hút hít

[hʊk̚˦˧˥ hit̚˦˧˥]

[hʊk͡p̚˦˥ hɨt̚˦˥]

(derogatory, of inhalable drugs) to snort; to inhale


cảnh tỉnh

[kajŋ̟˧˩ tïŋ˧˩]

[kɛɲ˧˨ tɨn˧˨]

[kan˨˩˦ tɨn˨˩˦]

lời cảnh tỉnh trước cám dỗ của cờ bạc

a plead against (the temptation of) gambling

(literary) to make someone aware of (something bad); to warn


kì tôm

Chinese water dragon (Physignathus cocincinus)


bảo kê

[ʔɓaːw˧˩ ke˧˧]

[ʔɓaːw˧˨ kej˧˧]

[ʔɓaːw˨˩˦ kej˧˧]

The first element is certainly a Sino-Vietnamese word from 保 (“to protect”).
Some sources suggest that this word is from 保家 (through a Southern Min lect), but this might just be a case of folk etymology. The Southern Min word might have given rise also to Thai โปเก (“shoddy; of inferior quality”)

ncog

Thằng đó mướn giang hồ bảo kê nên chả ai dám đụng chạm gì đến nó.

That guy has thugs at his wings so no one dares to do anything to him.

protection racketeering
protection racket


ngáp ngắn ngáp dài

[ŋaːp̚˧˦ ŋan˧˦ ŋaːp̚˧˦ zaːj˨˩]

[ŋaːp̚˦˧˥ ŋaŋ˦˧˥ ŋaːp̚˦˧˥ jaːj˦˩]

[ŋaːp̚˦˥ ŋaŋ˦˥ ŋaːp̚˦˥ jaːj˨˩]

Literally, "to do short yawns and long yawns", which can be interpreted as "to do all kinds of yawns".


trèo cao té đau

[t͡ɕɛw˨˩ kaːw˧˧ tɛ˧˦ ʔɗaw˧˧]

[ʈɛw˦˩ kaːw˧˧ tɛ˨˩˦ ʔɗaw˧˧]

[ʈɛw˨˩ kaːw˧˧ tɛ˦˥ ʔɗa(ː)w˧˧]

Mày đừng có trèo cao té đau, tao sẽ đá mày xuống mà không cần nhìn lại.

Don't you dare climb high and fall hard, I will kick you down and not look back.

(Southern Vietnam) the higher you climb, the harder/further you fall


hư ảo

[hɨ˧˧ ʔaːw˧˩]

[hɨ˧˧ ʔaːw˧˨]

[hɨ˧˧ ʔaːw˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 虛幻 (SV: hư huyễn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hư huyễn</i>


nước nặng

[nɨək̚˧˦ naŋ˧˨ʔ]

[nɨək̚˦˧˥ naŋ˨˩ʔ]

[nɨək̚˦˥ naŋ˨˩˨]


hoàng kim

thời kì hoàng kim


bánh vẽ

[ʔɓajŋ̟˧˦ vɛ˦ˀ˥]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ vɛ˧˨]

[ʔɓan˦˥ vɛ˨˩˦]

[ʔɓan˦˥ jɛ˨˩˦]

Độc lập chính trị mà không có độc lập kinh tế thì cuối cùng chỉ là bánh vẽ.

Political independence without economic independence will finally turn out to be a fine allusion


dị tính

[zi˧˨ʔ tïŋ˧˦]

[jɪj˨˩ʔ tɨn˦˧˥]

[jɪj˨˩˨ tɨn˦˥]


khó xử

[kʰɔ˨˩˦ sɨ˧˨]

[xɔ˨˩˦ sɨ˧˨]

[kʰɔ˦˥ sɨ˨˩˦]

[xɔ˦˥ sɨ˨˩˦]

tình huống khó xử

between a rock and a hard place
between a rock and a hard place

difficult to deal with; between a rock and a hard place


nghĩa lí

[ŋiə˦ˀ˥ li˧˦]

[ŋiə˧˨ lɪj˨˩˦]

[ŋiə˨˩˦ lɪj˦˥]

(philosophy, literary) meaning and principle; "the right way"

Làm vậy chi vậy? Đúng là chả ra nghĩa lí gì sất.

What did you do that for? It's utterly pointless/senseless.

(colloquial, chiefly in the negative) meaning; sense


ngãi lới

[ŋaːj˦ˀ˥ ləːj˧˦]

[ŋaːj˧˨ ləːj˨˩˦]

[ŋaːj˨˩˦ ləːj˦˥]

While ngãi was common, the reading lới for 理 (MC liX) was very rare; in fact, this seems to be the only compound where lới occurred (unless the element in mánh lới is the same).
This word is attested as ngãi lới in the Dictionarium anamitico-latinum (both in the 1772 manuscript and the 1838 version) and as ngải lới in Như Tây nhựt trình (1889). It is completely obsolete, being replaced by the Northern nghĩa lí.

Đặng mà học, cho rành ngải lới,
Kẻo chưa thông, thấu tới bật cao.

1889, Trương Minh Ký, Như Tây nhựt trình:

So they could learn, to know what is right,
In case they had not understood things in depth.

(obsolete) Southern Vietnam form of nghĩa lí


Phố Mới

[fo˧˦ məːj˧˦]

[fow˨˩˦ məːj˨˩˦]

phố (“town”) + mới (“new”). Might be influenced by Chinese 新加坡 (Xīnjiāpō)

Mười giờ tối, mười hai ghé lợi,
Đất Malais, Phố-mới cù lao.
Anglais mua đó đã lâu,
Hồi vua Minh-mạng năm đầu lên ngôi.

At 10 P.M., [February] 12th, we reached,
The land of the Malays [Malaya] and the island of Singapore.
The English bought these places long ago,
During the first years of the reign of Minh Mạng.


mệt nách

[met̚˨˩ʔ nat̚˦˧˥]

[məːt̚˨˩˨ nat̚˦˥]

Mệt nách quá, im giùm cái.

What a hassle, [I don't give a damn,] just shut the hell up.

Nghe thôi mà thấy mệt nách rồi.

Just from listening, that thing reeks of nothing but a hassle.

(colloquial, can be offensive) tiresome; bothersome


thánh nhân

vi-noun

(classifier đức, vị, bậc, đấng) thánh nhân

đức (classifier)
vị (classifier)
bậc (classifier)
đấng (classifier)

[tʰajŋ̟˧˦ ɲən˧˧]

[tʰɛɲ˦˧˥ ɲəŋ˧˧]

[tʰan˦˥ ɲəŋ˧˧]


lang ben

[laːŋ˧˧ ʔɓɛn˧˧]

[laːŋ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]

[laːŋ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]


非軍事化

phi quân sự hoá
phi quân sự hoá#Vietnamese

chữ Hán form of phi quân sự hoá (“demilitarization”).


非軍事化

chữ Hán form of phi quân sự hoá (“to demilitarize”).


交承

chữ Hán form of giao thừa (“New Year's Eve”).


畢年

chữ Hán form of tất niên (“celebrations marking New Year's Eve”).


tu dưỡng

[tu˧˧ zɨəŋ˦ˀ˥]

[tʊw˧˧ jɨəŋ˧˨]

[tʊw˧˧ jɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 修養, composed of 修 and 養.


Thiên Ma

[tʰiən˧˧ maː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ maː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ maː˧˧]


bút nghiên

[ʔɓut̚˧˦ ŋiən˧˧]

[ʔɓʊk̚˦˧˥ ŋiəŋ˧˧]

[ʔɓʊk͡p̚˦˥ ŋiəŋ˧˧]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 筆硯 (SV: bút nghiễn).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bút nghiễn</i>

vi-etym-sino

theo đòi bút nghiên

(figurative) studies; literary endeavours


𢯦

𢯦: Nôm readings: lai (canonical)
lay (canonical)
lảy (canonical)
lạy (canonical)
rơi (canonical)


𢫝

𢫝: Nôm readings: rung (canonical)
lung (canonical)
dong (canonical)
đong (canonical)
chong (canonical)
gióng (canonical)

Nôm form of lung (“energetically, hard”).


cực chẳng đã

[kɨk̚˧˨ʔ t͡ɕaŋ˧˩ ʔɗaː˦ˀ˥]

[kɨk̚˨˩ʔ t͡ɕaŋ˧˨ ʔɗaː˧˨]

[kɨk̚˨˩˨ caŋ˨˩˦ ʔɗaː˨˩˦]

cực (“miserable”) + chẳng (“not”) + đã (“pleasurable”).

com

Cực chẳng đã tao mới phải đi làm Co.opmart. Ai mà thích làm công lương thấp đâu!

I work at Co.opmart because I'm desperate for money. Nobody likes working for paltry pay!

desperate times call for desperate measures#English

on the basis of desperate times calling for desperate measures


phi đoàn

[fi˧˧ ʔɗwaːn˨˩]

[fɪj˧˧ ʔɗwaːŋ˦˩]

[fɪj˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩]

(aviation) Short for phi hành đoàn (“cabin crew, air crew”).

(military) squadron (tactical air force unit)


thách đấu

[tʰajk̟̚˧˦ ʔɗəw˧˦]

[tʰat̚˦˧˥ ʔɗəw˨˩˦]

[tʰat̚˦˥ ʔɗəw˦˥]

thư thách đấu

to challenge to a fight/duel or competition


sâu đo

[səw˧˧ ʔɗɔ˧˧]

[ʂəw˧˧ ʔɗɔ˧˧]

[səw˧˧ ʔɗɔ˧˧]

[ʂəw˧˧ ʔɗɔ˧˧]

[səw˧˧ ʔɗɔ˧˧]


cách mạng vô sản

[kajk̟̚˧˦ maːŋ˧˨ʔ vo˧˧ saːn˧˩]

[kat̚˦˧˥ maːŋ˨˩ʔ vow˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[kat̚˦˧˥ maːŋ˨˩ʔ vow˧˧ saːŋ˧˨]

[kat̚˦˥ maːŋ˨˩˨ vow˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[kat̚˦˥ maːŋ˨˩˨ jow˧˧ saːŋ˨˩˦]

cách mạng (“revolution”) + vô sản (“proletarian”).

Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản.

2011, Hồ Chí Minh toàn tập, 3rd edition, volume 1 (1912−1924), Hanoi: Truth National Political Publishing House:

To save the country and liberate the people, there is no other way than the path of proletarian revolution.


亞綿

(Christianity) Nôm form of a men (“amen”).


𠊛越

Nôm form of người Việt (“Vietnamese people”).


a men

[ʔaː˧˧ mɛn˧˧]

[ʔaː˧˧ mɛŋ˧˧]

[ʔaː˧˧ mɛŋ˧˧]


trúc mai

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ maːj˧˧]

[ʈʊwk͡p̚˦˧˥ maːj˧˧]

[ʈʊwk͡p̚˦˥ maːj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 竹 (“bamboo”) and 梅 (“plum, apricot”).
See also thanh mai trúc mã.

vi-etym-sino

𫫵猿鶴嗔方解俗
眷竹梅結伴知音

15th century, Nguyễn Trãi, “自述 Tự thuật 8”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

Invited the monkey and the crane, to ask them how to detach myself from worldly matters,
Sought the bamboo and the plum, to make a friend who could share my thoughts.

Rủ vượn hạc, xin phương giải tục,
Quyến trúc mai, kết bạn tri âm.

(archaic, literary, figurative) an intimate bond


tùng cúc

[tʊwŋ͡m˨˩ kʊwk͡p̚˧˦]

[tʊwŋ͡m˦˩ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[tʊwŋ͡m˨˩ kʊwk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 松 (“pine”) and 菊 (“chrysanthemum”).
Its usage in Vietnamese literature is said to be influenced by/imitate the usage from the poem 歸去來辭 by Tao Yuanming.

The three paths were deserted, yet the pine tree and the chrysanthemum were still there.

三徑就荒，松菊猶存。

枌榆了鳥傷圭𪧘
松菊逋持汝役恒

15th century, Nguyễn Trãi, “言志 Ngôn chí 15”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

The Siberian elm loved its hometown incessantly,
The pine tree and the chrysanthemum nurtured and kept everyday things as they were.

Phần du lịu địu/lẽo đẽo thương quê cũ,
Tùng cúc bù trì nhớ việc hằng.

(obsolete, literary) the literati or gentlemen's spirit


ngữ cảnh

[ŋɨ˦ˀ˥ kajŋ̟˧˩]

[ŋɨ˧˨ kɛɲ˧˨]

[ŋɨ˨˩˦ kan˨˩˦]

(linguistics) context (text in which a word appears)


雄王

chữ Hán form of Hùng Vương (“Hùng king”).


nhãi

thằng (classifier)
con (classifier)
đứa (classifier)


mũ miện

[mu˦ˀ˥ miən˧˨ʔ]

[mʊw˧˨ miəŋ˨˩ʔ]

[mʊw˨˩˦ miəŋ˨˩˨]


Hùng Vương

[hʊwŋ͡m˨˩ vɨəŋ˧˧]

[hʊwŋ͡m˦˩ vɨəŋ˧˧]

[hʊwŋ͡m˨˩ vɨəŋ˧˧]

[hʊwŋ͡m˨˩ jɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 雄王, composed of 雄 (“grand”) and 王 (“king”).


mưu sát

[mɨw˧˧ ʂaːk̚˦˧˥]

[mɨw˧˧ saːk̚˦˧˥]

[mɨw˧˧ ʂaːk̚˦˥]

[mɨw˧˧ saːk̚˦˥]


bang bang

[ʔɓaːŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

Trưa trời trưa trật làm gì đi bang bang ngoài đường vậy ông nội?

It's high noon, what are you doing going around looking like you don't have a care for this world?

(Southern Vietnam) without caring about one's environment or surrounding


tích hợp

[tïk̟̚˧˦ həːp̚˧˨ʔ]

[tɨt̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ]

[tɨt̚˦˥ həːp̚˨˩˨]


cực tím

[kɨk̚˧˨ʔ tim˧˦]

[kɨk̚˨˩ʔ tim˦˧˥]

[kɨk̚˨˩˨ tim˦˥]


đĩa bán dẫn

[ʔɗiə˦ˀ˥ ʔɓaːn˧˦ zən˦ˀ˥]

[ʔɗiə˧˨ ʔɓaːŋ˦˧˥ jəŋ˧˨]

[ʔɗiə˨˩˦ ʔɓaːŋ˦˥ jəŋ˨˩˦]

đĩa (“plate; disc”) + bán dẫn (“semiconducting”).


mạch tích hợp

[majk̟̚˧˨ʔ tïk̟̚˧˦ həːp̚˧˨ʔ]

[mat̚˨˩ʔ tɨt̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ]

[mat̚˨˩˨ tɨt̚˦˥ həːp̚˨˩˨]

mạch (“circuit”) + tích hợp (“to integrate”).


thạch bản

[tʰajk̟̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˩]

[tʰat̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˧˨]

[tʰat̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 石版, composed of 石 and 版.


bóng bán dẫn

[ʔɓawŋ͡m˧˦ ʔɓaːn˧˦ zən˦ˀ˥]

[ʔɓawŋ͡m˦˧˥ ʔɓaːŋ˦˧˥ jəŋ˧˨]

[ʔɓɔŋ˦˧˥ ʔɓaːŋ˦˧˥ jəŋ˧˨]

[ʔɓawŋ͡m˦˥ ʔɓaːŋ˦˥ jəŋ˨˩˦]

bóng (“bulb”) + bán dẫn (“semiconducting”).


bức xạ điện từ

head

bức xạ điện từ • (輻射電磁)

vi-noun

bức xạ điện từ • (輻射電磁)

[ʔɓɨk̚˧˦ saː˧˨ʔ ʔɗiən˧˨ʔ tɨ˨˩]

[ʔɓɨk̚˦˧˥ saː˨˩ʔ ʔɗiəŋ˨˩ʔ tɨ˦˩]

[ʔɓɨk̚˦˥ saː˨˩˨ ʔɗiəŋ˨˩˨ tɨ˨˩]

bức xạ (“radiation”) + điện từ (“electromagnetic”).

com

electromagnetic radiation
electromagnetic radiation


vi mạch

[vɪj˧˧ mat̚˨˩ʔ]

[vɪj˧˧ mat̚˨˩˨]

[jɪj˧˧ mat̚˨˩˨]

thiết kế vi mạch

(electronics) a microchip; an integrated circuit


in đá

[ʔin˧˧ ʔɗaː˧˦]

[ʔin˧˧ ʔɗaː˨˩˦]

[ʔɨn˧˧ ʔɗaː˦˥]


in đá

[ʔin˧˧ ʔɗaː˧˦]

[ʔin˧˧ ʔɗaː˨˩˦]

[ʔɨn˧˧ ʔɗaː˦˥]


in thạch bản

[ʔin˧˧ tʰajk̟̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˩]

[ʔin˧˧ tʰat̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˧˨]

[ʔɨn˧˧ tʰat̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦]

in (“to print”) + thạch bản (“stone plate”).


in thạch bản

[ʔin˧˧ tʰajk̟̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˩]

[ʔin˧˧ tʰat̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˧˨]

[ʔɨn˧˧ tʰat̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦]


cản quang

[kaːŋ˧˨ kwaːŋ˧˧]

[kaːŋ˨˩˦ waːŋ˧˧]


tia cực tím

[tiə˧˧ kɨk̚˧˨ʔ tim˧˦]

[tiə˧˧ kɨk̚˨˩ʔ tim˦˧˥]

[tiə˧˧ kɨk̚˨˩˨ tim˦˥]

Hôm nay tia cực tím xuyên qua trời đêm (nhưng)
Anh như tia cực hiếm xuyên ngay vào tim

2022 February 20, DTAP (lyrics and music), “See Tình [Madly in Love]”, performed by Hoàng Thuỳ Linh:

UV rays penetrate the night sky tonight (but)
You're like the UV ray that rarely goes straight through my heart


quang khắc

[kwaːŋ˧˧ kʰak̚˦˧˥]

[kwaːŋ˧˧ xak̚˦˧˥]

[waːŋ˧˧ kʰak̚˦˥]

[waːŋ˧˧ xak̚˦˥]


quang khắc

[kwaːŋ˧˧ kʰak̚˦˧˥]

[kwaːŋ˧˧ xak̚˦˧˥]

[waːŋ˧˧ kʰak̚˦˥]

[waːŋ˧˧ xak̚˦˥]


chất cản quang

[t͡ɕət̚˧˦ kaːn˧˩ kwaːŋ˧˧]

[t͡ɕək̚˦˧˥ kaːŋ˧˨ kwaːŋ˧˧]

[cək̚˦˥ kaːŋ˨˩˦ waːŋ˧˧]


chất cách điện

[t͡ɕət̚˧˦ kajk̟̚˧˦ ʔɗiən˧˨ʔ]

[t͡ɕək̚˦˧˥ kat̚˦˧˥ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[cək̚˦˥ kat̚˦˥ ʔɗiəŋ˨˩˨]


chất dẫn điện

[t͡ɕət̚˧˦ zən˦ˀ˥ ʔɗiən˧˨ʔ]

[t͡ɕək̚˦˧˥ jəŋ˧˨ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[cək̚˦˥ jəŋ˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩˨]


điện dẫn

[ʔɗiən˧˨ʔ zən˦ˀ˥]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ jəŋ˧˨]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ jəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 電 (“electricity”) and 引 (“to conduct”).


kỹ thuật phần mềm

kĩ thuật phần mềm
kĩ thuật phần mềm#Vietnamese

Alternative spelling of kĩ thuật phần mềm.


dẫn điện

[zən˦ˀ˥ ʔɗiən˧˨ʔ]

[jəŋ˧˨ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[jəŋ˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩˨]

dẫn (“conductive”) + điện (“electricity”).


dẫn điện

[zən˦ˀ˥ ʔɗiən˧˨ʔ]

[jəŋ˧˨ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[jəŋ˨˩˦ ʔɗiəŋ˨˩˨]


vi mạch tích hợp

[vi˧˧ majk̟̚˧˨ʔ tïk̟̚˧˦ həːp̚˧˨ʔ]

[vɪj˧˧ mat̚˨˩ʔ tɨt̚˦˧˥ həːp̚˨˩ʔ]

[vɪj˧˧ mat̚˨˩˨ tɨt̚˦˥ həːp̚˨˩˨]

[jɪj˧˧ mat̚˨˩˨ tɨt̚˦˥ həːp̚˨˩˨]

vi mạch (“microchip”) + tích hợp (“to integrate”).


kỹ thuật điện

Alternative spelling of kĩ thuật điện (“electrical engineering”).


sóng điện từ

[sawŋ͡m˧˦ ʔɗiən˧˨ʔ tɨ˨˩]

[ʂawŋ͡m˦˧˥ ʔɗiəŋ˨˩ʔ tɨ˦˩]

[sɔŋ˦˧˥ ʔɗiəŋ˨˩ʔ tɨ˦˩]

[ʂawŋ͡m˦˥ ʔɗiəŋ˨˩˨ tɨ˨˩]

[sawŋ͡m˦˥ ʔɗiəŋ˨˩˨ tɨ˨˩]

sóng (“wave”) + điện từ (“electromagnetic”).

electromagnetic wave
electromagnetic wave


hừng đông

[hɨŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[hɨŋ˦˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧]

[hɨŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧]


kĩ thuật điện

[ki˦ˀ˥ tʰwət̚˧˨ʔ ʔɗiən˧˨ʔ]

[kɪj˧˨ tʰwək̚˨˩ʔ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[kɪj˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨ ʔɗiəŋ˨˩˨]

kĩ thuật (“engineering”) + điện (“electricity”).

electrical engineering
electrical engineering


điện tử học

[ʔɗiən˧˨ʔ tɨ˧˩ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ tɨ˧˨ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ tɨ˨˩˦ hawk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 電子學, composed of 電子 and 學.


nội tỉnh

[noj˧˨ʔ tïŋ˧˩]

[noj˨˩˨ tɨn˨˩˦]

nội- (“inside”) + tỉnh (“province”). An apparent "Sino-Vietnamese" construction that is syntactically ill-formed per Classical Chinese, since it implies "inner province" rather than "inside a province", but, however, aligns with the grammatical Vietnamese construction trong tỉnh. A well-formed Sino-Vietnamese construction would be *tỉnh nội. Compare Japanese 省内 (shōnai, tỉnh nội, “inside the ministry in question”).

ncog

gọi nội tỉnh

within the borders of a Vietnamese province


nội thành

[noj˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩]

[noj˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩]

Blend of nội- (“inside”) + thành phố (“city”). An apparent "Sino-Vietnamese" construction that is syntactically ill-formed per Classical Chinese, since it implies "inner city" rather than "inside a city", but, however, aligns with the grammatical Vietnamese construction trong thành phố. A well-formed Sino-Vietnamese construction would be *thành nội. Compare Japanese 城内 (jōnai, thành nội, “inside the castle in question”).

ncog

gọi nội thành

thành phố trực thuộc trung ương#Vietnamese

thành phố trực thuộc tỉnh
thành phố trực thuộc tỉnh#Vietnamese

within the borders of a thành phố trực thuộc trung ương or a thành phố trực thuộc tỉnh


𱑏

Variant of 舉, see there for more details.


𭁈

Variant of 與, see there for more details.


lộ tẩy

[lo˧˨ʔ təj˧˩]

[low˨˩˨ təj˨˩˦]

làm lộ tẩy kế hoạch

lộ tẩy bộ mặt thật

(of a scheme, one's identity or true self, derogatory) to be exposed


trầm ngâm

[t͡ɕəm˨˩ ŋəm˧˧]

[ʈəm˦˩ ŋəm˧˧]

[ʈəm˨˩ ŋəm˧˧]


thỉnh nguyện

[tʰïŋ˧˩ ŋwiən˧˨ʔ]

[tʰɨn˧˨ ŋwiəŋ˨˩ʔ]

[tʰɨn˨˩˦ ŋwiəŋ˨˩˨]


𮗓

Variant of 覺, see there for more details.


lực kế

[lɨk̚˧˨ʔ ke˧˦]

[lɨk̚˨˩ʔ kej˨˩˦]

[lɨk̚˨˩˨ kej˦˥]

force gauge; force meter (a measuring instrument used to measure forces)


bao trùm

[ʔɓaːw˧˧ t͡ɕum˨˩]

[ʔɓaːw˧˧ ʈum˦˩]

[ʔɓaːw˧˧ ʈʊm˨˩]

Bóng tối bao trùm lên cảnh vật.

Không khí thân mật bao trùm cuộc họp.

An atmosphere of intimacy pervaded the meeting.

to enclose and cover the whole of a certain area


đất hiếm

[ʔɗət̚˧˦ hiəm˧˦]

[ʔɗək̚˦˧˥ hiəm˦˧˥]

[ʔɗək̚˦˥ him˦˥]

(chemistry) rare earth element; rare earth


điện lưới

[ʔɗiən˧˨ʔ lɨəj˧˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ lɨj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ lɨj˦˥]


bo mạch

[ʔɓɔ˧˧ majk̟̚˧˨ʔ]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩ʔ]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩˨]


bo mạch in

[ʔɓɔ˧˧ majk̟̚˧˨ʔ ʔin˧˧]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩ʔ ʔin˧˧]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩˨ ʔɨn˧˧]

bo mạch (“circuit board”) + in (“to print”).

com

printed circuit board
printed circuit board

(computer hardware) a printed circuit board


lỗ hổng

[lo˦ˀ˥ həwŋ͡m˧˩]

[low˨˩˦ həwŋ͡m˨˩˦]

Kiến thức của cô ta có nhiều lỗ hổng đáng kể.

a gap caused by a shortage of something and which needs to be filled


hào nhoáng

[haːw˨˩ ɲwaːŋ˧˦]

[haːw˦˩ ɲwaːŋ˦˧˥]

[haːw˨˩ ɲwaːŋ˦˥]

hào (“great, extraordinary”) + nhoáng (“flared up”).

af

Nước sơn hào nhoáng, nhưng gỗ không tốt

The paint is flashy but the wood is not good.

outwardly beautiful but in a showy manner; gaudy; flashy; meretricious


cực tím sâu

[kɨk̚˧˨ʔ tim˧˦ səw˧˧]

[kɨk̚˨˩ʔ tim˦˧˥ ʂəw˧˧]

[kɨk̚˨˩ʔ tim˦˧˥ səw˧˧]

[kɨk̚˨˩˨ tim˦˥ ʂəw˧˧]

[kɨk̚˨˩˨ tim˦˥ səw˧˧]


bo mạch chủ

[ʔɓɔ˧˧ majk̟̚˧˨ʔ t͡ɕu˧˩]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩ʔ t͡ɕʊw˧˨]

[ʔɓɔ˧˧ mat̚˨˩˨ cʊw˨˩˦]

bo mạch (“circuit board”) + chủ (“main”).

com

(computer hardware) motherboard; mainboard; main circuit board


chuỗi cung ứng

[t͡ɕuəj˦ˀ˥ kʊwŋ͡m˧˧ ʔɨŋ˧˦]

[t͡ɕuj˧˨ kʊwŋ͡m˧˧ ʔɨŋ˦˧˥]

[cuj˨˩˦ kʊwŋ͡m˧˧ ʔɨŋ˦˥]

chuỗi (“chain”) + cung ứng (“to supply; to provide”).


in thạch bản ngâm

[ʔin˧˧ tʰajk̟̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˩ ŋəm˧˧]

[ʔin˧˧ tʰat̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˧˨ ŋəm˧˧]

[ʔɨn˧˧ tʰat̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦ ŋəm˧˧]

in thạch bản (“lithography”) + ngâm (“to soak or steep”).

(printing) immersion lithography (a resolution enhancement technique used in photolithography)


thiết kế đồ họa

thiết kế đồ hoạ
thiết kế đồ hoạ#Vietnamese

Traditional tone placement spelling of thiết kế đồ hoạ.


lộng hành

[ləwŋ͡m˧˨ʔ hajŋ̟˨˩]

[ləwŋ͡m˨˩ʔ hɛɲ˦˩]

[ləwŋ͡m˨˩˨ han˨˩]

Mùa màng thất bát, quan lại lộng hành, dân trăm bề khổ.

As crops failed and the bureaucracy freed to do as they're pleased, commoners had to face countless difficulties.

(derogatory) to abuse one's power through overstepping the established lines


trữ lượng

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ lɨəŋ˧˨ʔ]

[ʈɨ˧˨ lɨəŋ˨˩ʔ]

[ʈɨ˨˩˦ lɨəŋ˨˩˨]

trữ lượng vàng

the amount of minerals available or, more generally, any naturally occurring resource that hasn't yet been exploited expected to exist in a particular region


Mậu Thìn

[məw˧˨ʔ tʰin˨˩]

[məw˨˩ʔ tʰin˦˩]

[məw˨˩˨ tʰɨn˨˩]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 戊辰 (SV: Mậu Thần).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">Mậu Thần</i>

vi-etym-sino

Chiến tranh Mậu Thìn

a lunar year according to the sexagenary cycle


thời buổi

[tʰəːj˨˩ ʔɓuəj˧˩]

[tʰəːj˦˩ ʔɓuj˧˨]

[tʰəːj˨˩ ʔɓuj˨˩˦]

thời buổi này


giao du

giao du với giang hồ

(usually have negative connotations) to mingle with; to hang out with


thất bại là mẹ thành công

[tʰət̚˧˦ ʔɓaːj˧˨ʔ laː˨˩ mɛ˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩ kəwŋ͡m˧˧]

[tʰək̚˦˧˥ ʔɓaːj˨˩ʔ laː˦˩ mɛ˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩ kəwŋ͡m˧˧]

[tʰək̚˦˥ ʔɓaːj˨˩˨ laː˨˩ mɛ˨˩˨ tʰan˨˩ kəwŋ͡m˧˧]

thất bại (“failure”) + là (“to be”) + mẹ (“mother”) + thành công (“success”), calque of Chinese 失敗是成功之母／失败是成功之母 (thất bại thị thành công chi mẫu)

cal

Đừng có bỏ cuộc! Thất bại là mẹ thành công mà!

Don't give up! Fail this time and you'll succeed next time!


xáp lá cà

[saːp̚˧˦ laː˧˦ kaː˨˩]

[saːp̚˦˧˥ laː˨˩˦ kaː˦˩]

[saːp̚˦˥ laː˦˥ kaː˨˩]

Central Vietnam and Southern Vietnam form of giáp lá cà (“close-quarter combat”)

Đừng có xáp lá cà với con gái nào nhe.

Don't go hooking up with some random girl, okay?

(euphemistic) to hook up or have sexual relations with someone


惡女

chữ Hán form of ác nữ (“bad woman; evil woman; villainess”).


hiền nhân

[hiən˨˩ ɲən˧˧]

[hiəŋ˦˩ ɲəŋ˧˧]

[hiəŋ˨˩ ɲəŋ˧˧]


điển tích

[ʔɗiən˧˩ tïk̟̚˧˦]

[ʔɗiəŋ˧˨ tɨt̚˦˧˥]

[ʔɗiəŋ˨˩˦ tɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 典 (“classical book”) and 跡 (“trace; deed”). See also Chinese 典故 (diǎngù, “allusion to classical tales”).

ncog

a tale of old happenings, often the basis of sayings or moral lessons


nuôi ong

[nuəj˧˧ ʔawŋ͡m˧˧]

[nuj˧˧ ʔɔŋ˧˧]


bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên

vi-noun

(classifier cái) bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên

[ʔɓo˧˨ʔ ɲəː˧˦ t͡ɕwi˧˧ kəp̚˧˨ʔ ŋəw˦ˀ˥ ɲiən˧˧]

[ʔɓow˨˩ʔ ɲəː˨˩˦ ʈwɪj˧˧ kəp̚˨˩ʔ ŋəw˧˨ ɲiəŋ˧˧]

[ʔɓow˨˩˨ ɲəː˦˥ ʈ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ kəp̚˨˩˨ ŋəw˨˩˦ ɲiəŋ˧˧]

bộ nhớ (“memory”) + truy cập (“to access”) + ngẫu nhiên (“random”).

com

random access memory
random access memory

(computing, electronics) random access memory


quốc tế hóa

Traditional tone placement spelling of quốc tế hoá.


quốc tế hoá

[kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦ hwaː˨˩˦]

[wək̚˦˥ tej˦˥ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 國際化, composed of 國際 (“international”) and 化 (“-ize”).


quốc tế hoá

[kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦ hwaː˨˩˦]

[wək̚˦˥ tej˦˥ waː˦˥]


biệt dược

[ʔɓiət̚˧˨ʔ zɨək̚˧˨ʔ]

[ʔɓiək̚˨˩ʔ jɨək̚˨˩ʔ]

[ʔɓiək̚˨˩˨ jɨək̚˨˩˨]

international nonproprietary name
international nonproprietary name

(pharmacy) a type of medicine with a trade name given by the drug manufacturer which differs from its original or international nonproprietary name; patent medicine


𰙔

Variant of 歌, see there for more details.


trí tuệ xúc cảm

[t͡ɕi˧˦ twe˧˨ʔ sʊwk͡p̚˧˦ kaːm˧˩]

[ʈɪj˨˩˦ twej˨˩ʔ sʊwk͡p̚˦˧˥ kaːm˧˨]

[ʈɪj˦˥ t⁽ʷ⁾ej˨˩˨ sʊwk͡p̚˦˥ kaːm˨˩˦]

trí tuệ (“intelligence”) + xúc cảm (“emotion”).

com

emotional intelligence
emotional intelligence


quả thể

[waː˨˩˦ tʰej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 果 (“fruit”) and 體 (“body”), likely a calque from a European language.


qua mắt

Mày tưởng mày qua mắt tao được hả ?

You think you could pull it off right under my nose?

Vì sao Bác có thể qua mắt được mật thám Pháp ?

How did Ho Chi Minh go unnoticed under the watchful eyes of the French espionage community?

Để qua mắt Công an, Hai nghĩ ra chiêu thức bỏ ma túy vào trong bắp cải.

To avoid public security's inspection, Hai came up with hiding illicit substances inside cabbages.

under someone's nose
under someone's nose

to pull off something dishonest under someone's nose; to misdirect, mislead, bamboozle or hoodwink


chỉ nha khoa

[t͡ɕi˧˩ ɲaː˧˧ xwaː˧˧]

[t͡ɕɪj˧˨ ɲaː˧˧ kʰwaː˧˧]

[t͡ɕɪj˧˨ ɲaː˧˧ xwaː˧˧]

[cɪj˨˩˦ ɲaː˧˧ kʰwaː˧˧]

[cɪj˨˩˦ ɲaː˧˧ xwaː˧˧]

chỉ (“thread”) + nha khoa (“dentistry”).


Tổ chức Y tế Thế giới

[to˧˩ t͡ɕɨk̚˧˦ ʔi˧˧ te˧˦ tʰe˧˦ zəːj˧˦]

[tow˧˨ t͡ɕɨk̚˦˧˥ ʔɪj˧˧ tej˨˩˦ tʰej˨˩˦ jəːj˨˩˦]

[tow˨˩˦ cɨk̚˦˥ ʔɪj˧˧ tej˦˥ tʰej˦˥ jəːj˦˥]

tổ chức (“organization”) + y tế (“health care”) + thế giới (“world”).

com

World Health Organization
World Health Organization


ba-dan

[ʔɓaː˧˧ zaːn˧˧]

[ʔɓaː˧˧ jaːŋ˧˧]

[ʔɓaː˧˧ jaːŋ˧˧]


hậu hoạ

[həw˧˨ʔ hwaː˧˨ʔ]

[həw˨˩ʔ hwaː˨˩ʔ]

[həw˨˩˨ waː˨˩˨]

diệt trừ hậu hoạ


hậu họa

Traditional tone placement spelling of hậu hoạ.


hiđrocacbon

[hi˧˧ ʔɗɹo˧˧ kaːk̚˧˦ ʔɓɔn˧˧]

[hɪj˧˧ ʔɗɹow˧˧ kaːk̚˦˧˥ ʔɓɔŋ˧˧]

[hɪj˧˧ ʔɗɹow˧˧ kaːk̚˦˥ ʔɓɔŋ˧˧]


đụ mẹ

[ʔɗu˧˨ʔ mɛ˧˨ʔ]

[ʔɗʊw˨˩ʔ mɛ˨˩ʔ]

[ʔɗʊw˨˩˨ mɛ˨˩˨]


ngũ cốc nguyên cám

[ŋu˦ˀ˥ kəwk͡p̚˧˦ ŋwiən˧˧ kaːm˧˦]

[ŋʊw˧˨ kəwk͡p̚˦˧˥ ŋwiəŋ˧˧ kaːm˦˧˥]

[ŋʊw˨˩˦ kəwk͡p̚˦˥ ŋwiəŋ˧˧ kaːm˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngũ cốc nguyên cám.wav


khánh kiệt

[xajŋ̟˧˦ kiət̚˧˨ʔ]

[kʰɛɲ˦˧˥ kiək̚˨˩ʔ]

[xɛɲ˦˧˥ kiək̚˨˩ʔ]

[kʰan˦˥ kiək̚˨˩˨]

khánh kiệt tài nguyên

(of wealth and resource, literary) exhausted


hậu nghiệm

[həw˧˨ʔ ŋiəm˧˨ʔ]

[həw˨˩ʔ ŋiəm˨˩ʔ]

[həw˨˩˨ ŋim˨˩˨]


tiên nghiệm

[tiən˧˧ ŋiəm˧˨ʔ]

[tiəŋ˧˧ ŋiəm˨˩ʔ]

[tiəŋ˧˧ ŋim˨˩˨]


điềm đạm

[ʔɗiəm˨˩ ʔɗaːm˧˨ʔ]

[ʔɗiəm˦˩ ʔɗaːm˨˩ʔ]

[ʔɗim˨˩ ʔɗaːm˨˩˨]


Tua Rua

[tuə˧˧ zuə˧˧]

[tuə˧˧ ʐuə˧˧]

[tuə˧˧ ɹuə˧˧]


sinh vật phù du

[sïŋ˧˧ vət̚˧˨ʔ fu˨˩ zu˧˧]

[ʂɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ fʊw˦˩ jʊw˧˧]

[sɨn˧˧ vək̚˨˩ʔ fʊw˦˩ jʊw˧˧]

[ʂɨn˧˧ vək̚˨˩˨ fʊw˨˩ jʊw˧˧]

[sɨn˧˧ jək̚˨˩˨ fʊw˨˩ jʊw˧˧]


mắc ma

[mak̚˦˧˥ maː˧˧]

Etymology tree
Proto-Indo-European *mh₂ǵyéti
Ancient Greek μάσσω (mássō)
Proto-Indo-European *-mn̥
Ancient Greek -μα (-ma)
Ancient Greek μάγμα (mágma)der.
English magmabor.
Vietnamese mắc ma
Borrowed from English magma.


xéo xắt

[sɛw˨˩˦ sak̚˦˧˥]


dũng sĩ

[zʊwŋ͡m˦ˀ˥ si˦ˀ˥]

[jʊwŋ͡m˧˨ ʂɪj˧˨]

[jʊwŋ͡m˧˨ sɪj˧˨]

[jʊwŋ͡m˨˩˦ ʂɪj˨˩˦]

[jʊwŋ͡m˨˩˦ sɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 勇士, composed of 勇 (“brave”) and 士 (“militaryman”).

vi-etym-sino

Khi xưa Alibaba như vầng trăng sáng chiếu trên trần gian.
Alibaba.
Hôm nay Alibaba như chàng dũng sĩ hát bao lời ca.
Alibaba.

c. 1985, “Alibaba”, Lê Quốc Thắng (lyrics), Los Garcia (music)performed by The Singers of the Children's House of Hồ Chí Minh City, published 1997:

Long ago, Alibaba was like the bright moon that lit up the world.
Alibaba.
Nowadays, Alibaba is like a valiant knight who sings many a song.
Alibaba.


dong riềng

[zawŋ͡m˧˧ ziəŋ˨˩]

[jawŋ͡m˧˧ ʐiəŋ˦˩]

[jɔŋ˧˧ ʐiəŋ˦˩]

[jawŋ͡m˧˧ ɹiəŋ˨˩]

dong (“Phrynium placentarium”) + riềng (“Alpinia”). Semantically analogous to English pineapple, which is neither a pine nor an apple.


bức bách

[ʔɓɨk̚˧˦ ʔɓajk̟̚˧˦]

[ʔɓɨk̚˦˧˥ ʔɓat̚˦˧˥]

[ʔɓɨk̚˦˥ ʔɓat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 逼迫, composed of 逼 (“to force”) and 迫 (“to force”).

vi-etym-sino

bị bức bách phải làm


bức bách

[ʔɓɨk̚˧˦ ʔɓajk̟̚˧˦]

[ʔɓɨk̚˦˧˥ ʔɓat̚˦˧˥]

[ʔɓɨk̚˦˥ ʔɓat̚˦˥]


vi-xin

[vɪj˧˧ sɨn˧˧]

[jɪj˧˧ sɨn˧˧]

Chúng đến bằng xe du lịch loại nhỏ và xe con, trên xe chở từ 2 đến 4 người. Sĩ quan cố vấn Mỹ đề[u] mặc đồ xivin. Khi ăn chơi xong đến khuya có nhiêu tên lên xe về, một số lại nghỉ đến sáng hôm sau mới về.

They travelled here in small-sized automobiles and cars that could each hold from 2 to 4 people. The American advisors all wore civil clothes. After the fest, at night, many would get on the vehicles and go home, while some stayed 'til sunrise the day after.


làm reo

[laːm˦˩ ʐɛw˧˧]

[laːm˨˩ ɹɛw˧˧]

From làm (“to do”) + French grève (“strike”).

Công nhân làm reo đòi chủ tăng lương.

Workers went on strike demanding a raise from the boss.


xi-vin

[sɪj˧˧ vɨn˧˧]

[sɪj˧˧ jɨn˧˧]


đánh hội đồng

[ʔɗajŋ̟˧˦ hoj˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[ʔɗɛɲ˦˧˥ hoj˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[ʔɗan˦˥ hoj˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

(colloquial, slang) to join together to commit acts of violence upon a person, to gang up on


nhiệt thành

[ɲiət̚˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩]

[ɲiək̚˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩]

[ɲiək̚˨˩˨ tʰan˨˩]


tôi tớ

[toj˧˧ təː˧˦]

[toj˧˧ təː˨˩˦]

[toj˧˧ təː˦˥]

tôi (“servant, slave”) + tớ (“servant”).

Trong hai tháng đầu Tú Cẩm ăn ở mềm mỏng dễ thương lắm, cung kính bà Huyện, bợ đỡ Phi Phụng coi sóc việc nhà, tử tế với tôi tớ.

1925, Hồ Biểu Chánh, chapter 4, in Nhơn tình ấm lạnh:

In the first two months, Tú Cẩm had shown to be tactful and likable in his maneuvers, he showed Lady Huyện much respect, helped Phi Phụng in household matters, and treated the servants kindly.


rụi

cháy rụi

chết rụi

(of crop) withered away from lack of care

(now chiefly in certain expressions) decimated; devastated


gạn

gạn nước vôi trong

to filter out undissolved matter to make limewater

gạn vàng

to rinse off unwanted materials to extract gold


dinh-tê

[zïŋ˧˧ te˧˧]

Borrowed from French rentrer (“to return”).

Trừ bọn Việt gian, nói chung những người "dinh tê" đều bị lương tâm cắn rứt, như người đã đào ngũ. Họ thấy tương lai của họ mờ ám. Trong lúc toàn dân đang đập vào mặt quân thù, họ cam lòng quỳ gối cúi đầu dưới gót sắt giặc.

Excluding the collaborators, the "dinh tê" are all by and large conscience-stricken like defectors. They see their future as bleak. Amidst our people's triumph against the enemy, they're content with kneeling down and licking the enemies' boots.

(dated) to defect to the French-occupied zones during the Anti-French Resistance War


híp

cười híp mắt

to laugh so hard one's eyes are almost completely closed


vu oan

[vʊw˧˧ ʔwaːŋ˧˧]

[vʊw˧˧ (ʔ)waːŋ˧˧]

[jʊw˧˧ (ʔ)waːŋ˧˧]


nghìn thu

[ŋin˨˩ tʰu˧˧]

[ŋin˦˩ tʰʊw˧˧]

[ŋɨn˨˩ tʰʊw˧˧]

From nghìn + thu, calque of Chinese 千秋 (thiên thu).

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">thiên thu</i>

Nghìn thu gặp hội thăng bình.


nghìn thu

[ŋin˨˩ tʰu˧˧]

[ŋin˦˩ tʰʊw˧˧]

[ŋɨn˨˩ tʰʊw˧˧]


ca-ra

[kaː˧˧ ɹaː˧˧]

[kaː˧˧ zaː˧˧]

[kaː˧˧ ɹaː˧˧]

[kaː˧˧ ɹaː˧˧]

vàng 24 ca-ra


núng

1920, Lu Xun, Tomorrow (明天), Vietnamese translation by Phan Khôi in Tuyển tập tiểu thuyết Lỗ Tấn II (1957), English translation from Marxists Internet Archive (2005).
Bây giờ thì đã sáng rồi ; ánh sáng trời xóa mất ánh sáng đèn, thấy rõ hai cánh mũi của thằng Báu cứ phồng ra núng vào theo hơi thở.

But now at last it was bright. Clear daylight swallowed up the lamplight. Pao-erh's nostrils quivered as he gasped for breath.

(obsolete) going flat; concave; indented; sunk

(by extension, of situation or mental state, now chiefly in compounds) yielding; conceding


cô nhi

[kow˧˧ ɲɪj˧˧]

[kow˧˧ ɲɪj˧˧]


ngạnh

ngạnh cá ngát

(of fish, especially of catfish species) spines


𠸟

𠸟: Hán Việt readings: bai (canonical)
phôi 𠸟: Nôm readings: bui (canonical)
vui (canonical)


bất thành văn

[ʔɓət̚˧˦ tʰajŋ̟˨˩ van˧˧]

[ʔɓək̚˦˧˥ tʰɛɲ˦˩ vaŋ˧˧]

[ʔɓək̚˦˥ tʰan˨˩ vaŋ˧˧]

[ʔɓək̚˦˥ tʰan˨˩ jaŋ˧˧]

luật bất thành văn


tự sinh tự diệt

[tɨ˧˨ʔ sïŋ˧˧ tɨ˧˨ʔ ziət̚˧˨ʔ]

[tɨ˨˩ʔ ʂɨn˧˧ tɨ˨˩ʔ jiək̚˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ʔ sɨn˧˧ tɨ˨˩ʔ jiək̚˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˨ ʂɨn˧˧ tɨ˨˩˨ jiək̚˨˩˨]

[tɨ˨˩˨ sɨn˧˧ tɨ˨˩˨ jiək̚˨˩˨]

Khi nào không đi xe được thì ta... đi bộ. Hàng ngàn năm nay dân ta vẫn đi bộ có chết ai đâu? Còn xe máy và ô tô, thôi cứ để nó... tự sinh tự diệt vậy!

If we can't go by car then we... walk. Our people have been walking for thousands of years and has anyone died because of that? As for cars and motorcycles, just let them... thrive and die on its own!

to let something emerge and perish on its own


nguồn cơn

[ŋuən˨˩ kəːn˧˧]

[ŋuəŋ˦˩ kəːŋ˧˧]

[ŋuəŋ˨˩ kəːŋ˧˧]

縁㐌枚據牢吏(⿰糸𥐧)
擬源干𱠎𢷮牢當

18th century, Nguyễn Gia Thiều (阮嘉韶) (1741-1798), Cung oán ngâm khúc (宮怨吟曲), Phú Văn đường tàng (富文堂藏), printed in 1866 edition:

My fate was lucky, yet it also was not,
Thinking about the reason why, it just spelt "middle of the road".

Duyên đã may, cớ sao lại rủi,
Nghĩ nguồn cơn, dở dói sao đang.

Tiếng đồn một sở Cái-mơn, Nhà-thờ nhà-phước nguồn cơn phú cường.

1909, Nguyễn Liên Phong, “Bến-Tre”, in Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca:

Word has it that in the parish of Cái-mơn, the church and the monastery there are the reasons for their wealth.

(of a phenomenon or an event) the reason why


gửi trứng cho ác

[ɣɨj˧˩ t͡ɕɨŋ˧˦ t͡ɕɔ˧˧ ʔaːk̚˧˦]

[ɣɨj˧˨ ʈɨŋ˦˧˥ t͡ɕɔ˧˧ ʔaːk̚˦˧˥]

[ɣɨj˨˩˦ ʈɨŋ˦˥ cɔ˧˧ ʔaːk̚˦˥]

Literally, "to give eggs to a crow", with wordplay from the homophony between ác (“crow”) and ác (惡, “evil”).

(idiomatic) to hand or entrust one's treasure to a feigning baddie


con số

[kɔŋ˧˧ ʂow˨˩˦]

[kɔŋ˧˧ sow˨˩˦]

[kɔŋ˧˧ ʂow˦˥]

[kɔŋ˧˧ sow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-con số.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-con số.wav


kí pháp khoa học

[kɪj˨˩˦ faːp̚˦˧˥ kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[kɪj˨˩˦ faːp̚˦˧˥ xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[kɪj˦˥ faːp̚˦˥ kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

[kɪj˦˥ faːp̚˦˥ xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

Số 0.00236 viết bằng kí pháp khoa học thì là 2.36×10⁻³ hoặc là 2.36E-3.

(mathematics) scientific notation; an alternative format of such a decimal number immediately followed by E and an integer


八段錦

chữ Hán form of bát đoạn cẩm (“Ba Duan Jin”).


寬洪

chữ Hán form of khoan hồng (“to be clement; to be merciful; to be lenient”).


đồ đệ

[ʔɗo˨˩ ʔɗe˧˨ʔ]

[ʔɗow˦˩ ʔɗej˨˩ʔ]

[ʔɗow˨˩ ʔɗej˨˩˨]

Sau khi ông Thích-Ca mất, học trò là Ma-kha-ca-diệp hội hết đồ đệ ở thành Vương-sá cả thảy năm trăm người, đó là lần thứ nhất Phật-giáo hội tụ.

1915, Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục [Vietnamese customs]:

After Śākyamuni passed away, his disciple Mahākāśyapa gathered all the disciples in Rājagṛha, totaling 500 people; thus was the First Buddhist council.

(now chiefly Chinese fiction, otherwise historical) disciple


𱽇

Variant of 艱, see there for more details.


𱍜

𱍜: Nôm readings: cốc (canonical)
dốc (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 谷 (cốc) + semantic 下 (“lower”).

Han compound

Alternative form of 角 (“Nôm form of dốc.”).


tằn tiện

[taŋ˦˩ tiəŋ˨˩ʔ]

[taŋ˨˩ tiəŋ˨˩˨]

sống tằn tiện qua ngày


Trường Thạnh

[t͡ɕɨəŋ˨˩ tʰajŋ̟˧˨ʔ]

[ʈɨəŋ˦˩ tʰɛɲ˨˩ʔ]

[ʈɨəŋ˨˩ tʰan˨˩˨]

Ho Chi Minh City
Ho Chi Minh City#English

A ward of Thủ Đức, Ho Chi Minh City, Vietnam


Trường Thành

[t͡ɕɨəŋ˨˩ tʰajŋ̟˨˩]

[ʈɨəŋ˦˩ tʰɛɲ˦˩]

[ʈɨəŋ˨˩ tʰan˨˩]

From trường thành, Sino-Vietnamese word from 長城.

A commune of Thới Lai district, Cần Thơ, Vietnam

A commune of An Lão district, Haiphong, Vietnam

(historical) A commune of Thanh Hà district, Hải Dương, Vietnam, in present-day Thanh Quang commune


trường thành

[t͡ɕɨəŋ˨˩ tʰajŋ̟˨˩]

[ʈɨəŋ˦˩ tʰɛɲ˦˩]

[ʈɨəŋ˨˩ tʰan˨˩]


rơ-moóc

[zəː˧˧ mɔk̚˧˦]

[ʐəː˧˧ mɔk̚˦˧˥]

[ɹəː˧˧ mɔk̚˦˥]


sơ-mi rơ-moóc

[səː˧˧ mi˧˧ zəː˧˧ mɔk̚˧˦]

[ʂəː˧˧ mɪj˧˧ ʐəː˧˧ mɔk̚˦˧˥]

[səː˧˧ mɪj˧˧ ʐəː˧˧ mɔk̚˦˧˥]

[ʂəː˧˧ mɪj˧˧ ɹəː˧˧ mɔk̚˦˥]

[səː˧˧ mɪj˧˧ ɹəː˧˧ mɔk̚˦˥]


sau khi

[ʂaw˧˧ kʰɪj˧˧]

[ʂa(ː)w˧˧ kʰɪj˧˧]

Sau khi nghe xong câu chuyện, mặt nó buồn rười rượi.

After hearing the story, sadness bloomed on her face.


trước khi

[t͡ɕɨək̚˧˦ xi˧˧]

[ʈɨək̚˦˧˥ kʰɪj˧˧]

[ʈɨək̚˦˧˥ xɪj˧˧]

[ʈɨək̚˦˥ kʰɪj˧˧]

[ʈɨək̚˦˥ xɪj˧˧]

Trước khi ngủ phải chà răng nghe chưa.

You ought to brush your teeth before going to bed.


loà

沛浪𪱆𤈛畑𤍶
𤑟𤉜𡎦妬拯𱺵束生

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

Was it just the sun or the lamplight that blinded me,
Or is it really Thúc who is sitting there?

Phải rằng nắng quáng đèn loà,
Rõ ràng ngồi đó, chẳng là Thúc sinh?

(of eyes) unable to see after experiencing extreme brightness


tự cường

[tɨ˧˨ʔ kɨəŋ˨˩]

[tɨ˨˩ʔ kɨəŋ˦˩]

[tɨ˨˩˨ kɨəŋ˨˩]


đại hội đồng

head

đại hội đồng

đại hội đồng

vi-noun

đại hội đồng

đại hội đồng

[ʔɗaːj˧˨ʔ hoj˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ hoj˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[ʔɗaːj˨˩˨ hoj˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]


chạy bằng cơm

[t͡ɕaj˧˨ʔ ʔɓaŋ˨˩ kəːm˧˧]

[t͡ɕaj˨˩ʔ ʔɓaŋ˦˩ kəːm˧˧]

[ca(ː)j˨˩˨ ʔɓaŋ˨˩ kəːm˧˧]

(slang, humorous) Powered by manpower and fueled by rice, like manpowered.


ưu sinh

[ʔiw˧˧ sïŋ˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʂɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ sɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ ʂɨn˧˧]

[ʔɨw˧˧ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 優生, composed of 優 (“superior”) and 生 (“life”).


bạn thân

Linh là một người bạn thân của tôi.

Bạn thân của tôi học rất giỏi.

(when implying only one person) the best friend


gượng gạo

[ɣɨəŋ˧˨ʔ ɣaːw˧˨ʔ]

[ɣɨəŋ˨˩ʔ ɣaːw˨˩ʔ]

[ɣɨəŋ˨˩˨ ɣaːw˨˩˨]


ruổi

㗂笛𲃲賖澄凌扐
行旗𠖤𩃳乞𥊚ヌ

18th century, Đặng Trần Côn (鄧陳琨) (circa 1705–1745) (original Chinese), translated by Đoàn Thị Điểm (段氏點) (1705–1746/1748) (traditionally claimed), might actually be translated by Phan Huy Ích (潘輝益) (1751–1822), Chinh phụ ngâm khúc (征婦吟曲) [The Song of a Soldier's Wife], lines 49-50:

Flutes pipe and send faint echoes from afar,
Flags file and stir vague shadows to and fro.

Tiếng địch ruổi xa chừng lăng lắc,
Hàng cờ bay bóng ngất mờ mờ.

𠄽旬渚𣴓𡃹𡅳
𠃅外擬㐌𠽖連𨇒車

These moments were not enough for the farewell cups to be emptied,
Yet outside, he already urged for a quick departure.

Vài tuần chưa cạn chén khuyên,
Mái ngoài nghỉ đã giục liền ruổi xe.

(now only in compounds) to run around or run away quickly


hậu sự

[həw˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[həw˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[həw˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[həw˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[həw˨˩˨ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 後事, composed of 後 (“later”) and 事 (“matters”), from Chinese 後事／后事 (hòushì, “future matters; postmortem matters”).

der

chuyện/việc hậu sự

lo (chuyện/việc) hậu sự

TPO - Trên đường chuyển từ Bình Dương về Vĩnh Long để lo hậu sự, đau đớn vì con mình chết khi còn quá trẻ, lại thấy người con vẫn còn ấm, mạch vẫn đập nên người cha đã đưa con vào Bệnh viện Đa khoa S.I.S Cần Thơ với hi vọng 'còn nước còn tát'. Nỗ lực của các bác sĩ đã thành công đưa bệnh nhân từ cõi chết trở về.

2024 January 24, “Trên đường đưa về quê lo hậu sự, nam thanh niên bất ngờ được cứu sống [On the way Home for Funeral Undertaking, a Youth's Life Was Suddenly Saved]”, in Tiền phong [The Vanguard]:

TV: On the way home from Bình Dương to Vĩnh Long for funeral undertaking, while bereaved for his young son's untimely death, a father felt his body was still warm and had a pulse, so he brought him to the S.I.S Cần Thơ General Hospital in a last-ditch effort. Miraculously, the doctors managed to pull off the feat of bringing him back from the jaws of death.

the undertaking of tang (“funeral, burial/cremation and mourning”)


Ki-tô

Clipping of Ki-ri-xi-tô. Compare Mandarin 基督 (Jīdū, Cơ Đốc).

cog

Jīdū, <i class="Latn mention" lang="vi">Cơ Đốc</i>

Đức (Giê-su) Ki-tô


mãn ý

[maːn˦ˀ˥ ʔi˧˦]

[maːŋ˧˨ ʔɪj˨˩˦]

[maːŋ˨˩˦ ʔɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 滿意, composed of 滿 (“satisfy”) and 意 (“wish”).

vi-etym-sino

Ở nhà hát ra về mọi người đều mãn ý.

Going home from the theatre, everyone was all satisfied.


táo bạo

[taːw˧˦ ʔɓaːw˧˨ʔ]

[taːw˨˩˦ ʔɓaːw˨˩ʔ]

[taːw˦˥ ʔɓaːw˨˩˨]

hành động táo bạo


khai hoang

[kʰaːj˧˧ hwaːŋ˧˧]

[kʰaːj˧˧ waːŋ˧˧]

[xaːj˧˧ waːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 開荒, composed of 開 (“to open up”) and 荒 (“wasteland”).

đi khai hoang


tao phùng

[taːw˧˧ fʊwŋ͡m˨˩]

[taːw˧˧ fʊwŋ͡m˦˩]

[taːw˧˧ fʊwŋ͡m˨˩]

Sino-Vietnamese word from 遭逢, composed of 遭 (“to encounter”) and 逢 (“to meet”).

...tiếc cho tạo hóa khéo vô tình, ngàn năm một hội tao phùng, phận thủy có, phận chung sao chẳng có?

"It is regretful that the Creator is heartless; one moment of encounter in a thousand years; destined to meet, why not destined to be together?


đậu xanh rau má

[ʔɗəw˧˨ʔ sajŋ̟˧˧ zaw˧˧ maː˧˦]

[ʔɗəw˨˩ʔ sɛɲ˧˧ ʐaw˧˧ maː˨˩˦]

[ʔɗəw˨˩˨ san˧˧ ɹa(ː)w˧˧ maː˦˥]

From đậu xanh (“mung bean”) + rau má (“Indian pennywort”), a minced oath of đậu má by adding two other syllables to the middle of the word.

com

(idiomatic, slang, minced oath, humorous) Synonym of đụ má.


ngoe nguẩy

[ŋwɛ˧˧ ŋwəj˧˩]

[ŋwɛ˧˧ ŋwəj˧˨]

[ŋwɛ˧˧ ŋwəj˨˩˦]


khai chiến

[xaːj˧˧ t͡ɕiən˧˦]

[kʰaːj˧˧ t͡ɕiəŋ˦˧˥]

[xaːj˧˧ t͡ɕiəŋ˦˧˥]

[kʰaːj˧˧ ciəŋ˦˥]

[xaːj˧˧ ciəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 開戰, composed of 開 (“start”) and 戰 (“war”).

vi-etym-sino

hai nước bắt đầu khai chiến

the two countries begin to start the war


nhân nhượng

[ɲən˧˧ ɲɨəŋ˧˨ʔ]

[ɲəŋ˧˧ ɲɨəŋ˨˩ʔ]

[ɲəŋ˧˧ ɲɨəŋ˨˩˨]

Hồ Chí Minh (1946), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

(please add an English translation of this quotation)

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa!


bạch tạng

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ taːŋ˧˨ʔ]

[ʔɓat̚˨˩ʔ taːŋ˨˩ʔ]

[ʔɓat̚˨˩˨ taːŋ˨˩˨]


vô điều kiện

[vo˧˧ ʔɗiəw˨˩ kiən˧˨ʔ]

[vow˧˧ ʔɗiw˦˩ kiəŋ˨˩ʔ]

[vow˧˧ ʔɗiw˨˩ kiəŋ˨˩˨]

[jow˧˧ ʔɗiw˨˩ kiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 無條件, or vô- (“un-; -less; -free”) + điều kiện (“condition”).

pre

đầu hàng vô điều kiện

- Trai đẹp thì đi thông bể phốt cũng có người thích, như cháu tao chẳng hạn.
Châu từ lúc biết Tuấn Anh là cháu mình, suốt ngày tự hào tâng bốc nó, nhưng tâng bốc độ đẹp trai của Vương Tuấn Anh thì chưa bao giờ là thừa. Ly phủi phủi tay, xua xua:
- Thằng cháu mày? Buồn nôn!
- Nếu thích một người cần có lí do, thì đấy không phải là thích. Cũng giống như bố mẹ mày, yêu thương mày vô điều kiện.

(Can we date this quote?), Sapis, “Chương 14: Giấm lên men [Chapter 14: Fermented Vinegar]”, in Nó thích mày [She Likes You]:

"If you're a hot guy it ain't matter even if you were a septic tank cleaner, like my nephew for example."
Ever since Châu learnt Tuấn Anh was her nephew, she'd always touted him, though touting Vương Tuấn Anh's hotness was never uncalled for. Ly waved her hand in dismissal.
"Your nephew? Yuck!"
"If you need a reason to like someone, you don't really like them. Your parents, for example, love you unconditionally."


head

phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˦ˀ˥ taːp̚˧˦ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ ŋɨ˦ˀ˥ faːp̚˧˦ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˧˨ taːp̚˦˧˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˦˩ ŋɨ˧˨ faːp̚˦˧˥ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[fɔŋ˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˧˨ taːp̚˦˧˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˦˩ ŋɨ˧˨ faːp̚˦˧˥ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˨˩˦ taːp̚˦˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ ŋɨ˨˩˦ faːp̚˦˥ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ ʔɓaː˧˧ ʔɓaːw˨˩˦ taːp̚˦˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩ ŋɨ˨˩˦ faːp̚˦˥ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

Literally "storms cannot be compared to the Vietnamese grammar".

Vietnamese grammar is very hard to learn.


𤔄

Variant of 哥, see there for more details.


𫡑

Variant of 衆, see there for more details.


𬽪

Variant of 佛, see there for more details.


𱥺

Variant of 沒, see there for more details.


tâm niệm

[təm˧˧ niəm˧˨ʔ]

[təm˧˧ niəm˨˩ʔ]


vơ đũa cả nắm

vơ đũa cả nắm

vi-verb

vơ đũa cả nắm

[vəː˧˧ ʔɗuə˦ˀ˥ kaː˧˩ nam˧˦]

[vəː˧˧ ʔɗuə˧˨ kaː˧˨ nam˦˧˥]

[vəː˧˧ ʔɗuə˨˩˦ kaː˨˩˦ nam˦˥]

[jəː˧˧ ʔɗuə˨˩˦ kaː˨˩˦ nam˦˥]

(literal) to grab an entire handful of chopsticks

paint with a broad brush
paint with a broad brush#English

(figurative) to paint with a broad brush


quá trớn

[kwaː˧˦ t͡ɕəːn˧˦]

[kwaː˨˩˦ ʈəːŋ˦˧˥]

[waː˦˥ ʈəːŋ˦˥]

quá (“excessively”) + trớn (“momentum”).


hao tổn

[haːw˧˧ toŋ˨˩˦]

hao tổn binh lực


khống

[kʰəwŋ͡m˦˧˥]

nộp thuế khống

to report taxes lower than it should be so you pay lower taxes

khai khống

to not give information you have to give, eg. by giving false information


dấu cá

[zəw˧˦ kaː˧˦]

[jəw˨˩˦ kaː˨˩˦]

[jəw˦˥ kaː˦˥]

dấu + cá (cá refers to the reading of 亇).

(writing, linguistics) the 𖿰, a signifier commonly placed to the right of a phonogram in a Nôm text, indicates that this character should not be read with its Sino-Vietnamese reading or should be read with an alternative reading.


chữ đơn

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ ʔɗəːn˧˧]

[t͡ɕɨ˧˨ ʔɗəːŋ˧˧]

[cɨ˨˩˦ ʔɗəːŋ˧˧]

Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa (指南玉音解義)
拜除喃曳宁单
Bây giờ/chừ/chờ Nôm dạy chữ đơn.
Now, (when composing in) Nôm, (we) teach single characters.

(historical, writing) single characters that were borrowed for their sound, a category of Nôm characters where each character is borrowed for their phonetics, "simple phonograms"; this was one of the main components in Nôm texts alongside semantophonograms.

(historical, writing) simplified characters


giờ tối

[zəː˨˩ toj˧˦]

[jəː˦˩ toj˨˩˦]

[jəː˨˩ toj˦˥]

Bây giờ là 7 giờ tối.

p.m., specifically the hours from dawn to 22 o'clock


chính hiệu

[t͡ɕïŋ˧˦ hiəw˧˨ʔ]

[t͡ɕɨn˦˧˥ hiw˨˩ʔ]

Sino-Vietnamese word from 正號, composed of 正 (“genuine, true”) and 號 (“name; store, shop”).

vi-etym-sino

người Hà Nội chính hiệu

hàng chính hiệu

(of origin, sometimes humorous or self-deprecatory) authentic; real; true


cắt bao

[kat̚˧˦ ʔɓaːw˧˧]

[kak̚˦˧˥ ʔɓaːw˧˧]

[kak̚˦˥ ʔɓaːw˧˧]

cắt (“to cut”) + bao (“sack”), clipping of cắt bao quy đầu.

to circumcise, to cut the foreskin of the penis


Xuất hành

[swət̚˧˦ hajŋ̟˨˩]

[swək̚˦˧˥ hɛɲ˦˩]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ han˨˩]

Sino-Vietnamese word from 出行 (“departure”).

Sách Xuất hành


Xuất Ê-díp-tô Ký

Due to the uncanny resemblance, as well as the peculiarly Japanese-sounding name for Egypt, perhaps calque of Japanese 出エジプト記 (Shutsu-Ejiputo-ki, literally “Chronicle of the Departure from Egypt”). Compare Chinese 出埃及記／出埃及记 (Xuất Ai Cập kí) and Korean 출애굽기 (Churaegupgi). Most proper names in the Vietnamese Protestant translation of the Bible were derived from French, however, the French title French livre de l’Exode seems implausible here since Exode only biblically implies "departure from Egypt", compared to the Catholic title Xuất hành which is more general. Ê-díp-tô could also be from Portuguese "Egito", as there are many Catholic transliterations from Portuguese, for example, 基移吹蘇 Kirixitô for Portuguese rendition of Christ 'Christo' in Catholic chữ Nôm texts.

cal

(Protestantism) Synonym of Xuất hành (“Exodus”)


Giu-đi-tha

[zu˧˧ ʔɗi˧˧ tʰaː˧˧]

[jʊw˧˧ ʔɗɪj˧˧ tʰaː˧˧]

[jʊw˧˧ ʔɗɪj˧˧ tʰaː˧˧]


Lê-vi

Sách Lê-vi / Lê-vi Ký
Leviticus


Giô-ên

[jow˧˧ ʔəːn˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giô-en (“Joel”)


Tô-bi-a

[to˧˧ ʔɓi˧˧ ʔaː˧˧]

[tow˧˧ ʔɓɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[tow˧˧ ʔɓɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Ê-xơ-tê

[ʔe˧˧ səː˧˧ te˧˧]

[ʔej˧˧ səː˧˧ tej˧˧]

[ʔej˧˧ səː˧˧ tej˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ét-te (“Esther”)


E-xơ-ra

[ʔɛ˧˧ səː˧˧ zaː˧˧]

[ʔɛ˧˧ səː˧˧ ʐaː˧˧]

[ʔɛ˧˧ səː˧˧ ɹaː˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ét-ra (“Ezra; Esdras”)


Sa-mu-en

[saː˧˧ mu˧˧ ʔɛn˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Ma-ca-bê

[maː˧˧ kaː˧˧ ʔɓe˧˧]

[maː˧˧ kaː˧˧ ʔɓej˧˧]

[maː˧˧ kaː˧˧ ʔɓej˧˧]


I-sai-a

[ʔi˧˧ saːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂaːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ saːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂaːj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔɪj˧˧ saːj˧˧ ʔaː˧˧]


Sa-mu-ên

[saː˧˧ mu˧˧ ʔen˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔen˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔen˧˧]

[ʂaː˧˧ mʊw˧˧ ʔəːn˧˧]

[saː˧˧ mʊw˧˧ ʔəːn˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Sa-mu-en (“Samuel”)


Ru-tơ

[zu˧˧ təː˧˧]

[ʐʊw˧˧ təː˧˧]

[ɹʊw˧˧ təː˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Rút (“Ruth”)


Ét-te

[ʔɛt̚˧˦ tɛ˧˧]

[ʔɛt̚˦˧˥ tɛ˧˧]

[ʔɛk̚˦˥ tɛ˧˧]


Ô-sê

[ʔow˧˧ ʂej˧˧]

[ʔow˧˧ ʂej˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Hô-sê (“Hosea”)


Ê-sai

[ʔe˧˧ saːj˧˧]

[ʔej˧˧ ʂaːj˧˧]

[ʔej˧˧ ʂaːj˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of I-sai-a (“Isaiah”)


Giê-rê-mi-a

[ze˧˧ ze˧˧ mi˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ʐej˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jej˧˧ ɹej˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

(biblical, Catholicism) Jeremiah; Jeremy


Ê-dê-ki-en

[ʔe˧˧ ze˧˧ ki˧˧ ʔɛn˧˧]

[ʔej˧˧ jej˧˧ kɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[ʔej˧˧ jej˧˧ kɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Ê-xê-chi-ên

[ʔe˧˧ se˧˧ t͡ɕi˧˧ ʔen˧˧]

[ʔej˧˧ sej˧˧ t͡ɕɪj˧˧ ʔen˧˧]

[ʔej˧˧ sej˧˧ cɪj˧˧ ʔəːn˧˧]

Partial orthographic borrowing from French Ézéchiel. The is hard in French.

obor

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ê-dê-ki-en (“Ezekiel”)


Đa-ni-ên

[ʔɗaː˧˧ ni˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔəːn˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Đa-ni-en (“Daniel”)


Giê-rê-mi

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giê-rê-mi-a (“Jeremiah; Jeremy”)


A-mốt

[ʔaː˧˧ mot̚˧˦]

[ʔaː˧˧ mok̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ mok̚˦˥]


Giô-en

[zo˧˧ ʔɛn˧˧]

[jow˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[jow˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Ét-ra

[ʔɛt̚˧˦ zaː˧˧]

[ʔɛt̚˦˧˥ ʐaː˧˧]

[ʔɛk̚˦˥ ɹaː˧˧]


Giô-suê

[jow˧˧ ʂ⁽ʷ⁾ej˧˧]

Partial orthographic borrowing from Italian Giosuè, French Josué or Portuguese Josué.


Nê-hê-mi

Borrowed from French Néhémie. As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Nơ-khe-mi-a (“Nehemiah”)


Áp-đia

[ʔaːp̚˧˦ ʔɗiə˧˧]

[ʔaːp̚˦˧˥ ʔɗiə˧˧]

[ʔaːp̚˦˥ ʔɗiə˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ô-va-đi-a (“Obadiah; Abdias”)


Ô-va-đi-a

[ʔo˧˧ vaː˧˧ ʔɗi˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ vaː˧˧ ʔɗɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ vaː˧˧ ʔɗɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[ʔow˧˧ jaː˧˧ ʔɗɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Na-khum

[naː˧˧ kʰʊm˧˧]

[naː˧˧ xʊm˧˧]


Xô-phô-ni-a

[so˧˧ fo˧˧ ni˧˧ ʔaː˧˧]

[sow˧˧ fow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[sow˧˧ fow˧˧ nɪj˧˧ ʔaː˧˧]

Borrowed from Hebrew צְפַנְיָה (ts'fanyá).


Na-hum

[naː˧˧ hʊm˧˧]

Borrowed from French Nahum. As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Na-khum (“Nahum”)


Mi-chê

[mi˧˧ t͡ɕe˧˧]

[mɪj˧˧ t͡ɕej˧˧]

Borrowed from French Michée. The represents a postalveolar fricative [ʃ] in modern French, meaning this is partially an orthographic borrowing from French, used probably because <s> is already reserved for the French alveolar fricative [s].

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mi-kha (“Micah”)


Mi-kha

[mɪj˧˧ kʰaː˧˧]

[mɪj˧˧ xaː˧˧]

[mɪj˧˧ kʰaː˧˧]

[mɪj˧˧ xaː˧˧]


Sô-phô-ni

(biblical, Protestantism) Alternative form of Xô-phô-ni-a (“Zephaniah”)


Kha-ba-cúc

[xaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˧˦]

[kʰaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[xaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[kʰaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˥]

[xaː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˥]

Borrowed from Biblical Hebrew חֲבַקּוּק (khavakúk).


Ga-lát

(Catholicism) Alternative form of Ga-la-ti (“Galatia”)


Cô-lô-se

(biblical, Protestantism) Alternative form of Cô-lô-xê (“Colossae”)


Ma-la-khi

[maː˧˧ laː˧˧ xi˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ kʰɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ xɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ kʰɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ xɪj˧˧]


Ti-mô-thê

Borrowed from French and partial orthographic borrowing from French Timothée

obor

Thư 1/2 gửi ông Ti-mô-thê


A-ghê

[ʔaː˧˧ ɣe˧˧]

[ʔaː˧˧ ɣej˧˧]

[ʔaː˧˧ ɣej˧˧]

Borrowed from French Aggée. Apparently a partial orthographic borrowing from French, since the in French is soft, while the Vietnamese is hard.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Khác-gai (“Haggai”)


Giê-hô-va

French Jéhovah, with the unmuted, therefore a partial orthographic borrowing from French.

Đức Giê-hô-va

Nhân chứng Giê-hô-va

Ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, đã rút ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, là nhà nô-lệ.

1925, “Xuất Ê-díp-tô Ký 20 [Exodus 20]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

I am Jehovah your God who liberated you from the land of Egypt, the house of slavery.

(biblical, Protestantism, Jehovah's Witnesses) Jehovah


Ha-ba-cúc

[haː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˧˦]

[haː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˧˥]

[haː˧˧ ʔɓaː˧˧ kʊwk͡p̚˦˥]

French Habacuc. As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Kha-ba-cúc (“Habakkuk”)


Ma-la-chi

[maː˧˧ laː˧˧ t͡ɕi˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ t͡ɕɪj˧˧]

[maː˧˧ laː˧˧ cɪj˧˧]

Borrowed from French Malachie. The represents a hard [k] in French, meaning this is a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ma-la-khi (“Malachi”)


Ê-phê-sô

(Protestantism) Alternative form of Ê-phê-xô (“Ephesus”)


Tê-sa-lô-ni-ca

(Protestantism) Alternative form of Thê-xa-lô-ni-ca (“Thessaloniki”)


tự chế

[tɨ˧˨ʔ t͡ɕe˧˦]

[tɨ˨˩ʔ t͡ɕej˨˩˦]

[tɨ˨˩˨ cej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 自制, composed of 自 (“self”) and 制 (“create, make”).

vi-etym-sino

Tự chế ra một chiếc xe đạp.


tự chế

[tɨ˧˨ʔ t͡ɕe˧˦]

[tɨ˨˩ʔ t͡ɕej˨˩˦]

[tɨ˨˩˨ cej˦˥]

Một chiếc đèn pin tự chế.


Cô-rin-tô

Thư 1/2 gửi tín hữu Cô-rin-tô

The First/Second Epistle to the Corinthians

(Catholicism) Alternative form of Cô-ranh-tơ (“Corinth (a city in Greece)”)


Da-ca-ri-a

[zaː˧˧ kaː˧˧ zi˧˧ ʔaː˧˧]

[jaː˧˧ kaː˧˧ ʐɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[jaː˧˧ kaː˧˧ ɹɪj˧˧ ʔaː˧˧]

bor

Hebrew זְכַרְיָה

(biblical, Catholicism) Zechariah; Zacharias; Zachary


Mát-thêu

[maːk̚˦˧˥ tʰew˧˧]


Gio-an

[zɔ˧˧ ʔaːn˧˧]

[jɔ˧˧ ʔaːŋ˧˧]

[jɔ˧˧ ʔaːŋ˧˧]


Tít

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ti-tô (“Titus”)


Chúa Trời

[t͡ɕuə˧˦ t͡ɕəːj˨˩]

[t͡ɕuə˨˩˦ ʈəːj˦˩]

[cuə˦˥ ʈəːj˨˩]

From Chúa (“the Lord”) + trời (“heaven”), calque of Chinese 天主 (Thiên Chủ).

Đức Chúa Trời Cha/Mẹ

1925, “Xuất Ê-díp-tô Ký 20 [Exodus 20]”, in Kinh Thánh [the Holy Bible]:

(secularism or Protestantism) Synonym of Thiên Chúa (“the Lord”)


Giu-đe

Borrowed from French and partial orthographic borrowing from French Jude, with the pronounced as a tense front vowel rather than a schwa or a silent letter. Doublet of Giu-đa (“Judas”).

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-đa (“Jude”)


Gia-cơ

French Jacques. Doublet of Gia-cốp (“Jacob”).

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gia-cô-bê (“James”)


Giu-đa Ích-ca-ri-ốt

Giu-đa Ít-ca-ri-ốt
Giu-đa Ít-ca-ri-ốt#Vietnamese

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-đa Ít-ca-ri-ốt (“Judas Iscariot”)


Xa-cha-ri

[saː˧˧ t͡ɕaː˧˧ zi˧˧]

[saː˧˧ t͡ɕaː˧˧ ʐɪj˧˧]

[saː˧˧ caː˧˧ ɹɪj˧˧]

Borrowed from French Zacharie. The represents a hard [k] in French, meaning this is a partial orthographic borrowing from French.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Da-ca-ri-a (“Zechariah; Zacharias; Zachary”)


Ê-díp-tô

[ʔe˧˧ zip̚˧˦ to˧˧]

Given the uncanny resemblance of the Vietnamese Protestant title of Exodus, Xuất Ê-díp-tô Ký, to its Japanese counterpart, perhaps from Japanese エジプト (Ejiputo), from English Egypt. Most proper names in the Vietnamese Protestant translation of the Bible were derived from French, however, French Égypte seems implausible here given the final <ô>.

(Protestantism) Synonym of Ai Cập (“Egypt”) (the land itself; compare Mích-ra-im (“Mizraim/Egypt”, one of Ham's sons))


Khác-gai

[xaːk̚˧˦ ɣaːj˧˧]

[kʰaːk̚˦˧˥ ɣaːj˧˧]

[xaːk̚˦˧˥ ɣaːj˧˧]

[kʰaːk̚˦˥ ɣaːj˧˧]

[xaːk̚˦˥ ɣaːj˧˧]

Borrowed from Biblical Hebrew חַגַּי (khagáy).


Ít-ra-en

con cái Ít-ra-en

(literally, “the descendants of Israel”)

Thiên Chúa phán với ông: “Tên ngươi là Gia-cóp nhưng người ta sẽ không gọi ngươi là Gia-cóp nữa, mà tên ngươi sẽ là Ít-ra-en.” Và Người đặt tên cho ông là Ít-ra-en.

The Lord told him, "Your name is Jacob, but I shall call you Jacob no more, your name shall be Israel." And so He named him Israel.

(biblical, Catholicism) Alternative form of I-xra-en (“Israel”)


Do-thái

Thư gửi tín hữu Do-thái

1919, Vladimir Lenin, “О погромной травле евреев”, English translation from Lenin's Collected Works - 4th English Edition, volume 29, 1972, pages 252-253; Vietnamese translation from V. I. Lê-nin Toàn Tập, volume 38, 2005, pages 290-291
Nhục nhã thay cho chế độ Nga hoàng xấu xa đã hành hạ và tàn sát người Do-thái. Nhục nhã thay cho những kẻ gieo rắc sự hằn thù đối với người Do-thái, những kẻ gieo rắc sự hằn thù đối với các dân tộc khác.
Shame on accursed tsarism which tortured and persecuted the Jews. Shame on those who foment hatred towards the Jews, who foment hatred towards other nations.

(obsolete or Catholicism) Alternative spelling of Do Thái (“Jewish”)


Cô-rinh-tô

Thơ thứ nhứt/hai của Phao-lô gởi cho người Cô-rinh-tô

The First/Second of Epistle of Paul to the Corinthians

(Protestantism) Alternative form of Cô-ranh-tơ (“Corinth (a city in Greece)”)


Na-da-rét

Người sẽ được gọi là người Na-da-rét.
He shall be called a Nazarene/Nazorean.


Ma-thi-ơ

[maː˧˧ tʰi˧˧ ʔəː˧˧]

[maː˧˧ tʰɪj˧˧ ʔəː˧˧]

[maː˧˧ tʰɪj˧˧ ʔəː˧˧]

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mát-thêu (“Matthew”)


Gia-cô-bê

Italian Giacobbe (“Jacob”). Doublet of Gia-cóp (“Jacob”). Compare Italian Giacomo (“James”).

Thư của Thánh Gia-cô-bê


Na-xa-rét

Người ta sẽ gọi Ngài là người Na-xa-rét.

(Protestantism) Alternative form of Na-da-rét (“Nazareth (a city in Israel)”)


Phi-e-rơ

Khi Ngài đang đi dọc theo mé biển Ga-li-lê, thấy hai anh em kia, là Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, với em là Anh-rê, đương thả lưới dưới biển, vì hai anh em vốn là người đánh cá.

1925, “Ma-thi-ơ 4 [Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

When he was walking along the coast of Galilee, he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phê-rô (“Peter”)


tín hữu

Sino-Vietnamese word from 信友, composed of 信 (“to believe”) and 友 (“friend”)

vi-etym-sino

Thư gửi tín hữu Rô-ma/Cô-rin-tô/Ga-lát/Ê-phê-xô/Phi-líp-phê/Cô-lô-xê/Thê-xa-lô-ni-ca/Do-thái

The Epistle to the Romans/Corinthians/Galatians/Ephesians/Philippians/Colossians/Thessalonians/Hebrews


Gia-cốp

French Jacob. Doublet of Gia-cơ (“James”).

Y-sác yêu Ê-sau, vì người có tánh ưa ăn thịt rừng; nhưng Rê-bê-ca lại yêu Gia-cốp.

1925, “Sáng-thế Ký 25 [Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau, for he had a taste for game meat; but Rebecca loved Jacob.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Gia-cóp (“Jacob”)


Hê-brơ

French hébreu (adjective), Hébreu (noun). As with other French words with a mute h, the h is "unmuted", making this also a partial orthographic borrowing from French.


Gia-cóp

French Jacob. Doublet of Gia-cô-bê (“James”).

Ông I-xa-ác thương Ê-xau vì ông thích ăn thịt rừng, còn bà Rê-bê-ca thì thương Gia-cóp.

(Can we date this quote?), “Sách Sáng Thế 25 [The Book of Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Isaac loved Esau for he liked game meat, while Rebecca loved Jacob.


Y-sơ-ra-ên

[ʔi˧˧ səː˧˧ zaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂəː˧˧ ʐaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ səː˧˧ ʐaː˧˧ ʔen˧˧]

[ʔɪj˧˧ ʂəː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəːn˧˧]

[ʔɪj˧˧ səː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəːn˧˧]

[...] và phán rằng: Tên ngươi là Gia-cốp, sau nầy sẽ chẳng gọi Gia-cốp nữa, nhưng sẽ đặt là Y-sơ-ra-ên. Rồi Ngài đặt tên người là Y-sơ-ra-ên.

… and told him, "You are Jacob, I shall call you Jacob no more, I shall call you Israel." And so He named him Israel.

(biblical, Protestantism) Alternative form of I-xra-en (“Israel”)


Phê-rô

Người đang đi dọc theo biển hồ Ga-li-lê, thì thấy hai anh em kia, là ông Si-môn, cũng gọi là Phê-rô, và người anh là ông An-rê, đang quăng chài xuống biển, vì các ông làm nghề đánh cá.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 4 [The Gospel According to Saint Matthew 4]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

He was walking along the Sea of Galilee, and he saw two brothers, Simon also called Peter, and Andrew, who were casting a net in the sea, for they were fishermen.


Hê-bơ-rơ

(Protestantism) Alternative form of Hê-brơ (“Hebrew”)


Môi-se

Borrowed from French and partial orthographic borrowing from French Moïse, with the French letter pronounced as a tense front vowel rather than a schwa or a silent letter, and the French letter <s> irregularly transliterated as <s> (the French consonant [z] is Protestantly regularly transcribed as ).

obor

Môi-se nói cùng họ rằng: Các ngươi để hết thảy người nữ còn sống sao? Kìa, ấy là chúng nó theo mưu kế của Ba-la-am mà dụ dỗ dân Y-sơ-ra-ên cúng thờ Phê-ô, và phạm một tội trọng cùng Đức Giê-hô-va; và tội đó xui cho hội chúng của Đức Giê-hô-va bị tai vạ. Vậy bây giờ, hãy giết hết thảy nam đinh trong bọn con trẻ, và giết người nữ nào đã kết bạn cùng một người nam; nhưng hãy để sống cho các ngươi hết thảy con gái chưa hề kết bạn cùng người nam.

1925, “Dân-số Ký 31 [Numbers 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Moses told them, "Have you let all the women live? Look, they were the ones who followed Balaam's conspiracy and induced Israelites to worship Peor, and committed a sin against Jehovah; and that sin caused calamity on Jehovah's people. So now, kill all the males among the children, and kill all the women who have slept with a man; but save yourselves all the girls who have never slept with a man."

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mô-sê (“Moses”)


Phi-líp-phê

Sau đây là tên của mười hai Tông Đồ: đứng đầu là ông Si-môn, cũng gọi là Phê-rô, rồi đến ông An-rê, anh của ông; sau đó là ông Gia-cô-bê con ông Dê-bê-đê và ông Gio-an, em của ông; ông Phi-líp-phê và ông Ba-tô-lô-mê-ô; ông Tô-ma và ông Mát-thêu người thu thuế; ông Gia-cô-bê con ông An-phê và ông Ta-đê-ô; ông Si-môn thuộc nhóm Quá Khích, và ông Giu-đa Ít-ca-ri-ốt, là chính kẻ nộp Người.

(Can we date this quote?), “Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 10 [The Gospel According to Saint Matthew 10]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The following are the names of the twelve Apostles: first comes Simon, also called Peter, then Andrew, his elder brother; next is James, son of Zebedee, and John, his younger brother; Philip and Bartholomew; Thomas and Matthew the tax collector; James, son of Alpheus, and Thaddeus; Simon of the Zealots, and Judas Iscariot, who betrayed Him.


Thê-xa-lô-ni-ca

Portuguese Tessalónica or directly a learned borrowing from Latin Thessalonica


Giô-sép

(biblical, Protestantism) Alternative form of Giu-se (“Joseph”)


Đa-ni-en

[ʔɗaː˧˧ ni˧˧ ʔɛn˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]

[ʔɗaː˧˧ nɪj˧˧ ʔɛŋ˧˧]


Ma-ri

Ma-ri Quy-ri

A transliteration of the French female given name Marie

(biblical, Protestantism) Alternative form of Ma-ri-a (“Mary”)


Mô-sê

Ông Mô-sê nói với họ: “Sao anh em lại để cho cả bọn đàn bà này sống? Chính bọn chúng đã nghe lời Bi-lơ-am, mà lôi cuốn con cái Ít-ra-en phạm tội bất trung với ĐỨC CHÚA trong vụ Pơ-o, nên tai họa đã giáng xuống cộng đồng của ĐỨC CHÚA. Vậy bây giờ, hãy giết hết các con trai, cũng như mọi phụ nữ đã biết đến việc vợ chồng, đã ăn ở với đàn ông. Còn mọi con gái nhỏ tuổi chưa ăn ở với đàn ông, thì hãy để cho chúng sống và thuộc về anh em.

(Can we date this quote?), “Sách Dân Số 31 [The Book of Numbers 31]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

Moses told them, "Why did you let these women live? They listened to Balaam, induced Israelites to commit treason against the LORD in the Peor incident, so that calamity was inflicted on the LORD's people. So now, kill all the boys as well as the women who have slept with a man. As for the young girls who have not slept with a man, save them for yourselves.


Phi-líp

Tên mười hai sứ đồ như sau nầy: Sứ đồ thứ nhứt là Si-môn, cũng gọi là Phi-e-rơ, và Anh-rê là em người; Gia-cơ con của Xê-bê-đê, và Giăng là em Gia-cơ; Phi-líp cùng Ba-tê-lê-my; Thô-ma, và Ma-thi-ơ là người thâu thuế; Gia-cơ con của A-phê, cùng Tha-đê; Si-môn là người Ca-na-an, cùng Giu-đa Ích-ca-ri-ốt, là kẻ phản Đức Chúa Jêsus.

1925, “Ma-thi-ơ 10 [Matthew 10]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The names of the twelve apostles are as follows: the first apostle is Simon, also called Peter, and Andrew his younger brother; James, son of Zebedee, and John, James's younger brother; Philip and Bartholomew; Thomas, and Matthew the tax collector; James, son of Alpheus, and Thaddeus; Simon the Canaanite, and Judas Iscariot, who betrayed the Lord Jesus.

(biblical, Protestantism) Alternative form of Phi-líp-phê (“Philip”)


Phi-líp

(Protestantism) Alternative form of Phi-líp-phê (“Philippi”)


Nơ-khe-mi-a

[nəː˧˧ xɛ˧˧ mi˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ kʰɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ xɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ kʰɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]

[nəː˧˧ xɛ˧˧ mɪj˧˧ ʔaː˧˧]


Hà Đông

Sino-Vietnamese word from 河東 (“to the east of the river”), from Chinese 河東／河东 (Hédōng)

vi-etym-sino

Hedong (a district of Sanya, Shandong, China)

Hedong (a district of Linyi, Shandong, China)


phương ngôn

[fɨəŋ˧˧ ŋon˧˧]

[fɨəŋ˧˧ ŋoŋ˧˧]

[fɨəŋ˧˧ ŋoŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 方言 (“dialect”). The "regional aphorism" sense is perhaps by analogy with châm ngôn or cách ngôn.

(rare) Synonym of phương ngữ (“a dialect”)


𪪳

Variant of 翁, see there for more details.


Ngài

Trước khi ôn lại Tiểu Sử Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, để người đọc nhận định dễ hơn về ngày tháng ghi trong tiểu sử của Ngài, chúng tôi xin nhắc lại là Đức Phật Thích Ca sanh vào năm 624 trước Tây Lịch. Ngài nhập Niết Bàn lúc 80 tuổi vào năm 544 trước Tây Lịch. Sáu trăm hai mươi bốn năm sau, Tây Phương mới bắt đầu chọn năm sinh của Đức Chúa Jesus Christ làm khởi điểm cho Dương lịch. Như vậy tính đến nay là năm 2018 thì Đức Phật đã ra đời được 2,642 năm và chiếu theo Phật lịch khởi đầu từ năm Đức Phật viên tịch (năm 544 trước TL) thì Ngài đã nhập Niết Bàn được 2,562 năm.

2018 May 12, Thích Nữ Hằng Như, “Đức Phật Thích Ca: Lịch sử và huyền thoại [The Buddha Shakyamuni: A History and Legend]”, in Thư viện Hoa Sen [The Lotus Library]:

Before recounting the life and time of the Buddha Shakyamuni, just so our readers have a good idea of the timeline in His biography, we would like to remind you that the Buddha Shakyamuni was born in 624 BCE. He entered Nirvana at the age of 80, in 544 BCE. 624 years later, the West chose Jesus Christ's year of birth as the start of their solar calendar. Thus, as of 2018, the Buddha has left this world 2,642 years, and according the Buddhist calendar which began in the Buddha's year of death (544 BCE), He has been in Nirvana 2,562 years.

Tôi gọi Ngài là mẹ, không cường điệu, và cũng không phải vì nhiều người gọi như thế. Tôi gọi Ngài là Mẹ với tất cả tình thương và sự thành kính trong tôi.

2019 December 27, Anh Nhi, “Mẹ hiền Quán Thế Âm [Avalokiteshvara, Our Benevolent Mother]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

I call Her "Mother", not hyperbolically, nor because that's what everyone does. I call Her Mother with all the love and reverence in me.

Trong kinh, đức Phật gọi Quan Âm là “thiện nam tử”. Nhưng chúng ta thường thấy hình ảnh Ngài là một vị nữ nhân mặc áo trắng. Không ít người vẫn đang thắc mắc: Quan Thế Âm Bồ Tát là nam hay nữ? Đức Phật nói rằng Quan Thế Âm cứu khổ chúng sinh bằng cách hóa thân thành 32 tướng khác nhau để tùy ứng với hoàn cảnh.

2020 June 1, Châu Thanh Thùy, “Vẻ đẹp của Quán Thế Âm Bồ Tát [Avalokiteshvara Bodhisattva’s Beauty]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

In Scripture, the Buddha refers to Avalokiteshvara as a “good man.” But we often see Them depicted as a woman in white. Many are still asking: is Avalokiteshvara a man or a woman? The Buddha said Avalokiteshvara carried out salvation by manifesting as 32 distinct forms according to the given circumstances.

Như vậy, không nhất thiết Ngài chỉ thị hiện nữ thân mà là vô số thân. Nhưng do niềm tịnh tín của các dân tộc vùng Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng thì hình ảnh người Mẹ hiền, thương chúng sinh như con đỏ, thường che chở, gia hộ và tưới mát những tâm hồn khổ đau của Ngài, rất được quần chúng nhân dân ngưỡng mộ và tôn thờ. Vì vậy, tượng Ngài được thờ phụng khắp nơi đa phần là thân nữ. Tuy nhiên, một vài ngôi chùa ở miền Bắc Việt Nam và Trung Quốc, tôn tượng của Ngài được thờ phụng là thân nam.

2020 July 25, Thích Chúc Xuân, “Bồ Tát Quán Thế Âm là nam hay nữ giới? [Is the Bodhisattva Avalokiteshvara male or female?]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

Thus, They do not necessarily manifest as a female form, but any form. Due to the unadulterated faith among the peoples of Southeast Asia in general and Vietnam in particular, in the figure of a gentle Mother who loves all life like babies, who shields, protects and relieves Their suffering souls, they love and worship Them earnestly. As such, Their statues in most places of worship are of a female form. However, in a few Northern Vietnamese and Chinese temples, Their statues are venerated as a male form.

Phật Bà quan Âm hay còn gọi Quan Thế Âm Bồ Tát, là trợ tuyên của Đức Phật A Di Đà, là hiện thân cho lòng từ bi của các chư Phật. Tương truyền Phật bà Quan Thế Âm Bồ tát đã từng phân thân giáng trần 33 kiếp với hình dáng khác nhau, lúc là nam nhi nhưng có lúc lại là nữ nhi. Tuy nhiên khi tạc tượng, người ta mặc định Ngài là nữ giới.

2022 March 15, “Phật bà Quan Âm độ mạng, cứu giúp chúng sinh thoát khỏi mọi tai ương [Avalokiteshvara the Lady Buddha Saves Us from All Calamities]”, in Trinh Chính Stone:

Avalokiteshvara the Lady Buddha, also known as the Bodhisattva Avalokiteshvara, is an assistant to the Buddha Amitabha and the embodiment of compassion of all Buddhas. According to legend, Avalokiteshvara the Lady Buddha reincarnated in the mortal realm 33 times in different forms, male or female. However, sculptors often assume that She is female.

Ai cũng đều biết Đức Phật A Di Đà là giáo chủ cõi Tây phương Cực Lạc; chí tâm niệm hồng danh của Ngài sẽ giúp sinh vô lượng công đức và được vãng sinh về cõi Cực Lạc dựa theo 48 lời đại nguyện của Ngài. Nhưng ít ai biết được sự tích của Đức Phật A Di Đà như thế nào?

2023 July 27, “Sự tích Đức Phật A Di Đà [The Life and Time of the Buddha Amitabha]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

Everyone knows the Buddha Amitabha is the Lord of the Western Land of Absolute Bliss, and sincerely calling His name will enhance your merits, which affords you the chance of going to the Land of Absolute Bliss, according to His 48 vows. But not many know the story of the Buddha Amitabha's exploits.

Lúc đó tinh thần tôi vô cùng suy sụp. Tôi đã chuẩn bị mọi thứ để chờ ngày ba từ bỏ tôi và gia đình mà đi. Tôi khóc rất nhiều, ngày đêm chỉ biết nguyện cầu Bồ-tát Quán Thế Âm, mong Ngài nghe được lời cầu nguyện của tôi mà cứu giúp cho ba khỏi bệnh. Tôi thường quỳ dưới chân Ngài, hướng mắt lên nhìn gương mặt tỏa ánh từ bi như người Mẹ dịu hiền, thầm khấn cầu, tha thiết và chân thành…, ước mong Ngài thấu hiểu được lời nguyện cầu của tôi.

2023 December 12, Nguyễn Minh Phương, “Mẹ hiền Quán Thế Âm đại từ đại bi [Avalokiteshvara, Our Gentle, Most Compassionate Mother]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

I was in a mental abyss. I was prepared for the day my father left me and our family. I cried a lot, and prayed to the Bodhisattva Avalokiteshvara all day all night, wishing She heard my prayers and helped cure my father's illness. I would kneel to Her feet, look up to the face that shines compassion of the benevolent Mother, pray under my breath, sincerely, in earnest…, hope She would hear my wishes.

Hoàng hậu Ma Da là mẹ của Thái tử Tất Đạt Đa (tức Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sau này). Đức Phật là bậc có phước báu lớn nhất thế gian, không ai sánh bằng; nhưng sau khi sinh Đức Phật được 7 ngày thì mẹ Ngài qua đời.

2023 December 15, “Lý giải về hoàng hậu Ma Da - người mẹ đặc biệt nhất thế gian [Queen Maya, the Most Special Mother in the World, Explained]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

Queen Maya was the mother of Crown Prince Siddhartha (later known as the Buddha Shakyamuni). The Buddha had unrivaled fortune, but His mother died seven days after giving birth to Him.

(Buddhism) He/Him/She/Her/They/Them, that Buddha or Bodhisattva

1925, “Sáng-thế Ký 35 [Genesis 35]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

(Protestantism) Synonym of Người (“He/Him, the Lord”)

Vả, sự giáng sanh của Đức Chúa Jêsus Christ đã xảy ra như vầy: Khi Ma-ri, mẹ Ngài, đã hứa gả cho Giô-sép, song chưa ăn ở cùng nhau, thì người đã chịu thai bởi Đức Thánh Linh.

1925, “Ma-thi-ơ 1 [Matthew 1]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

And so, the descent of Jesus Christ came to pass as follows: When Mary, His mother, was betrothed to Joseph, while having not consummated with him, she was with child by the Holy Ghost.

(Protestantism) Synonym of Người (“He/Him, Jesus Christ”)


thuỷ phi cơ

[tʰwi˧˩ fi˧˧ kəː˧˧]

[tʰwɪj˧˨ fɪj˧˧ kəː˧˧]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ fɪj˧˧ kəː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 水 (“water”) and 飛機 (“airplane”).


húy

Traditional tone placement spelling of huý.


𬢱

Variant of 議, see there for more details.


𪽗

𪽗: Hán Việt readings: họa (canonical)
hoạ (canonical)

Variant of 畫, see there for more details.


𱐩

Variant of 德, see there for more details.

Variant of 飭, see there for more details.


tệ hại

[te˧˨ʔ haːj˧˨ʔ]


𱥯

𱥯: Nôm readings: mấy (canonical)
với (canonical)
bấy (canonical)
mẩy (canonical)

Simplified from 爾 to 𠇍, then finally, 𱥯.

Variant of 爾, see there for more details.


𲋄

Variant of 風, see there for more details.


𢼂

Variant of 數, see there for more details.


khai bút

[xaːj˧˧ ʔɓut̚˧˦]

[kʰaːj˧˧ ʔɓʊk̚˦˧˥]

[xaːj˧˧ ʔɓʊk̚˦˧˥]

[kʰaːj˧˧ ʔɓʊk͡p̚˦˥]

[xaːj˧˧ ʔɓʊk͡p̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 開 (“start, open”) and 笔 (“pen”).

Khai bút đầu năm.

to use a pen of any kinds to write or draw at the start of a year, according to tradition


mái chèo

[maːj˧˦ t͡ɕɛw˨˩]

[maːj˨˩˦ t͡ɕɛw˦˩]


đổi chác

[ʔɗoj˧˩ t͡ɕaːk̚˧˦]

[ʔɗoj˧˨ t͡ɕaːk̚˦˧˥]

[ʔɗoj˨˩˦ caːk̚˦˥]


sáng nắng chiều mưa

[saːŋ˧˦ naŋ˧˦ t͡ɕiəw˨˩ mɨə˧˧]

[ʂaːŋ˦˧˥ naŋ˦˧˥ t͡ɕiw˦˩ mɨə˧˧]

[saːŋ˦˧˥ naŋ˦˧˥ t͡ɕiw˦˩ mɨə˧˧]

[ʂaːŋ˦˥ naŋ˦˥ ciw˨˩ mɨə˧˧]

[saːŋ˦˥ naŋ˦˥ ciw˨˩ mɨə˧˧]

Literally, “in the morning sunny, in the afternoon rain”.

lit

Ngay với chính bản thân ta cũng có lúc "sáng nắng chiều mưa" mà chính ta còn không hiểu nổi, thì làm sao hoàn cảnh có thể làm vừa lòng ta mãi được.

2010, Minh Niệm, “Khổ đau”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

Even with ourselves we often have moments we "blow hot and cold" and cannot understand even ourselves; so how could we expect our situation to always be as desired?


tô mộc

[to˧˧ məwk͡p̚˧˨ʔ]

Biancaea sappan
Biancaea sappan#Translingual

Caesalpinia sappan
Caesalpinia sappan#Translingual

sappanwood, sapan (Biancaea sappan, syn. Caesalpinia sappan)


biển hiệu

[ʔɓiən˧˩ hiəw˧˨ʔ]

[ʔɓiəŋ˧˨ hiw˨˩ʔ]

[ʔɓiəŋ˨˩˦ hiw˨˩˨]


Tiểu Hùng

[tiəw˧˩ hʊwŋ͡m˨˩]

[tiw˨˩˦ hʊwŋ͡m˨˩]


thiết tưởng

[tʰiət̚˧˦ tɨəŋ˧˩]

[tʰiək̚˦˧˥ tɨəŋ˧˨]

[tʰiək̚˦˥ tɨəŋ˨˩˦]

[…] thiết tưởng đó cũng là lẽ tự nhiên chứ đâu có gì là thua thiệt!

[…] I would dare to venture that this is also the way of things; there is no loss there!

in my humble opinion
in my humble opinion


thường tình

[tʰɨəŋ˨˩ tïŋ˨˩]

[tʰɨəŋ˦˩ tɨn˦˩]

[tʰɨəŋ˨˩ tɨn˨˩]

[…] nên việc phản ứng lại cũng là lẽ thường tình.

[…] and reacting against it is therefore quite normal.


dựa dẫm

[zɨə˧˨ʔ zəm˦ˀ˥]

[jɨə˨˩ʔ jəm˧˨]

[jɨə˨˩˨ jəm˨˩˦]

[…] nếu không bị bỏ rơi, ta sẽ khó thấy được tính yếu đuối và dựa dẫm của mình.

[…] if we are never abandoned, we will not easily see our weakness and dependence.


đào luyện

[ʔɗaːw˨˩ lwiən˧˨ʔ]

[ʔɗaːw˦˩ lwiəŋ˨˩ʔ]

[ʔɗaːw˨˩ l⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]

Để có được trái tim ấy, ta phải biết đặt mình vào khuôn khổ của sự đào luyện, […]

To have such a heart, we must know how to place ourselves in the framework of training, […]


tinh tường

[tïŋ˧˧ tɨəŋ˨˩]

[tɨn˧˧ tɨəŋ˦˩]

[tɨn˧˧ tɨəŋ˨˩]

Đồng thời, ta cần có một khả năng quan sát thật tinh tường về những thói quen mà ta đã tạo dựng từ trong quá khứ đến nay.

Furthermore, we need the ability to really clearly observe the habits we have been creating.


終畢

(historical, writing) Nôm form of chung tất (“the end of a book”).


Đại Hùng

[ʔɗaːj˧˨ʔ hʊwŋ͡m˨˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ hʊwŋ͡m˦˩]

[ʔɗaːj˨˩˨ hʊwŋ͡m˨˩]


Thiên Long

[tʰiəŋ˧˧ lawŋ͡m˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ lɔŋ˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ lawŋ͡m˧˧]


thực địa

[tʰɨk̚˧˨ʔ ʔɗiə˧˨ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ ʔɗiə˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩˨ ʔɗiə˨˩˨]

chuyến thực địa

field; place away from the office, classroom, or laboratory; the real world


quỷ quyệt

[wɪj˨˩˦ wiək̚˨˩˨]


diễn viên hài

[jiəŋ˧˨ viəŋ˧˧ haːj˦˩]

[jiəŋ˨˩˦ viəŋ˧˧ haːj˨˩]

[jiəŋ˨˩˦ jiəŋ˧˧ haːj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 演員, composed of 演 (“to act”) and 員 (“-er”), and Sino-Vietnamese word from 諧 (“humorous”).


cút bắt

[kut̚˧˦ ʔɓat̚˧˦]

[kʊk̚˦˧˥ ʔɓak̚˦˧˥]

[kʊk͡p̚˦˥ ʔɓak̚˦˥]

Và hằng bao lớp người đã đi gần hết kiếp nhân sinh mà vẫn đuổi theo hạnh phúc như trò chơi cút bắt: có khi tóm được nó thì nó lại tan biến, có khi ngỡ mình tay trắng thì lại thấy nó chợt hiện về.

2010, Minh Niệm, “Hạnh phúc”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

And countless generations of people when nearing the end of their lives still chase happiness like a game of hide-and-seek: sometimes they catch it and it vanishes, sometimes they think they stand empty-handed and suddenly it is back.


thư tay

[tʰɨ˧˧ taj˧˧]

[tʰɨ˧˧ taj˧˧]


chan chứa

[t͡ɕaːn˧˧ t͡ɕɨə˧˦]

[t͡ɕaːŋ˧˧ t͡ɕɨə˨˩˦]

[caːŋ˧˧ cɨə˦˥]

[…] một gia đình chan chứa tình thương giúp ta có điểm tựa vững chắc,[…]

[…] a family suffusing with love that gives us stability, […]


nghiện ngập

[ŋiən˧˨ʔ ŋəp̚˧˨ʔ]

[ŋiəŋ˨˩ʔ ŋəp̚˨˩ʔ]

[ŋiəŋ˨˩˨ ŋəp̚˨˩˨]

Mà cảm xúc thì chỉ có nghiện ngập chứ có bao giờ đủ!

But emotions are all but addictive; they are never enough!


chung quy

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kwi˧˧]

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kwɪj˧˧]

[cʊwŋ͡m˧˧ wɪj˧˧]

Mọi tranh đấu của ta chung quy cũng chỉ để có thật nhiều tiện nghi vật chất và tiện nghi tinh thần (danh dự),[…]

In the end, all our struggles are aimed only at having a real lot of material conveniences and psychological comfort (social standing), […]

all things considered
all things considered


mầu nhiệm

[məw˨˩ ɲiəm˧˨ʔ]

[məw˦˩ ɲiəm˨˩ʔ]

[məw˨˩ ɲim˨˩˨]

[…] nhưng lúc nào cũng có thể mỉm cười và tiếp xúc sâu sắc với những giá trị mầu nhiệm trong thực tại,[…]

[…] but who is always able to smile and have a deep connection with the magical values in the world, […]


nhất cử nhất động

[ɲət̚˧˦ kɨ˧˩ ɲət̚˧˦ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ɲək̚˦˧˥ kɨ˧˨ ɲək̚˦˧˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ɲək̚˦˥ kɨ˨˩˦ ɲək̚˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

(idiomatic) each and every move; every single action


giòn rụm

[jɔŋ˦˩ ʐum˨˩ʔ]

[jɔŋ˨˩ ɹʊm˨˩˨]


quỷ thần

[kwɪj˧˨ tʰəŋ˦˩]

[wɪj˨˩˦ tʰəŋ˨˩]


lu mờ

[lu˧˧ məː˨˩]

[lʊw˧˧ məː˦˩]

[lʊw˧˧ məː˨˩]

Có như thế ta mới không làm lu mờ nghĩa đẹp của tình thương.

2010, Minh Niệm, “Tình thương”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

Only then will we not let the beautiful meaning of caring fade.


chia sớt

[t͡ɕiə˧˧ səːt̚˧˦]

[t͡ɕiə˧˧ ʂəːk̚˦˧˥]

[t͡ɕiə˧˧ səːk̚˦˧˥]

[ciə˧˧ ʂəːk̚˦˥]

[ciə˧˧ səːk̚˦˥]

[…] phải có thái độ muốn hiến tặng và chia sớt để nâng đỡ cuộc đời của nhau.

2010, Minh Niệm, “Tình yêu”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] it requires a willingness to give and share to support each other's lives.


khuyên lơn

[kʰwiəŋ˧˧ ləːŋ˧˧]

[xwiəŋ˧˧ ləːŋ˧˧]

[kʰwiəŋ˧˧ ləːŋ˧˧]

[xwiəŋ˧˧ ləːŋ˧˧]

[…] hoặc ta phải khuyên lơn hay nài nỉ thì người kia mới chịu nói ra hết những niềm đau chôn giấu.

[…] or we need to be soft but insistent or plead before this person would fully disclose their hidden pain to us.


nhỏ thó

[ɲɔ˧˩ tʰɔ˧˦]

[ɲɔ˧˨ tʰɔ˨˩˦]

[ɲɔ˨˩˦ tʰɔ˦˥]


仁讓

chữ Hán form of nhân nhượng (“to concede; to give in”).


làm mưa làm gió

[laːm˨˩ mɨə˧˧ laːm˨˩ zɔ˧˦]

[laːm˦˩ mɨə˧˧ laːm˦˩ jɔ˨˩˦]

[laːm˨˩ mɨə˧˧ laːm˨˩ jɔ˦˥]


láu cá

[law˨˩˦ kaː˨˩˦]


lội bộ

[loj˧˨ʔ ʔɓo˧˨ʔ]

[loj˨˩ʔ ʔɓow˨˩ʔ]

[loj˨˩˨ ʔɓow˨˩˨]

lội bộ về nhà


lịch đại

[lïk̟̚˧˨ʔ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[lɨt̚˨˩ʔ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[lɨt̚˨˩˨ ʔɗaːj˨˩˨]


gối xếp

[ɣoj˨˩˦ sep̚˦˧˥]


gối dựa

[ɣoj˧˦ zɨə˧˨ʔ]

[ɣoj˨˩˦ jɨə˨˩ʔ]

[ɣoj˦˥ jɨə˨˩˨]


bay não

[ʔɓaj˧˧ naːw˦ˀ˥]

[ʔɓaj˧˧ naːw˧˨]

[ʔɓa(ː)j˧˧ naːw˨˩˦]


hành xác

[hajŋ̟˨˩ saːk̚˧˦]

[hɛɲ˦˩ saːk̚˦˧˥]


ray rứt

[ʐaj˧˧ ʐɨk̚˦˧˥]

[ɹa(ː)j˧˧ ɹɨk̚˦˥]

Sau mỗi cơn giận, ta thường cảm thấy hối tiếc và ray rứt vì những phản ứng dại dột và thấp kém của mình.

2010, Minh Niệm, “Tức giận”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

After a bout of anger, we usually feel regret and brought down by guilt for our stupid and base reactions.


thuần phục

[tʰwən˨˩ fʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰwəŋ˦˩ fʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩ fʊwk͡p̚˨˩˨]

Ta chưa thuần phục được bản tính hơn thua cố hữu,[…]

We have not yet managed to tame our inherent nature of win-or-lose, […]


nổ não

sự thật nổ não


não ngắn

[naːw˦ˀ˥ ŋan˧˦]

[naːw˧˨ ŋaŋ˦˧˥]

[naːw˨˩˦ ŋaŋ˦˥]

Chồng suốt ngày chê tôi não ngắn


não to

[naːw˦ˀ˥ tɔ˧˧]

[naːw˧˨ tɔ˧˧]

[naːw˨˩˦ tɔ˧˧]

lời giải não to


hạ hồi phân giải

[haː˧˨ʔ hoj˨˩ fən˧˧ zaːj˧˩]

[haː˨˩ʔ hoj˦˩ fəŋ˧˧ jaːj˧˨]

[haː˨˩˨ hoj˨˩ fəŋ˧˧ jaːj˨˩˦]

Chuyện đó "hạ hồi phân giải".

This will be explained in more detail later.

that will be explained in more detail later


hộc máu

[həwk͡p̚˨˩ʔ maw˨˩˦]


hộc máu

[həwk͡p̚˨˩ʔ maw˨˩˦]


thuyết giảng

[tʰwiət̚˧˦ zaːŋ˧˩]

[tʰwiək̚˦˧˥ jaːŋ˧˨]

[tʰ⁽ʷ⁾iək̚˦˥ jaːŋ˨˩˦]


dung dưỡng

[zʊwŋ͡m˧˧ zɨəŋ˦ˀ˥]

[jʊwŋ͡m˧˧ jɨəŋ˧˨]

[jʊwŋ͡m˧˧ jɨəŋ˨˩˦]

[…] sự chấp nhận kia không phải là thái độ dung dưỡng cho thói hư tật xấu.

2010, Minh Niệm, “Chịu đựng”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] that acceptance is not a condoning attitude towards bad habits.


quờ quạng

[kwəː˨˩ kwaːŋ˧˨ʔ]

[kwəː˦˩ kwaːŋ˨˩ʔ]

[wəː˨˩ waːŋ˨˩˨]

Ta sẽ không còn quờ quạng nắm bắt những biến tướng tạm thời nữa.

2010, Minh Niệm, “Ghen tuông”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

We will no longer grope and grasp at temporary disguises.


động lòng

[ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ lawŋ͡m˨˩]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ lawŋ͡m˦˩]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ lɔŋ˦˩]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩˨ lawŋ͡m˨˩]

Nhớ đừng dùng tới cách "khổ nhục" để khiến họ động lòng trắc ẩn hay cắn rứt lương tâm.

Remember not to use humiliation to make them feel overcome by compassion or have a guilty conscience.

to feel touched by emotion, such as pity or hurt pride


ghen tuông

[ɣɛn˧˧ tuəŋ˧˧]

[ɣɛŋ˧˧ tuəŋ˧˧]

[ɣɛŋ˧˧ tuəŋ˧˧]

Ghen tuông sẽ làm ta trở nên tầm thường và xấu xí hơn,[…]

Being jealous will turn us mediocre and uglier, […]


kết tóc xe duyên

[ket̚˦˧˥ tawk͡p̚˦˧˥ sɛ˧˧ jwiəŋ˧˧]

[kəːt̚˦˥ tawk͡p̚˦˥ sɛ˧˧ j⁽ʷ⁾iəŋ˧˧]

Anh và em khi đã kết tóc se duyên thì hai cuộc đời xem như một.

He and she, once married, will lead their lives like one.


chứng tích

[t͡ɕɨŋ˧˦ tïk̟̚˧˦]

[t͡ɕɨŋ˦˧˥ tɨt̚˦˧˥]

[cɨŋ˦˥ tɨt̚˦˥]

Kiên nhẫn là chứng tích của tình yêu.


biến tướng

[ʔɓiən˧˦ tɨəŋ˧˦]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ tɨəŋ˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˦˥ tɨəŋ˦˥]

in disguise, having changed its appearance but not its nature


biến tướng

[ʔɓiən˧˦ tɨəŋ˧˦]

[ʔɓiəŋ˦˧˥ tɨəŋ˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˦˥ tɨəŋ˦˥]


xanh ngọc

[sajŋ̟˧˧ ŋawk͡p̚˧˨ʔ]

[sɛɲ˧˧ ŋawk͡p̚˨˩ʔ]

turquoise, a shade halfway between blue and green


màu mè

(by extension, of words or manner) overly formal or flowery


mặc tình

[mak̚˧˨ʔ tïŋ˨˩]

[mak̚˨˩ʔ tɨn˦˩]

[mak̚˨˩˨ tɨn˨˩]

Hay ta nghĩ đó không phải là trách nhiệm của mình nên ta vẫn đứng bên lề để mặc tình lên án, buộc tội và xa lánh?

2010, Minh Niệm, “Tha thứ”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

Or do we think it is not our responsibility and so we stay on the sidelines to let ourselves go with condemnation, accusation, and shunning?

to one's heart's content
to one's heart's content


sân hận

[sən˧˧ hən˧˨ʔ]

[ʂəŋ˧˧ həŋ˨˩ʔ]

[səŋ˧˧ həŋ˨˩ʔ]

[ʂəŋ˧˧ həŋ˨˩˨]

[səŋ˧˧ həŋ˨˩˨]

Tham lam, sân hận, si mê là những năng lượng luôn chực sẵn trong tâm một khi ta mất khả năng quan sát, nuôi dưỡng lý trí và đánh mất liên hệ với sự sống.

Greed, anger, and desire are energies that are always lying in wait in one's mind once we lose the ability to observe, nurture reason, and lose touch with life.

(Buddhism) dvesha, hatred and aversion (one of the three character afflictions that cause suffering)


giồng giọt

[zəwŋ͡m˨˩ zɔt̚˧˨ʔ]

[jəwŋ͡m˦˩ jɔk̚˨˩ʔ]

[jəwŋ͡m˨˩ jɔk̚˨˩˨]

Núi cao khó ở, ở được tất phải khôn ngoan mới biết được cách trống được với gió to, rét nhớn; sông sâu mới khó vận nước đi mà giồng-giọt làm ăn, muốn vận được tất phải dùng mưu dùng mẹo khôn ngoan.

1907, Nguyễn Văn Vĩnh, “Chết vì gạo”, in Đại Nam Đăng Cổ Tùng Báo:

It's hard to live on high mountains, so if someone lives there, they must be smart enough to know to deal with big winds and great colds; irrigation for growing crops is difficult when rivers are deep, so if they can do that, they must have some bright ideas.


giả kim

Sino-Vietnamese word from 假 (“fake, false”) and 金 (“metal”).

Thuật giả kim.

Đá giả kim.

Stones that was made to look like metals.


phấn tiên

[fəŋ˦˧˥ tiəŋ˧˧]

[fəŋ˦˥ tiəŋ˧˧]

pastel (art medium consisting of powdered pigment and binder, usually used in stick form)


hoài cổ

(literary) to nostalgically remember the past


gián hoặc

[jaːŋ˦˧˥ hwak̚˨˩ʔ]

[jaːŋ˦˥ wak̚˨˩˨]

Hóa cho nên mở tràng cứ mở, nhưng gián hoặc cũng nhiều ông mở tràng, cho khai trí dân thì ít, cho mắt quan trên trông vào thì nhiều.

1907, Nguyễn Văn Vĩnh, “Phán, ký”, in Đại Nam Đăng Cổ Tùng Báo:

So it is okay if they want to build more schools, but even if they build many schools, it is less to help educating people, and more to merely please the eyes of the bureaucracy.


xấu tính

[səw˧˦ tïŋ˧˦]

[səw˨˩˦ tɨn˦˧˥]

[səw˦˥ tɨn˦˥]

Sao mày xấu tính thế?


phè phỡn

[fɛ˨˩ fəːn˦ˀ˥]

[fɛ˦˩ fəːŋ˧˨]

[fɛ˨˩ fəːŋ˨˩˦]

[…] tại sao tôi phải lo nhiều thứ còn anh suốt ngày cứ phè phỡn;[…]

2010, Minh Niệm, “Sòng phẳng”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] why should I take care of so many things while you just have fun all day long? […]

to have fun without regard for consequences


đơm đặt

[ʔɗəːm˧˧ ʔɗat̚˧˨ʔ]

[ʔɗəːm˧˧ ʔɗak̚˨˩ʔ]

[ʔɗəːm˧˧ ʔɗak̚˨˩˨]

Tệ đến nỗi, họ lên mặt báo để bôi nhọ danh dự hay đơm đặt những điều gây bất lợi cho nhau.

So bad that they smear each other's reputation in the newspapers or make up lies to harm each other.

to fabricate (stories with the intent of harming someone's reputation)


viễn xứ

[viən˦ˀ˥ sɨ˧˦]

[viəŋ˧˨ sɨ˨˩˦]

[viəŋ˨˩˦ sɨ˦˥]

[jiəŋ˨˩˦ sɨ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 遠處, composed of 遠 (“far, distant”) and 處 (“place, location”).

người viễn xứ


tức cười

[tɨk̚˧˦ kɨəj˨˩]

[tɨk̚˦˧˥ kɨj˦˩]

[tɨk̚˦˥ kɨj˨˩]


cảm hóa

Traditional tone placement spelling of cảm hoá.


thuỷ tề

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ tej˨˩]

Sino-Vietnamese word from 水 (“water”) and 臍 (“navel”).

(mythology, occult) the underwater domain of a water deity, especially the Dragon King


cảm hoá

[kaːm˨˩˦ waː˦˥]

Và cách tốt nhất là dùng tình thương chân thành để cảm hóa.

2010, Minh Niệm, “Cô đơn”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

And the best way is to use sincere love to reform them.

by words or deeds to cause someone to reform their errant ways


cố tật

[ko˧˦ tət̚˧˨ʔ]

[kow˨˩˦ tək̚˨˩ʔ]

[kow˦˥ tək̚˨˩˨]

[…] tháo gỡ những cố tật phiền não bảo vệ cái tôi,[…]

[…] get rid the sad and deeply rooted bad habits that protect our ego, […]


liên đới

[liən˧˧ ʔɗəːj˧˦]

[liəŋ˧˧ ʔɗəːj˨˩˦]

[liəŋ˧˧ ʔɗəːj˦˥]

[…] nhưng không bao giờ được quên tính chất liên đới và không thể tách rời của chúng.

[…] but one should never forget they are by nature interconnected and inseparable.


vô tướng

[vo˧˧ tɨəŋ˧˦]

[vow˧˧ tɨəŋ˦˧˥]

[vow˧˧ tɨəŋ˦˥]

[jow˧˧ tɨəŋ˦˥]

Nhưng tại non không chịu nhìn kỹ, nhìn bằng con mắt vô tướng để vượt qua cái hình hài cũ kỹ của nước.

But the mountain refuses to look closely, to look with signless eyes to see beyond the old shape of the water.

(Buddhism) signless, ānimitta (not deceived by the temperary appearances of things and people)


𱝮

Variant of 德, see there for more details.


𱙘

Variant of 婆, see there for more details.


mai mốt

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-mai mốt.wav

mai (“tomorrow”) + mốt (“day after tomorrow”).


nhuận tràng

[ɲwən˧˨ʔ t͡ɕaːŋ˨˩]

[ɲwəŋ˨˩ʔ ʈaːŋ˦˩]

[ɲwəŋ˨˩˨ ʈaːŋ˨˩]


can trường

[kaːn˧˧ t͡ɕɨəŋ˨˩]

[kaːŋ˧˧ ʈɨəŋ˦˩]

[kaːŋ˧˧ ʈɨəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 肝腸, composed of 肝 (“liver”) and 腸 (“intestines”).
Like đoạn trường, the diphthongized trường is currently most common reading here for the morpheme 腸, instead of the monophthongal tràng as in đại tràng or manh tràng.


gieo rắc

[jɛw˧˧ ʐak̚˦˧˥]

[jɛw˧˧ ɹak̚˦˥]

gieo rắc mầm bệnh


trong xanh

[t͡ɕawŋ͡m˧˧ sajŋ̟˧˧]

[ʈawŋ͡m˧˧ sɛɲ˧˧]

[ʈɔŋ˧˧ sɛɲ˧˧]


Gia Tô giáo

Sino-Vietnamese word from 耶穌教, composed of 耶穌 (“Jesus”) and 教 (“religion”), from Japanese 耶蘇教 (Yasokyō). Used in early Japanese documents for "Christianity", with an alternative form 耶蘇宗 (Yasoshū, literally “Jesus sect”). In Chinese, it means "Protestantism" specifically. For the spelling with , see Gia Tô.

Eggcorn of Da Tô giáo; misspelling of Da Tô giáo; synonym of Ki-tô giáo (“Christianity”)


hôn phối

Ta không tán thành kẻ phản bội lời cam kết hôn phối[…]

2010, Minh Niệm, “Trao thân”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

We do not approve of those who betray their marriage vows […]


tà dâm

[taː˨˩ zəm˧˧]

[taː˦˩ jəm˧˧]

[taː˨˩ jəm˧˧]

Ngoài ra, ta còn quyết tâm ngăn chặn không cho thói tà dâm tiếp tục gây ra đổ vỡ gia đình và xã hội.

We are furthermore determined to prevent licentiousness from continuing to cause families and society to fall apart.


tiết hạnh

[tiət̚˧˦ hajŋ̟˧˨ʔ]

[tiək̚˦˧˥ hɛɲ˨˩ʔ]

[…] học theo tinh thần trách nhiệm bảo vệ tiết hạnh và an toàn cho mọi người.

[…] strive towards responsibility to protect everyone's faithfulness and devotion in marriage and safety.

faithfulness and devotion of a wife towards her husband


nguệch ngoạc

[ŋwəjk̟̚˧˨ʔ ŋwaːk̚˧˨ʔ]

[ŋwet̚˨˩ʔ ŋwaːk̚˨˩ʔ]

[ŋwəːt̚˨˩˨ ŋwaːk̚˨˩˨]

(of handwriting and drawing strokes) sloppy; amateurish


cạn cợt

[kaːn˧˨ʔ kəːt̚˧˨ʔ]

[kaːŋ˨˩ʔ kəːk̚˨˩ʔ]

[kaːŋ˨˩˨ kəːk̚˨˩˨]

Thấy nước mà chẳng thấy nguồn, cũng như thấy trái mà chẳng thấy kẻ trồng cây thì đó là cái thấy rất cạn cợt, thiếu hiểu biết.

2010, Minh Niệm, “Tạ ơn”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

To see water but not its source, or to see a fruit but not the person who planted the tree, that is a very shallow view that lacks insight.


chan hòa

Traditional tone placement spelling of chan hoà.


bại lộ

[ʔɓaːj˧˨ʔ lo˧˨ʔ]

[ʔɓaːj˨˩ʔ low˨˩ʔ]

[ʔɓaːj˨˩˨ low˨˩˨]


Bi-lơ-am

Hebrew בִּלְעָם

bor

Hebrew בִּלְעָם

Ông Mô-sê nói với họ: “Sao anh em lại để cho cả bọn đàn bà này sống? Chính bọn chúng đã nghe lời Bi-lơ-am, mà lôi cuốn con cái Ít-ra-en phạm tội bất trung với ĐỨC CHÚA trong vụ Pơ-o, nên tai họa đã giáng xuống cộng đồng của ĐỨC CHÚA. Vậy bây giờ, hãy giết hết các con trai, cũng như mọi phụ nữ đã biết đến việc vợ chồng, đã ăn ở với đàn ông. Còn mọi con gái nhỏ tuổi chưa ăn ở với đàn ông, thì hãy để cho chúng sống và thuộc về anh em. [...]

Moses told them, "Why did you let these women live? They listened to Balaam, induced Israelites to commit treason against the LORD in the Peor incident, so that calamity was inflicted on the LORD's people. So now, kill all the boys as well as the women who have slept with a man. As for the young girls who have not slept with a man, save them for yourselves. …


Ba-la-am

Môi-se nói cùng họ rằng: Các ngươi để hết thảy người nữ còn sống sao? Kìa, ấy là chúng nó theo mưu kế của Ba-la-am mà dụ dỗ dân Y-sơ-ra-ên cúng thờ Phê-ô, và phạm một tội trọng cùng Đức Giê-hô-va; và tội đó xui cho hội chúng của Đức Giê-hô-va bị tai vạ. Vậy bây giờ, hãy giết hết thảy nam đinh trong bọn con trẻ, và giết người nữ nào đã kết bạn cùng một người nam; nhưng hãy để sống cho các ngươi hết thảy con gái chưa hề kết bạn cùng người nam. [...]

Moses told them, "Have you let all the women live? Look, they were the ones who followed Balaam's conspiracy and induced Israelites to worship Peor, and committed a sin against Jehovah; and that sin caused calamity on Jehovah's people. So now, kill all the males among the children, and kill all the women who have slept with a man; but save yourselves all the girls who have never slept with a man. …

(biblical, Protestantism) Alternative form of Bi-lơ-am (“Balaam”)


Mích-ra-im

(biblical, Protestantism) Alternative form of Mít-ra-gim (“Mizraim; Egypt”) (one of Ham's sons)


𱣅

Variant of 齋, see there for more details.


𣳬

Variant of 法, see there for more details.


𱍺

Variant of 無, see there for more details.


𪽐

Variant of 界, see there for more details.


Ma-đi-an

Các con của ông Ma-đi-an là: Ê-pha, Ê-phe, Kha-nốc, A-vi-đa, En-đa-a. Tất cả những người ấy là con cháu bà Cơ-tu-ra.

(Can we date this quote?), “Sách Sáng Thế 25 [The Book of Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The sons of Midian were: Ephah, Epher, Hanok, Abida, Eldaah. All of them were descendants of Keturah.

Con trai của Ma-đi-an là Ê-pha, Ê-phe, Ha-nóc, A-bi-đa và Ên-đa. Các người trên đây đều là dòng dõi của Kê-tu-ra.

1925, “Sáng-thế Ký 25 [Genesis 25]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The sons of Midian were Ephah, Epher, Hanok, Abida and Eldaah. The above people were descendants of Keturah


Ma-đi-an

Con cái Ít-ra-en bắt phụ nữ Ma-đi-an và con cái chúng làm tù nhân; họ đã lấy mọi thú vật, mọi súc vật và mọi của cải chúng làm chiến lợi phẩm.

(Can we date this quote?), “Sách Dân Số 31 [The Book of Numbers 31]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The Israelites captured Midianite women and children as prisoners; they took all their herds, flocks and property as spoils.

Dân Y-sơ-ra-ên bắt đàn bà và con nít Ma-đi-an dẫn theo, cướp hết thảy súc vật, bầy chiên và của cải họ, [...]

1925, “Dân-số Ký 31 [Numbers 31]”, in Kinh Thánh [The Holy Bible]:

The Israelites captured Midianite women and children, plundered all their herds, flocks and property, …


𪟽

Variant of 疑, see there for more details.


Mít-ra-gim

(biblical, Catholicism) Mizraim; Egypt (one of Ham's sons)


Địa

Sino-Vietnamese word from 地 (“Earth”), clipping of thổ địa.

ông Địa

the patron god of land and property, often portrayed as a fat man with an exposed pot belly and accompanied by Thần Tài on home altars


Thần Tài

[tʰən˨˩ taːj˨˩]

[tʰəŋ˦˩ taːj˦˩]

[tʰəŋ˨˩ taːj˨˩]

Partial calque of Chinese 財神／财神 (Tài Thần, “Wealth God”), by reversing the position of the head element, Thần, to conform to native morphology.

pcal

ông Thần Tài

the patron god of wealth, often accompanied by Địa on home altars


Thái Bạch Kim Tinh

[tʰaːj˧˦ ʔɓajk̟̚˧˨ʔ kim˧˧ tïŋ˧˧]

[tʰaːj˨˩˦ ʔɓat̚˨˩ʔ kim˧˧ tɨn˧˧]

[tʰaːj˦˥ ʔɓat̚˨˩˨ kim˧˧ tɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 太白 (“great white; Venus”) and 金星 (“gold star; the Metal Planet; Venus”), from Chinese 太白金星.

vi-etym-sino

A-lô. Thái Bạch Kim Tinh đấy hả ? Ờ. Đây là vấn đề nhạy cảm. Ngọc Hoàng đã chỉ đạo rồi. Phải chờ các Táo đã. Đúng rồi, các Táo biểu quyết thông qua. Phải bí mật đấy nhá.

2016, Táo Quân 2016 [Kitchen Gods 2016], spoken by Nam Tào (Xuân Bắc):

Hello? Is that Taibai Jinxing? Yeah. It's a delicate matter. The Jade Emperor has given instructions. We need to wait for the Kitchen Gods. That's right, they'll be putting on a vote. It's classified.

(Chinese mythology, Taoism) Taibai Jinxing


nhan nhản

[ɲaːn˧˧ ɲaːn˧˩]

[ɲaːŋ˧˧ ɲaːŋ˧˨]

[ɲaːŋ˧˧ ɲaːŋ˨˩˦]

Nhan nhản trên khắp các báo đài, người ta luôn đặc biệt quan tâm đến cách "yêu" như thế nào để cho đôi bên được thỏa mãn.

2010, Minh Niệm, “Nhàm chán”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

All over the media, people always have a special interest in how to "love" so as to satisfy both partners.


quân bình

[kwən˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[kwəŋ˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[wəŋ˧˧ ʔɓɨn˨˩]

[…] nên ta ít có cơ hội nhìn lại mình để giữ tâm quân bình và trong sáng.

2010, Minh Niệm, “Kính trọng”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] so we rarely have opportunities to look back at ourselves to keep our mind balanced and clear.


bồ hòn

cây (classifier)
quả (classifier)
trái (classifier)

[ʔɓo˨˩ hɔn˨˩]

[ʔɓow˦˩ hɔŋ˦˩]

[ʔɓow˨˩ hɔŋ˨˩]

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vô hoạn</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 無患 (SV: vô hoạn)

Thương nhau củ ấu cũng tròn, ghét nhau thì quả bồ hòn cũng vuông.

If we care for one another, even water caltrops are round; if we hate each other, even the western soapberry fruit is square.


bồ hòn

[ʔɓo˨˩ hɔn˨˩]

[ʔɓow˦˩ hɔŋ˦˩]

[ʔɓow˨˩ hɔŋ˨˩]


sáo ngữ

[saːw˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʂaːw˨˩˦ ŋɨ˧˨]

[saːw˨˩˦ ŋɨ˧˨]

[ʂaːw˦˥ ŋɨ˨˩˦]

[saːw˦˥ ŋɨ˨˩˦]


Ê-đen

[ʔe˧˧ ʔɗɛn˧˧]

[ʔej˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

[ʔej˧˧ ʔɗɛŋ˧˧]

vườn Ê-đen


thao thức

[tʰaːw˧˧ tʰɨk̚˧˦]

[tʰaːw˧˧ tʰɨk̚˦˧˥]

[tʰaːw˧˧ tʰɨk̚˦˥]

Cái nghi vấn của thiền sinh luôn nằm trong sự thao thức, nhưng đầy tự do.

2010, Minh Niệm, “Nghi ngờ”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

The meditation student's doubts are steeped in restlessness, but full of freedom.

restless, unable to sleep due to mental turmoil


vô bổ

[vo˧˧ ʔɓo˧˩]

[vow˧˧ ʔɓow˨˩˦]

[jow˧˧ ʔɓow˨˩˦]

[…] hoặc để buộc thiền sinh phải ngưng ngay câu hỏi có tính lý thuyết vô bổ ấy.

[…] or to force the student of meditation to immediately stop asking such pointless theoretical questions.


Nam Đẩu

[naːm˧˧ ʔɗəw˧˩]

[naːm˧˧ ʔɗəw˧˨]

[naːm˧˧ ʔɗəw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 南 (“southern”) and 斗 (“dipper”).

Nam Đẩu Tinh quân

Coordinate term: Bắc Đẩu

Nam Đẩu Lục Tinh

a constellation in the southern hemisphere, part of Sagittarius, corresponding to the Big Dipper in the northern hemisphere


đả kích

[ʔɗaː˧˩ kïk̟̚˧˦]

[ʔɗaː˧˨ kɨt̚˦˧˥]

[ʔɗaː˨˩˦ kɨt̚˦˥]

to attack (to detract from the worth or credibility)


kết trái

Chinese 結／结 + trái (“fruit”), partial calque of Chinese 結果／结果 (kết quả)

pcal

<i class="Latn mention" lang="vi">kết quả</i>

đâm hoa/bông kết trái

(slightly literary) Synonym of ra trái; ra quả (“to bear fruit”)


khinh nhờn

[xïŋ˧˧ ɲəːn˨˩]

[kʰɨn˧˧ ɲəːŋ˦˩]

[xɨn˧˧ ɲəːŋ˦˩]

[kʰɨn˧˧ ɲəːŋ˨˩]

[xɨn˧˧ ɲəːŋ˨˩]


khinh lờn

[xïŋ˧˧ ləːn˨˩]

[kʰɨn˧˧ ləːŋ˦˩]

[xɨn˧˧ ləːŋ˦˩]

[kʰɨn˧˧ ləːŋ˨˩]

[xɨn˧˧ ləːŋ˨˩]

[…] hoặc sợ họ sẽ khinh lờn khi thấy ta có vẻ bằng lòng về họ.

2010, Minh Niệm, “Ái ngữ”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] or afraid that they will be disrespectful when they notice that we seem satisfied with them.


ái ngữ

[ʔaːj˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔaːj˨˩˦ ŋɨ˧˨]

[ʔaːj˦˥ ŋɨ˨˩˦]

Tuy vậy, lắng nghe và ái ngữ là hai bảo bối cũng nằm ngay trong ta.

2010, Minh Niệm, “Phán xét”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

However, listening and kind speech are two more treasures that we have inside us.


an vui

[ʔaːŋ˧˧ vuj˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ vuj˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ juj˧˧]

[…] có thể làm cho những người sống bên cạnh an vui và hạnh phúc mà không phải tốn kém tiền bạc hay công sức,[…]

[…] that can make the people close to us feel peaceful, joyful, and happy without spending any money or effort, […]


biết điều

[ʔɓiət̚˧˦ ʔɗiəw˨˩]

[ʔɓiək̚˦˧˥ ʔɗiw˦˩]

[ʔɓiək̚˦˥ ʔɗiw˨˩]

to maintain propriety; to understand one’s obligations


hẹo

From social networking sites, about late 2010s or early 2020s.
Probably a variation of héo or hẻo.


hẻo

From social networking sites, about late 2010s or early 2020s.
Probably a variation of héo or hẹo.


nghiêm đường

[ŋiəm˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

[ŋiəm˧˧ ʔɗɨəŋ˦˩]

[ŋim˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

本(Vốn)𠊛(người)縣(huyện)錫(Tích)州(châu)常(Thường)
蹺(Theo)嚴(nghiêm)塘(đường)𨷑(mở)𡾵(ngôi)行(hàng)臨(Lâm)淄(Truy)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)), published 1866, lines 1277-1278:

A native of Tích district, Thường province
 Followed his dad and had a shop in Lâm Truy.


tư lự

[tɨ˧˧ lɨ˧˨ʔ]

[tɨ˧˧ lɨ˨˩ʔ]

[tɨ˧˧ lɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 思慮, composed of 思 (“to think”) and 慮 (“to worry”).


tru di tam tộc

[t͡ɕu˧˧ zi˧˧ taːm˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈʊw˧˧ jɪj˧˧ taːm˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈʊw˧˧ jɪj˧˧ taːm˧˧ təwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tru di tam tộc.wav

Sino-Vietnamese word from 誅 (“to execute”), 夷 (“non-Han barbarian from the east”) and 三族 (“three tribes”)

Coordinate term: tru di cửu tộc (“execution of up to nine generations”)

(historical) the execution of up to three generations (from the criminal's grandfather to the criminal) or three clans (the criminal's paternal line and his wife's and his mother's relations) in the criminal's family


diêm dúa

[jiəm˧˧ juə˨˩˦]

Rồi họ cứ ngang nhiên trễ hẹn, ăn mặc diêm dúa, phát ngôn trịch thượng,[…]

2010, Minh Niệm, “Nguyên tắc”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

And so they carelessly arrive late for appointments, dress gaudily, and speak condescendingly, […]


trịch thượng

[t͡ɕïk̟̚˧˨ʔ tʰɨəŋ˧˨ʔ]

[ʈɨt̚˨˩ʔ tʰɨəŋ˨˩ʔ]

[ʈɨt̚˨˩˨ tʰɨəŋ˨˩˨]


thủ cấp

[tʰu˧˩ kəp̚˧˦]

[tʰʊw˧˨ kəp̚˦˧˥]

[tʰʊw˨˩˦ kəp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 首級, composed of 首 (“head”) and 級 (“rank; severed head”), from the practice of promoting warriors for the heads of enemies they have cut off according to Qin law.

Những bức ảnh khác do YPG thu được ghi lại cảnh các vụ chặt đầu và một nhóm chiến binh thánh chiến đang dùng thủ cấp các nạn nhân làm bóng để đá.

2014 October 20, “Chiến binh IS dùng thủ cấp để đá bóng [IS Warriors Play Football with Human Heads]”, in Người Lao động [The Workers]:

Other photos by YPG capture decapitations and a group of holy warriors who used severed heads as footballs.

(historical, literary, fiction) a severed head


tầm bậy

[təm˨˩ ʔɓəj˧˨ʔ]

[təm˦˩ ʔɓəj˨˩ʔ]

[təm˨˩ ʔɓəj˨˩˨]

ăn nói tầm bậy

- Mua làm gì? Tiền đâu mà mua đồ tầm bậy như vậy?

1929, Hồ Biểu Chánh, chapter 6, in Khóc thầm:

"Why should I buy that? I have no money for such stupid stuff."


PBVM

(Internet) discrimination based on regional origin between Northern, Central and Southern Vietnam


bò vàng

[ʔɓɔ˨˩ vaːŋ˨˩]

[ʔɓɔ˦˩ vaːŋ˦˩]

[ʔɓɔ˨˩ vaːŋ˨˩]

[ʔɓɔ˨˩ jaːŋ˨˩]

Republic of Vietnam
Republic of Vietnam#English

(derogatory) reactionary; a sympathizer of the former Republic of Vietnam

Republican Party
Republican Party#English

(derogatory, Overseas Vietnamese) a sympathizer of conservative ideologies and parties, especially the Republican Party in the United States


ai đó

[ʔaːj˧˧ ʔɗɔ˧˦]

[ʔaːj˧˧ ʔɗɔ˨˩˦]

[ʔaːj˧˧ ʔɗɔ˦˥]

Có ai đó ở trước cửa.


thâu đêm suốt sáng

[tʰəw˧˧ ʔɗem˧˧ suət̚˧˦ saːŋ˧˦]

[tʰəw˧˧ ʔɗem˧˧ ʂuək̚˦˧˥ ʂaːŋ˦˧˥]

[tʰəw˧˧ ʔɗem˧˧ suək̚˦˧˥ saːŋ˦˧˥]

[tʰəw˧˧ ʔɗem˧˧ ʂuək̚˦˥ ʂaːŋ˦˥]

[tʰəw˧˧ ʔɗem˧˧ suək̚˦˥ saːŋ˦˥]


chăn rau

[t͡ɕaŋ˧˧ ʐaw˧˧]

chăn (“to shepherd, to raise”) + rau (“vegetable”). Rau in this case is a perogative slang term for an inexperienced or promiscuous woman. To literally grow vegetables is to trồng rau.

com

(neologism, slang, derogatory) to seduce and hook up with a young woman; to play the field


trở lực

[t͡ɕəː˧˩ lɨk̚˧˨ʔ]

[ʈəː˧˨ lɨk̚˨˩ʔ]

[ʈəː˨˩˦ lɨk̚˨˩˨]

[…] vượt qua hoàn cảnh khó khăn hay trở lực trong chính họ.

2010, Minh Niệm, “Niềm tin”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] to overcome the difficult circumstances or obstacles they have inside.


nao núng

[naːw˧˧ nʊwŋ͡m˧˦]

[naːw˧˧ nʊwŋ͡m˦˧˥]

[naːw˧˧ nʊwŋ͡m˦˥]

[…] vậy thì ta đâu cần phải nao núng, lo sợ.

[…] and so we need not flinch or be anxious.


khiêm cung

[xiəm˧˧ kʊwŋ͡m˧˧]

[kʰiəm˧˧ kʊwŋ͡m˧˧]

[xiəm˧˧ kʊwŋ͡m˧˧]

[kʰim˧˧ kʊwŋ͡m˧˧]

[…] thiếu đi những đức tính quan trọng như bình tĩnh, nhẫn nại, khiêm cung, bao dung, lạc quan, uyển chuyển…thì làm sao ta đứng vững được?

[…] lacking such important qualities as calm, patience, humility, tolerance, optimism, and flexibility, how can we remain firm?


tôi có một câu hỏi

[toj˧˧ kɔ˧˦ mot̚˧˨ʔ kəw˧˧ hɔj˧˩]

[toj˧˧ kɔ˨˩˦ mok̚˨˩ʔ kəw˧˧ hɔj˧˨]

[toj˧˧ kɔ˦˥ mok̚˨˩˨ kəw˧˧ hɔj˨˩˦]


giếng dầu

[ziəŋ˧˦ zəw˨˩]

[jiəŋ˦˧˥ jəw˦˩]

[jiəŋ˦˥ jəw˨˩]


hóa độ

Traditional tone placement spelling of hoá độ.


hoá độ

[hwaː˧˦ ʔɗo˧˨ʔ]

[hwaː˨˩˦ ʔɗow˨˩ʔ]

[waː˦˥ ʔɗow˨˩˨]

Khi thiền sư xuống phố hóa độ thì nó cũng lẽo đẽo theo sau.

2010, Minh Niệm, “Ý chí”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

Whenever the monk went down to town to preach, it would follow him closely.

(Buddhism) to preach to save from worldly suffering


biên đạo

[ʔɓiən˧˧ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[ʔɓiəŋ˧˧ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[ʔɓiəŋ˧˧ ʔɗaːw˨˩˨]

biên đạo múa

[…] rồi dựng lên những vở tuồng hấp dẫn do tâm tưởng biên đạo chứ không hề có thật.

[…] and this will create alluring operas that the mind choreographs but are not at all real.


𪵯

Dervived from 濫, see there for more details.


trách móc

[ʈat̚˦˧˥ mawk͡p̚˦˧˥]


suy gẫm

[swi˧˧ ɣəm˦ˀ˥]

[ʂwɪj˧˧ ɣəm˧˨]

[swɪj˧˧ ɣəm˧˨]

[ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ɣəm˨˩˦]

[s⁽ʷ⁾ɪj˧˧ ɣəm˨˩˦]

(dialectal) Alternative form of suy ngẫm


chiêu thức

[t͡ɕiəw˧˧ tʰɨk̚˧˦]

[t͡ɕiw˧˧ tʰɨk̚˦˧˥]

[ciw˧˧ tʰɨk̚˦˥]

[…] trong đó ai không có đủ sự khôn ngoan và chiêu thức tinh xảo thì phải chấp nhận trở thành kẻ chiến bại.

2010, Minh Niệm, “Thành công”, in Hiểu về trái tim, NXB Trẻ:

[…] there, anyone who lacks insight or sophisticated methods will have to suffer becoming a loser.


ma đói

[maː˧˧ ʔɗɔj˧˦]

[maː˧˧ ʔɗɔj˨˩˦]

[maː˧˧ ʔɗɔj˦˥]

Sống mà không thể thương yêu hay không được thương yêu thì có khác gì những loài ma đói.

To live without being able to love or being loved is no different from being some kind of hungry ghost.

preta, hungry ghost (type of supernatural being, condemned to desire more than it can consume)


lưu vong

[lɨw˧˧ vɔŋ˧˧]


lưu vong

[lɨw˧˧ vɔŋ˧˧]


chính phủ lưu vong

[t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩ liw˧˧ vawŋ͡m˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨ lɨw˧˧ vawŋ͡m˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨ lɨw˧˧ vɔŋ˧˧]

[cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ lɨw˧˧ vawŋ͡m˧˧]

[cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ lɨw˧˧ jawŋ͡m˧˧]

chính phủ (“government”) + lưu vong (“exile”).


giâu

cây (classifier)
trái (classifier)
quả (classifier)

From Proto-Vietic *p-cuː. Cognate with Muong Bi chu.

(etymological spelling, less common) certain Baccaurea species, especially Baccaurea ramiflora and Baccaurea annamensis


chủ định

[t͡ɕu˧˩ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ʔɗɨn˨˩˨]


khổ sai

[kʰow˧˨ ʂaːj˧˧]

[kʰow˨˩˦ ʂaːj˧˧]

án khổ sai