giạt

head

卓, 搣, 淖, 𢫄, 𨆹, 𪵳

vi-verb

卓, 搣, 淖, 𢫄, 𨆹, 𪵳

卓 (CJK)
搣 (CJK)
淖 (CJK)
𢫄 (CJK)
𨆹 (CJK)
𪵳 (CJK)


𡘯

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 吝 (lận) + semantic 大 (“big”)


nước lợ

[nɨək̚˧˦ ləː˧˨ʔ]

[nɨək̚˦˧˥ ləː˨˩ʔ]

[nɨək̚˦˥ ləː˨˩˨]


đại nội

[ʔɗaːj˧˨ʔ noj˧˨ʔ]

[ʔɗaːj˨˩ʔ noj˨˩ʔ]

[ʔɗaːj˨˩˨ noj˨˩˨]


nước lã

[nɨək̚˧˦ laː˦ˀ˥]

[nɨək̚˦˧˥ laː˧˨]

[nɨək̚˦˥ laː˨˩˦]

Perhaps from nước + lã, with lã deriving from Chinese 冷 (lãnh, “cold”). Compare nước lạnh (“cold water; unboiled water”).

Đừng uống nước lã kẻo đau bụng.

Don't drink unboiled water, you'll upset your stomach.


ngoại khoá

[ŋwaːj˧˨ʔ xwaː˧˦]

[ŋwaːj˨˩ʔ kʰwaː˨˩˦]

[ŋwaːj˨˩ʔ xwaː˨˩˦]

[ŋwaːj˨˩˨ kʰwaː˦˥]

[ŋwaːj˨˩˨ xwaː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 外 (“outside”) and 課 (“course”), perhaps erroneously derived from Chinese 課外／课外 (khoá ngoại).


năm mới

[nam˧˧ məːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-năm mới.wav


chúc mừng sinh nhật

chúc mừng sinh nhật ! (canonical)
祝𢜠生日 (CJK)

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ mɨŋ˨˩ sïŋ˧˧ ɲət̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥ mɨŋ˦˩ ʂɨn˧˧ ɲək̚˨˩ʔ]

[t͡ɕʊwk͡p̚˦˧˥ mɨŋ˦˩ sɨn˧˧ ɲək̚˨˩ʔ]

[cʊwk͡p̚˦˥ mɨŋ˨˩ ʂɨn˧˧ ɲək̚˨˩˨]

[cʊwk͡p̚˦˥ mɨŋ˨˩ sɨn˧˧ ɲək̚˨˩˨]

chúc mừng (“to celebrate”) + sinh nhật (“birthday”).


ẩm trà

[ʔəm˧˩ t͡ɕaː˨˩]

[ʔəm˧˨ ʈaː˦˩]

[ʔəm˨˩˦ ʈaː˨˩]


ru rú

[ʐʊw˧˧ ʐʊw˨˩˦]

[ɹʊw˧˧ ɹʊw˦˥]

Probably reduplication of rú (“forest, mountain”).

rdp

Thằng đó ru rú trong nhà cả năm nay rồi, có thấy mặt bao giờ đâu.

He has been a hikikomori for a whole year, never let his face being seen.

(colloquial) to live in a small space; to stay indoors


Cổ sự ký

[ko˧˩ sɨ˧˨ʔ ki˧˦]

[kow˧˨ ʂɨ˨˩ʔ kɪj˨˩˦]

[kow˧˨ sɨ˨˩ʔ kɪj˨˩˦]

[kow˨˩˦ ʂɨ˨˩˨ kɪj˦˥]

[kow˨˩˦ sɨ˨˩˨ kɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 古事記, from Japanese 古事記 (Kojiki).


Ngựa

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ngựa.wav


đại tinh tinh

[ʔɗaːj˧˨ʔ tïŋ˧˧ tïŋ˧˧]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tɨn˧˧ tɨn˧˧]

[ʔɗaːj˨˩˨ tɨn˧˧ tɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 大猩猩 (“gorilla”).


hắc tinh tinh

[hak̚˧˦ tïŋ˧˧ tïŋ˧˧]

[hak̚˦˧˥ tɨn˧˧ tɨn˧˧]

[hak̚˦˥ tɨn˧˧ tɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 黑猩猩, composed of 黑 (“black”) and 猩猩 (“ape”), from Chinese 黑猩猩 (hēixīngxing).


cảm giác

[kaːm˧˨ jaːk̚˦˧˥]

[kaːm˨˩˦ jaːk̚˦˥]


cảm giác

[kaːm˧˨ jaːk̚˦˧˥]

[kaːm˨˩˦ jaːk̚˦˥]


đội hình

[ʔɗoj˧˨ʔ hïŋ˨˩]

[ʔɗoj˨˩ʔ hɨn˦˩]

[ʔɗoj˨˩˨ hɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 隊形 (“battle formation”)


dượt

(Southern Vietnam) to practise, to rehash, to train


đụt

[ʔɗʊk͡p̚˨˩˨]


đụt

[ʔɗʊk͡p̚˨˩˨]


hỉ nộ ái ố

[hi˧˩ no˧˨ʔ ʔaːj˧˦ ʔo˧˦]

[hɪj˧˨ now˨˩ʔ ʔaːj˨˩˦ ʔow˨˩˦]

[hɪj˨˩˦ now˨˩˨ ʔaːj˦˥ ʔow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hỉ nộ ái ố.wav

Sino-Vietnamese word from 喜 (“joy”), 怒 (“anger”), 愛 (“love”) and 惡 (“hate”).


khả ố

[xaː˧˩ ʔo˧˦]

[kʰaː˧˨ ʔow˨˩˦]

[xaː˧˨ ʔow˨˩˦]

[kʰaː˨˩˦ ʔow˦˥]

[xaː˨˩˦ ʔow˦˥]

Sino-Vietnamese word from 可惡, composed of 可 (“-able”) and 惡 (“to hate”)


tin dùng

[tɨn˧˧ jʊwŋ͡m˨˩]

From tin (“to trust”) + dùng (“to use”), non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 信用 (SV: tín dụng). Doublet of tín dụng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tín dụng</i>

vi-etym-sino

(of consumers) to trust in the quality of a product and keep using it


解智

chữ Hán form of giải trí (“to amuse, relax or entertain oneself”).


đãng trí

[ʔɗaːŋ˦ˀ˥ t͡ɕi˧˦]

[ʔɗaːŋ˧˨ ʈɪj˨˩˦]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ ʈɪj˦˥]


tín chỉ

[tin˦˧˥ t͡ɕɪj˧˨]

[tɨn˦˥ cɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 信紙 (“writing paper”).


lông mao

[ləwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]


xe rùa

[sɛ˧˧ zuə˨˩]

[sɛ˧˧ ʐuə˦˩]

[sɛ˧˧ ɹuə˨˩]

xe (“wheeled vehicle”) + rùa (“turtle”), because its body looks like a turtle shell.


phò

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 扶 (SV: phù).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phù</i>

vi-etym-sino

(dated, literary) to help, to assist (a royalty)


ở giá

[ʔəː˧˩ zaː˧˦]

[ʔəː˧˨ jaː˨˩˦]

[ʔəː˨˩˦ jaː˦˥]

ở (“to stay”) + vá (“widowed, forlorn”). The second element might be the same as vá (“to mend, to patch”), derived from "patchy" > "incomplete, one of a pair" (Đại Nam quấc âm tự vị (1895) lists examples such as con ong vá (“a wasp/bee that already used up its venom”), chào vá (“to raise one hand to salute”)), or might be a variant of goá (“widowed”).
The current unetymological spelling is due to the ⟨d⟩-⟨gi⟩-⟨v⟩ merger in Southern dialects.


điều ước

[ʔɗiəw˨˩ ʔɨək̚˧˦]

[ʔɗiw˦˩ ʔɨək̚˦˧˥]

[ʔɗiw˨˩ ʔɨək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 條約 (“treaty”), interpreted as điều (“abstract thing”) + ước (“to wish”).

af

Thần đèn ban cho A-la-đanh 3 điều ước.

The genie of the lamp granted Aladdin 3 wishes.


bình thường hoá

[ʔɓïŋ˨˩ tʰɨəŋ˨˩ hwaː˧˦]

[ʔɓɨn˦˩ tʰɨəŋ˦˩ hwaː˨˩˦]

[ʔɓɨn˨˩ tʰɨəŋ˨˩ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 平常 (“normal”) and 化 (“-ize”), equivalent to bình thường + -hoá.

vi-etym-sino

bình thường hoá quan hệ Việt-Trung


hữu danh vô thực

[hiw˦ˀ˥ zajŋ̟˧˧ vo˧˧ tʰɨk̚˧˨ʔ]

[hɨw˧˨ jɛɲ˧˧ vow˧˧ tʰɨk̚˨˩ʔ]

[hɨw˨˩˦ jan˧˧ vow˧˧ tʰɨk̚˨˩˨]

[hɨw˨˩˦ jan˧˧ jow˧˧ tʰɨk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 有名無實 (“merely nominal”).

Thằng đó thuộc dạng hữu danh vô thực.

That hack's got only the name to himself.

having well-known style but no substance; existing only in the name


牧務

chữ Hán form of mục vụ (“pastoral care”).


viêm não Nhật Bản

[viəm˧˧ naːw˦ˀ˥ ɲət̚˧˨ʔ ʔɓaːn˧˩]

[viəm˧˧ naːw˧˨ ɲək̚˨˩ʔ ʔɓaːŋ˧˨]

[vim˧˧ naːw˨˩˦ ɲək̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦]

[jim˧˧ naːw˨˩˦ ɲək̚˨˩˨ ʔɓaːŋ˨˩˦]

viêm não (“encephalitis”) + Nhật Bản (“Japan”), calque of Japanese 日本脳炎 (Nihon nōen, Nhật Bổn não viêm).

cal

Japanese encephalitis
Japanese encephalitis


sản sinh

[saːn˧˩ sïŋ˧˧]

[ʂaːŋ˧˨ ʂɨn˧˧]

[saːŋ˧˨ sɨn˧˧]

[ʂaːŋ˨˩˦ ʂɨn˧˧]

[saːŋ˨˩˦ sɨn˧˧]

Xã hội hiện đại đã và đang sản sinh ra những con người bàng quan.

Modern society has been producing apathetic people.

(formal or literary) to produce; to yield


cả nghĩ

[kaː˧˩ ŋi˦ˀ˥]

[kaː˧˨ ŋɪj˧˨]

[kaː˨˩˦ ŋɪj˨˩˦]

having the tendency to overthink or to needlessly worry


sinh dục

[sïŋ˧˧ zʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʂɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[sɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʂɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩˨]

[sɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 生育, composed of 生 (“to bear; to give birth”) and 育 (“to raise; to bring up”). The word properly means "to birth and raise", but the dục part, as in giáo dục (“to educate”) or dưỡng dục (“to raise”), is probably confused with 慾／欲 (yù, “lust”), as in tình dục (“sex”).

vi-etym-sino

cơ quan/bộ phận sinh dục đực/cái


móc nghéo

[mawk͡p̚˧˦ ŋɛw˧˦]

[mawk͡p̚˦˧˥ ŋɛw˨˩˦]

[mawk͡p̚˦˥ ŋɛw˦˥]


bèo cái

[ʔɓɛw˨˩ kaːj˧˦]

[ʔɓɛw˦˩ kaːj˨˩˦]

[ʔɓɛw˨˩ kaːj˦˥]


mốc meo

[məwk͡p̚˧˦ mɛw˧˧]

[məwk͡p̚˦˧˥ mɛw˧˧]

[məwk͡p̚˦˥ mɛw˧˧]


tù binh

[tu˨˩ ʔɓïŋ˧˧]

[tʊw˦˩ ʔɓɨn˧˧]

[tʊw˨˩ ʔɓɨn˧˧]


lôgarit

[lo˧˧ ɣaː˧˧ ɹit̚˧˧]

[lo˧˧ ɣaː˧˧ zit̚˧˧]

[low˧˧ ɣaː˧˧ ɹit̚˧˧]

[low˧˧ ɣaː˧˧ ɹɨt̚˧˧]

Borrowed from French logarithme or English logarithm.


kenvin

[kɛŋ˧˧ vin˧˧]

[kɛŋ˧˧ vɨn˧˧]

[kɛŋ˧˧ jɨn˧˧]

nhiệt giai/thang nhiệt Ken-vin


độ F

[ʔɗo˧˨ʔ ʔɛp̚˧˦]

[ʔɗow˨˩ʔ ʔɛp̚˦˧˥]

[ʔɗow˨˩˨ ʔɛp̚˦˥]


độ K

[ʔɗo˧˨ʔ kaː˧˧]

[ʔɗow˨˩ʔ kaː˧˧]

[ʔɗow˨˩˨ kaː˧˧]

From độ + K, erroneously following the pattern of độ C (“degree Celsius”) and độ F (“degree Fahrenheit”).

(informal, colloquial) Synonym of kenvin (“kelvin”)


Bàn Môn Điếm

[ʔɓaːn˨˩ mon˧˧ ʔɗiəm˧˦]

[ʔɓaːŋ˦˩ moŋ˧˧ ʔɗiəm˦˧˥]

[ʔɓaːŋ˨˩ moŋ˧˧ ʔɗim˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Bàn Môn Điếm.wav

Sino-Vietnamese word from 板門店, from Korean 판문점 (Panmunjeom).


độ C

[ʔɗo˧˨ʔ se˧˧]

[ʔɗow˨˩ʔ sej˧˧]

[ʔɗow˨˩˨ sej˧˧]


giá trị nhỏ nhất

[zaː˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ ɲɔ˧˩ ɲət̚˧˦]

[jaː˨˩˦ ʈɪj˨˩ʔ ɲɔ˧˨ ɲək̚˦˧˥]

[jaː˦˥ ʈɪj˨˩˨ ɲɔ˨˩˦ ɲək̚˦˥]

giá trị (“value”) + nhỏ (“small”) + nhất (“-est”)

af

(mathematics) the minimum value; the global minimum


giá trị lớn nhất

[zaː˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ ləːn˧˦ ɲət̚˧˦]

[jaː˨˩˦ ʈɪj˨˩ʔ ləːŋ˦˧˥ ɲək̚˦˧˥]

[jaː˦˥ ʈɪj˨˩˨ ləːŋ˦˥ ɲək̚˦˥]

giá trị (“value”) + lớn (“great”) + nhất (“-est”)

(mathematics) the maximum value; the global maximum


binh nhất

[ʔɓïŋ˧˧ ɲət̚˧˦]

[ʔɓɨn˧˧ ɲək̚˦˧˥]

[ʔɓɨn˧˧ ɲək̚˦˥]


cực tiểu

[kɨk̚˧˨ʔ tiəw˧˩]

[kɨk̚˨˩ʔ tiw˧˨]

[kɨk̚˨˩˨ tiw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 極小, composed of 極 (“extremely”) and 小 (“small”)


binh nhì

[ʔɓïŋ˧˧ ɲi˨˩]

[ʔɓɨn˧˧ ɲɪj˦˩]

[ʔɓɨn˧˧ ɲɪj˨˩]

private second class
private second class


cực đại

[kɨk̚˧˨ʔ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[kɨk̚˨˩ʔ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[kɨk̚˨˩˨ ʔɗaːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 極大, composed of 極 (“extremely”) and 大 (“big”)


số dư

[ʂow˨˩˦ jɨ˧˧]

[sow˨˩˦ jɨ˧˧]

[ʂow˦˥ jɨ˧˧]

From số (“number”) + dư (“leftover”), calque of Chinese 餘數／余数 (dư số).


cực trị

[kɨk̚˧˨ʔ t͡ɕi˧˨ʔ]

[kɨk̚˨˩ʔ ʈɪj˨˩ʔ]

[kɨk̚˨˩˨ ʈɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 極值, composed of 極 (“extreme”) and 值 (“value”)


vĩnh cửu

[vïŋ˦ˀ˥ kiw˧˩]

[vɨn˧˨ kɨw˧˨]

[vɨn˨˩˦ kɨw˨˩˦]

[jɨn˨˩˦ kɨw˨˩˦]


體類

chữ Hán form of thể loại (“genre; category”).


Phù Nam

Funan, an ancient kingdom of Southeast Asia


kết cấu

[ket̚˦˧˥ kəw˨˩˦]

[kəːt̚˦˥ kəw˦˥]


tựu trường

[tiw˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˨˩]

[tɨw˨˩ʔ ʈɨəŋ˦˩]

[tɨw˨˩˨ ʈɨəŋ˨˩]

Chinese 就 (jiù, “to gather”) + trường (“school”)

Học sinh cả nước tựu trường ngày mùng 5 tháng 9.

(education) to go back to school after a long break, especially to start a new school year


trục số

[t͡ɕʊwk͡p̚˧˨ʔ so˧˦]

[ʈʊwk͡p̚˨˩ʔ ʂow˨˩˦]

[ʈʊwk͡p̚˨˩ʔ sow˨˩˦]

[ʈʊwk͡p̚˨˩˨ ʂow˦˥]

[ʈʊwk͡p̚˨˩˨ sow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trục số.wav


𩛜

Nôm form of đói (“hungry; starved; famished”).


𩟡

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 飠 (“food”) + phonetic 對 (đối)


để mắt

[ʔɗe˧˩ mat̚˧˦]

[ʔɗej˧˨ mak̚˦˧˥]

[ʔɗej˨˩˦ mak̚˦˥]


Thiên An Môn

[tʰiən˧˧ ʔaːn˧˧ mon˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ʔaːŋ˧˧ moŋ˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ʔaːŋ˧˧ moŋ˧˧]


đổ bê tông

[ʔɗo˧˩ ʔɓe˧˧ təwŋ͡m˧˧]

[ʔɗow˧˨ ʔɓej˧˧ təwŋ͡m˧˧]

[ʔɗow˨˩˦ ʔɓej˧˧ təwŋ͡m˧˧]


song thân

[sawŋ͡m˧˧ tʰən˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ tʰəŋ˧˧]

[sɔŋ˧˧ tʰəŋ˧˧]

[ʂawŋ͡m˧˧ tʰəŋ˧˧]

[sawŋ͡m˧˧ tʰəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 雙親, composed of 雙 (“both”) and 親 (“parent”)

vi-etym-sino

(literary, collective) one's parents, as in their mother and father


nhị phân

[ɲi˧˨ʔ fən˧˧]

[ɲɪj˨˩ʔ fəŋ˧˧]

[ɲɪj˨˩˨ fəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nhị phân.wav

Sino-Vietnamese word from 二分, composed of 二 (“two”) and 分 (“part”)


thập lục phân

[tʰəp̚˧˨ʔ lʊwk͡p̚˧˨ʔ fən˧˧]

[tʰəp̚˨˩ʔ lʊwk͡p̚˨˩ʔ fəŋ˧˧]

[tʰəp̚˨˩˨ lʊwk͡p̚˨˩˨ fəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thập lục phân.wav

Sino-Vietnamese word from 十六分, composed of 十六 (“sixteen”) and 分 (“part”).


đầu gấu

[ʔɗəw˨˩ ɣəw˧˦]

[ʔɗəw˦˩ ɣəw˨˩˦]

[ʔɗəw˨˩ ɣəw˦˥]

đầu (“head”) + gấu (“bear”), for the semantic relationship, compare maybe English berserk.


khi và chỉ khi

[xi˧˧ vaː˨˩ t͡ɕi˧˩ xi˧˧]

[kʰɪj˧˧ vaː˦˩ t͡ɕɪj˧˨ kʰɪj˧˧]

[xɪj˧˧ vaː˦˩ t͡ɕɪj˧˨ xɪj˧˧]

[kʰɪj˧˧ vaː˨˩ cɪj˨˩˦ kʰɪj˧˧]

[xɪj˧˧ jaː˨˩ cɪj˨˩˦ xɪj˧˧]


交面

chữ Hán form of giao diện (“interface”).


德國社

chữ Hán form of Đức Quốc Xã (“Nazi Germany”).


nghiên cứu sinh

[ŋiən˧˧ kiw˧˦ sïŋ˧˧]

[ŋiəŋ˧˧ kɨw˨˩˦ ʂɨn˧˧]

[ŋiəŋ˧˧ kɨw˨˩˦ sɨn˧˧]

[ŋiəŋ˧˧ kɨw˦˥ ʂɨn˧˧]

[ŋiəŋ˧˧ kɨw˦˥ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 研究生, composed of 研究 (“to study; to research”) and 生 (“student”)


bất tỉnh nhân sự

[ʔɓət̚˧˦ tïŋ˧˩ ɲən˧˧ sɨ˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ tɨn˧˨ ɲəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ tɨn˧˨ ɲəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ tɨn˨˩˦ ɲəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨]

[ʔɓək̚˦˥ tɨn˨˩˦ ɲəŋ˧˧ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 不省人事, composed of 不 (“not”), 省 (“to comprehend”) and 人事 (“human capacity”), from Chinese 不省人事 (bùxǐngrénshì, literally “not to be able to have human awareness”).

der

(usually humorous) completely unconscious; completely out cold


quân đoàn

[kwən˧˧ ʔɗwaːn˨˩]

[kwəŋ˧˧ ʔɗwaːŋ˦˩]

[wəŋ˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩]


mầy

(Bình Định, Phú Yên, humorous in many dialects) you (second person singular pronoun)


Thành Đô

[tʰajŋ̟˨˩ ʔɗo˧˧]

[tʰɛɲ˦˩ ʔɗow˧˧]

[tʰan˨˩ ʔɗow˧˧]

Chengdu (a subprovincial city, the provincial capital of Sichuan, in southwestern China)


gia sư

[zaː˧˧ sɨ˧˧]

[jaː˧˧ ʂɨ˧˧]

[jaː˧˧ sɨ˧˧]

[jaː˧˧ ʂɨ˧˧]

[jaː˧˧ sɨ˧˧]


nghịch đảo

[ŋïk̟̚˧˨ʔ ʔɗaːw˧˩]

[ŋɨt̚˨˩ʔ ʔɗaːw˧˨]

[ŋɨt̚˨˩˨ ʔɗaːw˨˩˦]


起業

chữ Hán form of khởi nghiệp (“startup company”).


起業

chữ Hán form of khởi nghiệp (“to start up a career”).


鏡顯微

Nôm form of kính hiển vi (“microscope”).


ngày ngày

[ŋaj˨˩ ŋaj˨˩]

[ŋaj˦˩ ŋaj˦˩]


nguyên mẫu

[ŋwiən˧˧ məw˦ˀ˥]

[ŋwiəŋ˧˧ məw˧˨]

[ŋwiəŋ˧˧ məw˨˩˦]

Tất cả các dạng nguyên mẫu tiếng Đức đều tận cùng là ‑en; một vài động từ khác thì tận cùng là ‑n. Các từ điển liệt kê các động từ ờ dạng nguyên mẫu:[…]

2004, Nguyên Văn Tuấn, Trương Văn Hùng, Tiếng Đức dành cho người Việt, NXB Trẻ, page 25:

All infinitive forms in German end in ‑en; some other verbs end in ‑n. Dictionaries list verbs in the infinitive form: […]


diện tích toàn phần

[ziən˧˨ʔ tïk̟̚˧˦ twaːn˨˩ fən˨˩]

[jiəŋ˨˩ʔ tɨt̚˦˧˥ twaːŋ˦˩ fəŋ˦˩]

[jiəŋ˨˩˨ tɨt̚˦˥ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ fəŋ˨˩]

diện tích (“area”) + toàn phần (“whole”)

af

(geometry) the surface area of a solid (in this context, termed a hình (literally “shape”))


diện tích xung quanh

[ziən˧˨ʔ tïk̟̚˧˦ sʊwŋ͡m˧˧ kwajŋ̟˧˧]

[jiəŋ˨˩ʔ tɨt̚˦˧˥ sʊwŋ͡m˧˧ kwɛɲ˧˧]

[jiəŋ˨˩˨ tɨt̚˦˥ sʊwŋ͡m˧˧ wan˧˧]

diện tích (“area”) + xung quanh (“surrounding”)

hình hộp chữ nhật
hình hộp chữ nhật#Vietnamese

(geometry) the part of the surface area of a solid (in this context, termed a hình (literally “shape”)) which does not include its bases, such as that of a hình chóp (“pyramid”), a hình nón (“cone”), a hình lăng trụ (“prism”), a hình trụ (“cylinder”) or a hình hộp chữ nhật (“cuboid”)


râu quai nón

[ʐəw˧˧ kwaːj˧˧ nɔŋ˦˧˥]

[ɹəw˧˧ waːj˧˧ nɔŋ˦˥]

râu (“beard”) + quai (“strap”) + nón (“Asian conical hat”).

a man's beard that connects with his sideburns, in a similar way in which an Asian conical hat strap hugs the wearer's face


sỉ nhục

[si˧˩ ɲʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʂɪj˧˨ ɲʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[sɪj˧˨ ɲʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʂɪj˨˩˦ ɲʊwk͡p̚˨˩˨]

[sɪj˨˩˦ ɲʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 恥辱, composed of 恥 (“to shame”) and 辱 (“to disgrace”).


thục mạng

[tʰʊwk͡p̚˧˨ʔ maːŋ˧˨ʔ]

[tʰʊwk͡p̚˨˩ʔ maːŋ˨˩ʔ]

[tʰʊwk͡p̚˨˩˨ maːŋ˨˩˨]

chạy thục mạng


thời gian biểu

[tʰəːj˨˩ zaːn˧˧ ʔɓiəw˧˩]

[tʰəːj˦˩ jaːŋ˧˧ ʔɓiw˧˨]

[tʰəːj˨˩ jaːŋ˧˧ ʔɓiw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 時間表, composed of 時間 (“time”) and 表 (“table”)

a timetable, usually for outlining one's daily routine and staying punctually disciplined


Nữ Oa

[nɨ˦ˀ˥ ʔwaː˧˧]

[nɨ˧˨ ʔwaː˧˧]

[nɨ˨˩˦ (ʔ)waː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 女媧, from Literary Chinese 女媧 (Nǚwā).

Coordinate term: Phục Hi

Nên kể thêm bà Nữ Oa, có công luyện đá ngũ sắc để vá trời khi trời sụp đổ vì những cây cột chống trời gãy.

(Can we date this quote?), Nguyễn Hiến Lê, sử Trung Quốc [a history of China], Nhà xuất bản Văn nghệ:

It is worth mentioning Nüwa, who synthesized five-colored rocks that she used to patch the heavens when they collapsed because their support pillars broke.

“Ồ!” Tô Di không hề vì lời nói quái quỷ của cô ta mà buông tha. “Như Lai, Quan Thế Âm, Chúa Jesus hay Đấng cứu thế? Rốt cuộc cô là vị thần nào?”
Công chúa im lặng trong giây lát rồi nói: “Đại khái ta cũng giống như Nữ Oa của các người vậy!”
Nữ Oa? Nữ Oa vá trời? Nữ Oa tạo người?

2015 December 25, “Chương 33: Nỗi đau xót của Nguyệt Mặc [Chapter 33: Yue Mo’s Pain]”, in Mèo Hoang [Stray Cat]:

“Oh!” Su Yi wasn’t about to let her get away with her crazy talk, “The Buddha? Avalokiteshvara? Jesus Christ? The Messiah? What kind of god are you exactly?”
The princess paused for a moment, then said, “I’m kind of like your goddess Nüwa!”
Nüwa? The Nüwa who patched the heavens? The Nüwa who molded humanity?


Viêm Đế

[viəm˧˧ ʔɗe˧˦]

[viəm˧˧ ʔɗej˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 炎帝, composed of 炎 (“flame”) and 帝 (“emperor”), from Chinese 炎帝 (Yándì).


Bồ Tát

[ʔɓo˨˩ taːt̚˧˦]

[ʔɓow˦˩ taːk̚˦˧˥]

[ʔɓow˨˩ taːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 菩薩, from Chinese 菩薩／菩萨 (púsà, “bodhisattva”). While there are many bodhisattvas, the Bodhisattva remains Quan Âm (“Avalokiteshvara; Guanyin”). Compare Phật (“a buddha; the Buddha”) and Chúa (“a lord; the Lord”).

Alternative letter-case form of bồ tát (“a bodhisattva”)


Bồ Tát

[ʔɓo˨˩ taːt̚˧˦]

[ʔɓow˦˩ taːk̚˦˧˥]

[ʔɓow˨˩ taːk̚˦˥]

hiền như Bồ Tát

Synonym of Quan Âm (“Avalokiteshvara; Guanyin”)


giáp cốt văn

[jaːp̚˦˧˥ kok̚˦˧˥ vaŋ˧˧]

[jaːp̚˦˥ kok̚˦˥ vaŋ˧˧]

[jaːp̚˦˥ kok̚˦˥ jaŋ˧˧]


ủ rũ

[ʔu˧˩ zu˦ˀ˥]

[ʔʊw˧˨ ʐʊw˧˨]

[ʔʊw˨˩˦ ɹʊw˨˩˦]


不得其死

chữ Hán form of bất đắc kì tử (“suddenly”).


sưởi

to warm oneself up by staying near a heat source


大逆

chữ Hán form of đại nghịch (“high treason”).


xưa nay

[sɨə˧˧ naj˧˧]

[sɨə˧˧ naj˧˧]

Xưa nay chiến tranh nổ ra cũng chỉ vì miếng ăn.

2007, Nguyễn Nhật Ánh, Tôi là Bêtô, NXB Trẻ:

It has also always been because of food that war breaks out.


khoa cử

[xwaː˧˧ kɨ˧˩]

[kʰwaː˧˧ kɨ˧˨]

[xwaː˧˧ kɨ˧˨]

[kʰwaː˧˧ kɨ˨˩˦]

[xwaː˧˧ kɨ˨˩˦]

imperial examination
imperial examination


產婦科

chữ Hán form of sản phụ khoa (“obstetrics and gynaecology”).


sém

cháy sém

Hòa thượng này tuổi khoảng hơn bốn mươi, mặc áo cà sa màu vàng, tay cầm một thanh gỗ đen cháy sém một đầu, không biết dùng để làm gì?

2005, chapter 2, in Cao Tự Thanh, transl., Anh hùng xạ điêu, Văn học, translation of 射雕英雄传 by Jīn Yōng (Kim Dung):

This monk was about forty, wore a saffron robe, and in his hand held a black wooden staff with one scorched end of unclear purpose.


lửng chó

[lɨŋ˧˩ t͡ɕɔ˧˦]

[lɨŋ˧˨ t͡ɕɔ˨˩˦]

[lɨŋ˨˩˦ cɔ˦˥]


mạt trà

[maːt̚˧˨ʔ t͡ɕaː˨˩]

[maːk̚˨˩ʔ ʈaː˦˩]

[maːk̚˨˩˨ ʈaː˨˩]


nghẹo

to tilt one's head, to hang one's head to a side


Ái Tân Giác La

[ʔaːj˧˦ tən˧˧ zaːk̚˧˦ laː˧˧]

[ʔaːj˨˩˦ təŋ˧˧ jaːk̚˦˧˥ laː˧˧]

[ʔaːj˦˥ təŋ˧˧ jaːk̚˦˥ laː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 愛新覺羅. Ultimately from Manchu ᠠᡳᠰᡳᠨ
ᡤᡳᠣᡵᠣ (aisin gioro), the “gold” family (Aisin) of the Yilan (Gioro) clan of the Jianzhou Jurchens.

(historical) Aisin Gioro, the Manchu family which established and ruled China's Qing dynasty.


㗂滿

Nôm form of tiếng Mãn (“Manchu language”).


tiếng Mãn

[tiəŋ˧˦ maːn˦ˀ˥]

[tiəŋ˦˧˥ maːŋ˧˨]

[tiəŋ˦˥ maːŋ˨˩˦]


Vạn diệp tập

[vaːn˧˨ʔ ziəp̚˧˨ʔ təp̚˧˨ʔ]

[vaːŋ˨˩ʔ jiəp̚˨˩ʔ təp̚˨˩ʔ]

[vaːŋ˨˩˨ jip̚˨˩˨ təp̚˨˩˨]

[jaːŋ˨˩˨ jip̚˨˩˨ təp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 萬葉集, from Japanese 万葉集 (Man'yōshū).


đứt bóng

[ʔɗɨt̚˧˦ ʔɓawŋ͡m˧˦]

[ʔɗɨk̚˦˧˥ ʔɓawŋ͡m˦˧˥]

[ʔɗɨk̚˦˧˥ ʔɓɔŋ˦˧˥]

[ʔɗɨk̚˦˥ ʔɓawŋ͡m˦˥]

đứt + bóng, literally "to have one's shadow cut off".


tầm vông

[təm˨˩ vəwŋ͡m˧˧]

[təm˦˩ vəwŋ͡m˧˧]

[təm˨˩ vəwŋ͡m˧˧]

[təm˨˩ jəwŋ͡m˧˧]


hồ đồng

[ho˨˩ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[how˦˩ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[how˨˩ ʔɗəwŋ͡m˨˩]


𧆄

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 束 (thúc) + semantic 藥 (“medicine”)


càng đông càng vui

[kaːŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˨˩ vuj˧˧]

[kaːŋ˦˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˦˩ vuj˧˧]

[kaːŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˨˩ vuj˧˧]

[kaːŋ˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kaːŋ˨˩ juj˧˧]

the more the merrier
the more the merrier


略史

chữ Hán form of lược sử (“historical overview”).


giẻ cùi

[jɛ˨˩˦ kuj˨˩]

red-billed blue magpie (Urocissa erythroryncha)

some other birds in the genera Urocissa and Cissa


dơi quạ

[zəːj˧˧ kwaː˧˨ʔ]

[jəːj˧˧ kwaː˨˩ʔ]

[jəːj˧˧ waː˨˩˨]


德不孤，必有鄰

đức bất cô, tất hữu lân
đức bất cô, tất hữu lân#Vietnamese

chữ Hán form of đức bất cô, tất hữu lân (“Virtue never has solitude and always has companionship”).


假金術

chữ Hán form of giả kim thuật (“alchemy”).


bắt nhịp

[ʔɓat̚˧˦ ɲip̚˧˨ʔ]

[ʔɓak̚˦˧˥ ɲip̚˨˩ʔ]

[ʔɓak̚˦˥ ɲip̚˨˩˨]


thuỷ cầm

[tʰwɪj˧˨ kəm˦˩]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ kəm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 水禽, composed of 水 (“water”) and 禽 (“bird”).

vi-etym-sino

(collective) anseriforms, especially ducks and geese


người tình

[ŋɨəj˨˩ tïŋ˨˩]

[ŋɨj˦˩ tɨn˦˩]

[ŋɨj˨˩ tɨn˨˩]


吀嘲

Nôm form of xin chào (“hello; greetings”).


餅蒸

Nôm form of bánh chưng (“a traditional Vietnamese dish made from glutinous rice, mung beans, pork and other ingredients, and eaten for Tết”).


Nho

nhà Nho

chữ Nho

Chinese characters used in formal feudal texts


mèo rừng

[mɛw˨˩ zɨŋ˨˩]

[mɛw˦˩ ʐɨŋ˦˩]

[mɛw˨˩ ɹɨŋ˨˩]

Prionailurus bengalensis
Prionailurus bengalensis#Translingual

Felis silvestris
Felis silvestris#Translingual


bồn địa

[ʔɓon˨˩ ʔɗiə˧˨ʔ]

[ʔɓoŋ˦˩ ʔɗiə˨˩ʔ]

[ʔɓoŋ˨˩ ʔɗiə˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 盆地, composed of 盆 (“basin”) and 地 (“land”).


Hán ngữ

[haːn˧˦ ŋɨ˦ˀ˥]

[haːŋ˦˧˥ ŋɨ˧˨]

[haːŋ˦˥ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 漢語, composed of 漢 (“Han”) and 語 (“language”)

the "Chinese language"; Standard (Mandarin) Chinese


khu trục hạm

[xu˧˧ t͡ɕʊwk͡p̚˧˨ʔ haːm˧˨ʔ]

[kʰʊw˧˧ ʈʊwk͡p̚˨˩ʔ haːm˨˩ʔ]

[xʊw˧˧ ʈʊwk͡p̚˨˩ʔ haːm˨˩ʔ]

[kʰʊw˧˧ ʈʊwk͡p̚˨˩˨ haːm˨˩˨]

[xʊw˧˧ ʈʊwk͡p̚˨˩˨ haːm˨˩˨]


chiều rộng

[t͡ɕiəw˨˩ zəwŋ͡m˧˨ʔ]

[t͡ɕiw˦˩ ʐəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ciw˨˩ ɹəwŋ͡m˨˩˨]

chiều (“dimension”) + rộng (“wide; broad”).

af

(geometry, of a rectangle) the length of the shorter sides


cảm động

[kaːm˧˩ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[kaːm˧˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[kaːm˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

(of something, usually a story) emotionally touching, moving or inspiring; evocative


mạn tính

[maːn˧˨ʔ tïŋ˧˦]

[maːŋ˨˩ʔ tɨn˦˧˥]

[maːŋ˨˩˨ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 慢性, composed of 慢 (“slow”) and 性 (“-ness”).

vi-etym-sino

Coordinate term: cấp tính

(pathology, of an illness) chronic and mostly impossible to heal


hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải

[hoj˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦ swi˧˧ zaːm˧˩ miən˦ˀ˥ zïk̟̚˧˨ʔ mak̚˧˦ faːj˧˩]

[hoj˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥ ʂwɪj˧˧ jaːm˧˨ miəŋ˧˨ jɨt̚˨˩ʔ mak̚˦˧˥ faːj˧˨]

[hoj˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥ swɪj˧˧ jaːm˧˨ miəŋ˧˨ jɨt̚˨˩ʔ mak̚˦˧˥ faːj˧˨]

[hoj˨˩˨ cɨŋ˦˥ ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jaːm˨˩˦ miəŋ˨˩˦ jɨt̚˨˩˨ mak̚˦˥ faːj˨˩˦]

[hoj˨˩˨ cɨŋ˦˥ s⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jaːm˨˩˦ miəŋ˨˩˦ jɨt̚˨˩˨ mak̚˦˥ faːj˨˩˦]

hội chứng (“syndrome”) + suy giảm (“to diminish”) + miễn dịch (“immune”) + mắc phải (“to unfortunately contract”), calque of English acquired immune deficiency syndrome

cal

acquired immune deficiency syndrome
acquired immune deficiency syndrome


hải cảng

[haːj˧˩ kaːŋ˧˩]

[haːj˧˨ kaːŋ˧˨]

[haːj˨˩˦ kaːŋ˨˩˦]


trận đánh

[t͡ɕən˧˨ʔ ʔɗajŋ̟˧˦]

[ʈəŋ˨˩ʔ ʔɗɛɲ˦˧˥]

[ʈəŋ˨˩˨ ʔɗan˦˥]


ngon ăn

[ŋɔn˧˧ ʔan˧˧]

[ŋɔŋ˧˧ ʔaŋ˧˧]

[ŋɔŋ˧˧ ʔaŋ˧˧]

(colloquial or slang) easy; unchallenging


名動詞

chữ Hán form of danh động từ (“gerund”).


đầu đọc

[ʔɗəw˨˩ ʔɗawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗəw˦˩ ʔɗawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗəw˨˩ ʔɗawk͡p̚˨˩˨]

đầu (“head; media player”) + đọc (“to read”), calque of English reader.

af

a reader (any device that reads something)


bó hoa

[ʔɓɔ˧˦ hwaː˧˧]

[ʔɓɔ˨˩˦ hwaː˧˧]

[ʔɓɔ˦˥ waː˧˧]


điện thoại viên

[ʔɗiən˧˨ʔ tʰwaːj˧˨ʔ viən˧˧]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ tʰwaːj˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾aːj˨˩˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾aːj˨˩˨ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 電話 and 員, điện thoại (“telephone”) + -viên (“-er; -ist”)


𢮿

𢮿: Nôm readings: quây (canonical)
quay (canonical)
quảy (canonical)
quày (canonical)
quai (canonical)
quải (canonical)
quấy (canonical)
quéo (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 扌 (“hand”) + phonetic 乖 (quai)

Han compound

Nôm form of quây (“to enclose; to surround; to encircle”).


樂具

chữ Hán form of nhạc cụ (“musical instrument”).


vạn vật hấp dẫn

[vaːn˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ həp̚˧˦ zən˦ˀ˥]

[vaːŋ˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ həp̚˦˧˥ jəŋ˧˨]

[vaːŋ˨˩˨ vək̚˨˩˨ həp̚˦˥ jəŋ˨˩˦]

[jaːŋ˨˩˨ jək̚˨˩˨ həp̚˦˥ jəŋ˨˩˦]

vạn vật (“ten thousand things; all things”) + hấp dẫn (“to attract”), perhaps from Chinese 萬有引力／万有引力 (vạn hữu dẫn lực, literally “omnipresent pulling force”)

der

(physics) of Newton's law of universal gravitation


tử thi

[tɨ˧˩ tʰi˧˧]

[tɨ˧˨ tʰɪj˧˧]

[tɨ˨˩˦ tʰɪj˧˧]


死士

chữ Hán form of tử sĩ (“man of sacrifice”).


khuôn mẫu

[xuən˧˧ məw˦ˀ˥]

[kʰuəŋ˧˧ məw˧˨]

[xuəŋ˧˧ məw˧˨]

[kʰuəŋ˧˧ məw˨˩˦]

[xuəŋ˧˧ məw˨˩˦]


dị giáo

[jɪj˨˩ʔ jaːw˨˩˦]

[jɪj˨˩˨ jaːw˦˥]


dã tâm

[zaː˦ˀ˥ təm˧˧]

[jaː˧˨ təm˧˧]

[jaː˨˩˦ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 野心, composed of 野 (“wild; savage”) and 心 (“heart”).

vi-etym-sino

dã tâm chiếm đoạt tài sản

dã tâm cưỡng hiếp

dã tâm xâm lược

dã tâm chống phá nhà nước cộng sản

the intent to sabotage the communist state

(chiefly crime, history or communism, especially of anti-communism agents) harmful scheming intent


hà tiện

[haː˨˩ tiən˧˨ʔ]

[haː˦˩ tiəŋ˨˩ʔ]

[haː˨˩ tiəŋ˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 下賤 (SV: hạ tiện).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hạ tiện</i>


hà tiện

[haː˨˩ tiən˧˨ʔ]

[haː˦˩ tiəŋ˨˩ʔ]

[haː˨˩ tiəŋ˨˩˨]

(sometimes derogatory) frugally; cheaply


Thơ

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 詩 (“poem”, SV: thi).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thi</i>


kẹo đồng

[kɛw˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[kɛw˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[kɛw˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

Mày muốn bị quẳng xuống sông hay ăn kẹo đồng ?

Ya wanna swim with the fishes or eat some pills?


Hoài Nam Tử

[waːj˨˩ naːm˧˧ tɨ˨˩˦]

(literature) The Huainanzi or Writings of the Masters South of the Huai River.


xách tay

xách (“to carry in a handled container”) + tay (“hand”).

af

(of a consumer product) bought directly abroad, rather than imported and subjected to import taxes


tiếng Trung Quốc

[tiəŋ˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˧˦]

[tiəŋ˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˦˧˥]

[tiəŋ˦˥ ʈʊwŋ͡m˧˧ wək̚˦˥]

tiếng (㗂, “language”) + Trung Quốc (中國, “China”)


㗂梵

Nôm form of tiếng Phạn (“Sanskrit language”).


㗂中國

tiếng Trung Quốc
tiếng Trung Quốc#Vietnamese

Nôm form of tiếng Trung Quốc (“Chinese language”).


㗂越南

tiếng Việt Nam
tiếng Việt Nam#Vietnamese

Nôm form of tiếng Việt Nam (“Vietnamese language”).


ngộ nhận

[ŋo˧˨ʔ ɲən˧˨ʔ]

[ŋow˨˩ʔ ɲəŋ˨˩ʔ]

[ŋow˨˩˨ ɲəŋ˨˩˨]

ngộ nhận lòng tốt người ta

to mistake people's seemingly good intent

Chớ có ngộ nhận.

to mistake or misunderstand something, which leads to incorrect characterization or misjudgment


phái đẹp

[faːj˧˦ ʔɗɛp̚˧˨ʔ]

[faːj˨˩˦ ʔɗɛp̚˨˩ʔ]

[faːj˦˥ ʔɗɛp̚˨˩˨]

phái (“sect; side”) + đẹp (“beautiful”), literally “the beautiful side”

af

Nỗi khắc khổ và ưu lo, thua thiệt và cam chịu của nữ giới trong đời sống này không nên, và không thể đánh tráo bằng hai chữ “phái đẹp”, để rồi mặc định rằng mọi thứ vẫn bình đẳng. Chỉ số chuẩn mực xã hội về giới (GSNI, dựa trên 85% dân số toàn cầu), vừa được công bố hồi tháng 6 mới đây, cho thấy trong suốt một thập kỷ qua, gần 9/10 đàn ông và phụ nữ vẫn giữ định kiến về giới.

2023 October 20, Trí Quân, “Những phụ nữ không thuộc về “phái đẹp” [Women Who Don't Belong to the "Beautiful Sex"]”, in Tiền phong [The Vanguard]:

Women's hangups, anxieties, disenfranchisement and sufferings in life should not and cannot be whitewashed by the words "beautiful sex" just so we can pretend everything is fair and balanced. The Gender Social Norms Index (GSNI), which has been released in June, based on 85% of the world's population, shows that for the last decade, 9 out of 10 men and women still hold prejudices about gender.

(figurative, collective) the "beautiful sex"; women


phái mạnh

[faːj˧˦ majŋ̟˧˨ʔ]

[faːj˨˩˦ mɛɲ˨˩ʔ]

phái (“sect; side”) + mạnh (“strong”), literally “the strong side”

Mang danh “phái mạnh”, người đàn ông không chỉ phải mạnh ở thể lý, thể hình mà còn cần mạnh trong tinh thần. Nếu phụ nữ là phái yếu nên có thể bật khóc bất cứ lúc nào để “xả xì-trét”, thì chuyện đó dường như không dễ tự nhiên được chấp nhận ở đàn ông. Dồn nén, căng thẳng, mệt mỏi là những vị khách không mời nhưng thường xuyên gặp khiến phái mạnh đôi khi nghi ngờ sức mạnh của chính mình.

2012 June 19, “Phái mạnh còn mạnh không? [Is the "Strong Sex" Still Strong?]”, in Dân trí [The People's Knowledge]:

Labeled the "strong sex," men aren't supposed to be strong just physically, but also mentally. If women as the "weak sex" can just burst out crying any time to decompress, men aren't expected to do the same. Pressure, stress and exhaustion are frequent unwelcome guests that visit the "strong sex", and sometimes make them doubt their strength.

(figurative, collective) the "strong sex"; men


phái yếu

[faːj˧˦ ʔiəw˧˦]

[faːj˨˩˦ ʔiw˨˩˦]

phái (“sect; side”) + yếu (“weak”), literally “the weak side”

Ông thấy đấy, từ cổ chí kim, ai chẳng biết, chị em phụ nữ là phái yếu? Gọi họ là phái yếu bởi vốn dĩ họ đã yếu đuối, mềm mại, liễu yếu đào tơ, luôn cần được đàn ông (phái mạnh) chở che, bao bọc. Không phải ngẫu nhiên mà trong đời thường, sách vở, thi ca…. gọi các nàng là liễu, là mai, là đào, chứ có ai gọi các cô, các bà, các chị, các em là tùng, là bách... đâu? Vậy, đích thị họ là phái yếu rồi!
[...]
Lại có lần, vợ tôi bị cảm cúm dài ngày, trông cứ như người vô hồn. Tôi chắc mẩm, lần này vợ làm “phái yếu” rồi. Cô ấy phải ngồi một chỗ để nhìn tôi: Lau nhà, đi chợ, nấu cơm, giặt đồ... Không có bàn tay vợ nhưng theo hướng dẫn của cô ấy, nhà cửa vẫn gọn gàng, ngăn nắp, cơm nước vẫn tinh tươm. Tôi đắc ý: “Em thấy chưa? Bây giờ thừa nhận mình là phái yếu đi!”. Ai dè, cô ấy thủng thẳng: Trước nay có bao giờ kẻ yếu ra lệnh cho người mạnh đâu? Tôi đứng chết trân ngó vợ, vậy ra mấy ngày nay bà xã toàn ra lệnh cho mình, kẻ yếu... là tôi sao?

2015 October 16, Thanh Tâm, “Phụ nữ có phải là phái yếu? [Are Women Really the "Weak Sex?"]”, in Ninh Thuận Online:

You see, since time immemorial, everybody's known for a fact that women are the "weak sex." They're the "weak sex" because they are weak, delicate, fragile, constantly in need of protection from men (the "strong sex"). It's no coincidence that everywhere in life, in books, in poetry, etc. women are metaphorically named "willows," "ochnas," "cherries" and stuff, but never "cedars," "cypresses" and the like. Of course they're the "weak sex."
…
One time my wife was sick for days and looked like a soulless body. I was positive she was the "weak sex" now. She had to sit idly and watch me mop the floor, go shopping, cook, do the laundry, and so on. Without her hands but with her guidance, the house was still neat and tidy, the meals were still well fixed. I gloated, "See? Admit it! You're the 'weak sex!'" To my dismay, she dropped this nonchalantly, "Has it ever been the case that the weak order the strong around?" I was speechless by the fact I'd been ordered by my partner in crime for the last couple days, and it turned out the weak one... was me?

(figurative, collective) the "weak sex"; women


kỉ nguyên

[kɪj˧˨ ŋwiəŋ˧˧]

[kɪj˨˩˦ ŋwiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 紀元. Compare Japanese 紀元 (Kigen, “Common Era”). See also Công Nguyên.

...mở ra một kỉ nguyên mới...


văn nghệ

[van˧˧ ŋe˧˨ʔ]

[vaŋ˧˧ ŋej˨˩ʔ]

[vaŋ˧˧ ŋej˨˩˨]

[jaŋ˧˧ ŋej˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 文藝, composed of 文 (“literature”) and 藝 (“art”).

vi-etym-sino

Clipping of văn học nghệ thuật (“literature and art”).

tiết mục văn nghệ

(collective) (usually moderate-budget) amateur performances that involves singing and/or dancing to a song, and/or playing instruments, and/or sometimes also theatricals


day dứt

[jaj˧˧ jɨk̚˦˧˥]


殖民化

chữ Hán form of thực dân hoá (“colonization”).


lòng dạ

[lawŋ͡m˨˩ zaː˧˨ʔ]

[lawŋ͡m˦˩ jaː˨˩ʔ]

[lɔŋ˦˩ jaː˨˩ʔ]

[lawŋ͡m˨˩ jaː˨˩˨]


Trung Quốc hoá

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˧˦ hwaː˧˦]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˦˧˥ hwaː˨˩˦]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ wək̚˦˥ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 中國化, composed of 中國 and 化.


dân chủ hoá

[zən˧˧ t͡ɕu˧˩ hwaː˧˦]

[jəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨ hwaː˨˩˦]

[jəŋ˧˧ cʊw˨˩˦ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 民主化, composed of 民主 and 化.


thực dân hoá

[tʰɨk̚˧˨ʔ zən˧˧ hwaː˧˦]

[tʰɨk̚˨˩ʔ jəŋ˧˧ hwaː˨˩˦]

[tʰɨk̚˨˩˨ jəŋ˧˧ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 殖民化, composed of 殖民 and 化.


quốc hữu hoá

[kuək̚˦˧˥ hɨw˧˨ hwaː˨˩˦]

[wək̚˦˥ hɨw˨˩˦ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 國有化, composed of 國有 and 化.


mạc phủ

[maːk̚˧˨ʔ fu˧˩]

[maːk̚˨˩ʔ fʊw˧˨]

[maːk̚˨˩˨ fʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 幕府, an orthographic borrowing from Japanese 幕府.


là là

[laː˨˩ laː˨˩]

[laː˦˩ laː˦˩]

[laː˨˩ laː˨˩]

là là mặt đất


tiêu chuẩn hoá

[tiəw˧˧ t͡ɕwən˧˩ hwaː˧˦]

[tiw˧˧ t͡ɕwəŋ˧˨ hwaː˨˩˦]

[tiw˧˧ c⁽ʷ⁾əŋ˨˩˦ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 標準化, composed of 標準 and 化.

sự tiêu chuẩn hoá
standardization


hóa thạch

Traditional tone placement spelling of hoá thạch.


hoang mạc hoá

[hwaːŋ˧˧ maːk̚˧˨ʔ hwaː˧˦]

[hwaːŋ˧˧ maːk̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[waːŋ˧˧ maːk̚˨˩˨ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 荒漠化, composed of 荒漠 and 化.


xuyên sơn giáp

[swiən˧˧ səːn˧˧ zaːp̚˧˦]

[swiəŋ˧˧ ʂəːŋ˧˧ jaːp̚˦˧˥]

[swiəŋ˧˧ səːŋ˧˧ jaːp̚˦˧˥]

[s⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ ʂəːŋ˧˧ jaːp̚˦˥]

[s⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ səːŋ˧˧ jaːp̚˦˥]


thôi miên

[tʰoj˧˧ miəŋ˧˧]

[tʰoj˧˧ miəŋ˧˧]


sa mạc hoá

[saː˧˧ maːk̚˧˨ʔ hwaː˧˦]

[ʂaː˧˧ maːk̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[saː˧˧ maːk̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[ʂaː˧˧ maːk̚˨˩˨ waː˦˥]

[saː˧˧ maːk̚˨˩˨ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 沙漠化, composed of 沙漠 and 化.


công nghiệp hoá

[kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˧˨ʔ hwaː˧˦]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 工業化, composed of 工業 (“industry”) and 化 (“-ize”).


công nghiệp hoá

[kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˧˨ʔ hwaː˧˦]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨ waː˦˥]

công nghiệp hoá, hiện đại hoá


làm lành

[laːm˦˩ lɛɲ˦˩]

to make up (to forgive or smooth over an argument or fight)


鏡萬華

Nôm form of kính vạn hoa (“kaleidoscope”).


hà thủ ô

[haː˨˩ tʰu˧˩ ʔo˧˧]

[haː˦˩ tʰʊw˧˨ ʔow˧˧]

[haː˨˩ tʰʊw˨˩˦ ʔow˧˧]

Sino-Vietnamese word from 何首烏, from Chinese 何首烏／何首乌 (héshǒuwū).

Reynoutria multiflora (Chinese knotweed)


𥻸

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 米 (“rice”) + phonetic 𦊚 (bốn)


còn nước còn tát

[kɔn˨˩ nɨək̚˧˦ kɔn˨˩ taːt̚˧˦]

[kɔŋ˦˩ nɨək̚˦˧˥ kɔŋ˦˩ taːk̚˦˧˥]

[kɔŋ˨˩ nɨək̚˦˥ kɔŋ˨˩ taːk̚˦˥]

(literal) (as long as) there's water left, it can be drained out

(figuratively) if there's hope, then one should do to the most of their ability


tạm thời

[taːm˧˨ʔ tʰəːj˨˩]

[taːm˨˩ʔ tʰəːj˦˩]

[taːm˨˩˨ tʰəːj˨˩]


電話聰明

điện thoại thông minh
điện thoại thông minh#Vietnamese

chữ Hán form of điện thoại thông minh (“smartphone”).


十六分

chữ Hán form of thập lục phân (“hexadecimal”).


七言絕句

thất ngôn tuyệt cú
thất ngôn tuyệt cú#Vietnamese

chữ Hán form of thất ngôn tuyệt cú (“heptasyllabic quatrain”).


mang máng

[maːŋ˧˧ maːŋ˧˦]

[maːŋ˧˧ maːŋ˦˧˥]

[maːŋ˧˧ maːŋ˦˥]

Tôi nhớ mang máng...


帝國奧匈

Đế quốc Áo-Hung
Đế quốc Áo-Hung#Vietnamese

chữ Hán form of Đế quốc Áo-Hung (“Austria-Hungary”).


Đế quốc Áo-Hung

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦ ʔaːw˧˦ hʊwŋ͡m˧˧]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥ ʔaːw˨˩˦ hʊwŋ͡m˧˧]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥ ʔaːw˦˥ hʊwŋ͡m˧˧]

đế quốc + Áo + Hung. Calque of Chinese 奧匈帝國／奥匈帝国 (Ào-Xiōng Dìguó).


liệu pháp

[liəw˧˨ʔ faːp̚˧˦]

[liw˨˩ʔ faːp̚˦˧˥]


hình dong

Northern Vietnam form of hình dung (“figure”)


𡨸儒

Nôm form of chữ Nho (“Confucian writing; Classical Chinese script”).


giải đáp

[zaːj˧˩ ʔɗaːp̚˧˦]

[jaːj˧˨ ʔɗaːp̚˦˧˥]

[jaːj˨˩˦ ʔɗaːp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 解答, composed of 解 (“to resolve”) and 答 (“to reply”)

vi-etym-sino

(slightly formal) to give an answer to a question or problem


tương thân tương ái

[tɨəŋ˧˧ tʰən˧˧ tɨəŋ˧˧ ʔaːj˧˦]

[tɨəŋ˧˧ tʰəŋ˧˧ tɨəŋ˧˧ ʔaːj˨˩˦]

[tɨəŋ˧˧ tʰəŋ˧˧ tɨəŋ˧˧ ʔaːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tương thân tương ái.wav

Sino-Vietnamese word from 相親相愛 (“to love each other deeply”)

to be altruistic and charitable to each other, especially in times of crisis or disaster


điện não

Sino-Vietnamese word from 電腦, from Mandarin 電腦／电脑 (diànnǎo).

zh-l

電腦／电脑 (diànnǎo)


tiếng Kinh

[tiəŋ˧˦ kïŋ˧˧]

[tiəŋ˦˧˥ kɨn˧˧]

[tiəŋ˦˥ kɨn˧˧]


㗂京

Nôm form of tiếng Kinh (“Vietnamese language”).


ẩn số

[ʔən˧˩ so˧˦]

[ʔəŋ˧˨ ʂow˨˩˦]

[ʔəŋ˧˨ sow˨˩˦]

[ʔəŋ˨˩˦ ʂow˦˥]

[ʔəŋ˨˩˦ sow˦˥]

Sino-Vietnamese word from 隱 (“to hide”) and 數 (“number”)

vi-etym-sino

(by extension) an unknown entity, a missing link, a mystery or an enigma


chuyển giới

[t͡ɕwiən˧˩ zəːj˧˦]

[t͡ɕwiəŋ˧˨ jəːj˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ jəːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chuyển giới.wav

Blend of chuyển (“to change”) + giới tính (“binary gender; biological sex”), calque of English sex change or transgender


chuyển giới

[t͡ɕwiən˧˩ zəːj˧˦]

[t͡ɕwiəŋ˧˨ jəːj˨˩˦]

[c⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦ jəːj˦˥]


nhà nguyện

[ɲaː˨˩ ŋwiən˧˨ʔ]

[ɲaː˦˩ ŋwiəŋ˨˩ʔ]

[ɲaː˨˩ ŋwiəŋ˨˩˨]

nhà (“house, building”) + nguyện (“to pray”), from cầu nguyện


nhuận bút

[ɲwən˧˨ʔ ʔɓut̚˧˦]

[ɲwəŋ˨˩ʔ ʔɓʊk̚˦˧˥]

[ɲwəŋ˨˩˨ ʔɓʊk͡p̚˦˥]

tiền nhuận bút
tiền nhuận bút#Vietnamese


chỉ tay năm ngón

[t͡ɕi˧˩ taj˧˧ nam˧˧ ŋɔn˧˦]

[t͡ɕɪj˧˨ taj˧˧ nam˧˧ ŋɔŋ˦˧˥]

[cɪj˨˩˦ ta(ː)j˧˧ nam˧˧ ŋɔŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chỉ tay năm ngón.wav

(literal) to point with all five fingers

Có giỏi thì xắn tay làm, đừng có đứng đó chỉ tay năm ngón !

Get working if you think you're so good, don't just stand there lecturing!

(figurative, derogatory) to conceitedly point the finger at people, especially to tell them what to do


ăn lông ở lỗ

[ʔan˧˧ ləwŋ͡m˧˧ ʔəː˧˩ lo˦ˀ˥]

[ʔaŋ˧˧ ləwŋ͡m˧˧ ʔəː˧˨ low˧˨]

[ʔaŋ˧˧ ləwŋ͡m˧˧ ʔəː˨˩˦ low˨˩˦]

ăn (“to eat”) + lông (“hair, fur”) + ở (“to stay, to live”) + lỗ (“hole”).

af

(idiomatic) to live as if one is a prehistoric man


tiền nhuận bút

[tiən˨˩ ɲwən˧˨ʔ ʔɓut̚˧˦]

[tiəŋ˦˩ ɲwəŋ˨˩ʔ ʔɓʊk̚˦˧˥]

[tiəŋ˨˩ ɲwəŋ˨˩˨ ʔɓʊk͡p̚˦˥]

tiền (“money”) + Chinese 潤筆／润笔 (rùnbǐ, “to (re-)moist the brush/pen tip by dipping it in ink”).

der

pay gotten from a writing, drawing or painting job, especially for a publisher


tể tướng

[te˧˩ tɨəŋ˧˦]

[tej˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[tej˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Tể tướng Lưu gù
Hunchbacked Chancellor Liu


phép vua thua lệ làng

[fɛp̚˧˦ vuə˧˧ tʰuə˧˧ le˧˨ʔ laːŋ˨˩]

[fɛp̚˦˧˥ vuə˧˧ tʰuə˧˧ lej˨˩ʔ laːŋ˦˩]

[fɛp̚˦˥ vuə˧˧ tʰuə˧˧ lej˨˩˨ laːŋ˨˩]

[fɛp̚˦˥ juə˧˧ tʰuə˧˧ lej˨˩˨ laːŋ˨˩]

(literal) even the monarch's law loses to a village's norms

(figurative) local norms are so powerful that they can overrule any other authority


hữu khuynh

[hiw˦ˀ˥ xwïŋ̟˧˧]

[hɨw˧˨ kʰwɨn˧˧]

[hɨw˨˩˦ kʰwɨn˧˧]

[hɨw˨˩˦ xwɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 右傾 (“right-leaning”)

vi-etym-sino

(communism, derogatory) too stubborn and resistant without regard for Marx's teachings on inevitable change


tả khuynh

[taː˧˩ xwïŋ̟˧˧]

[taː˧˨ kʰwɨn˧˧]

[taː˨˩˦ kʰwɨn˧˧]

[taː˨˩˦ xwɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 左傾 (“left-leaning”)

(communism, derogatory) too eager and reckless without regard for Marx's teachings on gradual development


điện hoá

[ʔɗiən˧˨ʔ hwaː˧˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ waː˦˥]

Sino-Vietnamese word from 電化, compound of điện (電) (“electricity”) + hoá học (化學) (“chemistry”).


nhiệt hóa học

Traditional tone placement spelling of nhiệt hoá học.


化學物理

hóa học vật lý
hóa học vật lý#Vietnamese

chữ Hán form of hóa học vật lý (“physical chemistry”).


vật lí hoá học

head

vật lí hoá học • (物理化學)

vi-noun

vật lí hoá học • (物理化學)

[vət̚˧˨ʔ li˧˦ hwaː˧˦ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[vək̚˨˩ʔ lɪj˨˩˦ hwaː˨˩˦ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[vək̚˨˩˨ lɪj˦˥ waː˦˥ hawk͡p̚˨˩˨]

[jək̚˨˩˨ lɪj˦˥ waː˦˥ hawk͡p̚˨˩˨]

vật lí ("physics") + hoá học ("chemistry; chemical").


hoá học vật lí

head

hoá học vật lí • (化學物理)

vi-noun

hoá học vật lí • (化學物理)

[hwaː˧˦ hawk͡p̚˧˨ʔ vət̚˧˨ʔ li˧˦]

[hwaː˨˩˦ hawk͡p̚˨˩ʔ vək̚˨˩ʔ lɪj˨˩˦]

[waː˦˥ hawk͡p̚˨˩˨ vək̚˨˩˨ lɪj˦˥]

[waː˦˥ hawk͡p̚˨˩˨ jək̚˨˩˨ lɪj˦˥]

hoá học ("chemistry; chemical") + vật lí ("physics"), a calque of Chinese 物理化學／物理化学 (vật lí hoá học).


熱化學

chữ Hán form of nhiệt hóa học (“thermochemistry”).


to gan

[tɔ˧˧ ɣaːn˧˧]

[tɔ˧˧ ɣaːŋ˧˧]

[tɔ˧˧ ɣaːŋ˧˧]

To gan!

How dare you talk that way to me, your superior? / How dare you talk that way to His Majesty / the mandarin / etc.?

to gan lớn mật
to gan lớn mật#Vietnamese

Short for to gan lớn mật (“very audacious”).


đại nghịch

[ʔɗaːj˧˨ʔ ŋïk̟̚˧˨ʔ]

[ʔɗaːj˨˩ʔ ŋɨt̚˨˩ʔ]

[ʔɗaːj˨˩˨ ŋɨt̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 大逆, composed of 大 (“great”) and 逆 (“against”).


quả cảm

[waː˨˩˦ kaːm˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 果敢 (“resolute”).

(literary) heroically brave or courageous, especially if willing to sacrifice one's own life


to gan lớn mật

[tɔ˧˧ ɣaːn˧˧ ləːn˧˦ mət̚˧˨ʔ]

[tɔ˧˧ ɣaːŋ˧˧ ləːŋ˦˧˥ mək̚˨˩ʔ]

[tɔ˧˧ ɣaːŋ˧˧ ləːŋ˦˥ mək̚˨˩˨]

to (“big”) + gan (“liver”) + lớn (“big”) + mật (“gall bladder”). Perhaps calqued from the Chinese-derived can đảm (literally “liver and gallbladder”).

com

(literal) with a big liver and a big gallbladder


hoang đường

[hwaːŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

[hwaːŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˦˩]

[waːŋ˧˧ ʔɗɨəŋ˨˩]

(of a story or narrative) ridiculous, sounding made-up, almost certainly delusional or fictitious; bogus, false, nonsensical, preposterous, etc.


đồng hồ sinh học

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ho˨˩ sïŋ˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ how˦˩ ʂɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ how˦˩ sɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ how˨˩ ʂɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ how˨˩ sɨn˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

đồng hồ (“clock; watch”) + sinh học (“biology”), calque of English biological clock.


nguyện

nguyện một lòng trung với nước, hiếu với dân

to wholeheartedly vow to be loyal to one's country and people

Longer Sukhāvatīvyūha Sūtra; 1989, Vietnamese translation by Thích Trí Tịnh; 2003, English translation by Hisao Inagaki

If, when I attain buddhahood, humans and devas in my land should even hear of any wrongdoing, may I not attain perfect enlightenment.

Giả sử khi tôi đặng thành Phật, hàng Trời, Người trong cõi nước tôi nhẫn đến có nghe tên bất thiện, tôi nguyện không chứng lấy quả Chánh Giác.

(literary) to pledge to; to vow to; to swear an oath to

Zuo Zhuan; 2016, English translation by Durrant, Li, & Schaberg; 2020, Vietnamese translation by Huỳnh Chuơng Hưng

We wished that the bellies of the lowly could become the heart of the noble man, and that he would stop at what was sufficient.

Nguyện lấy bụng của tiểu nhân làm lòng của quân tử, chỉ cần no đủ mà thôi.

52 CE, 1 Thessalonians 5:23; 2001, Vietnamese translation from the New Vietnamese Bible version; 2021, English translation from New Revised Standard Version Updated Edition
Nguyện xin chính Đức Chúa Trời bình an thánh hóa anh chị em hoàn toàn. Nguyện tâm linh, tâm hồn và thân thể anh chị em được gìn giữ trọn vẹn, không có gì đáng trách trong ngày Chúa Cứu Thế Giê-su, Chúa chúng ta quang lâm.
May the God of peace himself sanctify you entirely, and may your spirit and soul and body be kept sound and blameless at the coming of our Lord Jesus Christ.

願嗔蔑体課昇平

15th century, Nguyễn Trãi, “自歎 Tự thán 37”, in Quốc âm thi tập (國音詩集):

I yearningly beg to see the era of prosperity and peace once [again].

(literary, obsolete or only in compounds) to wish, to yearn


thường nhật

[tʰɨəŋ˨˩ ɲət̚˧˨ʔ]

[tʰɨəŋ˦˩ ɲək̚˨˩ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩ ɲək̚˨˩˨]

cuộc sống/hoạt động thường nhật


đáng thương

[ʔɗaːŋ˧˦ tʰɨəŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˦˧˥ tʰɨəŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˦˥ tʰɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đáng thương.wav

đáng (“to deserve; to be worth”) + thương (“to feel sorry for”).


dạ hội

[zaː˧˨ʔ hoj˧˨ʔ]

[jaː˨˩ʔ hoj˨˩ʔ]

[jaː˨˩˨ hoj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 夜 (“night”) and 會 (“gathering”).


mặt tiền

[mak̚˨˩ʔ tiəŋ˦˩]

[mak̚˨˩˨ tiəŋ˨˩]

nhà mặt tiền

a building with a facade facing a busy street, which is good for a prospective business

(architecture, real estate, of a house) a facade


học lực

[hawk͡p̚˧˨ʔ lɨk̚˧˨ʔ]

[hawk͡p̚˨˩ʔ lɨk̚˨˩ʔ]

[hawk͡p̚˨˩˨ lɨk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 學力, composed of 學 (“to study”) and 力 (“strength”).

(typically primary and secondary education, of a student) capacity to learn and achieve good marks


phương châm

[fɨəŋ˧˧ t͡ɕəm˧˧]

[fɨəŋ˧˧ t͡ɕəm˧˧]

[fɨəŋ˧˧ cəm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 方針, composed of 方 (“direction”) and 針 (“needle”), Japanese 方針 (hōshin, “magnetic needle; policy”).


răng cấm

[zaŋ˧˧ kəm˧˦]

[ʐaŋ˧˧ kəm˦˧˥]

[ɹaŋ˧˧ kəm˦˥]

răng (“tooth”) + cấm (“forbidden”), so called as first molars are thought of as indispensable and never to be removed.


nặc danh

[nak̚˧˨ʔ zajŋ̟˧˧]

[nak̚˨˩ʔ jɛɲ˧˧]

(of a letter, especially one that alleges wrongdoing, or is intended to intimidate or blackmail) anonymous

especially one that alleges wrongdoing; or is intended to intimidate or blackmail; especially one that alleges wrongdoing; or is intended to intimidate or blackmail


cái gọi là

[kaːj˧˦ ɣɔj˧˨ʔ laː˨˩]

[kaːj˨˩˦ ɣɔj˨˩ʔ laː˦˩]

[kaːj˦˥ ɣɔj˨˩˨ laː˨˩]


răng hàm

[ʐaŋ˧˧ haːm˦˩]

[ɹaŋ˧˧ haːm˨˩]


khuyết danh

[kʰwiək̚˦˧˥ jɛɲ˧˧]

[xwiək̚˦˧˥ jɛɲ˧˧]

(of a quote or literature, of a literary work) anonymous


xấp

a stack of sheets (such as papers, cash, etc.)


khuếch đại

[xwəjk̟̚˧˦ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[kʰwet̚˦˧˥ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[xwet̚˦˧˥ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[kʰwəːt̚˦˥ ʔɗaːj˨˩˨]

[xwəːt̚˦˥ ʔɗaːj˨˩˨]

(electromagnetism, electronics, acoustics) to amplify


Vịnh Xuân quyền

[vïŋ˧˨ʔ swən˧˧ kwiən˨˩]

[vɨn˨˩ʔ swəŋ˧˧ kwiəŋ˦˩]

[vɨn˨˩˨ s⁽ʷ⁾əŋ˧˧ wiəŋ˨˩]

[jɨn˨˩˨ s⁽ʷ⁾əŋ˧˧ wiəŋ˨˩]

Wing Chun, a concept-based Chinese martial art and form of self-defense


tân tinh

[tən˧˧ tïŋ˧˧]

[təŋ˧˧ tɨn˧˧]

[təŋ˧˧ tɨn˧˧]


sóc vọng

[ʂawk͡p̚˦˧˥ vawŋ͡m˨˩ʔ]

[sawk͡p̚˦˧˥ vɔŋ˨˩ʔ]

[ʂawk͡p̚˦˥ vawŋ͡m˨˩˨]


nước mắt cá sấu

[nɨək̚˧˦ mat̚˧˦ kaː˧˦ səw˧˦]

[nɨək̚˦˧˥ mak̚˦˧˥ kaː˨˩˦ ʂəw˨˩˦]

[nɨək̚˦˧˥ mak̚˦˧˥ kaː˨˩˦ səw˨˩˦]

[nɨək̚˦˥ mak̚˦˥ kaː˦˥ ʂəw˦˥]

[nɨək̚˦˥ mak̚˦˥ kaː˦˥ səw˦˥]

nước mắt (“tear”) + cá sấu (“crocodilian”).


công nông

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 工農, blend of công nhân + nông dân.

(collective, communism) blue-collar workers and peasants


cứu mạng

[kiw˧˦ maːŋ˧˨ʔ]

[kɨw˨˩˦ maːŋ˨˩ʔ]

[kɨw˦˥ maːŋ˨˩˨]

Either a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 救命 (SV: cứu mệnh) or a compound of cứu (“to save”) + mạng (“life”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cứu mệnh</i>


hoành hành

[hwɛɲ˦˩ hɛɲ˦˩]

Sino-Vietnamese word from 橫行, composed of 橫 (“horizontal”) and 行 (“to go”).

(derogatory) to go around and wreak havoc or cause rampage or wanton destruction, be it physical or institutional


thiên địch

[tʰiən˧˧ ʔɗïk̟̚˧˨ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɗɨt̚˨˩ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ ʔɗɨt̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 天敵, composed of 天 (“heaven-given; heaven-dictated; natural; innate”) and 敵 (“enemy”).

(usually agriculture) natural enemies (usually animal species) of a pest or weed


nông học

[nəwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[nəwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[nəwŋ͡m˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]


kiểu gõ

[kiəw˧˩ ɣɔ˦ˀ˥]

[kiw˧˨ ɣɔ˧˨]

[kiw˨˩˦ ɣɔ˨˩˦]

Các kiểu gõ dấu tiếng Việt: Gồm 3 loại (VIQR, VNI, Telex)

2013 June 10, “Giáo trình Tin Học 6 [Computing curriculum 6]”, in Phan Thanh Hoài, editor, Tin học dành cho trung học cơ sở [Computing for junior high school], page 24:

The input methods for Vietnamese diacritics include these three: VIQR, VNI, and Telex.

(computing) input method (set of mnemonics)


bộ gõ

[ʔɓo˧˨ʔ ɣɔ˦ˀ˥]

[ʔɓow˨˩ʔ ɣɔ˧˨]

[ʔɓow˨˩˨ ɣɔ˨˩˦]

Nhạc cụ khá đa dạng, gồm bộ dây, bộ hơi và bộ gõ.

(Can we date this quote?), Trần Mạnh Thưởng, Nguyễn Minh Tiến, editors, Việt Nam: văn hóa và du lịch [Vietnam: culture and travel], Thông Tấn Publishing House, page 81:

The instrument is quite versatile, consisting of a string instrument, wind instrument, and percussion instrument.

percussion instrument
percussion instrument

(computing) input method (program that facilitates the input of foreign scripts)


túy quyền

[twɪj˨˩˦ kwiəŋ˦˩]

[t⁽ʷ⁾ɪj˦˥ wiəŋ˨˩]

(martial arts) drunken boxing; drunken fist


quyền Pháp

[kwiəŋ˦˩ faːp̚˦˧˥]

[wiəŋ˨˩ faːp̚˦˥]

quyền (“martial arts style”) + Pháp (“France”), calque of French boxe française (literally “French boxing”). Compare quyền Anh.


quyền Anh

[kwiən˨˩ ʔajŋ̟˧˧]

[kwiəŋ˦˩ ʔɛɲ˧˧]

[wiəŋ˨˩ ʔan˧˧]

quyền (“martial arts style”) + Anh (“England”), calque of French boxe anglaise (literally “English boxing”). Compare quyền Pháp.


diệt chủng

[ziət̚˧˨ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˧˩]

[jiək̚˨˩ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˧˨]

[jiək̚˨˩˨ cʊwŋ͡m˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 滅種, composed of 滅 (“to exterminate”) and 種 (“race”).


người đời

[ŋɨəj˨˩ ʔɗəːj˨˩]

[ŋɨj˦˩ ʔɗəːj˦˩]

[ŋɨj˨˩ ʔɗəːj˨˩]

người (“person”) + đời (“lifetime”), perhaps a calque of Chinese 世人 (thế nhân). Compare nhân thế, nhân gian (“the world of mortals”).

(collective) other people, as opposed to myself/ourselves


Tứ Hải

[tɨ˧˦ haːj˧˩]

[tɨ˨˩˦ haːj˧˨]

[tɨ˦˥ haːj˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Tứ Hải.wav

Sino-Vietnamese word from 四海, composed of 四 (“four”) and 海 (“sea”).

(Chinese mythology) the four major seas where the four Dragon Kings reign


tâm thất

[təm˧˧ tʰət̚˧˦]

[təm˧˧ tʰək̚˦˧˥]

[təm˧˧ tʰək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 心室, composed of 心 (“heart”) and 室 (“chamber”).

tâm thất phải/trái


tâm nhĩ

[təm˧˧ ɲi˦ˀ˥]

[təm˧˧ ɲɪj˧˨]

[təm˧˧ ɲɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 心耳, composed of 心 (“heart”) and 耳 (“ear”). Compare Japanese 心耳 (shinji, “auricle”) and French oreillette (“auricle; atrium”, literally “earlet”). See also tâm thất (“ventricle”, literally “heart chamber”), Chinese 心房 (tâm phòng, “atrium”, literally “heart chamber”) and ngăn (“heart chamber”).


pháp gia

[faːp̚˧˦ zaː˧˧]

[faːp̚˦˧˥ jaː˧˧]

[faːp̚˦˥ jaː˧˧]


Mặc gia

[mak̚˧˨ʔ zaː˧˧]

[mak̚˨˩ʔ jaː˧˧]

[mak̚˨˩˨ jaː˧˧]


nội bào tử

[noj˧˨ʔ ʔɓaːw˨˩ tɨ˧˩]

[noj˨˩ʔ ʔɓaːw˦˩ tɨ˧˨]

[noj˨˩˨ ʔɓaːw˨˩ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 內 (“internal”) and 胞子 (“spore”).


tế bào chất

[te˧˦ ʔɓaːw˨˩ t͡ɕət̚˧˦]

[tej˨˩˦ ʔɓaːw˦˩ t͡ɕək̚˦˧˥]

[tej˦˥ ʔɓaːw˨˩ cək̚˦˥]


tế bào học

[te˧˦ ʔɓaːw˨˩ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[tej˨˩˦ ʔɓaːw˦˩ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[tej˦˥ ʔɓaːw˨˩ hawk͡p̚˨˩˨]


bào tử

[ʔɓaːw˨˩ tɨ˧˩]

[ʔɓaːw˦˩ tɨ˧˨]

[ʔɓaːw˨˩ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 胞子, composed of 胞 (“sack; womb”) and 子 (“diminutive suffix”)


cô giáo

cô (“paternal aunt; young adult woman”) + Chinese 教 (“to teach”), modeled after thầy giáo (“male teacher”).


văn võ song toàn

[vaŋ˧˧ vɔ˧˨ ʂawŋ͡m˧˧ twaːŋ˦˩]

[vaŋ˧˧ vɔ˧˨ sɔŋ˧˧ twaːŋ˦˩]

[vaŋ˧˧ vɔ˨˩˦ ʂawŋ͡m˧˧ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩]

[jaŋ˧˧ jɔ˨˩˦ sawŋ͡m˧˧ t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩]

(idiomatic, archaic, of a man) good at both the arts of fighting/warring and writing


nhà giáo

[ɲaː˨˩ zaːw˧˦]

[ɲaː˦˩ jaːw˨˩˦]

[ɲaː˨˩ jaːw˦˥]

nhà + Sino-Vietnamese word from 教 (“to teach”).

com

Sino-Vietnamese word from <i class="Hani mention" lang="vi">教</i> (“to teach”)

Nhà giáo Ưu tú

Nhà giáo Nhân dân

Ngày Nhà giáo Việt Nam

(literary, formal) an educator, especially a teacher


quyền pháp

[kwiəŋ˦˩ faːp̚˦˧˥]

[wiəŋ˨˩ faːp̚˦˥]


cổ động

[ko˧˩ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[kow˧˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[kow˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 鼓動, composed of 鼓 (“drum”) and 動 (“to move”).

vi-etym-sino

to cheer your favorite participant in a competition, be it a contestant or a team


người trần mắt thịt

[ŋɨəj˨˩ t͡ɕən˨˩ mat̚˧˦ tʰit̚˧˨ʔ]

[ŋɨj˦˩ ʈəŋ˦˩ mak̚˦˧˥ tʰit̚˨˩ʔ]

[ŋɨj˨˩ ʈəŋ˨˩ mak̚˦˥ tʰɨt̚˨˩˨]

Perhaps related to Chinese 世人 (thế nhân, “mortal”) and 肉眼 (nhục nhãn, “the naked eye”, literally “fleshy eye”).

người phàm trần
người phàm trần#Vietnamese


định danh

[ʔɗïŋ˧˨ʔ zajŋ̟˧˧]

[ʔɗɨn˨˩ʔ jɛɲ˧˧]

[ʔɗɨn˨˩˨ jan˧˧]

identifier (formal name used in source code to refer to a variable, function, procedure, package, etc.)


mã số

head

mã số • (碼數)

vi-noun

mã số • (碼數)

[maː˦ˀ˥ so˧˦]

[maː˧˨ ʂow˨˩˦]

[maː˨˩˦ ʂow˦˥]

code (a codeword, code point, an encoded representation of a character, symbol, or other entity)


Trung Quốc đại lục

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˧˦ ʔɗaːj˧˨ʔ lʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kuək̚˦˧˥ ʔɗaːj˨˩ʔ lʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ wək̚˦˥ ʔɗaːj˨˩˨ lʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 中國大陸, composed of 中國 (“China”) and 大陸 (“continent; mainland”), from Mandarin 中國大陸／中国大陆 (Zhōngguó dàlù).


hộp đêm

[hop̚˧˨ʔ ʔɗem˧˧]

[hop̚˨˩ʔ ʔɗem˧˧]

[hop̚˨˩˨ ʔɗem˧˧]

hộp (“box”) + đêm (“night”), calque of French boîte de nuit (literally “night box”).


thì là

head

thì là • (蒔蘿)

vi-noun

thì là • (蒔蘿)

[tʰi˨˩ laː˨˩]

[tʰɪj˦˩ laː˦˩]

[tʰɪj˨˩ laː˨˩]


xuất gia

[swət̚˧˦ zaː˧˧]

[swək̚˦˧˥ jaː˧˧]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 出家, composed of 出 (“to come out”) and 家 (“home”).


giờ khắc

[zəː˨˩ xak̚˧˦]

[jəː˦˩ kʰak̚˦˧˥]

[jəː˦˩ xak̚˦˧˥]

[jəː˨˩ kʰak̚˦˥]

[jəː˨˩ xak̚˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 時刻 (SV: thời khắc).

<i class="Latn mention" lang="vi">thời khắc</i>


thời khắc

[tʰəːj˨˩ xak̚˧˦]

[tʰəːj˦˩ kʰak̚˦˧˥]

[tʰəːj˦˩ xak̚˦˧˥]

[tʰəːj˨˩ kʰak̚˦˥]

[tʰəːj˨˩ xak̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 時刻, composed of 時 (“hour”) and 刻 (“15 minutes”).


tham chiếu

[tʰaːm˧˧ t͡ɕiəw˧˦]

[tʰaːm˧˧ t͡ɕiw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 參照 (“to refer to”).

vi:Mặt phẳng tham chiếu
vi:Tham chiếu (khoa học máy tính)


tham chiếu

[tʰaːm˧˧ t͡ɕiəw˧˦]

[tʰaːm˧˧ t͡ɕiw˨˩˦]

Mặt phẳng tham chiếu


自死

chữ Hán form of tự tử (“to commit suicide”).


lớn tuổi

[ləːn˧˦ tuəj˧˩]

[ləːŋ˦˧˥ tuj˧˨]

[ləːŋ˦˥ tuj˨˩˦]


gian dâm

[jaːŋ˧˧ jəm˧˧]

[jaːŋ˧˧ jəm˧˧]


Hồng Hải

[həwŋ͡m˨˩ haːj˧˩]

[həwŋ͡m˦˩ haːj˧˨]

[həwŋ͡m˨˩ haːj˨˩˦]


Hoàng Hà

[hwaːŋ˨˩ haː˨˩]

[hwaːŋ˦˩ haː˦˩]

[waːŋ˨˩ haː˨˩]


chủ nghĩa Lê-nin

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ le˧˧ nin˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ lej˧˧ nin˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ lej˧˧ nɨn˧˧]


vô chính phủ chủ nghĩa

[vo˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[vow˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[vow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

[jow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


trung đội

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɗoj˧˨ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɗoj˨˩ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɗoj˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trung đội.wav

Sino-Vietnamese word from 中隊, composed of 中 (“medium”) and 隊 (“team”).


quang vinh

[kwaːŋ˧˧ vïŋ˧˧]

[kwaːŋ˧˧ vɨn˧˧]

[waːŋ˧˧ vɨn˧˧]

[waːŋ˧˧ jɨn˧˧]


quang vinh

[kwaːŋ˧˧ vïŋ˧˧]

[kwaːŋ˧˧ vɨn˧˧]

[waːŋ˧˧ vɨn˧˧]

[waːŋ˧˧ jɨn˧˧]


vinh

Chết vinh còn hơn sống nhục.

I would rather die honorable than live on humiliated.


Tống

Cao Wei
Chen dynasty
Eastern Han dynasty
Eastern Wei
Eastern Wu
Eastern Zhou dynasty
Five Dynasties and Ten Kingdoms
Han dynasty
Jin dynasty (1115–1234)
Jin dynasty (266–420)
Liang dynasty
Liao dynasty
Liu Song dynasty
Ming dynasty
Northern Qi
Northern Wei
Northern Zhou
Northern and Southern dynasties
Qin dynasty
Qing dynasty
Shang dynasty
Shu Han
Song dynasty
Southern Qi
Southern and Northern dynasties
Spring and Autumn period
Sui dynasty
Tang dynasty
Three Kingdoms
Warring States period
Western Han dynasty
Western Liao
Western Wei
Western Xia
Western Zhou dynasty
Xia dynasty
Xin dynasty
Yuan dynasty
Zhou dynasty

(history) Song, a state during the Zhou dynasty (11th century BC–286 BC)

(history) Song, an imperial dynasty of China (960–1279)


bẻ đôi

[ʔɓɛ˧˩ ʔɗoj˧˧]

[ʔɓɛ˧˨ ʔɗoj˧˧]

[ʔɓɛ˨˩˦ ʔɗoj˧˧]

(figurative) Một chữ bẻ đôi còn chả biết!

(literally, “You don't even know what a letter broken in half looks like!”)


bốn phương

[ʔɓon˧˦ fɨəŋ˧˧]

[ʔɓoŋ˦˧˥ fɨəŋ˧˧]

[ʔɓoŋ˦˥ fɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bốn phương.wav

bốn + phương, calque of Chinese 四方 (tứ phương).

4 phương, 8 hướng

(literal, collective) the four cardinal directions

y học bốn phương

all kinds of medicines, eastern, western or otherwise


sạt lở

[saːt̚˧˨ʔ ləː˧˩]

[ʂaːk̚˨˩ʔ ləː˧˨]

[saːk̚˨˩ʔ ləː˧˨]

[ʂaːk̚˨˩˨ ləː˨˩˦]

[saːk̚˨˩˨ ləː˨˩˦]


chiến lợi phẩm

[t͡ɕiən˧˦ ləːj˧˨ʔ fəm˧˩]

[t͡ɕiəŋ˦˧˥ ləːj˨˩ʔ fəm˧˨]

[ciəŋ˦˥ ləːj˨˩˨ fəm˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 戰利品, composed of 戰 (“war”), 利 (“benefit”) and 品 (“items”).


𢁋

巴 (“ba”) + 陵 (“lăng”), from Middle Vietnamese blang.


lục bát

[lʊwk͡p̚˧˨ʔ ʔɓaːt̚˧˦]

[lʊwk͡p̚˨˩ʔ ʔɓaːk̚˦˧˥]

[lʊwk͡p̚˨˩˨ ʔɓaːk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-lục bát.wav

Sino-Vietnamese word from 六 (“six”) and 八 (“eight”).

a traditional Vietnamese poetry with alternating lines of 6 and 8 syllables, whereby the last syllable of a 6-syllable line rhymes with the 6th syllable of the very next 8-syllable line, and the last syllable of an 8-syllable line rhymes with the last syllable of the very next 6-syllable line; the rhyming also has to conform to the matching of trắc or bằng tones


thơ thất ngôn tứ tuyệt

[tʰəː˧˧ tʰət̚˧˦ ŋon˧˧ tɨ˧˦ twiət̚˧˨ʔ]

[tʰəː˧˧ tʰək̚˦˧˥ ŋoŋ˧˧ tɨ˨˩˦ twiək̚˨˩ʔ]

[tʰəː˧˧ tʰək̚˦˥ ŋoŋ˧˧ tɨ˦˥ t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thơ thất ngôn tứ tuyệt.wav

der

Chinese 七言四絕／七言四绝

a Chinese-style quatrain with 7 syllables for each line, whereby, generally, the last syllables of all but the 3rd line rhyme; poems in Vietnamese also have to have all of their syllables follow some specific patterns of trắc and bằng tones


viễn thông

[viən˦ˀ˥ tʰəwŋ͡m˧˧]

[viəŋ˧˨ tʰəwŋ͡m˧˧]

[viəŋ˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

[jiəŋ˨˩˦ tʰəwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 遠 (“far”) and 通 (“to go through”).


tối tân

[toj˨˩˦ təŋ˧˧]

[toj˦˥ təŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 最新, composed of 最 (“-est”) and 新 (“new”).

(technology) latest and promising to be cutting-edge


bang liên

[ʔɓaːŋ˧˧ liən˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ liəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ liəŋ˧˧]


dân tộc chủ nghĩa

[zən˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


trường ca

[t͡ɕɨəŋ˨˩ kaː˧˧]

[ʈɨəŋ˦˩ kaː˧˧]

[ʈɨəŋ˨˩ kaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 長歌, composed of 長 (“long”) and 歌 (“song”)

(poetry) Synonym of sử thi (“epic poem”)


lý tính

Karl Marx (1981) [1843] “M. an R. Kreuznach, im September 1843”, in Briefe aus den ‚Deutsch-Französischen Jahrbüchern‘ (Marx-Engels-Werke) (in German), volume 1; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 3, 1975; Vietnamese translation from C. Mác và Ph. Ăng-ghen Toàn tập, volume 1, 1995
Lý tính bao giờ cũng tồn tại, chỉ có điều không phải bao giờ cũng tồn tại dưới hình thức hợp lý.
Reason has always existed, but not always in a reasonable form.


đáng ghét

[ʔɗaːŋ˧˦ ɣɛt̚˧˦]

[ʔɗaːŋ˦˧˥ ɣɛt̚˦˧˥]

[ʔɗaːŋ˦˥ ɣɛk̚˦˥]


nhớ nhung

[ɲəː˧˦ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[ɲəː˨˩˦ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[ɲəː˦˥ ɲʊwŋ͡m˧˧]

to miss (feel the absence of someone or something)


cổng xoay

[kəwŋ͡m˨˩˦ s⁽ʷ⁾aj˧˧]


cửa xoay

[kɨə˨˩˦ s⁽ʷ⁾aj˧˧]


tầm ma

[təm˨˩ maː˧˧]

[təm˦˩ maː˧˧]

[təm˨˩ maː˧˧]


đá nhám

[ʔɗaː˧˦ ɲaːm˧˦]

[ʔɗaː˨˩˦ ɲaːm˦˧˥]

[ʔɗaː˦˥ ɲaːm˦˥]


linh ngữ

[lïŋ˧˧ ŋɨ˦ˀ˥]

[lɨn˧˧ ŋɨ˧˨]

[lɨn˧˧ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 囹圄 (“prison”).

(rare, found in some contemporary Buddhist texts) prison


𣒱

𣒱: Nôm readings: xoài (canonical)
xoay (canonical)
xoái (canonical)
xuê (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 木 (“tree”) + phonetic 吹 (xuy)

Han compound

Nôm form of xoái (“complementary syllable”).


cầu tiêu

(informal) toilet; bathroom; lavatory; WC


cứt ráy

[kɨk̚˦˧˥ ʐaj˨˩˦]

[kɨk̚˦˥ ɹa(ː)j˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cứt ráy.wav


微絨毛

chữ Hán form of vi nhung mao (“microvillus”).


商賣

chữ Hán form of thương mại (“trade; commerce”).


chủ nghĩa lãng mạn

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ laːŋ˦ˀ˥ maːn˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ laːŋ˧˨ maːŋ˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ laːŋ˨˩˦ maːŋ˨˩˨]

chủ nghĩa (“doctrine”) + lãng mạn (“romance”).


hưu bổng

[hiw˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˩]

[hɨw˧˧ ʔɓəwŋ͡m˧˨]

[hɨw˧˧ ʔɓəwŋ͡m˨˩˦]


tiếng Hoa

[tiəŋ˧˦ hwaː˧˧]

[tiəŋ˦˧˥ hwaː˧˧]

[tiəŋ˦˥ waː˧˧]

Tuyển nhân viên phiên dịch tiếng Hoa.

the Mandarin variety spoken by the Hoa people

tiếng Quảng Đông
tiếng Quảng Đông#Vietnamese

(colloquial) Synonym of tiếng Quảng Đông (“Cantonese”)


dây xích

[zəj˧˧ sïk̟̚˧˦]

[jəj˧˧ sɨt̚˦˧˥]

[jəj˧˧ sɨt̚˦˥]


tiểu đội

[tiəw˧˩ ʔɗoj˧˨ʔ]

[tiw˧˨ ʔɗoj˨˩ʔ]

[tiw˨˩˦ ʔɗoj˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tiểu đội.wav

Sino-Vietnamese word from 小隊, composed of 小 (“small”) and 隊 (“team”).

vi-etym-sino

Bài thơ về tiểu đội xe không kính


nguyên thủy

Traditional tone placement spelling of nguyên thuỷ.


lão thị

[laːw˦ˀ˥ tʰi˧˨ʔ]

[laːw˧˨ tʰɪj˨˩ʔ]

[laːw˨˩˦ tʰɪj˨˩˨]


loạn thị

[lwaːn˧˨ʔ tʰi˧˨ʔ]

[lwaːŋ˨˩ʔ tʰɪj˨˩ʔ]

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ tʰɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 亂視, composed of 亂 (“chaotic”) and 視 (“vision”)


mạng thần kinh

[maːŋ˧˨ʔ tʰən˨˩ kïŋ˧˧]

[maːŋ˨˩ʔ tʰəŋ˦˩ kɨn˧˧]

[maːŋ˨˩˨ tʰəŋ˨˩ kɨn˧˧]


gây sự

[ɣəj˧˧ sɨ˧˨ʔ]

[ɣəj˧˧ ʂɨ˨˩ʔ]

[ɣəj˧˧ sɨ˨˩ʔ]

[ɣəj˧˧ ʂɨ˨˩˨]

[ɣəj˧˧ sɨ˨˩˨]

Muốn gây sự à?

Are you trying to pick a fight (with me)?


𠄧

𠄧: Nôm readings: và (canonical)
vài (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): phonetic 巴 (ba) + semantic 二 (“two”)


A-di-đà

Alternative spelling of A Di Đà (“Amitābha”).


A Di Đà

[ʔaː˧˧ zi˧˧ ʔɗaː˨˩]

[ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˦˩]

[ʔaː˧˧ jɪj˧˧ ʔɗaː˨˩]

Sino-Vietnamese word from 阿彌陀, from Literary Chinese 阿彌陀. While the onset consonant of Middle Chinese 彌 (miᴇ) was /m/, it was palatalized before a following high vowel, and the palatalized /mj/ was fortited into what is now spelt as d. A similar fortition occurred for the palatalized /pj/ which was fortited as a t(h) sound. A Mi Đà seems to be a hypercorrected or etymologically motivated form which attempts to render the original /m/. Compare Japanese 阿弥陀 (Amida) and Korean 아미타 (Amita).

(Đức) A Di Đà Phật / (Đức) Phật A Di Đà

Phật A Di Đà là vị Phật được thờ nhiều nhất trong Phật giáo Đại thừa. A Di Đà có nghĩa là Ánh sáng vô hạn bởi vậy Phật A Di Đà thường được gọi là Đức Phật ánh sáng.

2023 July 27, “Sự tích Đức Phật A Di Đà [The Life and Time of the Buddha Amitabha]”, in Phật giáo - Giáo hội Phật giáo Việt Nam [Buddhism - The Vietnam Buddhist Sangha]:

The Buddha Amitabha is the most worshipped in Mahayana Buddhism. Amitabha means "infinite light," and the Buddha Amitabha is often conceived of as the Buddha of Light.

Con cầu xin thập phương tam thế chư Phật, chư Bồ Tát, Đức Từ phụ A Di Đà Phật, Đức Quán Thế Âm Bồ Tát, và chư vị từ bi gia hộ, giúp đỡ để chúng con đồng được sự an lành, an lạc, tu hành đến Tri Kiến Giải Thoát, thoát khỏi sanh tử luân hồi, đồng xin nguyện được vãng sanh về Cực Lạc Quốc (1 lạy).

(Can we date this quote?), “Bài văn khấn lễ Quan Thế Âm Bồ Tát dành cho Phật tử [The Buddhist Ode to Avalokiteshvara Bodhisattva]”, in Đồ đồng Đông Sơn [Dongsonian Bronzeware]:

I pray to the Buddhas and Bodhisattvas from ten directions and three lifetimes, Amitabha Buddha the Merciful Father, Avalokiteshvara Bodhisattva, and the merciful and compassionate guardians, so you will help us find goodness and happiness, and keep on practicing until we reach Freedom from Worries, escape from the samsara cycle of life and death, for we wish to ascend to Heaven (1 bow).


tướng quân

[tɨəŋ˧˦ kwən˧˧]

[tɨəŋ˦˧˥ kwəŋ˧˧]

[tɨəŋ˦˥ wəŋ˧˧]


thực tế tăng cường

[tʰɨk̚˧˨ʔ te˧˦ taŋ˧˧ kɨəŋ˨˩]

[tʰɨk̚˨˩ʔ tej˨˩˦ taŋ˧˧ kɨəŋ˦˩]

[tʰɨk̚˨˩˨ tej˦˥ taŋ˧˧ kɨəŋ˨˩]

thực tế (“reality”) + tăng cường (“to augment”).


thực tế ảo

head

thực tế ảo • (實際幻)

vi-noun

thực tế ảo • (實際幻)

[tʰɨk̚˧˨ʔ te˧˦ ʔaːw˧˩]

[tʰɨk̚˨˩ʔ tej˨˩˦ ʔaːw˧˨]

[tʰɨk̚˨˩˨ tej˦˥ ʔaːw˨˩˦]


thực tế hỗn hợp

[tʰɨk̚˧˨ʔ te˧˦ hon˦ˀ˥ həːp̚˧˨ʔ]

[tʰɨk̚˨˩ʔ tej˨˩˦ hoŋ˧˨ həːp̚˨˩ʔ]

[tʰɨk̚˨˩˨ tej˦˥ hoŋ˨˩˦ həːp̚˨˩˨]

thực tế (“reality”) + hỗn hợp (“mixed”).


phi lao

1956, "Việt Nam quê hương tôi (Vietnam, Our Homeland)", lyrics and music by Đỗ Nhuận
Nghe sóng vỗ dạt dào biển cả, vút phi lao gió thổi trên bờ.

Hear the waves bellowing on the wide broad sea, and the winds blowing swiftly through the soaring casuarinas ashore.


英雌

chữ Hán form of anh thư (“heroine; lady hero”).


yêu kiều

[ʔiəw˧˧ kiəw˨˩]

Sino-Vietnamese word from 妖嬌, composed of 妖 and 嬌 or Sino-Vietnamese word from 夭 and 嬌.


cận kề

[kən˧˨ʔ ke˨˩]

[kəŋ˨˩ʔ kej˦˩]

[kəŋ˨˩˨ kej˨˩]


côn đồ

[kon˧˧ ʔɗo˨˩]

[koŋ˧˧ ʔɗow˦˩]

[koŋ˧˧ ʔɗow˨˩]


bất bại

[ʔɓət̚˧˦ ʔɓaːj˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɓaːj˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɓaːj˨˩˨]


vật lộn

[vət̚˧˨ʔ lon˧˨ʔ]

[vək̚˨˩ʔ loŋ˨˩ʔ]

[vək̚˨˩˨ loŋ˨˩˨]

[jək̚˨˩˨ loŋ˨˩˨]


trốn tránh

[t͡ɕon˧˦ t͡ɕajŋ̟˧˦]

[ʈoŋ˦˧˥ ʈɛɲ˦˧˥]

[ʈoŋ˦˥ ʈan˦˥]


thuần hoá

[tʰwəŋ˦˩ hwaː˨˩˦]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩ waː˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 順化 (SV: thuận hoá).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thuận hoá</i>

vi-etym-sino

Chó là động vật đầu tiên mà con người thuần hoá.

The dog was the first animal domesticated by humans.


đá ong

[ʔɗaː˧˦ ʔawŋ͡m˧˧]

[ʔɗaː˨˩˦ ʔawŋ͡m˧˧]

[ʔɗaː˨˩˦ ʔɔŋ˧˧]

[ʔɗaː˦˥ ʔawŋ͡m˧˧]


𡤓

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 始 (“start, initial”) + phonetic 買 (OC *mreːʔ).


xanh nước biển

[sajŋ̟˧˧ nɨək̚˧˦ ʔɓiən˧˩]

[sɛɲ˧˧ nɨək̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˧˨]

[san˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦]


xanh dương

[sajŋ̟˧˧ zɨəŋ˧˧]

[sɛɲ˧˧ jɨəŋ˧˧]

[san˧˧ jɨəŋ˧˧]


Tiết Diên Đà

[tiət̚˧˦ ziən˧˧ ʔɗaː˨˩]

[tiək̚˦˧˥ jiəŋ˧˧ ʔɗaː˦˩]

[tiək̚˦˥ jiəŋ˧˧ ʔɗaː˨˩]

Xueyantuo (ancient Tiele Turkic people and Turkic khanate in central/northern Asia)


𢱏

Variant of 打, see there for more details.


薛延陀

chữ Hán form of Tiết Diên Đà (“Xueyantuo”).


than gỗ

[tʰaːn˧˧ ɣo˦ˀ˥]

[tʰaːŋ˧˧ ɣow˧˨]

[tʰaːŋ˧˧ ɣow˨˩˦]


than củi

[tʰaːŋ˧˧ kuj˧˨]

[tʰaːŋ˧˧ kuj˨˩˦]


Đạo Đức Kinh

[ʔɗaːw˧˨ʔ ʔɗɨk̚˧˦ kïŋ˧˧]

[ʔɗaːw˨˩ʔ ʔɗɨk̚˦˧˥ kɨn˧˧]

[ʔɗaːw˨˩˨ ʔɗɨk̚˦˥ kɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 道德經, composed of 道德 (“morality”) and 經 (“holy book”).

vi-etym-sino

Tao Te Ching (ancient classic Chinese text whose authorship is attributed to Laozi)


𣙺

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 木 (“wood; tree”) + phonetic 𡕩 (mâm)


kiếu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 告 (SV: cáo), probably with semantic influence from compounds such as cáo từ (“to farewell”), cáo lui (“to take leave”). Compare bảo vs. biểu, đào vs. điều.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">cáo</i>

vi-etym-sino

Đi một mình thì kiếu. Tụi bây tự đi mà làm.

If I have to go by myself then no thanks. How about you guys go do it yourself?

to refuse, to decline (an invitation, a request, etc.)


Hoàng Hạc Lâu

[hwaːŋ˨˩ haːk̚˧˨ʔ ləw˧˧]

[hwaːŋ˦˩ haːk̚˨˩ʔ ləw˧˧]

[waːŋ˨˩ haːk̚˨˩˨ ləw˧˧]


𤞺

𤞺: Nôm readings: cáo (canonical)
ngáo (canonical)

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 犭 (“canine”) + phonetic 告 (cáo)


hãn quốc

[haːn˦ˀ˥ kuək̚˧˦]

[haːŋ˧˨ kuək̚˦˧˥]

[haːŋ˨˩˦ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 汗國 (“khanate”).


chiếu xạ

[t͡ɕiəw˧˦ saː˧˨ʔ]

[t͡ɕiw˨˩˦ saː˨˩ʔ]


chiếu xạ

[t͡ɕiəw˧˦ saː˧˨ʔ]

[t͡ɕiw˨˩˦ saː˨˩ʔ]


vô ngã

[vo˧˧ ŋaː˦ˀ˥]

[vow˧˧ ŋaː˧˨]

[vow˧˧ ŋaː˨˩˦]

[jow˧˧ ŋaː˨˩˦]


phá bản

[faː˧˦ ʔɓaːn˧˩]

[faː˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˨]

[faː˦˥ ʔɓaːŋ˨˩˦]

(woodcutting) to use the technique of "reduction" woodblock printing, where subsequent colors are printed using the same block after carving away additional material


bút mực

[ʔɓut̚˧˦ mɨk̚˧˨ʔ]

[ʔɓʊk̚˦˧˥ mɨk̚˨˩ʔ]

[ʔɓʊk͡p̚˦˥ mɨk̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bút mực.wav


hiến binh

[hiən˧˦ ʔɓïŋ˧˧]

[hiəŋ˦˧˥ ʔɓɨn˧˧]

[hiəŋ˦˥ ʔɓɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 憲兵. Borrowed from Japanese 憲兵 (kenpei).


đồ dùng

[ʔɗo˨˩ zʊwŋ͡m˨˩]

[ʔɗow˦˩ jʊwŋ͡m˦˩]

[ʔɗow˨˩ jʊwŋ͡m˨˩]

đồ (“thing, good”) + dùng (“to use”). This compound appears to be the source of the synonym vật dụng, through internal calquing.

đồ dùng trong nhà


di ngôn

[jɪj˧˧ ŋoŋ˧˧]

[jɪj˧˧ ŋoŋ˧˧]


tự sự

[tɨ˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[tɨ˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[tɨ˨˩˨ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 敘事 (“to narrate”).

Coordinate term: trữ tình

văn tự sự


智勇雙全

trí dũng song toàn
trí dũng song toàn#Vietnamese

chữ Hán form of trí dũng song toàn (“both wise and courageous; both brave and sagacious”).


Tam Hàn

[taːm˧˧ haːŋ˦˩]

[taːm˧˧ haːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 三韓, from Korean 삼한 (Samhan).


陰陽家

chữ Hán form of Âm Dương gia (“School of Naturalists”).


cao khảo

[kaːw˧˧ kʰaːw˨˩˦]

(education) China's annual National Higher Education Entrance Examination.


cờ ba que

[kəː˨˩ ʔɓaː˧˧ kwɛ˧˧]

[kəː˦˩ ʔɓaː˧˧ kwɛ˧˧]

[kəː˨˩ ʔɓaː˧˧ wɛ˧˧]

From cờ (“flag”) + ba (“three”) + que (“stick”), literally means three-stick flag.

compound

(chiefly communist Vietnamese, often derogatory, slang) the flag of the former Republic of Vietnam


Xi Vưu

[sɪj˧˧ vɨw˧˧]

[sɪj˧˧ vɨw˧˧]

[sɪj˧˧ jɨw˧˧]

(Chinese mythology) Chiyou (tribal leader of the ancient Nine Li tribe)


[ko˧˧ vit̚˧˦ mɨəj˨˩ t͡ɕin˧˦]

[ko˧˧ vit̚˧˨ʔ mɨəj˨˩ t͡ɕin˧˦]

[kow˧˧ vit̚˦˧˥ mɨj˦˩ t͡ɕin˦˧˥]

[kow˧˧ vit̚˨˩ʔ mɨj˦˩ t͡ɕin˦˧˥]

[kow˧˧ vɨt̚˦˥ mɨj˨˩ cɨn˦˥]

[kow˧˧ jɨt̚˦˥ mɨj˨˩ cɨn˦˥]

[kow˧˧ vɨt̚˨˩˨ mɨj˨˩ cɨn˦˥]

[kow˧˧ jɨt̚˨˩˨ mɨj˨˩ cɨn˦˥]


đảo quốc

[ʔɗaːw˧˩ kuək̚˧˦]

[ʔɗaːw˧˨ kuək̚˦˧˥]

[ʔɗaːw˨˩˦ wək̚˦˥]


đau đáu

[ʔɗaw˧˧ ʔɗaw˧˦]

[ʔɗaw˧˧ ʔɗaw˨˩˦]

[ʔɗa(ː)w˧˧ ʔɗa(ː)w˦˥]


Quế

Tôi đã nói với cụ nghị Quế ở thôn Đoài…

1937, Ngô Tất Tố, chapter IV, in Tắt đèn, Việt nữ:


山海關

chữ Hán form of Sơn Hải quan (“Shanhai Pass”).


ui da

[ʔuj˧˧ zaː˧˧]

[ʔuj˧˧ jaː˧˧]

[ʔuj˧˧ jaː˧˧]

ouch! (expression of one's own physical pain)


phóng thích

[fawŋ͡m˧˦ tʰïk̟̚˧˦]

[fawŋ͡m˦˧˥ tʰɨt̚˦˧˥]

[fɔŋ˦˧˥ tʰɨt̚˦˧˥]

[fawŋ͡m˦˥ tʰɨt̚˦˥]

to release, to set free (a hostage, a prisoner, etc.)


giáo trình

[zaːw˧˦ t͡ɕïŋ˨˩]

[jaːw˨˩˦ ʈɨn˦˩]

[jaːw˦˥ ʈɨn˨˩]


cốt truyện

[kot̚˧˦ t͡ɕwiən˧˨ʔ]

[kok̚˦˧˥ ʈwiəŋ˨˩ʔ]

[kok̚˦˥ ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]


virus corona

[vi˧˧ ɹut̚˧˦ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vi˧˧ zut̚˧˦ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vi˧˧ ɹut̚˧˦ ko˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk̚˦˧˥ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk̚˦˧˥ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

virus + English corona (“coronavirus”). From translingual Coronavirus, from Latin corona + Latin virus, from Ancient Greek κορώνη (korṓnē). Compare coronavirus.

Hầu hết những người bị nhiễm chủng vi-rút corona mới có biểu hiện bệnh viêm đường hô hấp cấp tính nghiệm trọng với triệu cứng sốt, ho và khó thở.

2018 June 27, “Hội chứng Ho hấp vùng Trung Đông [Middle East Respiratory Syndrome]”, in (Please provide the book title or journal name) (PDF), Oklahoma City: OKC-County Health Department, archived from the original on 2020-03-25:

Most people who got infected with the novel coronavirus developed severe acute respiratory illness with symptoms of fever, cough, and shortness of breath.

Người gốc Á vốn không xa lạ gì nạn phân biệt chủng tộc, nhưng tình hình hiện nghiêm trọng hơn nhiều do dịch bệnh từ virus corona.

2020 February 1, Hoa Hạ, “Người Á không lạ chuyện bị kỳ thị, virus corona còn làm mọi thứ tệ hơn [Asians, no strangers to discrimination, face worse due to coronavirus]”, in Zing.vn, Ho Chi Minh City: VNG Corporation, archived from the original on 2020-02-12:

Asians are no strangers to discrimination, but the current situation is much more serious due to the coronavirus epidemic.

Cùng nâng cao ý thức của xã hội / Đẩy lùi virus corona, corona

2020 February 23, “Ghen Cô Vy”, Khắc Hưng (lyrics)performed by Erik Min, Hanoi: National Institute of Occupational and Environmental Health, retrieved 2020-03-21:

And raise up society's awareness / To drive out corona, coronavirus

COVID-19, bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona được phát hiện lần đầu tiên tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào tháng 12/2019.

2020 March 20, COVID-19 update as of 16:00 on 20 March 2020, “COVID-19 cập nhật đến 16H00 ngày 20/3/2020”, in (Please provide the book title or journal name), Hanoi: National Institute of Occupational and Environmental Health, archived from the original on 2020-03-21:

COVID-19, a respiratory inflammatory condition caused by the novel coronavirus, appeared first in the city of Wuhan, Hubei, China, in December 2019.

Điều quan trọng là bạn hãy có trách nhiệm làm giảm lây lan của vi-rút corona.

2020 March 20, “15 ngày để giảm lây nhiễm [15 days to slow the spread]”, in coronavirus.gov (PDF), The White House and Centers for Disease Control and Prevention, retrieved 2020-03-24:

It is critical that you do your part to slow the spread of the coronavirus.


Đế quốc La Mã Thần thánh

帝國羅馬神聖 (CJK)

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦ laː˧˧ maː˦ˀ˥ tʰən˨˩ tʰajŋ̟˧˦]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥ laː˧˧ maː˧˨ tʰəŋ˦˩ tʰɛɲ˦˧˥]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥ laː˧˧ maː˨˩˦ tʰəŋ˨˩ tʰan˦˥]

Đế quốc La Mã (“the Roman Empire”) + thần thánh (“holy”), calque of Chinese 神聖羅馬帝國／神圣罗马帝国 (Thần thánh La Mã Đế quốc). Compare Japanese 神聖ローマ帝国 (Shinsei Rōma Teikoku) and Korean 신성 로마 제국 (Sinseong Roma Jeguk).

cal

Holy Roman Empire
Holy Roman Empire#English


lênh láng

[ləjŋ̟˧˧ laːŋ˧˦]

[len˧˧ laːŋ˦˧˥]

[ləːn˧˧ laːŋ˦˥]

Sàn nhà lênh láng nước là nước.

The floor is covered by nothing but water.


Hàn lưu

[haːŋ˦˩ lɨw˧˧]

[haːŋ˨˩ lɨw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Hàn lưu.wav

Sino-Vietnamese word from 韓流, from Korean 한류 (hallyu).

the Korean Wave (spread of South Korean entertainment in other parts of the world)


ba bảy hai mốt ngày

[ʔɓaː˧˧ ʔɓaj˧˩ haːj˧˧ mot̚˧˦ ŋaj˨˩]

[ʔɓaː˧˧ ʔɓaj˧˨ haːj˧˧ mok̚˦˧˥ ŋaj˦˩]

[ʔɓaː˧˧ ʔɓa(ː)j˨˩˦ haːj˧˧ mok̚˦˥ ŋa(ː)j˨˩]

Literally, “three [times] seven [equals] twenty-one days”, indicating that something takes less than a month.

m-g

three 􂀿times􂁀 seven 􂀿equals􂁀 twenty-one days

lit

[…] đất này là đất dữ, đất nghịch, đã về thì cố mà trụ lại, kẻo ba bảy hai mốt ngày bọn tôi lại phải làm một tiệc tiễn anh đi như đời các vị giám đốc trước, mệt lắm!

2001, Chu Lai, chapter 3, in Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học:

[…] this place is fierce, horrible; just try to stay once you're here; otherwise in a little while we'll have organize yet another goodbye party for you like for previous directors; exhausting!


Phục Hy

Alternative spelling of Phục Hi (“Fuxi”).


Sáng

From sáng (“bright”). Compare Minh and Quang with the same meanings.


sát khuẩn

[ʂaːk̚˦˧˥ kʰwəŋ˧˨]

[saːk̚˦˧˥ xwəŋ˧˨]

[ʂaːk̚˦˥ kʰwəŋ˨˩˦]

[saːk̚˦˥ xwəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 殺菌, composed of 殺 (“to kill”) and 菌 (“bacteria”).

vi-etym-sino

nước sát khuẩn


bệnh dịch

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ zïk̟̚˧˨ʔ]

[ʔɓen˨˩ʔ jɨt̚˨˩ʔ]

[ʔɓəːn˨˩˨ jɨt̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 病疫, composed of 病 (“disease”) and 疫 (“epidemic”), calque of Japanese 疫病 (ekibyō).


quang đãng

[kwaːŋ˧˧ ʔɗaːŋ˦ˀ˥]

[kwaːŋ˧˧ ʔɗaːŋ˧˨]

[waːŋ˧˧ ʔɗaːŋ˨˩˦]

trời quang đãng


ngả về

[ŋaː˧˩ ve˨˩]

[ŋaː˧˨ vej˦˩]

[ŋaː˨˩˦ vej˨˩]

[ŋaː˨˩˦ jej˨˩]

Trời đã ngả về khuya.

(literary, of a time of the day) to become


dúm

Vừa thấy Chi giơ cả hai chân lên trời, khiến người Khách phải cười, dúm cả hai mắt; Nga cũng không nhịn cười được.

1934, Nguyễn Công Hoan, Lá ngọc cành vàng, Tân Dân, page 30:

She just saw Chi raising up both his feet, making the foreigner laugh and wrinkle both his eyes; Nga also could not suppress a laugh.


tênh

Thỉnh thoảng, đằng trước, bụi cuốn bay mù. Trời quang tênh.

1934, Nguyễn Công Hoan, Lá ngọc cành vàng, Tân Dân, page 28:

Now and then, in front, the dust whirled blindingly. The sky was completely clear.


bò tót

[ʔɓɔ˨˩ tɔt̚˧˦]

[ʔɓɔ˦˩ tɔk̚˦˧˥]

[ʔɓɔ˨˩ tɔk̚˦˥]


khẳng khiu

[kʰaŋ˧˨ kʰiw˧˧]

[kʰaŋ˨˩˦ kʰiw˧˧]

Cổ tay khẳng khiu, như cái ống nứa.

1934, Nguyễn Công Hoan, chapter X, in Lá ngọc cành vàng, Tân Dân:

Her wrists were skinny like a bamboo tube.


hắt

Có khi Nga ngoan ngoãn để lừa nó, rồi cầm chén thuốc, hắt toẹt đi.

There are times Nga plays nice to fool her, after which she takes the bowl of medicine and unhesitatingly throws it away.


lẩn

Nhưng gặp khi Nga làm hăng, thì bà lẩn mặt không dám cho nàng trông thấy.

But if Nga was acting aggressively when she arrived, she quickly hid her face out of fear that the young girl would see her.


hoả xa

[waː˨˩˦ saː˧˧]

Năm 1947, bộ máy Hỏa xa Liên khu V được hình thành, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Uỷ ban kháng chiến và Hành chính Liên khu V.

2006, Lịch sử đường sắt Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, page 132:

In 1947, the Zone V Railroad administration was formed under the direct leadership of the Zone V Resistance and Administrative Committee.

Ác tâm chia rẽ người ta, / Phải chịu hình phạt hỏa xa nát nghiền.

2021, Nguyễn Thị Thu Hoan, “Hoạt cảnh, điển tích Phật giáo qua di sản văn hóa Phật giáo tại bảo tàng lịch sử quốc gia”, in Văn hóa Phật giáo, volume 360, page 64:

The wicked and divisive, / Must undergo the crushing fiery chariot punishment.

(Buddhism) a fiery chariot that brings sinners to hell


特攻

chữ Hán form of đặc công (“special forces”).


trúm

cái (classifier)
chiếc (classifier)
𥯓 (CJK)


dạ-xoa

[zaː˧˨ʔ swaː˧˧]

[jaː˨˩ʔ swaː˧˧]

[jaː˨˩˨ s⁽ʷ⁾aː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-dạ-xoa.wav


䶶

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 上 (“up”) + phonetic 提 (đề)


kiến tập

[kiən˧˦ təp̚˧˨ʔ]

[kiəŋ˦˧˥ təp̚˨˩ʔ]

[kiəŋ˦˥ təp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 見習, orthographic borrowing from Japanese 見習い (minarai, literally “practice by watching”).

obor

to take training by observing professionals in action


xuất quỷ nhập thần

[swət̚˧˦ kwi˧˩ ɲəp̚˧˨ʔ tʰən˨˩]

[swək̚˦˧˥ kwɪj˧˨ ɲəp̚˨˩ʔ tʰəŋ˦˩]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ wɪj˨˩˦ ɲəp̚˨˩˨ tʰəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 出鬼入神, from Literary Chinese 出鬼入神 (literally “to come out like a ghost, to come in like a god”). Compare Chinese 神出鬼沒／神出鬼没 (thần xuất quỷ một).


cá mè một lứa

[kaː˧˦ mɛ˨˩ mot̚˧˨ʔ lɨə˧˦]

[kaː˨˩˦ mɛ˦˩ mok̚˨˩ʔ lɨə˨˩˦]

[kaː˦˥ mɛ˨˩ mok̚˨˩˨ lɨə˦˥]

birds of a feather flock together
birds of a feather flock together


cá bột

[kaː˧˦ ʔɓot̚˧˨ʔ]

[kaː˨˩˦ ʔɓok̚˨˩ʔ]

[kaː˦˥ ʔɓok̚˨˩˨]


đồng thanh

Sino-Vietnamese word from 同聲, composed of 同 (“same”) and 聲 (“voice”).

vi-etym-sino

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰajŋ̟˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ tʰɛɲ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰan˧˧]

(of people's speaking, shouting or singing) in unison


đồng thanh

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰajŋ̟˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ tʰɛɲ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ tʰan˧˧]


文殊師利

chữ Hán form of Văn-thù-sư-lợi (“Manjushri”).


Vạn Lý Trường Thành

Vạn Lí Trường Thành
Vạn Lí Trường Thành#Vietnamese

Alternative spelling of Vạn Lí Trường Thành.


mã độc

head

mã độc • (碼毒)

vi-noun

mã độc • (碼毒)

[maː˦ˀ˥ ʔɗəwk͡p̚˧˨ʔ]

[maː˧˨ ʔɗəwk͡p̚˨˩ʔ]

[maː˨˩˦ ʔɗəwk͡p̚˨˩˨]

mã nguồn (“source code”) + độc hại (“harmful”)


siêu vi khuẩn

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˧˨]

[siw˧˧ vɪj˧˧ xwəŋ˧˨]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˨˩˦]

[siw˧˧ jɪj˧˧ xwəŋ˨˩˦]

siêu- (“super”) + vi khuẩn (“microbe”), so named because viruses resist antibiotics (which only affect bacteria).
Sino-Vietnamese word from 超 and 微菌.


siêu vi trùng corona

[siəw˧˧ vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[siəw˧˧ vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ ko˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

siêu vi trùng (“virus”) + English corona.

Vậy, chúng ta hãy áp dụng các biện pháp phòng ngừa (đứng xa người khác 1 mét, rửa tay thường xuyên, không sờ tay vào mũi, miệng mắt) chung cho cả cảm, cúm, và siêu vi trùng corona mới từ Vũ Hán.

2020 February 6, Nguyễn Trần Hoàng, “Những điều cần biết về virus Corona Vũ Hán (2019-nCoV) [What you need to know about the Wuhan coronavirus (2019-nCoV)]”, in Người Việt Daily News, retrieved 2020-03-19:

Therefore, we should apply prevention measures (standing 1 meter apart from other people; washing hands regularly; and avoiding touching the nose, mouth, and eyes) generally for cold, flu, and the novel coronavirus from Wuhan.


siêu vi khuẩn corona

[siəw˧˧ vi˧˧ xwən˧˩ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˧˨ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ xwəŋ˧˨ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˧˨ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ xwəŋ˧˨ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˨˩˦ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ xwəŋ˨˩˦ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˨˩˦ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ xwəŋ˨˩˦ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

siêu vi khuẩn (“virus”) + English corona.

Năm nay cũng siêu vi khuẩn corona (cùng “dòng họ” với virus gây ra dịch SARS và MERS) gây tác động cho hơn 20.000 người (tính đến ngày 4/2/2020), và số liệu chưa đầy đủ cho thấy tỉ lệ tử vong từ 1,5 đến 3%.

2020 February 5, Nguyễn Văn Tuấn, “Dịch corona và những 'chuyên gia' gieo rắc virus sợ hãi [Coronavirus epidemic and the “experts” at spreading the word about worrisome viruses]”, in Zing.vn, VNG Corporation, retrieved 2020-03-19:

Also this year, coronavirus (in the same “family” of viruses that lead to SARS and MERS) affected more than 20,000 people (as of 4 February 2020), and incomplete data shows a fatality rate of from 1.5% to 3%.

Siêu vi khuẩn corona được khám phá lần đầu vào năm 1960 khi chúng gây viêm phế quản ở một trại gà và 2 virus trong mũi của bệnh nhân bị cảm cúm.

2020 February 18, Nguyễn Tuấn, “Siêu vi khuẩn corona là ‘ai’? [“Who” is coronavirus?]”, in (Please provide the book title or journal name), Phan Châu Trinh University, retrieved 2020-03-19:

Coronavirus was originally discovered in 1960 from a case of bronchitis at a chicken farm and two viruses in the nose of a patient suffering from influenza.


siêu vi corona

[siəw˧˧ vi˧˧ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

Dịch siêu vi corona chủng mới đã gây tử vong cho hơn 3000 người trên thế giới trong đó có 2.192 người Trung Quốc và tác hại cho kinh tế toàn cầu.

2020 March 2, Tú Anh, “Virus corona - Covid-19 : Hơn 3000 người chết trên toàn cầu [Coronavirus - Covid-19: More than 3,000 deaths worldwide]”, in Radio France Internationale, retrieved 2020-03-19:

The novel coronavirus contagion has resulted in more than 3,000 fatalities worldwide, including 2,192 in China, and hurt the global economy.

Siêu vi corona nơi người thì thường gây bệnh nhẹ, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường.

2020 March 13, “COVID-19 (Coronavirus) (siêu vi corona mới) [COVID-19 (Coronavirus) (novel coronavirus)]”, in (Please provide the book title or journal name), New South Wales Government, archived from the original on 2020-03-23:

Coronavirus often causes mild symptoms, such as frequent chills.


vi trùng corona

[vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ ko˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

Trong khi HISD và Trung Tâm Kiểm Soát và Ngăn Ngừa Bệnh Tật (CDC) tiếp tục theo dõi vi trùng corona, học sinh và nhân viên được khuyên hãy tuân theo các biện pháp vệ sinh tối thiểu về miệng và tay để ngăn ngừa cảm lạnh, cúm, và vi trùng corona.

2020 February 27, “HISD theo dõi tiếp sự bùng phát của vi trùng corona trên thế giới [HISD is tracking the continued spread of coronavirus worldwide]”, in (Please provide the book title or journal name), Houston Independent School District, retrieved 2020-03-19:

As HISD and the Centers for Disease Control (CDC) continues to track the coronavirus, students and employees are encouraged to follow minimal mouth and hand sanitation procedures to prevent the cold, flu, and coronavirus.

Khi chiếc tầu du lịch khổng lồ có người bị nhiễm vi trùng Corona cập bến ở hải cảng Oakland ngày 9 tháng Ba, 2020, một bà du khách nói, “Tôi có cảm giác rúng động, bất an, khi không biết điều gì sẽ xảy ra.”

2020 March 17, “Sống Trong Sự Bấp Bênh [Living in Uncertain Times]”, in The Valley Catholic, Roman Catholic Diocese of San José in California, archived from the original on 2020-03-19:

When a giant cruise ship carrying passengers with coronavirus docked in Oakland on March 9, 2020, a passenger said, “I’m feeling shaken, unsafe, and I don’t know what’s going on.”


luồn ống

[luən˨˩ ʔəwŋ͡m˧˦]

[luəŋ˦˩ ʔəwŋ͡m˦˧˥]

[luəŋ˨˩ ʔəwŋ͡m˦˥]

luồn (“to pass through”) + ống (“tube”).

luồn ống vào khí quản


thống trị

[tʰəwŋ͡m˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ]

[tʰəwŋ͡m˦˥ ʈɪj˨˩˨]


xuất xứ

[swət̚˧˦ sɨ˧˦]

[swək̚˦˧˥ sɨ˨˩˦]

[s⁽ʷ⁾ək̚˦˥ sɨ˦˥]

Đừng có dùng hàng hoá không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Don't use products with no clear origin.

(of a piece of work or product) the place of origin


支秋

(Christianity) Nôm form of Giêsu (“Jesus”).


trú ẩn

[t͡ɕu˧˦ ʔən˧˩]

[ʈʊw˨˩˦ ʔəŋ˧˨]

[ʈʊw˦˥ ʔəŋ˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-trú ẩn.wav

trú ẩn tại chỗ

(intransitive) to shelter; to take shelter


khoảng cách xã hội

[xwaːŋ˧˩ kajk̟̚˧˦ saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ]

[kʰwaːŋ˧˨ kat̚˦˧˥ saː˧˨ hoj˨˩ʔ]

[xwaːŋ˧˨ kat̚˦˧˥ saː˧˨ hoj˨˩ʔ]

[kʰwaːŋ˨˩˦ kat̚˦˥ saː˨˩˦ hoj˨˩˨]

[xwaːŋ˨˩˦ kat̚˦˥ saː˨˩˦ hoj˨˩˨]

khoảng cách (“space”) + xã hội (“society”)

tạo khoảng cách xã hội

giữ khoảng cách xã hội


mùi soa

[muj˨˩ ʂ⁽ʷ⁾aː˧˧]

[muj˨˩ s⁽ʷ⁾aː˧˧]

khăn mùi soa


mu-xoa

[mʊw˧˧ s⁽ʷ⁾aː˧˧]


triệu hồi

[t͡ɕiəw˧˨ʔ hoj˨˩]


sát trùng

[saːt̚˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[saːk̚˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[ʂaːk̚˦˥ ʈʊwŋ͡m˨˩]

[saːk̚˦˥ ʈʊwŋ͡m˨˩]

sát trùng đồ dùng hàng ngày


sát trùng

[saːt̚˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩]

[ʂaːk̚˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[saːk̚˦˧˥ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[ʂaːk̚˦˥ ʈʊwŋ͡m˨˩]

[saːk̚˦˥ ʈʊwŋ͡m˨˩]


Cô Vy

Coined by musician Khắc Hưng in the viral music video "Ghen Cô Vy" ("Jealous of Miss Vy") as a pun on COVID and cô + Vy, a common female name. "Cô Vy" is a natural pronunciation respelling of COVID in Vietnamese, which does not allow syllables to end with /d/.

Đùng một cái, “dịch Cô Vy” (gọi nôm na từ Covid-19) xuất hiện, từ hơn nửa tháng nay, đường phố đột nhiên trống vắng.

2020 February 23, Trần Đăng, “Gồng mình qua đại dịch”, in Quảng Nam Online, Tam Kỳ, Quảng Nam, archived from the original on 2020-03-22:

All of a sudden, the "Cô Vy epidemic" (an informal term for COVID-19) appeared. Over half a month ago, the streets suddenly emptied out.

Taxi ở NYC một thời làm mưa làm gió, phải trả cả triệu đô-la cho một cái giấy phép, vừa bị khốn đốn vì Uber và Lyft, nay thêm cô Vy nầy.

2020 March 18, Nguyễn Q, “Cô Vy ở New York City”, in Việt Báo, Garden Grove, California, retrieved 2020-03-21:

It was raining and pouring for taxis in NYC for a while, having to pay as much as a million dollars for a license, meanwhile being sent into poverty by Uber and Lyft, and now add this COVID to the mix.

Thế rồi tình hình đối phó với Cô Vi lây lan làm rúng động nước Mỹ.

2020 April 7, Bùi Văn Phú, “Thư từ Mỹ : Cô Vi và XHCN trên bảo dưới không nghe”, in BBC News Vietnamese, British Broadcasting Corporation:

As it happened, dealing with COVID’s spread sent reverberations across America.

Và những chuyến xe, chuyến thu hoạch đong đầy tình người này sẽ vẫn tiếp tục cho đến khi "cô vy đi xa".

2021 August 1, “Nhà thiết kế Thuận Việt và 3 tuần cắt 15 tấn rau muống chở đến khu phong tỏa [The designer Thuận Việt and 3 weeks cutting 15 tonnes of water spinach to deliver to a quarantined neighborhood]”, in Tuổi Trẻ, Ho Chi Minh City, retrieved 2021-11-17:

And these trips and harvests filled with humanity will still continue until "COVID goes far away".

(colloquial) a personification of COVID, specifically COVID-19; Miss Rona


ánh nhìn

[ʔajŋ̟˧˦ ɲin˨˩]

[ʔɛɲ˦˧˥ ɲin˦˩]

[ʔan˦˥ ɲɨn˨˩]

ánh + nhìn. For semantic relations, compare Chinese 視線／视线 (shìxiàn).


yên nghỉ

[ʔiən˧˧ ŋi˧˩]

[ʔiəŋ˧˧ ŋɪj˧˨]

[ʔiəŋ˧˧ ŋɪj˨˩˦]


chùn bước

[t͡ɕun˨˩ ʔɓɨək̚˧˦]

[t͡ɕun˦˩ ʔɓɨək̚˦˧˥]

[cʊwŋ͡m˨˩ ʔɓɨək̚˦˥]


vun đắp

[vun˧˧ ʔɗap̚˧˦]

[vun˧˧ ʔɗap̚˦˧˥]

[vʊwŋ͡m˧˧ ʔɗap̚˦˥]

[jʊwŋ͡m˧˧ ʔɗap̚˦˥]

to foster, to sustain for a stronger development


nghịch cảnh

[ŋïk̟̚˧˨ʔ kajŋ̟˧˩]

[ŋɨt̚˨˩ʔ kɛɲ˧˨]

[ŋɨt̚˨˩˨ kan˨˩˦]


hun đúc

[hun˧˧ ʔɗʊwk͡p̚˧˦]

[hun˧˧ ʔɗʊwk͡p̚˦˧˥]

[hʊwŋ͡m˧˧ ʔɗʊwk͡p̚˦˥]

to be shaped and made strong through hard work and hardship


đương đầu

[ʔɗɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩]

[ʔɗɨəŋ˧˧ ʔɗəw˦˩]

[ʔɗɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩]


kính quý

[kïŋ˧˦ kwi˧˦]

[kɨn˦˧˥ kwɪj˨˩˦]

[kɨn˦˥ wɪj˦˥]


nhu yếu phẩm

[ɲu˧˧ ʔiəw˧˦ fəm˧˩]

[ɲʊw˧˧ ʔiw˨˩˦ fəm˧˨]

[ɲʊw˧˧ ʔiw˦˥ fəm˨˩˦]

basic necessities, goods and utensils a person cannot live without


head

nắm thằng có tóc, không ai nắm kẻ trọc đầu

[nam˧˦ tʰaŋ˨˩ kɔ˧˦ tawk͡p̚˧˦ xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˧˦ kɛ˧˩ t͡ɕawk͡p̚˧˨ʔ ʔɗəw˨˩]

[nam˦˧˥ tʰaŋ˦˩ kɔ˨˩˦ tawk͡p̚˦˧˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˧˥ kɛ˧˨ ʈawk͡p̚˨˩ʔ ʔɗəw˦˩]

[nam˦˧˥ tʰaŋ˦˩ kɔ˨˩˦ tawk͡p̚˦˧˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˧˥ kɛ˧˨ ʈawk͡p̚˨˩ʔ ʔɗəw˦˩]

[nam˦˥ tʰaŋ˨˩ kɔ˦˥ tawk͡p̚˦˥ kʰəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˥ kɛ˨˩˦ ʈawk͡p̚˨˩˨ ʔɗəw˨˩]

[nam˦˥ tʰaŋ˨˩ kɔ˦˥ tawk͡p̚˦˥ xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧ nam˦˥ kɛ˨˩˦ ʈawk͡p̚˨˩˨ ʔɗəw˨˩]

(literal) if you're gonna grab onto someone, grab onto one with hair, don't grab onto a bald one

(figurative) if you're gonna come after someone, come after a rich one, don't come after a poor one


Đạt-lại Lạt-ma

[ʔɗaːt̚˧˨ʔ laːj˧˨ʔ laːt̚˧˨ʔ maː˧˧]

[ʔɗaːk̚˨˩ʔ laːj˨˩ʔ laːk̚˨˩ʔ maː˧˧]

[ʔɗaːk̚˨˩˨ laːj˨˩˨ laːk̚˨˩˨ maː˧˧]


vỗ béo

[vo˦ˀ˥ ʔɓɛw˧˦]

[vow˧˨ ʔɓɛw˨˩˦]

[vow˨˩˦ ʔɓɛw˦˥]

[jow˨˩˦ ʔɓɛw˦˥]


vẫn còn

[vən˦ˀ˥ kɔn˨˩]

[vəŋ˧˨ kɔŋ˦˩]

[vəŋ˨˩˦ kɔŋ˨˩]

[jəŋ˨˩˦ kɔŋ˨˩]


bát cực quyền

[ʔɓaːt̚˧˦ kɨk̚˧˨ʔ kwiən˨˩]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ kɨk̚˨˩ʔ kwiəŋ˦˩]

[ʔɓaːk̚˦˥ kɨk̚˨˩˨ wiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 八極拳, composed of 八 (“eight”), 極 (“extremity”) and 拳 (“fist”).


quấc

Đại Nam quấc âm tự vị

The Chinese Character Dictionary for the Sounds of the Great Southern Land

(obsolete) Southern Vietnam form of quốc


八極拳

chữ Hán form of bát cực quyền (“Bajiquan”).


câu cú

[kəw˧˧ kʊw˨˩˦]

[kəw˧˧ kʊw˦˥]

Alternative readings of Sino-Vietnamese word from 句.

(writing) how one phrases or structures their sentences


phô-tơi

[fo˧˧ təːj˧˧]


xa-lông

[saː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

[saː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

[saː˧˧ ləwŋ͡m˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-xa-lông.wav

French salon (“living room; saloon; salon”).

bor

a couch (furniture for seating of more than one person)

a showroom (room for display of products)


tinh cầu

[tïŋ˧˧ kəw˨˩]

[tɨn˧˧ kəw˦˩]

[tɨn˧˧ kəw˨˩]

Sino-Vietnamese word from 星球 (“spherical celestial body”).


đồng sàng dị mộng

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ saːŋ˨˩ zi˧˨ʔ məwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʂaːŋ˦˩ jɪj˨˩ʔ məwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ saːŋ˦˩ jɪj˨˩ʔ məwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʂaːŋ˨˩ jɪj˨˩˨ məwŋ͡m˨˩˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ saːŋ˨˩ jɪj˨˩˨ məwŋ͡m˨˩˨]

(figurative) that people live or work together but have very different interests or agendas


già khú

[jaː˦˩ kʰʊw˨˩˦]

[jaː˦˩ xʊw˨˩˦]

[jaː˨˩ kʰʊw˦˥]

[jaː˨˩ xʊw˦˥]

(offensive, of living being) extremely old


nghèo rớt mồng tơi

[ŋɛw˨˩ zəːt̚˧˦ məwŋ͡m˨˩ təːj˧˧]

[ŋɛw˦˩ ʐəːk̚˦˧˥ məwŋ͡m˦˩ təːj˧˧]

[ŋɛw˨˩ ɹəːk̚˦˥ məwŋ͡m˨˩ təːj˧˧]

(idiomatic, figurative, humorous) so damn broke; so financially wanting


Mã Hàn

[maː˦ˀ˥ haːn˨˩]

[maː˧˨ haːŋ˦˩]

[maː˨˩˦ haːŋ˨˩]


馬韓

chữ Hán form of Mã Hàn (“Mahan confederacy”).


ỉa ra quần

[ʔiə˧˩ zaː˧˧ kwən˨˩]

[ʔiə˧˨ ʐaː˧˧ kwəŋ˦˩]

[ʔiə˨˩˦ ɹaː˧˧ wəŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ỉa ra quần.wav

(informal) to shit one's pants, especially because of fright


đái ra quần

[ʔɗaːj˧˦ zaː˧˧ kwən˨˩]

[ʔɗaːj˨˩˦ ʐaː˧˧ kwəŋ˦˩]

[ʔɗaːj˦˥ ɹaː˧˧ wəŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đái ra quần.wav

(informal) to piss one's pants, especially because of fright


Tôn Tử

[toŋ˧˧ tɨ˧˨]

[toŋ˧˧ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 孫子, from Chinese 孫子／孙子


bố nó

[ʔɓo˧˦ nɔ˧˦]

[ʔɓow˨˩˦ nɔ˨˩˦]

[ʔɓow˦˥ nɔ˦˥]

(Northern Vietnam) you, our child(ren)'s dad

(Northern Vietnam) he/him, your child(ren)'s dad


bố nó

[ʔɓo˧˦ nɔ˧˦]

[ʔɓow˨˩˦ nɔ˨˩˦]

[ʔɓow˦˥ nɔ˦˥]

Sao không làm bố nó đi !

Oh for heaven's sake, just do it already!

Thằng ôn dịch đó làm hỏng bố nó rồi !

(Northern Vietnam, sentence-final) conveys annoyance or regret


mẹ nó

[mɛ˧˨ʔ nɔ˧˦]

[mɛ˨˩ʔ nɔ˨˩˦]

[mɛ˨˩˨ nɔ˦˥]

(Northern Vietnam) you, our child(ren)'s mom

(Northern Vietnam) she/her, your child(ren)'s mom


mẹ nó

[mɛ˧˨ʔ nɔ˧˦]

[mɛ˨˩ʔ nɔ˨˩˦]

[mɛ˨˩˨ nɔ˦˥]


Xích Kim

[sïk̟̚˧˦ kim˧˧]

[sɨt̚˦˧˥ kim˧˧]


thụ động

[tʰu˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[tʰʊw˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[tʰʊw˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 受動, composed of 受 (“to take”) and 動 (“motion”).

passive or reactive rather than active or proactive

(grammar) Synonym of bị động (“passive”)


bất biến

[ʔɓət̚˧˦ ʔɓiən˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɓiəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 不變, composed of 不 (“not”) and 變 (“change”).

Những từ như "deer" hay "sheep" trong tiếng Anh là danh từ bất biến.

Such words as "deer" or "sheep" are examples of invariable nouns in English.


chằm chằm

[t͡ɕam˨˩ t͡ɕam˨˩]

[t͡ɕam˦˩ t͡ɕam˦˩]

nhìn chằm chằm

Nó đưa mắt chằm chằm nhìn tôi.


Kirixitô

Alternative spelling of Ki-ri-xi-tô (“Christ”)


ngân nga

[ŋən˧˧ ŋaː˧˧]

[ŋəŋ˧˧ ŋaː˧˧]

[ŋəŋ˧˧ ŋaː˧˧]


DLV

(Internet) Initialism of dư luận viên (“public opinion propagandist”).


chách

[t͡ɕajk̟̚˧˦]

Likely from Sino-Tibetan. Compare Chinese 隻 (MC tsyek), Tibetan གཅིག (gcig).

(probably obsolete, chiefly pig traders' cant) one

probably obsolete; chiefly pig traders' cant; probably obsolete; chiefly pig traders' cant


起死回生

/kʰɔj˧˩ tɨ˧˩ hɔj˧˩ siŋ˧˩/

The act of reviving from the brink of death; resurrection.

A miraculous recovery from a seemingly hopeless situation.


Hiếu Kinh

[hiəw˧˦ kïŋ˧˧]


如勢

chữ Hán form of như thế (“so, like that”).


sân thượng

[sən˧˧ tʰɨəŋ˧˨ʔ]

[ʂəŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩ʔ]

[səŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩ʔ]

[ʂəŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩˨]

[səŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩˨]


trùng phương

[t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ fɨəŋ˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˦˩ fɨəŋ˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˨˩ fɨəŋ˧˧]

Perhaps Sino-Vietnamese word from 重 and 方, as in a blend of trùng lặp (“to compound”) + bình phương (“square”), as in "compounding a square raises the power to 4".

blend

(algebra, of a phương trình (“equation”)) biquadratic (with only the 4th and 2nd powers)


thống kê dân số

[tʰəwŋ͡m˧˦ ke˧˧ zən˧˧ so˧˦]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ kej˧˧ jəŋ˧˧ ʂow˨˩˦]

[tʰəwŋ͡m˦˧˥ kej˧˧ jəŋ˧˧ sow˨˩˦]

[tʰəwŋ͡m˦˥ kej˧˧ jəŋ˧˧ ʂow˦˥]

[tʰəwŋ͡m˦˥ kej˧˧ jəŋ˧˧ sow˦˥]

thống kê (“statistics, to tabulate”) + dân số (“population”)

compound

cuộc thống kê dân số


kiểm kê dân số

[kiəm˧˨ kej˧˧ jəŋ˧˧ ʂow˨˩˦]

[kiəm˧˨ kej˧˧ jəŋ˧˧ sow˨˩˦]

[kim˨˩˦ kej˧˧ jəŋ˧˧ ʂow˦˥]

kiểm kê (“to inventory”) + dân số (“population”)

cuộc kiểm kê dân số


điều tra dân số

[ʔɗiəw˨˩ t͡ɕaː˧˧ zən˧˧ so˧˦]

[ʔɗiw˦˩ ʈaː˧˧ jəŋ˧˧ ʂow˨˩˦]

[ʔɗiw˦˩ ʈaː˧˧ jəŋ˧˧ sow˨˩˦]

[ʔɗiw˨˩ ʈaː˧˧ jəŋ˧˧ ʂow˦˥]

[ʔɗiw˨˩ ʈaː˧˧ jəŋ˧˧ sow˦˥]

điều tra (“investigate”) + dân số (“population”)

cuộc điều tra dân số


thiệt mạng

[tʰiət̚˧˨ʔ maːŋ˧˨ʔ]

[tʰiək̚˨˩ʔ maːŋ˨˩ʔ]

[tʰiək̚˨˩˨ maːŋ˨˩˨]

Vụ tai nạn làm nhiều người thiệt mạng.

Cuộc chiến tranh làm thiệt mạng hàng nghìn dân lành.

(intransitive) to die unjustly or unnecessarily


trên mạng

[t͡ɕen˧˧ maːŋ˧˨ʔ]

[ʈen˧˧ maːŋ˨˩ʔ]

[ʈəːn˧˧ maːŋ˨˩˨]


trên mạng

[t͡ɕen˧˧ maːŋ˧˨ʔ]

[ʈen˧˧ maːŋ˨˩ʔ]

[ʈəːn˧˧ maːŋ˨˩˨]


ngoại tuyến

[ŋwaːj˨˩ʔ twiəŋ˦˧˥]

[ŋwaːj˨˩˨ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 外線, composed of 外 (“outside”) and 線 (“line”), from Chinese 外線／外线 (wàixiàn, “offline”).


ngoại tuyến

[ŋwaːj˨˩ʔ twiəŋ˦˧˥]

[ŋwaːj˨˩˨ t⁽ʷ⁾iəŋ˦˥]


thành phố trực thuộc trung ương

[tʰajŋ̟˨˩ fo˧˦ t͡ɕɨk̚˧˨ʔ tʰuək̚˧˨ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[tʰɛɲ˦˩ fow˨˩˦ ʈɨk̚˨˩ʔ tʰuək̚˨˩ʔ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[tʰan˨˩ fow˦˥ ʈɨk̚˨˩˨ tʰuək̚˨˩˨ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

thành phố (“city”) + trực thuộc (“to be directly administered by”) + trung ương (“central government”).

com

(literal) a city under direct management of the central government

thành phố trực thuộc tỉnh
thành phố trực thuộc tỉnh#Vietnamese

one of the highest administrative divisions in Vietnam, opposed to tỉnh (“province”), as well as thành phố trực thuộc tỉnh (“provincial capital”); itself is divided into quận (“district”)


phóng hoả

[fɔŋ˦˧˥ hwaː˧˨]

[fawŋ͡m˦˥ waː˨˩˦]

phóng hoả đốt nhà


xám xịt

[saːm˦˧˥ sit̚˨˩ʔ]

[saːm˦˥ sɨt̚˨˩˨]


vêbe

[ve˧˧ ʔɓɛ˧˧]

[vej˧˧ ʔɓɛ˧˧]

[vej˧˧ ʔɓɛ˧˧]

[jej˧˧ ʔɓɛ˧˧]

From a French rendition of German Weber.


a-ti-sô

[ʔaː˧˧ ti˧˧ so˧˧]

[ʔaː˧˧ tɪj˧˧ ʂow˧˧]

[ʔaː˧˧ tɪj˧˧ sow˧˧]

[ʔaː˧˧ tɪj˧˧ ʂow˧˧]

[ʔaː˧˧ tɪj˧˧ sow˧˧]


điện động

[ʔɗiən˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 電動, composed of 電 (“electricity”) and 動 (“motion”).


khai thiên lập địa

[xaːj˧˧ tʰiən˧˧ ləp̚˧˨ʔ ʔɗiə˧˨ʔ]

[kʰaːj˧˧ tʰiəŋ˧˧ ləp̚˨˩ʔ ʔɗiə˨˩ʔ]

[xaːj˧˧ tʰiəŋ˧˧ ləp̚˨˩ʔ ʔɗiə˨˩ʔ]

[kʰaːj˧˧ tʰiəŋ˧˧ ləp̚˨˩˨ ʔɗiə˨˩˨]

[xaːj˧˧ tʰiəŋ˧˧ ləp̚˨˩˨ ʔɗiə˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 開 (“to open”), 天 (“the sky”), 立 (“to establish”) and 地 (“the earth”). Compare Chinese 開天闢地／开天辟地 (khai thiên tịch địa), Japanese 天地開闢 (tenchi kaibyaku, thiên địa khai tịch).

cog

<i class="Latn mention" lang="vi">khai thiên tịch địa</i>

Mẹ Âu Cơ từ xa xưa đi khai thiên lập địa.
Lạc Long Quân cùng bao con đi ra nơi biển cả.

1983, “Đất nước lời ru [Our Land, a Lullaby]”, Văn Thành Nho (lyrics):

Our Foremother, Lady Âu, went on building our nation so long ago.
Dragon Lord Lạc, with his many children, set out for the ocean.

(mythology or legend) to create the world or to establish a new nation


dây leo

[zəj˧˧ lɛw˧˧]

[jəj˧˧ lɛw˧˧]

[jəj˧˧ lɛw˧˧]

dây (“string or rope”) + leo (“to climb”).

af

a vine (any similar climbing or trailing plant)


khập khiễng

[xəp̚˧˨ʔ xiəŋ˦ˀ˥]

[kʰəp̚˨˩ʔ kʰiəŋ˧˨]

[xəp̚˨˩ʔ xiəŋ˧˨]

[kʰəp̚˨˩˨ kʰiəŋ˨˩˦]

[xəp̚˨˩˨ xiəŋ˨˩˦]

(of things with legs, such as chairs, tables or beds) with legs of different length or with a number of legs other than 3, therefore unable to stand straight or evenly

such as chairs; tables or beds; such as chairs; tables or beds

(of people's or animals' walk or posture) uneven because the legs have different length due to a condition, amputation, or uneven or mismatched footwear

sự so sánh khập khiễng

(figurative, of a comparison or analogy) contrived and in no way valid


khập khiễng

[xəp̚˧˨ʔ xiəŋ˦ˀ˥]

[kʰəp̚˨˩ʔ kʰiəŋ˧˨]

[xəp̚˨˩ʔ xiəŋ˧˨]

[kʰəp̚˨˩˨ kʰiəŋ˨˩˦]

[xəp̚˨˩˨ xiəŋ˨˩˦]

(of people or animal walking or standing) unevenly because the legs have different length due to a condition, amputation, or uneven or mismatched footwear


nhập môn

[ɲəp̚˧˨ʔ mon˧˧]

[ɲəp̚˨˩ʔ moŋ˧˧]

[ɲəp̚˨˩˨ moŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 入門, composed of 入 (“to enter”) and 門 (“gate”).

vi-etym-sino

sách nhập môn

nhập môn kinh tế học

introduction to economics; economics 101

(education, especially used in books and courses' names) introductory


nhập môn

[ɲəp̚˧˨ʔ mon˧˧]

[ɲəp̚˨˩ʔ moŋ˧˧]

[ɲəp̚˨˩˨ moŋ˧˧]

(obsolete) to officially become a student of a school or master


máu mủ

máu (“blood”) + mủ (“pus; sap”); the first element itself originally also meant "sap".

quan hệ máu mủ

máu mủ ruột rà


chấn thuỷ

[t͡ɕən˧˦ tʰwi˧˩]

[t͡ɕəŋ˦˧˥ tʰwɪj˧˨]

[cəŋ˦˥ tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

a region of the abdomen, near the solar plexus


Như Lai

[ɲɨ˧˧ laːj˧˧]

[ɲɨ˧˧ laːj˧˧]

[ɲɨ˧˧ laːj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 如來, composed of 如 (“such”) and 來 (“to come”).

Thế nào, này Chư Hiền, đó là do đức Như Lai thông rõ các pháp tính mà biết được, hay do Chư Thiên kể lại?
How [does he know all this]? Oh sagely ones, it is because the Thus-Come-One is skilled in distinguishing the nature of dharmas that he knows all this, and because the devas speak to him that he knows this.

"The Scripture of the Great Origin" in Dirgha Agama; Vietnamese translation by Tuệ Sỹ; English translation based on John Kieschnick 2016

A Thus-Come-One has divine powers, and his authority is vast. [He] know[s] entirely events from countless kalpas in the past. It is owing to [his] skill in understanding the nature of dharmas, and also because the devas come to speak to [him] that [he] know[s] these matters."

Như Lai thần thông oai lực lớn lao, biết khắp mọi việc từ vô số kiếp quá khứ, như thế là do thông rõ các pháp tính, đồng thời cũng do chư Thiên nói lại.


thiên cầu

[tʰiən˧˧ kəw˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ kəw˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ kəw˨˩]


tự trọng

[tɨ˧˨ʔ t͡ɕawŋ͡m˧˨ʔ]

[tɨ˨˩ʔ ʈawŋ͡m˨˩ʔ]

[tɨ˨˩ʔ ʈɔŋ˨˩ʔ]

[tɨ˨˩˨ ʈawŋ͡m˨˩˨]

lòng tự trọng

biết tự trọng

niềm tự trọng


trinh bạch

[t͡ɕïŋ˧˧ ʔɓajk̟̚˧˨ʔ]

[ʈɨn˧˧ ʔɓat̚˨˩ʔ]

[ʈɨn˧˧ ʔɓat̚˨˩˨]


ọe

Alternative spelling of oẹ (“blech; blarg”)


ọe

Alternative spelling of oẹ (“to throw up; to puke; to hurl”)


Mông Cương

[məwŋ͡m˧˧ kɨəŋ˧˧]

[məwŋ͡m˧˧ kɨəŋ˧˧]

[məwŋ͡m˧˧ kɨəŋ˧˧]

(historical) Mengjiang (historical puppet state)


蒙疆

chữ Hán form of Mông Cương (“Mengjiang”).


không thủ đạo

[xəwŋ͡m˧˧ tʰu˧˩ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰʊw˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[xəwŋ͡m˧˧ tʰʊw˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[kʰəwŋ͡m˧˧ tʰʊw˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]

[xəwŋ͡m˧˧ tʰʊw˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]

(somewhat uncommon, martial arts) karate


dịch bệnh

[zïk̟̚˧˨ʔ ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ]

[jɨt̚˨˩ʔ ʔɓen˨˩ʔ]

[jɨt̚˨˩˨ ʔɓəːn˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 疫病, composed of 疫 (“epidemic”) and 病 (“disease”).


nhẹ tay

[ɲɛ˧˨ʔ taj˧˧]

[ɲɛ˨˩ʔ taj˧˧]

[ɲɛ˨˩˨ ta(ː)j˧˧]

handle with kid gloves
handle with kid gloves

to handle with care, to handle with kid gloves


多言語

chữ Hán form of đa ngôn ngữ (“multilingualism”).


đa ngôn ngữ

[ʔɗaː˧˧ ŋon˧˧ ŋɨ˦ˀ˥]

[ʔɗaː˧˧ ŋoŋ˧˧ ŋɨ˧˨]

[ʔɗaː˧˧ ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 多言語, composed of 多 (“multi-”) and 言語 (“language”).


hòm thư

[hɔm˨˩ tʰɨ˧˧]

[hɔm˦˩ tʰɨ˧˧]

[hɔm˨˩ tʰɨ˧˧]


hộp thư

[hop̚˧˨ʔ tʰɨ˧˧]

[hop̚˨˩ʔ tʰɨ˧˧]

[hop̚˨˩˨ tʰɨ˧˧]


cá trích

[kaː˧˦ t͡ɕïk̟̚˧˦]

[kaː˨˩˦ ʈɨt̚˦˧˥]

[kaː˦˥ ʈɨt̚˦˥]


ngày rày

[ŋaj˦˩ ʐaj˦˩]

Ngày rày năm ngoái tôi đang làm việc khác.

By this time last year, I was doing a different job.

Ngày rày sang năm tôi sẽ đi Huế.

I will be going to Hue by this time next year.

by this time, on this date (in another year)


ngày sinh tháng đẻ

[ŋaj˨˩ sïŋ˧˧ tʰaːŋ˧˦ ʔɗɛ˧˩]

[ŋaj˦˩ ʂɨn˧˧ tʰaːŋ˦˧˥ ʔɗɛ˧˨]

[ŋaj˦˩ sɨn˧˧ tʰaːŋ˦˧˥ ʔɗɛ˧˨]

[ŋa(ː)j˨˩ ʂɨn˧˧ tʰaːŋ˦˥ ʔɗɛ˨˩˦]

[ŋa(ː)j˨˩ sɨn˧˧ tʰaːŋ˦˥ ʔɗɛ˨˩˦]

ngày tháng (“date”) + sinh đẻ (“to be born”)


bán sống bán chết

[ʔɓaːn˧˦ səwŋ͡m˧˦ ʔɓaːn˧˦ t͡ɕet̚˧˦]

[ʔɓaːŋ˦˧˥ ʂəwŋ͡m˦˧˥ ʔɓaːŋ˦˧˥ t͡ɕet̚˦˧˥]

[ʔɓaːŋ˦˧˥ səwŋ͡m˦˧˥ ʔɓaːŋ˦˧˥ t͡ɕet̚˦˧˥]

[ʔɓaːŋ˦˥ ʂəwŋ͡m˦˥ ʔɓaːŋ˦˥ cəːt̚˦˥]

[ʔɓaːŋ˦˥ səwŋ͡m˦˥ ʔɓaːŋ˦˥ cəːt̚˦˥]

bán- (“half-”) + sống (“to live”) + bán- + chết (“to die”).

af

chạy bán sống bán chết

in a dire situation that puts your endurance to the test


mèo mướp

[mɛw˨˩ mɨəp̚˧˦]

[mɛw˦˩ mɨəp̚˦˧˥]

[mɛw˨˩ mɨəp̚˦˥]


mồn một

[moŋ˦˩ mok̚˨˩ʔ]

[moŋ˨˩ mok̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-mồn một.wav

Ai ngồi trong phòng cũng nghe rõ mồn một tiếng loa.

Everyone in the room can hear the speaker clearly/loud and clear.


đá lạnh

[ʔɗaː˧˦ lajŋ̟˧˨ʔ]

[ʔɗaː˨˩˦ lɛɲ˨˩ʔ]

[ʔɗaː˦˥ lan˨˩˨]


ban mai

[ʔɓaːn˧˧ maːj˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ maːj˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ maːj˧˧]

From ban (“period”) + mai (“early morning”).


ủa

Ủa ? Tao tưởng mày mua rồi. Mày chưa mua à ?

What? I thought you bought it. Have you not?


thị phần

[tʰi˧˨ʔ fən˨˩]

[tʰɪj˨˩ʔ fəŋ˦˩]

[tʰɪj˨˩˨ fəŋ˨˩]


đình đốn

[ʔɗïŋ˨˩ ʔɗon˧˦]

[ʔɗɨn˦˩ ʔɗoŋ˦˧˥]

[ʔɗɨn˨˩ ʔɗoŋ˦˥]


bỏ ngỏ

[ʔɓɔ˧˩ ŋɔ˧˩]

[ʔɓɔ˧˨ ŋɔ˧˨]

[ʔɓɔ˨˩˦ ŋɔ˨˩˦]

Vấn đề này còn đang bỏ ngỏ.

(usually of scientific problems) open, not yet closed


bất khả thi

[ʔɓət̚˧˦ xaː˧˩ tʰi˧˧]

[ʔɓək̚˦˧˥ kʰaː˧˨ tʰɪj˧˧]

[ʔɓək̚˦˧˥ xaː˧˨ tʰɪj˧˧]

[ʔɓək̚˦˥ kʰaː˨˩˦ tʰɪj˧˧]

[ʔɓək̚˦˥ xaː˨˩˦ tʰɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 不 (“not”), 可 (“able to”) and 施 (“implement”).


triển vọng

[t͡ɕiən˧˩ vawŋ͡m˧˨ʔ]

[ʈiəŋ˧˨ vawŋ͡m˨˩ʔ]

[ʈiəŋ˧˨ vɔŋ˨˩ʔ]

[ʈiəŋ˨˩˦ vawŋ͡m˨˩˨]

[ʈiəŋ˨˩˦ jawŋ͡m˨˩˨]


bất khả kháng

[ʔɓət̚˧˦ xaː˧˩ xaːŋ˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ kʰaː˧˨ kʰaːŋ˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˧˥ xaː˧˨ xaːŋ˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ kʰaː˨˩˦ kʰaːŋ˦˥]

[ʔɓək̚˦˥ xaː˨˩˦ xaːŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 不可 (“cannot”) and 抗 (“oppose”).


bất khả kháng

[ʔɓət̚˧˦ xaː˧˩ xaːŋ˧˦]

[ʔɓək̚˦˧˥ kʰaː˧˨ kʰaːŋ˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˧˥ xaː˧˨ xaːŋ˦˧˥]

[ʔɓək̚˦˥ kʰaː˨˩˦ kʰaːŋ˦˥]

[ʔɓək̚˦˥ xaː˨˩˦ xaːŋ˦˥]

(law) Short for điều kiện bất khả kháng (“force majeure”, literally “unavoidable condition”).


tâm thế

[təm˧˧ tʰe˧˦]

[təm˧˧ tʰej˨˩˦]


thường trực

[tʰɨəŋ˨˩ t͡ɕɨk̚˧˨ʔ]

[tʰɨəŋ˦˩ ʈɨk̚˨˩ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩ ʈɨk̚˨˩˨]

phó chủ tịch thường trực


thiết nghĩ

[tʰiət̚˧˦ ŋi˦ˀ˥]

[tʰiək̚˦˧˥ ŋɪj˧˨]

[tʰiək̚˦˥ ŋɪj˨˩˦]


vẩn đục

[vən˧˩ ʔɗʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[vəŋ˧˨ ʔɗʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[vəŋ˨˩˦ ʔɗʊwk͡p̚˨˩˨]

[jəŋ˨˩˦ ʔɗʊwk͡p̚˨˩˨]


thương hải tang điền

[tʰɨəŋ˧˧ haːj˧˩ taːŋ˧˧ ʔɗiən˨˩]

[tʰɨəŋ˧˧ haːj˧˨ taːŋ˧˧ ʔɗiəŋ˦˩]

[tʰɨəŋ˧˧ haːj˨˩˦ taːŋ˧˧ ʔɗiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 滄海桑田 (“turning the high seas into mulberry forests”)