xin chào

(Chúng tôi) xin (kính) chào quý vị và các bạn.

We'd like to cordially welcome you to our establishment.

“Xin chào có trong từ điển tiếng Việt hẳn hoi, có trong hầu hết tất cả phần dịch của các sách ngoại ngữ giao tiếp, nhưng đây lại là một từ gần như tuyệt chủng trong giao tiếp hàng ngày. Chỗ duy nhất mà tôi biết nơi “Xin chào” được chính thức hóa là nhà hàng gà rán Kentucky. Và thú thật, tôi có ác cảm với nó ngay từ lần đầu nó được áp dụng hồi tôi còn học cấp hai… ‘Xin chàooo!’ Thú thật tôi không hiểu vì sao KFC lại đề ra quy định này cho nhân viên… với phong cách hiện đại, chủ đề thức ăn nhanh và trẻ trung của KFC, nói ‘Hi’ là gọn lẹ và hợp nhất với tiêu chí của nhà hàng.”
Chuyện Nghị là người Việt viết bài ở Vancouver để ủng hộ cách chào của tiếng Anh, còn tôi là người Canada viết bài ở Hà Nội để ủng hộ cách chào của tiếng Việt chứng tỏ rằng Thái Bình Dương đang ngày càng nhỏ đi. Nhưng nước vẫn còn và mình nên trôi về vấn đề chính: từ “Xin chào” chưa ổn. Nếu cảm giác của bạn Nghị là cảm giác phổ biến (và tôi tin thế) thì phải tìm từ khác.

[2012, Joe Ruelle, “Tạm biệt Hello [Goodbye, Hello]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], Nhã Nam:

“Xin chào is listed in Vietnamese dictionaries and in pretty much all translations in language-learning books, but it’s virtually nonexistent in daily convos. The only place I know xin chào to be an official term is a KFC. Honestly I had a strong aversion when I was first greeted with it back in middle school… ‘Xin chàoooo!’ I just don’t see why KFC enforces this on their employees… With their brand of modern service, fast and hip food, a single ‘Hi’ would do the trick.”
The fact that Nghị as a Vietnamese in Vancouver endorsing English greetings and I as a Canadian in Hanoi endorsing Vietnamese ones proves that the Pacific Ocean is shrinking. But the water is still there and we should drift back to our main problem: xin chào doesn’t really work. If Nghị’s feeling is common (which I believe to be the case), we need an alternative.


部下

chữ Hán form of bộ hạ (“subordinate; inferior”).


護送

chữ Hán form of hộ tống (“to escort; to accompany”).


交戰

chữ Hán form of giao chiến (“to be engaged in battle; to exchange fire”).


美人

chữ Hán form of mĩ nhân (“a beautiful woman”).


進攻

chữ Hán form of tấn công (“to attack; to offend”).


nước tương

[nɨək̚˧˦ tɨəŋ˧˧]

[nɨək̚˦˧˥ tɨəŋ˧˧]

[nɨək̚˦˥ tɨəŋ˧˧]

nước (“water; juice; liquid”) + tương (“thick sauce”, 醬).


無限

chữ Hán form of vô hạn (“infinite; unlimited; boundless”).


勸善

chữ Hán form of khuyến thiện (“to encourage people to do good”).


mát

From Proto-Vietic *t-maːc.
The sense "cray-cray" is possibly also a phono-semantic matching with English mad, although the word is unlikely to be actually derived from English as it has the synonym ấm (“warm”).

(of food or drink) pleasant, soothing, agreeable, goes down easily

a little short of the weight shown on the scale


西南

chữ Hán form of tây nam (“to southwest”).


cắt cổ

(of price) usurious; exorbitant (literally cutthroat)


bạch quả

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ kwaː˧˩]

[ʔɓat̚˨˩ʔ kwaː˧˨]

[ʔɓat̚˨˩˨ waː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 白果 (“ginkgo nut”).


đường phèn

[ʔɗɨəŋ˨˩ fɛn˨˩]

[ʔɗɨəŋ˦˩ fɛŋ˦˩]

[ʔɗɨəŋ˨˩ fɛŋ˨˩]

đường phèn trắng


đu đủ

head

đu đủ • (𣛦𨇜)

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) đu đủ • (𣛦𨇜)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
𣛦𨇜 (CJK)

[ʔɗu˧˧ ʔɗu˧˩]

[ʔɗʊw˧˧ ʔɗʊw˧˨]

[ʔɗʊw˧˧ ʔɗʊw˨˩˦]


củ năng

[kʊw˧˨ naŋ˧˧]

[kʊw˨˩˦ naŋ˧˧]

Eleocharis dulcis
Eleocharis dulcis#Translingual


táo tàu

(classifier quả, trái, cây) táo tàu • (棗艚)

quả (classifier)
trái (classifier)
cây (classifier)
棗艚 (CJK)

(botany) Chinese jujube; Chinese date; red date (of the species Ziziphus jujuba)


必然

chữ Hán form of tất nhiên (“inevitably; naturally; of course”).


西北

chữ Hán form of tây bắc (“to northwest”).


chưng cất

[t͡ɕɨŋ˧˧ kət̚˧˦]

[t͡ɕɨŋ˧˧ kək̚˦˧˥]

[cɨŋ˧˧ kək̚˦˥]


月刊

chữ Hán form of nguyệt san (“monthly magazine”).


聚集

chữ Hán form of tụ tập (“to gather; to meet”).


商人

chữ Hán form of thương nhân (“businessman; merchant; trader”).


tri kỉ

[t͡ɕi˧˧ ki˧˩]

[ʈɪj˧˧ kɪj˧˨]

[ʈɪj˧˧ kɪj˨˩˦]


tri kỉ

[t͡ɕi˧˧ ki˧˩]

[ʈɪj˧˧ kɪj˧˨]

[ʈɪj˧˧ kɪj˨˩˦]

Cách đấy mười bước, Xuân Tóc Đỏ ngồi tri kỷ với một chị hàng mía.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 1, in Số đỏ, Hà Nội báo:

A dozen steps further, Red-Haired Xuân sat opening his heart to a girl selling sugarcane.


sóc

From Middle Vietnamese 󰍖 (sóc), from Proto-Vietic *kʰlɔːk ~ *prɔːk, from Proto-Mon-Khmer *prɔɔk; cognates include Khmer កំប្រុក (kɑmprok) and Bahnar prok.

[ʂawk͡p̚˦˧˥]


sóc

[ʂawk͡p̚˦˧˥]

(only in compounds) to take care of, to look after


sóc

[ʂawk͡p̚˦˧˥]


khi

Cognate with Muong Bi khây.
Often compared to Chinese 期 (MC gi), however, there is a register mismatch.


河南

chữ Hán form of Hà Nam (“Henan; Hà Nam”).


突出

chữ Hán form of đột xuất (“unforeseen; unexpected; outstanding; extraordinary”).


布告

chữ Hán form of bố cáo (“to announce, to proclaim”).


全集

chữ Hán form of toàn tập (“complete series; complete works”).


全集

chữ Hán form of toàn tập (“completely; at every single thing”).


出身

chữ Hán form of xuất thân (“to come from (a background of ...); to be descended from”).


出身

chữ Hán form of xuất thân (“background (of a person); family background”).


Quận Cam

[kwəŋ˨˩ʔ kaːm˧˧]

[wəŋ˨˩˨ kaːm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Quận Cam.wav

quận (“county”) + cam (“orange”). Calque of English Orange County. Whereas most U.S. counties are known by Quận (“county”) + (English name), Orange County has been calqued because it is well known for its large Vietnamese-American population.

(less commonly) Orange County (other counties in the United States)


nhịp

head

喋, 擛, 葉, 𠿚, 𣜿

vi-noun

喋, 擛, 葉, 𠿚, 𣜿

nhịp tim


仁慈

chữ Hán form of nhân từ (“merciful, clement”).


ớt

head

ớt • (艺, 𣜶, 乙, 𱾨)

vi-noun

(classifier cây, quả, trái) ớt • (艺, 𣜶, 乙, 𱾨)

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)
艺 (CJK)
𣜶 (CJK)
乙 (CJK)
𱾨 (CJK)

→ Tai Dam: ꪹꪮꪒ

Köhler's Medicinal Plants
Neo-Latin
Pigneau de Béhaine
Piper cubeba
referent

From Proto-Vietic *ʔəːt.
Pigneau de Béhaine's Dictionarium anamitico-latinum (1772 manuscript) glosses ớt as pimentum https://archive.org/details/DictionariumAnamiticoLatinumPigneaux/Dictionarium%20Anamitico-Latinum%20-%201772%2C%20P.J.%20Pigneaux/page/n395/mode/2up, a Neo-Latin derivation from French piment (“‘spice’ → ‘chilli pepper’”).
Phạm Đình Hổ's 1827 dictionary Nhật dụng thường đàm (日用常談 "Common Words Used Daily") glosses ớt 乙 as 蓽䔲茄 (SV: tất đăng gia; "tailed pepper, cubeb, Piper cubeba") https://web.archive.org/web/20230721133650/http://www.nomfoundation.org/common/show.php?detail=1202&uiLang=en, also called tiêu thất in Vietnamese; so that plant was probably ớt’s original referent before the introduction of chilli pepper from the Americas.

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys), 50a
艺𱜢𱺵艺𫽄𨐮
𡛔𱜢𱺵𡛔𫽄𫨩悭𫯳
Ớt nào là ớt chẳng cay?
Gái nào là gái chẳng hay ghen chồng?
Which tailed pepper (berry) / cubeb (berry) is not spicy?
Which wife is not often possessive of her husband?

(obsolete) tailed pepper, cubeb (Piper cubeba)


thịt

(classifier miếng, cục) thịt • (舌, 䏦, 𦧘, 𬚸)

miếng (classifier)
cục (classifier)
舌 (CJK)
䏦 (CJK)
𦧘 (CJK)
𬚸 (CJK)

From Proto-Vietic *-siːt; cognate with Muong thit and Chut [Rục] sit⁸. Compare thức, which has same initial development.

thịt lợn/heo

thịt trâu

thịt bò

thịt cá

thịt nạc

thịt mỡ

da thịt

human flesh, as something that makes humans human (literally, “skin and flesh”)

máu thịt

(our country, people, etc., as) part of us, as integral as our flesh and blood (literally, “blood and flesh”)

human or animal flesh, especially meat, but mostly except fish and shellfish


tiêu

Sino-Vietnamese word from 消 (“to consume; to cease”)

vi-etym-sino

ăn không tiêu

Clipping of tiêu hoá (“to digest”). (to separate food in the alimentary canal)

tiêu hoá

chậm tiêu

(figurative) to be able to take in and process knowledge or information

tiêu tan

tiêu đời

Tiêu rồi!

Clipping of tiêu dùng (“to spend”). (to expend money)


tiêu

(music) a vertical bamboo flute used in traditional Vietnamese music


tiêu

(cooking) several plants – of the genus Xanthoxylum and the family Piperaceae – which are used as spices; pepper (excluding chilli pepper)


長沙

chữ Hán form of Trường Sa (“Trường Sa”).


heo

(Central Vietnam, Southern Vietnam) a pig (mammal of genus Sus)


行刑

chữ Hán form of hành hình (“to execute; to implement”).


gián

Cognate with Muong chản chản, Tho [Cuối Chăm] caːn³ ("centipede").

bốn loài trung gian truyền bệnh: ruồi, muỗi, gián, chuột

the four (major) groups of disease carriers: flies, mosquitoes, cockroaches, rats and mice


côn trùng

[kon˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩]

[koŋ˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[koŋ˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩]

Sino-Vietnamese word from 昆蟲, composed of 昆 (“swarming; proliferating; infesting”) and 蟲 (“animal”).


sâu bọ

head

sâu bọ • (螻蜅)

vi-noun

sâu bọ • (螻蜅)

[səw˧˧ ʔɓɔ˧˨ʔ]

[ʂəw˧˧ ʔɓɔ˨˩ʔ]

[səw˧˧ ʔɓɔ˨˩ʔ]

[ʂəw˧˧ ʔɓɔ˨˩˨]

[səw˧˧ ʔɓɔ˨˩˨]


bóng bầu dục

[ʔɓawŋ͡m˧˦ ʔɓəw˨˩ zʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɓawŋ͡m˦˧˥ ʔɓəw˦˩ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɓɔŋ˦˧˥ ʔɓəw˦˩ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɓawŋ͡m˦˥ ʔɓəw˨˩ jʊwk͡p̚˨˩˨]


rể

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 婿 (SV: tế).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tế</i>

em rể

brother-in-law (younger sister's husband)

gửi rể

to live with one's wife's family after marriage

Short for chú rể (“groom; bridegroom”) (man about to be married).


hộ chiếu

[ho˧˨ʔ t͡ɕiəw˧˦]

[how˨˩ʔ t͡ɕiw˨˩˦]


rẻ

head

rẻ • (𥜤, 𠀳, 𫠪)

vi-adj

rẻ • (𥜤, 𠀳, 𫠪)


danh từ

[zajŋ̟˧˧ tɨ˨˩]

[jɛɲ˧˧ tɨ˦˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-danh từ.wav

Sino-Vietnamese word from 名詞, composed of 名 (“name”) and 詞 (“word”).

vi-etym-sino

danh từ chỉ đơn vị


mọc rễ

[mawk͡p̚˨˩˨ ɹej˨˩˦]

Về đi bố. Tính ngồi mọc rễ ở nhà người ta đấy à?

Go home, dude. Are you planning on camping at their home forever?

(humorous) to spend too much time at a place


sân bay

[sən˧˧ ʔɓaj˧˧]

[ʂəŋ˧˧ ʔɓaj˧˧]

[səŋ˧˧ ʔɓaj˧˧]

[ʂəŋ˧˧ ʔɓa(ː)j˧˧]

[səŋ˧˧ ʔɓa(ː)j˧˧]

phi trường

obsolete outside Overseas Vietnamese communities


rẽ

head

𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦

rẽ • (𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦)

vi-verb

𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦

rẽ • (𢩽, 𢪊, 𥘶, 𢹿, 𢬦)


rẽ

(Northern Vietnam) to turn (to another path)


rế

a bamboo basket used as a pad for hot pots


tính từ

[tïŋ˧˦ tɨ˨˩]

[tɨn˦˧˥ tɨ˦˩]

[tɨn˦˥ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 性 (“characteristic”) and 詞 (“word”).

vi-etym-sino

an adjective (word that modifies a noun or describes a noun's referent)


rễ

head

rễ • (𣠲, 𣑶, 𦮲, 𬓓)

bộ (classifier)
𣠲 (CJK)
𣑶 (CJK)
𦮲 (CJK)
𬓓 (CJK)

From Proto-Vietic *k-riɛs (PPC *k-riɛs/k-rɛs, PMV *res), from Proto-Mon-Khmer *ris ~ *riəs ~ *rəs ~ *rʔiəs (“root”). Cognate with North Central Vietnamese rện, Semai re'iis, Bahnar rơh, Koho rias, Pacoh reaih, Khmer ឫស (rɨh), Mon ရိုဟ် and Car Nicobarese rĕh, Santali ᱨᱮᱦᱮᱫ (rehet’).

inh

rện

with ngã-nặng merger, in dialects where *-s > *-lʰ shifted to -nC


謀殺

chữ Hán form of mưu sát (“to conspire to kill; to plot a murder”).


động từ

[ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ tɨ˨˩]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ tɨ˦˩]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩˨ tɨ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 動詞, composed of 動 (“to move”) and 詞 (“word”).

vi-etym-sino

a verb (word that indicates an action, event, or a state)


từ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 自 (“from, since”, SV: tự). Doublet of tự.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tự</i>

vi-etym-sino

Bảo tàng Hà Nội thực tế đã được quyết định thành lập từ năm 1982, hiện tạm đạt tại phố Hàm Long.

2009, Nguyễn Huy Thắng, Nguyễn Như Mai, Nguyễn Quốc Tín, Đoàn Đức Thành, Từ kinh đô đến thủ đô - dặm dài đất nước theo năm tháng, Kim Đồng publishing house, page 211:

The Museum of Hanoi was actually officially founded in 1982, temporarily in Hàm Long street.

at, in (a time; indicating that the result of the action continues to the present)


từ

Sino-Vietnamese word from 詞 (“word”). Doublet of tờ.


từ

Sino-Vietnamese word from 祠 (“ancestral temple”).


từ

Sino-Vietnamese word from 辭 (“ci poetry; to give up, to renounce”).


皇后

chữ Hán form of hoàng hậu (“empress consort”).


氣象

chữ Hán form of khí tượng (“meteorological”).


太后

chữ Hán form of thái hậu (“empress dowager”).


chỉ ... thôi

[t͡ɕi˧˩ tʰoj˧˧]

[t͡ɕɪj˧˨ tʰoj˧˧]

[cɪj˨˩˦ tʰoj˧˧]


súng

cây (classifier)
bông (classifier)
hoa (classifier)
𧀏 (CJK)


màu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 貌 (“appearance”, SV: mạo).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mạo</i>


thím

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 嬸 (SV: thẩm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thẩm</i>

vi-etym-sino

paternal aunt-in-law, father's younger brother's wife

(slang) a term of endearment among male homosexuals


使命

chữ Hán form of sứ mệnh (“mission; assignment”).


chỉ

head

帋, 黹, 紙, 䊼, 𥿗

vi-noun

帋, 黹, 紙, 䊼, 𥿗

sợi (classifier)
帋 (CJK)
黹 (CJK)
紙 (CJK)
䊼 (CJK)
𥿗 (CJK)

From Proto-Vietic *cis (“thread”), from Proto-Mon-Khmer *ks(i)ʔ or *ksih (“string; cord; rope; thread”). Compare North Central Vietnamese chỉn, Muong chỉl.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chỉ.wav


chỉ

From Proto-Vietic *cih (“to point”); probably related to Sino-Vietnamese word from 指 (“finger”).

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 2 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Chị hỏi "Tắm ở đâu, mấy cưng ?". Tôi chỉ xuống kinh.

She asked, "Where can I bathe, sweethearts?" I pointed down the canal.


chỉ

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root chị in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.


chỉ

Borrowed from a neighbouring or trading language, probably Malay ci (“mace”) or Teochew 錢／钱 (tsîⁿ, “mace”), ultimately from Chinese 錢／钱. Cognate with English chee (“Chinese unit of weight”). Doublet of tiền.

(chiefly gold or silver trading) a weight unit equal to 3.75 grams


chỉ

(colloquial) Clipping of tín chỉ (“college credit”).


官職

chữ Hán form of quan chức (“official; government official”).


lí thuyết

[lɪj˨˩˦ tʰwiək̚˦˧˥]

[lɪj˦˥ tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 理說 (“theory”) (which is now obsolete).


phi cơ

[fi˧˧ kəː˧˧]

[fɪj˧˧ kəː˧˧]

[fɪj˧˧ kəː˧˧]

(originally Southern Vietnam, now dated in Vietnam, still used by Overseas Vietnamese) airplane, aeroplane


linh mục

[lïŋ˧˧ mʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[lɨn˧˧ mʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[lɨn˧˧ mʊwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-linh mục.wav

Sino-Vietnamese word from 靈牧, composed of 靈 (“spirit”) and 牧 (“shepherd”), coined in Vietnam.


gặm nhấm

[ɣam˧˨ʔ ɲəm˧˦]

[ɣam˨˩ʔ ɲəm˦˧˥]

[ɣam˨˩˨ ɲəm˦˥]

From gặm + nhấm, referring to the behaviour of wearing out teeth by grinding.


câu lạc bộ

[kəw˧˧ laːk̚˧˨ʔ ʔɓo˧˨ʔ]

[kəw˧˧ laːk̚˨˩ʔ ʔɓow˨˩ʔ]

[kəw˧˧ laːk̚˨˩˨ ʔɓow˨˩˨]

Sino-Vietnamese, orthographic borrowing from Japanese 俱樂部 (kurabu, shinjitai: 倶楽部), from English club.

obor

shinjitai: <i class="Jpan mention" lang="ja">倶楽部</i>

Tuấn đi sinh hoạt câu lạc bộ tối chủ nhật hằng tuần.
Tuấn go to his club every Sunday night.

Trường mình có câu lạc bộ cờ vây không nhỉ ?


Hoa Kì

[waː˧˧ kɪj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 花旗, composed of 花 (“flower”) and 旗 (“flag”), so called due to the impression of the Cantonese people who first saw the flag. For more details, see "Flower Flag" arrives in Asia.

vi-etym-sino

United States of America
United States of America

(formal) United States, United States of America

Flag of the United States#"Flower_Flag"_arrives_in_Asia


Diêm Vương Tinh

Diêm Vương tinh
Diêm Vương tinh#Vietnamese

Alternative letter-case form of Diêm Vương tinh (“Pluto”) (Kuiper belt object - a dwarf planet)


cừu

Sino-Vietnamese word from 裘 (“fur coat”). Semantically parallel to chiên (“lamb, young sheep (archaic)”) from 氈 (“felt (textile material)”).

cừu cái

cừu đực

áo lông cừu

nhảy giạng chân qua cừu

to jump over a hurdle with legs spread wide

(athletics) hurdle (artificial barrier over which athletes jump in a race)


chuột

[t͡ɕuət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕuək̚˨˩ʔ]

From Middle Vietnamese 𤝞 (chuọt, “mouse”), from Proto-Vietic *k-ɟɔːt. Cognate with Arem kaɟuət. See also Khmer ជូត (cuut, “Year of the Rat”) (whence also Thai ชวด (chûuat) through Old Khmer), which is a loan from a Vietic language.
For the "biceps" sense, compare the parallels in Latin mūsculus (“muscle”, literally “little mouse”) and Ancient Greek μῦς (mûs, “mouse; muscle”).
The computing sense is a semantic loan from English mouse.

ncog

bẫy chuột

electrical engineering
electrical engineering

(electrical engineering, of a fluorescent light set) a starter


富貴

chữ Hán form of phú quý/phú quí (“rich and of noble rank”).


富貴

chữ Hán form of phú quý/phú quí (“wealth and opulence”).


富貴

chữ Hán form of Phú Quý/Phú Quí (“island and district in Bình Thuận province, Vietnam”).


重用

chữ Hán form of trọng dụng (“to assign someone to an important position”).


dê

The name of the Latin-script letter D/d.


見識

chữ Hán form of kiến thức (“knowledge; science”).


自刎

chữ Hán form of tự vẫn (“to commit suicide”).


XHCN

xã hội chủ nghĩa
xã hội chủ nghĩa#Vietnamese

Initialism of xã hội chủ nghĩa (“socialist”).


chưa

head

𣗓, 𣠕, 渚, 猪, 諸, 豬, 𣠖, 𤀞, 𬄞, 𬚍, 󱋃

chưa • (𣗓, 𣠕, 渚, 猪, 諸, 豬, 𣠖, 𤀞, 𬄞, 𬚍, 󱋃)

vi-particle

𣗓, 𣠕, 渚, 猪, 諸, 豬, 𣠖, 𤀞, 𬄞, 𬚍, 󱋃

𣗓 (CJK)
𣠕 (CJK)
渚 (CJK)
猪 (CJK)
諸 (CJK)
豬 (CJK)
𣠖 (CJK)
𤀞 (CJK)
𬄞 (CJK)
𬚍 (CJK)

Mày chưa chết hử?


đã

head

đã • (㐌, 吔, 諸)

vi-particle

đã • (㐌, 吔, 諸)

Đã xong!

Bờ biển Nha Trang đẹp thế nào? Tôi đã đi Nha Trang bao giờ đâu mà biết.

How beautiful the Nha Trang beaches are? I have never been to Nha Trang so how can I know?

Cha tôi không đóng vai trò gì trong cuộc tháo chạy ấy, ông im lặng, khi đã đi khá xa, cha ra đằng mũi cầm sào.

2005, Nguyễn Ngọc Tư, “"Cánh đồng bất tận" chapter 2”, in Cánh đồng bất tận, NXB Trẻ:

My father did not play any role in this escape at all; he kept silent; when we had gone some distance, he went to the prow and took the pole.

(before action verb) having completed this action, perfect aspect

Near-synonym: rồi

[…] "Đã là chiến sĩ, phải là người lính thực thụ cầm súng ngoài chiến trường",[…]

1978, Chu Lai, chapter 1, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

[…] "Having become a fighter, you must now be a true soldier wielding your gun on the battlefield," […]

'Chưa giàu đã già' là một trong những gánh nặng được TS Bùi Tôn Hiến chia sẻ[…]

2021, Linh Lan, “Gánh nặng 'chưa giàu đã già'”, in Tuổi trẻ online:

'Not yet rich but already grown old' is one of the burdens Dr Bùi Tôn Hiến spoke about […]

(before stative/adjective) having reached this state

Đôi mắt em hoe đỏ: "Mẹ đã khóc khi em được nhận học bổng ạ".

2022, Phạm Oanh, “"Mẹ đã khóc khi em được nhận học bổng Nguyễn Trường Tộ!"”, in Dân trí:

Her eyes were reddish: "My mother burst into tears when I received the scholarship."

"Ờ, giá như mình đừng có quá nghiêm chỉnh thì biết đâu mình đã có con…"

2002, Nguyễn Khắc Phê, Thập giá giữa rừng sâu, NXB Trẻ, page 53:

"Mhm, if only I hadn't been so strict, who knows I would've had a child…"

irrealis, used in a statement that did not come about due to a condition not being met

Đã có lần Linh tranh luận to tiếng với chính trị viên Cầu về điều này như vậy.

There had been times Linh had loudly argued this way with Political Commissar Cầu.

indicates the statement refers to a time prior to the one suggested by the context

Đi chơi đi ! / Đợi tớ rửa bát xong đã.

Let's go out! / Let me finish the dishes first.

Đi đâu mà vội, chờ cho tạnh mưa đã.

Why rush? Just wait until it stops raining.

Vội gì, cứ ăn cho xong bát cơm đã.

No need to rush, take time to finish your meal first.

(sentence final) indicates the action or task described in the sentence needs to be completed before something else could start


đã

đã khát

2011, Dưới bóng cây [In the Shade of Trees], link (0:40)
Ếch, cua. Lại đây chuột cho coi cái này đã lắm nè!
Frog! Crab! Come here, I will show you something. It's really cool!

2022, Châu Thư, “Đến Lý Sơn, đã mắt cảnh đẹp và đã… miệng hải sản ít nơi sánh kịp”, in VTC News:

Come to Lý Sơn, treat your eyes to beautiful sights and treat… your palate to unrivalled seafood.

(colloquial) to satisfy; to pleasure; to refresh


rồi

lâu rồi không gặp


rồi

(colloquial) last (week, year, etc.); that just passed


rồi

acknowledges an item in a list of requests, such as when taking an order


chim công

[t͡ɕim˧˧ kəwŋ͡m˧˧]

[t͡ɕim˧˧ kəwŋ͡m˧˧]


bây giờ

[ʔɓəj˧˧ zəː˨˩]

[ʔɓəj˧˧ jəː˦˩]

[ʔɓəj˧˧ jəː˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bây giờ.wav


cách đây

[kajk̟̚˧˦ ʔɗəj˧˧]

[kat̚˦˧˥ ʔɗəj˧˧]

[kat̚˦˥ ʔɗəj˧˧]


gia đinh

[zaː˧˧ ʔɗïŋ˧˧]

[jaː˧˧ ʔɗɨn˧˧]

[jaː˧˧ ʔɗɨn˧˧]


hiệu sách

[hiw˨˩ʔ ʂat̚˦˧˥]

[hiw˨˩˨ ʂat̚˦˥]


thỉnh thoảng

[tʰïŋ˧˩ tʰwaːŋ˧˩]

[tʰɨn˧˨ tʰwaːŋ˧˨]

[tʰɨn˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˦]


toà nhà

[twaː˨˩ ɲaː˨˩]

[twaː˦˩ ɲaː˦˩]

[t⁽ʷ⁾aː˨˩ ɲaː˨˩]


đang

Sino-Vietnamese word from 當, common reading of đương. Unrelated to Malay sedang.

Đã làm xong chưa.
Đang làm.
Have you done yet?
Still working on it.

Tao nhớ lúc đó nó đang chơi ngoài sân.

Đang bận. Không có thì giờ đâu mà đi chơi.

I'm busy right now. I don't have time to go out.

marks the continuous, imperfect aspect of an action or state


tiểu thuyết

[tiw˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥]

tiểu thuyết (trường thiên) / (trường thiên) tiểu thuyết

tiểu thuyết đoản thiên / đoản thiên tiểu thuyết


cá sấu

[kaː˧˦ səw˧˦]

[kaː˨˩˦ ʂəw˨˩˦]

[kaː˨˩˦ səw˨˩˦]

[kaː˦˥ ʂəw˦˥]

[kaː˦˥ səw˦˥]

cá (“fish”) + sấu (“crocodile”).
Not etymologically related to xấu (“ugly”), which is sometimes considered as connected due to folk etymology.

(figurative, slang, a play on sấu ~ xấu (“ugly”)) ugly person


trăn

From Middle Vietnamese tlan, from Proto-Vietic *k-lən, from Proto-Austroasiatic *tlan; cognates include Muong tlăn, Pacoh tulán, Khmer ថ្លាន់ (thlan, “python”), Bahnar klăn (“python”), Mon ကၠန် (klɔn, “python”), Car Nicobarese tu-lān (“python”).

a non-venomous constricting snake, as opposed to a rắn (“non-constricting snake”); a python, a boa, an anaconda, etc.


điện thoại

[ʔɗiən˧˨ʔ tʰwaːj˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ tʰwaːj˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 電話, composed of 電 (“electric”) and 話 (“conversation”). Borrowed from Japanese 電話 (denwa).


điện thoại

[ʔɗiən˧˨ʔ tʰwaːj˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ tʰwaːj˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]


gần

From Proto-Vietic *t-kəɲ. Traditionally regarded as a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 近 (SV: cận).
There have been some proposals, including Miyake (2015) and Trần Trí Dõi (2016), that this term is not a loanword. The earliest layer of Sinitic loans in Vietic usually show the shift of *-r > *-n characteristic of the later stages of Old Chinese. However, there is no motivation for the shift of this *-n to *-ɲ (Rục kept Vietic *-n as is after all vowels).
In any case, cognate with Muong Bi khênh, Chut [Rục] təkiɲ¹, Arem kɨ̀ɲ.


bố

From Late-Vietic *poːʔ, related to Chinese 父 (MC pjuX|bjuX) (SV: phụ) likely through a Tai language. Compare Proto-Tai *boːᴮ, whence Thai พ่อ (pɔ̂ɔ). Ultimately a nursery word.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bố.wav


bố

(Northern Vietnam) he/him, your/my father

(Northern Vietnam, ironic) you, a male who I'm thinking is being stupid


bố

Sino-Vietnamese word from 布. Doublet of vải.


cua

con (classifier)
𧍏 (CJK)
𧍆 (CJK)
姑 (CJK)
𩸰 (CJK)

crab (a crustacean of the infraorder Brachyura)


cua

Borrowed from French courtiser or French cour.

(Southern Vietnam, slang) to take out a girl


cua

Xe chạy qua cua.

(dated, informal) corner, curve, bend (point where a route changes sharply)

theo học một cua ngoại ngữ

Học mỗi cua ba tháng.

(informal) period, term, round (period of time required to complete a task)


cua

đầu húi cua


Ă

The second letter of the Vietnamese alphabet, called á and written in the Latin script.


bán đảo

[ʔɓaːn˧˦ ʔɗaːw˧˩]

[ʔɓaːŋ˦˧˥ ʔɗaːw˧˨]

[ʔɓaːŋ˦˥ ʔɗaːw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 半島, composed of 半 (“half-”) and 島 (“island”), Japanese 半島 (hantō) which is calqued from Dutch halfeiland (literally “halfisland”), equivalent to bán- (“half-”) + đảo (“island”).


cá

head

cá • (𩵜, 亇, 个)

con (classifier)
𩵜 (CJK)
亇 (CJK)
个 (CJK)

From Proto-Vietic *ʔa-kaːʔ, from Proto-Mon-Khmer *kaʔ. Cognate with Thavung ก้า, Khmer កា (kaa, “prefix for fish”), Pacoh aca, Bahnar ka, Mang ʔaː¹, Khasi 'kha/dohkha, Mon က (kaˀ), Car Nicobarese kāḵ.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cá.wav

Cá heo và cá voi không phải là cá.


siêu thị

[siəw˧˧ tʰi˧˨ʔ]

[ʂiw˧˧ tʰɪj˨˩ʔ]

[siw˧˧ tʰɪj˨˩ʔ]

[ʂiw˧˧ tʰɪj˨˩˨]

[siw˧˧ tʰɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 超市, composed of 超 (“super-”) and 市 (“market”).


thuyên chuyển

[tʰwiəŋ˧˧ t͡ɕwiəŋ˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 銓轉 (“to transfer as a feudal mandarin”).


gián đoạn

[zaːn˧˦ ʔɗwaːn˧˨ʔ]

[jaːŋ˦˧˥ ʔɗwaːŋ˨˩ʔ]

[jaːŋ˦˥ ʔɗwaːŋ˨˩˨]

Công việc xây dựng nhà máy bị gián đoạn.

The construction of the factory was interrupted.


thuyên giảm

[tʰwiəŋ˧˧ jaːm˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ jaːm˨˩˦]

Cơn sốt bắt đầu thuyên giảm.

Và khi biết được nguyên do đã đưa tới đau khổ thì ta áp dụng những chi phần khác của Bát Chánh Đạo để làm thuyên giảm niềm đau khổ.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 382:

And when we know the reason that led to suffering, we apply the other parts of the Noble Eightfold Path to relieve the suffering.

to remit, alleviate (often related to disease).


聰明

chữ Hán form of thông minh (“clever, intelligent, smart”).


đảo

Sino-Vietnamese word from 島 (“island”).
In the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), there were several terms glossed as "island" (Portuguese ilha): cù lao, núi nước, gò nước, gò bẻ (i.e. gò bể), gò biẻn (i.e gò biển). Among these, only cù lao survived into current-day Vietnamese, although gò was still used to some extent until the early 20th century (see there for written example).
đảo itself is unattested in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum and has next to no attestation in Nôm prose and poetry aside from the literary proper noun 蓬島 (Bồng Đảo, “Penglai”) (although it is abundant in Chinese texts by Vietnamese writers). It is also not in Dictionarium Anamitico-Latinum (1838) nor even Đại Nam quấc âm tự vị (1895). In the former, the island of Côn Sơn is called hòn Côn nôn; in the latter, which is a dictionary chiefly based on Southern Vietnamese, the island of Phú Quốc is called hòn and cù lao.
It is not obvious when đảo started to become the chief word for "island" in Vietnamese, but it is probably not earlier than mid-19th century. By the early 20th century, đảo had become widely used in various texts.


đảo

Sino-Vietnamese word from 倒 (“to fall”).


干戈

chữ Hán form of can qua (“battle; warfare”).


鬼神

chữ Hán form of quỷ thần (“god, ghost, or spirit”).


中國大陸

Trung Quốc đại lục
Trung Quốc đại lục#Vietnamese

chữ Hán form of Trung Quốc đại lục (“mainland China”).


外語

chữ Hán form of ngoại ngữ (“foreign language”).


名正言順

danh chính ngôn thuận
danh chính ngôn thuận#Vietnamese

chữ Hán form of danh chính ngôn thuận (“to be fitting and proper; to be perfectly justified or deserved”).


napan

[naː˧˧ paːŋ˧˧]

[naː˧˧ paːŋ˧˧]

napalm (a kind of flammable, viscous substance)


完成

chữ Hán form of hoàn thành (“to finish; to complete”).


電磁

chữ Hán form of điện từ (“electromagnetic”).


陽性

chữ Hán form of dương tính (“positive”).


危險

chữ Hán form of nguy hiểm (“dangerous”).


領事館

chữ Hán form of lãnh sự quán (“consulate”).


中間

chữ Hán form of trung gian (“a party that functions as a bridge in the middle of a chain of exchange, communication, command, transaction, etc”).


中間

chữ Hán form of trung gian (“functioning as a bridge in the middle of a chain of exchange, communication, command, transaction, etc”).


京城

chữ Hán form of kinh thành (“capital city; imperial city”).


幻覺

chữ Hán form of ảo giác (“hallucination”).


骨肉

(literary) chữ Hán form of cốt nhục (“one's own flesh and blood, a blood relative”).


偉大

chữ Hán form of vĩ đại (“great; extraordinary”).


巧妙

chữ Hán form of xảo diệu (“ingenious; clever; skillful”).


巧妙

chữ Hán form of xảo diệu (“ingenuity; dexterity”).


文藝

chữ Hán form of văn nghệ (“literature and art”).


sốt

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 破律 (MC phaH lwit) (modern SV: phá luật) and 𤈠, phonetic 律 (MC lwit) (modern SV: luật).


gạo

From Proto-Vietic *r-koːʔ (“husked rice”), from Proto-Mon-Khmer *rk(aw)ʔ (“husked rice”). Cognate with Muong cảo, Khmer អង្ករ (ʼɑɑʼɑngkɑɑ, “uncooked, dehusked rice”), Khasi khaw, Chong rəkʰəw and Gata' rekoˀ ("uncooked rice"). According to Sagart (2003), Proto-Tai *C̬.qawꟲ (“rice”), whence Thai ข้าว (kâao), Lao ເຂົ້າ (khao), Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²), was borrowed from Austroasiatic.

cog

Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²)


gạo

cây (classifier)
槹 (CJK)
檤 (CJK)
檰 (CJK)

From Proto-Vietic *-kaːwʔ (“cotton tree”). Compare Proto-Mon-Khmer *pkaaw ~ *pkaʔ (“flower, blossom”).


gạo

học gạo

to study without attention to anything else

– Tôi lười học lắm, tôi không ở nhà để gạo bài như Thục tưởng đâu.

1972, Từ Kế Tường, chapter 1, in Đường phượng bay, Thư Trung:

"I'm very lazy when it comes to studying; I'm not home to completely focus on my lessons as you believe."


gạo

cyst such as those in Cysticerus cellulosae or those caused by Myxosporea in fish


中旬

chữ Hán form of trung tuần (“ten days in the middle of a month; second ten-day period in a month”).


中立

chữ Hán form of trung lập (“neutrality”).


sương sáo

[sɨəŋ˧˧ saːw˧˦]

[ʂɨəŋ˧˧ ʂaːw˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ saːw˨˩˦]

[ʂɨəŋ˧˧ ʂaːw˦˥]

[sɨəŋ˧˧ saːw˦˥]

From Teochew 仙草 (siêng1 cao2; tiên thảo).


kripton

[kɹip̚˧˦ təwŋ͡m˧˧]

[kəː˨˩ ɹip̚˧˦ təwŋ͡m˧˧]

[kəː˨˩ zip̚˧˦ təwŋ͡m˧˧]

[kɹip̚˦˧˥ təwŋ͡m˧˧]

[kəː˦˩ ɹip̚˦˧˥ təwŋ͡m˧˧]

[kɹip̚˦˥ təwŋ͡m˧˧]

[kəː˨˩ ɹip̚˦˥ təwŋ͡m˧˧]

From French krypton, from English krypton.


lantan

Ultimately from New Latin lanthanum, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


般若

chữ Hán form of bát nhã (“prajñā, Buddhist transcendental wisdom”).


vè

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 話 (SV: thoại).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thoại</i>

vi-etym-sino

(poetry) a rhyming poetic and song form, most typical of northern Vietnam


vè

(Central Vietnam, Southern Vietnam) pole erected to mark water level in a river or ditch


vè

(Southern Vietnam) to draw near or nearer

(Southern Vietnam) to come alongside (another boat)


bắn tỉa

[ʔɓan˧˦ tiə˧˩]

[ʔɓaŋ˦˧˥ tiə˧˨]

[ʔɓaŋ˦˥ tiə˨˩˦]


潮州

chữ Hán form of Triều Châu (“Chaozhou”).


所在

chữ Hán form of sở tại (“region, area”).


hoen

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">huyền</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 玄 (SV: huyền)


需要

chữ Hán form of nhu yếu (“of prime necessity; necessary”).


要求

chữ Hán form of yêu cầu (“demand; request”).


多謝

chữ Hán form of đa tạ (“thank you very much”).


nấm tuyết

[nəm˦˧˥ twiək̚˦˧˥]

[nəm˦˥ t⁽ʷ⁾iək̚˦˥]

Tremella fuciformis
Tremella fuciformis#Translingual


ớt đỏ

[ʔəːt̚˧˦ ʔɗɔ˧˩]

[ʔəːk̚˦˧˥ ʔɗɔ˧˨]

[ʔəːk̚˦˥ ʔɗɔ˨˩˦]


bột ngọt

[ʔɓot̚˧˨ʔ ŋɔt̚˧˨ʔ]

[ʔɓok̚˨˩ʔ ŋɔk̚˨˩ʔ]

[ʔɓok̚˨˩˨ ŋɔk̚˨˩˨]

monosodium glutamate
monosodium glutamate


mì căn

[mɪj˦˩ kaŋ˧˧]

[mɪj˨˩ kaŋ˧˧]


hoặc

Sino-Vietnamese word from 或 (“or, either”).

Hoặc chịu phạt hoặc báo phụ huynh, chọn đi.

Either you accept the penalty or I will have to inform your parents of what you did, your choice.


miến

Sino-Vietnamese word from 麵. Doublet of mì.


mộc nhĩ

[məwk͡p̚˧˨ʔ ɲi˦ˀ˥]

[məwk͡p̚˨˩ʔ ɲɪj˧˨]

[məwk͡p̚˨˩˨ ɲɪj˨˩˦]


cà rốt

[kaː˨˩ ɹot̚˧˦]

[kaː˦˩ ɹok̚˦˧˥]

[kaː˨˩ ɹok̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cà-rốt.wav

Borrowed from French carotte. Influenced by cà (“eggplant”), compare cà phê.


khoai tây

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-khoai tây.wav

Audio (Hà Nội)

khoai (a collective name for yams, sweet potatoes, etc.) + tây (“western”).


nấm rơm

[nəm˧˦ zəːm˧˧]

[nəm˦˧˥ ʐəːm˧˧]

[nəm˦˥ ɹəːm˧˧]


dưa leo

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

[zɨə˧˧ lɛw˧˧]

[jɨə˧˧ lɛw˧˧]

[jɨə˧˧ lɛw˧˧]

(Central Vietnam, Southern Vietnam) cucumber


gừng

head

薑, 姜, 羌, 𤃥, 𦹱

vi-noun

薑, 姜, 羌, 𤃥, 𦹱

(classifier cây, củ) gừng • (薑, 姜, 羌, 𤃥, 𦹱)

cây (classifier)
củ (classifier)
薑 (CJK)
姜 (CJK)
羌 (CJK)
𤃥 (CJK)
𦹱 (CJK)


khoai nước

[xwaːj˧˧ nɨək̚˧˦]

[kʰwaːj˧˧ nɨək̚˦˧˥]

[xwaːj˧˧ nɨək̚˦˧˥]

[kʰwaːj˧˧ nɨək̚˦˥]

[xwaːj˧˧ nɨək̚˦˥]


nhúm

a small amount; a pinch of five fingertips


nhúm

to pinch a small amount with a finger purse


nhúm

North Central Vietnam form of nhóm (“to make a fire, to start a fire”)


ngọt

head

兀, 𠮾, 𤮾, 𤮿, 𫳹

vi-adj

兀, 𠮾, 𤮾, 𤮿, 𫳹

From Proto-Vietic *t-ŋɔːc. Cognate with Muong ngọch, Thavung ง้อด.

cơm lành canh ngọt


bột

→ Tai Dam: ꪶꪛꪒ

Sino-Vietnamese word from 勃 (“fine powder”), from an obsolete reading.

vi-etym-sino

bột gạo

bột mì

bột nếp


khô

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-khô.wav

Sino-Vietnamese word from 枯.
Cognate with Tho [Cuối Chăm] kʰɔː¹.


khô

khô bò/heo/nai/mực


khoai môn

From khoai + môn, from Proto-Vietic *ɓoːn.


tuyết

[t⁽ʷ⁾iək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tuyết.wav

Sino-Vietnamese word from 雪. Doublet of toát (as in trắng toát).

Để được bay mãi lên thiên đường, / Một thiên đường tuyết rơi.

2004, Toàn Thắng (lyrics and music), “Cô bé mùa đông [The Winter Girl]”:

So I could ascend all the way to heaven, / A snowy heaven.


bí đao

[ʔɓi˧˦ ʔɗaːw˧˧]

[ʔɓɪj˨˩˦ ʔɗaːw˧˧]

[ʔɓɪj˦˥ ʔɗaːw˧˧]

It is not clear what the second element is. In Nhật dụng thường đàm (日用常談, 1827) and the Dictionarium Anamitico-Latinum (1838), bí đao was spelled as 秘刀 and 費刀 respectively. In both cases, the second element is spelled with 刀 (MC taw, “blade”) (SV: đao), which makes little sense if taken literally ("knife gourd" or "sword gourd"), so it is most likely a phonogram used simply for phonetic value (just like the adjacent phonograms 秘 (MC pijH) and 費 (MC phj+jH) used to write bí (“gourd”)).
Considering that winter melon/wax gourd is commonly used to make sweets (Đại Nam quấc âm tự vị (1895) mentions mứt bí (“candied winter melon”)), the second element could be related to Arem atɛːw, Pacoh atao, Bahnar kơtao, all means "sugarcane"; if so, probably developed already into "sugary sweet" when this compound was coined, then became obscure.

費 Bí. n. Loại dây xanh trái lớn.
 ― đao. Thứ bí dài trái, da xanh, người ta hay dùng mà làm mứt.

1895, Huình Tịnh Của, Đại Nam Quấc âm tự vị:

費 Bí. n. Green vines that produce big fruits.
 ― đao. A kind of gourd with long fruit, its skin is green, it is often used to make mứt.

Benincasa hispida
Benincasa hispida#Translingual


mướp

head

mướp • (柉, 𦲾)

vi-noun

(classifier cây, trái, quả) mướp • (柉, 𦲾)

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)
柉 (CJK)
𦲾 (CJK)

From Proto-Vietic *ɓɨǝp. Compare Muong puôp (“loofah”) and Tho (Làng Lỡ) mɨəp⁷ "loofah".


dầu mè

[zəw˨˩ mɛ˨˩]

[jəw˦˩ mɛ˦˩]

[jəw˨˩ mɛ˨˩]


khoai lang

[kʰwaːj˧˧ laːŋ˧˧]

[kʰwaːj˧˧ laːŋ˧˧]


nước xốt cà chua

[nɨək̚˧˦ sot̚˧˦ kaː˨˩ t͡ɕuə˧˧]

[nɨək̚˦˧˥ sok̚˦˧˥ kaː˦˩ t͡ɕuə˧˧]

[nɨək̚˦˥ sok̚˦˥ kaː˨˩ cuə˧˧]

nước xốt (“sauce”) + cà chua (“tomato”).


giấm

head

酟, 󱃗, 𲆥, 𨠲, 佔

vi-noun

酟, 󱃗, 𲆥, 𨠲, 佔

con giấm


khoai sọ

[xwaːj˧˧ sɔ˧˨ʔ]

[kʰwaːj˧˧ ʂɔ˨˩ʔ]

[xwaːj˧˧ sɔ˨˩ʔ]

[kʰwaːj˧˧ ʂɔ˨˩˨]

[xwaːj˧˧ sɔ˨˩˨]

From khoai + sọ, from Proto-Vietic *s-roːʔ, from Proto-Mon-Khmer *t₁rawʔ ~ *t₁raaw; akin to Khmer ត្រាវ (traaw), Mon ကြဴ (krao), Khasi shriew/'riew, Proto-Khmuic *sroʔ.


thảm sát

[tʰaːm˧˩ saːt̚˧˦]

[tʰaːm˧˨ ʂaːk̚˦˧˥]

[tʰaːm˧˨ saːk̚˦˧˥]

[tʰaːm˨˩˦ ʂaːk̚˦˥]

[tʰaːm˨˩˦ saːk̚˦˥]


cà chua

[kaː˨˩ t͡ɕuə˧˧]

[kaː˦˩ t͡ɕuə˧˧]

[kaː˨˩ cuə˧˧]

cà (“any plant in the family Solanaceae”) + chua (“sour”).


măng

From Proto-Vietic *t-ɓaŋ, from Proto-Mon-Khmer *t₁ɓaŋ. Cognate with Muong băng, Thavung บัง, Pacoh abáng, Khmer ទំពាំង (tumpĕəng), Bahnar tơ'băng, Mang ɓaŋ⁶, Mon တ္ၜၚ် (bɛŋ).
Proto-Karen *Ɂbaŋᴮ (whence S'gaw Karen ဘီၣ် (baẁ)) is an Austroasiatic loanword.

cog

Mon တ္ၜၚ် (bɛŋ)


măng

Mon တ္ၜၚ် (bɛŋ)

(only in a few compounds) very young; juvenile


rau lang

[ʐaw˧˧ laːŋ˧˧]

[ɹa(ː)w˧˧ laːŋ˧˧]


muối

From Middle Vietnamese 𪉴 (múôi), from Proto-Vietic *ɓɔːjʔ (“salt”). Cognate with North Central Vietnamese mói, Muong bỏi/vỏi and Arem bɑːjʔ. Compare also Proto-Katuic *ɓɔɔj (whence Pacoh boi).


muối

to pickle (to preserve food in a salt, sugar or vinegar solution)


vị

Sino-Vietnamese word from 味 (“taste”). Doublet of mùi (“smell”).


vị

Sino-Vietnamese word from 為 (“for”). Doublet of vì. Compare also loại and loài, tự and từ, ngoại and ngoài.

nghệ thuật vị nghệ thuật/nhân sinh/luân lí/xã hội/tôn giáo

art for art's/life's/morality's/society's/religion's sake


vị

Sino-Vietnamese word from 位. Doublet of vì.

quý vị

vị này

(formal, polite, chiefly in fixed expressions, rare elsewhere) used to address a person


vị

(formal, polite) Indicates important or respected people, such as a president (tổng thống), professor (giáo sư), general (tướng), etc.


hoa kim châm

[hwaː˧˧ kim˧˧ t͡ɕəm˧˧]

[hwaː˧˧ kim˧˧ t͡ɕəm˧˧]

hoa ("flower") + kim ("golden") + châm ("needle"); from Sino-Vietnamese 金針花


dầu hàu

dầu (“oil”) + hàu (“oyster”), calque of Chinese 蠔油／蚝油 (oyster sauce).


hàu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 蠔 (“oyster”, SV: hào).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hào</i>


艱苦

chữ Hán form of gian khổ (“hard; difficult; arduous”).


gạo đỏ

[ɣaːw˧˨ʔ ʔɗɔ˧˩]

[ɣaːw˨˩ʔ ʔɗɔ˧˨]

[ɣaːw˨˩˨ ʔɗɔ˨˩˦]

red rice, especially rice of species Oryza rufipogon


giấm trắng

[zəm˧˦ t͡ɕaŋ˧˦]

[jəm˦˧˥ ʈaŋ˦˧˥]

[jəm˦˥ ʈaŋ˦˥]


hạt dẻ

[haːt̚˧˨ʔ zɛ˧˩]

[haːk̚˨˩ʔ jɛ˧˨]

[haːk̚˨˩˨ jɛ˨˩˦]

Used other than figuratively or idiomatically: see hạt, dẻ.


sơn tra

[səːn˧˧ t͡ɕaː˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ ʈaː˧˧]

[səːŋ˧˧ ʈaː˧˧]

[ʂəːŋ˧˧ ʈaː˧˧]

[səːŋ˧˧ ʈaː˧˧]

hawthorn (plants in the genus Crataegus)


xắt

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 切 (SV: thiết).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thiết</i>

vi-etym-sino

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to slice


ngò gai

[ŋɔ˨˩ ɣaːj˧˧]

[ŋɔ˦˩ ɣaːj˧˧]

[ŋɔ˨˩ ɣaːj˧˧]

ngò (“cilantro”) + gai (“thorn, prickle”).

com

Eryngium foetidum
Eryngium foetidum#Translingual


chà là

[t͡ɕaː˨˩ laː˨˩]

[t͡ɕaː˦˩ laː˦˩]

[caː˨˩ laː˨˩]


muỗng canh

[muəŋ˦ˀ˥ kajŋ̟˧˧]

[muəŋ˧˨ kɛɲ˧˧]

[muəŋ˨˩˦ kan˧˧]


tách

tách trà

mua bộ tách ấm


tách

From Proto-Vietic *sɛːk, from Proto-Mon-Khmer *saik ~ *siək (“to skin, peel”); cognate with Tho [Cuối Chăm] sɛːk⁷, Old Mon snāk (“two-edged sword”) (modern Mon သၞာ် (hnaik, “two-edged sword”)), Nyaheun saːk ("to tear"). Compare also tạch.

tách quả bưởi ra từng múi

to split apart the pommelo into its segments

tách riêng từng vấn đề để xem xét

Quả đỗ phơi nổ tách một cái.


hoa lơ

[hwaː˧˧ ləː˧˧]

[hwaː˧˧ ləː˧˧]

[waː˧˧ ləː˧˧]

hoa ("flower") + lơ (prob. a phonetic borrowing from French fleur); the word is probably derived from the French chou-fleur (cauliflower; literally "flower cabbage")


trứng gà

quả (classifier)
trái (classifier)
cây (classifier)

[t͡ɕɨŋ˧˦ ɣaː˨˩]

[ʈɨŋ˦˧˥ ɣaː˦˩]

[ʈɨŋ˦˥ ɣaː˨˩]

quả trứng gà

trái trứng gà
a canistel

cây trứng gà

the canistel, a tropical fruit (Pouteria campechiana)


ớt xanh

[ʔəːt̚˧˦ sajŋ̟˧˧]

[ʔəːk̚˦˧˥ sɛɲ˧˧]

[ʔəːk̚˦˥ san˧˧]

green pepper (may refer to either green chili or green bell pepper)


hoa lơ trắng

[hwaː˧˧ ləː˧˧ t͡ɕaŋ˧˦]

[hwaː˧˧ ləː˧˧ ʈaŋ˦˧˥]

[waː˧˧ ləː˧˧ ʈaŋ˦˥]

hoa ("flower") + lơ (prob. a phonetic borrowing from French fleur) + trắng ("white"); the word is probably derived from the French chou-fleur (cauliflower; literally "flower cabbage")


bắp non

[ʔɓap̚˧˦ nɔn˧˧]

[ʔɓap̚˦˧˥ nɔŋ˧˧]

[ʔɓap̚˦˥ nɔŋ˧˧]


nấm mèo

[nəm˧˦ mɛw˨˩]

[nəm˦˧˥ mɛw˦˩]

[nəm˦˥ mɛw˨˩]


bông cải trắng

[ʔɓəwŋ͡m˧˧ kaːj˧˩ t͡ɕaŋ˧˦]

[ʔɓəwŋ͡m˧˧ kaːj˧˨ ʈaŋ˦˧˥]

[ʔɓəwŋ͡m˧˧ kaːj˨˩˦ ʈaŋ˦˥]

bông (“bloom, flower”) + cải + trắng (“white”).


mộc nhĩ đen

[məwk͡p̚˧˨ʔ ɲi˦ˀ˥ ʔɗɛn˧˧]

[məwk͡p̚˨˩ʔ ɲɪj˧˨ ʔɗɛŋ˧˧]

[məwk͡p̚˨˩˨ ɲɪj˨˩˦ ʔɗɛŋ˧˧]


chất bảo quản

[t͡ɕət̚˧˦ ʔɓaːw˧˩ kwaːn˧˩]

[t͡ɕək̚˦˧˥ ʔɓaːw˧˨ kwaːŋ˧˨]

[cək̚˦˥ ʔɓaːw˨˩˦ waːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 質保管, composed of 質 (“substance”) and 保管 (“to safeguard”).

vi-etym-sino

a preservative (chemical used to retard decay)


vú sữa

[vu˧˦ sɨə˦ˀ˥]

[vʊw˨˩˦ ʂɨə˧˨]

[vʊw˨˩˦ sɨə˧˨]

[vʊw˦˥ ʂɨə˨˩˦]

[jʊw˦˥ sɨə˨˩˦]

vú (“breast”) + sữa (“milk”), perhaps inspired by a folktale about a mother who turned into this tree, or inspires it.

Chrysophyllum cainito
Chrysophyllum cainito#Translingual

the star apple fruit, Chrysophyllum cainito


bắp

vi-noun

(classifier cây (“maize, corn”)) bắp • (𥟼)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bắp.wav

bắp chuối

(by extension, Central Vietnam, Southern Vietnam) maize, corn


tươi

head

𦞁 - 𩹯, 𦳦, 𥯒, 哉, 鮮, 蘚

tươi • (𦞁 - 𩹯, 𦳦, 𥯒, 哉, 鮮, 蘚)

vi-adj

𦞁 - 𩹯, 𦳦, 𥯒, 哉, 鮮, 蘚

tươi • (𦞁 - 𩹯, 𦳦, 𥯒, 哉, 鮮, 蘚)

From Old Chinese 鮮 (OC *s[a]r) (B-S) (SV: tiên).

cá tươi


mèo

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mèo.wav

Onomatopoeic, from the animal's cry. Compare Ahom 𑜉𑜢𑜰𑜫 (mi0), Chinese 貓／猫, Thai แมว (mɛɛo), Northern Thai ᨾᩯ᩠ᩅ, Lao ແມວ (mǣu), Lü ᦶᦙᧁ (maew), Shan မႅဝ်း (méao), Zhuang meuz.


xanh

head

xanh • (撑, 𩇛, 𩇢, 𫕹) (diminutive reduplication xanh xanh)

撑 (CJK)
𩇛 (CJK)
𩇢 (CJK)
𫕹 (CJK)
xanh xanh (diminutive reduplication)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 青 (“grue”, SV: thanh).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thanh</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-xanh.wav

Meronyms: lam (“blue”), lục (“green”)

bầu trời xanh thẳm

Lá còn xanh như anh đang còn trẻ. / Lá trên cành, như anh trong đoàn quân.

1950, Hoàng Việt (lyrics and music), “Lá xanh [Green Leaves]”:

A leaf is green, like he is young. / A leaf is on a branch, like he is in a troop.

Em yêu anh, ngả nghiêng, bồng bềnh niềm kiêu hãnh. / Thiên đường xanh mướt, gió trong lành […] Hãy yêu nhau, biển trời xanh mãi !

(Can we date this quote?), Mạnh Quân (lyrics and music), “Thiên đường gọi tên [The Paradise is Saying Your Name]”:

I love you, with drifting, floating pride. / A green paradise, with refreshing winds […] Let's be in love so the sea and the sky remain forever blue!

(of a complexion) green (sickly, unwell)

người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh

"the young perish and the old linger"; the old watch the young die (literally, “the "silver-haired" say goodbye to the "green-haired"”)

Tóc nào hãy còn xanh, cho ta chút hồn nhiên.

(Can we date this quote?), Trịnh Công Sơn (lyrics and music), “Ru ta ngậm ngùi [Lull Me with Your Sorrow]”:

Whose hair is still black, granting me a tad of innocence?

Được yêu em đến khi bạc mái đầu xanh.

(Can we date this quote?), Minh Khang (lyrics and music), “Lời nguyền [The Oath]”:

That I could love you until our black hair turns gray.

(literary, of people's head hair) youthfully black


xanh

head

鉎, 𫟰, 錆, 鐣, 鐺, 铛

vi-noun

鉎, 𫟰, 錆, 鐣, 鐺, 铛

(classifier cái) xanh • (鉎, 𫟰, 錆, 鐣, 鐺, 铛)

cái (classifier)
鉎 (CJK)
𫟰 (CJK)
錆 (CJK)
鐣 (CJK)
鐺 (CJK)
铛 (CJK)

Sino-Vietnamese word from 鐺 (“flat pan”).

vi-etym-sino

Xuống bếp, Vịnh đổ mỡ vào xanh. Mỡ chảy ra trong những tiếng xèo xèo.

Entering the kitchen, Vịnh poured oil into the wok. Grease poured out with a sizzling sound.


dương vật

[zɨəŋ˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[jɨəŋ˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[jɨəŋ˧˧ vək̚˨˩˨]

[jɨəŋ˧˧ jək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-dương vật.wav

Sino-Vietnamese word from 陽物, composed of 陽 (“yang”) and 物 (“thing”).


八音

head

八音 • (bát âm)

vi-noun

八音 • (bát âm)

chữ Hán form of bát âm (“musical instrument classification system”).


合法

chữ Hán form of hợp pháp (“lawful; legal”).


cải bẹ xanh

[kaːj˧˩ ʔɓɛ˧˨ʔ sajŋ̟˧˧]

[kaːj˧˨ ʔɓɛ˨˩ʔ sɛɲ˧˧]

[kaːj˨˩˦ ʔɓɛ˨˩˨ san˧˧]

cải (“Brassica”) + bẹ (“sheath”) + xanh (“grue”).

com

Brassica juncea
Brassica juncea#Translingual

brown mustard; Indian mustard (Brassica juncea)


trống định âm

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ ʔəm˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˧˥ ʔɗɨn˨˩ʔ ʔəm˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˥ ʔɗɨn˨˩˨ ʔəm˧˧]

trống (“drum”) + định (“to set”) + âm (“sound; tone”); compare Chinese 定音鼓 (định âm cổ).


trống

Probably from Old Chinese 孔 (OC *kʰloːŋʔ) (SV: khổng).

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦]


trống

Cognate with Tho [Cuối Chăm] kʰrɔːŋ³. Compare sống as in the compound sống mái.
The form sống was attested in numerous texts written in the Northern dialects well into the early 20th century, although just primarily in gà sống. The ‹s-›-‹tr-› correspondence indicates that the now dominant form trống originated from the North Central region (compare pairs such as sừng vs. trừng (“horn”), sâu vs. trâu (“caterpillar”), sành vs. trèng (“terracotta”)).

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦]

gà trống

cá heo trống/đực

(of an animal with cá (“fish”) in its name, including cetaceans) male


trống

head

𤿰, 𫪹, 𪔠, 弄, 𲎚

vi-noun

𤿰, 𫪹, 𪔠, 弄, 𲎚

(classifier cái, chiếc) trống • (𤿰, 𫪹, 𪔠, 弄, 𲎚)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𤿰 (CJK)
𫪹 (CJK)
𪔠 (CJK)
弄 (CJK)
𲎚 (CJK)

Borrowed from Tai. Compare Thai กลอง (glɔɔng) and Lao ກອງ (kǭng).

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦]


kèn ôboa

[kɛn˨˩ ʔo˧˧ ʔɓwaː˧˧]

[kɛŋ˦˩ ʔow˧˧ ʔɓwaː˧˧]

[kɛŋ˨˩ ʔow˧˧ ʔɓwaː˧˧]


chim sẻ

[t͡ɕim˧˧ sɛ˧˩]

[t͡ɕim˧˧ ʂɛ˧˨]

[t͡ɕim˧˧ sɛ˧˨]

[cim˧˧ ʂɛ˨˩˦]

[cim˧˧ sɛ˨˩˦]


trống prôvăng

[t͡ɕəwŋ͡m˧˦ pɹo˧˧ vaŋ˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˧˥ pɹow˧˧ vaŋ˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˥ pɹow˧˧ vaŋ˧˧]

[ʈəwŋ͡m˦˥ pɹow˧˧ jaŋ˧˧]


đá da trời

[ʔɗaː˧˦ zaː˧˧ t͡ɕəːj˨˩]

[ʔɗaː˨˩˦ jaː˧˧ ʈəːj˦˩]

[ʔɗaː˦˥ jaː˧˧ ʈəːj˨˩]


sáo nhỏ

[saːw˧˦ ɲɔ˧˩]

[ʂaːw˨˩˦ ɲɔ˧˨]

[saːw˨˩˦ ɲɔ˧˨]

[ʂaːw˦˥ ɲɔ˨˩˦]

[saːw˦˥ ɲɔ˨˩˦]


kèn fagôt

[kɛn˨˩ faː˧˧ ɣot̚˧˦]

[kɛŋ˦˩ faː˧˧ ɣok̚˦˧˥]

[kɛŋ˨˩ faː˧˧ ɣok̚˦˥]

From kèn (“double-reed instrument”) + a component fagôt borrowed from a European language (compare Italian fagotto (“bassoon”)).


vi-ô-lông-xen

[vi˧˧ ʔo˧˧ ləwŋ͡m˧˧ sɛn˧˧]

[vɪj˧˧ ʔow˧˧ ləwŋ͡m˧˧ sɛŋ˧˧]

[vɪj˧˧ ʔow˧˧ ləwŋ͡m˧˧ sɛŋ˧˧]

[jɪj˧˧ ʔow˧˧ ləwŋ͡m˧˧ sɛŋ˧˧]


hươu

head

hươu • (㹯, 貅, 休)

con (classifier)
㹯 (CJK)
貅 (CJK)
休 (CJK)


bọ chét

[ʔɓɔ˧˨ʔ t͡ɕɛt̚˧˦]

[ʔɓɔ˨˩ʔ t͡ɕɛt̚˦˧˥]

[ʔɓɔ˨˩˨ cɛk̚˦˥]

bọ (“bug”) + chét; the second element from Proto-Vietic *cɛːt.

a flea (a parasitic insect of the order Siphonaptera)


hươu cao cổ

[hɨəw˧˧ kaːw˧˧ kow˨˩˦]

hươu (“deer”) + cao (“tall; high”) + cổ (“neck”), literally "long-necked deer". Likely a calque of Chinese 長頸鹿／长颈鹿 (chángjǐnglù).


sẻ

From Proto-Vietic *k-rɛh. Cognate with Muong khé, Tho [Cuối Chăm] kʰrɛː⁵.
Compare the toponym Khả Lễ 可禮 (MC khaX lejX) in Bắc Ninh, where the demotic name (tên Nôm) is Sẻ.


muỗi

From Proto-Vietic *mɔːs (“mosquito; fly”), from Proto-Mon-Khmer *muujs ~ *muə[j]s (“mosquito; gnat”). Cognate with Muong mõi, Khmer មូស (muuh), Phong-Kniang moːs ("fly") and Bahnar moih.

inh

(Chuyện con) muỗi!

mõi

no diphthongization, dialects without ngã-nặng merger

mọi

no diphthongization, dialects with ngã-nặng merger


áo mưa

[ʔaːw˧˦ mɨə˧˧]

[ʔaːw˨˩˦ mɨə˧˧]

[ʔaːw˦˥ mɨə˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-áo mưa.wav

Có lần, trời sắp mưa, bố chồng tôi dặn: “Đem theo áo mưa con nhé”, câu nói đó làm tôi phát khóc vì từ bé tới giờ, tôi ít được quan tâm như thế.

2012 April 1, Vĩnh Khang, “Nhà văn Trang Hạ: Yêu người đàn ông biết bắt cướp [Trang Hạ, the Writer Who Loves a Man Who Chases down Muggers]”, in Nông nghiệp Việt Nam [Vietnamese Agriculture]:

One time when it was about to rain, my father-in-law told me, "Don't forget your raincoat," which made me cry because I had rarely ever been cared about that way since childhood.

Tại vì bình thường thì lúc nào sếp cũng chuẩn bị sẵn áo mưa, và xưa nay lần nào cũng mang bao. Nhưng có một lần ông sếp phải cách ba tháng mới quay lại đây, không mang bao. Hạ Âu cũng không biết, không cảm nhận.

(Can we date this quote?), 曹婷, “Chương 16: Tiếng than [Chapter 16: The Groan]”, in Đỗ Thu Thuỷ, transl., Xin lỗi, em chỉ là con đĩ [Sorry, I'm Just a Whore], translation of 我把爱情煲成汤:

'Cause he usually had his raincoats ready and always got gloved up. But one time he came back after three months without a glove. He Ou didn't know and didn't feel anything.

(slang) Synonym of bao cao su (“raincoat”) (condom)


Áo

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-Áo.wav

Sino-Vietnamese word from 奧, contracted from Mandarin 奧地利／奥地利 (Àodìlì, Áo Địa Lợi), transcription from European language.


dép

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𨆡 (CJK)
𩍣 (CJK)

Coordinate term: giày

a piece of footwear that doesn't give full coverage to the foot; a sandal, a flip-flop, a slipper, etc.


gỗ trôi giạt

[ɣo˦ˀ˥ t͡ɕoj˧˧ zaːt̚˧˨ʔ]

[ɣow˧˨ ʈoj˧˧ jaːk̚˨˩ʔ]

[ɣow˨˩˦ ʈoj˧˧ jaːk̚˨˩˨]


sáo

con (classifier)
𪁎 (CJK)
𪄤 (CJK)
𪄨 (CJK)
𪇐 (CJK)

From Proto-Vietic *k-raːwʔ.
Compare Pacoh trao (“myna”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sáu.wav


sáo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 哨 (SV: tiêu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tiêu</i>


sáo

tấm (classifier)
bức (classifier)
𥳓 (CJK)
𥱫 (CJK)


nhỏ

head

nhỏ • (𡮈, 乳) (diminutive reduplication nho nhỏ)

𡮈 (CJK)
乳 (CJK)
nho nhỏ (diminutive reduplication)

nhỏ bé / bé nhỏ

tiếng nhỏ

– Nói nhỏ chứ! Tên của thánh thượng sao lại gọi bừa như thế?

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

"Speak more quietly! Why do you so crudely speak his majesty's name?"


nhỏ

sắp nhỏ

tụi nhỏ

con nhỏ đó

nhỏ Hoa


nhỏ

(Southern Vietnam, familiar) she/her, that girl


nhỏ

From Proto-Vietic *k-ʄɔh. Compare also Proto-Katuic *tʄoh (whence Pacoh tandyóh (“to drip”)).

nhỏ mắt


cổ

cổ • (古, 𦙶, 股)

vi-noun

cổ • (古, 𦙶, 股)

From Proto-Vietic *koh (“throat; neck”), from Proto-Mon-Khmer *kɔʔ ~ *kɔ(ɔ)k (“neck”). Cognates include Tho [Cuối Chăm] kɔː⁵, Khmer ក (kɑɑ), Bahnar hơko, Mon ကံ. Compare Proto-Tai *ɣo:ᴬ.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cổ.wav

cổ tay

cổ chân

cổ chai


cổ

Sino-Vietnamese word from 古. Doublet of cũ.

Ai Cập cổ

ancient; "old"; compare cũ (“old, but not ancient”)

đồ cổ

antique; "old"; compare cũ (“old, but not ancient”)


cổ

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root cô in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.

vi-etym-hoi

(Southern Vietnam) she/her, that young adult woman


đá

vi-noun

(classifier tảng, hòn, viên, cục) đá • (𥒥, 坧)

tảng (classifier)
hòn (classifier)
viên (classifier)
cục (classifier)
𥒥 (CJK)
坧 (CJK)

From Proto-Vietic *l-taːʔ (“rock”). Cognate with Arem atæːˀ.
Schuessler (2007) claims that this Vietic word and Khmer ដា (daa) might be related to Chinese 石 (OC *dAk) (B-S) (SV: thạch). However, this is unlikely due to both
*the mismatch between final *-k and *-ʔ (unless Chinese added "the familiar final -k" after foreign *-ʔ, resulting in *-ʔ-k > *-k; for an analogy, Chinese 汝 (OC *naʔ) > Chinese 若 (OC *nak))
*and the fact the Khmer word is likely borrowed from Vietnamese or another Vietic language instead of inheriting from a common source.

(by extension) ice as used for consumption or refrigeration


đá

From Proto-Vietic *taʔ. Cognate with Arem tʌːˀ.

Con ngựa đá con ngựa đá.

các đòn đá taekwondo

(colloquial, slang) to dump (one's girlfriend, boyfriend, etc.); to abandon


đá

cú (classifier)
đòn (classifier)
打 (CJK)
跢 (CJK)


chim

From Proto-Vietic *-ciːm, from Proto-Mon-Khmer *cim ~ *ciim ~ *ciəm ~ *caim ~ *cum (“bird”); cognates include Mon ဂစေံ (həcem, “bird”), Mang θɤm⁶ and Bahnar sem (“bird”). Munda cognates include Santali ᱥᱤᱢ (sim, “chicken”).

inh

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chim.wav

(zoology) a bird (an animal of the class Aves)


chim

From etymology 1. For some parallels, compare English cock, Chinese 鳥／鸟 (điểu, “bird”) and 屌 (điểu, “penis”), Thai นกเขา (nók-kǎo, “pigeon”). See also cu, cò.


一切

chữ Hán form of nhất thiết (“absolutely”).


方針

chữ Hán form of phương châm (“the main spirit or essence of a policy”).


徘徊

chữ Hán form of bồi hồi (“uneasy; restless; ill at ease; anxious”).


召集

chữ Hán form of triệu tập (“to call; to summon; to convene”).


徐徐

chữ Hán form of từ từ (“slowly; gradually; leisurely”).


術語

chữ Hán form of thuật ngữ (“terminology”).


vật học

[vət̚˧˨ʔ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[vək̚˨˩ʔ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[vək̚˨˩˨ hawk͡p̚˨˩˨]

[jək̚˨˩˨ hawk͡p̚˨˩˨]


礦物學

khoáng vật học
khoáng vật học#Vietnamese

chữ Hán form of khoáng vật học (“mineralogy”).


理事

chữ Hán form of lí sự (“bad points or arguments based on poor or contrived reasoning”).


理事

chữ Hán form of lí sự (“to make bad points or arguments based on poor or contrived reasoning”).


世代

chữ Hán form of thế đại (“generation, era”).


色素

chữ Hán form of sắc tố (“pigment, colouring matter”).


友誼

chữ Hán form of hữu nghị (“friendship”).


優待

chữ Hán form of ưu đãi (“to treat preferentially; to favour”).


優先

chữ Hán form of ưu tiên (“prioritised; preferred”).


優先

chữ Hán form of ưu tiên (“to prioritize”).


đậu trắng

[ʔɗəw˧˨ʔ t͡ɕaŋ˧˦]

[ʔɗəw˨˩ʔ ʈaŋ˦˧˥]

[ʔɗəw˨˩˨ ʈaŋ˦˥]


𤯊

Ideogrammic compound (會意／会意): semantic 茶 (“tea”) + semantic 甘 (“sweet”)

Han compound

a thick, sweet dessert soup or pudding, often made with glutinous rice and/or beans


吸引

chữ Hán form of hấp dẫn (“gravitation”).


吸引

chữ Hán form of hấp dẫn (“attractive; captivating; seductive”).


bít

From Old Chinese 閉 (OC *pˤi[t]-s) (B-S) (SV: bế). Compare Burmese ပိတ် (pit), Khmer បិទ (bət), Thai ปิด (bpìt).


事物

chữ Hán form of sự vật (“thing; matter”).


中學

chữ Hán form of trung học (“secondary education”).


軒昂

chữ Hán form of hiên ngang (“magnificent; dignified”).


nhập gia tuỳ tục

[ɲəp̚˧˨ʔ zaː˧˧ twi˨˩ tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ɲəp̚˨˩ʔ jaː˧˧ twɪj˦˩ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ɲəp̚˨˩˨ jaː˧˧ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩ tʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 入家隨俗 (literally "enter house, follow customs").

when in Rome, do as the Romans do
when in Rome, do as the Romans do


heo quay

heo (“pig”) + quay (“spin”), so named because the pig is spun while roasted.


主要

chữ Hán form of chủ yếu (“essential; important”).


主要

chữ Hán form of chủ yếu (“principally”).


nhập gia tuỳ tục, nhập giang tuỳ khúc

[ɲəp̚˧˨ʔ zaː˧˧ twi˨˩ tʊwk͡p̚˧˨ʔ ɲəp̚˧˨ʔ zaːŋ˧˧ twi˨˩ xʊwk͡p̚˧˦]

[ɲəp̚˨˩ʔ jaː˧˧ twɪj˦˩ tʊwk͡p̚˨˩ʔ ɲəp̚˨˩ʔ jaːŋ˧˧ twɪj˦˩ kʰʊwk͡p̚˦˧˥]

[ɲəp̚˨˩ʔ jaː˧˧ twɪj˦˩ tʊwk͡p̚˨˩ʔ ɲəp̚˨˩ʔ jaːŋ˧˧ twɪj˦˩ xʊwk͡p̚˦˧˥]

[ɲəp̚˨˩˨ jaː˧˧ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩ tʊwk͡p̚˨˩˨ ɲəp̚˨˩˨ jaːŋ˧˧ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩ kʰʊwk͡p̚˦˥]

[ɲəp̚˨˩˨ jaː˧˧ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩ tʊwk͡p̚˨˩˨ ɲəp̚˨˩˨ jaːŋ˧˧ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩ xʊwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 入家隨俗，入江隨曲, literally: "enter house, follow customs; enter river, follow bends".


照顧

chữ Hán form of chiếu cố (“to care for; to consider”).


chó

head

㹥, 𤝹, 𤠚, 𦢞, 犬

vi-noun

㹥, 𤝹, 𤠚, 𦢞, 犬

con (classifier)
㹥 (CJK)
𤝹 (CJK)
𤠚 (CJK)
𦢞 (CJK)
犬 (CJK)
thằng (classifier)
con (classifier)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chó.wav

From Proto-Vietic *ʔa-cɔːʔ, from Proto-Mon-Khmer *cɔʔ (“dog”); cognate with Semai co (“dog, servant, slave”), Halang chô (“dog”), Pacoh acho (“dog”), Khmu sɔʔ and Mang θɔː¹. Compare also Khmer ច (cɑɑ, “Year of the Dog”), a borrowing from Vietic.

Chó là động vật đầu tiên được thuần hoá.

(vulgar) loại chó (má)

Thằng chó này!

Con chó này!


真理

chữ Hán form of chân lí (“universal truth”).


quê

From Proto-Vietic *k-veːr (“village”); cognate with Muong quêl (“village”) and Chut [Rục] kəveːl¹. Compare also Proto-Katuic *wiil ~ *weel (whence Pacoh veil).

Tết này có về quê không?

Will you go back to your hometown this New Year?

a hometown (place of birth or residence)

Quê mày ở đâu ?
Đắk Lắk ạ.
Không phải ở đây. Ý tao là quê bố mày.
Hometown?
Dak Lak.
I'm not asking 'bout your birthplace which is here. I'm asking 'bout your father's.

your parent's, especially your father's, birthplace


quê

Short for quê mùa (“typical of countrymen; rural, lame and tacky”).

quê mùa

Mẹ ở nhà đi. Con lớn rồi có mẹ đi cùng thì quê lắm.

Just stay home. I'm a grown-up and it's embarrassing to be chaperoned by you.

(Southern Vietnam, by extension) very embarrassing; mortifying


作業

chữ Hán form of tác nghiệp (“operational”).


心經

chữ Hán form of Tâm Kinh (“Heart Sutra”).


波羅蜜多

chữ Hán form of ba-la-mật-đa (“paramita”).


南歐

chữ Hán form of Nam Âu (“Southern Europe”).


安慰

chữ Hán form of an ủi (“to console; to comfort”).


般若波羅蜜多

chữ Hán form of bát-nhã-ba-la-mật-đa (“prajnaparamita”).


niêu

(classifier cái, chiếc) niêu • (㙘, 𡋁, 𡒭, 𦉗)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
㙘 (CJK)
𡋁 (CJK)
𡒭 (CJK)
𦉗 (CJK)


như nước đổ đầu vịt

head

như nước đổ đầu vịt

vi-phrase

như nước đổ đầu vịt

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˧˦ ʔɗo˧˩ ʔɗəw˨˩ vit̚˧˨ʔ]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˧˥ ʔɗow˧˨ ʔɗəw˦˩ vit̚˨˩ʔ]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ ʔɗəw˨˩ vɨt̚˨˩˨]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ ʔɗəw˨˩ jɨt̚˨˩˨]

like water off a duck's back
like water off a duck's back

(figurative) like water off a duck's back.


vắng chủ nhà, gà vọc niêu tôm

[vaŋ˧˦ t͡ɕu˧˩ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˧˨ʔ niəw˧˧ tom˧˧]

[vaŋ˦˧˥ t͡ɕʊw˧˨ ɲaː˦˩ ɣaː˦˩ vawk͡p̚˨˩ʔ niw˧˧ tom˧˧]

[vaŋ˦˥ cʊw˨˩˦ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]

[jaŋ˦˥ cʊw˨˩˦ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ jawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]

Literally "when the owner is away from home, the chicken will peck the earthenware pot of shrimp" (in Vietnam, chickens are known for their love of shrimp)

when the cat's away the mice will play
when the cat's away the mice will play


vắng

absent; away (from a place where one usually is); not present


tổ

From Proto-Vietic *suh (“nest”). Compare Proto-Katuic *soh (“nest”) (whence Pacoh xouh (“abandoned hive”)).
See also ổ.


tổ

(of schoolchildren or workers) a group or team that is divided from a larger body merely for management

thành phố trực thuộc tỉnh
thành phố trực thuộc tỉnh#Vietnamese

the lowest subdivision of a thành phố trực thuộc tỉnh or quận, below khối


tổ

tổ nghề mộc


như

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-như.wav

ngu như lợn

giống như

like; as; comparable to; as though; as if


đầu

Sino-Vietnamese word from 頭.
Displaced inherited Vietic word trốc in most major dialects.

hai đầu cầu

Cùng mắc võng trên rừng Trường Sơn,
Hai đứa ở hai đầu xa thẳm.
Đường ra trận mùa này đẹp lắm !
Trường Sơn Đông nhớ Trường Sơn Tây.

(Can we date this quote?), Hoàng Hiệp (lyrics and music), “Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây [East Trường Sơn and West Trường Sơn]”:

Hanging our hammocks in the woods of Trường Sơn
Both of us are, at the farthest ends.
The roads to the battlefield look so nice this season!
Here I am in East Trường Sơn missing you in West Trường Sơn.

(of an object) an end or extremity; compare mũi (“tip”)


đầu

ngày đầu


đầu

mở đầu câu chuyện

bắt đầu cuộc họp

(of a period of time, an event, a story, a piece of writing, etc.) the beginning

an event; a story; a piece of writing; an event; a story; a piece of writing

đầu đĩa

đầu băng


真正

chữ Hán form of chân chính (“true; genuine; authentic”).


chủ

Sino-Vietnamese word from 主 (“master”). Doublet of chúa (“lord”).

chủ tớ

làm chủ

chủ hộ

chủ nhà

chủ quán


chủ vắng nhà, gà vọc niêu tôm

[t͡ɕu˧˩ vaŋ˧˦ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˧˨ʔ niəw˧˧ tom˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ vaŋ˦˧˥ ɲaː˦˩ ɣaː˦˩ vawk͡p̚˨˩ʔ niw˧˧ tom˧˧]

[cʊw˨˩˦ vaŋ˦˥ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ vawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]

[cʊw˨˩˦ jaŋ˦˥ ɲaː˨˩ ɣaː˨˩ jawk͡p̚˨˩˨ niw˧˧ tom˧˧]


vọc

Nó ngồi vọc nước cả buổi, giờ làm cảm.

He played with water for hours, now he got himself a cold.


生物學

chữ Hán form of sinh vật học (“biology”).


澳門

chữ Hán form of Áo Môn (“Macau (Aomen)”).


月琴

chữ Hán form of nguyệt cầm (“moon lute”).


永久

chữ Hán form of vĩnh cửu (“everlasting”).


製造

chữ Hán form of chế tạo (“to manufacture”).


不幸

chữ Hán form of bất hạnh (“unfortunate; unlucky; ill-fated”).


暗殺

chữ Hán form of ám sát (“to assassinate”).


đương quy

[ʔɗɨəŋ˧˧ kwi˧˧]

[ʔɗɨəŋ˧˧ kwɪj˧˧]

[ʔɗɨəŋ˧˧ wɪj˧˧]

Angelica sinensis
Angelica sinensis#Translingual


羅馬

chữ Hán form of La Mã (“Rome, the Roman Empire”).


A diacritical mark of the Latin script, called dấu sắc (“sharp mark”) in Vietnamese, and found on Á/á, Ắ/ắ, Ấ/ấ, É/é, Ế/ế, Í/í, Ó/ó, Ố/ố, Ớ/ớ, Ú/ú, Ứ/ứ and Ý/ý. Used to indicate mid-rising, tense tone.


nấm linh chi

[nəm˧˦ lïŋ˧˧ t͡ɕi˧˧]

[nəm˦˧˥ lɨn˧˧ t͡ɕɪj˧˧]

[nəm˦˥ lɨn˧˧ cɪj˧˧]

nấm + linh chi, the second element is the Sino-Vietnamese word from 靈芝.

Ganoderma lucidum
Ganoderma lucidum#Translingual

Ganoderma lucidum (a mushroom used in traditional Asian medicine)


傳統

chữ Hán form of truyền thống (“tradition”).


㗑

bới (Hán-Nôm)
bời (Hán-Nôm)
bái (Hán-Nôm)
bối (Hán-Nôm)


醫學

chữ Hán form of y học (“medicine (the academic discipline)”).


寄生蟲

chữ Hán form of kí sinh trùng (“parasite”).


寄生

chữ Hán form of kí sinh (“to be parasitic”).


北美

chữ Hán form of Bắc Mĩ (“North America”).


阿富汗

chữ Hán form of A Phú Hãn (“Afghanistan”).


賠償

chữ Hán form of bồi thường (“to compensate”).


đàn nguyệt

[ʔɗaːn˨˩ ŋwiət̚˧˨ʔ]

[ʔɗaːŋ˦˩ ŋwiək̚˨˩ʔ]

[ʔɗaːŋ˨˩ ŋwiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 彈 (“classifier used for stringed instruments”) and 月 (“moon”).

vi-etym-sino

moon lute, a traditional Vietnamese plucked, fretted lute with a round body and two strings


đàn gáo

[ʔɗaːn˨˩ ɣaːw˧˦]

[ʔɗaːŋ˦˩ ɣaːw˨˩˦]

[ʔɗaːŋ˨˩ ɣaːw˦˥]

Compound of đàn (“musical instrument”) + gáo (“dipper”).

compound

a traditional Vietnamese bowed string instrument with two strings and a coconut shell resonator


結論

chữ Hán form of kết luận (“conclusion”).


結論

chữ Hán form of kết luận (“to conclude”).


buồng trứng

[ʔɓuəŋ˨˩ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɓuəŋ˦˩ ʈɨŋ˦˧˥]

[ʔɓuəŋ˨˩ ʈɨŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-buồng trứng.wav


đàn bầu

[ʔɗaːn˨˩ ʔɓəw˨˩]

[ʔɗaːŋ˦˩ ʔɓəw˦˩]

[ʔɗaːŋ˨˩ ʔɓəw˨˩]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 彈匏 (SV: đàn bào).
Compound of đàn (“a classifier designating string instruments”) + bầu (“gourd; the instrument formerly had a resonator made from a dried gourd”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đàn bào</i>


抽象

chữ Hán form of trừu tượng (“abstract”).


中年

chữ Hán form of trung niên (“middle age”).


中年

chữ Hán form of trung niên (“middle-aged”).


bầu

head

bầu • (蔀, ⿱艹瓿)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 匏 (“gourd”, SV: biều, bào).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">biều, bào</i>

vi-etym-sino

Lagenaria siceraria
Lagenaria siceraria#Translingual

Lagenaria siceraria (calabash vine, bottle gourd)

(by extension) Any plant of genus Lagenaria

Various varieties of Oryza sativa rice that are usually planted as lúa Chiêm in deep paddies, and are relatively colorful, rather strong, and can be planted in paddies high in alum, for red rice or low-quality rice.


bầu

head

bầu • (蔀, ⿱艹瓿)

quả (classifier)
trái (classifier)
蔀 (CJK)

gourd (hard-shelled fruit from a plant in Lagenaria)

gourd (dried and hardened shell of a gourd fruit)

(botany) ovary (lower part of a pistil or carpel that bears ovules)

bosom (seat of one's inner thoughts, feelings, etc.)


bầu

Chú chim lượn trên bầu trời.

Chúng tôi không muốn thở cùng một bầu không khí.


bầu

má bầu


bầu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 保 (SV: bảo).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bảo</i>


tiếng Anh

[tiəŋ˧˦ ʔajŋ̟˧˧]

[tiəŋ˦˧˥ ʔɛɲ˧˧]

[tiəŋ˦˥ ʔan˧˧]

Ở Việt Nam, tiếng Anh trong trường chỉ chú trọng ngữ pháp, thành thử học sinh Việt Nam không nói nổi một câu tiếng Anh nên hồn.

Vietnamese schools only focus on English grammar, so it's no wonder Vietnamese students can't utter a decent English sentence for the life of them.

Người Nhật chúng tôi hễ người Anh tới, chúng tôi học tiếng Anh, người Nga, người Pháp, người Đức đến, chúng tôi học tiếng Nga, tiếng Pháp, tiếng Đức.

1906, Phan Châu Trinh, Người Nam nên học chữ Pháp:

When it comes to the Japanese, when the English arrive, they learn English; when the Russians, French, Germans arrive, they learn Russian, French, German.

1949: Trần Trọng Kim, "Lên Nam Vang" (Going to Phnom Peng), Một cơn gió bụi
Con gái tôi biết tiếng Anh, có nhiều người muốn học, định đi thuê nhà để dạy học, nhưng không thuê được nhà.

My daughter knows English, and many people want to learn it. She planned to rent a house to teach in but couldn't.


tiếng Anh

[tiəŋ˧˦ ʔajŋ̟˧˧]

[tiəŋ˦˧˥ ʔɛɲ˧˧]

[tiəŋ˦˥ ʔan˧˧]


hoà bình

[hwaː˨˩ ʔɓïŋ˨˩]

[hwaː˦˩ ʔɓɨn˦˩]

[waː˨˩ ʔɓɨn˨˩]


lúa mạch

[luə˧˦ majk̟̚˧˨ʔ]

[luə˨˩˦ mat̚˨˩ʔ]

[luə˦˥ mat̚˨˩˨]


tam thập lục

[taːm˧˧ tʰəp̚˧˨ʔ lʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[taːm˧˧ tʰəp̚˨˩ʔ lʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[taːm˧˧ tʰəp̚˨˩˨ lʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 三十六 (“thirty-six”).

a hammered dulcimer with 36 strings, used in the traditional and classical music of Vietnam


Huế

Likely a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 化 (SV: hoá), as in the historical name Thuận Hoá (順化). Compare these doublets: hoa vs. huê (Central Vietnam, Southern Vietnam, dated or obsolete) from 花 (MC xwae) as well as hòa vs. huề from 和 (MC hwa).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hoá</i>

vi-etym-sino

Hue (a city, the capital of Thừa Thiên Huế province, Vietnam)


đàn nhị

[ʔɗaːn˨˩ ɲi˧˨ʔ]

[ʔɗaːŋ˦˩ ɲɪj˨˩ʔ]

[ʔɗaːŋ˨˩ ɲɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 彈 (“musical instrument”) and 二 (“two, in reference to the two strings”).

a vertical bowed string instrument with two strings, used in the traditional and classical music of Vietnam


tiếng Pháp

[tiəŋ˧˦ faːp̚˧˦]

[tiəŋ˦˧˥ faːp̚˦˧˥]

[tiəŋ˦˥ faːp̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tiếng Pháp.wav


tiếng Tây Ban Nha

[tiəŋ˧˦ təj˧˧ ʔɓaːn˧˧ ɲaː˧˧]

[tiəŋ˦˧˥ təj˧˧ ʔɓaːŋ˧˧ ɲaː˧˧]

[tiəŋ˦˥ təj˧˧ ʔɓaːŋ˧˧ ɲaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tiếng Tây Ban Nha.wav

tiếng (“language”) + Tây Ban Nha (“Spain”)


伽倻

chữ Hán form of Già Da (“Gaya (ancient confederacy in Korea)”).


Hà Nội

→ Chinese: 河內／河内 (Hénèi)

→ English: Hanoi, Hà Nội

→ French: Hanoï

→ German: Hanoi

→ Japanese: ハノイ (Ha Noi)

→ Khmer: ហាណូយ (Hanoy)

→ Korean: 하노이 (Hanoi)

→ Polish: Hanoi

→ Portuguese: Hanói

→ Russian: Ханой (Xanoj)

→ Spanish: Hanói

Sino-Vietnamese word from 河內, composed of 河 (“rivers”) and 內 (“inside”), meaning "inside rivers". This reflects the geographical position of Hà Nội, which is surrounded by rivers.
The tên Nôm of the city was Kẻ Chợ.

vi-etym-sino

thủ đô Hà Nội

bún chả Hà Nội

Năm đó là cột mốc trong lịch sử Hà Nội.

That year is a milestone in Hanoian history.

Hanoi (a city, the capital city of Vietnam)

(historical) Henei Commandery (in present day Jiaozuo, Henan, China)


trời

bầu (classifier)
𡗶 (CJK)
𫯝 (CJK)
𫶸 (CJK)
𱘷 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trời.wav

From Proto-Vietic *b-ləːj (“sky”), from Proto-Mon-Khmer *briiʔ (“sky, rain”). Compare also Muong tlời and Chut [Rục] pləːj².
This particular form is originally the Central-Southern form. The Northern forms include giời from the inland dialects, and lời and tời from the coastal dialects. Both of the coastal Northern forms had already disappeared or are highly endangered since the early 20th century, leaving giời as the representative Northern form, although even this form is losing ground to the written form.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 𫶸, composed of 巴 (MC pae) + 例 (MC ljejH) (modern SV: ba lệ), 婆例 (MC ba ljejH) (modern SV: bà lệ) and 婆雷 (MC ba lwoj) (modern SV: bà lôi). Attested in the Annan Jishi (安南即事, 13th century) as 勃耒 (MC bwot lwijX|lwojH).

ngoài trời

trời nóng/mát/lạnh

Trời đẹp nhỉ?

Bắc thang lên mà hỏi ông trời!

Go find a damn ladder to go up and ask the heavenly lord!

bị trời đánh

to be struck by Heaven; to be vanquished by divine wrath

trời đánh tránh bữa ăn

even the heavenly lord knows better not to strike at meal times; don't cause ruckuses at meal times

Con cóc là cậu ông trời,
Nếu ai đánh cóc thì trời đánh cho.
The Toad is the Heavenly Lord's boss,
If you strike him, the Lord will strike you.

- “Trời nghe hạ giới ai ngâm nga,
Tiếng ngâm vang cả sông Ngân Hà!
Làm Trời mất ngủ, Trời đương mắng
Có hay lên đọc, Trời nghe qua”.
Ước mãi bây giờ mới gặp tiên!
Người tiên nghe tiếng lại như quen!
Văn chương nào có hay cho lắm
Trời đã sai gọi thời phải lên.

1921, Tản Đà, Hầu Trời [Serving the Heavenly Lord]:

- The Lord heard someone reciting in the realm below,
Such recital echoed across the Milky Way!
It disturbed His slumber, it made Him mad
If you're so good, come to Heaven and recite to Him.
Good heaven, I'd always wished to see fairies!
They were fairies, yet they sounded pretty familiar!
My recital wasn't even that good
But the Lord had sent them to get me, I had to go.

(sometimes capitalized) a generic deification of the sky that is said to be able to grant "natural gifts" (talent, good weather, etc.) and deal heavenly "punishments" (storms, lightning, etc.); he may be conflated with the Ngọc Hoàng (“Jade Emperor”) borrowed from Chinese myths; the heavenly lord; compare Chinese 老天 (lǎotiān, literally “old heaven”)


trời

ngỗng trời

mười ngày trời

gần ba năm trời

Used after ngày, tháng, or năm to emphasize a lengthy duration


trời

Trời, sao lại làm như thế?

Good Lord, what did (you/he/she/it) do that for?


tiếng Ý

[tiəŋ˧˦ ʔi˧˦]

[tiəŋ˦˧˥ ʔɪj˨˩˦]

[tiəŋ˦˥ ʔɪj˦˥]


bạc

From Proto-Vietic *baːk (“white”), a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 白 (“white”, SV: bạch); cognate with Proto-Pong *paːk⁸ (“white”), Pong paːk, Thổ pɐːk⁸. The semantic development “white” > “silver” parallels that of vàng (“yellow” > “gold”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bạch</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bạc.wav


bạc

silver (either in material or in appearance)

Tóc thầy bạc trắng như mây.


bạc

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 博 (“to gamble”, SV: bác).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bác</i>

vi-etym-sino

Đen tình, đỏ bạc.

Bad luck in romance brings good luck in gambling.


nhã nhạc

[ɲaː˦ˀ˥ ɲaːk̚˧˨ʔ]

[ɲaː˧˨ ɲaːk̚˨˩ʔ]

[ɲaː˨˩˦ ɲaːk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 雅樂, composed of 雅 (“elegant”) and 樂 (“music”), from Middle Chinese 雅樂 (ŋˠa^X ŋˠʌk̚).

nhã nhạc cung đình Huế

(music) the ancient court ritual music of Vietnam, of Chinese origin


nhã

Sino-Vietnamese word from 雅 (“elegant, graceful, refined”).

(literary, chiefly in compounds) elegant, graceful, refined


không

Borrowed from Chinese 空 (“empty, nothing, none”). This is now the main negator in Vietnamese and, in formal writing, virtually the only negator; however, see the list of other negators at the end of the entry.
The grammaticalization of không into a negative particle began in the 17th century and coincided with the numerous arrivals of Western businessmen in Vietnam. Because the quantifier "zero" is often used in the context of business, a relationship between "zero" and the verbal particle không was established. The development from "empty, vacant" into the numeral "zero" can also been seen in many Southern Min varieties, as well as Korean 공 (gong).
In the beginning of the 20th century, không replaced the original chief negator chẳng of native Vietnamese origin, coinciding with the establishment of French colonial rule over Vietnam.

Tôi không phải là người Việt Nam.

– Một hào đấy! Bói rẻ còn hơn ngồi không.

1936, Vũ Trọng Phụng, chapter 1, in Số đỏ, Hà Nội báo:

"Here you have a dime! A cheap fortune-teller is still better than sitting without anything to do."


không

cơm không


không

Có ai ở nhà không (ạ) ?

Đúng không ?

Mày chưa làm phải không ?

at or near the end of a question, makes it a yes-no question


không

hai nghìn không trăm lẻ một

two thousand and one (literally, “two thousand zero hundred zero one”)


làm

head

𫜵, 𪵯, 𬈋, 󱛝, 濫

vi-verb

𫜵, 𪵯, 𬈋, 󱛝, 濫

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-làm.wav

A doublet of là (“to be; to work”); see there for more. The -m "suffix" is of unknown function and origin. This is an innovation in Vietnamese, not found in Mường and other Vietic languages.
For the semantic relation, compare also Chinese 為／为 (vi, “to do; to be”).
The Nôm character 𫜵 was unified in Unicode with 爫 (“top form of Kangxi radical #87”) up until the version 14.0 (2021). See the entry for details.

làm bài tập

làm nhà

đi làm

làm nhà nước

làm tư nhân

Làm người ai làm thế!

(literally, “As a human, who'd do something like that?”)

Lớn lên con muốn làm bác sĩ.

When I grow up, I want to become a doctor.

Ông làm cha mà chẳng làm gương cho con.

You're not a good example for your kids as a father.

Làm người ai làm thế, làm người ai làm thế !
Chẳng còn chi để nói bởi chính tôi đã cạn lời.
Sao anh nỡ đổi thay ? Tôi không còn gì nữa đâu.
Lợi danh anh đã quên mất tình tôi.
Làm người ai làm thế, làm người ai làm thế !
Làm vậy chi người hỡi ? Chẳng lẽ tôi không còn gì.
Không tin anh nữa đâu, không tin đàn ông đâu !
Rồi sẽ có lúc anh cũng thế, giống như tôi giờ đây.

(Can we date this quote?), Nguyên Chấn Phong (lyrics and music), “Làm người ai làm thế [What Kind of Man Are You?]”:

What kind of man are you? What kind?
There's nothing to say, words fail me.
How could you change like that? I have nothing left.
You forgot my feelings in pursuit of money and fame.
What kind of man are you? What kind?
Why would you do that? Is it because I can give you nothing more?
I don't trust you any more, I don't trust men any more!
One day you'll end up there, where I am right now.


đế quốc

Sino-Vietnamese word from 帝國, composed of 帝 (“emperor”) and 國 (“state”).

vi-etym-sino

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥]


đế quốc

Clipping of chủ nghĩa đế quốc (“imperialism”).

clipping

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥]

bọn đế quốc

đế quốc Mĩ

(only in compounds, historical, collective) imperialists


Quan Âm

[kwaːn˧˧ ʔəm˧˧]

[kwaːŋ˧˧ ʔəm˧˧]

[waːŋ˧˧ ʔəm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 觀音, composed of 觀 (“to view”) and 音 (“sound”), from Literary Chinese 觀音 (Guānyīn, literally “to look at the sound”), calqued from Sanskrit अवलोकितस्वर (avalokitasvara, literally “Who Looks at the Sound”).

der

Quan Âm Bồ Tát
Avalokiteśvara Bodhisattva; Guan Yin the Bodhisattva

Phật Bà Quan Âm

TAM GIÁO:
Kế cận quả Càn Khôn, thờ Đức THÍCH CA.
Tả có Đức KHỔNG PHU TỬ.
Hữu có Đức LÃO TỬ.
Đó là thờ ba vị giáo chủ Thích, Đạo, Nho.
Đức LÝ THÁI BẠCH là Nhứt Trấn Oai Nghiêm.
Đức QUAN ÂM là Nhị Trấn Oai Nghiêm.
Đức QUAN THÁNH ĐẾ QUÂN là Tam Trấn Oai Nghiêm.
Ba vị Đại diện của Tam Giáo trong Cơ Phổ Độ kỳ ba.

1970, “Hình thức Đại Đạo [The Formalities of the Great Way]”, in Giáo lý [The Doctrine], The Tây Ninh Holy See:

The THREE RELIGIONS:
Next to the Cosmic Sphere, we worship SHAKYAMUNI.
To its right, CONFUCIUS.
To its left, LAOZI.
Those are the three Shakya, Daoist and Ruist pontiffs.
LI TAIBAI is the First Majesty
AVALOKITESHVARA is the Second Majesty.
The GUAN HOLY IMPERIAL GENERAL is the Third Majesty.
These three represent the three religions in the third wave of Salvation.

either Avalokiteśvara (usually depicted as a male) or Guanyin (always depicted as a female)


tập hợp

[təp̚˧˨ʔ həːp̚˧˨ʔ]

[təp̚˨˩ʔ həːp̚˨˩ʔ]

[təp̚˨˩˨ həːp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 集合, composed of 集 (“to collect”) and 合 (“to unite”).

vi-etym-sino

Tập hợp mọi người lại để bàn công chuyện.

Mọi người tập hợp lại để bàn công chuyện.


tập hợp

[təp̚˧˨ʔ həːp̚˧˨ʔ]

[təp̚˨˩ʔ həːp̚˨˩ʔ]

[təp̚˨˩˨ həːp̚˨˩˨]

tập hợp rỗng

tập hợp con

(set theory) a set (collection of mathematical objects, often having a common property)


Ấn Độ

[ʔən˧˦ ʔɗo˧˨ʔ]

[ʔəŋ˦˧˥ ʔɗow˨˩ʔ]

[ʔəŋ˦˥ ʔɗow˨˩˨]


sắt

From Middle Vietnamese sắt, from Proto-Vietic *k-rac, from some form of Old Chinese 鐵 (OC *l̥ˤik) (B-S) (SV: thiết). Cognates within Vietic include Muong Bi khách and Chut [Rục] kʰlat⁷. Compare Lakkia kʰjãk⁵⁵ (Pain, 2020).
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 可列 (MC khaX ljet) (modern SV: khả liệt).


sắt

kỷ luật sắt


金字塔

chữ Hán form of kim tự tháp (“pyramid”).


nặng

thanh nặng

the phonemic tone as in the word nặng; either of the phonetic tones as in the words mặc (a checked tone) and nặng

(of an educational course) stressing due to containing a lot of content


tháng hai

[tʰaːŋ˧˦ haːj˧˧]

[tʰaːŋ˦˧˥ haːj˧˧]

[tʰaːŋ˦˥ haːj˧˧]

February (second month of the Gregorian calendar)


tháng bảy

[tʰaːŋ˧˦ ʔɓaj˧˩]

[tʰaːŋ˦˧˥ ʔɓaj˧˨]

[tʰaːŋ˦˥ ʔɓa(ː)j˨˩˦]

July (seventh month of the Gregorian calendar)


方言

chữ Hán form of phương ngôn (“dialect”).


sách

Sino-Vietnamese word from 冊. Cognate with Muong khách.


口琴

chữ Hán form of khẩu cầm (“harmonica; mouth organ”).


彌勒菩薩

chữ Hán form of Di Lặc Bồ Tát (“Maitreya bodhisattva”).


上座部佛教

Thượng tọa bộ Phật giáo
Thượng tọa bộ Phật giáo#Vietnamese

chữ Hán form of Thượng tọa bộ Phật giáo (“(Buddhism) Theravada Buddhism”).


上座部

chữ Hán form of Thượng Tọa Bộ (“(Buddhism) Theravada”).


修正

chữ Hán form of tu chính (“to revise; to amend; to correct”).


hiện tại

[hiən˧˨ʔ taːj˧˨ʔ]

[hiəŋ˨˩ʔ taːj˨˩ʔ]

[hiəŋ˨˩˨ taːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 現在, composed of 現 (“now”) and 在 (“to exist”), literally "that which exists now".


hiện tại

[hiən˧˨ʔ taːj˧˨ʔ]

[hiəŋ˨˩ʔ taːj˨˩ʔ]

[hiəŋ˨˩˨ taːj˨˩˨]


hiện tại

[hiən˧˨ʔ taːj˧˨ʔ]

[hiəŋ˨˩ʔ taːj˨˩ʔ]

[hiəŋ˨˩˨ taːj˨˩˨]


heli

Ultimately from New Latin helium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


hát ru

[haːk̚˦˧˥ ʐʊw˧˧]

[haːk̚˦˥ ɹʊw˧˧]


rừng

cánh (classifier)
khu (classifier)
棱 (CJK)
𡼹 (CJK)

From Proto-Vietic *k-rəŋ (“forest”). Compare Proto-Katuic *kruuŋ, *krɨŋ (“forest”). Cognate with Muong rầng.


Mặt Trời

[mat̚˧˨ʔ t͡ɕəːj˨˩]

[mak̚˨˩ʔ ʈəːj˦˩]

[mak̚˨˩˨ ʈəːj˨˩]

A compound of mặt (originally meaning “eye”) + trời (“sky; heavens”), literally “eye of the heavens”, a common metaphor for the Sun in Austroasiatic, Austronesian and Kra-Dai languages in Southeast Asia. Compare Thai ตะวัน (dtà-wan), Malay matahari, Proto-Mon-Khmer *t₂ŋiiʔ (“Sun”) < **[ma]t₂-ŋiiʔ (Benedict, 1976). Cognate with Muong măt tlời.

com

𪬪(Gió)𠺙(thổi)末(Mặt)𫶸(Trời)炪(đốt)昌(xương)泊(bạc)珊(tan)索(tác)工(trong)圭(quê)渃(nước)㝵(người)

Copy from 18th century, Urtext probably from 12th or 15th century, Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經):

[Under the] blowing winds and burning Sun, white bones keep decaying on foreign soil.


Thái Dương

[tʰaːj˧˦ zɨəŋ˧˧]

[tʰaːj˨˩˦ jɨəŋ˧˧]

[tʰaːj˦˥ jɨəŋ˧˧]


功名

chữ Hán form of công danh (“position and fame”).


分明

chữ Hán form of phân minh (“clear-cut, definite”). (Nguyễn, 1974)


𡮈

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 乳 (nhủ) + semantic 小 (“small”)


巧譎

chữ Hán form of xảo quyệt (“cunning; artful”).


侍衛

chữ Hán form of thị vệ (“royal guard; imperial bodyguard”).


東歐

chữ Hán form of Đông Âu (“Eastern Europe”).


義父

chữ Hán form of nghĩa phụ (“adoptive father”).


時期

chữ Hán form of thời kì (“period of time”).


寶劍

chữ Hán form of bảo kiếm (“precious sword”).


渤海

chữ Hán form of Bột Hải (“the Bohai Sea”).

chữ Hán form of Bột Hải (“a 7-10th century kingdom located around northern China and Korean; Balhae”).


短命

chữ Hán form of đoản mệnh (“short-lived”).


rượu vang

[ziəw˧˨ʔ vaːŋ˧˧]

[ʐɨəw˨˩ʔ vaːŋ˧˧]

[ɹɨəw˨˩˨ vaːŋ˧˧]

[ɹɨəw˨˩˨ jaːŋ˧˧]

rượu (“wine, liquor, drink, alcohol”) + vang, from French vin (“wine”).


nòng nọc

[nɔŋ˦˩ nawk͡p̚˨˩ʔ]

See nọc nọc.
From *nọc. This term clearly follows the pattern of reduplication in Vietnamese. Compare ròng rọc.


皇太后

hoàng thái hậu
hoàng thái hậu#Vietnamese

chữ Hán form of hoàng thái hậu (“empress dowager”).


不變

chữ Hán form of bất biến (“invariable”).


tàu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 艚 (SV: tào).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tào</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tàu.wav

Meronyms: tàu hoả (“train”), tàu điện (“electric train”), tàu điện ngầm (“subway”), tàu thuỷ (“ship”), tàu ngầm (“submarine”), tàu vũ trụ (“spaceship”), tàu bay (“aircraft”) (dated)

say tàu

tàu bay

tàu Người Hà Lan Bay

tàu Nautilus

tàu Con Thoi

one of several types of vehicle or craft, usually large, designed for navigation in or on water, in air, on rails, or through outer space


tàu

Sâu đầu đen gây hại làm tàu dừa cháy khô từ những lá già bên dưới.

The Coconut black-headed caterpillar harmfully makes the coconut tree's large leaves dry-out from the older leaves underneath.


tàu

Alternative letter-case form of Tàu (“Chinese”)


ì

Đừng có đứng ì ra đó!

to be immovable; to be motionless (despite being pushed etc.)

to remain unchanged despite the strong impact externally; to be inert, sluggish, obstinate, stubborn, etc.


yêu

There are cognates in Tho lects, e.g. Cuối Tân Hợp Ɂiew³⁵ (Nguyễn Hữu Hoành et al., 2022), with the meaning of "beautiful, pretty".
Considering its cognates' meaning, the Vietnamese verb is probably a semantic extension of adjectival Chinese 妖 (yêu, “charming”) as seen in yêu kiều (“charming, graceful”), in turn from 妖嬌.

bạn yêu nhạc pop

người yêu nước

patriot (literally, “someone who loves their country”)

Muốn trụ lâu trong nghề này thì phải yêu nghề.

If you want to last long in this profession, you need to love it.

Người bề tôi được vua yêu là Nguyễn Dư nói mình có phép cấm được sấm.

1983, Ngô Đức Thọ, transl., Đại Việt sử ký toàn thư [The Complete History of Đại Việt], part IV, translation of 大越史記全書 by Ngô Sĩ Liên, published 1697:

Nguyễn Dư, a servant the king loved, claimed to have the power to stop thunder.

Muốn sang thì bắc cầu kiều

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys)

If you want to cross, build a bridge.
If you want your children to be literate, love / cherish teachers.

Nếu hỏi rằng: "Em yêu ai?
Thì em rằng: "Em yêu ba nè!" Thì em rằng: "Em yêu má nè!
Yêu chị; yêu anh; yêu hết cả nhà.
Nhưng nhất là yêu má cơ!"

1963, Hùng Lân (lyrics and music), “Em Yêu Ai?”:

If asked, "Whom do you love?"
Then I'll say: "I love Dad!" Then I'll say: "I love Mom!
I love Big Sis; I love Big Bro; I love our whole family.
Yet I love Mom the best."

Bà ơi bà, cháu yêu bà lắm.

1969, Xuân Giao (lyrics and music), “Cháu Yêu Bà”:

Ông đã bước vào tuổi 70 nhưng vẫn nhiệt tình làm việc. Những công việc thường ngày của một bác sĩ nha khoa và niềm đam mê cống hiến nghệ thuật cho cuộc đời, như ông nói: “Đơn giản lắm, hãy yêu đời, yêu người rồi hãy hát”.

2021, Trung Giang, “Nhạc Sĩ Nguyễn Ngọc Thiện: Vì Một Thành Phố Mến Thương (Composer Nguyễn Ngọc Thiện: For A Lovely City)”, in Hội Văn Học Nghệ Thuật Tỉnh Đồng Nai (Đồng Nai Province's Association of Literature and Arts):

He has entered his seventies yet he is still working fervently, performing the daily tasks and duties of a dentist as well as zealously making artistic contributions to life, as he says: "It's simple. Love life, love people, then sing!"

to have a strong affection for (someone, something)

Em thương anh lắm, nhưng không yêu thôi.

I cherish you very much, yet I love you not.

𠊛(Người)腰(yêu)些(ta)醜(xấu)貝(với)𠊛(người)
腰(Yêu)饒(nhau)時(thì)吏(lại)平(bằng)𨑮(mười)負(phụ)饒(nhau)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, lines 3157-3158:

I might make you ashamed if you loved me. To love each other now is tenfold worse than to deceive each other.

1829 (dated) - 1830 (published), Alexander Pushkin, Tôi Yêu Em (I Loved You); 1999 Vietnamese translation by Thúy Toàn; 2020 English translation by Chesnokova and van Peer
Tôi yêu em: đến nay chừng có thể ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai,
Nhưng không để em bận lòng thêm nữa, hay hồn em phải gợn bóng u hoài.
Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng, lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen;
Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm, cầu em được người tình như tôi đã yêu em.
I loved you: a love still, perhaps, In my soul extinguished not quite;
But let it no longer disturb you; I do not want to sadden you by anything.
I loved you silently, hopelessly, now by timidity, now by jealousy tormented;

I loved you so sincerely, so tenderly, as may God grant you to be [so] loved by another.


yêu

2008, Mộc Anh, "Những Chuyến Đi Cho Con Thêm yêu Đất Nước (A Child's Trips to Love Her Country More)" Tuổi Trẻ (Youth) Online
Con nhớ, có lần ba má mắng yêu con: “Ba má sinh mày tuổi sửu chứ có phải tuổi ngọ đâu mà đi dữ vậy con?”.

I remember, once both of you, Dad and Mom, lovingly scolded me: “We gave birth to you in the Ox's Year, not the Horse's Year. Why do you travel so much, child?”

2020, Thu Minh, Tuấn Anh trở lại tập luyện, HLV Park Hang-seo ‘đánh yêu’ học trò (Tuấn Anh back to training; Coach Park Hang-seo ‘affectionately slapping’ students)" Lao Động (Labour) Online
Thầy Park "đánh yêu" trung vệ Văn Việt, khi thấy cậu học trò tập luyện chưa tốt, còn sai động tác.
Coach Park "affectionately slapped" centre-back Văn Việt, when he saw that his student has not been training well, [Văn Việt's] moves being still flawed.

(of an action that's otherwise antagonistic) not violently or abusively, but affectionately or jocularly


yêu

vợ yêu

con gái yêu của mẹ

Này em yêu ơi, tình anh ngàn lời muốn nói

1999, Ngọc Sơn (lyrics and music), “Lời Tỏ Tình Dễ Thương [An Adorable Confession]”:

Hey my beloved, I have a thousand words to say to you


ngón tay

[ŋɔn˧˦ taj˧˧]

[ŋɔŋ˦˧˥ taj˧˧]

[ŋɔŋ˦˥ ta(ː)j˧˧]


封鎖

chữ Hán form of phong toả (“to blockade”).


bánh mì

vi-noun

(classifier chiếc, ổ, cái) bánh mì • (餅麵)

chiếc (classifier)
ổ (classifier)
cái (classifier)
餅麵 (CJK)

English: banh mi

[ʔɓajŋ̟˧˦ mi˨˩]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ mɪj˦˩]

[ʔɓan˦˥ mɪj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bánh mì.wav

From bánh (“pastry, cake, bread, dumpling, noodle, wafer, or pudding”) + mì (“wheat”).
A folk etymology claims that bánh mì is a corruption of French pain de mie; however, this is obviously false, see the entry for bánh. An 1898 dictionary defines Vietnamese miche as bánh tây, a now-dated term for Western-style bread.

com

bánh mì ngọt

bánh mì Pháp

bánh mì (kẹp thịt)

"sandwich baguette"; baguette with filling

Bánh mì Sài Gòn, một ngàn một ổ!
Saigonese banh mi, one thousand dong a loaf!

bò kho bánh mì

Ăn bánh mì thịt hoài chán quá. Bữa nay ăn bánh mì ngọt.

I'm tired of pork-filled baguettes. Imma have sweet bread today for a change.

For quotations using this term, see Citations:bánh mì.

bread, especially Saigon-style short baguettes with filling


加入

chữ Hán form of gia nhập (“to join; to enter”).


tép

con (classifier)
鯜 (CJK)
𩹫 (CJK)
𬵤 (CJK)


tép

tép tỏi


tép

From French trèfle (literally “clovers”).

Alternative form of nhép (“clubs”) (one of the four suits of playing cards, marked with the symbol ♣)


運命

chữ Hán form of vận mệnh (“fate; destiny”).


nóc

head

𡳽, 𣟪, 𦢡, 𦢢, 𩠸

vi-noun

𡳽, 𣟪, 𦢡, 𦢢, 𩠸

From Proto-Vietic *k-ɗɔːk (“nape (of the neck)”), from Old Chinese 脰 (OC *kə.dˤok-s) (B-S) (SV: đậu). Compare dọc (“long and straight leaf stalks of some plants”).


chiên

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 煎 (“to pan-fry”, SV: tiên), (possibly Teochew). Compare Khmer ជៀន (ciən), ចៀន (ciən).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tiên</i>


chiên

Sino-Vietnamese word from 氈 (“felt (textile material)”). Semantically parallel to cừu (“sheep”) from 裘 (“fur coat”).

[…] nhất thời không sao hiểu được, ngồi xếp bằng xuống tấm nệm lông chiên dưới đất.

2005, chapter 37, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

[…] for the moment he had no way of understanding it; he sat down cross-legged onto the sheepskin cushion on the ground.

(archaic, now only in compounds) lamb; young sheep


chiên

Tấm đắp duy nhất của cụ là một chiếc chăn chiên, lâu ngày những sợi bông rụng dần, còn lại chủ yếu là những sợi chỉ, căng lên trông như mắt lưới.

2009, Bùi Thanh Minh, chapter 3, in Cõi đời hư thực, NXB Hà Nội:

His only cover was an imitation fur blanket; the cotton fiber had started coming loose a long time ago and what was left was mostly thread: spread out it looked like a net.


vương quốc

[vɨəŋ˧˧ kuək̚˧˦]

[vɨəŋ˧˧ kuək̚˦˧˥]

[vɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

[jɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 王國, composed of 王 (“king”) and 國 (“state”).

Vương quốc Liên hiệp/hợp Anh và Bắc Ai-len

the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

a kingdom (nation having as supreme ruler a king and/or queen)


ghế

vi-noun

(classifier cái, chiếc) ghế • (𣖟, 𧦔, 𪞴, 𬃪)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𣖟 (CJK)
𧦔 (CJK)
𪞴 (CJK)
𬃪 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ghế.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 几 (“stool”, SV: kỉ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kỉ</i>

vi-etym-sino

ghế bành

ghế đá

a seat (A piece of furniture made for sitting)


融和

chữ Hán form of dung hòa (“to harmonize”).


hoa hồng

[hwaː˧˧ həwŋ͡m˨˩]

[hwaː˧˧ həwŋ͡m˦˩]

[waː˧˧ həwŋ͡m˨˩]


hoa hồng

[hwaː˧˧ həwŋ͡m˨˩]

[hwaː˧˧ həwŋ͡m˦˩]

[waː˧˧ həwŋ͡m˨˩]


cầu

trái (classifier)
quả (classifier)
球 (CJK)
毬 (CJK)

Sino-Vietnamese word from 球 (“ball; sphere”).

đá cầu

(sports) Short for cầu mây (“sepak takraw ball”).


cầu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 橋 (“bridge”, SV: kiều). Doublet of kèo.
The “latrine; lavatory” sense was so named since latrines were, in pre-modern times, characteristically a wooden construction on the water. Compare Malay jamban (“latrine”) < jambatan (“bridge”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kiều</i>

vi-etym-sino

Muốn sang thì bắc cầu kiều.
Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy.
If you want to cross a river, build a bridge.
If you want your kids to be educated, be kind to their teacher.

a bridge (construction or natural feature that spans a divide)

(Southern Vietnam) Short for nhà cầu (“latrine; lavatory”).


cầu

Không ai cầu mày làm vậy cả.

Tao cầu (trời) cho cả nhà mày bị xe cán chết !

I pray (to heaven) your whole family dies in a car crash!

to pray that something will happen; compare ước (“to wish”)


日月

chữ Hán form of nhật nguyệt (“sun and moon”).


Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

[həːp̚˧˨ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˧˩ kuək̚˧˦ hwaː˧˧ ki˨˩]

[həːp̚˨˩ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˧˨ kuək̚˦˧˥ hwaː˧˧ kɪj˦˩]

[həːp̚˨˩˨ cʊwŋ͡m˨˩˦ wək̚˦˥ waː˧˧ kɪj˨˩]

Hợp chúng quốc Hoa Kỳ
Hợp chúng quốc Hoa Kỳ#Vietnamese


彈藥

chữ Hán form of đạn dược (“ammunition”).


姦淫

chữ Hán form of gian dâm (“fornication”).


núi lửa

ngọn (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

[nuj˧˦ lɨə˧˩]

[nuj˨˩˦ lɨə˧˨]

[nuj˦˥ lɨə˨˩˦]

núi (“mountain”) + lửa (“fire”), calque of Chinese 火焰山 (hoả diệm/diễm sơn).
Texts from the early 20th-century show very limited attestation of hoả sơn 火山 (huǒshān), the usual term for "volcano" in Chinese and other Sino-Xenic languages, much more common in Vietnamese was hoả diệm sơn, attested in Đại Nam Quấc âm tự vị (1895) and hoả diễm sơn, attested in Cách trí giáo khoa thư (latter half of the 1920s); in both instances núi lửa is also attested in the vicinity. See also Satō (2015).

calque

Volcan … Núi lửa ; hỏa diệm sơn.

1887, Trương Vĩnh Ký, Vocabulaire annamite-français:

volcano (mountain containing a magma chamber)


clo

[kəː˨˩ lɔ˧˧]

[kəː˦˩ lɔ˧˧]

[kəː˨˩ lɔ˧˧]

From French chlore, from Ancient Greek χλωρός (khlōrós).


罪惡

chữ Hán form of tội ác (“crime; serious offence; vice”).


拳法

chữ Hán form of quyền pháp (“martial arts style”).


比例

chữ Hán form of tỉ lệ (“proportion; ratio”).


航空

chữ Hán form of hàng không (“aviation”).


空間

chữ Hán form of không gian (“space; air space”).


鳳凰

chữ Hán form of phượng hoàng (“phoenix”).


trí

Sino-Vietnamese reading of various Chinese characters.


合作

chữ Hán form of hợp tác (“to cooperate; to collaborate”).


cảm ơn

head

cảm ơn • (感恩, 敢恩)

vi-verb

cảm ơn • (感恩, 敢恩)

[kaːm˧˩ ʔəːn˧˧]

[kaːm˧˨ ʔəːŋ˧˧]

[kaːm˨˩˦ ʔəːŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cảm ơn.wav

Anh vẫn nhớ lần đầu tiên lên sân khấu tặng hoa cho em. Em cười duyên, nói “cảm ơn”. Ôi, lúc đó em không thể hiểu anh xúc động như thế nào! Anh xem tất cả các clip phỏng vấn của em trên truyền hình, xem đi xem lại, và anh thấy em luôn chỉ nói “cám ơn” – tức chữ “cám” có dấu sắc. Nhưng chắc chắn, một trăm phần trăm, lúc mình gặp nhau trên sân khấu ngày hôm đó em đã nói “cảm ơn” với anh, chữ “cảm” có dấu hỏi. […] Điều em muốn nói (nhưng không thể nói được trước đám đông) là em cảm thấy đặc biệt ấn tượng với anh, rất muốn biết thêm về anh, muốn “hỏi” anh rất nhiều chuyện.

[2012, Joe Ruelle, “Chuyện tôi, Mỹ Tâm và nước mắm Phú Quốc [The Story about Me, Mỹ Tâm and Phú Quốc Fish Sauce]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

I still remember the first time I went onstage and gave you flowers. You smiled elegantly, and you said “cảm ơn”. Oh, you wouldn’t have known how touched I was then! I’d watched all of your interviews on TV, all over and over again, and I’d noticed you’d always said “cám ơn” – the “cám” with the sắc tone. But I’m one hundred percent sure that, at the moment we met onstage that day, you said “cảm ơn” to me, with the “cảm” with the hỏi tone. […] What you wanted to profess (but couldn’t in front of the whole crowd) was that you felt especially impressed by me, that you wanted to know a lot more about me, that you wanted to “hỏi” (ask) me about a lot of things.

Alternative form of cám ơn (“thank you”)


降生

chữ Hán form of Giáng sinh (“Christmas”).


降生

chữ Hán form of giáng sinh (“to incarnate; to be born”).


cám ơn

head

cám ơn • (敢恩, 感恩)

vi-verb

cám ơn • (敢恩, 感恩)

[kaːm˧˦ ʔəːn˧˧]

[kaːm˦˧˥ ʔəːŋ˧˧]

[kaːm˦˥ ʔəːŋ˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 感恩 (“to be grateful”, SV: cảm ân). Compare cảm ơn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cảm ân</i>

vi-etym-sino

(Cháu/Con) cám ơn cô.

Cám ơn chú đi con.

Cám ơn các anh đã tới đây.

(Con) cám ơn mẹ đã sinh thành và nuôi nấng con.

Mother, thank you for bearing and rearing me.

Cám ơn vì bức thư của em.

Cám ơn (rất) nhiều (nhé/nha).

Many thanks. / Thank you very much. / Merci beaucoup.

Chân thành cám ơn.

Xin cám ơn mọi người.


生存

chữ Hán form of sinh tồn (“to survive”).


自治

chữ Hán form of tự trị (“to self-govern”).


回想

chữ Hán form of hồi tưởng (“to reminisce, to recall past memories”).


征服

chữ Hán form of chinh phục (“to conquer”).


sát

sát cá

sát gái


sát

Sino-Vietnamese word from 擦. Doublet of xát.

cúi sát

to stoop very low toward something, especially a piece of writing

Sao lại cúi sát vậy? Muốn bị cận à?

Why are you stooping so low? Do you want to be near-sighted or something?


sát

Sino-Vietnamese word from 察. Doublet of soát and xét.


極其

chữ Hán form of cực kì (“extremely; drastically; very”).


主席

chữ Hán form of chủ tịch (“president, chairperson”).


革新

chữ Hán form of cách tân (“to renovate”).


小雪

chữ Hán form of Tiểu tuyết (“lit. "minor snow;" a solar term denoting approximately November 22”).


混合

chữ Hán form of hỗn hợp (“mixture; blend”).


混合

chữ Hán form of hỗn hợp (“mixed; joint”).


成立

chữ Hán form of thành lập (“to establish; to set up; to found”).


chau

head

咮, 珠, 罩, 邹, 𠺾, 𤶎, 𥅲

vi-verb

咮, 珠, 罩, 邹, 𠺾, 𤶎, 𥅲

咮 (CJK)
珠 (CJK)
罩 (CJK)
邹 (CJK)
𠺾 (CJK)
𤶎 (CJK)
𥅲 (CJK)

to knit one's eyebrows; frown; furrow one's brow


可疑

chữ Hán form of khả nghi (“suspicious”).


減速

chữ Hán form of giảm tốc (“to decelerate”).


相助

chữ Hán form of tương trợ (“to help each other”).


周到

chữ Hán form of chu đáo (“thoughtful; considerate”).


bơ

Borrowed from French beurre. For the association between “butter” and “avocado”, compare Chinese 牛油果 (ngưu du quả, “avocado”, literally “butter fruit”), Chinese 酪梨 (lạc lê, “avocado”, literally “cheese pear”).


bơ

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)


bơ

head

bơ • (巴,吧,𠀧,𪩬)

vi-verb

bơ • (巴,吧,𠀧,𪩬)


壯士

chữ Hán form of tráng sĩ (“heroic person; warrior”).


武藝

chữ Hán form of võ nghệ (“martial art”).


mì Quảng

[mɪj˦˩ kwaːŋ˧˨]

[mɪj˨˩ waːŋ˨˩˦]

com

short for <i class="Latn mention" lang="vi">Quảng Nam</i>

Đà Nẵng
Đà Nẵng

mì Quảng, a Vietnamese noodle dish that can be found in the areas of Quảng Nam and Đà Nẵng, in the South Central Coast of Vietnam


trâu

con (classifier)
𤛠 (CJK)
𬌥 (CJK)
㺏 (CJK)
𤠋 (CJK)

From Northern Middle Vietnamese tlâu, from Proto-Vietic *c-luː. Cognate with North Central Vietnamese tru, Muong tlu, Old Mon jlow (“ox, bull, cattle”) (whence Mon ဂၠဴ, Nyah Kur chǝlòw), Mang løː⁶ and Phong-Kniang jlǝːw.
Khmer ឆ្លូវ (chləw, “Year of the Ox”) was borrowed from a Vietic variety, and thus is not an inherited cognate of the terms listed above.

tâu

certain coastal Northern dialects, endangered

tu

certain coastal North Central dialects, endangered

dialects with /ʈ/-/t/ merger, no diphthongization

trâu trắng

Bubalus bubalis
Bubalus bubalis#Translingual

(zoology) a water buffalo; Asiatic buffalo (a bovid of the species Bubalus bubalis)

(zoology, by extension) any buffalo of the genus Bubalus or the subtribe Bubalina)

(slang, by extension) a crypto-mining rig


trâu

Con boss game này trâu quá.

This game's boss is super tough (to beat).

(slang, video games) enduring; tough; hard


nitroglyxerin

[ni˧˧ t͡ɕɔ˧˧ ɣli˧˧ sɛ˧˧ ɹin˧˧]

[ni˧˧ t͡ɕɔ˧˧ ɣli˧˧ sɛ˧˧ zin˧˧]

[nɪj˧˧ ʈɔ˧˧ ɣlɪj˧˧ sɛ˧˧ ɹin˧˧]

[nɪj˧˧ ʈɔ˧˧ ɣlɪj˧˧ sɛ˧˧ ɹɨn˧˧]


Bắc Carolina

[ʔɓak̚˧˦ kaː˧˧ ɹɔ˧˧ li˧˧ naː˧˧]

[ʔɓak̚˧˦ kaː˧˧ zɔ˧˧ li˧˧ naː˧˧]

[ʔɓak̚˦˧˥ kaː˧˧ ɹɔ˧˧ lɪj˧˧ naː˧˧]

[ʔɓak̚˦˥ kaː˧˧ ɹɔ˧˧ lɪj˧˧ naː˧˧]


cải làn

[kaːj˧˨ laːŋ˦˩]

[kaːj˨˩˦ laːŋ˨˩]

From Cantonese 芥蘭／芥兰 (gaai3 laan4; giới lan).


bắc

Sino-Vietnamese word from 北 (“north”). Compare bấc (as in gió bấc (“northern wind”)).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bắc.wav

phía bắc

hướng bắc


bắc

Bắc Ai-len


bắc

bắc thang

Bắc thang lên mà hỏi ông trời !

Go get a ladder and ask the heavenly lord! / How in the whole wide world should I know!?

bắc ghế lên bàn

to put a chair on top of a table so one can stand on it

to place things so that one can climb them to reach a higher spot

bắc nồi xuống

to place a pot or pan onto a stove, or to take it off it


自首

chữ Hán form of tự thú (“to admit wrongdoing”).


面積

chữ Hán form of diện tích (“geometric area”).


違犯

chữ Hán form of vi phạm (“to violate (a law); to break”).


慷慨

chữ Hán form of khảng khái, khẳng khái (“chivalrous”).


ngôn ngữ

[ŋon˧˧ ŋɨ˦ˀ˥]

[ŋoŋ˧˧ ŋɨ˧˨]

[ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngôn ngữ.wav

Sino-Vietnamese word from 言語, composed of 言 (“to say”) and 語 (“to tell”). Compare Chinese 言語／言语 (“individual's word choices”), Chinese 語言／语言 (ngữ ngôn, “national tongue”), Japanese 言語 (gengo, “national tongue”) and Korean 언어 (eoneo, “national tongue”).

ncog

ngôn ngữ Ấn-Âu

ngôn ngữ hình thể
body language

ngôn ngữ lập trình

Có một lần tôi muốn dịch chữ langage, định dịch là “ngôn ngữ”, mà sợ nó trùng với ngôn ngữ là langue theo sự quen dùng của ta, tôi bèn tra Pháp-Hoa tự điển thử xem. Thì ra họ dịch là “ngôn ngữ”. Tôi nhận thấy họ có lý lắm: Có dùng “ngữ ngôn” mà dịch langue thì mới té chữ “ngôn ngữ” ra để mà dịch langage.

[1995, Phan Khôi, Việt ngữ nghiên cứu [A Study of the Vietnamese Language]:

One time I wanted to translate the word langage, at first I went with ngôn ngữ, but I was afraid it would be confused with langue like how we were used to using it, so I looked it up in a Franco-Chinese dictionary. Turned out they did translate it as ngôn ngữ. I think they had a point: if langue translates to ngữ ngôn, it makes sense for langage to translate to ngôn ngữ.

Ngữ ngôn là chung cho cả 1 dân tộc, một cộng đồng. Còn ngôn ngữ mang tính chất chủ thể rõ ràng.
Ngữ ngôn không bị mất đi bởi những thương tổn bệnh lý. Còn ngôn ngữ bị rối loạn hay bị mất do những tổn thương.

2021 July 3, “Ngữ ngôn & Ngôn ngữ là gì? (Tâm lý học) [Tongue vs Language in Psychology]”, in Lý tưởng [Ideals]:

Tongue is something shared by an entire nation or community. Language is confined to a single subject.
Tongue is never lost because of pathological injury. Language may be disrupted or lost due to such injury.


遵守

chữ Hán form of tuân thủ (“to obey; to abide by; to keep to; to comply with”).


cánh tay

[kɛɲ˦˧˥ taj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cánh tay.wav

Derived termscánh tay dướicánh tay trên ()


lạnh

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lạnh.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 冷 (“cold”, SV: lãnh). Displaced native giá, which is now present only in compounds, such as giá lạnh and buốt giá.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lãnh</i>


đói

head

đói • (𠲝, 𩛜, 𩟡)

vi-adj

đói • (𠲝, 𩛜, 𩟡)


khoa học

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-khoa học.wav

Sino-Vietnamese word from 科學, composed of 科 (“discipline”) and 學 (“study”), from Japanese 科学 (kagaku, literally “study of many disciplines”).

bor

nhà khoa học


lửa

ngọn (classifier)
đám (classifier)
焒 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lửa.wav

From Proto-Vietic *-laːs (“fire”), from Proto-Mon-Khmer *slaas ~ *slaʔ (“fire, to burn”). Cognate with Proto-Palaungic *laːs (“to burn”) (whence Riang [Lang] las² ("to scrape, strike a match")) and Proto-Katuic *las (“to trigger; fire shot”) (whence Pacoh layh). Compare also Nghệ An/Hà Tĩnh dialects lả.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 阿呂 (MC 'a ljoX) (modern SV: a lã or a lữ).

cog

thổi bùng lên ngọn lửa đam mê

to blow the passionate flame; the ignite passion