Ch

head

Ch (mixed case, upper case CH, lower case ch)

[t͡ɕəː˨˩ ɲɛ˧˨ʔ]

[t͡ɕəː˦˩ ɲɛ˨˩ʔ]

[cəː˨˩ ɲɛ˨˩˨]

Latin script
Appendix:Latin script#English

(dated) Traditionally the sixth letter of the Vietnamese alphabet, called xê hát, chờ or chờ nhẹ and written in the Latin script.


reo

to shout in cheer or to express eagerness

Chuông báo thức reo lúc 6 rưỡi sáng.


meo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 毛 (SV: mao).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mao</i>

vi-etym-sino

Giở đến hộp mực thì ra nước đã cạn khô. Lớp bông mực lên meo trắng xóa.

1937, Ngô Tất Tố, chapter 5, in Trong rừng nho:

When he opened the ink box, the ink had already gone dry. The inkpad was white due to mold infestation.

(now not used in isolation) mold; mildew


kia

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 其 (“that; those”, SV: kì). Related to kìa.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kì</i>

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

đâu. 3 From earlier *C-raːw. 4 Placed before the head: bây nhiêu ()

bao nhiêu. 5 Placed after the head: nhanh vầy ()

Khi ngồi nhìn lên chúng ta nghĩ đó là phía trên, nhìn xuống ta nghĩ đó là phía dưới. Nhưng cùng một lúc đó, đồng loại ta ở phía bên kia địa cầu nhìn sẽ thấy ngược lại.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 14:

When we are seated and look up, we imagine that is above; looking down we imagine that is below. But at the same time, people at the other side of the world will see it the other way around.

ngày kia

hôm kia

năm kia

(with time expressions) two removed from the present


ria

bộ (classifier)
挗 (CJK)
髭 (CJK)
𣭯 (CJK)
𩮭 (CJK)


ch

head

ch (lower case, upper case CH, mixed case Ch)

[t͡ɕəː˨˩ ɲɛ˧˨ʔ]

[t͡ɕəː˦˩ ɲɛ˨˩ʔ]

[cəː˨˩ ɲɛ˨˩˨]


dong

Attested as deaong in the Flora Cochinchinensis (1790, "Flora of Cochinchina").


Ukraina

Alternative spelling of U-crai-na: Ukraine (a country in Eastern Europe, bordering on the north shore of the Black Sea)


百科全書

bách khoa toàn thư
bách khoa toàn thư#Vietnamese

chữ Hán form of bách khoa toàn thư (“encyclopaedia”).


mun

From Proto-Vietic *ɓuːɲ (“ashes”). Cognate with Muong bunh.


iu

(dialectal) Eye dialect spelling of yêu, representing Southern Vietnam Vietnamese.


sau

婁, 差, 牢, 𡢐, 𢖕, 𢖖, 𨍦

vi-adj

婁, 差, 牢, 𡢐, 𢖕, 𢖖, 𨍦

婁 (CJK)
差 (CJK)
牢 (CJK)
𡢐 (CJK)
𢖕 (CJK)
𢖖 (CJK)
𨍦 (CJK)

From Proto-Mon-Khmer *krawʔ. Cognate with Muong khau, Mon တြဴ.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 牢 (MC law) (modern SV: lao) and 娄, alternative form 婁 (MC luw) (modern SV: lâu).

hai chân sau của con chó

Lần sau đi cửa trước.


sau

head

婁, 差, 牢, 𡢐, 𢖕, 𢖖, 𨍦

vi-adv

婁, 差, 牢, 𡢐, 𢖕, 𢖖, 𨍦


sau

Sau nhà có vườn.


nam

Sino-Vietnamese word from 南 (“south”). Compare also nôm/Nôm and nồm (as in gió nồm (“south(east) wind”)).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nam.wav

Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam


nam

nam thanh niên


án

Sino-Vietnamese word from 案. Compare with Muong ản.

sentence (judicial order for punishment)


án

to impede visibility by using the body of something


búa

cái (classifier)
chiếc (classifier)
斧 (CJK)
鈽 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 斧 (“hatchet”, SV: phủ), borrowed from a form when the vowel already shifted, although likely still reasonably early.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phủ</i>

vi-etym-sino

búa tạ

búa liềm

Vui cái búa á! Cái đó mà vui gì!


tro

head

𤊣, 𤉓, 𪿙, 𤉕, 𬊐, 炭, 烣, 爐

vi-noun

𤊣, 𤉓, 𪿙, 𤉕, 𬊐, 炭, 烣, 爐

𤊣 (CJK)
𤉓 (CJK)
𪿙 (CJK)
𤉕 (CJK)
𬊐 (CJK)
炭 (CJK)
烣 (CJK)
爐 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tro.wav


níu

Probably connected to giữ via an affixed form


núa

South Central Vietnam form of nói (“to say”)


í

Pronunciation spelling
pronunciation spelling

Pronunciation spelling of ấy (“that”), representing Northern Vietnam Vietnamese.


í

Pronunciation spelling of ấy, representing Northern Vietnam Vietnamese.


gan

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-gan.wav

From Proto-Vietic *t-kaːn, from Old Chinese 肝 (OC *s.kˤa[r]) (SV: can). Cognate with Chut [Rục] təkaːn¹ ("bold").
Displaced native lòm, now only found in the compounds đỏ lòm and chua lòm.

to gan

nhát gan / gan thỏ đế


rót

From Proto-Vietic *-rɔːc (“to fill up”). Compare Proto-Palaungic *rɔːc (“to drip, to leak”) (whence Riang ruac² ("to leak")).


vai

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vai.wav

Attested as Middle Vietnamese ꞗĕai, ꞗai in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651), a dictionary based chiefly on the Northern dialects.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 多埋 (MC ta meaj) (modern SV: đa mai).
Compare Proto-Katuic *ʔapaal (“shoulder”) (whence Pacoh apal).
Some North Central dialects have the form ban with unlenited ‹b› (vs. standard form with lenited ‹v›) and ‹-n› reflex of earlier *-l.

vai chính

vai phụ

(television, film, theater) a role; a part


á

The name of the Latin-script letter Ă/ă.


á

á hậu

Mạnh Tử được mệnh danh là á thánh, sau Khổng Tử.

Mencius is known as the secondary sage, second only to Confucius.

á kim

á thần


á

An expression of sudden pain or uttered under shock.


tía

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 爹 (SV: đa). Compare Mandarin 爹 (diē).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đa</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tía.wav


tía

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 紫 (“purple”, SV: tử).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tử</i>


a

The first letter of the Vietnamese alphabet, called a and written in the Latin script.


a

The name of the Latin-script letter A/a.


a

rèn một lưỡi a bằng ba lưỡi hái

a cutting tool consisting of two blades inserted into a long handle to cut grass or to harvest rice


a

a vào giật cho bằng được


a

(slang, Internet, text messaging) Abbreviation of anh.


a

Bây giờ mới đi a?

Thật thế a?

(rare) Used to indicate a question that is asked out of perplexity or sarcasm.


a

A mẹ đã về!

A, mình nhớ ra rồi!

An expression of happiness, surprise or of a sudden remembrance of something.


bè

head

bè • (𣙨, 𤿤, 𥯤, 𬜛)

vi-noun

(classifier cái, chiếc, con) bè • (𣙨, 𤿤, 𥯤, 𬜛)

cái (classifier)
chiếc (classifier)
con (classifier)
𣙨 (CJK)
𤿤 (CJK)
𥯤 (CJK)
𬜛 (CJK)

Having cognates throughout Mon-Khmer (all borrowed ?), akin to Laven
/bɛː/ ("raft"), Khasi bùr (“raft”), Mlabri /bɛː/ ("raft"), Nyah Kur [phɛ̀ɛ] ("raft") and Lamet /pheː/ ("raft"). See also Proto-Tai *beːᴬ (> Thai แพ (pɛɛ, “raft”)) and Old Chinese 簰 (OC *brê, “bamboo raft”). The sense of "cohorts" probably developed from the way bamboo stalks are tied together to make a raft.

(nautical) a raft (flat, floating structure)

bè lũ tham ô

(only in compounds or fixed expressions, usually disapproving) a group of cohorts


lê

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)


SIDA

[si˧˧ ʔɗaː˧˧]

[si˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[ʂɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[ʂɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

Em đâu có biết
Bố mẹ bị SIDA
Ông bà là tướng cướp
Giết người là chuyên gia.
I had no idea
My parents had AIDS
My grandparents were gangsters
Who were professional murderers.

hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải#Vietnamese

acquired immune deficiency syndrome
acquired immune deficiency syndrome

(colloquial) Synonym of hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (“acquired immune deficiency syndrome”); AIDS


SIDA

[si˧˧ ʔɗaː˧˧]

[si˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[ʂɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[ʂɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

[sɪj˧˧ ʔɗaː˧˧]

(clothing, of clothes) sold after being used by someone


輕視

chữ Hán form of khinh thị (“to think little of; to despise”).


香港

chữ Hán form of Hương Cảng (“Hong Kong”).


部分

chữ Hán form of bộ phận (“part, section, segment, portion”).


制度

chữ Hán form of chế độ (“regime; system”).


日記

chữ Hán form of nhật kí (“diary; journal”).


vo

vo gạo

to wash (uncooked rice), especially with a grabbing motion

Nó vo tờ giấy quăng sọt rác rồi.

He crumpled the sheet into a ball and threw it into the trash can.

to make into a ball with a grabbing motion


義務

chữ Hán form of nghĩa vụ (“duty; responsibility; obligation”).


地名

chữ Hán form of địa danh (“place name, toponym”).


lao

cây (classifier)
ngọn (classifier)
𨦭 (CJK)


理由

chữ Hán form of lí do/lý do (“reason; cause; excuse; justification”).


憂鬱

chữ Hán form of ưu uất (“melancholy, depression, dejection”).


ヌ

埃ヌ (ai ai, “everyone, everybody”)

𩇢ヌ (xanh xanh, “greenish, bluish”)

𠫾ヌ吏ヌ (đi đi lại lại, “to pace around, to go back and forth”)

Iteration mark, indicating that the previous character should be repeated. The Japanese equivalent is 々.


電子

chữ Hán form of điện tử (“electron (obsolete)”).


原文

chữ Hán form of nguyên văn (“original text”).


原文

chữ Hán form of nguyên văn (“verbatim; sic”).


改正

chữ Hán form of cải chính (“to correct”).


治安

chữ Hán form of trị an (“public order”).


遺跡

chữ Hán form of di tích (“historical site”).


意義

chữ Hán form of ý nghĩa (“literal reading; meaning”).


異議

chữ Hán form of dị nghị (“objection; suspicion”).


委員

chữ Hán form of uỷ viên (“committee member”).


維持

chữ Hán form of duy trì (“to maintain; to support; to keep up; to uphold; to keep alive”).


意識

chữ Hán form of ý thức (“consciousness”).


im

head

㛪, 厭, 奄, 庵, 淹

vi-adj

㛪, 厭, 奄, 庵, 淹

calm; silent; quiet; not talking anymore


意見

chữ Hán form of ý kiến (“opinion, view”).


漢文

chữ Hán form of Hán văn (“Classical Chinese”).


一致

chữ Hán form of nhất trí (“to unanimously agree; to accord”).


移動

chữ Hán form of di động (“mobile phone”).


意味

chữ Hán form of ý vị (“deep; profound meaning”).


意味

chữ Hán form of ý vị (“deeply; profoundly meaningful”).


印象

chữ Hán form of ấn tượng (“impression”).


印象

chữ Hán form of ấn tượng (“impressive”).


agon

[ʔaː˧˧ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaːk̚˧˦ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaːk̚˧˨ʔ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaː˧˧ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaːk̚˦˧˥ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaːk̚˨˩ʔ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaː˧˧ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaːk̚˦˥ ɣəwŋ͡m˧˧]

[ʔaːk̚˨˩˨ ɣəwŋ͡m˧˧]

From French argon, from English argon, from New Latin argon, from Ancient Greek ἀργόν (argón).


大家

chữ Hán form of đại gia (“tycoon; magnate”).


勉強

chữ Hán form of miễn cưỡng (“reluctantly”).


勉強

chữ Hán form of miễn cưỡng (“reluctant”).


ve

From Middle Vietnamese ue. Probably onomatopoeic, from the cry of the cicada.


ve

bor

French verre (“glass (substance); objects made of glass”)


普通

chữ Hán form of phổ thông (“common, ordinary”).


非常

chữ Hán form of phi thường (“extraordinary”).


木耳

chữ Hán form of mộc nhĩ (“wood ear fungus”).


雨水

chữ Hán form of Vũ thủy (“The second solar term, literally meaning "rain water".”).

Hai mươi tư tiết khí (𠄩𨒒四節氣, “The twenty-four solar terms”); Spring

立春; 雨水; 驚蟄; 春分; 清明; 穀雨

Lập xuân、Vũ thủy、Kinh trập、Xuân phân、Thanh minh、Cốc vũ

Hai mươi tư tiết khí (𠄩𨒒四節氣, “The twenty-four solar terms”); Summer

立夏; 小滿; 芒種; 夏至; 小暑; 大暑

Lập hạ、Tiểu mãn、Mang chủng、Hạ chí、Tiểu thử、Đại thử

Hai mươi tư tiết khí (𠄩𨒒四節氣, “The twenty-four solar terms”); Autumn

立秋; 處暑; 白露; 秋分; 寒露; 霜降

Lập thu、Xử thử、Bạch lộ、Thu phân、Hàn lộ、Sương giáng

Hai mươi tư tiết khí (𠄩𨒒四節氣, “The twenty-four solar terms”); Winter

立冬; 小雪; 大雪; 冬至; 小寒; 大寒

Lập đông、Tiểu tuyết、Đại tuyết、Đông chí、Tiểu hàn、Đại hàn


統計

chữ Hán form of thống kê (“statistics”).


元素

chữ Hán form of nguyên tố (“chemical element”).


問答

chữ Hán form of vấn đáp (“questions-and-answers test”).


tiếng Việt

[tiəŋ˧˦ viət̚˧˨ʔ]

[tiəŋ˦˧˥ viək̚˨˩ʔ]

[tiəŋ˦˥ viək̚˨˩˨]

[tiəŋ˦˥ jiək̚˨˩˨]

tiếng (“language”) + Việt (“Vietnam; Vietnamese”).

com

Tiếng Việt không dấu khó đọc quá.

Vietnamese without diacritics is so hard to read.

'Cái khó nhất đối với tôi trong tiếng Việt là không biết xưng hô thế nào cho đúng. Tôi nghĩ rằng để giỏi tiếng Việt cần phải thực hành giao tiếp thường xuyên với người Việt.'

2017 May 19, Đ. Tuấn, “Hội thảo 'Giữ gìn, bảo vệ ngôn ngữ và văn hóa Việt' tại Pháp [A workshop on 'Maintaining, preserving the Vietnamese language and culture' in France]”, in Nhân Dân, Communist Party of Vietnam, retrieved 2019-04-02:

'The hardest part of Vietnamese to me is not knowing how to address people correctly. I think to be skilled in Vietnamese, you have to stay in regular contact with Vietnamese people.'

Mai học toán và tiếng Việt.

I'll be having math and Vietnamese tomorrow.

(primary education, as a subject) Vietnamese


新加坡

chữ Hán form of Tân Gia Ba.: Singapore (an island and city-state in Southeast Asia, located off the southernmost tip of the Malay Peninsula; a former British crown colony)


sút

Đầu cắm sút khỏi ổ cắm điện.

Lưỡi dao sút cán.

Áo sút đường may.


sút

Anh sút một quả trái phá, thủ môn không tài nào cản phá được.

He scored an insane banger that left the goalkeeper no chance.


sút

Sau trận ốm, người sút hẳn.

She's noticeably thinner after being sick.

to become emaciated; to become skinny and frail

Thu nhập của cửa hàng sút hẳn.

The income of the store has dropped significantly.

Lực lượng địch đã sút.

The enemy force has been much worn down.


精神

chữ Hán form of tinh thần (“spirit, mind”).


é

cây (classifier)
hạt (classifier)
hột (classifier)
薏 (CJK)

bé như hột é

very small (literally, “as small as a lemon basil seed”)


trú

trú mưa


bót

Rất nhanh chóng, cò Bazin quay trở lại bót Catinat, với tâm thế sục sôi rửa hận.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 367:

Very quickly, superintendent Bazin returned to the Catinat police station, his heart boiling over with vengeance.


bú

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bú.wav

From Proto-Vietic *buːʔ ~ *puːʔ, from Proto-Mon-Khmer *ʔbuuʔ (“to suck at the breast”). Cognate with Khmer បៅ (baw), Pnar bu, Khmu [Cuang] buʔ, Shwe Palaung ဘူ, Gata' buˀ. Related to vú (“breast”), which derived from a prefixed form.


soi

head

𤐝, 𥋸, 󱧽, 󱈗, 𬧾

vi-verb

𤐝, 𥋸, 󱧽, 󱈗, 𬧾

From Proto-Vietic *k-lɔːl (“to gaze at one's own reflection”) (Ferlus).

inh

to flash (light); to illuminate; to light; to give light to

soi gương

to see closely (under a microscope, magnifier, etc.); to examine


soi

(archaic) accomplished; experienced; well-versed in


統一

chữ Hán form of thống nhất (“united; unified”).


mí

head

mí • (睸, 𥈢, 𦝺)

vi-noun

mí • (睸, 𥈢, 𦝺)

Ferlus reconstructed Proto-Vietic *k-piːl ~ *ɓiːlʔ (“eyelid”). This is a curious etymology.
The potential Muong Bi cognate pèl is attested in Từ điển Mường-Việt (2002), having an A tone and pointing to a plain stop, while the Vietnamese word has a nasal, which points to the implosive *ɓ, and a B tone. The various clearly cognate forms are attested in Ngữ âm tiếng Mường qua các phương ngôn (1982), with both forms showing tone A (akin to Mường Bi) and tone B (akin to Vietnamese). Tho [Cuối Chăm] biːl³ agrees with Vietnamese in both initial and tone.


血漿

chữ Hán form of huyết tương (“(hematology) blood plasma”).


教育

chữ Hán form of giáo dục (“to educate, to train”).


ăn

head

ăn • (𫗒, 咹, 安)

vi-verb

ăn • (𫗒, 咹, 安)

ăn thịt

ăn bánh

ăn uống đầy bụng

ăn chay

ăn/uống sữa

ăn sinh tố

Có người mời ăn.

Someone has invited you (us, them) to come over for a meal.

ăn tết

to feast for the new year; to celebrate the new year

ăn giỗ

to dine; to feast, to attend a feast, to celebrate, to commemorate

Người Âu Châu không quen ăn đũa.

Europeans are unaccustomed to eating with chopsticks.

Ông cụ ăn thuốc bà cụ ăn trầu.

The old man smoked while his wife chewed paan.

to smoke (tobacco); to chew (tobacco, paan)

Xe này ăn tốn xăng.

Lò này ăn nhiều than.

Giấy ăn mực.

The paper ate the ink. (The pen ran out of ink.)

ăn da

Ô-tô ăn khách.

Tàu ăn hàng.

ăn đòn

ăn đạn

ăn thừa tự

ăn lương

ăn hoa hồng

ăn giải

to enjoy, to benefit from, to earn, to win (money, a salary, roses, a prize)

Sông ăn ra biển.

Ruộng này ăn về xã tôi.

to be subordinated to; to belong to (an administrative area)

Phanh này không ăn.

Một cân ta ăn 600 gam.
One traditional cân is equivalent to 600 grams.

Hôm nay một đô la Mỹ ăn mười ba nghìn đồng Việt Nam.

Today, one U.S. dollar is worth 13,000 Vietnamese dong.

to be equivalent to, to be worth (a quantity denominated in a smaller unit)


構造

chữ Hán form of cấu tạo (“composition, structure”).


構造

chữ Hán form of cấu tạo (“to compose, to construct”).


立方

chữ Hán form of lập phương (“(rare, arithmetic, algebra) cube”).


特殊

chữ Hán form of đặc thù (“characteristic”).


特殊

chữ Hán form of đặc thù (“special; particular”).


平方

chữ Hán form of bình phương (“squared”).


vê

The name of the Latin-script letter V/v.


動名詞

chữ Hán form of động danh từ (“gerund”).


nong

Compare Proto-Bahnaric *-ɗoːŋ (“winnowing basket”) and Proto-Katuic *kɗoŋ (“winnowing basket”).


ang

head

盎, 𤮃, 坱, 央, 垵

vi-noun

盎, 𤮃, 坱, 央, 垵

cái (classifier)
盎 (CJK)
𤮃 (CJK)
坱 (CJK)
央 (CJK)
垵 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ang.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 盎 (SV: áng).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">áng</i>

vi-etym-sino

(Northern Vietnam) a kind of water container

(historical) a traditional instrument made from wood or bamboo, used to measure grain


禁止

chữ Hán form of cấm chỉ (“to ban; to forbid”).


淘汰

chữ Hán form of đào thải (“to purge; to get rid of”).


ung

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ung.wav


入口

chữ Hán form of nhập khẩu (“to import”).


tua

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 鬚 (SV: tu). Doublet of râu.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tu</i>

vi-etym-sino

fringe- or tassel-like object; feeler (of certain animals); antenna


tua

Coi phim kiểu gì mà tua riết vậy ông?

What kind of watcher are you to just keep on fast forwarding movies?

to rewind or skip forward; to rewind or fast forward (a movie, video, etc.)


tua

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 須 (SV: tu).


chia

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chia.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 支 (“subdivision; to disburse”, SV: chi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chi</i>

vi-etym-sino

chia (cho)

chia hết cho

to distribute; to share (something with others)


xem

head

䀡, 䄡, 占, 袩, 覘, ⿰示占

vi-verb

䀡, 䄡, 占, 袩, 覘, ⿰示占

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-xem.wav

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 占 (“to observe; to watch”, SV: chiêm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chiêm</i>

vi-etym-sino

to examine; to consider; to evaluate; to read (palm, future, etc.)


自信

chữ Hán form of tự tin (“self-confident, self-confidence”).


四季

chữ Hán form of tứ quý (“four of a kind”).


裁判

chữ Hán form of tài phán (“to act as judge; to adjudicate”).


trui

From Middle Vietnamese blui. Compare lùi.

trui rèn

(obsolete as a free morpheme, now only in compounds) to temper, to anneal

cá lóc nướng trui

(obsolete as a free morpheme, now only in compounds) to grill on burning charcoal


指示

chữ Hán form of chỉ thị (“directive; command; instruction”).


指示

chữ Hán form of chỉ thị (“to direct; to command; to instruct”).


cha

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cha.wav

(dated or literary or Catholicism) a father

Thôi dẹp đi cha!


biển

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-biển.wav

bờ biển


biển

biển hiệu

biển báo (giao thông)

biển số (xe)


卒業

chữ Hán form of tốt nghiệp (“to graduate”).


工場

chữ Hán form of công trường (“construction site”).


khu

Compare Chinese 尻 (OC *[k]ʰˤu) (B-S) (SV: khào).

(North Central Vietnam) buttock, ass/arse


植物

chữ Hán form of thực vật (“plants, vegetation”).


vã

to throw (water) on one's face; to moisten


vã

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 步 (SV: bộ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bộ</i>


mão

(Central Vietnam) Alternative form of mạo (“headwear, hat, cap”)


完全

chữ Hán form of hoàn toàn (“complete; entire; full; perfect”).


完全

chữ Hán form of hoàn toàn (“completely; entirely”).


coronavirus

[kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧ vi˧˧ ɹut̚˧˦]

[kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧ vi˧˧ zut̚˧˦]

[ko˧˧ zo˧˧ naː˧˧ vi˧˧ ɹut̚˧˦]

[kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧ vɪj˧˧ ɹʊk̚˦˧˥]

[kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧ vɪj˧˧ ɹʊk̚˦˧˥]

[kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧ vɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥]

[kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧ jɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥]

[kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧ vɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥]

[kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧ jɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥]

English coronavirus. From translingual Coronavirus, from Latin corona+Latin virus, from Ancient Greek κορώνη (korṓnē). Compare virus corona.

Bộ Ngoại giao Việt Nam hôm qua xác nhận có 8285 người Việt “đang sinh sống, học tập và lao động” tại thành phố Daegu, tâm dịch coronavirus ở Hàn Quốc.

2020 February 24, Trinh Nguyễn, “Hàn Quốc trở thành tâm dịch coronavirus lớn nhất bên ngoài Trung Quốc [South Korea becomes the largest concentration of a coronavirus outbreak outside China]”, in SBS Vietnamese, Special Broadcasting Service, retrieved 2020-03-19:

The Vietnam Foreign Ministry yesterday confirmed that 8,285 Vietnamese “are living, studying, and working” in the city of Daegu, the epicenter of a coronavirus outbreak in South Korea.

Italia bị dịch Coronavirus nặng nhất sau Trung Quốc.

2020 March 14, Trần Đức Anh, “Sinh hoạt Công Giáo đó đây trước nạn dịch Coronavirus [Catholic activities everywhere before the coronavirus outbreak]”, in Vatican News, Pontifical Council for Social Communications, retrieved 2020-03-19:

Italy suffered the worst coronavirus outbreak after China.


一箭雙鵰

nhất tiễn song điêu
nhất tiễn song điêu#Vietnamese

kill two birds with one stone
kill two birds with one stone

chữ Hán form of nhất tiễn song điêu (“to kill two birds with one stone”).


幸福

chữ Hán form of hạnh phúc (“happiness”).


書法

chữ Hán form of thư pháp (“calligraphy”).


não

Bộ não người có nhiều điều chưa lí giải được.

There are still many unexplained things about the human brain.


não

Sino-Vietnamese word from 惱 (“unhappy”).


宇宙論

chữ Hán form of vũ trụ luận (“cosmology”).


ó

Likely ultimately onomatopoeic. Compare Proto-Vietic *ʔoːʔ (“bird”).


不同

chữ Hán form of bất đồng (“different; in disagreement”).


微生物

chữ Hán form of vi sinh vật (“microorganism, microbe”).


左右

chữ Hán form of tả hữu (“left and right”).


vía

Unknown. Compare Proto-Vietic *r-vaːjʔ (“soul; spirit”) (> Muong wãi), which is from Proto-Mon-Khmer *rwaaj (“tiger > soul; spirit”).

cog

hồn vía

Gì mà hồn vía trên mây vậy?

a type of soul, corresponding to the Chinese po


大學

chữ Hán form of đại học (“university, college”).


大學

Four Books
w:Four Books and Five Classics

chữ Hán form of Đại Học (“Great Learning (one of the Four Books of Confucianism)”).


政府

chữ Hán form of chính phủ (“government”).


理解

chữ Hán form of lí giải (“to explain; to describe; to interpret”).


宇宙

chữ Hán form of vũ trụ (“outer space; universe; cosmos”).


草書

chữ Hán form of thảo thư (“grass script”).


neo

mũi (classifier)
cái (classifier)
𪲍 (CJK)

From Proto-Vietic *tʃ-rn-ɛːw, an *-rn- (instrumental derivative) infixed form of Proto-Vietic *tʃɛːw, whence Modern Vietnamese xeo. Related to chèo (“oar”), derived from a differently infixed form.


neo

- Tôi nói là nói người khác kia! Chứ ông... nhà neo, lắm việc, tôi có trách gì ông đâu... Kìa các ông ấy đã ra cả kìa!

1937, Ngô Tất Tố, chapter 2, in Tắt đèn:

"It's other people that I talked about! As for you, your family is small and you're always busy, how could I put any blame on you... Oh look, they have come!"


trã

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𡋿 (CJK)
捛 (CJK)

Compare Chut kleː¹ (“rice cooking pot”), Khmer ឃ្លះ (khlĕəh, “pottery cooking vessel”), Koho glah (“cooking pot”), Chrau glah (“clay pot”).

wide-mouthed, shallow-based, earthenware cooking pot


技術

chữ Hán form of kĩ thuật (“technology, technique”).


lâng

Only used in lâng lâng (“light-hearted”).


天文學

chữ Hán form of thiên văn học (“astronomy”).


孟子

chữ Hán form of Mạnh Tử (“Mencius, a Chinese philosopher, one of the principal interpreters of Confucianism”).

chữ Hán form of Mạnh Tử (“Mencius (one of the Four Books (四書) of Confucianism)”).


適合

chữ Hán form of thích hợp (“suitable; matching; fitting”).


發展

chữ Hán form of phát triển (“development”).


發展

chữ Hán form of phát triển (“to develop; to expand”).


特別

chữ Hán form of đặc biệt (“special; unusual”).


和平

chữ Hán form of Hoà Bình (“a province of northern Vietnam”).


神道

chữ Hán form of Thần đạo (“Shinto (religion)”).


神聖

chữ Hán form of thần thánh (“gods and saints”).


神聖

chữ Hán form of thần thánh (“sacred; holy”).


文言

chữ Hán form of văn ngôn (“Classical Chinese wording”).


神秘

chữ Hán form of thần bí (“mysterious; mystical”).


光明正大

quang minh chính đại
quang minh chính đại#Vietnamese

chữ Hán form of quang minh chính đại (“high-principled; open and aboveboard; just and honorable; frank and righteous; without artifice”).


Tết

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 節 (“festival”, SV: tiết). Doublet of tiết.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tiết</i>

vi-etym-sino

Lunar New Year (the first three days of the first lunar month)

Tết dương lịch / Tết Tây

Tết Nguyên Đán / Tết âm lịch / Tết ta

Tết Đoan Ngọ

Tết Trung thu

Chúc anh chị một cái Tết vui vẻ.

(by extension) Used in the names of some other holidays/festivals

"tết" con trai

"tết" con gái

(rare, by extension, usually in simplified translation) a festival


sim

cây (classifier)
枮 (CJK)
槮 (CJK)
𣑷 (CJK)

Rhodomyrtus tomentosa
Rhodomyrtus tomentosa#Translingual


奇怪

chữ Hán form of kỳ quái (“weird; bizarre”).


演出

chữ Hán form of diễn xuất (“to act; to perform”).


複雜

chữ Hán form of phức tạp (“complicated; complex; intricate”).


tát

From Proto-Vietic *ʔa-saːc, from Proto-Mon-Khmer *sac ~ *saac; cognates include Mon သှာတ် and Khmer សាច (saac).

tát nước

thuận vợ thuận chồng, tát biển đông cũng cạn

a harmonious couple can splash dry the east sea

(of water) to bail out, to drain out, mostly for agricultural purposes


主人

chữ Hán form of chủ nhân (“master or owner; proprietor”).


len

to negotiate one's way through a mass, to creep through


két

con (classifier)
鴶 (CJK)
𪁄 (CJK)
鴼 (CJK)

Attested as kéc in the Dictionarium Anamitico-Latinum (1838) and Đại Nam Quấc âm tự vị (1895). It is not clear if this spelling was etymological or if it simply reflected the /k/-/t/ coda merger (both dictionaries were based on the Southern dialects).


két

case (used to store glass bottles of beer or soft drink)


bàn

Sino-Vietnamese word from 盤 (“plate; board game”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bàn.wav


bàn

→ Tai Dam: ꪝꪱꪙ

bàn thờ

bàn tính

bàn cầu cơ

bàn cờ/phím

a board (long, wide and thin piece of wood or other material)


bàn

bàn thắng

thua 2 bàn

(sports, games) indicates a single score or goal


商品

chữ Hán form of thương phẩm (“merchandise; commodity; goods”).


大正

chữ Hán form of Đại Chính (“Taishō era of Japanese history”).


lan

cây (classifier)
bông (classifier)
hoa (classifier)


tanh

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 腥 (“smelling fishy”, SV: tinh).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tinh</i>


tanh

(automotive) bead wire, tire cord (wire inside a tire)


kín

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 緊 (SV: khẩn). Compare Shan ၵိၼ်း (kín, “narrow, constricted”).
For some examples of ‹i› in vernacular loans versus ‹â› in standard Sino-Vietnamese, see also phím, kịp, tim, nhịn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khẩn</i>


kín

Chiều hôm ấy thị Nở cũng ra sông kín nước như mọi chiều.

That afternoon, as always, Nở went to the river to fetch some water.


kén

cái (classifier)
茧 (CJK)
絸 (CJK)
繭 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 繭 (“cocoon”, SV: kiển).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kiển</i>


kén

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 揀 (“to select”, SV: giản).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giản</i>

vi-etym-sino

to select (carefully, according to certain criteria); to choose; to pick


bón

(Central Vietnam, Southern Vietnam) constipated


bón

From a Tai language. Compare Thai ป้อน (bpɔ̂ɔn), Saek puːn⁶.

to put (manure or fertilizer) on the soil


gom

From Proto-Mon-Khmer *kom ~ *koom (“to grow, to increase”); cognate with Bahnar akŏm/akŭm (“to meet together, to gather things”), Mon ကောံ (kɒm, “to assemble, come together”) and Khmer ចង្កោម (cɑɑcɑngkaom, “bunch”).


út

head

út • (崴, 𠃝, 𧰦, 𠃷)

vi-adj

út • (崴, 𠃝, 𧰦, 𠃷)

From Proto-Vietic *ʔuːc.
Compare Chong [Ban Thung Saphan] ʔuːˀc ("few, little").

con út

em út


út

head

út • (崴, 𠃝, 𧰦, 𠃷)

vi-pronoun

út • (崴, 𠃝, 𧰦, 𠃷)

(Southern Vietnam, familiar) you, my youngest sibling

(Southern Vietnam, familiar) you, my youngest uncle or aunt

(Southern Vietnam, familiar) he/him/she/her, my youngest uncle or aunt


rong

quầy hàng rong


xa

Sino-Vietnamese word from 賒.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 可耶 (MC khaX yae) (modern SV: khả da), 可賒 (MC khaX syae) (modern SV: khả xa) and 可車 (MC khaX tsyhae) (modern SV: khả xa).
Displaced native ngái in the major dialects.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-xa.wav

rất gần rất xa


xa

Sino-Vietnamese word from 車. Compare hè and hạ, chè and trà.


xa

(only in compounds) extravagant, wasteful


演奏

chữ Hán form of diễn tấu (“to play, to perform”).


準備

chữ Hán form of chuẩn bị (“to prepare”).


mồng tơi

[məwŋ͡m˨˩ təːj˧˧]

[məwŋ͡m˦˩ təːj˧˧]

[məwŋ͡m˨˩ təːj˧˧]


thu

thiên/ngàn/nghìn thu


中華民國

Trung Hoa Dân Quốc
Trung Hoa Dân Quốc#Vietnamese

chữ Hán form of Trung Hoa Dân Quốc (“Republic of China”).


lát

(dialectal) Alternative form of nhát (“to stab”)


lát

cắt lát


lát

Lát nhớ đi học sớm đó.


lát

lát đường

to cover (floor with tiles); to pave (road)


介詞

chữ Hán form of giới từ (“preposition”).


兵器

chữ Hán form of binh khí (“weapon; weaponry”).


簡體字

chữ Hán form of giản thể tự (“Simplified Chinese”).


舉行

chữ Hán form of cử hành (“celebrate, host”).


出發

chữ Hán form of xuất phát (“to set off; to start off; to originate (from)”).


處理

chữ Hán form of xử lí (“to deal with; to manage; to be in charge (of); to process”).


部隊

chữ Hán form of bộ đội (“military unit”).


gu

gu thẩm mĩ

(colloquial) taste (implicit set of preferences), especially esthetic taste


男尊女卑

chữ Hán form of nam tôn nữ ti (“male chauvinism, valuing men above women”).


通信

chữ Hán form of thông tin (“information; news”).


通信

chữ Hán form of thông tin (“to give information, to inform”).


nao

head

nao • (孬) (diminutive reduplication nao nao)

孬 (CJK)
nao nao (diminutive reduplication)


nao

nơi nao

(archaic, literary) Alternative form of nào (“which”)


訪問

chữ Hán form of phỏng vấn (“interview”).


訪問

chữ Hán form of phỏng vấn (“to interview”).


開始

chữ Hán form of khai thuỷ (“to start, to begin”).


夫妻

chữ Hán form of phu thê (“married couple”).


羚羊

chữ Hán form of linh dương (“antelope”).


同胞

chữ Hán form of đồng bào (“compatriot, countryman”).


ru

hát ru

Ru con, mẹ ru con,
Tiếng ru cả cuộc đời.
Ru con lời ru,
Cất lên từ ngàn đời.

(Can we date this quote?), Văn Thành Nho (lyrics and music), “Đất nước lời ru [Our Land, a Lullaby]”:

Lull you, I lull you,
With the song of a lifetime.
Lull you, with a lullaby,
Resonating with eternity.


ru

Part of the r-series of demonstratives, along with rày, ri, rứa, sao, and potentially also răng, rằng.

(literary, dated) final particle used for negation or to form rhetorical questions

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant


阿爾巴尼亞

chữ Hán form of A Nhĩ Ba Ni Á (“Albania”).


làn

chiếc (classifier)
cái (classifier)
籃 (CJK)
𬅉 (CJK)

xách làn đi chợ

handled handbasket with a flat bottom and wide mouth, made from rattan, rush, bamboo or plastics


làn

瀾, 𡔔, 灡, 󱞉, 𬞕

vi-cls

瀾, 𡔔, 灡, 󱞉, 𬞕

Possibly from Proto-Vietic *p-laːɲ; compare *p-laːɲ's reflex tràn (“to overflow”), as well as lan (“to spread”), another possible cognate. For phonological analogies, compare triplets lè, le, & thè from *t-lɛːl (“to stick out tongue”).
Unlikely non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 瀾 (“ripple, wave, overflowing”, SV: lan); as the expected initial should have been *r- (for an analogy, non-SV rường vs. SV lương from 樑 (OC *raŋ) (B-S)).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lan</i>

vi-etym-sino

làn gió

Used for something moving continuously and steadily, forming a wide and flat surface, such as water (nước), wind (gió), smoke (khói) and waves (sóng): wisp; trail; puff

làn da mịn màng

Used for something forming a thin, smooth layer on the outside, such as skin (da) or hair (tóc).


làn

làn dành cho xe buýt


百科

chữ Hán form of bách khoa (“various disciplines; miscellaneous subjects”).


空中

chữ Hán form of không trung (“the air”).


美國

chữ Hán form of Mĩ Quốc (“America, United States”).


捷克

chữ Hán form of Tiệp Khắc (“Czechoslovakia”).


捷克

chữ Hán form of Tiệp Khắc (“Czechoslovak”).


決定

chữ Hán form of quyết định (“decision”).


決定

chữ Hán form of quyết định (“to decide”).


toa

From Teochew 單／单. Compare Thai ตั๋ว (dtǔua), Khmer តួ (tuə).


保加利亞

chữ Hán form of Bảo Gia Lợi Á (“Bulgaria”).


能力

chữ Hán form of năng lực (“power; ability; energy”).


強制

chữ Hán form of cưỡng chế (“to coerce”).


情報

chữ Hán form of tình báo (“intelligence”).


平安

chữ Hán form of bình yên (“tranquil; peaceful”).

chữ Hán form of bình an (“tranquil; peaceful”).


大事

chữ Hán form of đại sự (“important matter; big deal; major event; great thing”).


最新

chữ Hán form of tối tân (“latest and promising to be cutting-edge”).


bò

From Proto-Vietic *bɔː (“zebu; bovine”). Probably ultimately of imitative origin.
Compare Vietnamese ụm bò (“moo”) and items such as Malay lembu, Khmu [Cuang] lmboʔ and Cebuano amba, which are superficially similar but lack straightforward correspondence with the Vietnamese word.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bò.wav

trâu bò

water buffaloes and Southern Yellow zebus

nuôi bò

chăn bò

thịt bò

a Southern Yellow zebu (a bovine of the breed Feng cattle)

bò sữa

(by extension) any bovine from the subtribe Bovina


bò

head

bò • (𨁏, 𨄳, 蒲, 𨆶)

vi-verb

bò • (𨁏, 𨄳, 蒲, 𨆶)

From Proto-Vietic *bɔː (“to crawl; to drag”).

rắn bò

lổm ngổm như cua bò

to creep; to crawl (move slowly with the abdomen close to the ground)

Mướp bò lên giàn.

(botany) to creep (to grow across a surface rather than upwards); to climb (to grow upwards by clinging to something)

Chiếc xe bò lên dốc.


bò

Vay vài bò gạo.

Lend me some condensed milk cans' worth of rice.

(informal) a unit of measurement for grain volume equivalent to the capacity of a condensed milk can


liti

[lɪj˧˧ tɪj˧˧]

[lɪj˧˧ tɪj˧˧]

Ultimately from New Latin lithium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


telu

[tɛ˧˧ lʊw˧˧]

[tɛ˧˧ lʊw˧˧]


會議

chữ Hán form of hội nghị (“meeting; conference”).


樂器

chữ Hán form of nhạc khí (“musical instrument”).


信號

chữ Hán form of tín hiệu (“signal; sign”).


形態學

chữ Hán form of hình thái học (“morphology”).


共和國

chữ Hán form of cộng hoà quốc (“republic”).


語音學

chữ Hán form of ngữ âm học (“phonetics”).


beri

[ʔɓɛ˧˧ ɹi˧˧]

[ʔɓɛ˧˧ zi˧˧]

[ʔɓɛ˧˧ ɹɪj˧˧]

[ʔɓɛ˧˧ ɹɪj˧˧]


hiu

(of wind, usually in the reduplicated form hiu hiu) gently, caressingly


物體

chữ Hán form of vật thể (“object; body”).


言語學

chữ Hán form of ngôn ngữ học (“linguistics”).


缺點

chữ Hán form of khuyết điểm (“shortcoming; defect; weakness”).


種類

chữ Hán form of chủng loại (“type, sort”).


資本主義

tư bản chủ nghĩa
tư bản chủ nghĩa#Vietnamese

chữ Hán form of tư bản chủ nghĩa (“capitalism”).


gali

[ɣaː˧˧ li˧˧]

[ɣaː˧˧ lɪj˧˧]

[ɣaː˧˧ lɪj˧˧]

Ultimately from New Latin gallium, with the suffix -um removed as with most chemical elements.


關係

chữ Hán form of quan hệ (“relationship”).


考試

chữ Hán form of khảo thí (“examination, exam, test”).


dài

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-dài.wav

From Proto-Vietic *jaːr; cognate with Chut [Rục] jəal².


tru

North Central Vietnam form of trâu (“water buffalo”)


花魁

chữ Hán form of hoa khôi (“a beauty queen”).


朝鮮

chữ Hán form of Triều Tiên (“Korea; North Korea”).


重要

chữ Hán form of trọng yếu (“important”).


全部

chữ Hán form of toàn bộ (“everything, all”).


全部

chữ Hán form of toàn bộ (“entire, whole”).


vua

vi-noun

(classifier vị, đức, nhà) vua • (𤤰, 𢃊, 𪻟)

vị (classifier)
đức (classifier)
nhà (classifier)
𤤰 (CJK)
𢃊 (CJK)
𪻟 (CJK)
con (classifier)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vua.wav

The Northern Middle Vietnamese form ꞗua (“king”) with lenition is attested in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum.
Compare North Central Vietnamese bua without lenition and the compound phân bua. Compare also Mang pua² and Tai Dam ꪜꪺ, borrowed from an older form of Vietnamese. Cognate with Chut [Mày] tapuo¹ (Babaev & Samarina, 2018).
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 𢃊, composed of 司 (MC si) + 布 (MC puH) (modern SV: tư bố).

Phan Châu Trinh Đạo đức và luân lí Đông Tây [Eastern and Western Ideas on Morality and Ethics]:
Một nước bao nhiêu triệu dân mà chỉ giao phó quyền chính cho một ông vua thì chẳng là ngu xuẩn lắm ư? Gặp được ông vua thông minh còn e lo chưa hết bổn phận thay, huống là gặp phải anh vua u mê làm ròng những sự độc ác, cấm dân có ăn học không được lo việc nước, thì dân có ăn học không được lo việc nước, thì dân khốn khổ biết bao, và còn có ai dám ra mà gánh vác. Một nhà không ai lo chủ trương, một nước không ai lo chủ trương, thì nhà nước ấy làm sao không tan không mất được.
A country with millions of subjects under the rule of a single monarch, does that not sound foolish? It's not even guaranteed a bright monarch can rule to his full capacity, so if there's a dim monarch who indulges in cruelty, who bans his educated subjects from contributing, those subjects can't contribute, everyone suffers, who would be willing to take responsibility then? A home without anyone taking charge, a country without anyone taking charge, is it surprising that it falls?


vua

Pacoh: vua

mối vua

ong vua


tự điển

[tɨ˧˨ʔ ʔɗiən˧˩]

[tɨ˨˩ʔ ʔɗiəŋ˧˨]

[tɨ˨˩˨ ʔɗiəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 字典 (“Han character dictionary”).

vi-etym-sino

(chiefly Sinology) a Han character dictionary

(by extension) Synonym of từ điển (“dictionary”)


國家

chữ Hán form of quốc gia (“nation, state”).


空手道

chữ Hán form of không thủ đạo (“karate”).


成功

chữ Hán form of thành công (“to succeed”).


áo

head

áo • (𬡢 - 奧, 襖, 袄)

vi-noun

(classifier chiếc, cái) áo • (𬡢 - 奧, 襖, 袄)

chiếc (classifier)
cái (classifier)
襖 (CJK)
袄 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-áo.wav

From Proto-Vietic *ʔaːwʔ, from Proto-Mon-Khmer *ʔaawʔ (“upper garment”). Cognates include Muong ảo, Bahnar ao, Khmer អាវ (ʼaaw), Pacoh ao and possibly Chinese 襖／袄 (ǎo).

inh

áo ngực/vú

a top undergarment for women; a bra, corset, etc.

áo ba lỗ

áo khoác/ấm/lạnh

áo len

(by extension, clothing, rare) an outfit


版權

chữ Hán form of bản quyền (“copyright”).


râu

head

𫘼, 𩭶, 𩅺, 𩯁, 鬍

vi-noun

𫘼, 𩭶, 𩅺, 𩯁, 鬍

bộ (classifier)
𫘼 (CJK)
𩭶 (CJK)
𩅺 (CJK)
𩯁 (CJK)
鬍 (CJK)

From Proto-Vietic *-soː, from Old Chinese 鬚 (OC *C-[s.n]o) (B-S) (SV: tu). Cognate with Muong thô. Doublet of tua.

cạo râu

vuốt râu hùm

to mess around with someone powerful or dangerous (literally, “to rub a tiger's whiskers”)

(by extension, of another mammal) whiskers

Râu tôm nấu với ruột bầu.
Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon.
A broth of shrimp antennae and gourd core.
The man scoops it, the woman slurps it, both nod in satisfaction.

(by extension, of an arthropod) antennae


râu

head

𫘼, 𩭶, 𩅺, 𩯁, 鬍

vi-noun

𫘼, 𩭶, 𩅺, 𩯁, 鬍

(classifier sợi, cọng) râu • (𫘼, 𩭶, 𩅺, 𩯁, 鬍)

sợi (classifier)
cọng (classifier)
𫘼 (CJK)
𩭶 (CJK)
𩅺 (CJK)
𩯁 (CJK)
鬍 (CJK)

(by extension, of another mammal) a whisker

(by extension, of an arthropod) an antenna

(by extension, of corn/maize) a strand of silk


tí

Probably borrowed from a dialectal or post-Old Chinese form of Chinese 子 (OC *tsəʔ) (B-S) (SV: tử).


sân

cái (classifier)
𡓏 (CJK)
𫸈 (CJK)
𡑝 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sân.wav

sân trường

sân vận động

(by extension, sports) a ground for playing physical sports; a field, a pitch, a course, a court, etc.


kém

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kém.wav

Probably non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 減 (SV: giảm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">giảm</i>

vi-etym-sino

kém may mắn


kém

ba giờ kém mười


bem

Hôm qua tụi nó bem nhau, giờ nằm viện hết rồi.

Yesterday, they fought each other for some reason, now they're both at the hospital.


oxy

Alternative spelling of oxi (“oxygen”) (chemical element)


反抗

chữ Hán form of phản kháng (“to resist”).


銀行

chữ Hán form of ngân hàng (“bank, financial institution”).


天文

chữ Hán form of thiên văn (“astronomy”).


ná

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𫸶 (CJK)

From Proto-Vietic *s-naːʔ (“crossbow”), from Proto-Mon-Khmer *snaʔ (“crossbow”). Cognate with Thavung ซะน่า, Khmer ស្នា (snaa), Koho söna. Doublet of nỏ.
Pain (2020) tentatively considered this to be a Chinese loan, from 弩 (OC *C.nˤaʔ) (B-S) (SV: nỗ), into Austroasiatic and Tai languages, likely through proto-Vietic.

(dialectal, weaponry) Synonym of nỏ (“crossbow”)


cú

From Proto-Vietic *kuːʔ, of imitative origin. Compare Proto-Tai *ɡawꟲ (“owl”) (whence Thai เค้า (káo), Lao ເຄົ້າ (khao)), Chinese 鵂 (OC *qʰ(r)u), 鴞 (OC *[ɢ]ʷ(r)aw) (B-S).


cú

một cú điện thoại


影響

chữ Hán form of ảnh hưởng (“influence”).


影響

chữ Hán form of ảnh hưởng (“to influence”).


題目

chữ Hán form of đề mục (“heading, head of chapter; rubric”).


修士

chữ Hán form of tu sĩ (“clergyman; friar”).


參加

chữ Hán form of tham gia (“to participate, to take part”).


dè

head

dè • (提, 𠽮, 咦, 移)

vi-verb

dè • (提, 𠽮, 咦, 移)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 提/堤/隄 (“to guard against”, SV: đề).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đề</i>


rao

head

牢, 哰, 𢭂, 嗂, 謠, 嗃

vi-verb

牢, 哰, 𢭂, 嗂, 謠, 嗃

牢 (CJK)
哰 (CJK)
𢭂 (CJK)
嗂 (CJK)
謠 (CJK)
嗃 (CJK)

Baxter & Sagart (2014:169) propose that this is non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 譟 (SV: táo). Sidwell (2024:xx) proposes that this is inherited from Proto-Austroasiatic *kra:w (“call out (v.)”); even if so, semantic influence from Chinese is still possible (see also non (“young, tender”)).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">táo</i>


cót

Compare the village name Cót or Kẻ Cót (tên chữ (“literary name”) Yên Quyết 安決).

(Northern Vietnam) a kind of sheet woven from bamboos

(Northern Vietnam) cylindrical container comprising of a coiled bamboo sheet wall and a winnowing basket at the bottom, used for storing unhusked rice or maize


mác

vi-noun

(classifier cái, cây) mác • (𢨃, 鏌, 鉳, 博)

cái (classifier)
cây (classifier)
𢨃 (CJK)
鏌 (CJK)
鉳 (CJK)
博 (CJK)

a kind of spear with a long blade, used for thrusting and slashing

a tool knife, consisting of a long handle and a curved blade

(calligraphy) a stroke that falls downwards towards the right (㇏)


mác

From French marque. Cognate of English marque.


mác

From German Mark. Cognate of English mark.


mác

From French marc. Cognate of English marc, English mark.


hát

From Proto-Vietic *haːt. Possibly related to Chinese 喝.


hát

From French ache. There is no "silent h" in Vietnamese, hence the insertion of the h, as with other borrowings from French. Compare English haitch.

Tôi xin đoán chữ "ache".
Ý anh là chữ "hát" đúng không ạ?
I'd like to buy an "aitch".
You mean a "haitch"?

The name of the Latin-script letter H/h.


超市

chữ Hán form of siêu thị (“supermarket”).


共產黨

chữ Hán form of cộng sản đảng (“communist party”).


活動

chữ Hán form of hoạt động (“activity; event”).


lau

From Proto-Vietic *k-luː, cognate with Arem alaw.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lau.wav


lau

to clean by wiping or rubbing with a wet cloth


tha

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 赦 (SV: xá). See also thả.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">xá</i>

vi-etym-sino

trời không dung, đất không tha

the act in question is abhorrently egregious / the person in question has committed an unforgivable act (literally, “the sky doesn't tolerate, the earth doesn't forgive”)

to let go out of police custody or detention


tha

Cọp tha mồi.

Sao cứ tha ba cái đồ nhôm nhựa về nhà nhỉ !?

Why the hell do you keep bringing scrap back home!?

(of people) to drag a nuisance around or to bring it to where it is not wanted


há

From Proto-Vietic *haːʔ, from Proto-Mon-Khmer *haʔ; cognates include Proto-Bahnaric *haː (“to open mouth”) (whence Bahnar ha), Khmer ហា (haa), Mon ဟာ (“to gape open”). Compare also hả, also has the same meaning, from Proto-Mon-Khmer *hah.

Há mồm!


há

Ấy há phải là ác hay sao?


tui

(colloquial, sometimes humorous, especially used among close friends along with ông or bà) Central Vietnam and Southern Vietnam form of tôi


ngàn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngàn.wav

giấc ngủ ngàn thu

an eternal slumber (literally, “a sleep of a thousand autumns”)

(cardinal number, limited usage that is usually literary in Northern Vietnam, regular usage in Central Vietnam or Southern Vietnam, usually in compounds) Alternative form of nghìn (“thousand”)

limited usage that is usually literary in Northern Vietnam; regular usage in Central Vietnam or Southern Vietnam; limited usage that is usually literary in Northern Vietnam; regular usage in Central Vietnam or Southern Vietnam


ngàn

trên ngàn


聯合國

chữ Hán form of Liên Hợp Quốc (“United Nations”).


發音

chữ Hán form of phát âm (“to pronounce”).


太極拳

thái cực quyền
thái cực quyền#Vietnamese

chữ Hán form of thái cực quyền (“taijiquan”).


武術

chữ Hán form of võ thuật, vũ thuật (“martial art, wushu”).


韓流

chữ Hán form of Hàn lưu (“Korean Wave”).


共產主義

cộng sản chủ nghĩa
cộng sản chủ nghĩa#Vietnamese

chữ Hán form of cộng sản chủ nghĩa (“communism”).


葡萄牙

chữ Hán form of Bồ Đào Nha (“Portugal”).


農曆

chữ Hán form of nông lịch (“lunisolar calendar”).


輕蔑

chữ Hán form of khinh miệt (“to despise; to disdain”).


sá

From Proto-Vietic *k-raːʔ, from Proto-Mon-Khmer *kraʔ (“road, way”); cognate with Muong khá, Pacoh carna (through an infixed form), Chong kraː and Proto-Palaungic *kraːʔ.

學(Học)隊(đòi)機(cơ)祖(tổ)詫(sá)禪(thiền)空(không)坤(khôn)卒(chút)別(biết)尼(nơi)

13th century, Trần Nhân Tông, Cư Trần lạc đạo phú 居塵樂道賦, Đệ thất hội 第七會:

By learning after the fore-elder's methods, on the path of Zen it shall not be any bit hard to know where.


sá

head

sá • (吒, 咤, 詫)

vi-verb

sá • (吒, 咤, 詫)

倿(Cầm)戒(giới)行(hạnh)敵(địch)無(vô)常(thường)儍(nào)固(có)詫(sá)求(cầu)名(danh)半(bán)角(chác)

13th century, Trần Nhân Tông, Cư Trần lạc đạo phú 居塵樂道賦, Đệ nhị hội 第二會:

One keeps precepts and virtues, and defies impermanence, not at all caring to seek reputation in a venal manner (literally, “seek reputation to buy and sell”).

Này anh em ơi, tiến lên đến ngày giải phóng!
Đồng lòng cùng đi, đi, đi! Sá gì thân sống?

1941, “Tiếng Gọi Thanh Niên”, Hoàng Mai Lưu (lyrics), Lưu Hữu Phước (music)performed by The Voice of Vietnam's Men's and Women's Choir:

Brothers and sisters, march forth towards liberation's day!
Let's go together without a care about our lives!

(dated, chiefly in the negative or rhetorical) to mind, to care


bê

The name of the Latin-script letter B/b.

bê bò

The name of the Latin-script letter P/p.


阿根廷

chữ Hán form of Á Căn Đình (“Argentina”).


胡志明

chữ Hán form of Hồ Chí Minh (“Ho Chi Minh”).


社會主義

xã hội chủ nghĩa
xã hội chủ nghĩa#Vietnamese

chữ Hán form of xã hội chủ nghĩa (“socialism”).


長生不老

trường sinh bất lão
trường sinh bất lão#Vietnamese

chữ Hán form of trường sinh bất lão (“immortal”).


規範

chữ Hán form of quy phạm (“standard; regulation; model”).


空想

chữ Hán form of không tưởng (“unrealistic; utopian”).


總統

chữ Hán form of tổng thống (“president”).


人民幣

chữ Hán form of nhân dân tệ (“renminbi (currency in the People's Republic of China)”).


急急如律令

cấp cấp như luật lệnh
cấp cấp như luật lệnh#Vietnamese


quai

cái (classifier)
乖 (CJK)
𢮿 (CJK)
𨧰 (CJK)


主義

chữ Hán form of chủ nghĩa (“-ism; doctrine”).


炭氣

chữ Hán form of thán khí (“carbon dioxide”).


blu

[ʔɓəː˨˩ lu˧˧]

[ʔɓəː˦˩ lʊw˧˧]

[ʔɓəː˨˩ lʊw˧˧]

From French blouse, short for blu trắng.


ép

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 壓 (SV: áp). Also compare ẹp.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">áp</i>

vi-etym-sino

to squeeze an organic material or ingredient to get liquid out of it

ván ép

ép bằng lái xe/tốt nghiệp
to laminate a driver's licence/diploma

to laminate (to assemble from thin sheets; to сover in protective plastic)

to force/coerce someone to do something against their will


ép

The name of the Latin-script letter F/f.


lia

Tiện tay anh lia luôn cuốn sổ vào gầm bàn, gừ lên một tiếng nữa.

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 203:

With a turn of his hand, he threw the notebook under the table and grunted once more.

to throw at an angle, to throw with a spin


hí

head

hí • (咥, 唏, 嘻)

vi-int

hí • (咥, 唏, 嘻)


hí

head

hí • (咥, 唏, 嘻)

vi-verb

hí • (咥, 唏, 嘻)


韓國

chữ Hán form of Hàn Quốc (“South Korea”).


tút

to touch, to retouch, to improve the appearance


同時

chữ Hán form of đồng thời (“at the same time”).


尊敬

chữ Hán form of tôn kính (“to respect; to hold in high esteem”).


天理

chữ Hán form of thiên lí (“rules of nature; laws of nature; natural law”).


親切

chữ Hán form of thân thiết (“close, familiar”).


地方

chữ Hán form of địa phương (“region, area”).


病從口入，禍從口出

bệnh tòng khẩu nhập, hoạ tòng khẩu xuất#Vietnamese

chữ Hán form of bệnh tòng khẩu nhập, hoạ tòng khẩu xuất.


般若波羅蜜多心經

chữ Hán form of Bát-nhã-ba-la-mật-đa tâm kinh (“Heart Sutra”).


人馬

chữ Hán form of Nhân Mã (“Sagittarius”).


三字經

chữ Hán form of Tam tự kinh (“Three Character Classic”).


駿馬

chữ Hán form of tuấn mã (“prized horse”).


月蝕

chữ Hán form of nguyệt thực (“lunar eclipse”).


mangan

[maːn˧˧ ɣaːn˧˧]

[maːŋ˧˧ ɣaːŋ˧˧]

[maːŋ˧˧ ɣaːŋ˧˧]


忍術

chữ Hán form of nhẫn thuật (“ninjutsu”).


首府

chữ Hán form of thủ phủ (“capital city”).


Maroc

[maː˧˧ ɹəwk͡p̚˧˦]

[maː˧˧ zəwk͡p̚˧˦]

[maː˧˧ ɹəwk͡p̚˦˧˥]

[maː˧˧ ɹəwk͡p̚˦˥]


mua

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 務 (“to seek”, SV: vụ) (Haudricourt, 1954); cognate with Muong mua.
The common Vietic word for “to buy” is chác (from Proto-Vietic *caːk), now obsolete and mainly used in compounds. See also tậu, a Tai loanword, and sắm, which has originally meaning of "to prepare".

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vụ</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mua.wav


mái

gà mái

cá heo mái/cái

(of an animal with cá (“fish”) in its name, including cetaceans) female


mái

mái ấm

loving home; shelter house (e.g. for disadvantaged children)

mái ngố


mái

mái tóc bóng mượt


夢想

夢想: Hán Việt readings: mộng tưởng (canonical)

Nôm form of mộng tưởng (“fantastic dream”).


天體

chữ Hán form of thiên thể (“celestial body”).


恆星

chữ Hán form of hằng tinh (“fixed star”).


thun

sợi (classifier)
cọng (classifier)
村 (CJK)
紨 (CJK)
𦀹 (CJK)

(dialectal, chiefly Southern Vietnam) elastic


永遠

chữ Hán form of vĩnh viễn (“everlasting; long-lasting; permanent; for ever”).


ào

head

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)

vi-adv

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)


ào

head

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)

vi-verb

ào • (𬇚, 𬯽, 𬱶)


bái

bái trời

(chiefly religion) to bow during an act of worship as sign of respect or to show sincerity


軌道

chữ Hán form of quỹ đạo (“trajectory; (astronomy) orbit”).


hú

Không ai nghe tiếng tôi hú gọi cả.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 3, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

No-one heard me howling and shouting at all.

Có gì thì cứ hú tao nha bây.


ă

The second letter of the Vietnamese alphabet, called á and written in the Latin script.


áng

Possibly the same element as that seen in đồng áng.

áng thơ


bài

used for compositions like songs, drawings, poems, essays, etc.


bài

to be against; to oppose; to act against


bà

Sino-Vietnamese word from 婆 (“grandmother”). In Chinese and Japanese, the same character actually corresponds to 爺／爷 (yé, “grandfather”), as opposed to 翁 (“old man”) which yields Vietnamese ông.

vi-etym-sino

Hai Bà Trưng
the Two Ladies Trưng


bà

Bà chỉ tôi chỗ này với.

(narratology) she/her, an admirable/lovable old/deceased woman


ái

Sino-Vietnamese word from 愛 (“to love; love”).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ái.wav


信仰

chữ Hán form of tín ngưỡng (“traditional belief”).


vang

(colloquial) Short for rượu vang (“wine”).


vang

cây (classifier)
榮 (CJK)
𣞁 (CJK)
㮠 (CJK)

From Austronesian. Cognate with Muong Bi pang, Malay sepang, Khmer ស្បែង (sbaeng), Chinese 蘇枋／苏枋 (sūfāng).

Biancaea sappan
Biancaea sappan#Translingual


天王星

Thiên Vương tinh
Thiên Vương tinh#Vietnamese

chữ Hán form of Thiên Vương tinh (“Uranus”).


cà

head

茄, 𣖚, 柯, 𪲾, 𣘁, 𫉸

cà • (茄, 𣖚, 柯, 𪲾, 𣘁, 𫉸)

vi-noun

茄, 𣖚, 柯, 𪲾, 𣘁, 𫉸

(classifier cây, quả, trái) cà • (茄, 𣖚, 柯, 𪲾, 𣘁, 𫉸)

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)
茄 (CJK)
𣖚 (CJK)
柯 (CJK)
𪲾 (CJK)
𣘁 (CJK)
𫉸 (CJK)

From Proto-Vietic *gaː; non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 茄 (SV: gia).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">gia</i>

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cà.wav

cà dầm tương

a type of egglant (cà bát) soaked in a local soy sauce


thống nhất

[tʰəwŋ͡m˧˦ ɲət̚˧˦]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ ɲək̚˦˧˥]

[tʰəwŋ͡m˦˥ ɲək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thống nhất.wav


thống nhất

[tʰəwŋ͡m˧˦ ɲət̚˧˦]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ ɲək̚˦˧˥]

[tʰəwŋ͡m˦˥ ɲək̚˦˥]


bì

Sino-Vietnamese word from 皮 (“skin”).
For a parallel where a Sino-Vietnamese item acquires cookery denotation, see huyết (“blood curd”) (vs. native máu (“blood”)). For a reverse case, compare Sino-Vietnamese não vs. native óc.

bì lợn


bì

→ Tày: bì

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 比 (SV: tỉ, bỉ). Also compare ví.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tỉ, bỉ</i>

vi-etym-sino

(often in the negative) to be matchable; to be comparable


bó

head

咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠

bó • (咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠)

vi-verb

咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠

bó • (咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bó.wav

From Proto-Vietic *pɔːʔ. Cognate with Nguôn pỏ, Arem pɑːˀ.


bó

head

咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠

bó • (咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠)

vi-noun

咘, 抪, 補, 𣔩, 𥿠

cái (classifier)
咘 (CJK)
抪 (CJK)
補 (CJK)
𣔩 (CJK)
𥿠 (CJK)

Bó hoa


是非

chữ Hán form of thị phi (“right and wrong; quarrel”).


政變

chữ Hán form of chính biến (“coup d'état”).


分析

chữ Hán form of phân tích (“to analyze”).


月球

chữ Hán form of nguyệt cầu (“the Moon”).


bèn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 便 (SV: tiện).
This word belongs to a group of post-reconstructed Old Chinese, pre-Middle Chinese loans in Vietnamese, showing both the correspondence of Vietnamese A tones (ngang/huyền) with Middle Chinese C tone (due to the loss of *-s) and the absence of palatalization in the onset, while the Sino-Vietnamese form from Late Middle Chinese shows the palatalization *bj- > t- and the tonal correspondance between Vietnamese B tones (sắc/nặng) and Sinitic tone C (去).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tiện</i>

vi-etym-sino

(literary) and so one does something; then; thereupon


báo

Sino-Vietnamese word from 豹 (“leopard”). Doublet of beo.

(by extension) a spotted panther; a jaguar or a snow leopard


báo

Sino-Vietnamese word from 報 (“to report; to tell”).


báo

Sino-Vietnamese word from 報 (“to repay; to thank”).

(informal) to harm someone unintentionally; to cause trouble for someone


báo

(colloquial) Refers to a trouble-maker, troll


美麗

chữ Hán form of mĩ lệ (“beautiful; lovely”).


cò

head

𫛈, 𪂲, 鷺, 𪂮, 孤

cò • (𫛈, 𪂲, 鷺, 𪂮, 孤)

vi-noun

𫛈, 𪂲, 鷺, 𪂮, 孤

con (classifier)
𫛈 (CJK)
𪂲 (CJK)
鷺 (CJK)
𪂮 (CJK)
孤 (CJK)

Cò Lả "The Graceful Stork" (Red River Delta's folk-song), performance by Thu Huyền
Con cò, cò bay lả, lả bay la; bay từ là từ cửa phủ, bay ra là ra cánh đồng.
The stork flies gracefully from the palace's gate out into the field.

stork (large wading bird of the family Ciconiidae)

(colloquial, slightly childish) penis, pee-pee


cò

head

𫛈, 𪂲, 鷺, 𪂮, 孤

cò • (𫛈, 𪂲, 鷺, 𪂮, 孤)

vi-noun

𫛈, 𪂲, 鷺, 𪂮, 孤

cò • (𫛈, 𪂲, 鷺, 𪂮, 孤)

It is proposed to be from French commission and to mean originally "commission" (still preserved in tiền cò (“commission money”)). If so, then it has semantically evolved from "commission" to "somebody who is commissioned" to "broker, mediator".
Doublet of còm in tiền còm, from the same French word.

(informal, chiefly derogatory) a broker (mediator between a buyer and seller), especially a deceptive one, or the money paid for such broker


cò

Abbreviated from cò my xe, from French commissaire.
Doublet of cẩm (“‘chief of police’ > ‘police officer’ > ‘police’”), from the same French word.

Tú Xương, "Ông Cò (Mister Superintendent / Monsieur le Commissaire)", Thơ Trần Tế Xương; published in 1998 by NXB Văn hoá - Thông tin (Culture & Information Publisher)
Hà Nam danh giá nhất ông cò; Trông thấy ai ai chẳng dám ho.
Hà Nam's most honoured person, Monsieur le Commissaire; Upon seeing him, cough none dares.

(obsolete) chief of police, head of police, superintendent

1932, Phan Khôi, “Một vụ án phân xử rất công bình (A Very Fair Trial)”, Trung Lập 6645
Như một vụ kiện vịt mới rồi trong cò bót Chợ Lớn, mà ông cò xử giỏi quá, chúng tôi chưa biết ông cò ấy là ông nào, nhưng hãy để lời khen ngợi ở đây và luôn tiện thuật đầu đuôi cho độc giả nghe.
For instance, a police officer - we still don't know which one - in Chợ Lớn police station has tried a recent duck-related case so competently that we praise him here and also tell you our readers the whole story.


cò

bóp cò

a trigger (finger-operated lever used to fire a gun)


boong

(onomatopoeia) bell-like resounding sound


boong

bong (water pipe used to smoke cannabis)


hà

to exhale, to breathe out (through mouth)


bàng

Likely from Austronesian. Compare Malay ketapang.

Terminalia catappa
Terminalia catappa#Translingual


bàng

Tiếng ai giã bàng nhịp nhàng như tiếng lòng tôi.

1949, Ngô Huỳnh, Con kênh xanh xanh (Blue Canal):

The sounds of someone pounding grey sedges are as rhythmic as my heartbeats.


慈悲

chữ Hán form of từ bi (“merciful, compassion”).


創世記

chữ Hán form of Sáng thế kí (“Genesis”).


萬事起頭難

vạn sự khởi đầu nan
vạn sự khởi đầu nan#Vietnamese

chữ Hán form of vạn sự khởi đầu nan (“getting started is always the hardest part”).


無常

(Buddhism) chữ Hán form of vô thường (“impermanence”).


chóng

head

𲆍, 𪭮, 𫏢, 󰕛, 󰈥, 𨄞, 𲆉

vi-adv

𲆍, 𪭮, 𫏢, 󰕛, 󰈥, 𨄞, 𲆉

[t͡ɕawŋ͡m˧˦]

[t͡ɕawŋ͡m˦˧˥]


chóng

head

𲆍, 𪭮, 𫏢, 󰕛, 󰈥, 𨄞, 𲆉

vi-adj

𲆍, 𪭮, 𫏢, 󰕛, 󰈥, 𨄞, 𲆉

[t͡ɕawŋ͡m˧˦]

[t͡ɕawŋ͡m˦˧˥]


ám

mờ ám; ám muội


ám

(of soot or smoke) to accumulatively stain over time

bị ma ám


cáo

Cáo quần đảo Channel là loài cực kỳ nguy cấp.

The Channel Islands fox is critically endangered.


cáo

Bình Ngô đại cáo

Great Proclamation upon the Pacification of the Wu


cáo

Sino-Vietnamese word from 告. Doublet of kiếu.

cáo quan về quê ở ẩn

to resign from one's post as an official to come back to one's hometown

(literary, in certain expressions) to denounce


cào

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cào.wav


石膏

chữ Hán form of thạch cao (“plaster; gypsum”).


Việt

Sino-Vietnamese word from 越 (“Yue; Viet”). Doublet of vượt.

vi-etym-sino

Việt vương Câu Tiễn
King Goujian of Yue

Nhật-Việt
Japano-Vietnam(ese)


Việt

English: Vietic

French: viétique

người Việt

Yue people, usually refers to Vietnamese people

(slightly literary) nationally or culturally Vietnamese

(rare, of a person) Synonym of Kinh (“ethnically Vietnamese”)


Việt

(rare) Guangdong and Guangxi, also known as Yue


chái

Nhưng bàn tay Vạn từ từ buông thõng khi bất chợt nhìn xuyên qua khe vách chái nhà, bắt gặp Thọ đang co rúm vì sợ hãi sau cánh cửa.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 65:

But Vạn's hand slowly fell to his side as he suddenly looked through the chinks in the walls of the lean-to and saw Thọ trembling in fear behind the door.


chán

Cậu chán sống rồi sao?


bé

head

bé • (𡮣, 𡭬, 𡮤)

vi-adj

bé • (𡮣, 𡭬, 𡮤)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bé.wav

hồi bé


精油

chữ Hán form of tinh dầu (“essential oil”).


會意

chữ Hán form of hội ý (“(Chinese character classification) compound indicatives, one of the six classifications of Chinese characters 六書 (lục thư)”).


自己

chữ Hán form of tự kỉ (“autistic; introverted”).


kẹo sô-cô-la

[kɛw˧˨ʔ so˧˧ ko˧˧ laː˧˧]

[kɛw˨˩ʔ ʂow˧˧ kow˧˧ laː˧˧]

[kɛw˨˩˨ ʂow˧˧ kow˧˧ laː˧˧]


事變

chữ Hán form of sự biến (“incident; emergency”).


安排

chữ Hán form of an bài (“to predetermine (one's destiny); to dispose; to preordain; to prearrange”).


神話

chữ Hán form of thần thoại (“mythology”).


反射

chữ Hán form of phản xạ (“reflex; response”).


反射

chữ Hán form of phản xạ (“to be reflected”).


phút

head

丿, 發, 笔, 筆, 𤼵

vi-noun

丿, 發, 笔, 筆, 𤼵

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phút.wav

From Middle Vietnamese phút (“(in) an instant, a very short moment”).

inh

5 phút

4 giờ 5 (phút)

4 giờ kém 5 (phút)


ngày

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngày.wav

From Proto-Vietic *-ŋiː, from Proto-Mon-Khmer *t₂ŋiiʔ (“day, sun”); cognate with Muong ngày, Khmer ថ្ងៃ (thngay, “day”), Koho töngai (“day”), Pacoh ingay (“day”), Khasi sngi (“day”), Mon တ္ၚဲ (“sun, day”).
The Vietnamese words for "day" and "night" (and their cognates) have the same distribution within Vietic: reflexes of *-ŋiː (“day”) and *teːm (“night”) are only attested in Thổ, Pong and Viet-Muong, i.e. the "innovative Vietic" group, lacking cognates in the generally more conservative languages.
Tonal evidence for a presyllable *t-
* The upper register tone in Thổ Cuối Chăm - ŋaj¹ (A1) - shows that there probably was a presyllable with voiceless initial: if the presyllable had been voiced or if this word had been monosyllabic with a nasal onset, the expected tone would have been A2.
* The tone of the Vietnamese word is huyền (A2), showing that the presyllable was already lost by the Common Viet-Muong stage, before tones started to develop.
The presence of a presyllable, although it can not be explicitly identified as *t- by Vietic evidence alone, is indicated with a dash *- in the Proto-Vietic reconstruction. This presyllable corresponds to the *t- in other Austroasiatic languages (or some other sound in Northern Austroasiatic in this case: see đêm (“night”) for examples).
All in all, the relationship between Proto-Vietic *-ŋiː and other Austroasiatic words is secure.

ngày nghỉ

a day (period of 24 hours; period from midnight to the following midnight; rotational period of a planet; part of a day period which one spends at one's job, school, etc.)

ngủ ngày

a date (that which specifies the time of writing, inscription etc.; point of time at which a transaction or event takes place)


死神

chữ Hán form of tử thần (“Death (personified), God of Death, Grim Reaper”).


loe

quần ống loe


變成

chữ Hán form of biến thành (“to turn into; to become”).


mà

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mà.wav

Within Austroasiatic, compare Pacoh ma (“but, topicalizer”) and Old Mon ma (“relative marker”).

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Mối tình năm cũ" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Trần Hưng rất hài lòng với những đoạn phim vừa thu được, nó nổi bật lên phần đời của người chiến sĩ này, giản dị mà cao quý, bình thường mà phi thường.
Trần Hưng was very satisfied with the footage just shot; it highlighted the life of this fighter, simple but lofty, ordinary but extraordinary.

già mà vẫn khoẻ

Mới đi có chút mà thằng ất ơ nào chiếm chỗ rồi.

I was just gone for a bit but some random dude already took my place.

Nhìn trong hộp rồi mà hông thấy.

I already looked into the box but I can't see it.

Bài kiểm tra mà tuần trước mình làm.

đến mà xem

nghe cho kĩ mà làm

to listen closely in order to do something well

thắt cổ mà chết

đói mà chết

(preceding a verb with neutral or negative connotation) and; and then; and so (marks succession of actions or causality)


mà

Tôi có làm gì đâu mà!

Ngon mà, sao chê dữ vậy?

It tastes pretty good tho/actually, not sure why you gotta shit on it that much.

(colloquial) Final affirmative particle, indicating emphasis or contrast.

thấy mà ghê

nghĩ mà sướng

(colloquial) An intensifier, placed before an adjective or verb


變化

chữ Hán form of biến hóa (“to transform, to evolve”).


表示

chữ Hán form of biểu thị (“to indicate; signify; display”).


表現

chữ Hán form of biểu hiện (“expression, manifestation”).


表現

chữ Hán form of biểu hiện (“to express”).


mài

head

磨, 埋, 𥓄, 𥕄, 𪿥, 𥓴

vi-verb

磨, 埋, 𥓄, 𥕄, 𪿥, 𥓴

磨 (CJK)
埋 (CJK)
𥓄 (CJK)
𥕄 (CJK)
𪿥 (CJK)
𥓴 (CJK)

From Old Chinese 磨 (OC *mˤaj) (B-S) (SV: ma).

to grind (to remove material by rubbing with an abrasive surface)


交涉

chữ Hán form of giao thiệp (“to have social relations (with)”).


色情

chữ Hán form of sắc tình (“pornography”).


成績

chữ Hán form of thành tích (“achievement”).


trường đại học

head

trường đại học • (場大學)

vi-noun

trường đại học • (場大學)

[t͡ɕɨəŋ˨˩ ʔɗaːj˧˨ʔ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈɨəŋ˦˩ ʔɗaːj˨˩ʔ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈɨəŋ˨˩ ʔɗaːj˨˩˨ hawk͡p̚˨˩˨]

trường (“school”) + đại học (“university”).


花椒

chữ Hán form of hoa tiêu (“Sichuan pepper”).


大概

chữ Hán form of đại khái (“the big idea; In general; generally; overall”).


大概

chữ Hán form of đại khái (“perfunctory”).


環境

chữ Hán form of hoàn cảnh (“environment”).


móc

cái (classifier)
木 (CJK)
鈢 (CJK)
𠣛 (CJK)
𢪮 (CJK)

From Proto-Vietic *ɓɔːk, from Proto-Mon-Khmer *dɓɔk; cognate with Muong Bi bóc and Khmer ថ្ពក់ (thpŭək, “to hook”).


móc

From Proto-Vietic *k-mɔːk, from Old Chinese 霧 (OC *kə.m(r)[o]k-s) (B-S). Cognate with Phong kʰmɔːk⁸, Thai หมอก (mɔ̀ɔk). Doublet of mù (as in sương mù).

16th century, Nguyễn Thế Nghi's Vietnamese translation of "The Story of the Virtuous Wife in Khoái Châu" Truyền kỳ mạn lục ("Casual Record of Transmitted Strange-Tales") by Nguyễn Dữ.
花芙蓉𤀒湥霂梗楊柳拂式𤐜
Hoa phù dung nhỏ giọt móc. Cành dương liễu phất thức khói.
The rosemallow flowers dripped dew-drops. The willow's branches whisked a whiff of smoke.

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys), folio 8b
恩𡗶𩄎霂沛辰
尼辰耚𣴓尼辰𦓿漊
Ơn trời mưa móc phải thì.
Nơi thì bừa cạn, nơi thì cày sâu.
Thanks to Heaven's grace, there are rain and dew on time.
Here shall be shallow harrowing; there shall be deep ploughing.


道理

chữ Hán form of đạo lí (“moral code, principles, standards; moral philosophy”).


代表

chữ Hán form of đại biểu (“representative”).


學院

chữ Hán form of học viện (“institute; academy”).


中部

chữ Hán form of Central Vietnam (“Trung Bộ”).


電影

chữ Hán form of điện ảnh (“film, movie”).


可能

chữ Hán form of khả năng (“ability; capability; competence”).


氧氣

chữ Hán form of dưỡng khí (“oxygen (molecular oxygen)”).


反對

chữ Hán form of phản đối (“opposition”).


反對

chữ Hán form of phản đối (“to oppose; to object”).


絕望

chữ Hán form of tuyệt vọng (“desperate”).


方面

chữ Hán form of phương diện (“aspect; bearing”).


良心

chữ Hán form of lương tâm (“conscience”).


方向

chữ Hán form of phương hướng (“direction”).


形態

chữ Hán form of hình thái (“shape; form”).


流行

chữ Hán form of lưu hành (“to circulate”).


豐富

chữ Hán form of phong phú (“abundant; rich; plentiful”).


幹部

chữ Hán form of cán bộ (“(politics) cadre (person)”).


便利

chữ Hán form of tiện lợi (“convenient; handy”).


基本

chữ Hán form of cơ bản (“basic; essential; fundamental”).


基本

chữ Hán form of cơ bản (“basically; essentially”).


無事

chữ Hán form of vô sự (“unharmed; unhurt”).


獨一無二

độc nhất vô nhị
độc nhất vô nhị#Vietnamese

chữ Hán form of độc nhất vô nhị (“unique and sought-after”).


工廠

chữ Hán form of công xưởng (“factory, workshop”).


改變

chữ Hán form of cải biến (“to transform, to change”).


工業

chữ Hán form of công nghiệp (“industry”).


快樂

chữ Hán form of khoái lạc (“pleasure; delight; satisfaction”).


工人

chữ Hán form of công nhân (“blue-collar worker”).


太子

chữ Hán form of thái tử (“crown prince”).


領域

chữ Hán form of lĩnh vực (“field; domain; sphere”).


天皇

chữ Hán form of thiên hoàng (“Emperor or Empress (regnant) of Japan”).


儒教

chữ Hán form of Nho giáo (“Confucianism”).


武士

chữ Hán form of võ sĩ (“combat sport contender; warrior; samurai”).


不便

chữ Hán form of bất tiện (“inconvenient”).


海馬

chữ Hán form of hải mã (“seahorse; walrus”).


加速

chữ Hán form of gia tốc (“acceleration”).


弟子

chữ Hán form of đệ tử (“disciple; underling”).


大西洋

chữ Hán form of Đại Tây Dương (“Atlantic Ocean”).


太平洋

Thái Bình Dương
Thái Bình Dương#Vietnamese

chữ Hán form of Thái Bình Dương (“Pacific Ocean”).


犯罪

chữ Hán form of phạm tội (“to commit a crime”).


犯罪

chữ Hán form of phạm tội (“guilty; culpable”).


偶然

chữ Hán form of ngẫu nhiên (“randomly”).


五大湖

chữ Hán form of Ngũ Đại Hồ (“Great Lakes”).


女子

chữ Hán form of nữ tử (“girl; daughter”).


骸骨

chữ Hán form of hài cốt (“skeleton; corpse remains”).


地中海

chữ Hán form of Địa Trung Hải (“Mediterranean Sea”).


請求

chữ Hán form of thỉnh cầu (“to request”).


革命

chữ Hán form of cách mệnh (“revolution”).


南極

chữ Hán form of Nam cực (“the South Pole”).


名人

chữ Hán form of danh nhân (“a renowned (typically deceased) individual who (has) made important contributions to humanity”).


𢄓

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 巾 (cân, “cloth used as a cover”) + phonetic 烏 (ô).


分類

chữ Hán form of phân loại (“classification”).


分類

chữ Hán form of phân loại (“to classify”).


tôi

Related to Proto-Katuic *sool (“slave”) (whence Pacoh xoul (“slave”)). Cognate with Muong thôl (a humble first-person pronoun). See also Central-Southern form tui.
“Slave; servant” > “I”.
The development of first-person pronoun from humble nouns such as “slave; servant” is a pan-Sprachbund phenomenon in the Southeast and East Asian region. Per Nguyen (2000), the pronominal use of this word was not attested in poems by Nguyễn Trãi and Nguyễn Bỉnh Khiêm in the 15ᵗʰ–16ᵗʰ centuries, and was postulated to have appeared at the end of the 16ᵗʰ or the beginning of the 17ᵗʰ century. Its introduction as a humble first-person pronoun posed as a disturbance to the preexisting tao–mày system: it resulted in an asymmetry with an empty second-person addressee slot corresponding to the humble tôi (see the table below), and led to the use of an appropriate noun, usually a kinship term or status term, to respectfully address the other party, precipitating the now-widespread use of kinship terms as personal pronouns in Vietnamese.
:
For similar grammaticalizations of pronouns, compare tớ, and in other languages, compare:
: Japanese 僕 (boku), Mandarin 奴 (nú), Khmer ខ្ញុំ (khñom), Thai ข้า (kâa), Lao ຂ້ອຍ (khǭi), Burmese ကျွန်မ (kywanma.), Malay hamba.

cog

𱙎妸挼碎
誇咹誇黙

14th century, Mạc Đĩnh Chi, Giáo tử phú 敎子賦:

Men and women want to own many servants,
To show off their wealth and lifestyle.

(archaic, historical) slave; domestic servant

nghĩa vua tôi

a good relationship between a king and his servants

tôi trung

16th century, Nguyễn Thế Nghi's (attributed) Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (新編傳奇漫錄增補解音集註), giải âm/translation of Truyền kỳ mạn lục ("Casual Record of Transmitted Strange-Tales") by Nguyễn Dữ.
碎庭臣𪢍𤽗立言蒸𣦛
Tôi đình thần ghét ngươi Lập Ngôn chưng thẳng.
The royal court servants/the mandarins at the royal court hated the honest Lập Ngôn.

Phan Châu Trinh Đạo đức và luân lí Đông Tây [Eastern and Western Ideas on Morality and Ethics]:
Tôi là gì? Tôi là người tùng phục vua (vua chư hầu) hoặc là người làm nô lệ cho vua, hoặc là người làm công cho vua. Đem mình ra đầu tên mũi đạn đổi lấy một mảnh giấy vàng, một dấu ấn đỏ; đang đầu ra giữa trận mưa dầu nắng lửa để đổi lấy chung rượu lạt, tiếng ban khen. Nói tóm lại, tôi là người tôi mọi, đã bán rẻ vừa hồn lẫn xác cho vua vậy.
What's a servant? A servant serves his monarch (the monarch and his vassals), or is the monarch's slave, or the monarch's workhorse. He brings himself to the battlefront in exchange for a golden certificate, a red stamp; he fights against the elements in exchange for some bland liquor, some praise. In short, the servant is subservient, he's already sold out his soul and his body to the monarch.


tôi

Không dám. Tôi sao sánh bằng chú được.

(Northern Vietnam, informal, typically men's speech) I/me (used by someone with status equal or higher than his or her conversational partner, but doesn't want to sound too intimate to them)

Bà ơi, cho tôi xin tờ giấy.

Cái bà này lạ ! Làm sao tôi biết được !

Aren't you a funny one? How the hell should I know?

(Northern Vietnam, informal, familiar) I/me (used when talking to one's friends)

bạn và tôi

Ý tôi không phải “phương Đông – phương Tây” là cách phân chia văn hoá vô tác dụng.

2012, Joe Ruelle, Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], page 234:

I do not mean that the “Eastern – Western” categorization of cultures is invalid.

(formal in all dialects) I/me (used in formal contexts, regardless of the difference in status between the speakers)

Tôi yêu em âm thầm, không hi vọng,
Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen,
Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm,
Cầu em được người tình như tôi đã yêu em.

1829, Alexander Pushkin, translated by Hoàng Thúy Toàn, Tôi yêu em [I Loved You], translation of Я вас любил, published 1999:

I loved you, without words, without hope,
Sometimes I felt shy, sometimes I felt tortured with jealousy,
I loved you, truly and deeply,
I pray you'll find someone who loves you as much as I ever did.

Và bằng phép màu một tiếng
Tôi bắt đầu lại cuộc đời
Tôi sinh ra để biết tên em
Để gọi tên em
TỰ DO.

1942, Paul Éluard, translated by Phùng Văn Tửu, Tự do [Liberty], translation of Liberté:

And by the power of one word
I start my life over
I was born to know you
To say your name
Liberty.

Nếu tôi không tìm thấy, cuộc đời này nhỏ nhoi vắng em thật vô nghĩa.
Sẽ như trăng kia, một mình tìm tình yêu bay suốt đêm thâu !
Nếu tôi không tìm thấy, nguyện cầu được tìm trong giấc mơ vòng tay ai.
Chính em, em ơi ! Tìm gì vì tình yêu của em chân thành !

2005, Lương Bằng Quang (lyrics and music), “Chính em [It's You]”:

If I can't find you, this puny life without you would be completely meaningless.
Like the moon above, looking for love by itself all night long!
If I can't find you, I wish to be found in a certain someone's arms in a dream.
It's you, my love! I'm looking for something all for your true love!

(literary, endearing, men's speech) I/me (used by a man to a woman he loves)


tôi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 焠 (SV: thối).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thối</i>

vi-etym-sino

Thép đã tôi thế đấy


世界語

chữ Hán form of thế giới ngữ (“Esperanto”).


同盟

chữ Hán form of đồng minh (“ally; alliance; league”).


超新星

chữ Hán form of siêu tân tinh (“supernova”).


𨳱

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 午 (ngọ) + semantic 門 (môn, “door, gate, entrance”).


𨳱

Alternative form of 𡉦 (“Nôm form of ngõ (“lane, alley, bystreet”).”)


𨷈

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 門 (môn) + semantic 萬 (“ten thousand”).


不定

chữ Hán form of bất định (“unstable; uncertain”).


𨳒

Alternative form of 𡮆, 𡮉 (to be humble; lowly)


â

The third letter of the Vietnamese alphabet, called ớ and written in the Latin script.


𨷯

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 門 (“door”) + phonetic 舉 (cử).


lân

Sino-Vietnamese word from 磷 (“phosphorus”).


lân

the qilin, one of the four sacred beasts, along with the dragon, the tortoise and the fenghuang


歡迎

chữ Hán form of hoan nghênh (“welcome”).


no

From Proto-Vietic *ɗɔː (“satiated”). Cognate with Arem dɑː.

Đang no.

No bụng rồi.

(chemistry, of an organic compound) saturated


會話

chữ Hán form of hội thoại (“to talk, to converse”).


ở đâu

[ʔəː˧˩ ʔɗəw˧˧]

[ʔəː˧˨ ʔɗəw˧˧]

[ʔəː˨˩˦ ʔɗəw˧˧]

Anh ấy ở đâu?


mười lăm

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-mười lăm.wav


thứ tư

[tʰɨ˧˦ tɨ˧˧]

[tʰɨ˨˩˦ tɨ˧˧]

[tʰɨ˦˥ tɨ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ tư.wav

From thứ (“-th”) + tư (“four”). In the sense of “fourth”, sometimes bốn is used instead of tư.
As a name of weekday, calque of Portuguese quarta-feira (“Wednesday”, literally “fourth weekday”).


thứ tư

[tʰɨ˧˦ tɨ˧˧]

[tʰɨ˨˩˦ tɨ˧˧]

[tʰɨ˦˥ tɨ˧˧]


oan

Sino-Vietnamese word from 冤 (“unjust/to wrong”).


ở

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ở.wav

From Proto-Vietic *ʔəh (“to stay”); cognate with Muong ớ.
Most prepositions in Vietnamese were originally verbs: cho (“to give; for”), đến (“to come; to”), tới (“to arrive; to”), lên (“to go up; onto”), vào (“to enter; in, into”), theo (“to follow; according to”), về (“to return; about”).
Similarity to Chinese 於／于 is coincidental, as semantically the Vietnamese word is a grammaticalized verbal and phonetically there is a tonal mismatch.


ở

head

ở • (於, 𣄒, 𫵦)

vi-verb

ở • (於, 𣄒, 𫵦)


đâu

Part of the đ-series of demonstratives along with đây, đấy, đó.

nơi nào. 2 Can be used on its own

where; no longer completely true in the modern language

where; this much; where *C is nonspecific consonant

Nó ở đâu?

Nó đi đâu rồi?

Mày cứ thế này rồi đời mày đi về đâu hả con?

Where will your life come to if you keep being like this, son?

Đâu? Tao không thấy.
Đâu đó! Tìm cho kĩ vào!
Where? I can't see it.
Somewhere around there! Look harder!

Nghe đâu nhà nó mới sắm con xe đẹp lắm.

I've heard his family has purchased a very sleek car.

Tao đào đâu ra tiền mà mua ô tô?

Where the hell do you think I can get money from to afford a car?

Hơi đâu mà lo chuyện người đời.

Who has time to care about people's business?


đâu

Anh mày đâu có làm ba cái chuyện vặt này!

The hell you think I am? I ain't do this kinda crap!

Tôi đâu biết cậu về hôm nay đâu!

Hôm qua mày chôm kẹo của tao phải hôn?
Đâu có!
You stole my candy yesterday didn't ya?
I did no such thing!

Chắc mày làm sai chỗ này.
Đâu, tao làm y chang hướng dẫn mà!
I think you're doing it wrong here.
No way, I'm doing exactly like it shows in the instructions!

Em đâu có biết
Bố mẹ bị SIDA
Ông bà là tướng cướp
Giết người là chuyên gia.
I had no idea
My parents had AIDS
My grandparents were gangsters
Who were homicidal maniacs.

Em đâu có biết
Lúc mặt trời sinh ra
Mặt trời là nước mắt
Suốt một đời mẹ cha.

1998, Thanh Tùng (lyrics and music), “Giọt sương trên mí mắt [A Dewdrop on My Eyelid]”:

I had no idea
When the sun was born
The sun would come to be tears
For my parents' lifetime.

Tao không đến nhà nó đâu! Thằng đó ở dơ lắm!

No way I'll come to his house! That guy has the worst hygiene!

Nó không biết đâu! Đừng hỏi làm gì mất công.

No way he knows! Don't waste your time asking him.

Tôi có / đâu biết cậu về hôm nay đâu!

Không / Hổng dám đâu!

(at the end of a sentence) reinforces negation


場合

chữ Hán form of trường hợp (“occasion; case”).


助動詞

chữ Hán form of trợ động từ (“auxiliary verb”).


自動

chữ Hán form of tự động (“automatic, spontaneous”).


hải

Sino-Vietnamese word from 海 (“sea, ocean”).


大丈夫

đại trượng phu
đại trượng phu#Vietnamese

chữ Hán form of đại trượng phu (“great man”).


代名詞

chữ Hán form of đại danh từ (“pronoun”).


bù

head

bù • (蒲, 補, 賠)

vi-verb

bù • (蒲, 補, 賠)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 補 (SV: bổ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bổ</i>


bù

(North Central Vietnam) Alternative form of bầu


bù

(Southern Vietnam) Alternative form of bọ


cún

Compare Chinese 犬 (OC *[k]ʷʰˤ[e][n]ʔ) (B-S).

IPAfont

*􂀿k􂁀ʷʰˤ􂀿e􂁀􂀿n􂁀ʔ

och-l

*􂀿k􂁀ʷʰˤ􂀿e􂁀􂀿n􂁀ʔ


chà

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chà.wav


chòng

[t͡ɕawŋ͡m˨˩]

[t͡ɕawŋ͡m˦˩]

to tease; to bother (especially playfully)


chòng

[t͡ɕawŋ͡m˨˩]

[t͡ɕawŋ͡m˦˩]

Alternative form of tròng (“ratchet wrench”)


cùn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cùn.wav

lí sự cùn

blunt (having a thick edge or point, not sharp)


cùn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 裙 (SV: quần).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quần</i>

vi-etym-sino

(in certain dialects of North Central Vietnam, clothing) pants; trousers; shorts


cháo

From Proto-Vietic *caːwʔ. Cognate with Tho [Cuối Chăm] caːw³.
Compare also Mang kacaːw⁶, Puoc caːw.

Cơm gì nhão như cháo thế này!

What kind of loose watery rice is this!? This isn't rice, it's congee!

Làm việc thiếu quyết đoán thì rốt cuộc cũng chẳng nên cơm cháo gì.

(literally, “When it comes to doing anything, if there's lack of decisiveness, in the end there'll be no rice nor congee.”)

Indecisiveness will not produce any acceptable result.


chèn

to obstruct; to inhibit; to block (movement)


hè

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 夏 (“summer”, SV: hạ). Doublet of hạ. Compare xe and xa, chè and trà. Also compare Japanese go-on reading げ (ge) and kan-on reading か (ka) of the same Chinese word.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hạ</i>

vi-etym-sino

nghỉ hè


hè

Đem xe vào nhà chứ đừng để ngoài hè.

Bring the bike inside, don't leave it outside on the porch.

Ở Việt Nam, nhiều cửa hàng lấn chiếm hè phố làm chỗ đậu xe.

In Vietnam, many stores and shops appropriate sidewalks for parking space.

Short for vỉa hè (“sidewalk; pavement”).


còng

Compare Proto-Katuic *kɔŋ (“bracelet”) (whence Pacoh cóng (“bracelet”)) and Proto-Bahnaric *kɔːŋ (“bracelet”) (whence Bahnar kong (“bracelet”)).

còng số 8


còng

Còng tay hắn lại!

Handcuff him! / Restrain him with handcuffs!


cóng

chết cóng


bào

(only in compounds) cover; sack; wrapping


損失

chữ Hán form of tổn thất (“loss; damage”).


chào

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 朝 (“to meet; to meet a senior person; to attend the emperor's audience”, SV: triều). Doublet of chầu and triều. (Nguyễn Văn Khang. Từ ngoại lai trong tiếng Việt, 2007)
False cognate of Italian ciao, which also means both "hello" and "goodbye".

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">triều</i>

vi-etym-sino

chào từ biệt

chào khách

Gặp bạn cứ lờ đi không chào.

(literally, “That person ignored me and didn't say hi.”)

Chào bác đi con.

(Cháu) chào chú (ạ).

(literally, “I greet you, young Mister”)

Chào mọi người!

Xin (kính) chào quý vị và các bạn.

(literally, “We'd like to cordially greet you, our honorable audience and friends.”)

Xin (kính) chào và hẹn gặp lại.

(literally, “We'd like to bid you farewell and we hope to see you again.”)

Chào anh! Chào chị! (Chào cô, chào chú, chào bác!) Tại sao không? Thỉnh thoảng người Việt đánh giá hơi thấp về khả năng tiếp cận văn hóa của khách Tây – đến giờ vẫn có người ngạc nhiên khi thấy tôi dùng đũa. Sự thật là du khách Tây ở bên này nhanh hiểu không khác gì du khách “ta” ở bên kia.

2012, Joe Ruelle, Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way], Nhã Nam:

Chào anh (hi there, brother)! Chào chị (hi there, sister)! (Chào cô (hi there, younger auntie), chào chú (hi there, younger uncle), chào bác (hi there, older auntie/uncle)!) Why not? I think Vietnamese folks often understimate westerners' grasp of another culture. Case in point, there are still people surprised by my chopsticks prowess. The truth is, western folks here in Vietnam are just as receptive as Vietnamese folks in other countries.

(usually transitive) to greet, salute, say hello or goodbye to


chào

Chào! Ăn thua gì!


cáng

綱 (CJK)
cái (classifier)
綱 (CJK)
杭 (CJK)
𫆥 (CJK)

It originally meant "hammock on a carrying pole".
According to Vương Trung Hiếu (2021), it also had an extended, now obsolete, meaning "hammock-porter"; earlier, J. F. M. Génibrel attests to the compound chơn cáng ("porteurs en filet [hammock-porters]").

(possibly obsolete) hammock on a carrying pole


cài

Cognate with Chut [Mày] kal² (Babaev & Samarina, 2018).

trâm cài tóc

(computing) Short for cài đặt (“to install”).


dù

Tai Dam: ꪏꪴ

lính nhảy dù


dù

Compare Middle Chinese 猶 (MC yuw, “still, yet”) (SV: do).


chài

cái (classifier)
𩵝 (CJK)
𦨑 (CJK)
䊷 (CJK)

From Proto-Vietic *ɟaːl (“casting-net”), borrowed from Sanskrit जाल (jāla, “net; snare”). Cognate Malay jala.


chài

(Internet slang, uncommon) Alternative form of trời (“gosh; darn”)


càng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 更 (SV: cánh).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cánh</i>

vi-etym-sino

Bản nhạc này càng nghe càng thấy hay.

The song sounds better the more you listen to it.

khó khăn càng nhiều, quyết tâm càng cao

to be more determined the harder it gets

With a comparative or verb phrase, establishes a parallel with one or more other such comparatives.

Có gió, lửa càng bốc to.


càng

head

强, 𫋙, 強, 乾, 窮

vi-noun

强, 𫋙, 強, 乾, 窮

From Proto-Vietic *gaːŋ (“crab pincers”).

large, strong hind leg of a locust, grasshopper, or cricket; jumping leg

càng xe bò

càng pháo

tay càng của kìm cộng lực

shaft (one of the handles of a tool, or one of the poles between which an animal is harnessed to a vehicle)


dòng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-dòng.wav

xuống dòng


gào

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 號 (“to shout, to roar”, SV: hào).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hào</i>


chén

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 盞 (“small cup”, SV: trản).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trản</i>

vi-etym-sino

Chén Thánh

chén trà

small handleless porcelain cup that can be held with three fingers for drinking rice alcohol or tea, similar to a small shot glass

(Central Vietnam, Southern Vietnam) small bowl that can be held in one hand, chiefly used for eating rice


càn

(of behaviour) wanton; indiscriminate; at random


càn

the first trigram of the eight trigrams in Taoist cosmology


cán

cây (classifier)
cái (classifier)
桿 (CJK)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">can</i>

vi-etym-sino

non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 桿 (“handle; lever”, SV: can)

Cầm chặt cán dao trong tay, tôi bỗng thấy người mình như cao lớn hắn lên; […]

Firmly holding the handle of the knife in my hand, I suddenly felt as if I were much taller; […]

a handle; grip; staff; lever (especially of a tool)


cán

to flatten; to crush (especially with rolling cylindrical objects)

...bị xe cán.

(figurative) to run over (with a vehicle)


hòng

khai gian hòng qua mắt thanh tra

to falsify one's claims in order to mislead inspectors


chàng

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 郎 (“young person”, SV: lang). The same development of the initial can also be seen with chạp and possibly also chuồng (if the latter were indeed an early Chinese loan according to Alves, 2018).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lang</i>

vi-etym-sino

chàng hoàng tử

chuyện chàng Hậu Nghệ bắn hạ Mặt Trời

the tale of Hou Yi, the man who shot down the Suns

(humorous) anh chàng

(chiefly fiction, endearing) an admirable/lovable young/young adult man


chàng

俍众妾胋陳濁

c. 1800, Hồ Xuân Hương, Đánh cờ [A Game of Xiangqi]:

(archaic, now literary, chiefly fiction, women's speech, endearing) you (referring to beloved man)

(narratology, literary, endearing) he/him, that admirable or lovable young man

(literary, usually humorous, endearing) he/him, my male romantic partner


hèn

head

閑, 䝨, 𡮷, 𡮺, 𫎤

vi-adj

閑, 䝨, 𡮷, 𡮺, 𫎤

kẻ hèn (mọn) này

trò hèn

Đồ hèn!

You coward! / You little chicken! / You pathetic son of a bitch!


hùn

Đến năm 1992, Trần Kỳ Xí cùng mấy người bạn hùn vốn làm ăn khoảng nửa năm về các phụ phẩm nông nghiệp,[…]

2016, chapter 5, in Nguyễn Đức Vịnh, transl., Đừng nói chuyện với cô ấy, part I, NXB Phụ Nữ, translation of 别和她说话 by Yù Jǐn (Ngộ Cẩn):

In 1992, Chén Qízhì and a few friends pooled money to do business in agricultural byproducts for about half a year, […]


gà

head

猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿

gà • (猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿)

vi-noun

猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿

(classifier con) gà • (猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿)

con (classifier)
猗 (CJK)
鵸 (CJK)
𤠄 (CJK)
𪂮 (CJK)
𪃴 (CJK)
𪃿 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-gà.wav

From Proto-Vietic *r-kaː. Cognate with Muong Bi ca, Thavung กา. Compare Khmer រកា (rɔɔrɔkaa, “Year of the Rooster”).

cog

gà chọi

Khôn ngoan đối đáp người ngoài.
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
If you think you're so smart, engage outsiders.
We're chicks who share a mother, so don't fight each other.


gà

Thằng này gà quá! Coi anh mày làm này!

You're so weak! Watch me, the expert, in action!

(slang) inexperienced or unskilled; newbie


gà

Gà lần nào cũng thua thì đánh làm gì.

Every time you/they up the ante, you/they lose, so why bother?

Để em nó tự làm toán, anh đừng gà cho nó.

Let him/her solve the math problem on his/her own; don't give the answer away.

to give away an answer (e.g., to a math exercise)

Cờ đương bí, ông ấy chỉ gà cho một nước mà thành thắng.

In a stalemate, he gave up a single turn which meant giving up a victory.

(board games) to give a hint or tip; to forgo a turn


hàng

Sino-Vietnamese word from 行. Doublet of hạnh. Cognate with Thai ห้าง (hâang), Lao ຫ້າງ (hāng), Khmer ហាង (haang).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hàng.wav

goods; product; merchandise; freight; cargo

xếp hàng

Coordinate term: phần (“decimal place”)

hàng đơn vị

hàng chục

hàng trăm

hàng nghìn

lộ hàng

to have a nip slip or to show one's panties or genitalia accidentally

(euphemistic, humorous) female breasts or nether region


hàng

hàng giờ

hàng chục / tá người

hàng ngàn năm

(before nouns, especially noun phrases with words of number) numerous

Eggcorn of hằng (“every (week, month, year, etc.)”).


háng

From Proto-Vietic *k-haːŋʔ; cognate with Chut [Rục] kuhaːŋ³.

dạng háng

Mày ngứa háng à?

Is your groin itching? / The fuck is wrong with you?


dí

Dí theo nó mau lên!

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to chase


hài

→ Tai Dam: ꪭꪱꪥ


hài

(only in compounds) corpse; bones; remains


háo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 好 (SV: hiếu). This form is from the verbal 好 (MC xawH, “to be fond of, to like”), while the reading hảo is from the adjectival 好 (MC xawX, “good”). In term of phonetic development, although it is not considered "standard" Sino-Vietnamese, háo would be the expected Sino-Vietnamese reflex of the verbal form, not hiếu.
Compare 告 (MC kawH), which has the regular reading cáo, while kiếu is non-SV.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hiếu</i>

vi-etym-sino

háo thắng/hiếu thắng

competitive (literally, “hell-bent on winning”)

háo sắc/hiếu sắc


kèn

Borrowed from Tai; compare Thai แคน (kɛɛn) and Lao ແຄນ (khǣn). Compare also khèn.

a traditional double reed shawm of Vietnam


hái

head

挴, 𢲨, 𦷫, 海, 採

vi-verb

挴, 𢲨, 𦷫, 海, 採

hái rau

gặt hái

(figurative) gặt hái thành công

to pluck a plant or piece of fruit for later processing or consumption


chè

Tai Dam: ꪵꪋ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 茶 (“tea”, SV: trà). Doublet of lá and trà.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trà</i>

vi-etym-sino

(Northern Vietnam, Central Vietnam) tea (plant)

(Northern Vietnam, Central Vietnam) tea (drink)


chè

1961: Nguyễn Huy Tưởng, Chapter 13, Sống mãi với Thủ Đô
Tất cả hoà hợp trong cái vui rối rít mà vẫn nhịp nhàng của những tranh, những câu đối, những bao hương, bao nến, bao chè, những bánh pháo, những hộp kẹo, hộp mứt, những chậu cá vàng.
Everything came together in the bustling yet harmonious joy of the paintings, the Chinese couplets, the bags of perfume, of chè, the firecrackers, the boxes of candy, of candied fruit, the goldfish bowls.

a thick, sweet dessert soup or pudding, often made with glutinous rice and/or beans


hàn

→ Tai Dam: ꪭꪱꪙ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 焊 (SV: hãn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hãn</i>

vi-etym-sino

to join (metal components) with heat; to solder, to weld, etc.


chì

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-chì.wav

Chú lính chì dũng cảm


ké

Cho ăn ké cái đi.

đi ké xe

(placed after the main verb) to obtain a share of something from someone; to get a share


lùn

(chiefly Central Vietnam or Southern Vietnam, of a person) short


kè

Coordinate term: cọ


lài

vi-noun

(classifier cây, hoa, bông) lài • (𣔦, 𦲒, 𦹹)

cây (classifier)
hoa (classifier)
bông (classifier)
𣔦 (CJK)
𦲒 (CJK)
𦹹 (CJK)

trà lài

(Central Vietnam, Southern Vietnam) jasmine


hù

boo (a loud exclamation intended to scare someone)


lìn

(Southern Vietnam, minced oath) Eye dialect spelling of lồn.


chú

a paternal uncle, father's younger brother

a maternal uncle-in-law, mother's sister's husband

a paternal uncle-in-law, father's sister's husband

Chú gì ơi!

Dĩ nhiên vấn đề này lớn hơn các anh chị làm nghề phục vụ. Vừa lớn hơn, vừa nhỏ hơn. Tôi xin kết thúc bài viết đanh đá này bằng một câu chuyện vui. Hồi mới sang Hà Nội, tôi thuê nhà trong một khu chung cư cũ. “Hello, Hello”, các cháu kêu mỗi khi thấy tôi xuống cầu thang. Đứa nào ngại bị bố mẹ giục: “Ông Tây kìa. Con Hê-lô đi”. Tôi mỉm cười, vẫy tay, bước ra khỏi cổng.
Ngay cổng hay có một cháu trai khoảng bốn tuổi đạp xe đạp theo vòng số tám, mặt nó to, tóc nó ngắn tũn. Khi thấy tôi, nó luôn nhìn lên và nói “Chào chú!” (Còn chưa thấy thì bố nó nhắc: “Con ơi, chào chú kìa!”). Tôi quý nó lắm! Quý nó vô cùng.

[2012, Joe Ruelle, “Tạm biệt Hello [Goodbye, Hello]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

Of course this problem is bigger than service-industry workers. Bigger, but also smaller. I'd like to end this feisty essay with this fun anecdote. The first time I'd been to Hanoi, I rented a flat in an old condo. "Hello, hello," kids would say that every time I went downstairs. If any of them would hesitate, their parents would make them: "See that Western dude? Say 'Hey-low'." I would smile back, wave back, and leave for the gate.
At the gate, there would be this four-year-oldish boy trying to pedal in the figure 8, with a big face and very short hair. Whenever he saw me, he would always say "Chào chú!" (if he hadn't, his dad would tell him: "Boy, say chào chú!"). I loved that boy! I loved him so much.

a man who's presumably slightly younger than your parents


chú

I/me, a man who's presumably slightly younger than your parents

you, a man who's presumably slightly younger than my parents

(sometimes humorous and condescending) you, a fella who's either slightly younger, or less experienced than me

(narratology, literary, endearing) he/him, that young fellow

(narratology, literary, endearing) he/him, that anthropomorphic male animal

(narratology, literary, endearing) Short for chú bé (“he/him, that little boy”).


chú

Chú mèo đi hia

những chú gà trống Gô-loa

the "Gallic Roosters;" the French male footballers

(literary, endearing) indicates a male animal, especially an anthropomorphic one


chú

Sino-Vietnamese reading of 注, sometimes written as 註


lún

Hoàng Dung thấy chỗ xương sống sau lưng Hồng Thất công có một vết bàn tay màu xanh đen lún sâu vào thịt như dùng sắt đỏ nung lên ấn vào,[…]

2005, chapter 21, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

Huáng Róng saw, at Hóng Qīgōng's backbone, a green-black hand-inflicted wound sunk deeply into the flesh, as if a red-hot iron had left a mark; […]


chí

Có chí thì nên.

If you have resolve, then you will succeed.


chí

From Proto-Vietic *ciːʔ, from Proto-Mon-Khmer *ciiʔ. Cognate with Muong chỉ,
Bahnar si, Khasi ksi and Mon စဲ.

Có chí thì gãi.

If you have head lice, then scratch (your head).

(Central Vietnam, Southern Vietnam) head louse


chí

(rare as a standalone word, usually in compounds) to; until


nòng

Probably related to lòng and tròng through an affixed form.


làng

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-làng.wav

Probably from a Hmong-Mien language, compare Iu Mien laangz (“village”).

(especially Northern Vietnam) a village (rural habitation of size between a hamlet and a town)


màn

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 幔 (SV: mạn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">mạn</i>


màn

một màn biểu diễn/trình diễn ngoạn mục


nín

Nín!

nín khóc

nín thở

to hold back (crying, breathing, etc.); to stop

Nín!


mán

Probably related to Chinese 蠻 (OC *mˤro[n]) (B-S) (SV: man). Both the Vietnamese and Chinese terms might trace back to a common third source.

(now uncommon, derogatory) "savages"; "barbarians", used especially to refer to those from the mountainous region of Northern Vietnam


máng

From Proto-Vietic *ɓaːŋʔ, probably of Austronesian or Tai origin; compare Balinese abang (“gutter, drain-pipe, channel”), Proto-Tai *baŋᴮ/ꟲ (“bamboo tube”).

cog

a trough (a long, narrow, open container for feeding animals)

a gutter (duct or channel beneath the eaves)


lè

From Proto-Vietic *t-lɛːl (“to stick out tongue”). Compare Proto-Khmuic *-lɛːl (“to lick, to taste”).
See also thè.

cog

lè lưỡi

Biếng ăn, cứ lè cơm ra.

Having lost his appetite, he keeps spitting out the food.


lè

head

lè • (离, 離, 囄)

vi-adv

lè • (离, 離, 囄)


lóng

(Central Vietnam, Southern Vietnam) node, phalanx


lóng

tiếng lóng

từ lóng

nói (tiếng) lóng


nè

Southern Vietnam form of này (“hey!; hold up!”)


nè

Nó nè !

Coi nè !

Anh mày nè !

Qua đây ! Có cái này hay lắm nè !

Come quick! There's something real cool I wanna show you!

(Southern Vietnam) particle demanding attention to something; take a look!


ràng

ràng gói hàng sau yên xe


mù

head

mù • (瞙, 眓, 𪾤, 𥊦)

vi-adj

mù • (瞙, 眓, 𪾤, 𥊦)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 霧 (“fog”, SV: vụ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vụ</i>


mù

head

mù • (霧, 𩇅, 𩂟)

vi-adj

mù • (霧, 𩇅, 𩂟)

tối mù


ráo

From Old Chinese 燥 (OC *C.sˤawʔ) (B-S) (SV: táo).
Cognate with Muong Bi thảo.


ròng

nước ròng

vàng ròng

giá trị tài sản ròng

net (remaining after expenses or deductions)

tám năm ròng


nóng

From Proto-Vietic *p-ɗuŋʔ ~ *p-ruŋʔ (“hot”).

làm nóng

Hôm nay trời nóng nhỉ?

Dưa hấu nóng lắm. Đừng có ăn nhiều quá.
Dưa hấu thì "nóng" kiểu gì?
Don't eat too much watermelon. It's a "hot" food.
How in the world is watermelon "hot"?

alternative medicine
alternative medicine

(alternative medicine, of food and drink) causing the body to be nhiệt (literally “heated”)


nài

head

㖠, 呢, 奈, 捺, 耐, 𪥑

vi-verb

㖠, 呢, 奈, 捺, 耐, 𪥑

㖠 (CJK)
呢 (CJK)
奈 (CJK)
捺 (CJK)
耐 (CJK)
𪥑 (CJK)

𩛷(Bữa)咹(ăn)油(dù)固(có)𦼞(dưa)㙁(muối)
襖(Áo)默(mặc)奈(nài)之(chi)錦(gấm)羅(là)

15th century, Nguyễn Trãi, “Ngôn chí 3 言志”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

[I don't mind] Even if my meals only have pickles [on the side],
 [and] I have no reason to demand good silk for clothing.


nài

a kind of rope that people tight to their feet in order to climb palm trees


mén

chí mén


nái

Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 巴乃 (MC pae nojX) (modern SV: ba nãi).

或(Hoặc)來(lại)𪜀(là)昆(con)𡛔(gái)派(phải)巴乃(nái)朱(cho)哀(ai)

Copy from 18th century, Urtext probably from 12th or 15th century, Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經):

If it is another daughter, whom could I marry her off to?


nái

lợn/heo nái

(of a livestock mammal, usually a pig) female and kept for breeding


lái

From Old Chinese 舵 (OC *lˤajʔ) (B-S) (SV: đà).

lái xe

(vehicles) to control; to drive, to ride, to pilot, etc.

Đừng có mà từ chuyện này lái qua chuyện khác.

Don't you sidetrack to other things when we have this to discuss.

(colloquial) to digress, to sidetrack, or to put one's own spin on


lái

(by extension, nautical) aft; the stern portion of a boat

(colloquial) Short for lái xe (“driver”) or lái đò (“boatman”).

(colloquial) used to refer to a merchant or trader


lái

Possibly related to trại (as in đọc trại (“to deviate in pronunciation”), nói trại). Likely also contaminated by the etymology above.

(now not used in isolation, of pronunciation) to "switch" around sounds


lái

Likely from Sino-Tibetan. Compare Chinese 二 (MC nyijH).

(probably obsolete, chiefly pig traders' cant) two

probably obsolete; chiefly pig traders' cant; probably obsolete; chiefly pig traders' cant


lòng

vi-noun

(classifier tấm (“heart”)) lòng • (𢚸, 𢙱, 𪫵)

tấm (classifier)
𢚸 (CJK)
𢙱 (CJK)
𪫵 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lòng.wav

From Proto-Vietic *k-lɔːŋ (“inside”), from Proto-Mon-Khmer *kluuŋ ~ *(k)luəŋ (“middle; inside”). See also trong.

inh

lòng lợn

(as food) intestines; guts; bowels; entrails

lòng bàn tay

lòng bàn chân

(only in compounds) the central region of a hand or foot

trong lòng thành phố

lòng đường

the surface of a roadway as opposed to a sidewalk

the central part, the heart or core of something

lòng thương

lòng tin

Lòng người khó đoán.

Cái gì nó cũng giữ trong lòng.

Quý khách vui lòng bỏ giày trước khi vào.

Please take off your shoes before coming in.

Tôi rất sẵn lòng giúp anh.

Mẹ nó không đành lòng bỏ nó.

Her mother didn't have the heart to abandon her.