˦˥ ɣəwk͡p̚˦˥]


tiểu hình

[tiəw˧˩ hïŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 小 (“small”) and 刑 (“penalty; punishment”).


chính cương

[t͡ɕïŋ˧˦ kɨəŋ˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ kɨəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ kɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 政綱, composed of 政 (“politics”) and 綱 (“guiding principle”).


xà tích

[saː˨˩ tïk̟̚˧˦]

[saː˦˩ tɨt̚˦˧˥]

[saː˨˩ tɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 蛇 (“snake”) and 脊 (“spine”), because of the shape.

kind of silver chatelaine worn at the at the waist by women


tăng xông

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]


phòng thân

[fawŋ͡m˨˩ tʰən˧˧]

[fawŋ͡m˦˩ tʰəŋ˧˧]

[fɔŋ˦˩ tʰəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˨˩ tʰəŋ˧˧]

giữ vũ khí trong mình để phòng thân

cầm thêm tiền phòng thân

to bring some extra money in case of need

to use as a mean to defend oneself or in self-preservation


nạo bạt

[naːw˧˨ʔ ʔɓaːt̚˧˨ʔ]

[naːw˨˩ʔ ʔɓaːk̚˨˩ʔ]

[naːw˨˩˨ ʔɓaːk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 鐃鈸, composed of 鐃 (“big cymbal”) and 鈸 (“cymbal”).


tự viện

[tɨ˧˨ʔ viən˧˨ʔ]

[tɨ˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[tɨ˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 寺院, composed of 寺 (“Buddhist temple”) and 院 (“yard; place”).


dấu mềm

(typography) tilde (diacritical mark indicating palatalization in Spanish)


dấu lưỡi câu

[zəw˧˦ lɨəj˦ˀ˥ kəw˧˧]

[jəw˨˩˦ lɨj˧˨ kəw˧˧]

[jəw˦˥ lɨj˨˩˦ kəw˧˧]

dấu (“mark”) + lưỡi câu (“fishhook”), from the diacritical mark's resemblance to a fishhook.
The Middle Vietnamese diacritic was derived from the Portuguese til (“tilde”) and has since fallen out of use.

(typography, historical) apex (diacritic in Middle Vietnamese that indicates /ŋ͡m/)


dấu sóng

[jəw˨˩˦ ʂawŋ͡m˦˧˥]

[jəw˨˩˦ sɔŋ˦˧˥]

[jəw˦˥ ʂawŋ͡m˦˥]

dấu (“mark”) + sóng (“wave”), from the diacritical mark's resemblance to an ocean wave.
The Middle Vietnamese diacritic was derived from the Portuguese til (“tilde”) and has since fallen out of use.

(typography) swung dash; tilde (punctuation mark that indicates range)


dấu trăng

[zəw˧˦ t͡ɕaŋ˧˧]

[jəw˨˩˦ ʈaŋ˧˧]

[jəw˦˥ ʈaŋ˧˧]

(typography) breve (semicircular diacritical mark)


𧍋

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 虫 (“insect”) + phonetic 㝵 (ngày).


đành hanh

[ʔɗajŋ̟˨˩ hajŋ̟˧˧]

[ʔɗɛɲ˦˩ hɛɲ˧˧]

Mọi con mắt ngơ ngác đổ dồn về phía Hạnh- hóa ra một con nhóc tản cư! Sao mà nó đành hanh, láo xược, táo tợn vậy!

1998, Nguyễn Minh Châu, Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành, Hanoi: Nhà xuất bản Hội nhà văn, page 14:

Every single bewildered eyes are pointing towards Hạnh- she turns out to be a refugee girl! How can this one be so obstinate, flippant, and impudent as such!

[...] Chị hộ lý này tốt quá. Chứ không như một vài cô giáo ở trường cấp hai của anh. Cũng là đàn bà như chị, sao họ đành hanh nỏ mỏ, ăn quà như mỏ khoét, lười chảy thây, có việc gì là tìm cách nhờ đàn ông làm thay rồi lại bỉ báng người ta là thằng dại gái. [...]

2004, Vũ Đức Nguyên, Bão lửa, Hanoi: Nhà xuất bản Hà Nội, page 26:

… This ward nurse is so nice. Unlike some female teachers at my secondary school. Women all the same, why are they so obstinate, gluttonous, bone-idle, whenever there's a job they would pass the bucket to another man and once done they would jeer him for being a simp. …

(of women or children) perverse; obstinate


lương dân

[lɨəŋ˧˧ zən˧˧]

[lɨəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[lɨəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 良民, composed of 良 (“good; virtuous”) and 民 (“people”). The second sense came into popular usage under the Nguyễn dynasty as the result of their anti-Catholics policies.

vi-etym-sino

those who do not follow Christianity in general or Catholicism in particular; a pagan


giáo dân

[jaːw˨˩˦ jəŋ˧˧]

[jaːw˦˥ jəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 教民, composed of 教 (“teaching; religion”) and 民 (“people”).


chung đụng

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɗʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɗʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[cʊwŋ͡m˧˧ ʔɗʊwŋ͡m˨˩˨]


phẩm trật

[fəm˧˩ t͡ɕət̚˧˨ʔ]

[fəm˧˨ ʈək̚˨˩ʔ]

[fəm˨˩˦ ʈək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 品 (“grade; level; rank”) and 秩 (“order”).

(Catholicism) Catholic Church's hierarchy


oàm oạp

[ʔwaːm˨˩ ʔwaːp̚˧˨ʔ]

[ʔwaːm˦˩ ʔwaːp̚˨˩ʔ]

[...] Sóng oàm oạp vỗ quanh mạn thuyền, [...]

1999, Nguyễn Phan Hách, Truyện ngắn chọn lọc, Hanoi: Nhà xuất bản Văn học, page 471:

… The wave crashed oàm oạp-ly at the side of the boat, …

(ideophonic) imitative of the sound of waves breaking on a hard object


oàm oạp

[ʔwaːm˨˩ ʔwaːp̚˧˨ʔ]

[ʔwaːm˦˩ ʔwaːp̚˨˩ʔ]

Ếch chui vào bộng cây ăn sâu dước nước kêu "oàm oạp, oàm oạp" để khỉ biết nó còn sống.

1999, Ban Văn học Việt Nam, Truyện cổ các dân tộc ít người Việt Nam, volume 6, Hanoi: Nhà xuất bản Văn học, page 81:

The frog hid into an underwater hollow and croaked "oàm oạp, oàm oạp" to let the monkey know it was still alive.

(rare, onomatopoeic) the sound that frogs or toads make


ám thị

[ʔaːm˧˦ tʰi˧˨ʔ]

[ʔaːm˦˧˥ tʰɪj˨˩ʔ]

[ʔaːm˦˥ tʰɪj˨˩˨]


ọp ẹp

[ʔɔp̚˧˨ʔ ʔɛp̚˧˨ʔ]

[ʔɔp̚˨˩ʔ ʔɛp̚˨˩ʔ]

[ʔɔp̚˨˩˨ ʔɛp̚˨˩˨]

Cái nhà của Tưởng đã ọp ẹp, sắp sụp đổ, Mỹ khuân đại bác sang làm cột, mỹ kim làm nền tảng cũng không sao chỗng đỡ cho nó đứng vững lại được nữa.

1949, Trường Chinh, “Tích cực cầm cự và chuẩn bị phản công”, in Văn kiện Đảng toàn tập, volume 10, Hanoi: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, page 32:

Chiang [Kai-shek]'s house is tottering and about to collapse, the Americans bring there big guns to serve as pillars, dollars to serve as foundation, but are still unable to make it standing straight up again.


âm ỉ

[ʔəm˧˧ ʔi˧˩]

[ʔəm˧˧ ʔɪj˧˨]

[ʔəm˧˧ ʔɪj˨˩˦]


基移吹蘇

(Catholicism) Nôm form of Ki-ri-xi-tô (“Christ”).


lập loòng

[ləp̚˧˨ʔ lɔŋ˨˩]

[ləp̚˨˩ʔ lɔŋ͡m˦˩]

[ləp̚˨˩˨ lɔŋ˨˩]


dọi

quả (classifier)
唯 (CJK)
燴 (CJK)
𨅷 (CJK)


dọi

(of two solid objects) to collide; to smash against each other


Huệ Châu

[hwe˧˨ʔ t͡ɕəw˧˧]

[hwej˨˩ʔ t͡ɕəw˧˧]

Huizhou (a prefecture-level city in southeastern Guangdong, China)


lã chã

[laː˦ˀ˥ t͡ɕaː˦ˀ˥]

[laː˧˨ t͡ɕaː˧˨]

[laː˨˩˦ caː˨˩˦]

(of liquid flows, tears, rains, etc.) continuously; uninterruptedly


lẹm

cằm lẹm


mắt mèo

[mak̚˦˧˥ mɛw˦˩]


éo le

[ʔɛw˧˦ lɛ˧˧]

[ʔɛw˨˩˦ lɛ˧˧]

[ʔɛw˦˥ lɛ˧˧]

(of a situation) thwart; unfavourable; unpropitious


léng phéng

head

léng phéng (‑a reduplication léng pha léng phéng)

[lɛŋ˧˦ fɛŋ˧˦]

[lɛŋ˦˧˥ fɛŋ˦˧˥]

[lɛŋ˦˥ fɛŋ˦˥]


dốt đặc

[zot̚˧˦ ʔɗak̚˧˨ʔ]

[jok̚˦˧˥ ʔɗak̚˨˩ʔ]

[jok̚˦˥ ʔɗak̚˨˩˨]

dốt (“stupid; dim-witted”) + đặc (“dense”).


đực rựa

[ʔɗɨk̚˧˨ʔ zɨə˧˨ʔ]

[ʔɗɨk̚˨˩ʔ ʐɨə˨˩ʔ]

[ʔɗɨk̚˨˩˨ ɹɨə˨˩˨]

Cái lớp này toàn đực rựa, chẳng có đứa con gái nào.

There are only boys in this class, not even a single girl.


tiên nữ

[tiən˧˧ nɨ˦ˀ˥]

[tiəŋ˧˧ nɨ˧˨]

[tiəŋ˧˧ nɨ˨˩˦]

(mythology) a young-looking female fairy


thiên biến vạn hóa

thiên biến vạn hoá
thiên biến vạn hoá#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of thiên biến vạn hoá.


nhập nhằng

head

nhập nhằng (‑a reduplication nhập nhà nhập nhằng)

[ɲəp̚˧˨ʔ ɲaŋ˨˩]

[ɲəp̚˨˩ʔ ɲaŋ˦˩]

[ɲəp̚˨˩˨ ɲaŋ˨˩]


lằng nhằng

lằng nhằng (‑a reduplication lằng nhà lằng nhằng)

[laŋ˨˩ ɲaŋ˨˩]

[laŋ˦˩ ɲaŋ˦˩]

[laŋ˨˩ ɲaŋ˨˩]

Lời giải cho bài toán này lằng nhằng quá.

The solution for this math problem is really messy.

Tôi bảo năm mươi ngàn là năm mươi ngàn. Sao cậu cứ lằng nhằng thế nhỉ?

I said fifty dongs are fifty dongs. Why are you so stubborn?

stubborn; obstinate (in an annoying manner)


非殖民化

phi thực dân hoá
phi thực dân hoá#Vietnamese

chữ Hán form of phi thực dân hoá (“decolonization”).


phi thực dân hóa

Traditional tone placement spelling of phi thực dân hoá.


phi thực dân hoá

[fi˧˧ tʰɨk̚˧˨ʔ zən˧˧ hwaː˧˦]

[fɪj˧˧ tʰɨk̚˨˩ʔ jəŋ˧˧ hwaː˨˩˦]

[fɪj˧˧ tʰɨk̚˨˩˨ jəŋ˧˧ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 非殖民化, composed of 非 (“anti-”) and 殖民化 (“colonization”).


tóp tép

[tɔp̚˧˦ tɛp̚˧˦]

[tɔp̚˦˧˥ tɛp̚˦˧˥]

[tɔp̚˦˥ tɛp̚˦˥]

Bà cụ nhai trầu tóp tép.
The old woman chews the betel tóp tép-ly.

(onomatopoeia) imitative of the sound one's mouth made when munching food


tự cung tự cấp

[tɨ˧˨ʔ kʊwŋ͡m˧˧ tɨ˧˨ʔ kəp̚˧˦]

[tɨ˨˩ʔ kʊwŋ͡m˧˧ tɨ˨˩ʔ kəp̚˦˧˥]

[tɨ˨˩˨ kʊwŋ͡m˧˧ tɨ˨˩˨ kəp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 自供自給.
The term shared with Chinese, Korean, and Japanese, 自給自足／自给自足 (tự cấp tự túc), is attested but obsolete in Vietnamese in everyday life. It seems to persist mainly in Marxist literature.


bàng hệ

[ʔɓaːŋ˨˩ he˧˨ʔ]

[ʔɓaːŋ˦˩ hej˨˩ʔ]

[ʔɓaːŋ˨˩ hej˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 旁系, composed of 旁 (“beside”) and 系 (“system”).


mưng mủ

[mɨŋ˧˧ mu˧˩]

[mɨŋ˧˧ mʊw˧˨]

[mɨŋ˧˧ mʊw˨˩˦]


𬯰

𬯰: Nôm readings: lẽ (canonical)
lẻ (canonical)

Variant of 𥛭, see there for more details.


inh ỏi

[ʔïŋ˧˧ ʔɔj˧˩]

[ʔɨn˧˧ ʔɔj˧˨]

[ʔɨn˧˧ ʔɔj˨˩˦]


ghê tởm

[ɣe˧˧ təːm˧˩]

[ɣej˧˧ təːm˧˨]

[ɣej˧˧ təːm˨˩˦]


khăn mỏ quạ

[xan˧˧ mɔ˧˩ kwaː˧˨ʔ]

[kʰaŋ˧˧ mɔ˧˨ kwaː˨˩ʔ]

[xaŋ˧˧ mɔ˧˨ kwaː˨˩ʔ]

[kʰaŋ˧˧ mɔ˨˩˦ waː˨˩˨]

[xaŋ˧˧ mɔ˨˩˦ waː˨˩˨]

khăn (“scarf”) + mỏ (“beak”) + quạ (“crow”).


khả dĩ

[xaː˧˩ zi˦ˀ˥]

[kʰaː˧˨ jɪj˧˨]

[xaː˧˨ jɪj˧˨]

[kʰaː˨˩˦ jɪj˨˩˦]

[xaː˨˩˦ jɪj˨˩˦]


Nhu Nhiên

[ɲu˧˧ ɲiən˧˧]

[ɲʊw˧˧ ɲiəŋ˧˧]

[ɲʊw˧˧ ɲiəŋ˧˧]

(historical) Rouran (a khaganate that ruled much of present-day Mongolia, northern China and southern Siberia from the mid-4th to the mid-6th centuries, formed from a tribal confederation of pre-Mongolic peoples of Donghu origin)

(historical) Rouran (the language of the Rouran khaganate)


đơn điệu

[ʔɗəːn˧˧ ʔɗiəw˧˨ʔ]

[ʔɗəːŋ˧˧ ʔɗiw˨˩ʔ]

[ʔɗəːŋ˧˧ ʔɗiw˨˩˨]

monotonous (having an unvarying pitch or tone)


quán rượu

[kwaːŋ˦˧˥ ʐɨəw˨˩ʔ]

[waːŋ˦˥ ɹɨəw˨˩˨]


mất tiêu

[mət̚˧˦ tiəw˧˧]

[mək̚˦˧˥ tiw˧˧]

Ủa, chia khoá mất tiêu đâu rồi?

(Southern Vietnam, Central Vietnam, colloquial) to vanish


lôm côm

head

lôm côm (‑a reduplication lôm ca lôm côm)


ghi công

[ɣi˧˧ kəwŋ͡m˧˧]

[ɣɪj˧˧ kəwŋ͡m˧˧]

[ɣɪj˧˧ kəwŋ͡m˧˧]

ghi (“to record”) + công (“accomplishment, effort, work”)

compound

ghi công ai vì dũng cảm

cung cấp lời ghi công

to cite, acknowledge, attribute (scholarship or creative work)


hạch đá

[hajk̟̚˧˨ʔ ʔɗaː˧˦]

[hat̚˨˩ʔ ʔɗaː˨˩˦]

[hat̚˨˩˨ ʔɗaː˦˥]

From hạch (“kernel; core”) + đá (“stone, lithic”).


mảnh tước

[majŋ̟˧˩ tɨək̚˧˦]

[mɛɲ˧˨ tɨək̚˦˧˥]

[man˨˩˦ tɨək̚˦˥]

From mảnh (“piece; fragment”) + tước (“to strip”).


phi cảng

[fi˧˧ kaːŋ˧˩]

[fɪj˧˧ kaːŋ˧˨]

[fɪj˧˧ kaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 飛 (“to fly”) and 港 (“port”)

vi-etym-sino

international airport
international airport#English

airport, especially a large airport or an international airport


mội

Mội nước khoáng trị bệnh nằm tại Phú Ninh, được nhà máy nạp chai, có khả năng dùng (giới hạn) cho cả tỉnh Quảng Nam, [...]

2009, Trần Kim Thạch, Khu kinh tế mở Chu Lai: Một lối vào thế kỷ 21 của Việt Nam [Chu Lai Open Economic Zone: A path towards the 21st century for Vietnam], Ho Chi Minh City: Nhà xuất bản Trẻ, page 101:

(Central Vietnam, Southern Vietnam) subterranean spring or stream


mỏ ác

[mɔ˧˩ ʔaːk̚˧˦]

[mɔ˧˨ ʔaːk̚˦˧˥]

[mɔ˨˩˦ ʔaːk̚˦˥]

From mỏ (“beak”) + ác (“crow; raven”), literally “crow's beak”.


trường bay

[t͡ɕɨəŋ˨˩ ʔɓaj˧˧]

[ʈɨəŋ˦˩ ʔɓaj˧˧]

[ʈɨəŋ˨˩ ʔɓa(ː)j˧˧]

trường (“field”) + bay (“to fly”), compare Chinese 飛機場／飞机场 (fēijīchǎng), 機場／机场 (jīchǎng, “airport”).

zh-l

飛機場／飞机场 (fēijīchǎng)


Vọng Các

[vawŋ͡m˧˨ʔ kaːk̚˧˦]

[vawŋ͡m˨˩ʔ kaːk̚˦˧˥]

[vɔŋ˨˩ʔ kaːk̚˦˧˥]

[vawŋ͡m˨˩˨ kaːk̚˦˥]

[jawŋ͡m˨˩˨ kaːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese reading of 望閣, a phonetic transliteration from Thai บางกอก (baang-gɔ̀ɔk).


cá lạc

[kaː˧˦ laːk̚˧˨ʔ]

[kaː˨˩˦ laːk̚˨˩ʔ]

[kaː˦˥ laːk̚˨˩˨]

Indian pike conger (Congresox talabonoides)

daggertooth pike conger
daggertooth pike conger

daggertooth pike conger (Muraenesox cinereus)


bị gậy

[ʔɓi˧˨ʔ ɣəj˧˨ʔ]

[ʔɓɪj˨˩ʔ ɣəj˨˩ʔ]

[ʔɓɪj˨˩˨ ɣəj˨˩˨]


sớn sác

[səːn˧˦ saːk̚˧˦]

[ʂəːŋ˦˧˥ ʂaːk̚˦˧˥]

[səːŋ˦˧˥ saːk̚˦˧˥]

[ʂəːŋ˦˥ ʂaːk̚˦˥]

[səːŋ˦˥ saːk̚˦˥]

(colloquial) slapdash; hasty and careless


ngoại giao cây tre

[ŋwaːj˧˨ʔ zaːw˧˧ kəj˧˧ t͡ɕɛ˧˧]

[ŋwaːj˨˩ʔ jaːw˧˧ kəj˧˧ ʈɛ˧˧]

[ŋwaːj˨˩˨ jaːw˧˧ kəj˧˧ ʈɛ˧˧]

ngoại giao (“diplomacy”) + cây (“tree”, classifier) + tre (“bamboo”).


mưa bóng mây

[mɨə˧˧ ʔɓawŋ͡m˧˦ məj˧˧]

[mɨə˧˧ ʔɓawŋ͡m˦˧˥ məj˧˧]

[mɨə˧˧ ʔɓɔŋ˦˧˥ məj˧˧]

[mɨə˧˧ ʔɓawŋ͡m˦˥ məj˧˧]

mưa (“rain”) + bóng (“shadow”) + mây (“cloud”)

compound

Có cơn mưa nào lạ thế,
Thoáng mưa rồi tạnh ngay.
Em về nhà hỏi mẹ,
Mẹ cười: "Mưa bóng mây."

(Can we date this quote?), Tô Đông Hải (lyrics and music), “Mưa Bóng Mây [Sunshower]”performed by Thanh Trà:

What a strange rain,
Lasting only a while then stopping right away.
I came home and asked mom;
Mom smiled [and said]: "[It's a] sunshower."


thùy trán

Traditional tone placement spelling of thuỳ trán (“frontal lobe”).


thuỳ trán

[tʰwi˨˩ t͡ɕaːn˧˦]

[tʰwɪj˦˩ ʈaːŋ˦˧˥]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩ ʈaːŋ˦˥]


Trảng Bàng

[t͡ɕaːŋ˧˩ ʔɓaːŋ˨˩]

[ʈaːŋ˧˨ ʔɓaːŋ˦˩]

[ʈaːŋ˨˩˦ ʔɓaːŋ˨˩]

Trảng Bàng (a town in Tây Ninh, Vietnam)


Truông Mít

[t͡ɕuəŋ˧˧ mit̚˧˦]

[ʈuəŋ˧˧ mit̚˦˧˥]

[ʈuəŋ˧˧ mɨt̚˦˥]

truông (“wild grassland”) + mít (“jackfruit”).

com

Truông Mít (a commune of Dương Minh Châu district, Tây Ninh, Vietnam)


ngụy quân tử

Traditional tone placement spelling of nguỵ quân tử (“hypocrite”).


Bến Cát

→ English: Bến Cát

[ʔɓen˧˦ kaːt̚˧˦]

[ʔɓen˦˧˥ kaːk̚˦˧˥]

[ʔɓəːn˦˥ kaːk̚˦˥]


sông Chảy

[səwŋ͡m˧˧ t͡ɕaj˧˩]

[ʂəwŋ͡m˧˧ t͡ɕaj˧˨]

[səwŋ͡m˧˧ t͡ɕaj˧˨]

[ʂəwŋ͡m˧˧ ca(ː)j˨˩˦]

sông (“river”) + chảy (“to flow”).
A tên chữ (“literary name”) of this river was 㵢江 (now common read in Sino-Vietnamese as Lôi giang), where the first element is a phonogram for the verb trôi (“to float”).

Chảy River (a river in northern Vietnam)


chia buồn

[t͡ɕiə˧˧ ʔɓuən˨˩]

[t͡ɕiə˧˧ ʔɓuəŋ˦˩]

[ciə˧˧ ʔɓuəŋ˨˩]

lời chia buồn

ngỏ lời chia buồn với ai

to present one's condolences to somebody

(intransitive) to offer condolences to someone


Đình Bảng

[ʔɗïŋ˨˩ ʔɓaːŋ˧˩]

[ʔɗɨn˦˩ ʔɓaːŋ˧˨]

[ʔɗɨn˨˩ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Mechanical Sino-Vietnamese reading of the Vietnamese phrase 亭榜 (đình Báng, “Báng village shrine”), located in the historical Báng village (Kẻ Báng), whose name derived from the word for sugar palm (Arenga pinnata).
Said shrine is now formally called đình Đình Bảng, with the first two elements both being đình (“village shrine”).


tài binh

[taːj˨˩ ʔɓïŋ˧˧]

[taːj˦˩ ʔɓɨn˧˧]

[taːj˨˩ ʔɓɨn˧˧]


suy suyển

[ʂwɪj˧˧ ʂwiəŋ˧˨]

[ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ʂ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

[s⁽ʷ⁾ɪj˧˧ s⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]


rơm rớm

[zəːm˧˧ zəːm˧˦]

[ʐəːm˧˧ ʐəːm˦˧˥]

[ɹəːm˧˧ ɹəːm˦˥]


giảm hình

[zaːm˧˩ hïŋ˨˩]

[jaːm˨˩˦ hɨn˨˩]

(law) to mitigate a sentence; to lower a penalty


đề cử viên

[ʔɗe˨˩ kɨ˧˩ viən˧˧]

[ʔɗej˦˩ kɨ˧˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗej˨˩ kɨ˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗej˨˩ kɨ˨˩˦ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 提, 舉 (“nominate”) and 員 (“-er”).

vi-etym-sino

(politics) nominee to an elective office


củ mài

[kʊw˨˩˦ maːj˨˩]


ông can

[ʔəwŋ͡m˧˧ kaːn˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˧˧]

From công an (“public security”), generated through the nói lái process, also with semantic influence from ông.


phù đồ

[fu˨˩ ʔɗo˨˩]

[fʊw˦˩ ʔɗow˦˩]

[fʊw˨˩ ʔɗow˨˩]

Quan Âm Thị Kính; 1911 quốc ngữ version, lines 619 - 620
Dù xây chín đợt phù đồ,
Sao bằng làm phúc cứu cho một người.
Building a nine-storied stupa cannot compare to graciously saving one human being.

2014, Nguyễn Thị Thùy Linh, “Quét Chùa Buổi Sớm (Sweeping the Temple at Dawn)”, maivanphan.vn
Gió thiền trên ngọn phù đồ
The Zen wind [blows] over the stupa


thở phào

[tʰəː˧˩ faːw˨˩]

[tʰəː˧˨ faːw˦˩]

[tʰəː˨˩˦ faːw˨˩]


cáp treo

[kaːp̚˧˦ t͡ɕɛw˧˧]

[kaːp̚˦˧˥ ʈɛw˧˧]

[kaːp̚˦˥ ʈɛw˧˧]


ô-boa

[ʔo˧˧ ʔɓwaː˧˧]

[ʔow˧˧ ʔɓwaː˧˧]

[ʔow˧˧ ʔɓwaː˧˧]


qua cầu rút ván

[kwaː˧˧ kəw˦˩ ʐʊk̚˦˧˥ vaːŋ˦˧˥]

[waː˧˧ kəw˨˩ ɹʊk͡p̚˦˥ vaːŋ˦˥]

[waː˧˧ kəw˨˩ ɹʊk͡p̚˦˥ jaːŋ˦˥]

Literally, "to pull off the planks once you crossed the bridge".

(idiomatic, derogatory) to be treacherous


bưu chính viễn thông

[ʔɓiw˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ viən˦ˀ˥ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨw˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ viəŋ˧˨ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨw˧˧ cɨn˦˥ viəŋ˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨw˧˧ cɨn˦˥ jiəŋ˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]


Tây An

[təj˧˧ ʔaːn˧˧]

[təj˧˧ ʔaːŋ˧˧]

[təj˧˧ ʔaːŋ˧˧]


tiêu tùng

[tiəw˧˧ tʊwŋ͡m˨˩]

Chết cha, kế hoạch tiêu tùng rồi.

(colloquial) to be thoroughly destroyed or wrecked


tụi tui

(Southern Vietnam, between speakers of equal social status) we/us (exclusive)


𣌶

handcuff, fetter (bent-backed), coiled up and stiff


vì chưng

[vi˨˩ t͡ɕɨŋ˧˧]

[vɪj˦˩ t͡ɕɨŋ˧˧]

[vɪj˨˩ cɨŋ˧˧]

[jɪj˨˩ cɨŋ˧˧]


vì chưng

[vi˨˩ t͡ɕɨŋ˧˧]

[vɪj˦˩ t͡ɕɨŋ˧˧]

[vɪj˨˩ cɨŋ˧˧]

[jɪj˨˩ cɨŋ˧˧]

Phật thuyết đại báo phụ mẫu ơn trọng kinh (佛說大報父母恩重經)
我今諷誦爲親魂（某甲尼念讀爲徵魂盎娜）
Ngã kim phúng tụng vị thân hồn (Mỗ giáp nay niệm đọc vì chưng hồn áng nạ)
I now chant and recite for the soul of my parents.

I now chant for the soul of my mother and father.


tả phái

[taː˧˨ faːj˨˩˦]

[taː˨˩˦ faːj˦˥]


hữu phái

[hɨw˧˨ faːj˨˩˦]

[hɨw˨˩˦ faːj˦˥]


chủ nghĩa cấp tiến

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ kəp̚˧˦ tiən˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ kəp̚˦˧˥ tiəŋ˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ kəp̚˦˥ tiəŋ˦˥]

chủ nghĩa (“ideology”) + cấp tiến (“radical”)


chủ nghĩa tự do cá nhân

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧ kaː˧˦ ɲən˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧ kaː˨˩˦ ɲəŋ˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tɨ˨˩˨ jɔ˧˧ kaː˦˥ ɲəŋ˧˧]

chủ nghĩa (“ideology”) + tự do (“freedom, liberty”) + cá nhân (“individual”)


tiến bộ chủ nghĩa

[tiən˧˦ ʔɓo˧˨ʔ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[tiəŋ˦˧˥ ʔɓow˨˩ʔ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[tiəŋ˦˥ ʔɓow˨˩˨ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


tiểu bang tím

[tiəw˧˩ ʔɓaːŋ˧˧ tim˧˦]

[tiw˧˨ ʔɓaːŋ˧˧ tim˦˧˥]

[tiw˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˧ tim˦˥]


chủ nghĩa tiến bộ

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tiən˧˦ ʔɓo˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ tiəŋ˦˧˥ ʔɓow˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tiəŋ˦˥ ʔɓow˨˩˨]

chủ nghĩa (“ideology”) + tiến bộ (“to progress”)


tiểu bang đỏ

[tiəw˧˩ ʔɓaːŋ˧˧ ʔɗɔ˧˩]

[tiw˧˨ ʔɓaːŋ˧˧ ʔɗɔ˧˨]

[tiw˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]


chủ nghĩa trung gian

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ zaːn˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ ʈʊwŋ͡m˧˧ jaːŋ˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ ʈʊwŋ͡m˧˧ jaːŋ˧˧]

chủ nghĩa (“ideology”) + trung gian (“midway”)


tiểu bang xanh

[tiəw˧˩ ʔɓaːŋ˧˧ sajŋ̟˧˧]

[tiw˧˨ ʔɓaːŋ˧˧ sɛɲ˧˧]

[tiw˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˧ san˧˧]


chủ nghĩa bảo thủ

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ ʔɓaːw˧˩ tʰu˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ ʔɓaːw˧˨ tʰʊw˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ ʔɓaːw˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

chủ nghĩa (“ideology”) + bảo thủ (“to conserve”)


đánh khăng

[ʔɗajŋ̟˧˦ xaŋ˧˧]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ kʰaŋ˧˧]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ xaŋ˧˧]

[ʔɗan˦˥ kʰaŋ˧˧]

[ʔɗan˦˥ xaŋ˧˧]

(children's games) a game involves using a stick to hit another smaller stick


tình ngay lí gian

[tïŋ˨˩ ŋaj˧˧ li˧˦ zaːn˧˧]

[tɨn˦˩ ŋaj˧˧ lɪj˨˩˦ jaːŋ˧˧]

[tɨn˨˩ ŋa(ː)j˧˧ lɪj˦˥ jaːŋ˧˧]

Roughly, "one's own feelings are pure and just, but objective observation says otherwise".

when one's actions or results are objectively detrimental despite good intention


chả rươi

[t͡ɕaː˧˩ zɨəj˧˧]

[t͡ɕaː˧˨ ʐɨj˧˧]

[caː˨˩˦ ɹɨj˧˧]

chả (“patty”) + rươi (“ragworm; clam worm”).

com

Tylorrhynchus heterochetus
w:Tylorrhynchus heterochetus

sandworm omelette (a Vietnamese dish made from the polychaete worm Tylorrhynchus heterochetus)


Hoàng Su Phì

→ English: Hoàng Su Phì

[hwaːŋ˦˩ ʂʊw˧˧ fɪj˦˩]

[hwaːŋ˦˩ sʊw˧˧ fɪj˦˩]

[waːŋ˨˩ ʂʊw˧˧ fɪj˨˩]

[waːŋ˨˩ sʊw˧˧ fɪj˨˩]

Hoàng Su Phì (a rural district of Hà Giang, Vietnam)


bảo thủ chủ nghĩa

[ʔɓaːw˧˩ tʰu˧˩ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[ʔɓaːw˧˨ tʰʊw˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[ʔɓaːw˨˩˦ tʰʊw˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

(politics) conservative (person who favors maintenance of the status quo)


lớn bổng

[ləːn˧˦ ʔɓəwŋ͡m˧˩]

[ləːŋ˦˧˥ ʔɓəwŋ͡m˧˨]

[ləːŋ˦˥ ʔɓəwŋ͡m˨˩˦]

to grow up fast; to surpass one's former height significantly


quay đầu là bờ

[kwaj˧˧ ʔɗəw˨˩ laː˨˩ ʔɓəː˨˩]

[kwaj˧˧ ʔɗəw˦˩ laː˦˩ ʔɓəː˦˩]

[waj˧˧ ʔɗəw˨˩ laː˨˩ ʔɓəː˨˩]

Calque of Chinese 回頭是岸／回头是岸 (hồi đầu thị ngạn), from longer 苦海無邊，回頭是岸／苦海无边，回头是岸 (khổ hải vô biên, hồi đầu thị ngạn), said to be from a work called Dùliǔcuì (度柳翠).

cal

(Buddhism and humorous) it is never too late to stop generating negative karma (tạo nghiệp) and start seeking enlightenment instead


幻術家

chữ Hán form of ảo thuật gia (“magician; illusionist; one who performs magic tricks”).


sấu đỏ

[səw˧˦ ʔɗɔ˧˩]

[ʂəw˨˩˦ ʔɗɔ˧˨]

[səw˨˩˦ ʔɗɔ˧˨]

[ʂəw˦˥ ʔɗɔ˨˩˦]

[səw˦˥ ʔɗɔ˨˩˦]


thò lò

[tʰɔ˨˩ lɔ˨˩]

[tʰɔ˦˩ lɔ˦˩]

[tʰɔ˨˩ lɔ˨˩]

kind of six-sided spinning top used in gambling games

(by extension) gambling game using said spinning top


thò lò

[tʰɔ˨˩ lɔ˨˩]

[tʰɔ˦˩ lɔ˦˩]

[tʰɔ˨˩ lɔ˨˩]

Nước mũi chảy thò lò.


sóng âm

[sawŋ͡m˧˦ ʔəm˧˧]

[ʂawŋ͡m˦˧˥ ʔəm˧˧]

[sɔŋ˦˧˥ ʔəm˧˧]

[ʂawŋ͡m˦˥ ʔəm˧˧]

[sawŋ͡m˦˥ ʔəm˧˧]


giúp lễ

[jʊp̚˦˥ lej˨˩˦]


giúp lễ

[jʊp̚˦˥ lej˨˩˦]


tông huấn

[təwŋ͡m˧˧ hwən˧˦]

[təwŋ͡m˧˧ hwəŋ˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ wəŋ˦˥]

Blend of tông đồ (“apostle”) + huấn lệnh (“instructions”)

blend

apostolic exhortation
apostolic exhortation#English

(Roman Catholicism) apostolic exhortation


tông thư

[təwŋ͡m˧˧ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˧˧ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˧˧ tʰɨ˧˧]

Blend of tông đồ (“apostle”) + thư (“letter”)

apostolic letter
apostolic letter#English

(Roman Catholicism) apostolic letter (ecclesiastical letter issued by the pope)


thừa tác viên

[tʰɨə˨˩ taːk̚˧˦ viən˧˧]

[tʰɨə˦˩ taːk̚˦˧˥ viəŋ˧˧]

[tʰɨə˨˩ taːk̚˦˥ viəŋ˧˧]

[tʰɨə˨˩ taːk̚˦˥ jiəŋ˧˧]

thừa (“to receive, accept”) + tác (“to act”) + viên (“-er”)

compound

(Roman Catholicism) minister (person who is commissioned to perform some act on behalf of the Catholic Church)


tông sắc

[təwŋ͡m˧˧ sak̚˧˦]

[təwŋ͡m˧˧ ʂak̚˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ sak̚˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ ʂak̚˦˥]

[təwŋ͡m˧˧ sak̚˦˥]

Blend of tông đồ (“apostle”) + sắc lệnh (“decree”)


tông đồ

head

tông đồ • (宗徒)

vi-noun

tông đồ • (宗徒)

[təwŋ͡m˧˧ ʔɗo˨˩]

[təwŋ͡m˧˧ ʔɗow˦˩]

[təwŋ͡m˧˧ ʔɗow˨˩]


tông hiến

[təwŋ͡m˧˧ hiən˧˦]

[təwŋ͡m˧˧ hiəŋ˦˧˥]

[təwŋ͡m˧˧ hiəŋ˦˥]

Blend of tông đồ (“apostle”) + hiến pháp (“constitution”)

blend

apostolic constitution
apostolic constitution#English

(Roman Catholicism) apostolic constitution


cá leo

[kaː˧˦ lɛw˧˧]

[kaː˨˩˦ lɛw˧˧]

[kaː˦˥ lɛw˧˧]

The second element is same as the nheo in cá nheo. However, this compound probably went through semantic narrowing and now refers to W. attu (and others within the Wallago genus).


chia vui

[t͡ɕiə˧˧ vuj˧˧]

[t͡ɕiə˧˧ vuj˧˧]

Blend of chia sẻ (“to share”) + niềm vui (“happiness”)

(intransitive) to share in a happy occasion; to celebrate together


vòi voi

[vɔj˨˩ vɔj˧˧]

[vɔj˦˩ vɔj˧˧]

[vɔj˨˩ vɔj˧˧]

[jɔj˨˩ jɔj˧˧]


hút hồn

[hʊk̚˦˧˥ hoŋ˦˩]

[hʊk͡p̚˦˥ hoŋ˨˩]

đẹp hút hồn


pha-đinh

[faː˧˧ ʔɗïŋ˧˧]

[faː˧˧ ʔɗɨn˧˧]

[faː˧˧ ʔɗɨn˧˧]

(telecommunications, engineering) variation of signal attenuation over time, space, or frequency; fading


ho he

ho (“to cough”) + he (“to clamor, to cry out”)


bẫy kẹp

[ʔɓəj˦ˀ˥ kɛp̚˧˨ʔ]

[ʔɓəj˧˨ kɛp̚˨˩ʔ]

[ʔɓəj˨˩˦ kɛp̚˨˩˨]

Dionaea muscipula
Dionaea muscipula#Translingual


Đông Hồ

→ English: Đông Hồ

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ho˨˩]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ how˦˩]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ how˨˩]

tranh Đông Hồ

Đông Hồ (a village in Song Hồ, Thuận Thành district, Bắc Ninh, Vietnam)

Đông Hồ (a ward of Hà Tiên, Kiên Giang, Vietnam)


Thanh Đảo

[tʰajŋ̟˧˧ ʔɗaːw˧˩]

[tʰɛɲ˧˧ ʔɗaːw˧˨]

[tʰan˧˧ ʔɗaːw˨˩˦]

Qingdao (a major prefecture-level city and subprovincial city in eastern Shandong, in eastern China)


câu cấu

[kəw˧˧ kəw˧˦]

[kəw˧˧ kəw˨˩˦]

[kəw˧˧ kəw˦˥]


lần hồi

[ləŋ˦˩ hoj˦˩]

[ləŋ˨˩ hoj˨˩]


phọt phẹt

[fɔt̚˧˨ʔ fɛt̚˧˨ʔ]

[fɔk̚˨˩ʔ fɛt̚˨˩ʔ]

[fɔk̚˨˩˨ fɛk̚˨˩˨]

Anh ta chỉ biết phọt phẹt vài câu tiếng Anh.

He only knows haphazardly some English phrases.


trở cờ

[t͡ɕəː˧˩ kəː˨˩]

[ʈəː˧˨ kəː˦˩]

[ʈəː˨˩˦ kəː˨˩]

trở (“to turn; to change”) + cờ (“flag; banner”)


riu riu

[ʐiw˧˧ ʐiw˧˧]

[ɹiw˧˧ ɹiw˧˧]

Lửa cháy riu riu.

(of flame or boiling water) mildly, meekly


phát lưu

[faːk̚˦˧˥ lɨw˧˧]

[faːk̚˦˥ lɨw˧˧]

phát (“to issue, to dispatch”) + lưu (“to flow, to circulate”)


tương truyền

[tɨəŋ˧˧ t͡ɕwiən˨˩]

[tɨəŋ˧˧ ʈwiəŋ˦˩]

[tɨəŋ˧˧ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

Tương truyền mẹ Âu Cơ đẻ trăm trứng.
Legend has it that Mother Âu Cơ gave birth to a hundred eggs.

it is said that; legend/tradition/folklore has it that; according to legend


dái mít

[jaːj˨˩˦ mit̚˦˧˥]

[jaːj˦˥ mɨt̚˦˥]

From dái (“fruit”) + mít (“jackfruit”). The first element is an unetymological spelling of giái and doesn't actually mean "testicle", although admittedly had been contaminated to a great extant, compare dái tai.


nắc nẻ

[nak̚˧˦ nɛ˧˩]

[nak̚˦˧˥ nɛ˧˨]

[nak̚˦˥ nɛ˨˩˦]


nắc nẻ

cây (classifier)
bông (classifier)
hoa (classifier)

[nak̚˧˦ nɛ˧˩]

[nak̚˦˧˥ nɛ˧˨]

[nak̚˦˥ nɛ˨˩˦]

Impatiens balsamina
Impatiens balsamina#Translingual


lách tách

[lat̚˦˧˥ tat̚˦˧˥]

củi cháy nổ lách tách

(onomatopoeia) sounds of tiny bursts or impacts, such as the crackling noise of burning firewood or raindrops hitting a hard surface.


𣍋

to lower one's head, to be at full stretch, to creep


𣍗

handcuff, fetter (bent-backed), coiled up and stiff


phàm ăn tục uống

[faːm˨˩ ʔan˧˧ tʊwk͡p̚˧˨ʔ ʔuəŋ˧˦]

[faːm˦˩ ʔaŋ˧˧ tʊwk͡p̚˨˩ʔ ʔuəŋ˦˧˥]

[faːm˨˩ ʔaŋ˧˧ tʊwk͡p̚˨˩˨ ʔuəŋ˦˥]

phàm tục + ăn uống, with rearrangement of syllables.


vô trùng

[vo˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩]

[vow˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[vow˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩]

[jow˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩]


dửu dân

[jɨw˧˨ jəŋ˧˧]

[jɨw˨˩˦ jəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 莠 (“bad (figuratively)”) and 民 (“people”).
Its second sense arose owing to the Nguyễn dynasty's anti-Chritian policies.

vi-etym-sino

1970, Lam Giang & Võ Ngọc Nhã, Đặng Đức Tuấn Tinh Hoa Công Giáo Ái Quốc Việt Nam (Đặng Đức Tuấn - A Quintessential Catholic Vietnamese Patriot), p. 503; quoted in 2021, Nguyễn Văn Nghệ, “Xuất xứ và ý nghĩa của hai từ ‘lương dân’ – ‘giáo dân’ (The etymologies and meanings of the two words ‘lương dân’ and ‘giáo dân’)”, nghiencuuquocte.org
Xưa những việc chẳng ngay chẳng thảo[,] [đ]ổ Da tô, vu Tả đạo với Dửu dân[.]
In the past, dishonesties and impieties were blamed on Jesus, Christianity, and Christians.

(obsolete, derogatory) a believer in Christianity; a Christian


dữu dân

1859, Trương Đăng Quế, Lâm Duy Nghĩa, & Lưu Lượng; quoted in Winston Phan Đào Nguyên (2023) [1859] “Ai là thủ phạm đã đốt chết mấy trăm giáo dân Thiên Chúa Giáo ở Biên Hòa và Bà Rịa vào năm 1861-1862? [Who were the Culprits that Burnt Hundreds of Christians to Death in Biên Hòa and Bà Rịa in 1861 and 1862?]”, in nghiencuulichsu.com (in Vietnamese)
Xem như Miến Điện là nước man di khi đánh nhau với dương di còn làm được việc bắt hết dữu dân đem bắn giết để tuyệt mối họa bên trong, huống chi ta là nước có văn hiến từ trước đến nay gìn giữ kỷ cương mà không làm được việc dùng phương ngăn chặn dữu dân hay sao?
Myanmar – a Southern barbarians' country –, when fighting barbarians from beyond the ocean [i.e. Westerners], still managed to capture and execute all Christians in order to thoroughly quell an internal threat, let alone ours – a heretofore civilized country yet still unable to stop Christians by any mean for the sake of maintaining law and order?

Alternative spelling of dửu dân (“a bad person; a Christian”)


sất

Đối với tôi, chúng chẳng là gì sất!

(colloquial) emphatic particle placed at the end of a negative sentence


ròng rã

[zawŋ͡m˨˩ zaː˦ˀ˥]

[ʐawŋ͡m˦˩ ʐaː˧˨]

[ʐɔŋ˦˩ ʐaː˧˨]

[ɹawŋ͡m˨˩ ɹaː˨˩˦]


cửa ô

[kɨə˧˩ ʔo˧˧]

[kɨə˧˨ ʔow˧˧]

[kɨə˨˩˦ ʔow˧˧]

Nowadays, this term seems to refer to gates of the fortified core of historical Hanoi. Some of these old city gates lent their names to modern toponyms like Ô Chợ Dừa.


phản cách mạng

[faːn˧˩ kajk̟̚˧˦ maːŋ˧˨ʔ]

[faːŋ˧˨ kat̚˦˧˥ maːŋ˨˩ʔ]

[faːŋ˨˩˦ kat̚˦˥ maːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 反革命, composed of 反 (“anti-”) and 革命 (“revolution”).


rừng khộp

[zɨŋ˨˩ xop̚˧˨ʔ]

[ʐɨŋ˦˩ kʰop̚˨˩ʔ]

[ʐɨŋ˦˩ xop̚˨˩ʔ]

[ɹɨŋ˨˩ kʰop̚˨˩˨]

[ɹɨŋ˨˩ xop̚˨˩˨]

kind of forest biome commonly found in the Central Highlands region of Vietnam


tiền trao cháo múc

[tiən˨˩ t͡ɕaːw˧˧ t͡ɕaːw˧˦ mʊwk͡p̚˧˦]

[tiəŋ˦˩ ʈaːw˧˧ t͡ɕaːw˨˩˦ mʊwk͡p̚˦˧˥]

[tiəŋ˨˩ ʈaːw˧˧ caːw˦˥ mʊwk͡p̚˦˥]

tiền (“money”) + trao (“to exchange; to change hands”) + cháo (“rice congee”) + múc (“to ladle”)

compound

(somewhat literally) cash on delivery; show me the money

(figuratively) Refers to the virtues of transparency, plain dealing, and punctuality.


miệng hùm gan sứa

[miəŋ˧˨ʔ hum˨˩ ɣaːn˧˧ sɨə˧˦]

[miəŋ˨˩ʔ hum˦˩ ɣaːŋ˧˧ ʂɨə˨˩˦]

[miəŋ˨˩ʔ hum˦˩ ɣaːŋ˧˧ sɨə˨˩˦]

[miəŋ˨˩˨ hʊm˨˩ ɣaːŋ˧˧ ʂɨə˦˥]

[miəŋ˨˩˨ hʊm˨˩ ɣaːŋ˧˧ sɨə˦˥]

all bark and no bite
all bark and no bite


Vu Gia

→ English: Vu Gia

[vʊw˧˧ jaː˧˧]

[vʊw˧˧ jaː˧˧]

[jʊw˧˧ jaː˧˧]

(sông ～) A river in Đại Lộc district, Quảng Nam province, Vietnam.


Đại Lộc

→ English: Đại Lộc

[ʔɗaːj˧˨ʔ ləwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗaːj˨˩ʔ ləwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗaːj˨˩˨ ləwk͡p̚˨˩˨]

A district of Quảng Nam province, Vietnam.


hất cẳng

[hət̚˧˦ kaŋ˧˩]

[hək̚˦˧˥ kaŋ˧˨]

[hək̚˦˥ kaŋ˨˩˦]

From hất (“to throw off”) + cẳng (“leg”).

Nhật hất cẳng Pháp khỏi Đông Dương.

The Japanese ousted the French from Indochina.


chủ nghĩa khu vực

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ xu˧˧ vɨk̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ kʰʊw˧˧ vɨk̚˨˩ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ xʊw˧˧ vɨk̚˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ kʰʊw˧˧ vɨk̚˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ xʊw˧˧ jɨk̚˨˩˨]

chủ nghĩa (“doctrine; -ism”) + khu vực (“zone; region; area”), calque of Chinese 區域主義／区域主义 (khu vực chủ nghĩa).

cal

international relations
international relations

(politics, international relations) regionalism

vi:Chủ nghĩa khu vực (chính trị)
vi:Chủ nghĩa khu vực (quan hệ quốc tế)


cắc củm

head

cắc củm (‑a reduplication cắc ca cắc củm)

[kak̚˦˥ kʊm˨˩˦]

(Southern Vietnam) to economise; to spend sparingly


guồi

Compare Khmer គុយ (kuy) and Thai คุย (kui).


mọi rợ

[mɔj˧˨ʔ zəː˧˨ʔ]

[mɔj˨˩ʔ ʐəː˨˩ʔ]

[mɔj˨˩˨ ɹəː˨˩˨]

(collective, derogatory) barbarians; savages


mọi rợ

[mɔj˧˨ʔ zəː˧˨ʔ]

[mɔj˨˩ʔ ʐəː˨˩ʔ]

[mɔj˨˩˨ ɹəː˨˩˨]


ăn đứt

[ʔan˧˧ ʔɗɨt̚˧˦]

[ʔaŋ˧˧ ʔɗɨk̚˦˧˥]

[ʔaŋ˧˧ ʔɗɨk̚˦˥]

Ông huấn luyện viên mới của đội tụi này ăn đứt ông cũ nhá.

I'll let you know that our new coach is on another level compared to the old one.

宮商漏堛五音
芸𥢆咹坦胡琹没張

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

The pentatonic scale: she knew by heart,
And her skills on the húqín were second is none.

Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt, hồ cầm một trương.

(colloquial) to be clearly/blatantly superior in quality


hoạnh hoẹ

[hwajŋ̟˧˨ʔ hwɛ˧˨ʔ]

[hwɛɲ˨˩ʔ hwɛ˨˩ʔ]

[wan˨˩˨ wɛ˨˩˨]

to nag and verbally harass by digging into other's misdeeds or mistakes


ghém

raw vegetables, or salad made of such vegetables


xúi hẻo

The first element is from Cantonese 衰 (seoi¹) (also seen in xúi quẩy), but the second element is unclear.


hoạnh họe

Traditional tone placement spelling of hoạnh hoẹ.


phát cuồng

[faːt̚˧˦ kuəŋ˨˩]

[faːk̚˦˧˥ kuəŋ˦˩]

[faːk̚˦˥ kuəŋ˨˩]


艱勞

chữ Hán form of gian lao (“arduous; laborious”).


vạn chài

[vaːn˧˨ʔ t͡ɕaːj˨˩]

[vaːŋ˨˩ʔ t͡ɕaːj˦˩]

[vaːŋ˨˩˨ caːj˨˩]

[jaːŋ˨˩˨ caːj˨˩]

vạn (“guild, circle”) + chài (“fishery”).


tính trạng

[tïŋ˧˦ t͡ɕaːŋ˧˨ʔ]

[tɨn˦˧˥ ʈaːŋ˨˩ʔ]

[tɨn˦˥ ʈaːŋ˨˩˨]


than chì

[tʰaːn˧˧ t͡ɕi˨˩]

[tʰaːŋ˧˧ t͡ɕɪj˦˩]

[tʰaːŋ˧˧ cɪj˨˩]


quan chấp chính

[kwaːn˧˧ t͡ɕəp̚˧˦ t͡ɕïŋ˧˦]

[kwaːŋ˧˧ t͡ɕəp̚˦˧˥ t͡ɕɨn˦˧˥]

[waːŋ˧˧ cəp̚˦˥ cɨn˦˥]

From quan (“mandarin”) + chấp chính (“to assume political power”).

[...] chẳng hạn đối với khái niệm consul trong tiếng Pháp, ở ta nhiều người muốn phân biệt rõ: thời cổ La Mã gọi là quan chấp chính, thời cận đại thì gọi là tổng tài, [...]

1977, Nguyễn Khánh Toàn, Về vấn đề xây dựng thuật ngữ khoa học, Hanoi: NXB Khoa học xã hội, page 41:

… take the word consul in French for example, in our country people want to differentiate clearly: calling it quan chấp chính in ancient Roman context, calling it tổng tài in early modern context, …


bái vật giáo hàng hoá

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ zaːw˧˦ haːŋ˨˩ hwaː˧˦]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ jaːw˨˩˦ haːŋ˦˩ hwaː˨˩˦]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨ jaːw˦˥ haːŋ˨˩ waː˦˥]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨ jaːw˦˥ haːŋ˨˩ waː˦˥]

bái vật giáo (“fetishism”) + hàng hoá (“goods, commodities”).


thư thái

[tʰɨ˧˧ tʰaːj˧˦]

[tʰɨ˧˧ tʰaːj˨˩˦]

[tʰɨ˧˧ tʰaːj˦˥]


bái vật giáo hàng hóa

bái vật giáo hàng hoá
bái vật giáo hàng hoá#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of bái vật giáo hàng hoá.


tản văn

[taːŋ˧˨ vaŋ˧˧]

[taːŋ˨˩˦ vaŋ˧˧]

[taːŋ˨˩˦ jaŋ˧˧]

Near-synonym: tuỳ bút

(literature) type of free prose in which the author expresses their thoughts, feelings, impressions, etc.


Thoan

[tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˧˧]


tùy bút

Traditional tone placement spelling of tuỳ bút.


hủ nho

[hʊw˧˨ ɲɔ˧˧]

[hʊw˨˩˦ ɲɔ˧˧]

Hay là trước học Tàu là anh đồ hủ nho, nay học Tây là anh đồ hủ Âu mà thôi!

1925 January 24, Phan Châu Trinh, “Thư trả lời anh Đông”, in Phan Châu Trinh toàn tập: Tập 3, Da Nang: NXB Đà Nẵng, page 214:

Or they'd formerly learnt from Chinese and ended up as shabby Confucianists, and now they've learnt from Occidentals and end up as no more than shabby Europeanists!

(derogatory) conservative, old-fashioned Confucianist


ghếch

to put something leaning on a higher place


xeo giấy

[sɛw˧˧ zəj˧˦]

[sɛw˧˧ jəj˨˩˦]

[sɛw˧˧ jəj˦˥]

to make paper, to fill paper form with pulp


trấy cơn

[ʈəj˩ kəːn˧˥]

North Central Vietnam form of trái cây (“fruits”)


nghiệt chướng

[ŋiət̚˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˦]

[ŋiək̚˨˩ʔ t͡ɕɨəŋ˦˧˥]

[ŋiək̚˨˩˨ cɨəŋ˦˥]

(Buddhism) retribution for the sins of a previous life


Ngã Bảy

→ English: Ngã Bảy

[ŋaː˦ˀ˥ ʔɓaj˧˩]

[ŋaː˧˨ ʔɓaj˧˨]

[ŋaː˨˩˦ ʔɓa(ː)j˨˩˦]

ngã (“intersection”) + bảy (“seven”). The city centre is where seven local canals meet.


loạng quạng

[lwaːŋ˧˨ʔ kwaːŋ˧˨ʔ]

[lwaːŋ˨˩ʔ kwaːŋ˨˩ʔ]

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ waːŋ˨˩˨]

(intransitive, informal) to move clumsily, bumble, barge about


lẫm

Điền chủ Vưu trong nhà có 4 lẫm lúa [...]

2010, People's committee of Bạc Liêu, Từ điển địa chí Bạc Liêu, Hanoi: NXB Chính trị quốc gia, page 284:

Landlord Vưu has 4 rice granaries in his homestead …


bái vật giáo

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ zaːw˧˦]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ jaːw˨˩˦]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨ jaːw˦˥]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨ jaːw˦˥]

Sino-Vietnamese word from 拜物教, composed of 拜物 (“fetish”) and 教 (“to teach, teachings; religion, -ism”).

vi-etym-sino

Karl Marx, Karl Marx (1976) [1842] “Der leitende Artikel in Nr. 179 der ‚Kölnischen Zeitung‘”, in Mark-Engels-Werke, volume 1; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 1, 1975; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 1, 1995
Bái vật giáo còn rất xa mới nâng được con người lên trên những dục vọng thể xác; trái lại, nó là ‘tôn giáo của những dục vọng thể xác’. Óc tưởng tượng, được dục vọng nung nấu, tạo ra ở con người theo bái vật giáo cái ảo tưởng dường như ‘vật vô tri vô giác’ có thể thay đổi những đức tính tự nhiên của mình chỉ nhằm thỏa mãn sở thích hay thay đổi của anh ta. Vì vậy dục vọng thô bạo của người theo bái vật giáo đập vỡ bái vật của mình một khi vật này không còn là tên đầy tớ hết sức trung thành của [nó] nữa.
Fetishism is so far from raising man above his sensuous desires that, on the contrary, it is ‘the religion of sensuous desire’. Fantasy arising from desire deceives the fetish-worshipper into believing that an “inanimate object” will give up its natural character in order to comply with his desires. Hence the crude desire of the fetish-worshipper smashes the fetish when it [the fetish] ceases to be its [the crude desire's] most obedient servant.


bái vật

[ʔɓaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɓaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɓaːj˦˥ vək̚˨˩˨]

[ʔɓaːj˦˥ jək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 拜 (“to bow worshipfully”) and 物 (“thing, object”).

1842, Karl Marx, “Der leitende Artikel in Nr. 179 der ›Kölnischen Zeitung‹” / “The Leading Article in No. 179 of the Kölnische Zeitung” / “Bài Xã Luận Báo Kölnische Zeitung Số 179”
Bái vật giáo còn rất xa mới nâng được con người lên trên những dục vọng thể xác; trái lại, nó là ‘tôn giáo của những dục vọng thể xác’. Óc tưởng tượng, được dục vọng nung nấu, tạo ra ở con người theo bái vật giáo cái ảo tưởng dường như ‘vật vô tri vô giác’ có thể thay đổi những đức tính tự nhiên của mình chỉ nhằm thỏa mãn sở thích hay thay đổi của anh ta. Vì vậy dục vọng thô bạo của người theo bái vật giáo đập vỡ bái vật của mình một khi vật này không còn là tên đầy tớ hết sức trung thành của [nó] nữa.
Fetishism is so far from raising man above his sensuous desires that, on the contrary, it is ‘the religion of sensuous desire’. Fantasy arising from desire deceives the fetish-worshipper into believing that an “inanimate object” will give up its natural character in order to comply with his desires. Hence the crude desire of the fetish-worshipper smashes the fetish when it [the fetish] ceases to be its [the crude desire's] most obedient servant.


cầu xin

[kəw˨˩ sɨn˧˧]


vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại

Vô sản tất cả các nước (canonical)
đoàn kết lại! (canonical)

[vo˧˧ saːn˧˩ tət̚˧˦ kaː˧˩ kaːk̚˧˦ nɨək̚˧˦ ʔɗwaːn˨˩ ket̚˧˦ laːj˧˨ʔ]

[vow˧˧ ʂaːŋ˧˨ tək̚˦˧˥ kaː˧˨ kaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥ ʔɗwaːŋ˦˩ ket̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[vow˧˧ saːŋ˧˨ tək̚˦˧˥ kaː˧˨ kaːk̚˦˧˥ nɨək̚˦˧˥ ʔɗwaːŋ˦˩ ket̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[vow˧˧ ʂaːŋ˨˩˦ tək̚˦˥ kaː˨˩˦ kaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥ ʔɗwaːŋ˨˩ kəːt̚˦˥ laːj˨˩˨]

[jow˧˧ saːŋ˨˩˦ tək̚˦˥ kaː˨˩˦ kaːk̚˦˥ nɨək̚˦˥ ʔɗwaːŋ˨˩ kəːt̚˦˥ laːj˨˩˨]

1848, Karl Marx & Friedrich Engels,Manifest der Kommunistischen Partei / Manifesto of the Communist Party / Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản
Những người cộng sản coi là điều đáng khinh bỉ nếu giấu giếm những quan điểm và ý định của mình. Họ công khai tuyên bố rằng mục đích của họ chỉ có thể đạt được bằng cách dùng bạo lực lật đổ toàn bộ trật tự xã hội hiện hành. Mặc cho các giai cấp thống trị run sợ trước một cuộc Cách mạng cộng sản chủ nghĩa! Trong cuộc cách mạng ấy, những người vô sản chẳng mất gì hết, ngoài những xiềng xích trói buộc họ. Họ sẽ giành được cả thế giới.
Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại!
The Communists disdain to conceal their views and aims. They openly declare that their ends can be attained only by the forcible overthrow of all existing social conditions. Let the ruling classes tremble at a Communistic revolution. The proletarians have nothing to lose but their chains. They have a world to win.
Working Men of All Countries, Unite!

Workers of the world, unite
workers of the world, unite


Uông Bí

→ English: Uông Bí

[ʔuəŋ˧˧ ʔɓi˧˦]

[ʔuəŋ˧˧ ʔɓɪj˨˩˦]

[ʔuəŋ˧˧ ʔɓɪj˦˥]

Uông + Bí.
Uông and Bí were names of two clusters of villages. The Uông villages seemingly took their name from the Uông, a tributary of the Bạch Đằng River. The Bí villages were part of the canton of Bí Giàng.


mạn ngược

[maːn˧˨ʔ ŋɨək̚˧˨ʔ]

[maːŋ˨˩ʔ ŋɨək̚˨˩ʔ]

[maːŋ˨˩˨ ŋɨək̚˨˩˨]

mạn (“region”) + ngược (“reverse (in respect to the flow of a river)”)


Cây Trường II

→ English: Cây Trường II

[kəj˧˧ t͡ɕɨəŋ˨˩ haːj˧˧]

[kəj˧˧ ʈɨəŋ˦˩ haːj˧˧]

[kəj˧˧ ʈɨəŋ˨˩ haːj˧˧]

cây (classifier for trees) + trường (“wild lychee”) + II.
This commune and the surrounding areas used to consist of several truông (“wild bush or grassland”): the first truông cây trường ("wild lychee bushland") is now part of Trừ Văn Thố commune, the second is the area of the current Commune People's Committee, and the third is now at Bà Tứ hamlet.

Cây Trường II (a commune of Bàu Bàng district, Bình Dương, Vietnam)


rét nàng Bân

[zɛt̚˧˦ naːŋ˨˩ ʔɓən˧˧]

[ʐɛt̚˦˧˥ naːŋ˦˩ ʔɓəŋ˧˧]

[ɹɛk̚˦˥ naːŋ˨˩ ʔɓəŋ˧˧]

rét (“cold”) + nàng Bân (mythological daughter of the Jade Emperor)

cold snap at the end of the third month of a lunar year; blackberry winter


loan truyền

[lwaːŋ˧˧ ʈwiəŋ˦˩]

[l⁽ʷ⁾aːŋ˧˧ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]

Alternative form of lan truyền obtained through regressive assimilation /-Vn -wVn/ > /-wVn -wVn/.
Note that the homophonous element in loan báo and loan tin (which is from a form of 關／关) is likely unrelated, although there may have been contamination.

Alternative form of lan truyền (“to spread”).


gió Lào

[zɔ˧˦ laːw˨˩]

[jɔ˨˩˦ laːw˦˩]

[jɔ˦˥ laːw˨˩]

type of Foehn wind commonly found in regions to the east of the Annamite Range during summer months


rét đài

[zɛt̚˧˦ ʔɗaːj˨˩]

[ʐɛt̚˦˧˥ ʔɗaːj˦˩]

[ɹɛk̚˦˥ ʔɗaːj˨˩]

cold snap in the first month of a lunar year


miền xuôi

miền (“region”) + xuôi (“to go along with (the flow of a river)”)


gió mậu dịch

[zɔ˧˦ məw˧˨ʔ zïk̟̚˧˨ʔ]

[jɔ˨˩˦ məw˨˩ʔ jɨt̚˨˩ʔ]

[jɔ˦˥ məw˨˩˨ jɨt̚˨˩˨]

From gió (“wind”) + mậu dịch (“trade”), calque of Chinese 貿易風／贸易风 (màoyìfēng).


rét lộc

[zɛt̚˧˦ ləwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʐɛt̚˦˧˥ ləwk͡p̚˨˩ʔ]

[ɹɛk̚˦˥ ləwk͡p̚˨˩˨]

cold snap in the second month of a lunar year


nhiễu loạn

[ɲiəw˦ˀ˥ lwaːn˧˨ʔ]

[ɲiw˧˨ lwaːŋ˨˩ʔ]

[ɲiw˨˩˦ l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨]

(literary) to cause chaos; to bring disorder


nhiễu loạn

[ɲiəw˦ˀ˥ lwaːn˧˨ʔ]

[ɲiw˧˨ lwaːŋ˨˩ʔ]

[ɲiw˨˩˦ l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨]


cơm sườn

[kəːm˧˧ sɨən˨˩]

[kəːm˧˧ ʂɨəŋ˦˩]

[kəːm˧˧ sɨəŋ˦˩]

[kəːm˧˧ ʂɨəŋ˨˩]

[kəːm˧˧ sɨəŋ˨˩]

(informal, euphemistic) cộng sản; communists


màng lưới

[maːŋ˨˩ lɨəj˧˦]

[maːŋ˦˩ lɨj˨˩˦]

[maːŋ˨˩ lɨj˦˥]

màng + lưới, calque of Chinese 網膜／网膜 (võng mạc). Interestingly, màng here is used to translate 膜 (MC mak), not its etymological source, 網 (MC mjangX). Doublet of mạng lưới.


chất dẻo

[t͡ɕət̚˧˦ zɛw˧˩]

[t͡ɕək̚˦˧˥ jɛw˧˨]

[cək̚˦˥ jɛw˨˩˦]


quái lạ

[kwaːj˨˩˦ laː˨˩ʔ]

[waːj˦˥ laː˨˩˨]


kẻ sĩ

[kɛ˧˩ si˦ˀ˥]

[kɛ˧˨ ʂɪj˧˨]

[kɛ˧˨ sɪj˧˨]

[kɛ˨˩˦ ʂɪj˨˩˦]

[kɛ˨˩˦ sɪj˨˩˦]

kẻ (“person (formerly neutral, now derogatory)”) + sĩ (“scholar”)

af

kẻ<t:person (formerly neutral, now derogatory)>

Nghe tiếng ngài yêu người hiền, trọng kẻ sĩ, nên tôi cũng đến yết kiến.

1909 [14th century CE], Luo Guanzhong, chapter 57, in Phan Kế Bính, transl., Tam quốc diễn nghĩa, translation of Romance of the Three Kingdoms:

I came for an audience for I have heard of your reputable love and respect for the wise and learned.

Trên tấm bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu Quốc Tử Giám ghi lại lịch sử khoa thi năm 1442 có khắc ghi những dòng chữ:"[…] Vì thế các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia làm công việc cần thiết…". Người soạn ra những câu nổi tiếng đó là Tiến sĩ triều Lê, Thân Nhân Trung.

2018, T.K, “Tác giả câu nói nổi tiếng 'hiền tài là nguyên khí quốc gia'”, in Điện Biên Phủ Online:

On the first Doctorate stele erected at the Temple of Literature, recording the history of the 1442 examination, the following lines are engraved:" […] It follows that bright, sensible monarchs and rulers and sages of all kinds alike, no one, under no circumstances, would trifle with the monumentally vital task of educating the talented, sifting out the learned, cultivating the nation's life force…". Those famous lines were authored by Thân Nhân Trung, a doctor from the Lê dynasty.


chủ nghĩa duy vật lịch sử

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˧˨]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ lɨt̚˨˩ʔ sɨ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨ lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˦]

chủ nghĩa duy vật (“materialism”) + lịch sử (“historical (adj.)”); ultimately calque of English historical materialism, possibly indirectly through Chinese 歷史唯物主義／历史唯物主义 (lịch sử duy vật chủ nghĩa).

zh-l

1990 [1892], published 2010, Friedrich Engels, “Introduction to the English Edition (1892) of Socialism: Utopian and Scientific” in Marx/Engels Collected Works, “vol. 27”; Vietnamese translation from 2002, “Lời Tựa Cho Lần Xuất Bản Bằng Tiếng Anh Tác Phẩm ‘Sự Phát Triển Của Chủ Nghĩa Xã Hội Từ Không Tưởng Đến Khoa Học’” in C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, “Vol. 22”
And, thus, I hope even British respectability will not be overshocked if I use, in English as well as in so many other languages, the term ‘historical materialism’, to designate that view of the course of history which seeks the ultimate cause and the great moving power of all important historic events in the economic development of society, in the changes in the modes of production and exchange, in the consequent division of society into distinct classes, and in the struggles of these classes against one another.
Và tôi hy vọng là ‘giới đáng kính’ ở nước Anh, cũng sẽ đừng quá giận dữ, nếu như trong tiếng Anh, cũng như trong nhiều thứ tiếng khác, tôi dùng chữ ‘chủ nghĩa duy vật lịch sử’ để chỉ một quan điểm về tiến trình lịch sử thế giới coi sự phát triển kinh tế của xã hội, sự thay đổi về phương pháp sản xuất và trao đổi, sự phân chia xã hội thành giai cấp bắt nguồn từ đó, và những cuộc đấu tranh giữa những giai cấp đó, là nguyên nhân cuối cùng và động lực quyết định của mọi sự biến lịch sử quan trọng.

historical materialism
historical materialism

(philosophy, Marxism) historical materialism


quái đản

[kwaːj˧˦ ʔɗaːn˧˩]

[kwaːj˨˩˦ ʔɗaːŋ˧˨]

[waːj˦˥ ʔɗaːŋ˨˩˦]

câu chuyện quái đản

công việc quái đản


chuyên chính vô sản

[t͡ɕwiən˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ vo˧˧ saːn˧˩]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ vow˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ vow˧˧ saːŋ˧˨]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ vow˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ jow˧˧ saːŋ˨˩˦]

chuyên chính (“dictatorship, autocracy”) + vô sản (“proletariat (noun)”). Ultimately calque of German Diktatur des Proletariats, likely indirectly through Chinese 無產階級專政／无产阶级专政 (vô sản giai cấp chuyên chính).

zh-l

1963 [1852], Karl Marx, “Marx an Joseph Weydemeyer in New York 5. März 1852”, in Karl Marx - Friedrich Engels - Werke, volume 28, p. 508; English translation in 1983 Marx/Engels Collected Works, volume 39, p. 62, 65; Vietnamese translation in 1996 C. Mác Và Ph. Ăng-Ghen Toàn Tập, volume 28, p. 662
Cái mới mà tôi đã làm là chứng minh rằng: 1) sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của sản xuất, 2) đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn đến chuyên chính vô sản, 3) bản thân nền chuyên chính này chỉ là bước quá độ tiến tới thủ tiêu mọi giai cấp và tiến tới xã hội không có giai cấp
What I did that was new was to prove: (1) that the existence of classes is only bound up with particular historical phases in the development of production, (2) that the class struggle necessarily leads to the dictatorship of the proletariat, (3) that this dictatorship itself only constitutes the transition to the abolition of all classes and to a classless society.

1917, Vladimir Lenin, The State and Revolution, “II.3”; English translation from Lenin Collected Works, volume 25, 2011 [1917], page 418; Vietnamese translation from V. I. Lê-nin Toàn Tập, volume 33, 2005 [1917], page 44
Những hình thức của các nhà nước tư sản thì hết sức khác nhau, nhưng thực chất chỉ là một: chung quy lại thì tất cả những nhà nước ấy, vô luận thế nào, cũng tất nhiên phải là nền chuyên chính tư sản. Bước chuyển từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản, cố nhiên là không thể không đem lại rất nhiều hình thức chính trị khác nhau, nhưng thực chất của những hình thức ấy tất nhiên sẽ chỉ là một, tức là: chuyên chính vô sản.
Bourgeois states are most varied in form, but their essence is the same: all these states, whatever their form, in the final analysis are inevitably the dictatorship of the bourgeoisie. The transition from capitalism to communism is certainly bound to yield a tremendous abundance and variety of political forms, but the essence will inevitably be the same: the dictatorship of the proletariat.

dictatorship of the proletariat
dictatorship of the proletariat

(Marxism) dictatorship of the proletariat (a socio-political power characterized by a struggle to achieve a communist society)


yếng sáng

[ʔiəŋ˧˦ saːŋ˧˦]

[ʔiəŋ˦˧˥ ʂaːŋ˦˧˥]

[ʔiəŋ˦˧˥ saːŋ˦˧˥]

[ʔiəŋ˦˥ ʂaːŋ˦˥]

[ʔiəŋ˦˥ saːŋ˦˥]

See ánh sáng. Originated during Gia Long reign in the Nguyễn dynasty when ánh shifted to yếng due the taboo associated with Gia Long's legal name Nguyễn Phúc Ánh.

Yếng sáng là bức xạ điện từ mà mắt người có thể cảm nhận được.

Light is electromagnetic radiation that can be perceived by the human eye.


Hoành Sơn

[hwajŋ̟˨˩ səːn˧˧]

[hwɛɲ˦˩ ʂəːŋ˧˧]

[hwɛɲ˦˩ səːŋ˧˧]

[wan˨˩ ʂəːŋ˧˧]

[wan˨˩ səːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 橫山, composed of 橫 (“horizonal”) and 山 (“mountain”).
The distinct tên Nôm (“demotic name”) of this range has seemingly been lost, although it can probably be assumed to be *núi Ngang, survived in the name of Ngang Pass (đèo Ngang).


chuyên chính tư sản

[t͡ɕwiən˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ tɨ˧˧ saːn˧˩]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ tɨ˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ tɨ˧˧ saːŋ˧˨]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ tɨ˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cɨn˦˥ tɨ˧˧ saːŋ˨˩˦]

chuyên chính (“dictatorship, autocracy”) + tư sản (“bourgeoisie (noun)”). Ultimately calque of German Diktatur der Bourgeoisie, likely indirectly through Chinese 資產階級專政／资产阶级专政 (tư sản giai cấp chuyên chính).

zh-l

1960 [1850], Karl Marx, “Die Klassenkämpfe in Frankreich 1848-1850 (The Class Struggles in France, 1848 - 1850)”, in Karl Marx - Friedrich Engels - Werke, volume 7, page 40; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 10, 1978 [1850], page 76; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 7, 2004 [1850], page 57
Nhưng Ca-ve-nhắc không phải là nền độc tài của lưỡi kiếm đối với xã hội tư sản, mà [là] nền chuyên chính tư sản được thực hiện bằng lưỡi kiếm
But Cavaignac was not the dictatorship of the sabre over bourgeois society; he was the dictatorship of the bourgeoisie by the sabre.

dictatorship of the bourgeoisie
dictatorship of the bourgeoisie

(Marxism) dictatorship of the bourgeoisie (a socio-political power wherein the bourgeoisie collectively holds the most influence over politics and the masses)


nậu

nậu nguồn

foresters/rangers (literally, “the bunch up the water source”)


đáp trả

[ʔɗaːp̚˧˦ t͡ɕaː˧˩]

[ʔɗaːp̚˦˧˥ ʈaː˧˨]

[ʔɗaːp̚˦˥ ʈaː˨˩˦]


trầu quơ

/ʈəw˧˩ wəːˠ˧˧/

[ʈəw˧˩ wəːɰ˧˧]

See trời ơi. This phrase shows several sound changes in the Nẫu dialects: the incomplete /əːj/ - /oj/ merger, the subsequent /oj > əw/ shift, and finally the /əːj > əːˠ/ shift of the rest of items with /əːj/. The /w/ in quơ seems to be sporadic linking /w/.
* /ʈəːjᴬ² əːjᴬ¹/ > /ʈojᴬ² əːjᴬ¹/ (incomplete /əːj/ - /oj/ merger) > /ʈəwᴬ² əːjᴬ¹/ (/oj > əw/ shift) > /ʈəwᴬ² əːˠᴬ¹/ (/əːj > əːˠ/ shift of the rest of /əːj/) > /ʈəwᴬ² wəːˠᴬ¹/ (sporadic linking /w/).
This form seems to be more common in Bình Định, while trầu quâu is more common in Phú Yên, where /əːj/ - /oj/ merger was more completed. Although it seems that there is no Nẫu dialect where the merger was fully completed.

IPAfont

/ʈəːjᴬ² əːjᴬ¹/ > /ʈojᴬ² əːjᴬ¹/

/ʈəːjᴬ² əːjᴬ¹/ > /ʈojᴬ² əːjᴬ¹/

/ʈəwᴬ² əːjᴬ¹/

/ʈəwᴬ² əːjᴬ¹/

/ʈəwᴬ² əːˠᴬ¹/

/ʈəwᴬ² əːˠᴬ¹/

/ʈəwᴬ² wəːˠᴬ¹/

/ʈəwᴬ² wəːˠᴬ¹/

Bình Định form of trời ơi (“God, dear God”)

trầu quâu

Nẫu dialects with more complete /əːj/ - /oj/ merger


bẽ mặt

[ʔɓɛ˦ˀ˥ mat̚˧˨ʔ]

[ʔɓɛ˧˨ mak̚˨˩ʔ]

[ʔɓɛ˨˩˦ mak̚˨˩˨]

to be humiliated, disgraced; to lose face


thứ thiệt

[tʰɨ˧˦ tʰiət̚˧˨ʔ]

[tʰɨ˨˩˦ tʰiək̚˨˩ʔ]

[tʰɨ˦˥ tʰiək̚˨˩˨]

thứ (“thing, kind”) + thiệt (“real”). Semantically parallels that of English real deal and real thing.

(Southern Vietnam, colloquial) true; real; authentic


đứng tên

[ʔɗɨŋ˧˦ ten˧˧]

[ʔɗɨŋ˦˧˥ ten˧˧]

[ʔɗɨŋ˦˥ təːn˧˧]

Bố đứng tên cho con.

The father signs the papers on behalf of his child.

(intransitive, law) to do something in the name of someone; to undersign


con người

[kɔn˧˧ ŋɨəj˨˩]

[kɔŋ˧˧ ŋɨj˦˩]

[kɔŋ˧˧ ŋɨj˨˩]

con (“classifier to indicate animals (including humans).”) + người (“human”)

com

Genesis 1:26-28; Vietnamese translation from Vietnamese Bible: Easy-to-Read Version (Bản Phổ Thông); English translation from the New Revised Standard Version
Sau đó Thượng Đế bảo, ‘Chúng ta hãy tạo nên con người theo hình ảnh của chúng ta, để họ quản trị loài cá dưới biển, loài chim trên trời, các loài gia súc, để họ cai trị khắp đất cùng các loài bò sát.’ Nên Thượng Đế tạo con người theo hình ảnh Ngài. Thượng Đế tạo ra họ theo hình ảnh Ngài. Ngài tạo ra người đàn ông và đàn bà. Thượng Đế ban phước cho con người và bảo, ‘Hãy sinh con đẻ cái thật nhiều cho chật đất và hãy quản trị đất. Hãy cai quản loài cá trong biển, chim trên trời và các động vật trên đất.’
Then God said, ‘Let us make humans in our image, according to our likeness, and let them have dominion over the fish of the sea and over the birds of the air and over the cattle and over all the wild animals of the earth and over every creeping thing that creeps upon the earth.’ So God created humans in his image, in the image of God he created them; male and female he created them. God blessed them, and God said to them, ‘Be fruitful and multiply and fill the earth and subdue it and have dominion over the fish of the sea and over the birds of the air and over every living thing that moves upon the earth.’

Aristotle (c. 350 BCE) “Book 1”, in Politics; 1920 English translation by Benjamin Jowett; 2013 Vietnamese translation by Nông Duy Trường
Từ những nhận định trên, nhà nước hiển nhiên nằm trong họ những vật hiện hữu tự nhiên, và con người, là một động vật mà do bản tính tự nhiên phải sống trong một nhà nước (con người là một động vật chính trị).
Hence it is evident that the state is a creation of nature, and that man is by nature a political animal.

Karl Marx (1961) [1857] “Einleitung [zur Kritik der politischen Ökonomie]”, in Marx-Engels-Werke, volume 13; Vietnamese translation from 1993, C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 12; English translation from 1986 Marx/Engels Colled Works, volume 28
Con người, theo nghĩa đen của nó, là một ζωον πολιτικον [‘động vật xã hội’][:] không những là một động vật vốn có tính hợp quần, mà còn là một động vật chỉ có thể tách riêng ra trong xã hội mà thôi.
Man is a ζῶον πολιτικόν [‘political animal’ / ‘social animal’] in the most literal sense: he is not only a social animal, but an animal that can isolate itself only within society


phát nổ

phát + nổ, possibly calque of Chinese 爆發／爆发 (bộc phát).


khổ hạnh

[xo˧˩ hajŋ̟˧˨ʔ]

[kʰow˧˨ hɛɲ˨˩ʔ]

[xow˧˨ hɛɲ˨˩ʔ]


xê dịch

[se˧˧ zïk̟̚˧˨ʔ]

[sej˧˧ jɨt̚˨˩ʔ]

[sej˧˧ jɨt̚˨˩˨]

to move, to displace over a short distance

chủ nghĩa xe dịch


bé bi

[ʔɓɛ˧˦ ʔɓi˧˧]

[ʔɓɛ˨˩˦ ʔɓɪj˧˧]

[ʔɓɛ˦˥ ʔɓɪj˧˧]

Blend of bé (“baby”) + English baby. Phono-semantic matching of English baby.

Bé bi trông giống bà ngoại quá chị nhỉ?

2022 January 9, Rita Nguyễn, Vòng Tròn To, Vòng Tròn Nhỏ, Trang Sách và Trang Đời, page 158:

The baby looks so much like its maternal grandmother, doesn't it?


binh bông

[ʔɓïŋ˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨn˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨn˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˧]


lơ lớ

[ləː˧˧ ləː˧˦]

[ləː˧˧ ləː˨˩˦]

[ləː˧˧ ləː˦˥]

Tiếng anh nói nghe lơ lớ như người Nghệ Tĩnh.
Your accent lisp sounds like you're from Nghe Tinh.

of a lisped speaking accent; one that is perceived as non-native or of a different dialect


bính boong

[ʔɓïŋ˧˦ ʔɓɔŋ˧˧]

[ʔɓɨn˦˧˥ ʔɓɔŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨn˦˥ ʔɓɔŋ˧˧]

ding dong (onomatopoeia for the sound of a doorbell)


hột le

[hot̚˧˨ʔ lɛ˧˧]

[hok̚˨˩ʔ lɛ˧˧]

[hok̚˨˩˨ lɛ˧˧]


bính bong

[ʔɓïŋ˧˦ ʔɓawŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨn˦˧˥ ʔɓawŋ͡m˧˧]

[ʔɓɨn˦˧˥ ʔɓɔŋ˧˧]

[ʔɓɨn˦˥ ʔɓawŋ͡m˧˧]


chà bá

[t͡ɕaː˨˩ ʔɓaː˧˦]

[t͡ɕaː˦˩ ʔɓaː˨˩˦]

[caː˨˩ ʔɓaː˦˥]

(Southern Vietnam) humongously; enormously


thèo lèo

[tʰɛw˨˩ lɛw˨˩]

[tʰɛw˦˩ lɛw˦˩]

[tʰɛw˨˩ lɛw˨˩]

a bar-shaped sweet made from sugar, malt sugar, sesame seeds and peanuts

a crunchy stick-shaped confectionary, can be sweet or slightly spicy


mời gọi

[məːj˨˩ ɣɔj˧˨ʔ]

[məːj˦˩ ɣɔj˨˩ʔ]

[məːj˨˩ ɣɔj˨˩˨]


biển Đông

Alternative letter-case form of Biển Đông


đáng lý

[ʔɗaːŋ˧˦ li˧˦]

[ʔɗaːŋ˦˧˥ lɪj˨˩˦]

[ʔɗaːŋ˦˥ lɪj˦˥]


head

thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn

thuận vợ thuận chồng, tát Biển Đông cũng cạn#Vietnamese

Alternative letter-case form of thuận vợ thuận chồng, tát Biển Đông cũng cạn


thuận vợ thuận chồng, tát biển đông cũng cạn


Tứ Pháp

[tɨ˧˦ faːp̚˧˦]

[tɨ˨˩˦ faːp̚˦˧˥]

[tɨ˦˥ faːp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 四 (“four”) and 法 (“dharma, phenomenon”).

vi-etym-sino

安南四法
羅𦊚法像渃南法雲法雨法雷法電四大菩薩在北寕鎮古洲寺古来祈雨顯應又附石華光王母羅𱙘𥒥古法雲像腹中亦顯靈應

1827, Phạm Đình Hổ, “釋教門 (Thích giáo môn)”, in 日用常談 (Nhật dụng thường đàm):

The Tứ Pháp of An Nam
are four statues of phenomena in our Southern country: the Phenomenon of Cloud, the Phenomenon of Rain, the Phenomenon of Thunder, and the Phenomenon of Lightning; they are the four great bodhisattvas at Cổ Châu temple in Bắc Ninh, and have been very effective for praying of rain since the old days. Addendum: Thạch Hoa Quang Vương Mẫu, the Old Stone Lady, is in the belly of the Pháp Vân statue, and also very effective.

An Nam Tứ Pháp
là bốn Pháp tượng nước Nam: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Điện, Pháp Lôi; tứ đại bồ tát tại Bắc Ninh trấn, Cổ Châu tự, cổ lai kì vũ hiển ứng. Hựu phù: Thạch Hoa Quang Vương Mẫu là bà Đá Cổ, Pháp Vân tượng phục trung diệc hiển linh ứng.

(Buddhism) the four bodhisattvas and/or devis: Pháp Vân (法雲)/Bà Dâu, Pháp Vũ (法雨)/Bà Đậu, Pháp Điện (法雷)/Bà Dàn, Pháp Lôi (法電)/Bà Tướng, who are also goddesses of natural phenomena and patron goddesses


cửng

(colloquial, vulgar, of a penis) to get hard, to erect


kém tắm

[kɛm˦˧˥ tam˦˧˥]

Đúng là cái đồ kém tắm!

(Northern Vietnam, colloquial, informal) awkward, clumsy, good-for-nothing


thả cá nhỏ, bắt cá lớn

[tʰaː˧˩ kaː˧˦ ɲɔ˧˩ ʔɓat̚˧˦ kaː˧˦ ləːn˧˦]

[tʰaː˧˨ kaː˨˩˦ ɲɔ˧˨ ʔɓak̚˦˧˥ kaː˨˩˦ ləːŋ˦˧˥]

[tʰaː˨˩˦ kaː˦˥ ɲɔ˨˩˦ ʔɓak̚˦˥ kaː˦˥ ləːŋ˦˥]

thả (“to release”) + cá (“fish”) + nhỏ (“small”) + bắt (“to catch”) + cá (“fish”) + lớn (“large”)

compound

(literally) release a small fish to catch a big fish

(figuratively) a small sacrifice yields a bigger reward; no pain, no gain


Giêsu Maria

[ze˧˧ su˧˧ maː˧˧ zi˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ʂʊw˧˧ maː˧˧ ʐɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ sʊw˧˧ maː˧˧ ʐɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ʂʊw˧˧ maː˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ sʊw˧˧ maː˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]

Giêsu (“Jesus”) + Maria (“Mary”). Compare English Jesus, Mary and Joseph.

(idiomatic, Roman Catholicism) Expletive, used to add emphasis.


Giêsu Maria

[ze˧˧ su˧˧ maː˧˧ zi˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ʂʊw˧˧ maː˧˧ ʐɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ sʊw˧˧ maː˧˧ ʐɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ʂʊw˧˧ maː˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ sʊw˧˧ maː˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]

(Roman Catholicism) a male Christian name


trấn tĩnh

[t͡ɕən˧˦ tïŋ˦ˀ˥]

[ʈəŋ˦˧˥ tɨn˧˨]

[ʈəŋ˦˥ tɨn˨˩˦]

to keep one's head cool; to calm oneself down


tráng sĩ

[t͡ɕaːŋ˧˦ si˦ˀ˥]

[ʈaːŋ˦˧˥ ʂɪj˧˨]

[ʈaːŋ˦˧˥ sɪj˧˨]

[ʈaːŋ˦˥ ʂɪj˨˩˦]

[ʈaːŋ˦˥ sɪj˨˩˦]


thướt tha

[tʰɨət̚˧˦ tʰaː˧˧]

[tʰɨək̚˦˧˥ tʰaː˧˧]

[tʰɨək̚˦˥ tʰaː˧˧]

Muôn ngàn thiếu nữ Phù-tang, / Thướt-tha cười với thiên đàng vào xuân.

1994, Lê Bạch Lựu, Thơ HỒN NON NƯỚC, volume 1:

Thousands of Japanese maidens, / Elegantly smile with heaven into spring.


cầu cạn

[kəw˨˩ kaːn˧˨ʔ]

[kəw˦˩ kaːŋ˨˩ʔ]

[kəw˨˩ kaːŋ˨˩˨]


𪆽

Variant of 鷺, see there for more details.


𢙇

Variant of 懷, see there for more details.


𬡹

Variant of 霸, see there for more details.


𱎈

Variant of 霜, see there for more details.


𮢶

Variant of 鑿, see there for more details.


𱣊

Variant of 柳, see there for more details.


trắc diện

[t͡ɕak̚˧˦ ziən˧˨ʔ]

[ʈak̚˦˧˥ jiəŋ˨˩ʔ]

[ʈak̚˦˥ jiəŋ˨˩˨]


𣑯

Variant of 桃, see there for more details.


tráng chí

[t͡ɕaːŋ˧˦ t͡ɕi˧˦]

[ʈaːŋ˦˧˥ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʈaːŋ˦˥ cɪj˦˥]


hệ tư tưởng

[he˧˨ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˩]

[hej˨˩ʔ tɨ˧˧ tɨəŋ˧˨]

[hej˨˩˨ tɨ˧˧ tɨəŋ˨˩˦]

hệ (“system”) + tư tưởng (“thought”); likely calque from Chinese 思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ).

zh-l

思想體系／思想体系 (tư tưởng thể hệ)

Tăng trưởng [chỉ] để tăng trưởng là hệ tư tưởng của tế bào ung thư.

Growth for the sake of growth is the ideology of the cancer cell. (Edward Abbey, 1977)

Friedrich Engels (1968) [1893 July 14] “Engels an Franz Mehring in Berlin”, in Marx-Engels-Werke, volume 39, page 97; English translation from Karl Marx and Friedrich Engels: Correspondence 1846 - 1895, 1945, page 448; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 39, 1999, page 136
Hệ tư tưởng là một quá trình tư tưởng do người được gọi là nhà tư tưởng tiến hành, mặc dù tiến hành một cách có ý thức, nhưng là một cách có ý thức sai lầm. Động lực thật sự thúc đẩy nhà tư tưởng đó hoạt động vẫn là những cái mà ông ta không biết, nếu không đó sẽ không phải là một quá trình tư tưởng.
Ideology is a process accomplished by the so-called thinker consciously, indeed, but with a false consciousness. The real motives impelling him remain unknown to him, otherwise it would not be an ideological process at all.

Minh Anh, transl. (2018), “Chủ nghĩa tân tự do: Ý tưởng nuốt chửng cả thế giới”, in Luật Khoa Tạp Chí, phỏng dịch (“adaption”) of Stephen Metcalf (2017) “Neoliberalism: the idea that swallowed the world”, in The Guardian
Cụm từ ‘chủ nghĩa tân tự do’ đã định danh đích xác cái hệ tư tưởng đang thống lĩnh thời đại ngày nay – vốn tôn vinh logic của thị trường và tước bỏ đi những thứ tạo nên chúng ta với tư cách là con người.
The word [‘neoliberalism’] has become a rhetorical weapon, but it properly names the reigning ideology of our era – one that venerates the logic of the market and strips away the things that make us human.


chủ nghĩa tự do cổ điển

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧ ko˧˩ ʔɗiən˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧ kow˧˨ ʔɗiəŋ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tɨ˨˩˨ jɔ˧˧ kow˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩˦]

chủ nghĩa tự do (“liberalism”) + cổ điển (“classical”); calque from Chinese 古典自由主義 (“cổ điển tự do chủ nghĩa”).

zh-l

古典自由主義 (“cổ điển tự do chủ nghĩa”)

Minh Anh, transl. (2018), “Chủ nghĩa tân tự do: Ý tưởng nuốt chửng cả thế giới”, in Luật Khoa Tạp Chí, phỏng dịch (“adaption”) of Stephen Metcalf (2017) “Neoliberalism: the idea that swallowed the world”, in The Guardian
Trong chủ nghĩa tự do cổ điển, thương nhân chỉ đơn giản yêu cầu nhà nước ‘để chúng tôi tự lo liệu lấy’ – laissez-nous faire. Song chủ nghĩa tân tự do thừa nhận rằng nhà nước cần phải chủ động trong việc tổ chức nền kinh tế thị trường. Các điều kiện cho phép một thị trường tự do phải giành được chiến thắng về mặt chính trị, và nhà nước phải được tái thiết để hỗ trợ thị trường tự do.
In classical liberalism, merchants simply asked the state to ‘leave us alone’ – to laissez-nous faire. Neoliberalism recognised that the state must be active in the organisation of a market economy. The conditions allowing for a free market must be won politically, and the state must be re-engineered to support the free market on an ongoing basis.

classical liberalism
classical liberalism


chủ nghĩa tân tự do

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tən˧˧ tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ təŋ˧˧ tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ təŋ˧˧ tɨ˨˩˨ jɔ˧˧]

Calque from Chinese 新自由主義／新自由主义 (tân tự do chủ nghĩa).
From chủ nghĩa (“ideology”) + tân tự do (“new freedom”); it results from parsing 新自由主義 as 新自由 and 主義 and so means literally, “ideology of new freedom”.
Meanwhile, parsing 新自由主義 as 新 and 自由主義 yields its cognate and synonym chủ nghĩa tự do mới, which means literally, “new ideology of freedom; new liberalism”.

新自由主義／新自由主义 (tân tự do chủ nghĩa)


trơn tuột

[t͡ɕəːn˧˧ tuət̚˧˨ʔ]

[ʈəːŋ˧˧ tuək̚˨˩ʔ]

[ʈəːŋ˧˧ tuək̚˨˩˨]


nên thơ

[nen˧˧ tʰəː˧˧]

[nen˧˧ tʰəː˧˧]

[nəːn˧˧ tʰəː˧˧]

(literary, of scenery) moving; inspirational


trêu ghẹo

[t͡ɕew˧˧ ɣɛw˧˨ʔ]

[ʈew˧˧ ɣɛw˨˩ʔ]

[ʈew˧˧ ɣɛw˨˩˨]


đông sương

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ ʂɨəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ sɨəŋ˧˧]

From Teochew 凍仙／冻仙 (dong³ siêng¹). The second element is also seen in sương sáo (“grass jelly”).


vêu

Mặt mũi (anh) vêu vao như đói cả tháng.

His face looks thin as if he has starved for a whole month.

Mày ăn nói cẩn thận, không tao tát cho vêu mồm.

You shall choose your words wisely, or else I will smash you (so hard that you have) a swelling mouth


ngào ngạt

[ŋaːw˨˩ ŋaːt̚˧˨ʔ]

[ŋaːw˦˩ ŋaːk̚˨˩ʔ]

[ŋaːw˨˩ ŋaːk̚˨˩˨]

Cánh đồng ấy bây giờ ngào ngạt mùi oải hương.

That field has nowadays been overflowed with the smell of lavenders.

Tôi bỗng ngửi thấy mùi thơm ngào ngạt toát ra từ quán cà phê.

I suddenly smelt a strong fragrance coming from the coffee shop.

(of scent) strong, overstimulating, and overflowed with fragrance.


tổ hợp công nghiệp quân sự

tổ hợp quân sự-công nghiệp
tổ hợp quân sự-công nghiệp#Vietnamese

Alternative form of tổ hợp quân sự-công nghiệp


phức hợp công nghiệp quân sự

phức hợp quân sự-công nghiệp
phức hợp quân sự-công nghiệp#Vietnamese

Alternative form of phức hợp quân sự-công nghiệp


tổ hợp công nghiệp-quân sự

Ngày 17-1-1961, trong bài diễn văn từ biệt Nhà Trắng trước khi chuyển giao chính quyền cho Tổng thống mới đắc cử Ken-nơ-đi, Tổng thống Mỹ Ai-xen-hao nói: ‘[...] Trong các cơ quan chính phủ, chúng ta phải ngăn chặn, không để cho cái tổ hợp công nghiệp - quân sự đó có được ảnh hưởng quá đáng, không cho phép tổ hợp công nghiệp - quân sự đe dọa tự do và dân chủ của chúng ta’.

2011, Phong Lan, “Tổ hợp công nghiệp quân sự Mỹ: ‘Con quái vật’ trong nền chính trị Mỹ [The US military-industrial complex: ‘The monster’ in US politics]”, in Tạp Chí Cộng Sản [Communist Review]:

On 17 January 1961, in his farewell address before transferring power to President-elect Kennedy, US President Eisenhower said: ‘… In the councils of government, we must guard against the acquisition of unwarranted influence, whether sought or unsought, by the military-industrial complex. The potential for the disastrous rise of misplaced power exists and will persist. We must never let the weight of this combination[/ military-industrial complex] endanger our liberties or democratic processes.’


𥆾

𥆾: Nôm readings: nhìn (canonical)
nhận (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 目 (“eye”) + phonetic 忍 (nhẫn).


phức hợp công nghiệp-quân sự

Kênh RT dẫn tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã sử dụng vũ khí tầm xa và máy bay không người lái nhắm vào các cơ sở năng lượng, khu phức hợp công nghiệp-quân sự, các nút giao thông đường sắt, kho vũ khí và khu vực nơi quân đội Ukraine cùng lính đánh thuê nước ngoài hiện diện.

2024 March 22, Hà Linh, “Nga nêu mục đích chính tấn công hàng loạt vào cơ sở hạ tầng Ukraine [Russia announces main objective for striking a slew of Ukrainian infrastructures]”, in Báo Tin Tức, Vietnam News Agency:

The RT channel quotes Russian Ministry of Defense's announcement that long-range weapons and unmanned combat aerial vehicles were used against energy facilities, military-industrial complex sector, railroad junctions, weapon depots, and areas where the Ukrainian armed forces and foreign mercenaries were present.


lâu ngày

[ləw˧˧ ŋaj˨˩]

[ləw˧˧ ŋaj˦˩]

Được, nhưng phải để má tập đi mới cầm roi được. Nằm lâu ngày quên mất đi rồi.

2006, Nguyễn Trung, Dòng đời, volumes 3–4, Ho Chi Minh City: Văn Nghệ Publishing House, page 658:

OK, but you'll have to let me practice holding the rod. I've forgotten lying here for a long time.

Lâu ngày chưa gặp bạn.

I haven't seen you, my friend, for a long time.


莊雅

chữ Hán form of trang nhã (“elegant; refined; graceful”).


匈加利

chữ Hán form of Hung Gia Lợi (“Hungary”).


A Nhĩ Ba Ni Á

[ʔaː˧˧ ɲi˦ˀ˥ ʔɓaː˧˧ ni˧˧ ʔaː˧˦]

[ʔaː˧˧ ɲɪj˧˨ ʔɓaː˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˨˩˦]

[ʔaː˧˧ ɲɪj˨˩˦ ʔɓaː˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 阿爾巴尼亞 (“Albania”), from English Albania.

vi-etym-sino

Southeast Europe
Southeast Europe#English


Bảo Gia Lợi Á

[ʔɓaːw˧˩ zaː˧˧ ləːj˧˨ʔ ʔaː˧˦]

[ʔɓaːw˧˨ jaː˧˧ ləːj˨˩ʔ ʔaː˨˩˦]

[ʔɓaːw˨˩˦ jaː˧˧ ləːj˨˩˨ ʔaː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 保加利亞 (“Bulgaria”), from English Bulgaria.

Bulgaria (a country in Southeast Europe)


A Nhĩ Cập Lợi Á

[ʔaː˧˧ ɲi˦ˀ˥ kəp̚˧˨ʔ ləːj˧˨ʔ ʔaː˧˦]

[ʔaː˧˧ ɲɪj˧˨ kəp̚˨˩ʔ ləːj˨˩ʔ ʔaː˨˩˦]

[ʔaː˧˧ ɲɪj˨˩˦ kəp̚˨˩˨ ləːj˨˩˨ ʔaː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 阿爾及利亞 (“Algeria”), from English Algeria.

the Maghreb region of North Africa#English

Algeria (a country in the Maghreb region of North Africa)


Hồng Nha Lợi

[həwŋ͡m˨˩ ɲaː˧˧ ləːj˧˨ʔ]

[həwŋ͡m˦˩ ɲaː˧˧ ləːj˨˩ʔ]

[həwŋ͡m˨˩ ɲaː˧˧ ləːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 洪牙利 (“Hungary”),orthographic borrowing from Japanese 洪牙利 (Hangarī)

obor

(rare) Synonym of Hung Nha Lợi (“Hungary”)


Hung Gia Lợi

[hʊwŋ͡m˧˧ zaː˧˧ ləːj˧˨ʔ]

[hʊwŋ͡m˧˧ jaː˧˧ ləːj˨˩ʔ]

[hʊwŋ͡m˧˧ jaː˧˧ ləːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 匈加利 (“Hungary”),from English Hungary.


Hung Nha Lợi

[hʊwŋ͡m˧˧ ɲaː˧˧ ləːj˧˨ʔ]

[hʊwŋ͡m˧˧ ɲaː˧˧ ləːj˨˩ʔ]

[hʊwŋ͡m˧˧ ɲaː˧˧ ləːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 匈牙利 (“Hungary”), from English Hungary.


Bạch Nhĩ Nghĩa

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ ɲi˦ˀ˥ ŋiə˦ˀ˥]

[ʔɓat̚˨˩ʔ ɲɪj˧˨ ŋiə˧˨]

[ʔɓat̚˨˩˨ ɲɪj˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 白耳義, orthographic borrowing from Japanese 白耳義 (Berugī)


Khoa Đặc Địch Ngoã

[xwaː˧˧ ʔɗak̚˧˨ʔ ʔɗïk̟̚˧˨ʔ ŋwaː˦ˀ˥]

[kʰwaː˧˧ ʔɗak̚˨˩ʔ ʔɗɨt̚˨˩ʔ ŋwaː˧˨]

[xwaː˧˧ ʔɗak̚˨˩ʔ ʔɗɨt̚˨˩ʔ ŋwaː˧˨]

[kʰwaː˧˧ ʔɗak̚˨˩˨ ʔɗɨt̚˨˩˨ ŋwaː˨˩˦]

[xwaː˧˧ ʔɗak̚˨˩˨ ʔɗɨt̚˨˩˨ ŋwaː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 科特迪瓦 (“Côte d'Ivoire”), from French Côte d’Ivoire.


Tượng Nha Hải Ngạn

[tɨəŋ˧˨ʔ ɲaː˧˧ haːj˧˩ ŋaːn˧˨ʔ]

[tɨəŋ˨˩ʔ ɲaː˧˧ haːj˧˨ ŋaːŋ˨˩ʔ]

[tɨəŋ˨˩˨ ɲaː˧˧ haːj˨˩˦ ŋaːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 象牙海岸 (“Côte d'Ivoire”), from French Côte d’Ivoire


phức hợp quân sự-công nghiệp

[fɨk̚˧˦ həːp̚˧˨ʔ kwən˧˧ sɨ˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[fɨk̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[fɨk̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[fɨk̚˦˥ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

[fɨk̚˦˥ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ sɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

Calque of English military-industrial complex, possibly indirectly though Chinese 軍事工業複合體／军事工业复合体 (quân sự công nghiệp phức hợp thể).
Compound of phức hợp (“‘compound’ → ‘complex’ (adj. → n.)”) + quân sự (“‘military’ (adj.)”) + công nghiệp (“‘industrial’ (adj.)”).

com

Theo FSB, hệ thống máy tính của cơ quan công quyền, các tổ chức khoa học và quân sự, các doanh nghiệp thuộc khu phức hợp quân sự-công nghiệp và các cơ sở hạ tầng quan trọng khác của Nga đã bị nhiễm virus.

2016 July 31, Khánh Linh, “Nga phát hiện cuộc tấn công mạng được lên kế hoạch [Russia uncovered a planned cyber-attack]”, in Báo Điện Tử Đảng Cộng Sản Việt Nam [Communist Party of Vietnam Online Newspaper]:

According to FSB, computer systems belonging to Russian government agencies, scientific and military organizations, the military-industrial complex’s businesses, and other important infrastructures were infected with the virus.

military-industrial complex
military-industrial complex


tổ hợp quân sự-công nghiệp

[to˧˩ həːp̚˧˨ʔ kwən˧˧ sɨ˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[tow˧˨ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[tow˧˨ həːp̚˨˩ʔ kwəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[tow˨˩˦ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

[tow˨˩˦ həːp̚˨˩˨ wəŋ˧˧ sɨ˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

Calque of English military-industrial complex; from tổ hợp (“‘combination’ → ‘complex’ (n.)”) + quân sự (“military (adj.)”) + công nghiệp (“‘industry’ (n.) → ‘industrial’ (adj.)”).

Trong 50 năm qua, tổ hợp quân sự-công nghiệp luôn là đề tài ‘nóng’ được tranh luận, tố cáo và phê phán sôi nổi, thu hút nhiều nhà nghiên cứu, lý luận, hoạch định chính sách và hoạt động chính trị thuộc nhiều màu sắc, khuynh hướng chính trị khác nhau ở Mỹ cũng như trên thế giới.

In the past 50 years, the military-industrial complex always has been a ‘hot’ topic discussed, denounced, and criticized fervently, attracting many researchers, theorists, policy-makers and political activists of many different political colors and tendencies in the US as well as throughout the world.


từ ái

[tɨ˨˩ ʔaːj˧˦]

[tɨ˦˩ ʔaːj˨˩˦]

[tɨ˨˩ ʔaːj˦˥]


sông Hồng

Alternative letter-case form of Sông Hồng


đồng bằng sông Hồng

đồng bằng Sông Hồng
đồng bằng Sông Hồng#Vietnamese

Alternative letter-case form of đồng bằng Sông Hồng


từ sông ra biển

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ zaː˧˧ ʔɓiən˧˩]

[tɨ˦˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ʐaː˧˧ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˦˩ səwŋ͡m˧˧ ʐaː˧˧ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ɹaː˧˧ ʔɓiəŋ˨˩˦]

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ ɹaː˧˧ ʔɓiəŋ˨˩˦]

Ultimately calque of Arabic مِنَ ٱلنَّهْرِ إِلَى ٱلْبَحْرِ (mina n-nahri ʔilā l-baḥri); though likely not directly but indirectly through English "from the river to the sea".

calque

مِنَ ٱلنَّهْرِ إِلَى ٱلْبَحْرِ

Khoảng hai nghìn người xuất hiện ở khu vực Bay Ridge, Brooklyn, New York, hô ‘Palestine tự do’ và ‘Từ sông ra biển, Palestine sẽ được tự do’, ngụ ý từ sông Jordan đến biển Địa Trung Hải.

2021 May 16, “Hàng chục nghìn người Bắc Mỹ biểu tình phản đối Israel [Tens of thousands of North Americans demonstrate against Israel]”, in VnExpress:

About two thousand people showed up in Bay Ridge, Brooklyn, New York, shouting ‘free Palestine’ and ‘from the river to the sea, Palestine will be free,’ alluding to the Jordan River and the Mediterranean Sea.

Bốn người biểu tình mặc trang phục tối màu trèo lên nóc tòa nhà quốc hội Australia ở thủ đô Canberra ngày 4/7, giăng các biểu ngữ ủng hộ người Palestine và phản đối xung đột ở Dải Gaza, trong đó có biểu ngữ ‘Từ sông ra biển, Palestine sẽ tự do’.

2024 July 4, “Người biểu tình ủng hộ Palestine treo biểu ngữ trên nóc quốc hội Australia [Pro-Palestine protesters hung banners on Australian Parliament House's roof.]”, in VnExpress:

On 4 July, four protesters in dark clothing climbed the roof of the Parliament House in Australia's capital Canberra and hung banners supporting Palestinians and opposing the conflict in Gaza Strip; among those was one with the slogan ‘from the river to the sea, Palestine will be free’.

from the river to the sea
from the river to the sea#English

(politics) from the river to the sea (a phrase supporting Palestinian self-determination)


tàn canh gió lạnh

[taːn˨˩ kajŋ̟˧˧ zɔ˧˦ lajŋ̟˧˨ʔ]

[taːŋ˦˩ kɛɲ˧˧ jɔ˨˩˦ lɛɲ˨˩ʔ]

[taːŋ˨˩ kan˧˧ jɔ˦˥ lan˨˩˨]

Literally, "cold wind at the end of a night".

(idiomatic, colloquial) very cold; freezing


thừa thắng

[tʰɨə˨˩ tʰaŋ˧˦]

[tʰɨə˦˩ tʰaŋ˦˧˥]

[tʰɨə˨˩ tʰaŋ˦˥]

[…] khi đó Lý Cương rất hoang mang, thế là tôi quyết định phải thừa thắng truy kích, lại gửi thêm một tin nhắn nữa:[…]

2016, chapter 10, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part II, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

[…] Lǐ Gāng was very confused then, so I decided I had to build on my victory by continuing to press him and sent another message: […]

to seize the opportunities that result from a recent victory


dập tắt

[zəp̚˧˨ʔ tat̚˧˦]

[jəp̚˨˩ʔ tak̚˦˧˥]

[jəp̚˨˩˨ tak̚˦˥]

dập tắt lòng căm thù

(chiefly figurative) to extinguish; to put out


tuyệt nhiên

[twiət̚˧˨ʔ ɲiən˧˧]

[twiək̚˨˩ʔ ɲiəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨ ɲiəŋ˧˧]

Nó tuyệt nhiên không nhận ra là nó đã dính phải một vố khá đau.

There was no way to him to know yet that he had already fallen to a pretty impressive scam.

(colloquial and literary, chiefly in the negative) absolutely


A Bố Cáp Tư

[ʔaː˧˧ ʔɓo˧˦ kaːp̚˧˦ tɨ˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɓow˨˩˦ kaːp̚˦˧˥ tɨ˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɓow˦˥ kaːp̚˦˥ tɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 阿布哈茲 (“Abkhazia”), from Russian Абхазия (Abxazija).Compare Cantonese 阿布哈茲／阿布哈兹 (Aa3 bou3 haa1 zi1).


A Bố Cáp Tư

[ʔaː˧˧ ʔɓo˧˦ kaːp̚˧˦ tɨ˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɓow˨˩˦ kaːp̚˦˧˥ tɨ˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɓow˦˥ kaːp̚˦˥ tɨ˧˧]


Bảo Gia Lợi Á nhũ can khuẩn

[ʔɓaːw˧˩ zaː˧˧ ləːj˧˨ʔ ʔaː˧˦ ɲu˦ˀ˥ kaːn˧˧ xwən˧˩]

[ʔɓaːw˧˨ jaː˧˧ ləːj˨˩ʔ ʔaː˨˩˦ ɲʊw˧˨ kaːŋ˧˧ kʰwəŋ˧˨]

[ʔɓaːw˧˨ jaː˧˧ ləːj˨˩ʔ ʔaː˨˩˦ ɲʊw˧˨ kaːŋ˧˧ xwəŋ˧˨]

[ʔɓaːw˨˩˦ jaː˧˧ ləːj˨˩˨ ʔaː˦˥ ɲʊw˨˩˦ kaːŋ˧˧ kʰwəŋ˨˩˦]

[ʔɓaːw˨˩˦ jaː˧˧ ləːj˨˩˨ ʔaː˦˥ ɲʊw˨˩˦ kaːŋ˧˧ xwəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 保加利亞乳桿菌 (“Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus””)


tuyên dương

[twiən˧˧ zɨəŋ˧˧]

[twiəŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ jɨəŋ˧˧]


đòng đong

[ʔɗawŋ͡m˨˩ ʔɗawŋ͡m˧˧]

[ʔɗawŋ͡m˦˩ ʔɗawŋ͡m˧˧]

[ʔɗɔŋ˦˩ ʔɗɔŋ˧˧]

[ʔɗawŋ͡m˨˩ ʔɗawŋ͡m˧˧]

kind of small fish that lives in ponds or paddy fields


luân thường đạo lý

luân thường đạo lí
luân thường đạo lí#Vietnamese

Alternative spelling of luân thường đạo lí.


luân thường

[lwən˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

[lwəŋ˧˧ tʰɨəŋ˦˩]

[l⁽ʷ⁾əŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩]

luân thường Nho giáo


đê hèn

[ʔɗe˧˧ hɛn˨˩]

[ʔɗej˧˧ hɛŋ˦˩]

[ʔɗej˧˧ hɛŋ˨˩]

[…] khiến tôi biết rõ rằng tình yêu giữa hai anh em là trái với luân thường đạo lý, thậm chí là dơ bẩn, đê hèn.

2016, chapter 12, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part II, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

[…] told me very clearly that the love between my sister and me was against morality, even dirty, vile.


thanh thế

[tʰajŋ̟˧˧ tʰe˧˦]

[tʰɛɲ˧˧ tʰej˨˩˦]


phô trương thanh thế

[fo˧˧ t͡ɕɨəŋ˧˧ tʰajŋ̟˧˧ tʰe˧˦]

[fow˧˧ ʈɨəŋ˧˧ tʰɛɲ˧˧ tʰej˨˩˦]

[fow˧˧ ʈɨəŋ˧˧ tʰan˧˧ tʰej˦˥]

Trong lòng tôi bất giác thầm hoảng loạn nhưng vẫn cố tỏ ra bình tĩnh, nói: "Cô rõ ràng là đang phô trương thanh thế."

2016, chapter 11, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part II, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

I suddenly felt panicked, but I still tried to remain calm and said, "You're obviously bluffing."

to bluff, to make an empty show of strength


luân thường đạo lí

[lwən˧˧ tʰɨəŋ˨˩ ʔɗaːw˧˨ʔ li˧˦]

[lwəŋ˧˧ tʰɨəŋ˦˩ ʔɗaːw˨˩ʔ lɪj˨˩˦]

[l⁽ʷ⁾əŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩ ʔɗaːw˨˩˨ lɪj˦˥]


𢝙

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 忄 (“heart”) + phonetic 盃 (bôi).


thạch dừa

[tʰajk̟̚˧˨ʔ zɨə˨˩]

[tʰat̚˨˩ʔ jɨə˦˩]

[tʰat̚˨˩˨ jɨə˨˩]

nata de coco (jelly made by coconut water)


Hy-La

[hɪj˧˧ laː˧˧]

[hɪj˧˧ laː˧˧]


ngập ngụa

[ŋəp̚˧˨ʔ ŋuə˧˨ʔ]

[ŋəp̚˨˩ʔ ŋuə˨˩ʔ]

[ŋəp̚˨˩˨ ŋuə˨˩˨]


điền khí

[ʔɗiən˨˩ xi˧˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˦˩ xɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ kʰɪj˦˥]

[ʔɗiəŋ˨˩ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 田 (“field”) and 器 (“tool”).

vi-etym-sino

(archaeology, history or literary) agricultural tools


辭塵

chữ Hán form of từ trần (“to die; to pass away”).


lin-sơ

[lin˧˧ səː˧˧]

[lin˧˧ ʂəː˧˧]

[lin˧˧ səː˧˧]

[lɨn˧˧ ʂəː˧˧]

[lɨn˧˧ səː˧˧]


o mèo

[ʔɔ˧˧ mɛw˨˩]

[ʔɔ˧˧ mɛw˦˩]

[ʔɔ˧˧ mɛw˨˩]

o + mèo. The second element is probably a calque of Chinese 媌 (miáo).

Ba má bày đặt cho anh
Áo bà ba may hai cái túi đựng dầu chanh o mèo.

(rare, Southern Vietnam) to flirt (with girls)


đĩ ngựa

[ʔɗi˦ˀ˥ ŋɨə˧˨ʔ]

[ʔɗɪj˧˨ ŋɨə˨˩ʔ]

[ʔɗɪj˨˩˦ ŋɨə˨˩˨]

Attested in Génibrel's Dictionnaire Annamite-Français, where this is glossed as "poissarde (“vulgar (f[eminine]) (insult)”)".
From đĩ + ngựa, see each entry for etymologies.

(vulgar, derogatory, Southern Vietnam) a vulgar, crass woman

(vulgar, derogatory, Southern Vietnam) a sexually promiscuous, morally loose woman


ngựa bà

[ŋɨə˧˨ʔ ʔɓaː˨˩]

[ŋɨə˨˩ʔ ʔɓaː˦˩]

[ŋɨə˨˩˨ ʔɓaː˨˩]

ngựa + bà, see each entry for etymology.

Tôi phải xé xác con ngựa bà đó mới được.

(possibly obsolete, derogatory) an improper, indecent woman


gấu ó

[ɣəw˧˦ ʔɔ˧˦]

[ɣəw˨˩˦ ʔɔ˨˩˦]

[ɣəw˦˥ ʔɔ˦˥]


inh tai nhức óc

[ʔïŋ˧˧ taːj˧˧ ɲɨk̚˧˦ ʔawk͡p̚˧˦]

[ʔɨn˧˧ taːj˧˧ ɲɨk̚˦˧˥ ʔawk͡p̚˦˧˥]

[ʔɨn˧˧ taːj˧˧ ɲɨk̚˦˥ ʔawk͡p̚˦˥]

(idiomatic, of noise) discordant and intolerable


can qua

[kaːŋ˧˧ kwaː˧˧]

[kaːŋ˧˧ waː˧˧]


vương giả

[vɨəŋ˧˧ zaː˧˩]

[vɨəŋ˧˧ jaː˧˨]

[vɨəŋ˧˧ jaː˨˩˦]

[jɨəŋ˧˧ jaː˨˩˦]

(literary) royal-like; fitting for a king


đểu cáng

[ʔɗew˧˩ kaːŋ˧˦]

[ʔɗew˧˨ kaːŋ˦˧˥]

[ʔɗew˨˩˦ kaːŋ˦˥]

From đểu + cáng.
Element đểu originally meant possibly "burden ~ load" then "person who carries burdens ~ loads, porter" or specifically "hired porter using a shoulder pole"., while element cáng originally meant "hammock on a carrying pole", then "hammock-carrier". All those taken together, this compound word was originally a collective noun meaning formerly "porters, carriers" yet nowadays "the nobodies, the bad lot".
Vương Trung Hiếu (2021) cites an unsourced viewpoint that both đểu and đểu cáng nowadays mean "cads, scoundrels, rascals (n.)" → "caddish (adj.)" because poorly-educated porters often dealt unfairly with one another and competed with each other for customers by means of cheating and violence..

(collective, obsolete) porters, carriers

(collective, derogatory, dated) cads, rascals, scoundrels


đểu cáng

[ʔɗew˧˩ kaːŋ˧˦]

[ʔɗew˧˨ kaːŋ˦˧˥]

[ʔɗew˨˩˦ kaːŋ˦˥]


từa lưa

Nước mắt nước mũi từa lưa.

(of tears, sometimes accompanied by a runny nose) having been excreted excessively to the point of making the face of the person crying look messy.


giằng

to forcefully snatch or yank from someone's hand


giáng thủy

[zaːŋ˧˦ tʰwi˧˩]

[jaːŋ˦˧˥ tʰwɪj˧˨]

[jaːŋ˦˥ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]


đại loại

[ʔɗaːj˧˨ʔ lwaːj˧˨ʔ]

[ʔɗaːj˨˩ʔ lwaːj˨˩ʔ]

[ʔɗaːj˨˩˨ l⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]

Đại loại là cũng kiểu vậy.

Simply put, yeah it's the same kind of things.

(colloquial) generally speaking; basically


nguýt

(uncommon in isolation) to glare at to show hostility


thao thiết

[tʰaːw˧˧ tʰiət̚˧˦]

[tʰaːw˧˧ tʰiək̚˦˧˥]

[tʰaːw˧˧ tʰiək̚˦˥]


loát

[l⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]

(in certain compounds or dated) overwhelming, abundant


dày cộm

cuốn sách dày cộm


tàu vũ trụ

[taw˨˩ vu˦ˀ˥ t͡ɕu˧˨ʔ]

[taw˦˩ vʊw˧˨ ʈʊw˨˩ʔ]

[ta(ː)w˨˩ vʊw˨˩˦ ʈʊw˨˩˨]

[ta(ː)w˨˩ jʊw˨˩˦ ʈʊw˨˩˨]


từ sông đến biển

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ ʔɗen˧˦ ʔɓiən˧˩]

[tɨ˦˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɗen˦˧˥ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˦˩ səwŋ͡m˧˧ ʔɗen˦˧˥ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩ ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɗəːn˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ ʔɗəːn˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

Theo [một cuộc thăm dò dư luận do Viện Washington về chính sách Cận Đông công bố ngày 25/6], 60% số người được khảo sát ở Bờ Tây và Dải Gaza cho rằng mục tiêu 5 năm tới sẽ là 'đòi lại tất cả Palestine lịch sử, từ sông đến biển, quan điểm đồng nghĩa với việc loại bỏ Israel, trong khi chưa tới 30% muốn 'chấm dứt sự chiếm đóng Bờ Tây và Gaza để đạt được giải pháp hai nhà nước.'

2014 June 25, Vietnam News Agency, “Israel quyết định tiếp tục chiến dịch quân sự tại Bờ Tây [Israel decides to continue military operation in the West Bank]”, in vietnamplus.vn:

According to [an opinion poll published by the Washington Institute for Near East Policy published on May 26th], 60% of surveyees in the West Bank and Gaza Strip opined that the goal for the next five years would be ‘regaining all of historical Palestine from the river to the sea’, a viewpoint synonymous with the eradication of Israel; whereas not even 30% wished to ‘end the occupation of the West Bank and Gaza and achieve a two-state solution.’

Bốn người mặc đồ tối màu đã đứng trên mái của Tòa nhà Quốc hội Úc trong khoảng một giờ, treo các biểu ngữ đen bao gồm một biểu ngữ viết ‘từ sông đến biển, Palestine sẽ được tự do’, một khẩu hiệu phổ biến của những người biểu tình ủng hộ Palestine.

2024 July 5, Hồng Hạnh, “Người biểu tình ủng hộ Palestine trèo lên mái nhà Quốc hội Úc [Pro-Palestine Protesters Climbed onto Australian Parliament Houses's Roof]”, in Nhà báo & Công luận [Journalist and Public Opinion Newspaper]:

Four persons wearing dark clothing stood on the Australian Parliament House's roof for about one hour and hung black banners including one on which was written the slogan ‘From the river to the sea, Palestine will be free’, popular among pro-Palestine protesters.

từ sông ra biển
từ sông ra biển#Vietnamese

Alternative form of từ sông ra biển (“from the river to the sea (a phrase supporting Palestinian self-determination)”)


từ sông tới biển

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ təːj˧˦ ʔɓiən˧˩]

[tɨ˦˩ ʂəwŋ͡m˧˧ təːj˨˩˦ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˦˩ səwŋ͡m˧˧ təːj˨˩˦ ʔɓiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩ ʂəwŋ͡m˧˧ təːj˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

[tɨ˨˩ səwŋ͡m˧˧ təːj˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]

Penny Wong, quoted in Rania Yallop (2024 May 16) “Opposition calls for Senator's resignation over genocide comments”, in SBS News; Vietnamese translation in Rania Yallop with Khánh Uyên (2024 May 17) “Phe đối lập kêu gọi Thượng nghị sĩ Lao động từ chức vì bình luận không phù hợp”, in SBS Tiếng Việt
Cụm từ từ sông tới biển không phù hợp với giải pháp hai nhà nước. Và đó là giải pháp cần thiết cho hòa bình và an ninh của người Palestine cũng như người Israel. Các đồng nghiệp, Úc không phải là một nhân tố trung tâm ở Trung Đông. Nhưng chúng ta là một tiếng nói được tôn trọng và chúng ta sử dụng tiếng nói của mình để ủng hộ lệnh ngừng bắn nhân đạo nhằm giải phóng con tin cho giải pháp hai nhà nước.
The phrase from the river to the sea is not consistent with a two state solution. And it is that solution which is needed for peace and security of Palestinians and Israelis alike. Colleagues, Australia is not a central player in the Middle East. But we are a respected voice. And we use our voice to advocate for humanitarian ceasefire for the release of hostages for a two state solution."

‘Từ sông tới biển, Palestine sẽ được tự do.’ Khẩu hiệu mạnh mẽ này thể hiện khát vọng tự do của Palestine kéo dài từ sông Jordan đến Biển Địa Trung Hải, đang gây được tiếng vang với những sinh viên biểu tình trên khắp nước Mỹ đang kêu gọi chấm dứt bạo lực ở Gaza.

2024 May 17, “Nước Mỹ vẫn có thể được gọi là vùng đất tự do? [Can the United States Still Be Called the Land of Freedom?]”, in Nhân quyền Việt Nam:

‘From the river to the sea, Palestine will be free.’ This powerful slogan expresses the aspiration for a free Palestine spanning from the Jordan river to the Mediterranean Sea, being echoed by college and university students protesting all over the United States and calling for an end to violence in Gaza.


Bắc Hà Lan

[ʔɓak̚˧˦ haː˨˩ laːn˧˧]

[ʔɓak̚˦˧˥ haː˦˩ laːŋ˧˧]

[ʔɓak̚˦˥ haː˨˩ laːŋ˧˧]

North Holland (a province of the Netherlands)


Nam Hà Lan

[naːm˧˧ haː˦˩ laːŋ˧˧]

[naːm˧˧ haː˨˩ laːŋ˧˧]

South Holland (a province of the Netherlands)


Yên

(sông ～) A river in Quảng Nam province and Da Nang, Vietnam.

(sông ～) A river in Thanh Hoá province, Vietnam.


Mân Đàn

[mən˧˧ ʔɗaːn˨˩]

[məŋ˧˧ ʔɗaːŋ˦˩]

[məŋ˧˧ ʔɗaːŋ˨˩]

From Man Đần (“Manchester United”), generated through the nói lái process.

vi-etym-lai

(soccer, derogatory) Alternative form of Man Đần (“Manchester United”)


chuyển khoản

[t͡ɕwiəŋ˧˨ kʰwaːŋ˧˨]

[t͡ɕwiəŋ˧˨ xwaːŋ˧˨]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ kʰwaːŋ˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ xwaːŋ˨˩˦]

Probably blend of chuyển tiền (“to transfer money”) + tài khoản (“account”).
Superficially Sino-Vietnamese word from 轉款.


số phôn

[ʂow˨˩˦ foŋ˧˧]

[ʂow˦˥ foŋ˧˧]

You’re not going anyplace. Your girl friend called and said she can’t make it tonight. You lousy bastard, you have the nerve to give your whores my phone number. I’ll kill you, you bastard.

1972 [1969 March 10], Mario Puzo, translated by Ngọc Thứ Lang, Bố Già, Phương Đông Publishing House, translation of The Godfather (in English), page 313:

Xin quý vị vui lòng kê khai tên họ, địa chỉ và số phôn của quý vị.

2013 June 20, “Lời Khai Của Nhân Chứng [Witness Testimony Questionnaire]”, in Diocese of San Jose, San Jose, California: Roman Catholic Diocese of San José in California, retrieved 2024-09-26, page 3:

Kindly state your name, address, and telephone number.

(informal, dated or Overseas Vietnamese) telephone number (digits assigned to a telephone)


Man Đần

[maːn˧˧ ʔɗən˨˩]

[maːŋ˧˧ ʔɗəŋ˦˩]

[maːŋ˧˧ ʔɗəŋ˨˩]

Clipping of Man ngu si đần, from English Mancunian, with phono-semantic matching with ngu si (“extremely stupid”) and đần (“dull-witted”).

Tối qua có coi Man Đần tấu hài không?

(soccer, derogatory) Manchester United and/or its supporters


đeo ba-lô ngược

đeo ba lô ngược
đeo ba lô ngược#Vietnamese

Alternative spelling of đeo ba lô ngược.


ơn ớn

[ʔəːn˧˧ ʔəːn˧˦]

[ʔəːŋ˧˧ ʔəːŋ˦˧˥]

[ʔəːŋ˧˧ ʔəːŋ˦˥]


nghệt

Mặt nghệt như mất sổ gạo

A face so dull as if (they) have lost their rice book.

(of face) staying still, having a dull look due to stress, worries or surprises; daunted or flabbergasted


cùi dìa

(Northern Vietnam, probably obsolete) spoon


thánh thất

[tʰajŋ̟˧˦ tʰət̚˧˦]

[tʰɛɲ˦˧˥ tʰək̚˦˧˥]

[tʰan˦˥ tʰək̚˦˥]