曹魏

chữ Hán form of Tào Ngụy (“Cao Wei (220–265)”).


mõm

(of a non-human mammal) a snout or a muzzle


孫吳

chữ Hán form of Tôn Ngô (“Eastern Wu (229–280)”).


bốc thăm

[ʔɓəwk͡p̚˧˦ tʰam˧˧]

[ʔɓəwk͡p̚˦˧˥ tʰam˧˧]

[ʔɓəwk͡p̚˦˥ tʰam˧˧]

Vào lúc 19h00 tối nay (17/3, giờ Việt Nam), UEFA sẽ tiến hành bốc thăm vòng tứ kết Europa League tại trụ sở chính ở Nyon, Thụy Sỹ.

2017, Tam Phong, Bốc thăm vòng tứ kết Europa League 2016/17: M.U ngại nhất Lyon, Bóng đá+:

At 7 pm this evening (17th March, Vietnamese time), UEFA will hold the final draw for the Europa League at its headquarters in Nyon, Switzerland.


điều độ

[ʔɗiəw˨˩ ʔɗo˧˨ʔ]

[ʔɗiw˦˩ ʔɗow˨˩ʔ]

[ʔɗiw˨˩ ʔɗow˨˩˨]

Khi sư chú ăn uống có điều độ chừng mực là sư chú đang chăm sóc thân của Tăng và của Bụt.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 370:

When a monk eats and drinks with moderation and with measure, he will be caring for the body of the monastic community and of Buddha.


điều độ

[ʔɗiəw˨˩ ʔɗo˧˨ʔ]

[ʔɗiw˦˩ ʔɗow˨˩ʔ]

[ʔɗiw˨˩ ʔɗow˨˩˨]

trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia


cam thảo

[kaːm˧˧ tʰaːw˨˩˦]


頤和園

chữ Hán form of Di Hoà viên (“the Summer Palace”).


蜀漢

chữ Hán form of Thục Hán (“Shu Han (221–263)”).


phương trình

[fɨəŋ˧˧ t͡ɕïŋ˨˩]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˦˩]

[fɨəŋ˧˧ ʈɨn˨˩]


Cộng hoà Trung Phi

[kəwŋ͡m˧˨ʔ hwaː˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ fi˧˧]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ hwaː˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ fɪj˧˧]

[kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ fɪj˧˧]

cộng hoà (“republic”) + Trung Phi (“Central Africa”).

compound

Central African Republic
Central African Republic#English:_Q929

Central African Republic (a country in Central Africa)


Xoa-di-len

[swaː˧˧ jɪj˧˧ lɛŋ˧˧]

[s⁽ʷ⁾aː˧˧ jɪj˧˧ lɛŋ˧˧]

(historical) Swaziland (The former name of Eswatini, a country in Southern Africa)


Cáp-Ve

[kaːp̚˧˦ vɛ˧˧]

[kaːp̚˦˧˥ vɛ˧˧]

[kaːp̚˦˥ vɛ˧˧]

[kaːp̚˦˥ jɛ˧˧]

Cape Verde (an archipelago and country in West Africa)


I-rắc

[ʔi˧˧ ɹak̚˧˦]

[ʔi˧˧ zak̚˧˦]

[ʔɪj˧˧ ɹak̚˦˧˥]

[ʔɪj˧˧ ɹak̚˦˥]

Iraq (a country in Western Asia, in the Middle East)


埃ヌ

chữ Hán form of ai ai (“everyone, everybody”).


𩇢ヌ

chữ Hán form of xanh xanh (“greenish, bluish”).


第一夫人

đệ nhất phu nhân
đệ nhất phu nhân#Vietnamese

chữ Hán form of đệ nhất phu nhân (“First Lady”).


畑電

chữ Hán form of đèn điện (“electric light, electric lamp”).


thả cửa

[tʰaː˧˩ kɨə˧˩]

[tʰaː˧˨ kɨə˧˨]

[tʰaː˨˩˦ kɨə˨˩˦]

Có tiền thì mua bánh rán ăn thả cửa!

You're gonna make tons of money and eat all the dorayaki until you burst!

Ta tưởng cây cỏ, đất đá, không khí, trời, sông, rừng và biển là để cho ta sử dụng thả cửa, ta không cần thương tiếc, không cần bảo vệ.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 302:

We imagine that plants, the earth, the air, the sky, rivers, woods, and the sea are for us to use as we like and without regret, without having to protect them.

to one's heart's content
to one's heart's content#English


ưng ý

[ʔɨŋ˧˧ ʔi˧˦]

[ʔɨŋ˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[ʔɨŋ˧˧ ʔɪj˦˥]

Có những chiếc tủ, bàn, ghế đặt đóng chưa đẹp, chị Quyên yêu cầu thợ sửa tới khi ưng ý.

2017, Hồng Liên, “Chủ nhà Hà Nội vất vả nhưng ưng ý sau 6 tháng sửa chung cư”, in VnExpress:

Some of the cupboards, tables, and chairs have not yet been placed beautifully; Ms Quyên requires the workmen to amend them until they are to her wishes.

Thế nhưng, nam ca sĩ tỏ ra khá hài lòng: "Tôi rất ưng ý. […]"

2017, Kim Chi, Đàm Vĩnh Hưng - Lý Hải ưng ý với tượng sáp, Isaac thông cảm, Báo Mới:

However, the singer declares to be rather happy: "I am very satisfied. […]"


vỉ

head

vỉ • (尾, 彼, 偉)

cái (classifier)
尾 (CJK)
彼 (CJK)
偉 (CJK)

trellis matting (used to lag bottom of a double boiler (chõ), usually made of bamboo)

vỉ nướng

something flat with many small holes in it, such as a fly swatter, a barbecue grill, etc.


vỉ

vỉ • (尾, 彼, 偉)

vi-cls

vỉ • (尾, 彼, 偉)

Used for small flat objects containing many small items of the same type, such as blister packs (of medicine, batteries), etc.


giẫm

to step (on), to tread (on), to trample (on)


trật tự

[t͡ɕət̚˧˨ʔ tɨ˧˨ʔ]

[ʈək̚˨˩ʔ tɨ˨˩ʔ]

[ʈək̚˨˩˨ tɨ˨˩˨]

Trật tự !

giữ vững an ninh trật tự / trật tự trị an

Một tiếng cười khanh khách
Từ phòng múa vọng sang
Anh cau mặt ngừng đàn
Và quát to: “Trật tự !

1963, Xuân Quỳnh, “Ghét [Hate]”, in Chồi biếc [Green Buds]:

Laughter breaks out
From the dance room
He stops playing, pissed off
He shouts: “Quiet!

order (good arrangement); compare thứ tự (“arrangement, disposition”)


trật tự

[t͡ɕət̚˧˨ʔ tɨ˧˨ʔ]

[ʈək̚˨˩ʔ tɨ˨˩ʔ]

[ʈək̚˨˩˨ tɨ˨˩˨]


bọn

bọn tôi

we; us (literally, “me and the people with me”)

bọn mày

bọn thằng Hùng

bọn con Lâm

2006, Nguyễn Nhật Ánh, Chuyện xứ Lang Biang part 4: Báu vật ở lâu đài K'Rahlan, Kim Đồng, chapter 22
Chỉ đến khi bắt đầu nhận ra mình đang hít thở khó khăn, tay chân gần như không cựa quậy được, bọn Kăply mới giật bắn mình.
Only when they realized they had difficulty breathing and that they could almost not move their limbs anymore did Kăply and his friends startle.

(informal or derogatory) group; gang; cohorts; associates


súc tích

[sʊwk͡p̚˧˦ tïk̟̚˧˦]

[ʂʊwk͡p̚˦˧˥ tɨt̚˦˧˥]

[sʊwk͡p̚˦˧˥ tɨt̚˦˧˥]

[ʂʊwk͡p̚˦˥ tɨt̚˦˥]

[sʊwk͡p̚˦˥ tɨt̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 蓄積 (“to accumulate”).


Bác-ba-đốt

[ʔɓaːk̚˧˦ ʔɓaː˧˧ ʔɗot̚˧˦]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ ʔɓaː˧˧ ʔɗok̚˦˧˥]

[ʔɓaːk̚˦˥ ʔɓaː˧˧ ʔɗok̚˦˥]

Barbados (an island and country in the Caribbean)


Ba-ha-mát

[ʔɓaː˧˧ haː˧˧ maːt̚˧˦]

[ʔɓaː˧˧ haː˧˧ maːk̚˦˧˥]

[ʔɓaː˧˧ haː˧˧ maːk̚˦˥]

Bahamas (an archipelago and country in the Caribbean)


Hôn-đu-rát

[hon˧˧ ʔɗu˧˧ ɹaːt̚˧˦]

[hon˧˧ ʔɗu˧˧ zaːt̚˧˦]

[hoŋ˧˧ ʔɗʊw˧˧ ɹaːk̚˦˧˥]

[hoŋ˧˧ ʔɗʊw˧˧ ɹaːk̚˦˥]


Cốt-xta Ri-ca

[kot̚˧˦ staː˧˧ ɹi˧˧ kaː˧˧]

[kok̚˦˧˥ staː˧˧ ɹɪj˧˧ kaː˧˧]

[kok̚˦˥ staː˧˧ ɹɪj˧˧ kaː˧˧]

Costa Rica (a country in Central America)


Tri-ni-đát và Tô-ba-gô

[t͡ɕi˧˧ ni˧˧ ʔɗaːt̚˧˦ vaː˨˩ to˧˧ ʔɓaː˧˧ ɣo˧˧]

[ʈɪj˧˧ nɪj˧˧ ʔɗaːk̚˦˧˥ vaː˦˩ tow˧˧ ʔɓaː˧˧ ɣow˧˧]

[ʈɪj˧˧ nɪj˧˧ ʔɗaːk̚˦˥ vaː˨˩ tow˧˧ ʔɓaː˧˧ ɣow˧˧]

[ʈɪj˧˧ nɪj˧˧ ʔɗaːk̚˦˥ jaː˨˩ tow˧˧ ʔɓaː˧˧ ɣow˧˧]

Trinidad and Tobago
Trinidad and Tobago#English

Trinidad and Tobago (a country consisting of two main islands in the Caribbean)


An-ti-goa và Bác-bu-đa

[ʔaːn˧˧ ti˧˧ ɣwaː˧˧ vaː˨˩ ʔɓaːk̚˧˦ ʔɓu˧˧ ʔɗaː˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ tɪj˧˧ ɣwaː˧˧ vaː˦˩ ʔɓaːk̚˦˧˥ ʔɓʊw˧˧ ʔɗaː˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ tɪj˧˧ ɣwaː˧˧ vaː˨˩ ʔɓaːk̚˦˥ ʔɓʊw˧˧ ʔɗaː˧˧]

[ʔaːŋ˧˧ tɪj˧˧ ɣwaː˧˧ jaː˨˩ ʔɓaːk̚˦˥ ʔɓʊw˧˧ ʔɗaː˧˧]

Antigua and Barbuda
Antigua and Barbuda#English

Antigua and Barbuda (a country in the Caribbean)


Đô-mi-ni-ca

[ʔɗo˧˧ mi˧˧ ni˧˧ kaː˧˧]

[ʔɗow˧˧ mɪj˧˧ nɪj˧˧ kaː˧˧]

[ʔɗow˧˧ mɪj˧˧ nɪj˧˧ kaː˧˧]

Dominica (an island and country in the Caribbean)


傷跡

chữ Hán form of thương tích (“wound; injury”).


kiến lửa

[kiən˧˦ lɨə˧˩]

[kiəŋ˦˧˥ lɨə˧˨]

[kiəŋ˦˥ lɨə˨˩˦]


動量

chữ Hán form of động lượng (“(physics) momentum”).


內毒素

chữ Hán form of nội độc tố (“endotoxin”).


dương cầm

Sino-Vietnamese word from 洋琴, composed of 洋 (“Western”) and 琴 (“instrument”).

[zɨəŋ˧˧ kəm˨˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˦˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˨˩]

♂: Tiếng dương cầm lãng du môi mềm xinh xắn.
♀: Là anh như mùa đông được sưởi ấm,
Là anh như tình yêu vĩnh hằng.
♂: Sẽ không bao giờ chìm khuất, giấc mơ được có em,
Thiên đường gọi tên.
♀: Giấc mơ chúng mình cùng ước nguyện,
♀♂: Hãy yêu nhau, biển trời xanh mãi !

(Can we date this quote?), Mạnh Quân (lyrics and music), “Thiên đường gọi tên [The Paradise is Saying Your Name]”:

♂: The sounds of the piano wander onto your soft, pretty lips.
♀: With you, it's like I'm warmed up in winter,
With you, it's like eternal love.
♂: It's never going to sink into oblivion, a dream where I have you,
The paradise is saying your name.
♀: This dream we share,
♀♂: Let's be in love so the sea and the sky remain forever blue!


dương cầm

[zɨəŋ˧˧ kəm˨˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˦˩]

[jɨəŋ˧˧ kəm˨˩]


外毒素

chữ Hán form of ngoại độc tố (“exotoxin”).


靺鞨

chữ Hán form of Mạt Hạt (“Mohe, an ancient ethnic group in China”).


烏桓

chữ Hán form of Ô Hoàn (“Wuhuan, an ancient ethnic group in China”).


黃鶴樓

chữ Hán form of Hoàng Hạc Lâu (“Yellow Crane Tower”).


新義州

Tân Nghĩa Châu
Tân Nghĩa Châu#Vietnamese

chữ Hán form of Tân Nghĩa Châu (“Sinuiju”).


lãnh đạo

vị (classifier)
người (classifier)
nhà (classifier)

[lajŋ̟˦ˀ˥ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[lɛɲ˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[lan˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]


hoạt bát

[hwaːt̚˧˨ʔ ʔɓaːt̚˧˦]

[hwaːk̚˨˩ʔ ʔɓaːk̚˦˧˥]

[waːk̚˨˩˨ ʔɓaːk̚˦˥]

Ông này đi chân đất, mặc áo cũ, không hoạt bát gì cả. Có thể là các thầy ở chùa không nhận ra đó là Bụt.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 329:

He went barefoot, wore old clothes, was not vivacious at all. Maybe the monks in the pagoda did not realize he was the Buddha.


độc hại

[ʔɗəwk͡p̚˧˨ʔ haːj˧˨ʔ]

[ʔɗəwk͡p̚˨˩ʔ haːj˨˩ʔ]

[ʔɗəwk͡p̚˨˩˨ haːj˨˩˨]


hiểm độc

[hiəm˧˩ ʔɗəwk͡p̚˧˨ʔ]

[hiəm˧˨ ʔɗəwk͡p̚˨˩ʔ]

[him˨˩˦ ʔɗəwk͡p̚˨˩˨]


phần mềm xấu

[fəŋ˦˩ mem˦˩ səw˨˩˦]

[fəŋ˨˩ mem˨˩ səw˦˥]

(computing) malware (software developed to cause harm to a computer system)


phần mềm có hại

[fən˨˩ mem˨˩ kɔ˧˦ haːj˧˨ʔ]

[fəŋ˦˩ mem˦˩ kɔ˨˩˦ haːj˨˩ʔ]

[fəŋ˨˩ mem˨˩ kɔ˦˥ haːj˨˩˨]


báo động

[ʔɓaːw˧˦ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɓaːw˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]


báo động

[ʔɓaːw˧˦ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɓaːw˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɓaːw˦˥ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]


hại

Đọc sách nơi thiếu ánh sáng hại mắt lắm.

It's harmful to your eyes when you read books in dimly lit places.


tỉ-khâu-ni

Alternative spelling of tỉ khâu ni (“a bhikkhuni”)


訓民正音

Huấn dân chính âm
Huấn dân chính âm#Vietnamese

chữ Hán form of Huấn dân chính âm (“Hunmin Jeongeum”).


ống nghiệm

[ʔəwŋ͡m˧˦ ŋiəm˧˨ʔ]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ŋiəm˨˩ʔ]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ŋim˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ống nghiệm.wav

Blend of ống (“tube”) + thí nghiệm (“experiment”).


điều dưỡng viên

[ʔɗiəw˨˩ zɨəŋ˦ˀ˥ viən˧˧]

[ʔɗiw˦˩ jɨəŋ˧˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗiw˨˩ jɨəŋ˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗiw˨˩ jɨəŋ˨˩˦ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 調養 (“nursing”) and 員 (“-er”).

vi-etym-sino

a nurse (person trained to provide care for the sick)


nhi đồng

[ɲi˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[ɲɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[ɲɪj˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩]


gây mê

[ɣəj˧˧ me˧˧]

[ɣəj˧˧ mej˧˧]

[ɣəj˧˧ mej˧˧]

(medicine, specifically) to apply general anesthesia


đội ngũ

[ʔɗoj˧˨ʔ ŋu˦ˀ˥]

[ʔɗoj˨˩ʔ ŋʊw˧˨]

[ʔɗoj˨˩˨ ŋʊw˨˩˦]


gây

Compare also gầy. Cognate with Muong Bi câl (“to initiate, to begin”).

to cause; to stir up; to incite; to rouse


gây

Mỡ bò gây lắm, không ăn được.

Beef fat is so fatty-smelling; it’s inedible.


phẫu thuật

[fəw˦ˀ˥ tʰwət̚˧˨ʔ]

[fəw˧˨ tʰwək̚˨˩ʔ]

[fəw˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾ək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 剖術, composed of 剖 (“to dissect”) and 術 (“skill”).

surgery (procedure involving major incisions; medical specialty)


điều dưỡng

[ʔɗiəw˨˩ zɨəŋ˦ˀ˥]

[ʔɗiw˦˩ jɨəŋ˧˨]

[ʔɗiw˨˩ jɨəŋ˨˩˦]

điều dưỡng viên
điều dưỡng viên#Vietnamese


gióng

gióng chuông


quyến thuộc

[kwiən˧˦ tʰuək̚˧˨ʔ]

[kwiəŋ˦˧˥ tʰuək̚˨˩ʔ]

[wiəŋ˦˥ tʰuək̚˨˩˨]

Cho nên tất cả các kinh điển luôn luôn nói rằng Bụt bao giờ cũng được bao quanh bởi quyến thuộc của Ngài.

2009, Thích Nhất Hạnh, Trái tim của Bụt, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, page 367:

This is why all scripture always says that the Buddha was at all time surrounded by his closest kin.


người dưng

[ŋɨəj˨˩ zɨŋ˧˧]

[ŋɨj˦˩ jɨŋ˧˧]

[ŋɨj˨˩ jɨŋ˧˧]

Thân thì thân nhưng nó vẫn là người dưng, không sánh bằng người thân được.

He may be close to you, but at the end of the day, he's not your family, he can't compare to your flesh and blood.

Và tất cả những tình cảm mà người dưng dành cho nhau đều mang tính mong manh và ngắn hạn, dễ dàng đổi thay theo thời gian.

2013, Lê Thuỷ, “Giá trị giữa người thân và người dưng [Values: Relatives vs Non-Relatives]”, in Nhật ký sắc đẹp [Beauty Journal], archived from the original on 2018-01-24:

And all the feelings non-relatives have for one another tend to be fragile, short-lived, prone to change over time.

a non-relative; compare người lạ (“stranger”)


ngoại tệ

[ŋwaːj˧˨ʔ te˧˨ʔ]

[ŋwaːj˨˩ʔ tej˨˩ʔ]

[ŋwaːj˨˩˨ tej˨˩˨]


khí cầu

[kʰɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[xɪj˨˩˦ kəw˦˩]

[kʰɪj˦˥ kəw˨˩]

[xɪj˦˥ kəw˨˩]

Sino-Vietnamese word from 氣球, composed of 氣 (“gas”) and 球 (“ball”), from Chinese 氣球／气球 (qìqiú, “balloon”).

(aircraft) Short for khinh khí cầu (“hot-air balloon”).


百草

chữ Hán form of bách thảo (“all kinds of plants”).


vĩnh biệt

[vïŋ˦ˀ˥ ʔɓiət̚˧˨ʔ]

[vɨn˧˨ ʔɓiək̚˨˩ʔ]

[vɨn˨˩˦ ʔɓiək̚˨˩˨]

[jɨn˨˩˦ ʔɓiək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 永別, composed of 永 (“permanent”) and 別 (“to leave”).

Vĩnh biệt người bạn yêu dấu.

Vĩnh biệt!

Farewell! / See you never! / Good riddance! / Don't ever come back!

(literary, to someone who's minutes away from dying or already dead, or someone who you think you will never, or wish to never, meet again) goodbye forever; see you never; good riddance forever

to someone who's minutes away from dying or already dead; or someone who you think you will never; or wish to never; meet again; to someone who's minutes away from dying or already dead; or someone who you think you will never; or wish to never; meet again


vĩnh biệt

[vïŋ˦ˀ˥ ʔɓiət̚˧˨ʔ]

[vɨn˧˨ ʔɓiək̚˨˩ʔ]

[vɨn˨˩˦ ʔɓiək̚˨˩˨]

[jɨn˨˩˦ ʔɓiək̚˨˩˨]

(literary, to someone who's minutes away from dying or already dead, or someone who you think you will never, or wish to never, meet again) to bid farewell forever


công sản

[kəwŋ͡m˧˧ saːn˧˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ saːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[kəwŋ͡m˧˧ saːŋ˨˩˦]

cục quản lý công sản

2010, Minh Trí, Quản lý công sản: Ngăn chặn mua sắm tùy tiện, Kinh tế Sàigòn Online
Nói đến công sản người ta thường nghĩ đến đất đai, nhà cửa do Nhà nước quản lý mà ít nhắc đến các loại tài sản được mua bằng đồng tiền ngân sách.

When public assets are mentioned, people often think of the land and buildings the State administrates, but rarely of assets that are purchased with budget money.


Hằng

Sino-Vietnamese word from 姮, from Hằng Nga (姮娥).


chị Hằng

[t͡ɕi˧˨ʔ haŋ˨˩]

[t͡ɕɪj˨˩ʔ haŋ˦˩]

[cɪj˨˩˨ haŋ˨˩]

chị (“elder sister”) + Hằng, from Chinese 姮娥 (Hằng Nga).

der

<i class="Latn mention" lang="vi">Hằng Nga</i>

(folklore) a woman who got trapped on the Moon due to the lies of her younger brother, Cuội.


bắt chước

[ʔɓat̚˧˦ t͡ɕɨək̚˧˦]

[ʔɓak̚˦˧˥ t͡ɕɨək̚˦˧˥]

[ʔɓak̚˦˥ cɨək̚˦˥]

Quí Ly làm vua chưa được một năm, muốn bắt-chước tục nhà Trần, nhường ngôi cho con là Hồ Hán-Thương 胡漢蒼 rồi làm Thái-thượng-hoàng để cùng coi việc nước.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume I, Trung Bắc Tân Văn, page 190:

Quý Ly had not yet been king for a year and, wanting to imitate the Trần dynasty custom, he relinquished the throne to his child Hồ Hán Thương 胡漢蒼 to become Taishang Huang and manage the country together.


quái vật

[kwaːj˧˦ vət̚˧˨ʔ]

[kwaːj˨˩˦ vək̚˨˩ʔ]

[waːj˦˥ vək̚˨˩˨]

[waːj˦˥ jək̚˨˩˨]


thiệt

Sino-Vietnamese word from 實. Doublet of thực and thật.
thất thiệt is the only instance where this particular form has been adopted by all dialects.

Bữa nay gió ghê thiệt.

(Central Vietnam, Southern Vietnam, colloquial) real; true; factual


thiệt

Người chịu thiệt rốt cuộc vẫn là người tiêu dùng.

In the end, the consumers are still the ones to be burned.


放生

(Buddhism) chữ Hán form of phóng sinh (“to release captive animals into the wild”).


駙馬

chữ Hán form of phò mã (“husband of an emperor's daughter or sister; emperor's son-in-law or brother-in-law”).


廣治

chữ Hán form of Quảng Trị (“Quảng Trị”).


寧平

chữ Hán form of Ninh Bình (“Ninh Bình”).


宣光

chữ Hán form of Tuyên Quang (“Tuyên Quang”).


廣平

chữ Hán form of Quảng Bình (“Quảng Bình”).


歸仁

chữ Hán form of Quy Nhơn (“Quy Nhơn City”).

chữ Hán form of Quy Nhân (“Gueiren District”).


永隆

chữ Hán form of Vĩnh Long (“Vĩnh Long”).


ỷ

Sino-Vietnamese word from 倚 (“to lean; to rely”).


ỷ

ỷ (lại) vào

thói ỷ lại

(the bad habit/the disapprovable conduct of) reliance

ỷ y

Nó ỷ nó có bố là tai to mặt lớn.

She's so full of herself thanks to her powerful father.

Ỷ Thiên Đồ Long kí

The Chronicles of the Heaven-Reliant Sword and the Dragon-Slaying Saber

(derogatory) to rely; compare dựa (“to lean; to rely”, in a more positive way)


海陽

chữ Hán form of Hải Dương (“Hải Dương”).


trường phái

[t͡ɕɨəŋ˨˩ faːj˧˦]

[ʈɨəŋ˦˩ faːj˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩ faːj˦˥]

A pseudo-Sino-Vietnamese coinage from trường (“school”) + phái (“sect”)

các trường phái hội hoạ ở châu Âu

trường phái trọng tiền

trường phái toả tuyến

trường phái dã thú

school of thought
school of thought#English

(chiefly art, philosophy) a school of thought or movement; compare chủ nghĩa (“discipline; doctrine”)


phái

Sino-Vietnamese word from 派. Doublet of phe.

phái Cổ Mộ

phái Nga Mi


phái

Ta đã phái người đến giúp.


bạt tai

[ʔɓaːt̚˧˨ʔ taːj˧˧]

[ʔɓaːk̚˨˩ʔ taːj˧˧]

[ʔɓaːk̚˨˩˨ taːj˧˧]


chứng minh

[t͡ɕɨŋ˧˦ mïŋ˧˧]

[t͡ɕɨŋ˦˧˥ mɨn˧˧]

[cɨŋ˦˥ mɨn˧˧]

to prove (to demonstrate that something is true; to give proof for)


chứng minh

[t͡ɕɨŋ˧˦ mïŋ˧˧]

[t͡ɕɨŋ˦˧˥ mɨn˧˧]

[cɨŋ˦˥ mɨn˧˧]

chứng minh thư
chứng minh thư#Vietnamese


板門店

chữ Hán form of Bàn Môn Điếm (“Panmunjom”).


chứng

chứng kém ăn

chứng táo bón

(medicine) a symptom; condition; indication


千歲

chữ Hán form of thiên tuế (“long live”).


thoáng

[tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˦˥]


thoáng

[tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˦˥]


thoáng

[tʰ⁽ʷ⁾aːŋ˦˥]

1938, Thạch Lam, Hai đứa trẻ, Đời nay
Liên nhìn quanh đêm tối, gió đã thoáng lạnh và đom đóm không còn nữa.
Liên looked around the dark night; the wind brought cool air, and there were no more fireflies.

(figurative, of a person, lifestyle, idea, etc.) open; not conservative; (derogatory, of a girl) easy


參謀長

tham mưu trưởng
tham mưu trưởng#Vietnamese

chữ Hán form of tham mưu trưởng (“chief of staff”).


𠇮

Variant of 命, see there for more details.


nhắt

head

一, 噎, 撎, 𤢽, 𡥌

vi-adj

一, 噎, 撎, 𤢽, 𡥌


chuột nhắt

[t͡ɕuət̚˧˨ʔ ɲat̚˧˦]

[t͡ɕuək̚˨˩ʔ ɲak̚˦˧˥]

[cuək̚˨˩˨ ɲak̚˦˥]


Mĩ Lợi Gia

[mi˦ˀ˥ ləːj˧˨ʔ zaː˧˧]

[mɪj˧˨ ləːj˨˩ʔ jaː˧˧]

[mɪj˨˩˦ ləːj˨˩˨ jaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 美利加, clipped form of 亞美利加 (Á Mĩ Lợi Gia, “America”).


đát-đặc-la

head

đát-đặc-la • (怛特羅)

vi-noun

đát-đặc-la • (怛特羅)

[ʔɗaːt̚˧˦ ʔɗak̚˧˨ʔ laː˧˧]

[ʔɗaːk̚˦˧˥ ʔɗak̚˨˩ʔ laː˧˧]

[ʔɗaːk̚˦˥ ʔɗak̚˨˩˨ laː˧˧]


模倣

chữ Hán form of mô phỏng (“simulation”).


𦨭

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 舟 (“boat”) + phonetic 皮 (bì)


từ ghép

[tɨ˨˩ ɣɛp̚˧˦]

[tɨ˦˩ ɣɛp̚˦˧˥]

[tɨ˨˩ ɣɛp̚˦˥]

1973, Đảng Xã hội Việt Nam, Tổ quốc, Đảng Xã hội Việt Nam, page 23

We also borrowed this type of compound words from China, such as "town", "peace", "equality", etc.

Ta cũng còn mượn những từ ghép kiểu ấy từ Trung-quốc như thị thành, hòa bình, bình đẳng…


cải cách

Cho nên không những là ta không chịu cải cách chính thể của ta cho hợp thời mà lại còn làm những điều ngang-ngạnh để cho chóng hỏng việc.

1920, Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, volume II, Trung Bắc Tân Văn, page 293:

And so not only do we not care to reform our system of government and make it move with the times, we also often act stubbornly, making matters worse.


長山

chữ Hán form of Trường Sơn (“Annamite Range; Annamite Mountains”).


lên voi xuống chó

[len˧˧ vɔj˧˧ suəŋ˧˦ t͡ɕɔ˧˦]

[len˧˧ vɔj˧˧ suəŋ˦˧˥ t͡ɕɔ˨˩˦]

[ləːn˧˧ vɔj˧˧ suəŋ˦˥ cɔ˦˥]

[ləːn˧˧ jɔj˧˧ suəŋ˦˥ cɔ˦˥]

Literally “going up as high as sitting on an elephant’s back, going down as low as a dog"; perhaps alluding to the fact that ancient monarchs and commanders rode elephants while dogs were considered lowly animals used for guarding.

(idiomatic) to have ups and downs in one's life; to go from rages to riches and/or riches to rags; to move up and down the socioeconomic ladder


dzô

(Southern Vietnam, phonetic spelling) Alternative spelling of vô


hẹp hòi

head

狭/狹/陿 + 囘/回/徊/𤞑/㹯

vi-adj

狭/狹/陿 + 囘/回/徊/𤞑/㹯

[hɛp̚˧˨ʔ hɔj˨˩]

[hɛp̚˨˩ʔ hɔj˦˩]

[hɛp̚˨˩˨ hɔj˨˩]

hẹp (“narrow”) + hòi (“(archaic) narrow”), the latter is attested in Từ điển Việt–Bồ–La (1651) as a standalone adjective.


dô

Hèn chi cái trán dô cái cằm vuông, cái răng vâu vẩu, cái dáng đi hơi gù gù… sao cứ nhang nhác một ai?

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 218:

No wonder the protruding forehead, the square jaw, the buckteeth, the slightly slouching way of walking… somehow reminded him of someone.


dô

Pronunciation spelling
pronunciation spelling

(Southern Vietnam) Pronunciation spelling of vô.


dô

A common toast used when drinking in company.


tạp hóa

Traditional tone placement spelling of tạp hoá.


tạp hoá

[taːp̚˧˨ʔ hwaː˧˦]

[taːp̚˨˩ʔ hwaː˨˩˦]

[taːp̚˨˩˨ waː˦˥]

Ngày xưa, chợ Đồng Xuân là chợ chủ yếu bán hàng tạp hoá, còn rau quả, thực phẩm phải sang chợ Bắc Qua.

2002, Minh Trị Lưu, Tìm trong di sản văn hoá Việt Nam: Thăng Long-Hà Nội, Văn hoá-thông tin, page 554:

Đồng Xuân market used to be mainly for selling sundry goods, while produce and foodstuffs would be sold at Bắc Qua market.

sundry goods, objects for everyday use, as often sold at small corner shops


thờ

head

蜍, 𠄜, 徐, 除, 悇

vi-verb

蜍, 𠄜, 徐, 除, 悇

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 事 (“to serve”, SV: sự) or 示 (thị, “altar”)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sự</i>

vi-etym-sino

ảnh thờ

Tuy nhiên, ta nên thờ Phật Thích-ca Mâu-ni, vì đây là người khai sáng đạo Phật, gọi là Phật Bổn sư, là vị Phật xuất hiện nơi thế giới này trong thời hiện tại.

2008, Diệu Kim, Đố vui Phật pháp, Nhà sách Quang Minh, page 21:

We should however worship Śākyamuni, as he is the founder of Buddhism, the one called Běn Shì, he is the Buddha that appeared in this world in the present time.


chải

From Proto-Vietic *caːs (“to comb”). Compare also Laven cas, Chrau saːs, Ngeq caːjh. Related to nải (“hand (of banana)”).

chải tóc

chải lông

Đừng quên chải răng mỗi ngày ít nhất hai lần.

Do not forget to brush your teeth at least twice a day.


chàm

From Proto-Vietic *ɟaːm. Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 藍 (SV: lam). Doublet of lam.
The same phonological development can be also seen with chàng and chạp.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lam</i>


chàm

đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím

red, orange, yellow, green, blue, indigo, violet

species from the genus Indigofera, used to make indigo dye

tay nhúng chàm

having one's hands dirty by committing crimes

(by extension, figurative, literary) crimes


bưu kiện

[ʔɓiw˧˧ kiən˧˨ʔ]

[ʔɓɨw˧˧ kiəŋ˨˩ʔ]

[ʔɓɨw˧˧ kiəŋ˨˩˨]


đấm

head

đấm • (𢶸, 𱡉, 󰝂, 𱠡)

vi-verb

đấm • (𢶸, 𱡉, 󰝂, 𱠡)

Cognate with Muong Bi tẩm (“to punch”), Tho [Cuối Thái Hoà] tɤ̆m²⁴ (Nguyễn Hữu Hoành et al., 2022).

cú đấm


thung lũng

[tʰʊwŋ͡m˧˧ lʊwŋ͡m˦ˀ˥]

[tʰʊwŋ͡m˧˧ lʊwŋ͡m˧˨]

[tʰʊwŋ͡m˧˧ lʊwŋ͡m˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-thung lũng.wav

From Proto-Mon-Khmer *luŋ(h) or *luuŋh; cognate with Khmer លុង (lung). See also lủng (“having a hole, be perforated”) and trũng (“be lower than surrounding surface”). Doublet of lũng.


mồi

head

𠻽, 𩛸, 𩜫, 𩝇, 𬲞

vi-noun

𠻽, 𩛸, 𩜫, 𩝇, 𬲞

con mồi

săn mồi

prey (that which may be seized by animals)

(colloquial) a side to eat with rice alcohol


ngoài giá thú

[ŋwaːj˨˩ zaː˧˦ tʰu˧˦]

[ŋwaːj˦˩ jaː˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

[ŋwaːj˨˩ jaː˦˥ tʰʊw˦˥]

ngoài (“outside”) + giá thú, from Chinese 嫁娶 (jiàqǔ, “marriage”)


ngoài giá thú

[ŋwaːj˨˩ zaː˧˦ tʰu˧˦]

[ŋwaːj˦˩ jaː˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

[ŋwaːj˨˩ jaː˦˥ tʰʊw˦˥]

(of birth giving) illegitimately; out of wedlock


bẻ

From Proto-Vietic *pɛh (“to break in two, to pick”), from Proto-Mon-Khmer *pih ~ *peh ~ *pɛh. Cognate with Arem pɛh, Khmu [Cuang] pɛh, Khmer បេះ (beh), Semai pèh.

inh

bẻ đôi

một chữ bẻ đôi (cũng/còn) không biết

to be illiterate / poorly educated (literally, “would not be able to even recognize a character broken in two”)

một nốt nhạc bẻ đôi (cũng/còn) không biết

to be musically illiterate (literally, “would not be able to even recognize a musical note broken in two”)


Phật

Sino-Vietnamese word from 佛. Doublet of Bụt.

chư Phật

(Đức) Phật A Di Đà

Phật Bà Quan Âm


Phật

Đức Phật


xe cộ

[sɛ˧˧ ko˧˨ʔ]

[sɛ˧˧ kow˨˩ʔ]

[sɛ˧˧ kow˨˩˨]

From xe (“vehicle”) + cộ (“a kind of buffalo/cattle-driven wheelless vehicle”).
The use of presumably synonymous elements conveys genericity or plurality. Compare rừng rú, muông thú.


nắm

head

捻, 唸, 󱢰, 𪫶, 喃, 揇, 䋻, 𢶸

vi-verb

捻, 唸, 󱢰, 𪫶, 喃, 揇, 䋻, 𢶸

捻 (CJK)
唸 (CJK)
𪫶 (CJK)
喃 (CJK)
揇 (CJK)
䋻 (CJK)
𢶸 (CJK)

From Proto-Vietic *-namʔ (Ferlus, 2007), with the straightforward Muong Bi cognate nẳm. Curiously, Ferlus (2007) also assigned this word, along with Pong nɨm⁴, to the reconstruction *-nəmʔ; both might be different reconstructions of one etymology. Chut [Mày] nɯ̆m⁴ ("to grasp") (Babaev & Samarina, 2018) might also be listed.
Compare maybe Riang [Lang] kᵊnəm² ("clenched (of fist)"). Schuessler (2007) suggests relation to 揇 (OC *nə̂mʔ) "to hold in hand".

(figurative) to grasp (opportunity, power, etc.); to seize


nắm

Used for a handful or fistful of something.


tổng thư ký

Alternative spelling of tổng thư kí (“Secretary General”).


chính sách

[t͡ɕïŋ˧˦ sajk̟̚˧˦]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʂat̚˦˧˥]

[t͡ɕɨn˦˧˥ sat̚˦˧˥]

[cɨn˦˥ ʂat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 政策, composed of 政 (“government”) and 策 (“scheme”).

vi-etym-sino

Chính sách công

Chính sách tiền tệ


tổng thư kí

[təwŋ͡m˧˩ tʰɨ˧˧ ki˧˦]

[təwŋ͡m˧˨ tʰɨ˧˧ kɪj˨˩˦]

[təwŋ͡m˨˩˦ tʰɨ˧˧ kɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 總書記, Chinese 總書記／总书记 (zǒngshūjì, “communist general secretary”). Compare tổng bí thư (“communist general secretary”).

der

Tổng Thư kí Liên Hợp Quốc

the Secretary-General of the United Nations


ống pô

[ʔəwŋ͡m˧˦ po˧˧]

[ʔəwŋ͡m˧˦ ʔɓo˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ pow˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˧˥ ʔɓow˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˥ pow˧˧]

[ʔəwŋ͡m˦˥ ʔɓow˧˧]


mày tao chi tớ

[maj˨˩ taːw˧˧ t͡ɕi˧˧ təː˧˦]

[maj˦˩ taːw˧˧ t͡ɕɪj˧˧ təː˨˩˦]

[ma(ː)j˨˩ taːw˧˧ cɪj˧˧ təː˦˥]

Thằng này hỗn nhỉ ? Nói chuyện với anh mà dám mày tao chi tớ hả ?

How bold of you to talk to me that way! I'm your senior!

(disapproving) to use the pronouns mày and tao when speaking


head

thuận vợ thuận chồng, tát Biển Đông cũng cạn

[tʰwən˧˨ʔ vəː˧˨ʔ tʰwən˧˨ʔ t͡ɕəwŋ͡m˨˩ taːt̚˧˦ ʔɓiən˧˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˦ˀ˥ kaːn˧˨ʔ]

[tʰwəŋ˨˩ʔ vəː˨˩ʔ tʰwəŋ˨˩ʔ t͡ɕəwŋ͡m˦˩ taːk̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˧˨ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˧˨ kaːŋ˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ vəː˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ cəwŋ͡m˨˩ taːk̚˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˨˩˦ kaːŋ˨˩˨]

[tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ jəː˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨ cəwŋ͡m˨˩ taːk̚˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˧˧ kʊwŋ͡m˨˩˦ kaːŋ˨˩˨]

Literally, “If husband and wife are in harmony, they can bail all the water out of the South China Sea”.

lit

"Thuận vợ thuận chồng tát Biển Đông cũng cạn"-câu thành ngữ như gắn vào chuyện tình đẹp của chàng sĩ quan trẻ, Thượng úy Hoàng Đăng Lợi […] và vợ là Nguyễn Thị Thuận[…]

2023, Hoàng Hanh, “Thuận vợ thuận chồng...”, in Báo Quân đội nhân dân:

"If husband and wife are in harmony, they can empty out the South China Sea by slapping it." This proverb seems to be tailored to the beautiful love story of the young Senior Lieutenant Hoàng Đăng Lợi […] and his wife Nguyễn Thị Thuận […]

a harmonious married couple can achieve pretty much anything

thuận vợ thuận chồng, tát bể Đông cũng cạn


有名無實

hữu danh vô thực
hữu danh vô thực#Vietnamese

chữ Hán form of hữu danh vô thực (“wholly nominal”).


ô ten

[ʔo˧˧ tɛn˧˧]

[ʔow˧˧ tɛŋ˧˧]

[ʔow˧˧ tɛŋ˧˧]


lữ quán

[lɨ˦ˀ˥ kwaːn˧˦]

[lɨ˧˨ kwaːŋ˦˧˥]

[lɨ˨˩˦ waːŋ˦˥]


淮南子

chữ Hán form of Hoài Nam Tử (“Huainanzi”).


縱橫家

Tung Hoành gia
Tung Hoành gia#Vietnamese

chữ Hán form of Tung Hoành gia (“School of Diplomacy”).


姮娥

chữ Hán form of Hằng Nga (“moon goddess”).


công bình

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɓɨn˨˩]

công bình chính/chánh nghĩa

(dated) Southern Vietnam form of công bằng (“just; fair”)


goá phụ

[ɣwaː˧˦ fu˧˨ʔ]

[ɣwaː˨˩˦ fʊw˨˩ʔ]

[ɣwaː˦˥ fʊw˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 寡婦 (SV: quả phụ), with a Sino-Vietnamese element being replaced by its non-Sino-Vietnamese equivalent. Compare kết cuộc, thượng tầng.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quả phụ</i>


công bằng

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˦˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 公平, with the Northern reading of the second character.

xã hội công bằng, dân chủ, văn minh


tiến bộ

[tiən˧˦ ʔɓo˧˨ʔ]

[tiəŋ˦˧˥ ʔɓow˨˩ʔ]

[tiəŋ˦˥ ʔɓow˨˩˨]

Học tập ngày càng tiến bộ.

(of a person) progressing; making progress

tư tưởng tiến bộ


trơn

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trơn.wav

Đường trơn quá!

(colloquial, of speech, etc.) fluent; smooth

hết trơn

(Central Vietnam, Southern Vietnam, colloquial) completely gone; all finished


nông

nghề nông

làm nông

công-nông

industrial and agricultural, worker and peasants

Clipping of nông nghiệp (“agriculture”).


nông

Unknown.
As "pelican" unlikely belonged among basic, essential vocabulary items, nông may have descended from a Wanderwort ancestral to Khmer ទុង (tung), Thai กระทุง (grà-tung), and Lao ກະທຸງ (ka thung), all meaning "pelican".

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys), folio 36a
丐𪂲丐𪅥丐𪆯
𫳵𡮠踸𪽣穭翁唉𪂲
Cái cò cái vạc cái nông;
Sao mày giẫm ruộng lúa ông hỡi cò?
The stork, the heron, the pelican;
Why troddest thou on my paddy rice, oh stork?


trồng

head

槞, 𢲣, 堹, 揰, 種, 撞, 櫳, 𣑺, 桐, 𣙩, 𤿰, 󱹵

trồng • (槞, 𢲣, 堹, 揰, 種, 撞, 櫳, 𣑺, 桐, 𣙩, 𤿰, 󱹵)

vi-verb

槞, 𢲣, 堹, 揰, 種, 撞, 櫳, 𣑺, 桐, 𣙩, 𤿰, 󱹵

槞 (CJK)
𢲣 (CJK)
堹 (CJK)
揰 (CJK)
種 (CJK)
撞 (CJK)
櫳 (CJK)
𣑺 (CJK)
桐 (CJK)
𣙩 (CJK)
𤿰 (CJK)

[t͡ɕəwŋ͡m˨˩]

From Proto-Vietic *m-loːŋ. Cognate with Muong tlồng.

Bố tôi đang trồng cây.

1958, Hồ Chí Minh, paraphasing Guanzi in a speech to middle-school and high-school teachers attending a course in politics,
Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người

To benefit for ten years, must plant trees! To benefit for a hundred years, must cultivate people!


語用學

chữ Hán form of ngữ dụng học (“pragmatics”).


Ác-si-mét

Archimedes (an ancient Greek mathematician)


rũ

head

屢, 愈, 瘻, 𢷀, 𪮴

rũ • (屢, 愈, 瘻, 𢷀, 𪮴)

vi-verb

屢, 愈, 瘻, 𢷀, 𪮴

rũ • (屢, 愈, 瘻, 𢷀, 𪮴)

From Proto-Vietic *ruh, from Proto-Mon-Khmer *ruh ~ *ruuh ~ *ruəh ~ *rəh ~ *rah ~ *raah ~ *rih ~ *rus ~ *ruəs ~ *rəs ~ *rəəs ~ *raas ~ *ris ~ *ruʔ ~ *ruəʔ ~ *raʔ (“to fall, be shed”); cognate with Bahnar ruh, Khmer រុះ (ruh), Mon ပြဟ် (proh), Temiar roh (“to fall (of leaves)”).

Lá cây rũ hết rồi.

All the leaves tilted down (because they had lost their energy)

to be exhausted and tilted down because of a lack of energy or after hard work


trển

Word formation with distal denotation by adding hỏi tone to the root trên (“on”) in Southern Vietnamese and certain dialects of Thanh Hoá.

vi-etym-hoi

Ở trên trển.


參戰

chữ Hán form of tham chiến (“to participate in a war”).


真臘

chữ Hán form of Chân Lạp (“Chenla; (obsolete) Cambodia”).


đập

Probably non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 踏 (“to kick”, SV: đạp). Compare Proto-Tai *dupᴬ (“to pound”), Sui tjap⁸ (“to smash”), Cantonese 𢱕 (dap⁶, “to pound”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đạp</i>


đập

con (classifier)
cái (classifier)
𡏽 (CJK)

From Proto-Mon-Khmer *dəp; cognate with Khmer ទប់ (tup, “to block, dam”) and Chrau dəp.


vài

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vài.wav

(slightly formal) some, an indefinite quantity greater than one


mửa

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mửa.wav

From Proto-Vietic *ɓah. Cognate with Muong Bi bá.


rậm rạp

head

rậm rạp (‑a reduplication rậm rà rậm rạp)

[zəm˧˨ʔ zaːp̚˧˨ʔ]

[ʐəm˨˩ʔ ʐaːp̚˨˩ʔ]

[ɹəm˨˩˨ ɹaːp̚˨˩˨]


nếm

nếm canh

nếm thử miếng bánh

to taste a piece of bánh and check its flavor

(transitive, especially cooking) to taste in order to check the flavor

nếm mùi cay đắng

nếm đòn

to have a taste of the [cane, bat]; to be beaten

(transitive, figuratively) to experience something unpleasant


別號

chữ Hán form of biệt hiệu (“alias nickname”).


ngăn ngừa

[ŋan˧˧ ŋɨə˨˩]

[ŋaŋ˧˧ ŋɨə˦˩]

[ŋaŋ˧˧ ŋɨə˨˩]

Loại nước uống này giúp ngăn ngừa các bệnh nguy hiểm như đột qụy, ung thư và có thể phát huy hiệu quả tốt nhất khi dùng thường xuyên.

2017, Hãy uống nước ép dưa hấu theo cách này để ngăn ngừa ung thư và đột quỵ:

This kind of drink helps prevent dangerous diseases, such as stroke and cancer, and is most beneficial when consumed regularly.

to prevent (an adverse event, a disease, etc.)


tếch

Borrowed from French teck, from Portuguese teca, from Malayalam തേക്കു് (tēkkŭŭ) or Tamil தேக்கு (tēkku).


tếch

(nautical, obsolete) aft (toward the stern of a boat)

(by extension, obsolete) stern of a boat


tếch

Compare Vietnamese tích as in mồng tích.

cock's wattle (usually referring to wattles hanging under cock's ear)


tếch

Vì cơ thương cẩu, lang quân tếch ngàn


đột quỵ

[ʔɗot̚˧˨ʔ kwi˧˨ʔ]

[ʔɗok̚˨˩ʔ kwɪj˨˩ʔ]

[ʔɗok̚˨˩˨ wɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 突跪, composed of 突 (“suddenly”) and 跪 (“to drop down; to collapse”).

vi-etym-sino

Nguy cơ này sẽ cao với những người gặp các vấn đề sau: Từng tắc nghẽn động mạch, huyết áp cao, mức cholesterol cao, từng bị đau tim hay đột quỵ, đau ngực, tiểu đường.

The risk is high for people with the following problems: previous history of arterial blockage, hypertension, hypercholesterolaemia, past history of heart attack or stroke, chest pain, and diabetes.


thạch tín

[tʰat̚˨˩ʔ tin˦˧˥]

[tʰat̚˨˩˨ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 石 (“stone”) and 信 (“arsenolite”), calque of Chinese 信石 (arsenolite).


quốc vương

[kuək̚˧˦ vɨəŋ˧˧]

[kuək̚˦˧˥ vɨəŋ˧˧]

[wək̚˦˥ vɨəŋ˧˧]

[wək̚˦˥ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-quốc vương.wav

a modern monarch, such as a king or a sultan


華中

chữ Hán form of Hoa Trung (“Central China”).


bát ngát

[ʔɓaːt̚˧˦ ŋaːt̚˧˦]

[ʔɓaːk̚˦˧˥ ŋaːk̚˦˧˥]

[ʔɓaːk̚˦˥ ŋaːk̚˦˥]


giang hồ

[zaːŋ˧˧ ho˨˩]

Sino-Vietnamese word from 江湖 (“rivers and lakes”), from Chinese 江湖 (jiānghú). In older texts, mostly used to describe the lives of people who didn't or couldn't settle for a home, but wandered around the country. The "outlaw" sense is popularized by Chinese wuxia soap operas, which frequently emphasize the lawlessness and cruelty of the martial arts world in feudal-China settings.

giới giang hồ

Nhưng mọi nỗ lực của người mẹ dường như bằng không. "Thời đó, tôi không quan tâm đến mẹ. Trở về nhà, tôi luôn khoái chí kể về những "chiến tích" giang hồ của mình. Mẹ tôi cầu xin, khóc lóc đã quá nhiều đến mức không nói được gì nữa", Tú kể.

2024 January 10, Nguyễn Vy, “Thấy nước mắt mẹ, gã giang hồ gác kiếm sau 30 năm "tắm máu" [Watching His Mother Cry, a Former Hoodlum Washed His Hands of 30 Bloody Years]”, in Dân trí [The People's Knowledge]:

But his mother's efforts came to nought. "Back then, I didn't care about my mother's feelings. When I got home, I would gloat over my thuggish achievements. My mother begged and cried until she couldn't utter a word," Tú reminisced.

lawless, especially thuggish, hoodlumish or gangsterish


thính giác

[tʰïŋ˧˦ zaːk̚˧˦]

[tʰɨn˦˧˥ jaːk̚˦˧˥]

[tʰɨn˦˥ jaːk̚˦˥]


絕大多數

tuyệt đại đa số
tuyệt đại đa số#Vietnamese

chữ Hán form of tuyệt đại đa số (“vast majority”).


thủ phủ

[tʰʊw˧˨ fʊw˧˨]

[tʰʊw˨˩˦ fʊw˨˩˦]

Juneau là phủ thủ bang Alaska.

capital city of a sub-national administrative region, potentially excluding those of sub-national republics and kingdoms


bán chạy như tôm tươi

[ʔɓaːn˧˦ t͡ɕaj˧˨ʔ ɲɨ˧˧ tom˧˧ tɨəj˧˧]

[ʔɓaːŋ˦˧˥ t͡ɕaj˨˩ʔ ɲɨ˧˧ tom˧˧ tɨj˧˧]

[ʔɓaːŋ˦˥ ca(ː)j˨˩˨ ɲɨ˧˧ tom˧˧ tɨj˧˧]

bán chạy (“to sell quickly”) + như (“like”) + tôm (“prawn”) + tươi (“fresh”). Literally, to sell like fresh prawns.

compound

(intransitive, idiomatic) to sell like hot cakes


半信半疑

bán tín bán nghi
bán tín bán nghi#Vietnamese

chữ Hán form of bán tín bán nghi (“doubtful; dubious; undecided”).


vảy

tấm (classifier)
miếng (classifier)
𩺩 (CJK)
𪨖 (CJK)

From Proto-Vietic *k-pas (“scale”). Compare Muong pách.

làm vảy/đánh vảy


rắn mối

[ʐaŋ˦˧˥ moj˨˩˦]

[ɹaŋ˦˥ moj˦˥]

rắn (“snake”) + mối (“common house gecko”). See also cá mối (“lizardfish”).
The second element is commonly thought be mối (“termite”), which is rationalized as being skinks' preys.

com

(Central Vietnam, Southern Vietnam) skink


thằn lằn bóng

[tʰan˨˩ lan˨˩ ʔɓawŋ͡m˧˦]

[tʰaŋ˦˩ laŋ˦˩ ʔɓawŋ͡m˦˧˥]

[tʰaŋ˦˩ laŋ˦˩ ʔɓɔŋ˦˧˥]

[tʰaŋ˨˩ laŋ˨˩ ʔɓawŋ͡m˦˥]

thằn lằn (“lizard”) + bóng (“shiny, smooth”).


rải rác

[ʐaːj˧˨ ʐaːk̚˦˧˥]

[ɹaːj˨˩˦ ɹaːk̚˦˥]


mã cầu

[maː˦ˀ˥ kəw˨˩]

[maː˧˨ kəw˦˩]

[maː˨˩˦ kəw˨˩]


giun đũa

[zun˧˧ ʔɗuə˦ˀ˥]

[jun˧˧ ʔɗuə˧˨]

[jʊwŋ͡m˧˧ ʔɗuə˨˩˦]


chữ cái

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ kaːj˧˦]

[t͡ɕɨ˧˨ kaːj˨˩˦]

[cɨ˨˩˦ kaːj˦˥]

chữ (“Han or Nôm character; letter”) + cái (“main”).


卵胎生

noãn thai sinh
noãn thai sinh#Vietnamese

chữ Hán form of noãn thai sinh (“ovoviviparous”).


huyết thanh

[hwiət̚˧˦ tʰajŋ̟˧˧]

[hwiək̚˦˧˥ tʰɛɲ˧˧]

serum (yellowish fluid obtained from blood)


găng tay

[ɣaŋ˧˧ taj˧˧]

[ɣaŋ˧˧ taj˧˧]

(Northern Vietnam, Central Vietnam) glove


khệnh khạng

[xəjŋ̟˧˨ʔ xaːŋ˧˨ʔ]

[kʰen˨˩ʔ kʰaːŋ˨˩ʔ]

[xen˨˩ʔ xaːŋ˨˩ʔ]

[kʰəːn˨˩˨ kʰaːŋ˨˩˨]

[xəːn˨˩˨ xaːŋ˨˩˨]

walking with an air of importance, strutting


長者

chữ Hán form of trưởng giả (“bourgeois”).


mèm

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Thương quá rau răm" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Những gò đất ấy đã cũ mèm rồi, bây giờ người cù lao hiểu biết nhiều, nhưng vẫn còn chuyện rủi may, còn người bị rắn độc cắn, chết trên đường ra bệnh viện huyện.

Those mounds were very old; the people of the islet know a lot nowadays, but there were still mishaps, still people bitten by venomous snakes, dying on the way the hospital of the ward.


gieo gió, gặt bão

[zɛw˧˧ zɔ˧˦ ɣat̚˧˨ʔ ʔɓaːw˦ˀ˥]

[jɛw˧˧ jɔ˨˩˦ ɣak̚˨˩ʔ ʔɓaːw˧˨]

[jɛw˧˧ jɔ˦˥ ɣak̚˨˩˨ ʔɓaːw˨˩˦]

sow the wind, reap the whirlwind
sow the wind, reap the whirlwind

as you sow, so shall you reap
as you sow, so shall you reap

(idiomatic) sow the wind, reap the whirlwind; as you sow, so shall you reap


địa chấn

[ʔɗiə˧˨ʔ t͡ɕən˧˦]

[ʔɗiə˨˩ʔ t͡ɕəŋ˦˧˥]

[ʔɗiə˨˩˨ cəŋ˦˥]


tội nghiệp

[toj˧˨ʔ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[toj˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[toj˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 罪業 (“Buddhist sin”), from Chinese 罪 (zuì, “sin; crime”) + 業／业 (yè, “karma”).


tội nghiệp

[toj˧˨ʔ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[toj˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[toj˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

Tội nghiệp mày quá!


tội nghiệp

[toj˧˨ʔ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[toj˨˩ʔ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[toj˨˩˨ ŋip̚˨˩˨]

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Huệ lấy chồng" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
- Tao tội nghiệp ông Thi quá, mà tao cũng tội nghiệp mầy nữa.

"I pity Mr Thi so much, but I also pity you as well."


tiêm

(Northern Vietnam, Central Vietnam) to inject (medicine), to give a shot


chứa

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 貯 (“to store/contain”, SV: trữ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trữ</i>

vi-etym-sino

(transitive) to shelter; to hide; to conceal (especially illicit items)


giáo thụ

[zaːw˧˦ tʰu˧˨ʔ]

[jaːw˨˩˦ tʰʊw˨˩ʔ]

[jaːw˦˥ tʰʊw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 教授 (“professor”).

(history) an education commissioner under the Nguyễn dynasty and French colonialism


đo

head

đo • (𡳢, 𡳣, 𡳤)

vi-verb

đo • (𡳢, 𡳣, 𡳤)

From Proto-Vietic *tɔː; non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 度 (SV: độ, đạc). Cognate with Arem tɑː.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">độ, đạc</i>


đứa

head

𠁂, 𠀲, 丁, 打, 𫯍

đứa • (𠁂, 𠀲, 丁, 打, 𫯍)

vi-cls

𠁂, 𠀲, 丁, 打, 𫯍

đứa • (𠁂, 𠀲, 丁, 打, 𫯍)

From Proto-Vietic *taːʔ, from Proto-Mon-Khmer. Cognate with Muong Bi tửa (“man, male; inferior one”), Arem tæːˀ ("elder brother"), Thavung tâ̰ː (Suwilai, 2000; the tonal correspondence to Vietnamese is regular). The term is attested with the meaning "elderly man" in Thavung, "elder brother" in Arem, "man, male" in Muong and "inferior one, kiddie" in Vietnamese, showing the gradual semantic development. Note that Chut [Rục] taː¹ ("maternal grandfather") with tone A1 is a Tai loan (cf. Proto-Tai *taːᴬ, whence Thai ตา (dtaa)) that while undoubtedly related to the Vietic word (and other Austroasiatic words below) is not a reflex of Proto-Vietic *taːʔ, where the final glottal stop developed regularly to the tone of the Vietnamese, Muong and Thavung words, or, in the case of Arem, preserved.
Further cognates included Khmer តា (taa), Khmu taʔ ("grandfather"), Bolyu ta³¹ ("grandfather"), Mon တ (“father”), Temiar taak (“sir, grandfather”). Compare the development seen in Muong dã (“mother-in-law, grandmother”) and Maleng Bro jaː³ ("father's elder brother's wife") (from Proto-Vietic *-jaːʔ, from Proto-Mon-Khmer *jaʔ (“grandmother”)).

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Nhà cổ" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Hai đứa tôi ngồi đâu đó (chỗ mà ai cũng nhìn thấy) nói chuyện chơi, có lúc, chẳng cần nói gì.

The two of us were sitting somewhere (a place where everyone could see us) chatting, sometimes not needing to say anything.

indicates young person, child, or an inferior person


đô

dời đô về Huế/xuống nam
to move the capital to Huế/down south

(historical, only in fixed expressions) Clipping of kinh đô (“feudal capital city”).


đô

mua bằng tiền đô


đỡ

head

拖, 𠰹, 㐌, 󱘮, 󱚝

đỡ • (拖, 𠰹, 㐌, 󱘮, 󱚝)

vi-verb

拖, 𠰹, 㐌, 󱘮, 󱚝

đỡ • (拖, 𠰹, 㐌, 󱘮, 󱚝)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 助 (“to help”, SV: trợ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trợ</i>

vi-etym-sino

to raise (someone) from a fall; to lift up

to take in one's hands (what is offered, given); to help down with some load

Không có một tiếng vạc sành kêu cho đỡ buồn.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 8, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

Not one cricket chirped to reduce the sadness.

to reduce (a negative emotion or situation); to relieve

Em đỡ chưa?

to get better (after falling sick); to recover

Short for đỡ đẻ (“to deliver (a woman in childbirth)”).


đỡ

(Southern Vietnam) temporarily (in the absence of a better method); as a makeshift


cạn

From Proto-Vietic *gaːnʔ, from Old Chinese 旱 (*ɡaːnʔ) (SV: hạn); cognate with Arem kɑːnˀ.

giếng cạn

sông cạn

hồ cạn

uống cạn chén rượu

(of a container or body of water) no longer containing any liquid; dry

cạn lời

cạn tình


cạn

Cạn chén !
Kanpai!

Cho nên – Ông cạn một ly rượu nữa – Chú cứ đi đi!

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, page 231:

"[…] So," — he downed another glass of rice wine — "just go! […]"


giúp đỡ

[zup̚˧˦ ʔɗəː˦ˀ˥]

[jup̚˦˧˥ ʔɗəː˧˨]

[jʊp̚˦˥ ʔɗəː˨˩˦]


vuốt

head

𢴩, 𤢇, 𲃾, 猝, 捽, 孛

vi-noun

𢴩, 𤢇, 𲃾, 猝, 捽, 孛

𢴩 (CJK)
𤢇 (CJK)
𲃾 (CJK)
猝 (CJK)
捽 (CJK)
孛 (CJK)

From Proto-Vietic *ʔa-pɔːt, from Proto-Mon-Khmer *puut ~ *puət (“to rub, to stroke”). Cognate with Arem apùət, Riang puət¹, Khasi syrpud (“to rub gently”), Mon ဗဗတ် (həpòt, “to rub”), Khmer ពួត (puət, “to rub”), Khmu [Cuang] rmpɔːt.


vuốt

head

𢴩, 𤢇, 𲃾, 猝, 捽, 孛

vi-verb

𢴩, 𤢇, 𲃾, 猝, 捽, 孛

to caress, to stroke (as in "to stroke a dog's head")


百發百中

bách phát bách trúng
bách phát bách trúng#Vietnamese

chữ Hán form of bách phát bách trúng (“a hundred shots, a hundred hits”).


dấu sắc

[jəw˨˩˦ ʂak̚˦˧˥]

[jəw˨˩˦ sak̚˦˧˥]

[jəw˦˥ ʂak̚˦˥]

dấu (“diacritic”) + sắc (from the fact that the word sắc has the tone written with an acute accent)


dấu nặng

[zəw˧˦ naŋ˧˨ʔ]

[jəw˨˩˦ naŋ˨˩ʔ]

[jəw˦˥ naŋ˨˩˨]

dấu (“diacritic”) + nặng (from the fact that the word nặng has the tone written with a dot below)

(typography) dot below, diacritic used to write the nặng tone in Vietnamese orthography

(linguistics) nặng tone, low glottalized tone


dấu móc

[jəw˨˩˦ mawk͡p̚˦˧˥]

(typography) horn ( ̛ ), diacritic used to write the unrounded vowels ư and ơ in Vietnamese orthography


dấu huyền

[jəw˨˩˦ hwiəŋ˦˩]

[jəw˦˥ wiəŋ˨˩]

dấu (“diacritic”) + huyền (from the fact that the word huyền has the tone written with a grave accent)


dấu hỏi

[zəw˧˦ hɔj˧˩]

[jəw˨˩˦ hɔj˧˨]

[jəw˦˥ hɔj˨˩˦]

dấu (“mark”) + hỏi, literally “the mark of the word hỏi (“to ask”)”

com

the mark of the word <i class="Latn mention" lang="vi">hỏi</i> (“to ask”)

the hook above (the diacritic representing the hỏi tone)

Synonym of dấu chấm hỏi (“question mark”)


dấu mũ

[zəw˧˦ mu˦ˀ˥]

[jəw˨˩˦ mʊw˧˨]

[jəw˦˥ mʊw˨˩˦]


𪜉

Phono-semantic compound (形聲／形声): semantic 中 (“middle”) + phonetic 平 (bằng)


dấu ngã

[zəw˧˦ ŋaː˦ˀ˥]

[jəw˨˩˦ ŋaː˧˨]

[jəw˦˥ ŋaː˨˩˦]

dấu (“mark”) + ngã (“to trip; to fall”) (from the fact that the word ngã has the tone written with a tilde).
The dấu ngã diacritic itself derives from the Greek περισπωμένη (perispoméni, “circumflex”), which is a doublet of dấu mũ (“circumflex”).

(typography) tilde (tone mark in Vietnamese)


rỉ sét

[zi˧˩ sɛt̚˧˦]

[ʐɪj˧˨ ʂɛt̚˦˧˥]

[ʐɪj˧˨ sɛt̚˦˧˥]

[ɹɪj˨˩˦ ʂɛk̚˦˥]

[ɹɪj˨˩˦ sɛk̚˦˥]


lưu ý

[lɨw˧˧ ʔɪj˨˩˦]

[lɨw˧˧ ʔɪj˦˥]


nói chung

[nɔj˧˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[nɔj˨˩˦ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧]

[nɔj˦˥ cʊwŋ͡m˧˧]


lễ tân

[le˦ˀ˥ tən˧˧]

[lej˧˨ təŋ˧˧]

[lej˨˩˦ təŋ˧˧]


máy in

(computing) printer; a device, usually attached to a computer, used to print text or images onto paper


ngũ cốc

[ŋu˦ˀ˥ kəwk͡p̚˧˦]

[ŋʊw˧˨ kəwk͡p̚˦˧˥]

[ŋʊw˨˩˦ kəwk͡p̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngũ cốc.wav

Sino-Vietnamese word from 五穀, composed of 五 (“five”) and 穀 (“grain”).

vi-etym-sino

ngũ cốc ăn sáng


hốc

[həwk͡p̚˦˧˥]


hả

interrogative particle: isn't it; aren't you ...


hả

having one's wishes fulfilled; contented; very satisfied


hả

to lose flavour, scent, etc. from evaporation; to taste flat


hả

(Central Vietnam, Southern Vietnam) to open (one's mouth)


khoai tây chiên

[xwaːj˧˧ təj˧˧ t͡ɕiən˧˧]

[kʰwaːj˧˧ təj˧˧ t͡ɕiəŋ˧˧]

[xwaːj˧˧ təj˧˧ t͡ɕiəŋ˧˧]

[kʰwaːj˧˧ təj˧˧ ciəŋ˧˧]

[xwaːj˧˧ təj˧˧ ciəŋ˧˧]


bún chả

[ʔɓun˧˦ t͡ɕaː˧˩]

[ʔɓun˦˧˥ t͡ɕaː˧˨]

[ʔɓʊwŋ͡m˦˥ caː˨˩˦]

bún (“white rice noodle”) + chả (“grilled fatty pork”).

compound

Vietnamese dish of grilled pork and white rice noodle


mì Ý

[mɪj˦˩ ʔɪj˨˩˦]

[mɪj˨˩ ʔɪj˦˥]


bún riêu

[ʔɓun˧˦ ziəw˧˧]

[ʔɓun˦˧˥ ʐiw˧˧]

[ʔɓʊwŋ͡m˦˥ ɹiw˧˧]

bún (“rice vermicelli”) + riêu (“crab meatball”).

af

Vietnamese rice vermicelli soup, usually served with fish, snail, tofu, pig skin (bì), congealed blood (huyết) and/or raw vegetables, and characteristically, with crab meatballs


trứng vịt lộn

[t͡ɕɨŋ˧˦ vit̚˧˨ʔ lon˧˨ʔ]

[ʈɨŋ˦˧˥ vit̚˨˩ʔ loŋ˨˩ʔ]

[ʈɨŋ˦˥ vɨt̚˨˩˨ loŋ˨˩˨]

[ʈɨŋ˦˥ jɨt̚˨˩˨ loŋ˨˩˨]

(Northern Vietnam) egg containing a developing duck embryo


quốc lộ

[kuək̚˧˦ lo˧˨ʔ]

[kuək̚˦˧˥ low˨˩ʔ]

[wək̚˦˥ low˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 國路, composed of 國 (“national”) and 路 (“road”). Compare French route nationale


phở cuốn

[fəː˧˩ kuən˧˦]

[fəː˧˨ kuəŋ˦˧˥]

[fəː˨˩˦ kuəŋ˦˥]

Vietnamese dish which uses the material to make phở noodles but turns it into a spring roll type presentation


thí

của thí

bố thí

to conceitedly give away as if the recipient were a beggar

(disapproving) to conceitedly give away (something)

cờ bí thí tốt

when in a pinch in a game of xiangqi, sacrifice your soldiers; when in a pinch, sacrifice your underlings

thí mạng

(disapproving) to sacrifice (something or someone) when in a pinch


dòng điện

[zawŋ͡m˨˩ ʔɗiən˧˨ʔ]

[jawŋ͡m˦˩ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[jɔŋ˦˩ ʔɗiəŋ˨˩ʔ]

[jawŋ͡m˨˩ ʔɗiəŋ˨˩˨]


điện khí

[ʔɗiən˧˨ʔ xi˧˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ kʰɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ xɪj˨˩˦]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ kʰɪj˦˥]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ xɪj˦˥]


hiếm

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">hiểm</i>

vi-etym-sino

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 險 (SV: hiểm)


điện lực

[ʔɗiən˧˨ʔ lɨk̚˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ lɨk̚˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ lɨk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 電力, composed of 電 (“electricity”) and 力 (“power”).

ngành điện lực


điện lực

[ʔɗiən˧˨ʔ lɨk̚˧˨ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ lɨk̚˨˩ʔ]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ lɨk̚˨˩˨]

Short for công ti điện lực (“power/electricity company”).


không ai

[xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧]

[kʰəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧]

[xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧]

[kʰəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧]

[xəwŋ͡m˧˧ ʔaːj˧˧]

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Biển người mênh mông" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Nhưng không ai nhắc Phi cắt tóc đi, đàn ông đàn ang ai để tóc dài.

But no one told Phi to cut his hair, that a man shouldn't let his hair grow long.


hồi

Sino-Vietnamese word from 回 (“to return; occurrence classifier; chapter classifier”).

hồi trước

hồi nhỏ/trẻ

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Biển người mênh mông" (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Ông kể, hồi trẻ, ông toàn sống trên sông, ông có chiếc ghe, hai vợ chồng lang thang xứ nầy xứ nọ.

He told that, in his youth, he always lived on the river; he had a junk and he and his wife would roam from one place to the other.

Họ nói chuyện một hồi rồi về.

Lão nói một thôi một hồi không nghỉ.

(preceded by một) a relatively long occurrence of an action

hồi trống

(only in fixed expression) an instance of sustained sound, usually of a bell or drum

Đã ba hồi trôi qua rồi mà chẳng thấy có tiến triển gì cả.

Three chapters past and there's still no progress.

Hồi 1, Cảnh 1

cấu trúc 3 hồi

(narratology, especially theater) an act


hồi

(literary) to be back in good shape or a calm and collected state of consciousness


trẫm

c. 91 BCE, Sima Qian, Records of the Grand Historian; 1971 English translation by Burton Watson; Vietnamese translation by Phan Ngọc

We ourselves shall be called First Emperor, and successive generations shall be numbered consecutively: Second, Third, and so on until for 1,000 or 10,000 generations, the succession passing down without end.

Trẫm là Thủy Hoàng Đế, các đời sau cứ theo số mà tính: Nhị Thế, Tam Thế đến Vạn Thế truyền mãi không cùng

1429, Lê Lợi, quoted in 1759, Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử (Thorough Historical Records of Great Việt); 1973, Vietnamese translation by Lê Mạnh Liêu
Trẫm là người thế nào, mà mệnh trời trao cho chức Đế Vương? Và trẫm nhờ ở điểm nào mà dựng nên được công nghiệp lớn này?

What kind of man am I, that by the Mandate of Heaven (I) have been granted Emperorship and Kingship? And what personal qualities have I relied on to build up all these great achievements and merits?

(imperial, archaic) I; me (similar to the royal we)


trẫm

Compare Chinese 沉 (MC drim, “submerge”) (Zhengzhang) (SV: trầm).

late 17th - early 18th c., anonymous author, Thiên Nam Ngữ Lục Ngoại Kỷ (Peripheral Records in the Language of the Southern Sky)

She then drowned herself in the river; her fair spirit a-fleeting, her rosy cheeks a-drifting

Thôi bèn trẫm mình xuống sông. Hồn hoa phảng phất, má hồng lênh đênh.


漁人得利

ngư ông đắc lợi
ngư ông đắc lợi#Vietnamese


vuốt ve

[vuət̚˧˦ vɛ˧˧]

[vuək̚˦˧˥ vɛ˧˧]

[vuək̚˦˥ vɛ˧˧]

[juək̚˦˥ jɛ˧˧]


vô duyên

[vow˧˧ j⁽ʷ⁾iəŋ˧˧]

[jow˧˧ j⁽ʷ⁾iəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vô duyên.wav

Sino-Vietnamese word from 無緣 (“not tied by fate”). The other senses are from the extension in meanings of duyên (“the tying of fate; tact, charm”).

(of people) not "tied" by fate, therefore unable to get along or unlikely to meet

(of a person or a deed of theirs) tactless; charm-free


thiêu thân

[tʰiəw˧˧ tʰən˧˧]

[tʰiw˧˧ tʰəŋ˧˧]

[tʰiw˧˧ tʰəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 焼身 (“self-immolation”), referring to the fact that many species of nocturnal insects are attracted to light sources, even lethal ones like fire.


phù du

[fʊw˦˩ jʊw˧˧]

[fʊw˨˩ jʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 蜉蝣 (“mayfly”). Compare French éphémère (“ephemeral; mayfly”).


phù du

[fʊw˦˩ jʊw˧˧]

[fʊw˨˩ jʊw˧˧]


ngón

head

𪮀, 阮, 𢭫, 𢯥, 𢴝, 𫆻, 𬩋

vi-noun

𪮀, 阮, 𢭫, 𢯥, 𢴝, 𫆻, 𬩋

𪮀 (CJK)
阮 (CJK)
𢭫 (CJK)
𢯥 (CJK)
𢴝 (CJK)
𫆻 (CJK)
𬩋 (CJK)

From Proto-Vietic *-ŋɔːnʔ (“finger”). Possibly related to ngọn (“top; tip; peak”).

ngón tay

Người làng ai cũng biết chút ngón võ để phòng thân.

Villagers all know a bit of martial arts to protect themselves.


công đoàn

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗwaːn˨˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗwaːŋ˦˩]

[kəwŋ͡m˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩]


能率

chữ Hán form of năng suất (“productivity; efficiency”).


chờ đợi

[t͡ɕəː˨˩ ʔɗəːj˧˨ʔ]

[t͡ɕəː˦˩ ʔɗəːj˨˩ʔ]

[cəː˨˩ ʔɗəːj˨˩˨]


bánh xèo

chiếc (classifier)
cái (classifier)
餅饒 (CJK)

Khmer: បាញ់ឆែវ (bañ chaew)

[ʔɓajŋ̟˧˦ sɛw˨˩]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ sɛw˦˩]

[ʔɓan˦˥ sɛw˨˩]

bánh xèo Nhật Bản


dài dòng

[jaːj˦˩ jɔŋ˦˩]

Chà, hỏng biết nói sao bây giờ, dài dòng lắm, vợ của chồng tôi.

2005, Nguyễn Ngọc Tư, “Dòng nhớ”, in Cánh đồng bất tận, Trẻ publishing house:

Why, don't know how to say, very long story, my husband's wife.


siêng năng

[siəŋ˧˧ naŋ˧˧]

[ʂiəŋ˧˧ naŋ˧˧]

[siəŋ˧˧ naŋ˧˧]

[ʂiəŋ˧˧ naŋ˧˧]

[siəŋ˧˧ naŋ˧˧]


vô danh

[vow˧˧ jɛɲ˧˧]

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 2 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Cánh đồng không có tên. Nhưng với tôi và Điền, chẳng có nơi nào là vô danh, chúng tôi nhắc, chúng tôi gọi tên bằng những kỷ niệm mà chúng tôi có trên mỗi cánh đồng.
Fields have no name. But to Điền and me no place is nameless; we reminisce, we give names by the memories we have about each of the fields.

vô danh tiểu tốt

unknown; fameless; insignificant; unworthy of note


trưởng công chúa

[t͡ɕɨəŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˧˦]

[ʈɨəŋ˧˨ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 長公主 (SV: trưởng công chủ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trưởng công chủ</i>

vi-etym-sino

grand princess, sister of a monarch (king, emperor)


lên ngôi

[ləːn˧˧ ŋoj˧˧]

lên (“ascend, climb up, up”) + ngôi (“seat, throne”).

com

Chiêu Thánh Công chúa lên ngôi năm 1224 gọi là Lý Chiêu Hoàng, trở thành nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Việt Nam.
Princess Chiêu Thánh ascended to the throne in 1224, called Lý Chiêu Hoàng, she is the only female emperor in Vietnam.


thái trưởng công chúa

[tʰaːj˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˧˦]

[tʰaːj˨˩˦ ʈɨəŋ˧˨ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˨˩˦]

[tʰaːj˦˥ ʈɨəŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 太長公主 (SV: thái trưởng công chủ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thái trưởng công chủ</i>

vi-etym-sino

great grand-princess, paternal aunt of a monarch (king, emperor)


vương phi

[vɨəŋ˧˧ fi˧˧]

[vɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

[vɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

[jɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

a title given to a queen, wife of a Korean king when she is still alive (she will be called vương hậu after her dead)


vương đại phi

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˧˨ʔ fi˧˧]

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩ʔ fɪj˧˧]

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩˨ fɪj˧˧]

[jɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩˨ fɪj˧˧]

queen dowager, not mother of a Korean king, but widow of the previous king


nhút nhát

[ɲut̚˧˦ ɲaːt̚˧˦]

[ɲʊk̚˦˧˥ ɲaːk̚˦˧˥]

[ɲʊk͡p̚˦˥ ɲaːk̚˦˥]


nhõng nhẽo

[ɲawŋ͡m˦ˀ˥ ɲɛw˦ˀ˥]

[ɲawŋ͡m˧˨ ɲɛw˧˨]

[ɲɔŋ˧˨ ɲɛw˧˨]

[ɲawŋ͡m˨˩˦ ɲɛw˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 宂擾 (SV: nhũng nhiễu).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nhũng nhiễu</i>


chập

to join; to fasten; to merge (two things together)


khả năng

[xaː˧˩ naŋ˧˧]

[kʰaː˧˨ naŋ˧˧]

[xaː˧˨ naŋ˧˧]

[kʰaː˨˩˦ naŋ˧˧]

[xaː˨˩˦ naŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-khả năng.wav

Sino-Vietnamese word from 可能 (“probability; to be capable of”).

Khả năng em ấy qua khỏi không cao.

Anh có khả năng đi trên than nóng.


chắp

Compare Khmer ជាប់ (cŏəp), Mon စပ် (cɔp). See also chập.

chắp tay


chắp

a chalazion; a Meibomian cyst (similar to a stye)


美人計

chữ Hán form of mỹ nhân kế (“honey traps”).


đam mê

[ʔɗaːm˧˧ me˧˧]

[ʔɗaːm˧˧ mej˧˧]

[ʔɗaːm˧˧ mej˧˧]


空城計

không thành kế
không thành kế#Vietnamese

chữ Hán form of không thành kế (“Empty Fort Strategy”).


toạ lạc

[twaː˧˨ʔ laːk̚˧˨ʔ]

[twaː˨˩ʔ laːk̚˨˩ʔ]

[t⁽ʷ⁾aː˨˩˨ laːk̚˨˩˨]


xạo

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 巧 (“skillful”, SV: xảo).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">xảo</i>


sông băng

[səwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[səwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[ʂəwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]

[səwŋ͡m˧˧ ʔɓaŋ˧˧]


vùng

Cô gái loạng choạng vùng chạy khỏi Maca, máu loang lổ trên ra giường, máu vương theo những bước chân cô…

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 22:

The girl feebly struggled away from Maca, blood running over the bed and spraying after her footsteps.


nói lái

[nɔj˨˩˦ laːj˨˩˦]

The lái element is likely related to trại (as in đọc trại (“to deviate in pronunciation”), nói trại).

to switch the rhymes (or also tones) of the syllables of a disyllabic word, or two syllables of a tetrasyllabic set phrase, in a fashion similar to the use of spoonerism in English or contrepèterie in French


buồn cười

[ʔɓuən˨˩ kɨəj˨˩]

[ʔɓuəŋ˦˩ kɨj˦˩]

[ʔɓuəŋ˨˩ kɨj˨˩]


mắc cười

[mak̚˧˦ kɨəj˨˩]

[mak̚˦˧˥ kɨj˦˩]

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 2 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Suốt buổi, không dính con cá nào, chị nói, "Mắc cười quá, tới mấy con cá quỷ này còn chê chị".

The entire time, she could not catch a single fish; she said, "So funny, even those fiendish fish refuse me."


thác

vi-noun

(classifier cái, con, ngọn) thác • (𣴜, 󰋰)

cái (classifier)
con (classifier)
ngọn (classifier)
𣴜 (CJK)


thác

16th century, Nguyễn Thế Nghi's (attributed) Tân biên Truyền kỳ mạn lục tăng bổ giải âm tập chú (新編傳奇漫錄增補解音集註), giải âm/translation of Truyền kỳ mạn lục ("Casual Record of Transmitted Strange-Tales") by Nguyễn Dữ.

蔑𲈾戶石及禍㐱托𥪞獄

Disaster struck the whole Thạch family, they then all died while in prison.

Một cửa họ Thạch gặp hoạ/vạ, chỉn thác trong ngục.

Năm 1909, nhân vụ nhà Cách-mạng Triều-tiên là An-trọng-Căn ám sát viên Tổng-giám (từc[sic] Tuyền-quyền) nước Nhựt-bản là Y-Đằng Bác-Văn nên bị án tử-hình, Mai-sơn Tiên-sinh có làm đôi câu-đối truy-điệu nhà Cách-mạng Triều-tiên như sau :
« Thân tại Tam-Hàn danh vạn quốc.
Sinh phi bách tuế tử thiên thu. »
Nghĩa là :
« Người tuy ở đất Tam-Hàn, mà thanh-danh thì lẫy-lừng vạn quốc.
Sống tuy không đầy trăm tuổi, nhưng thác còn lưu tiếng đến ngàn thu. »

1965, “NGÀY XUÂN [SPRING DAY]”, in MINH TÂN, page 58:

In 1909, in the wake of the assassination of Japan’s Prime Minister Itō Hirobumi at the hands of the Korean revolutionary An Jung-geun, which resulted in his execution, Mr. Mai Sơn dedicated a duilian to the Korean revolutionary:
“Body in the Three Han, name in the myriad lands.
Life not 100 years, death 1000 autumns.”
That is to say:
“While your person was in Korea, your renown was international.
While your life did not last 100 years, your death shall be remembered forever.”

(archaic, literary) Synonym of chết (“to die”)


giải thoát

[jaːj˧˨ tʰwaːk̚˦˧˥]

[jaːj˨˩˦ tʰ⁽ʷ⁾aːk̚˦˥]

to set (oneself or others) free; to liberate; to save; to deliver


lắc đầu

[lak̚˧˦ ʔɗəw˨˩]

[lak̚˦˧˥ ʔɗəw˦˩]

[lak̚˦˥ ʔɗəw˨˩]

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 5 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Đứa con gái chị chủ nhà trạc tuổi thằng Điền, rủ chúng tôi vào nhà chơi. Nhưng nó luôn nhận được những cái lắc đầu.
The daughter of the woman who lived there was of an age with Điền and invited us over. But she always met with headshakes.


phân biệt

[fən˧˧ ʔɓiət̚˧˨ʔ]

[fəŋ˧˧ ʔɓiək̚˨˩ʔ]

[fəŋ˧˧ ʔɓiək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phân biệt.wav

phân biệt đối xử

phân biệt chủng tộc

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 4 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Nhờ Điền bị rắn hổ đất cắn mà chúng tôi biết được cách phân biệt vết răng của rắn độc.
Thanks to Điền being bitten by a monocled cobra we learned to distinguish bites of venomous snakes.

to distinguish; to discriminate; to discern


bao tay

[ʔɓaːw˧˧ taj˧˧]

[ʔɓaːw˧˧ taj˧˧]

bao (“bag, sack; to wrap around”) + tay (“hand”).


phong tục

[fawŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[fawŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[fɔŋ˧˧ tʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[fawŋ͡m˧˧ tʊwk͡p̚˨˩˨]


nhận ra

[ɲən˧˨ʔ zaː˧˧]

[ɲəŋ˨˩ʔ ʐaː˧˧]

[ɲəŋ˨˩˨ ɹaː˧˧]

Ông này đi chân đất, mặc áo cũ, không hoạt bát gì cả. Có thể là các thầy ở chùa không nhận ra đó là Bụt.

He went barefoot, wore old clothes, was not vivacious at all. Maybe the monks in the pagoda did not realize he was the Buddha.


tục lệ

[tʊwk͡p̚˧˨ʔ le˧˨ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩ʔ lej˨˩ʔ]

[tʊwk͡p̚˨˩˨ lej˨˩˨]

Tôi sống độc lập từ thủa bé. Ấy là tục lệ lâu đời trong họ nhà dế chúng tôi.

1941, Tô Hoài, chapter 1, in Dế Mèn phiêu lưu ký [Diary of a cricket], Tân Dân Publishing House:

I have lived an independent life since early childhood. Such is the rule among us crickets.


sa hoàng

[saː˧˧ hwaːŋ˨˩]

[ʂaː˧˧ hwaːŋ˦˩]

[saː˧˧ hwaːŋ˦˩]

[ʂaː˧˧ waːŋ˨˩]

[saː˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 沙皇, composed of 沙 (“sand”) and 皇 (“emperor”), from Chinese 沙皇 (shāhuáng). The 沙 part is a transcription of Russian царь (carʹ).

vi-etym-sino

Synonym of Nga hoàng (“tsar; tsarina regnant”)


bản sao

[ʔɓaːn˧˩ saːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˨ ʂaːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˨ saːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ ʂaːw˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩˦ saːw˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bản sao.wav

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 7 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Ý nghĩ mình là bản sao của má làm tôi sợ.

The thought that I was copy of my mother scared me.


giật mình

[zət̚˧˨ʔ mïŋ˨˩]

[jək̚˨˩ʔ mɨn˦˩]

[jək̚˨˩˨ mɨn˨˩]

giật cả mình

2005, Nguyễn Ngọc Tư, "Cánh đồng bất tận" chapter 6 (in Cánh đồng bất tận), Trẻ publishing house
Hai đứa tôi đều kỳ dị, đến mức nhiều khi tự giật mình.
The two of us were weird, so much so that we often startled ourselves.


gật đầu

[ɣət̚˧˨ʔ ʔɗəw˨˩]

[ɣək̚˨˩ʔ ʔɗəw˦˩]

[ɣək̚˨˩˨ ʔɗəw˨˩]


đăng nhập

[ʔɗaŋ˧˧ ɲəp̚˧˨ʔ]

[ʔɗaŋ˧˧ ɲəp̚˨˩ʔ]

[ʔɗaŋ˧˧ ɲəp̚˨˩˨]


đăng xuất

[ʔɗaŋ˧˧ swət̚˧˦]

[ʔɗaŋ˧˧ swək̚˦˧˥]

[ʔɗaŋ˧˧ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]


Mĩ Quốc

[mi˦ˀ˥ kuək̚˧˦]

[mɪj˧˨ kuək̚˦˧˥]

[mɪj˨˩˦ wək̚˦˥]

Trong góc quán, hai người con gái tuổi độ mười tám, tóc cắt ngắn, mặc áo thun có in những hàng chữ U.S.A và lá cờ Mỹ quốc.

2011, Phong Thu, “Sài Gòn, một thuở hẹn hò”, in The Rain Still Falls in Saigon, Xlibris Corporation, page 345:

In the corner of the café, two girls of around eighteen, hair cut short, wearing T-shirts with the letters U.S.A. and an American flag printed on them.

United States of America
United States of America#English

United States of America (a country in North America)


thiêu

thiêu rụi

Ngọn lửa thiêu rụi cả toà nhà.

The fire burnt the whole building to the ground.

tự thiêu

thiêu thân

(transitive, usually of fire itself, uncommonly of people) to burn


nhân vật

[ɲən˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[ɲəŋ˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[ɲəŋ˧˧ vək̚˨˩˨]

[ɲəŋ˧˧ jək̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-nhân vật.wav

Sino-Vietnamese word from 人物, composed of 人 (“person”) and 物 (“thing”).


西王母

chữ Hán form of Tây Vương Mẫu (“Queen Mother of the West”).


lửng

Borrowed from Tai; compare Lao ລື່ງ (lư̄ng), Thai หรึ่ง (rʉ̀ng).


lửng

quần lửng

tầng lửng

gác lửng

a platform that serves as a mezzanine in a small flat

bỏ lửng

to leave an idea, especially a literary ending, inconclusive or unfinished

lấp lửng

(only in fixed expression) not absolute, definitive, conclusive or well-defined, especially in terms of length, height or completeness of ideas or thoughts; in-between; medium


徽號

chữ Hán form of huy hiệu (“emblem; badge; title of honour”).


mề

From Proto-Vietic. Cognate with Muong Bi mềl, Thavung mɛ:n¹ (Suwilai, 2000). Compare Proto-Katuic *meel (“spleen”) (whence Eastern Katu mêl (“spleen”) and Pacoh mêl (“gizzard”)).


nhức

nhức đầu


mụn

vi-noun

(classifier cục, nốt, hột, hạt) mụn • (𤺯, 𦝋, 𬛗)

cục (classifier)
nốt (classifier)
hột (classifier)
hạt (classifier)
𤺯 (CJK)
𦝋 (CJK)
𬛗 (CJK)

From Proto-Vietic *muːnʔ, from Proto-Mon-Khmer *mun ~ *muunʔ ~ *muən, cognate with Bahnar mŭn, Khmer មុន (mun), [Nancowry] Central Nicobarese môn.

mụn trứng cá

mụn cóc

mụn nước


nợ

head

nợ • (女, 𡢻, 𦬑, 𧴱)

vi-noun

nợ • (女, 𡢻, 𦬑, 𧴱)

From Proto-Vietic *b-rn-əːʔ, the n-infixed form of *bəːʔ (whence bợ). Cognate with Chut [Mày] panɯ⁴ (Babaev & Samarina, 2018).
Compare Khmer បំណុល (bɑmnol, “debt”), which has an unrelated root but with similar meaning infixed with the same cognate infix.


nợ

head

nợ • (女, 𡢻, 𦬑, 𧴱)

vi-verb

nợ • (女, 𡢻, 𦬑, 𧴱)

Tai Dam: ꪹꪙꪷ꫁


hên

Borrowed from Cantonese 幸 (hang6, “lucky”, SV hạnh).

bor

SV <i class="Latn mention" lang="vi">hạnh</i>


riêng

head

貞, 𥢅, 𥢆, 𫁅, 󱮆

vi-adj

貞, 𥢅, 𥢆, 𫁅, 󱮆

phòng riêng

dành riêng

to use exclusively (for); to reserve (for)

distinct; specific; separate; particular


riêng

head

貞, 𥢅, 𥢆, 𫁅, 󱮆

vi-prep

貞, 𥢅, 𥢆, 𫁅, 󱮆


bèo

vi-noun

(classifier cây, lá, miếng) bèo • (苹, 䕯, 瓢)

cây (classifier)
lá (classifier)
miếng (classifier)
苹 (CJK)
䕯 (CJK)
瓢 (CJK)

→ Tày: bèo

Norman & Mei (1976) proposes a native Austroasiatic origin and compares it to Mon ဗေဝ် (“to ride low in the water”) (< Proto-Mon-Khmer *ber (“to float”)); they also consider Chinese 薸 (OC *bew) to be a loanword from Austroasiatic.
However, Liu (1999) proposes a possible relation of 薸 (OC *bew) to 漂 (OC *pʰew, “to float; to drift”), and Sagart (2008) counts 薸 (OC *bew) among "either East Asian areal words if not Chinese words in disguise"; so the loan direction might have been in reverse, i.e. from Old Chinese.


bỏng

[ʔɓawŋ͡m˨˩˦]

nóng bỏng

(Northern Vietnam, of people, animals or their skin) burnt; scalded


bỏng

[ʔɓawŋ͡m˨˩˦]


bỏng

[ʔɓawŋ͡m˨˩˦]

bỏng ngô


bờ

bờ biển


bờ

The name of the Latin-script letter B/b.


đùi

head

đùi • (𦢶, 𨄟)

vi-noun

đùi • (𦢶, 𨄟)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 腿 (SV: thối).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thối</i>


phân bố

[fən˧˧ ʔɓo˧˦]

[fəŋ˧˧ ʔɓow˨˩˦]

[fəŋ˧˧ ʔɓow˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phân bố.wav


yếu tố

[ʔiəw˧˦ to˧˦]

[ʔiw˨˩˦ tow˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-yếu tố.wav

Một trong những yếu tố để quản lý thời gian tốt là lên kế hoạch rõ ràng.

One of the factors for good time management is clear planning.


bướm đêm

[ʔɓɨəm˧˦ ʔɗem˧˧]

[ʔɓɨəm˦˧˥ ʔɗem˧˧]

[ʔɓɨəm˦˥ ʔɗem˧˧]

From bướm (“butterfly”) + đêm (“night”).


bất ngờ

[ʔɓət̚˧˦ ŋəː˨˩]

[ʔɓək̚˦˧˥ ŋəː˦˩]

[ʔɓək̚˦˥ ŋəː˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bất ngờ.wav


Mặt Trăng

[mat̚˧˨ʔ t͡ɕaŋ˧˧]

[mak̚˨˩ʔ ʈaŋ˧˧]

[mak̚˨˩˨ ʈaŋ˧˧]


khó khăn

[kʰɔ˨˩˦ kʰaŋ˧˧]

[xɔ˨˩˦ xaŋ˧˧]

[kʰɔ˦˥ kʰaŋ˧˧]

[xɔ˦˥ xaŋ˧˧]


khó khăn

[kʰɔ˨˩˦ kʰaŋ˧˧]

[xɔ˨˩˦ xaŋ˧˧]

[kʰɔ˦˥ kʰaŋ˧˧]

[xɔ˦˥ xaŋ˧˧]


hướng

hướng đông/tây/nam/bắc

4 phương, 8 hướng

4 cardinals (east, west, south and north) and 8 ordinals

phương hướng

phương hướng hành động


hướng

(figurative) luôn hướng về tổ quốc

(literally, “to always face toward the motherland”)


dắt

head

㩫, 迭, 逸, 𢩮, 𢴑, 𦄵, 𪮽

vi-verb

㩫, 迭, 逸, 𢩮, 𢴑, 𦄵, 𪮽

㩫 (CJK)
迭 (CJK)
逸 (CJK)
𢩮 (CJK)
𢴑 (CJK)
𦄵 (CJK)
𪮽 (CJK)

dắt chó đi dạo

dắt trâu đi cày

dắt xe đạp ra khỏi nhà


lạ

head

呂, 𨓐, 𤳧, 󱨹, 𱺵, 𡚎, 󱟃, 𨔍, 𱱂, 𬏘, 邏

lạ • (呂, 𨓐, 𤳧, 󱨹, 𱺵, 𡚎, 󱟃, 𨔍, 𱱂, 𬏘, 邏) (diminutive reduplication là lạ)

vi-adj

呂, 𨓐, 𤳧, 󱨹, 𱺵, 𡚎, 󱟃, 𨔍, 𱱂, 𬏘, 邏

呂 (CJK)
𨓐 (CJK)
𤳧 (CJK)
𱺵 (CJK)
𡚎 (CJK)
𨔍 (CJK)
𱱂 (CJK)
𬏘 (CJK)
邏 (CJK)
là lạ (diminutive reduplication)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lạ.wav

người lạ

Lạ thật.

hương thơm là lạ


mặt trăng

Alternative letter-case form of Mặt Trăng

Synonym of vệ tinh tự nhiên (“natural satellite”)


trưa

head

暏, 曥, 𣆐, 𣉎, 𣌁, 𣌂, 𣌆, 𪰨, 𪱂, 𪱅, 𫧬, 𬀭, 𬁑

trưa • (暏, 曥, 𣆐, 𣉎, 𣌁, 𣌂, 𣌆, 𪰨, 𪱂, 𪱅, 𫧬, 𬀭, 𬁑)

vi-noun

暏, 曥, 𣆐, 𣉎, 𣌁, 𣌂, 𣌆, 𪰨, 𪱂, 𪱅, 𫧬, 𬀭, 𬁑

暏 (CJK)
曥 (CJK)
𣆐 (CJK)
𣉎 (CJK)
𣌁 (CJK)
𣌂 (CJK)
𣌆 (CJK)
𪰨 (CJK)
𪱂 (CJK)
𪱅 (CJK)
𫧬 (CJK)
𬀭 (CJK)
𬁑 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trưa.wav

From Proto-Vietic *k-laː.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as ⿰卢亇, composed of 亇 + 卢, phonetic 個盧 (MC kaH lu) (modern SV: cá lư).


dẫn

Chương trình sẽ dẫn các bé vào thế giới cổ tích phương Đông.

The program will take your children into the world of folklore of the East.

dẫn chương trình

người dẫn truyện

dẫn nguồn

Short for trích dẫn (“to cite or quote”).


dẫn

dẫn nhiệt/điện

chất dẫn điện

chất bán dẫn


chiếm

Sino-Vietnamese word from 佔, sometimes written as 占.


hiện đại

[hiən˧˨ʔ ʔɗaːj˧˨ʔ]

[hiəŋ˨˩ʔ ʔɗaːj˨˩ʔ]

[hiəŋ˨˩˨ ʔɗaːj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 現代, composed of 現 (“now”) and 代 (“age; period”).

vi-etym-sino

Hiện đại cái nỗi gì? Có mà hại điện thì có!


phẳng

Probably non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 平 (“level; even”, SV: bình). Doublet of bằng and bình.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">bình</i>

vi-etym-sino

núi ngầm chóp phẳng


玉皇大帝

Ngọc Hoàng Đại Đế
Ngọc Hoàng Đại Đế#Vietnamese

chữ Hán form of Ngọc Hoàng Đại Đế (“Jade Emperor”).


chịu

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 受 (SV: thụ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thụ</i>

vi-etym-sino

Tao không chịu nổi thằng cha đó nữa!

I can't put up with that jerk any longer!

Hết cách rồi thì đành chịu thôi.

There's no other choice than to endure it.

Không chịu đâu !

No way! (literally, “I won't tolerate it at all!”)

to endure; to suffer; to tolerate; to put up with

Bài này dễ tao làm được chứ bài đó thì tao chịu.

I can do this one, but I have no idea on that.

Mày biết làm bài này hôn ?
Chịu.
Can you do this one?
Nope.

Thằng Cò đi đâu rồi ?
Chịu. Hỏi bố thử xem.
Where did Cò go?
Dunno. Go ask Dad.

(informal) to have no idea what to do or how to respond

Ba phải nói vậy, con mới chịu nín.

I had to say that just so you would stop crying. (literally, “Dad had to say that, so child would stop crying.”)

to be willing (to); to agree (to); to consent (to)

mua chịu


nhập

Sino-Vietnamese word from 入 (“to enter; to take in”).

nhập hội/bọn

nhập kho

bị ma/quỷ nhập


trải

From Proto-Vietic *p-laːs (“fathom”), from Proto-Mon-Khmer *laas (“to spread; to extend”) (via *plaas); cognate with Mon ပၠံး (plah, “to spread out; to extend”), Riang plɑs¹. Related to sải.
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 阿賴, composed of 阿 (MC 'a) + 賴 (MC lajH) (modern SV: a lại).

cog

trải chiếu

trải khăn bàn

(by extension) to have experienced; to have gone through


giặc

From Middle Vietnamese giạc. Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 賊 (SV: tặc). The figurative sense was coined by Hồ Chí Minh:
*
1948, Hồ Chí Minh, “Lời kêu gọi thi đua ái quốc”, in báo Cứu quốc, volume 968:
Mục đích Thi đua ái quốc là: Diệt giặc đói, Diệt giặc dốt, Diệt giặc ngoại xâm.
The objectives of patriotic Emulation are: Destroying the enemy that is hunger, Destroying the enemy that is ignorance, Destroying foreign invaders.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tặc</i>

quote-journal

Lời kêu gọi thi đua ái quốc

giặc ngoại xâm

giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh

giặc dốt

giặc đói

giặc dịch

Dẫu rằng "giặc đói" không còn, nhưng "giặc nghèo" vẫn đang hiện hữu.

2017, “Học Bác diệt "giặc đói"”, in Tuổi trẻ Phú Yên:

Although hunger is a thing of the past, poverty is still an issue.

(figurative) widespread issue that ravages the country


quyết đoán

[kwiət̚˧˦ ʔɗwaːn˧˦]

[kwiək̚˦˧˥ ʔɗwaːŋ˦˧˥]

[wiək̚˦˥ ʔɗwaːŋ˦˥]


inh

khóc inh


ngậm

From Proto-Vietic *ŋəmʔ; cognate with Muong ngẫm. Compare also Bolyu ŋəm³¹.


chiêm bao

[t͡ɕiəm˧˧ ʔɓaːw˧˧]

[t͡ɕiəm˧˧ ʔɓaːw˧˧]

[cim˧˧ ʔɓaːw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 瞻 (“to gaze; to view”) + bao, from Proto-Vietic *s-poː (“to dream”), from Proto-Mon-Khmer *mp[ɔ]ʔ. Alternatively, along with mồ hôi (“sweat”), mồ côi (“orphaned”) and kì đà (“monitor lizard”), this is one of the few cases where minor syllable was retained, but later came under the influence of a Sino-Vietnamese morpheme.
Cognate with Chut [Rục] cəpoː¹, Chut [Mày] cəmpoː¹, Pacoh mpo, apo, Bahnar apo, Khmu [Cuang] hmpoʔ, Mon လ္ပံ, Sa'och [of Kanchanaburi] pʰoːˀ.

vi-etym-sino

𱢻兜鄭幅萌萌
醒𦋦買別浪命占包

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)):

A gust of wind suddenly sent the curtains fluttering,
Only then did she wake up and realized that she was dreaming.

Gió đâu chạnh bức mành mành,
Tỉnh ra mới biết rằng mình chiêm bao.


Di-gan

[zi˧˧ ɣaːn˧˧]

[jɪj˧˧ ɣaːŋ˧˧]

[jɪj˧˧ ɣaːŋ˧˧]

người Di-gan

chàng ném lá bùa cô gái Di-gan
vào xoáy nước
chàng ném trái tim mình
vào lặng yên bất chợt

1985, Thanh Thảo, Đàn ghi ta của Lor-ca [Lorca’s Guitar]:

he threw the Gypsy girl’s talisman
into a whirlpool
he threw his own heart
into sudden silence


ngứa

head

𤺶, 𤻔, 𤻭, 語, 馭, 𪽹, 󱗛

vi-verb

𤺶, 𤻔, 𤻭, 語, 馭, 𪽹, 󱗛

𤺶 (CJK)
𤻔 (CJK)
𤻭 (CJK)
語 (CJK)
馭 (CJK)
𪽹 (CJK)

From Proto-Mon-Khmer *lŋaaʔ (“itch”). Cognate with Muong Bi ngả, Koho lönga (“itching between toes”), Khmu ŋaʔ and Riang ŋɑʔ².

(colloquial, chiefly in compounds) to feel an urge (to do something); to feel uncomfortable; to feel uneasy


dựng

head

𢸞, 鄧, 𢫡, 𥩯, 𨀊, 孕, 󰈭

vi-verb

𢸞, 鄧, 𢫡, 𥩯, 𨀊, 孕, 󰈭

𢸞 (CJK)
鄧 (CJK)
𢫡 (CJK)
𥩯 (CJK)
𨀊 (CJK)
孕 (CJK)

From Proto-Vietic *pr-təŋʔ ~ *p-dəŋʔ (causative *pr- prefixed form of *təŋʔ, whence đứng). Cognate with Chut [Rục] pətɨŋ⁴. Compare Bahnar pơdơ̆ng.

to make something upstanding; to erect; to raise


con nít

[kɔŋ˧˧ nit̚˦˧˥]

[kɔŋ˧˧ nɨt̚˦˥]

con (“child”) + nít (“small (of a child)”); the second element is from Proto-Vietic *ɗiːt (“small”), from Proto-Mon-Khmer *kɗit ~ *kɗiit ~ *kɗiət. Cognate with Riang [Lang] kᵊndiət² ("small"), Khasi khyndiat (“few, little”), Mon ဍောတ်.

com

Con nít ở đây đều nếm mùi thịt rắn từ hồi còn trong bụng mẹ.

1957, Đoàn Giỏi, chapter 3, in Đất rừng phương Nam, Kim Đồng:

The kids around here get a taste for snake meat from when still inside their mothers' bellies.

(Central Vietnam, Southern Vietnam, derogatory elsewhere) small child, kid


lỏng

head

㳥,哢,挵,龍,𢙱,𣿅,𨁦,𨆞

vi-adj

㳥,哢,挵,龍,𢙱,𣿅,𨁦,𨆞

㳥 (CJK)
哢 (CJK)
挵 (CJK)
龍 (CJK)
𢙱 (CJK)
𣿅 (CJK)
𨁦 (CJK)
𨆞 (CJK)

dây dày lỏng

Đừng thắt chặt quá, để lỏng chút.

Don't tie it that tightly, keep it a little loose.

quần lỏng

pants that are too loose around the waist

dây chun quần lỏng

the waistband of pants that is too slack and supposed to be tauter

phân lỏng

generically loose, lax or slack, or specifically liquid, especially wanting in tautness or firmness; compare rộng (“loose”, not snug enough)


nhặt

See lặt. This is originally the Northern form, but have spread to other dialects.


gỡ

head

攑, 𢷣, 𨔉, 𫑀, 𫡛, 𫽻

gỡ • (攑, 𢷣, 𨔉, 𫑀, 𫡛, 𫽻)

vi-verb

攑, 𢷣, 𨔉, 𫑀, 𫡛, 𫽻

gỡ • (攑, 𢷣, 𨔉, 𫑀, 𫡛, 𫽻)

攑 (CJK)
𢷣 (CJK)
𨔉 (CJK)
𫑀 (CJK)
𫡛 (CJK)
𫽻 (CJK)


suối

vi-noun

(classifier con, dòng) suối • (𤂬, 𣷮, 𱧎, 㵊)

con (classifier)
dòng (classifier)
𤂬 (CJK)
𣷮 (CJK)
𱧎 (CJK)
㵊 (CJK)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-suối.wav

From a Tai language (cf. Proto-Tai *qrwɤjꟲ (“mountain stream”), whence Thai ห้วย (hûai)).


vỡ

head

vỡ • (𥓶, 𥖑, 𥖓, 𥖖)

vi-verb

vỡ • (𥓶, 𥖑, 𥖓, 𥖖)

dễ vỡ


vỡ

head

vỡ • (𥓶, 𥖑, 𥖓, 𥖖)

vi-verb

vỡ • (𥓶, 𥖑, 𥖓, 𥖖)


nhát

nhát như thỏ đế

Nói sợ thì nó chê mình nhát, mà nói không thì không đúng.

If I said I'm afraid, he would call me chicken, and if I didn't it wouldn't be true.

easily scared; timorous; cowardly; chicken


nhát

See lát (“slice; moment”).
This form was attested with the meaning "moment" in texts written in Northern dialects in the late 19th-20th century. In this meaning, it is probably still conserved in rural and minor Northern dialects, but is now rarely heard in the urban dialects due to the spread of the Central-Southern form.

Hắn đâm nạn nhân năm nhát.

a slash, slit or stab with a sharp weapon


nhát

(obsolete in mainstream Northern Vietnam dialects) a moment


bóc

[ʔɓawk͡p̚˧˦]

[ʔɓawk͡p̚˦˧˥]

[ʔɓawk͡p̚˦˥]

From Proto-Mon-Khmer *pɔɔk (“to peel”). Cognate with Muong póc, Khmer បក (bɑɑk, “to peel”), Mon လ္ပံက်, Semai pook.
Probably unrelated to Old Chinese 剝 (OC *[p]ˤrok) (B-S) (SV: bác) and Thai ปอก (bpɔ̀ɔk), which might be connected with róc, lóc instead.


cù lao

Of Austronesian origin, compare Eastern Cham ꨚꨯꨤꨱ (palau, “island”), Malay pulau, Tagalog pulo.

Ngoài cửa có cái hồ Hoàn-gươm rộng lớn; giữa hồ lại có cái cù-lao nho-nhỏ có cất cái miễu Ngọc-sơn, cây cối im-rợp huyền vũ coi tươi-tốt. Nhà thiên hạ, phố-xá ở bao lấy miệng hồ.

1881, Trương Vĩnh Ký, Chuyến đi Bắc-kỳ năm Ất-hợi (1876):

Just outside the temple's gate is the large Lake Hoàn-gươm; in the middle of the lake there is an islet on which built a small temple called Ngọc-sơn, where vegetation grows lush under the eyes of the Black Tortoise. Houses and streets surround the lake.


cù lao

Anonymous, included in 1999, Mã Giang Lân (compiler), Tục ngữ và ca dao Việt Nam (Vietnamese proverbs and folk-ballads), NXB Giáo dục (Vietnam Education Publishing House), 5th edition
Bớt đồng thì bớt cù lao,
Bớt ăn, bớt uống thì tao bớt làm.
Less pay, then less toil;
Less food, less water, then less I'll work.

Cù lao đội đức cao dày,

15th century, Nguyễn Trãi (attributed), Gia huấn ca (Family Training Ode), lines 99-100

Uphold (your parents') lofty, weighty, virtuous toils!
Be steadfastly filial and reverent (towards them) night and day!


xoa

Bu nó xoa đầu nó.

Cùng rửa tay xoa xoa xoa xoa đều

2020 February 23, “Ghen Cô Vy”, Khắc Hưng (lyrics)performed by Erik Min, National Institute of Occupational and Environmental Health, retrieved 2020-03-21:

And wash your hands, rub rub rub rub evenly

to rub, to pat. (to move one object while maintaining contact with another object over some area)

Gia đinh với lính tráng chộn rộn không biết thuốc chi mà cứu, đứa chạy ra, đứa chạy vào, đứa rót nước trà, đứa xoa dầu gió.

Attendants and soldier were flustered, not knowing what medicine could save him. One ran out, another ran in, another poured tea, and still another rubbed medicated ointment.


xoa

mua tấm vải xoa


xưng

Mình xưng nhau bằng chị em đi.
Let's address one another with chị em.


căng

concentration camp (usually referring to those operated under French colonial administration)


na ná

[naː˧˧ naː˧˦]

[naː˧˧ naː˨˩˦]

[naː˧˧ naː˦˥]


na ná

[naː˧˧ naː˧˦]

[naː˧˧ naː˨˩˦]

[naː˧˧ naː˦˥]

Bài này nghe na ná/từa tựa như Góc tối.

This song sounds a little like Dark Corners.


xưng hô

[sɨŋ˧˧ ho˧˧]

[sɨŋ˧˧ how˧˧]

[sɨŋ˧˧ how˧˧]

Trong doanh nghiệp, có đồng nghiệp lớn tuổi và đồng nghiệp nhỏ tuổi, xưng hô bằng chú cháu cũng hay chứ không phải dở, nghe có vẻ thân thiết và thâm tình hơn, nếu muốn xưng bằng tôi và anh cũng được, nghe có vẻ rõ ràng, nhưng gọi bằng tên thì có vẻ hay hơn cả bởi vì tên gợi nhớ đến đặc điểm riêng của đồng nghiệp, giúp ta cảm thấy quen thuộc và gần gũi.

2009, Minh Thạnh, Áp dụng tinh thần Phật giáo: Xây dựng văn hóa doanh nghiệp [Applying the Buddhist spirit: Building a business culture], page 153:

In a business with both older and younger colleagues, addressing each other with chú and cháu is okay and not wrong — it sounds more intimate and affectionate; addressing each other with tôi and anh is also good — it sounds more accurate; but calling each other by name seems more catchy, as it calls to a particular attribute of one's colleague, making people more familiar and close.

'Cái khó nhất đối với tôi trong tiếng Việt là không biết xưng hô thế nào cho đúng. Tôi nghĩ rằng để giỏi tiếng Việt cần phải thực hành giao tiếp thường xuyên với người Việt.'

2017 May 19, Đ. Tuấn, “Hội thảo 'Giữ gìn, bảo vệ ngôn ngữ và văn hóa Việt' tại Pháp [A workshop on 'Maintaining, preserving the Vietnamese language and culture' in France]”, in Nhân Dân, Communist Party of Vietnam, retrieved 2019-04-02:

'The hardest part of Vietnamese to me is not knowing how to address people correctly. I think to be skilled in Vietnamese, you have to stay in regular contact with Vietnamese people.'


rồng rồng

[zəwŋ͡m˨˩ zəwŋ͡m˨˩]

[ʐəwŋ͡m˦˩ ʐəwŋ͡m˦˩]

[ɹəwŋ͡m˨˩ ɹəwŋ͡m˨˩]


vượt

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 越 (SV: việt). Doublet of Việt.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">việt</i>

vi-etym-sino

(chạy) vượt rào

to jump over a fence or hurdle; to hurdle

vượt đèn đỏ


phồng

[pʰoŋ˧˧ ~ foŋ˧˧]

Compare phùng (as in phùng mang trợn mắt).


phồng

vết (classifier)
𤂧 (CJK)
篷 (CJK)
蓬 (CJK)

[pʰoŋ˧˧ ~ foŋ˧˧]


xài

Possibly related to Khmer ចាយ (caay), Ruching Palaung chāī, Cantonese 使 (sai2, “to use; to spend (money)”), 嘥 (saai1).

cog

(Southern Vietnam, informal, colloquial) to use

(Southern Vietnam, informal, colloquial) to spend (money)


đám

head

đám • (坫, 盎)

vi-noun

đám • (坫, 盎)

博媄生𫥨分屋𧋆
𣎀𣈜粦𨀎盎𦹵灰

18th–19th century, Hồ Xuân Hương (胡春香), “Vịnh ốc nhồi (詠屋𧋆) [River Snail]”, in John Balaban, transl., Spring Essence: The Poetry of Hồ Xuân Hương, Copper Canyon Press (book), also hosted by Nôm Foundation (online), published 2000:

Fate and my parents shaped me like a snail,
day and night wandering marsh weeds that smell foul.

Bác mẹ sinh ra phận ốc nhồi,
Đêm ngày lăn lóc đám cỏ hôi


đám

head

đám • (坫, 盎)

vi-cls

đám • (坫, 盎)

Indicates things with the form of a cluster


lùi

to move backward; to step back; to retreat


lùi

mía lùi


trượt

[t͡ɕɨət̚˧˨ʔ]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trượt.wav

From Proto-Vietic *b-laːt (“to slip”). Compare Central and Southern Vietnamese trợt.
See also Proto-Tai *blaːtᴰ (“to slip and fall”) (whence Thai พลัด (plát)).


độn

độn ngực/vú

(by extension) to implant (into something)


bơ vơ

head

bơ vơ • (巴爲)

vi-adj

bơ vơ • (巴爲)

[ʔɓəː˧˧ vəː˧˧]

[ʔɓəː˧˧ vəː˧˧]

[ʔɓəː˧˧ vəː˧˧]

[ʔɓəː˧˧ jəː˧˧]


củi

vi-noun

(classifier cây, khúc, thanh, que) củi • (檜, 桧)

cây (classifier)
khúc (classifier)
thanh (classifier)
que (classifier)
檜 (CJK)
桧 (CJK)

From Proto-Vietic *guːs ~ *kuːs (“fire; firewood”), from Proto-Mon-Khmer *( )ʔus ~ *( )ʔuus ~ *( )ʔuəs (“firewood”). Cognate with Muong cúi (“fire, firewood”), Pacoh uih, Khmer អុស (ʼoh).
This is one of three known cases of velar initial in Vietnamese corresponding to zero-initial in other Austroasiatic branches. The other two cases are cứt (“shit”) and the dialectal cảy (“swollen”).


choi choi

[t͡ɕɔj˧˧ t͡ɕɔj˧˧]

[t͡ɕɔj˧˧ t͡ɕɔj˧˧]

[cɔj˧˧ cɔj˧˧]


trèo cây

[t͡ɕɛw˨˩ kəj˧˧]

[ʈɛw˦˩ kəj˧˧]

[ʈɛw˨˩ kəj˧˧]


trèo

From Proto-Vietic *g-lɛːw, whence also leo. Cognate with Muong tlèo and Tho [Cuối Chăm] klɛːw².

trèo cây

trèo tường


海洋學

chữ Hán form of hải dương học (“oceanography”).


đầm lầy

[ʔɗəm˨˩ ləj˨˩]

[ʔɗəm˦˩ ləj˦˩]

[ʔɗəm˨˩ ləj˨˩]

From đầm (“pond rammer”) + lầy (“marshy”).


xóm

Lên xóm trên chơi đi!


lòng lang dạ sói

[lawŋ͡m˨˩ laːŋ˧˧ zaː˧˨ʔ sɔj˧˦]

[lawŋ͡m˦˩ laːŋ˧˧ jaː˨˩ʔ ʂɔj˨˩˦]

[lɔŋ˦˩ laːŋ˧˧ jaː˨˩ʔ sɔj˨˩˦]

[lawŋ͡m˨˩ laːŋ˧˧ jaː˨˩˨ ʂɔj˦˥]

[lawŋ͡m˨˩ laːŋ˧˧ jaː˨˩˨ sɔj˦˥]

Both lòng lang and dạ sói mean “wolf’s heart”, or more literally, “wolf’s intestines, wolf’s stomach”, and they are combined into a reduplication for emphasis, which is found in some Vietnamese fossil compounds (see also rừng rú, xe cộ, etc.). There are also literary phrases such as loài lang sói (“ruthless beasts”, literally “wolf kind”). lang (“wolf”) is a Sino-Vietnamese word from 狼.

Đồ lòng lang dạ sói


愛女

head

愛女 • (ái nữ)

vi-noun

愛女 • (ái nữ)

chữ Hán form of ái nữ (“only daughter”).


khơi

part of the sea away from the shores; the main sea; open sea; high seas


khơi

Đại Nam quốc sử diễn ca (大南國史演𰙔)
賖𣾺外准邊陲
Xa khơi ngoài chốn biên thùy.
Far away beyond the borderlands


khơi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 開 (SV: khai). Compare also khươi.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">khai</i>


ai ai

[ʔaːj˧˧ ʔaːj˧˧]

[ʔaːj˧˧ ʔaːj˧˧]

[ʔaːj˧˧ ʔaːj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ai ai.wav


nhóc

thằng (classifier)
đứa (classifier)
con (classifier)
𠒯 (CJK)

[ɲawk͡p̚˦˧˥]


nhóc

[ɲawk͡p̚˦˧˥]

(Southern Vietnam, colloquial) full of; filled with


nơi nơi

[nəːj˧˧ nəːj˧˧]

[nəːj˧˧ nəːj˧˧]

[nəːj˧˧ nəːj˧˧]


đồng cỏ

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ kɔ˧˩]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ kɔ˧˨]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ kɔ˨˩˦]

From đồng (“field”) + cỏ (“grass”), likely a calque of Chinese 草原 (cǎoyuán).


khỏi

(intransitive) to recover from, or be cured of (sickness)

(transitive) to avoid; to shun; to escape; to evade; to keep away from; to refrain from; to save (from)

(intransitive, after a verb) to leave (from); to separate (from); to cut off (from)


khỏi

(after a verb denoting the result of an action) away from; out of


thao thao bất tuyệt

[tʰaːw˧˧ tʰaːw˧˧ ʔɓət̚˧˦ twiət̚˧˨ʔ]

[tʰaːw˧˧ tʰaːw˧˧ ʔɓək̚˦˧˥ twiək̚˨˩ʔ]

[tʰaːw˧˧ tʰaːw˧˧ ʔɓək̚˦˥ t⁽ʷ⁾iək̚˨˩˨]

to ramble (to talk or write incessantly, unclearly, or incoherently, with many digressions)


bạch thoại

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ tʰwaːj˧˨ʔ]

[ʔɓat̚˨˩ʔ tʰwaːj˨˩ʔ]

[ʔɓat̚˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]


bạch thoại

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ tʰwaːj˧˨ʔ]

[ʔɓat̚˨˩ʔ tʰwaːj˨˩ʔ]

[ʔɓat̚˨˩˨ tʰ⁽ʷ⁾aːj˨˩˨]


lẹ

Possibly an archaic non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 易 (SV: dị).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">dị</i>

vi-etym-sino

Lẹ lên!


oi ả

[ʔɔj˧˧ ʔaː˧˩]

[ʔɔj˧˧ ʔaː˧˨]

[ʔɔj˧˧ ʔaː˨˩˦]


mát mặt

[maːt̚˧˦ mat̚˧˨ʔ]

[maːk̚˦˧˥ mak̚˨˩ʔ]

[maːk̚˦˥ mak̚˨˩˨]


nhọn

head

𡭻, 𡮭, 𡮸, 𡮽, 𨮐

vi-adj

𡭻, 𡮭, 𡮸, 𡮽, 𨮐


ngược

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 逆 (“to go against; to disobey”, SV: nghịch). Doublet of nghịch.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nghịch</i>


sườn

head

sườn • (𦘹, 𦠳)

vi-noun

sườn • (𦘹, 𦠳)

From Proto-Vietic *c-raːɲ ~ *b-raːɲ. Cognate with Muong Bi khàinh and Arem nraːɲ.
Compare also Proto-Austronesian *baʀaŋ, *tageʀaŋ (“rib”), Proto-Tai *k.raːŋꟲ (“side; ribs”).

xương sườn

Cho em sườn ạ.

sườn đồi

(by extension, of a high ground area) a side


phó

phó chủ tịch


phó

lớp phó

assistant student supervisor of the class

đội phó

tiểu đội phó

thuyền phó


phó

(only in compounds) to leave, to entrust


MTDTGPMNVN

[mat̚˧˨ʔ t͡ɕən˧˨ʔ zən˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ zaːj˧˩ fawŋ͡m˧˦ miən˨˩ naːm˧˧ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩ʔ ʈəŋ˨˩ʔ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ jaːj˧˨ fawŋ͡m˦˧˥ miəŋ˦˩ naːm˧˧ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩ʔ ʈəŋ˨˩ʔ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ jaːj˧˨ fɔŋ˦˧˥ miəŋ˦˩ naːm˧˧ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩˨ ʈəŋ˨˩˨ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ jaːj˨˩˦ fawŋ͡m˦˥ miəŋ˨˩ naːm˧˧ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[mak̚˨˩˨ ʈəŋ˨˩˨ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ jaːj˨˩˦ fawŋ͡m˦˥ miəŋ˨˩ naːm˧˧ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam#Vietnamese

Initialism of Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.


Trung Cộng

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ kəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ kəwŋ͡m˨˩˨]

Blend of Trung Quốc + cộng sản. Compare Việt Cộng.

Communist Party of China
Communist Party of China

(usually derogatory) The Communist Party of China; the CCP


Cộng hoà miền Nam Việt Nam

共和沔南越南 (CJK)

[kəwŋ͡m˧˨ʔ hwaː˨˩ miən˨˩ naːm˧˧ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ hwaː˦˩ miəŋ˦˩ naːm˧˧ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ miəŋ˨˩ naːm˧˧ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ miəŋ˨˩ naːm˧˧ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

Republic of South Vietnam
Republic of South Vietnam


CPCMLTCHMNVN

[t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩ kajk̟̚˧˦ maːŋ˧˨ʔ ləm˧˧ tʰəːj˨˩ kəwŋ͡m˧˨ʔ hwaː˨˩ miən˨˩ naːm˧˧ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨ kat̚˦˧˥ maːŋ˨˩ʔ ləm˧˧ tʰəːj˦˩ kəwŋ͡m˨˩ʔ hwaː˦˩ miəŋ˦˩ naːm˧˧ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ kat̚˦˥ maːŋ˨˩˨ ləm˧˧ tʰəːj˨˩ kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ miəŋ˨˩ naːm˧˧ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ kat̚˦˥ maːŋ˨˩˨ ləm˧˧ tʰəːj˨˩ kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩ miəŋ˨˩ naːm˧˧ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

Đại biểu C.P.C.M.L.T.C.H.M.N.V.N. chủ động đưa ra một phương án mới: nếu phía Mỹ đồng ý thành lập một Hội đồng Quốc gia Hòa hợp Hòa giải Dân tộc (H.D.Q.G.H.H.H.G.D.T.) để thực hiện hiệp định, tổ chức bầu cử tự do, công bằng, tiếng tới thành lập một chính phủ liên hiệp ba phải…

1986, Trần Trọng Trung, Một cuộc chiến sau đời Tổng Thống, Văn nghệ, page 154:

Representatives of the PRG brought forth a new proposal: If the US agrees to form a Council for National Harmony and Reconciliation as part of the treaty, organize a free and fair election and move towards the creation of a neutral coalition government…

Việt công nhận Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (CPCMLTCHMNVN) là một thắng lợi to lớn.

1997, Nguyễn Văn Hoa, Phạm Hồng Việt, Hiểu thêm lịch sử qua các hồi kí, kí sự, tùy bút, Giáo dục, page 329:

Vietnam recognized the Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam (PRG) as a great victory.

Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam#Vietnamese

Initialism of Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.


head

Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam • (𩈘陣民族解放沔南越南)

𩈘陣民族解放沔南越南 (CJK)

mặt trận (“front”) + dân tộc (“people”) + giải phóng (“liberate”) + miền (“region”) + nam (“south”) + Việt Nam (“Vietnam”)

compound

(history, formal) Vietcong (political organisation and army in Southern Vietnam in the 20th century)


nhắm

mắt nhắm mắt mở

(literally, “one eye closed, one eye open”)

chết không nhắm mắt

(shooting, archery) to aim, especially with one eye closed

(figurative, usually followed by tới to đến) to be trying to reach an aim


nhắm

Em ơi, còn gì để anh nhắm rượu với Quang không ?

Honey, is there anything left for Quang and me to nibble on over some shots?

(alcoholism) to eat at a leisure pace with alcohol


dịu

to soften; to abate; to lower; to ease off


trồng cây chuối

[t͡ɕəwŋ͡m˨˩ kəj˧˧ t͡ɕuəj˧˦]

[ʈəwŋ͡m˦˩ kəj˧˧ t͡ɕuj˨˩˦]

[ʈəwŋ͡m˨˩ kəj˧˧ cuj˦˥]


lõi

giấy (vệ sinh) không lõi


nước đến chân mới nhảy

[nɨək̚˧˦ ʔɗen˧˦ t͡ɕən˧˧ məːj˧˦ ɲaj˧˩]

[nɨək̚˦˧˥ ʔɗen˦˧˥ t͡ɕəŋ˧˧ məːj˨˩˦ ɲaj˧˨]

[nɨək̚˦˥ ʔɗəːn˦˥ cəŋ˧˧ məːj˦˥ ɲa(ː)j˨˩˦]

(idiomatic) to wait for something bad to happen then trying to fix it; literally "to jump only when the water touches your feet"


xốp

hạt xốp


vớt

to pull something out (of water, etc.) using a tool


王太后

vương thái hậu
vương thái hậu#Vietnamese

chữ Hán form of vương thái hậu (“queen dowager”).


cà kheo

[kaː˨˩ xɛw˧˧]

[kaː˦˩ kʰɛw˧˧]

[kaː˦˩ xɛw˧˧]

[kaː˨˩ kʰɛw˧˧]

[kaː˨˩ xɛw˧˧]


thưa

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 疏 (SV: sơ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sơ</i>


thưa

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 疏 (SV: sớ).
For the tonal correspondence between Vietnamese A tones (ngang-huyền) and Qieyun system C tone (去聲), see also đôi, cùng, bèn. See Alves (2018) for some more discussion.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sớ</i>

vi-etym-sino

to tell somebody something in a respectful way


lâm thời

[ləm˧˧ tʰəːj˨˩]

[ləm˧˧ tʰəːj˦˩]

[ləm˧˧ tʰəːj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-lâm thời.wav


lẩm bẩm

[ləm˧˩ ʔɓəm˧˩]

[ləm˧˨ ʔɓəm˧˨]

[ləm˨˩˦ ʔɓəm˨˩˦]

to mumble, to mutter, especially angrily or indignantly


rằm

head

𠄻, 林, 𦝃, 𬃂, 𪱬

vi-noun

𠄻, 林, 𦝃, 𬃂, 𪱬

trăng rằm

the 15th day of a lunar month, the day of a full moon, on which some Vietnamese people place offerings on their altars and pray for good luck


sình

chết sình

sình bụng


ẩm

→ Tai Dam: ꪮꪾ꫁


mủ

From Proto-Vietic *ɓuh, from Proto-Mon-Khmer *ɓuh ~ *ɓuuh (“to bubble; boil”). Cognate with Thavung บุฮ, Khmer ពុះ (puh, “to boil”), Semai boh (“froth, foam”) and Talieng ʔboh ("foam, bubbles"). Other cognates through affixed form are Khmer ពពុះ (pɔɔpɔpuh, “foam”), Semai buboh (“foam”) and Mon ဗၜိုဟ် (həbɒh, “foam”).

inh

ghế mủ

(Central Vietnam, Southern Vietnam) sap; latex


thở dài

[tʰəː˧˩ zaːj˨˩]

[tʰəː˧˨ jaːj˦˩]

[tʰəː˨˩˦ jaːj˨˩]

thở (“to exhale; to breathe”) + dài (“long”).

af

thở dài thườn thượt


歸依

chữ Hán form of quy y (“taking refuge”).


nhậu

From Proto-Vietic *ɲuːʔ (“to drink”), from Proto-Mon-Khmer *ɲuuʔ (“to suck up, to drink”); cognate with Koho nyu (“to drink alcohols”), Samtao ɲɯ́ʔ, Teressa nyūḵ, Santali ᱧᱩ (ñu, “to drink”).
It originally meant "to drink" and might accept, as direct object, any drinkable liquid; "nhậu" ('bibere / to drink') and "nhậu nước" ('aquam potare / to drink water') were attested in Dictionarium Anamitico-Latinum (1772; 1838).

inh

(colloquial) to drink (alcohol); to have drinks and hors d'oeuvres


thủ

Tao cho nó mượn rồi nó thủ luôn.

I lent it to him and now he just keeps it.

(informal) to keep (something not yours as your own)


thủ

cơ thủ

kì thủ

game thủ


thủ

Sino-Vietnamese word from 首. Doublet of sỏ, which is an earlier borrowing.

thủ lợn

(Northern Vietnam, of pigs, as food) a head

(only in compounds) chief, leader; first


chớ

Chớ có chỉ tay năm ngón vô mặt thiên hạ.

Don't conceitedly point your finger at people.


chớ

Likely from Sino-Tibetan. Compare Chinese 四 (MC sijH).

(probably obsolete, chiefly pig traders' cant) four

probably obsolete; chiefly pig traders' cant; probably obsolete; chiefly pig traders' cant


ngập ngừng

head

ngập ngừng (‑a reduplication ngập ngà ngập ngừng)

[ŋəp̚˧˨ʔ ŋɨŋ˨˩]

[ŋəp̚˨˩ʔ ŋɨŋ˦˩]

[ŋəp̚˨˩˨ ŋɨŋ˨˩]


huyết tương

[hwiət̚˧˦ tɨəŋ˧˧]

[hwiək̚˦˧˥ tɨəŋ˧˧]

[wiək̚˦˥ tɨəŋ˧˧]


cỡ

cỡ nào?

Nhanh cỡ nào?


cỡ

Giờ thì đậy nắp rồi chờ cỡ năm phút là xong.

Now we put the lid on and let it cook for about 5 minutes or so until it's done.


nhột

(Central Vietnam, Southern Vietnam) feeling ticklish (when stroked)


thước kẻ

[tʰɨək̚˧˦ kɛ˧˩]

[tʰɨək̚˦˧˥ kɛ˧˨]

[tʰɨək̚˦˥ kɛ˨˩˦]

thước (“measuring tool”) + kẻ (“to draw a line”).


học viện

[hawk͡p̚˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[hawk͡p̚˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[hawk͡p̚˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 學院, composed of 學 (“study”) and 院 (“institute”).

vi-etym-sino

an academy (specialized school; college or university)


Hội An

[hoj˧˨ʔ ʔaːn˧˧]

[hoj˨˩ʔ ʔaːŋ˧˧]

[hoj˨˩˨ ʔaːŋ˧˧]

Hội An (a city in Quảng Nam province, Vietnam)


xuyên sơn

[swiəŋ˧˧ ʂəːŋ˧˧]

[swiəŋ˧˧ səːŋ˧˧]

[s⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ ʂəːŋ˧˧]

[s⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ səːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 穿山, composed of 穿 (“to pierce”) and 山 (“mountain”), from Chinese 穿山甲 (xuyên sơn giáp).


thước

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 尺 (“ruler”, SV: xích).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">xích</i>

vi-etym-sino

thước (kẻ)

thước đo góc/độ

thước cuộn/dây


thước

Nghỉ tàu sắt, khéo gầy khéo dựng,
Ba bốn từng, coi giống tòa lầu.
Cả trăm ngoài thước trước sau,
Bề ngan mười mấy, bề sâu quá mười.

1889, Trương Minh Ký, Như Tây nhựt trình:

We stayed on a well-built steel ship,
She had several floors, just like a multi-storey.
Her total length was more than 100 thước,
and both her width and depth were over 10.


nướng

From Proto-Vietic *ɗaːŋʔ (“to roast”). Compare Nghệ An/Hà Tĩnh dialects náng, Maleng daːŋ³.

cá nướng

(cooking) to roast or grill (usually meat or fish) directly over fire or charcoal; compare quay (“to spit-roast”) and rang (“to roast in a pan”)

lò nướng bánh

(colloquial) to be shorn of (money); to lose; to squander


nhầm

(Northern Vietnam) Alternative form of lầm (“to be mistaken”)


hố

a pit (hole in the ground); compare lỗ (hole made by puncturing a layer of material)


bộ đội

[ʔɓo˧˨ʔ ʔɗoj˧˨ʔ]

[ʔɓow˨˩ʔ ʔɗoj˨˩ʔ]

[ʔɓow˨˩˨ ʔɗoj˨˩˨]

đi bộ đội

a serviceperson of Vietnam's armed forces


bóng tối

[ʔɓawŋ͡m˧˦ toj˧˦]

[ʔɓawŋ͡m˦˧˥ toj˨˩˦]

[ʔɓɔŋ˦˧˥ toj˨˩˦]

[ʔɓawŋ͡m˦˥ toj˦˥]


lính

người (classifier)
另 (CJK)
𪜯 (CJK)
𫫑 (CJK)
𠔦 (CJK)

lính đánh thuê

(by extension, figurative) a subordinate; drone


trong sáng

[t͡ɕawŋ͡m˧˧ saːŋ˧˦]

[ʈawŋ͡m˧˧ ʂaːŋ˦˧˥]

[ʈɔŋ˧˧ saːŋ˦˧˥]

[ʈawŋ͡m˧˧ ʂaːŋ˦˥]

[ʈawŋ͡m˧˧ saːŋ˦˥]


nha

Bye nha!

Đi đường nhớ cẩn thận nha.

(Central Vietnam, Southern Vietnam) alright?; okay?; will you?


nha

Sino-Vietnamese reading of various Chinese characters.


khắm

stinky, stinking, smelling like rotten fish


tuần tra

[twən˨˩ t͡ɕaː˧˧]

[twəŋ˦˩ ʈaː˧˧]

[t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ ʈaː˧˧]

đi tuần tra

tàu tuần tra


hâm mộ

[həm˧˧ mo˧˨ʔ]

người hâm mộ


cưỡi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 騎 (SV: kị).
Also compare Burmese စီး (ci:), Khmer ជិះ (cih), ꊪ (zy, “to cause to ride”), Thai ขี่ (kìi), Lao ຂີ່ (khī), Zhuang gwih, White Hmong caij, Proto-Austronesian *sakay (“catch a ride, join a group, ride on something”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kị</i>


chìm

head

chìm (reduplication chìm lỉm, chìm nghỉm)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 沉 (“sink”, SV: trầm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trầm</i>

vi-etym-sino

to be sunk; to be submerged; to be immersed


bãi

head

𪤄, 罢, 摆, 𣺽, 罷, 𡓁

vi-noun

𪤄, 罢, 摆, 𣺽, 罷, 𡓁

𪤄 (CJK)
罢 (CJK)
摆 (CJK)
𣺽 (CJK)
罷 (CJK)
𡓁 (CJK)


khỉ ho cò gáy

[xi˧˩ hɔ˧˧ kɔ˨˩ ɣaj˧˦]

[kʰɪj˧˨ hɔ˧˧ kɔ˦˩ ɣaj˨˩˦]

[xɪj˧˨ hɔ˧˧ kɔ˦˩ ɣaj˨˩˦]

[kʰɪj˨˩˦ hɔ˧˧ kɔ˨˩ ɣa(ː)j˦˥]

[xɪj˨˩˦ hɔ˧˧ kɔ˨˩ ɣa(ː)j˦˥]

(literal) where monkeys cough and storks crow

middle of nowhere
middle of nowhere#English

(idiomatic, of a place) ridiculously remote; in the middle of nowhere


trong khi

[t͡ɕawŋ͡m˧˧ xi˧˧]

[ʈawŋ͡m˧˧ kʰɪj˧˧]

[ʈɔŋ˧˧ xɪj˧˧]

[ʈawŋ͡m˧˧ kʰɪj˧˧]

[ʈawŋ͡m˧˧ xɪj˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trong khi.wav


bùng nổ

[ʔɓʊwŋ͡m˨˩ no˧˩]

[ʔɓʊwŋ͡m˦˩ now˧˨]

[ʔɓʊwŋ͡m˨˩ now˨˩˦]

From bùng (“to rise up, to became big”) + nổ (“to explode”).


thèm

head

噞, 噡, 饞, 𡅩, 𩝎

vi-verb

噞, 噡, 饞, 𡅩, 𩝎

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 饞 (SV: sàm).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">sàm</i>

vi-etym-sino

Không/Hổng thèm!

I don't care for that! / I don't want that anyways!


khởi nghiệp

[xəːj˧˩ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[kʰəːj˧˨ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[xəːj˧˨ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[kʰəːj˨˩˦ ŋip̚˨˩˨]

[xəːj˨˩˦ ŋip̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 起業, composed of 起 (“to initiate”) and 業 (“career”).


khởi nghiệp

[xəːj˧˩ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[kʰəːj˧˨ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[xəːj˧˨ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[kʰəːj˨˩˦ ŋip̚˨˩˨]

[xəːj˨˩˦ ŋip̚˨˩˨]


rút

From Proto-Mon-Khmer *ruc ~ *ruuc ~ *ruəc (“to retreat, to withdraw”); cognate with Muong rúch and Koho ruch. Compare also Sora rɔɟ ("to pull off grain from stalks, to strip"). Related to rụt and rứt.

to draw (lesson, experience, conclusion, etc.)


quang phổ

[waːŋ˧˧ fow˨˩˦]


khố

Sino-Vietnamese word from 褲 (“trousers”).

Cha con Chử Đồng Tử nghèo đến nỗi phải thay phiên nhau mặc chung một cái khố.
Chử Đồng Tử and his father were so poor they had to share a loincloth.


ngọng

Cả nàng em lói ngọng, mỗi mình em lói thõi. (pseudolinguistic depiction of an exaggerated stereotype)
My whole willage thpeakth badly; I alone thpeak vell.

(pseudolinguistics) to have certain sound shift(s) in one's speech, causing it to be stigmatized


光譜學

chữ Hán form of quang phổ học (“spectroscopy”).


cụt

From Proto-Mon-Khmer *sguut ~ *sgat ~ *(s)gət (“to be cut short, to cut”). Cognate with Arem kùːt ("to chop, to cut short"), Mon ကုတ် (“to cut off”), Khmu kut ("to be shortened").

cụt chân


ghét cay ghét đắng

[ɣɛt̚˧˦ kaj˧˧ ɣɛt̚˧˦ ʔɗaŋ˧˦]

[ɣɛt̚˦˧˥ kaj˧˧ ɣɛt̚˦˧˥ ʔɗaŋ˦˧˥]

[ɣɛk̚˦˥ ka(ː)j˧˧ ɣɛk̚˦˥ ʔɗaŋ˦˥]

From ghét (“hate”) + cay (“spicy”) + ghét + đắng (“bitter”).

com

(idiomatic) to have an extreme and utter hatred


nỗ lực

[no˦ˀ˥ lɨk̚˧˨ʔ]

[now˧˨ lɨk̚˨˩ʔ]

[now˨˩˦ lɨk̚˨˩˨]


nỗ lực

[no˦ˀ˥ lɨk̚˧˨ʔ]

[now˧˨ lɨk̚˨˩ʔ]

[now˨˩˦ lɨk̚˨˩˨]

nỗ lực không ngừng


nuôi

From Proto-Vietic *ɗoːj (“to feed”); cognate with Tho [Cuối Chăm] doːj¹.


nuôi

con gái nuôi

nhận nuôi


cách thức

[kajk̟̚˧˦ tʰɨk̚˧˦]

[kat̚˦˧˥ tʰɨk̚˦˧˥]

[kat̚˦˥ tʰɨk̚˦˥]

cách thức ăn mặc


giơ

From Proto-Vietic *k-jəː; cognate with Muong dơ, Tho [Cuối Chăm] jəː¹.

giơ tay lên


Công Nguyên

[kəwŋ͡m˧˧ ŋwiən˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ŋwiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 公元, composed of 公 (“common”) and 元 (“era”). Compare Japanese 紀元 (Kigen, Kỉ Nguyên).

ncog

Kigen, <i class="Latn mention" lang="vi">Kỉ Nguyên</i>

trước Công Nguyên


vô dụng

[vo˧˧ zʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[vow˧˧ jʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[vow˧˧ jʊwŋ͡m˨˩˨]

[jow˧˧ jʊwŋ͡m˨˩˨]


bình tĩnh

[ʔɓïŋ˨˩ tïŋ˦ˀ˥]

[ʔɓɨn˦˩ tɨn˧˨]

[ʔɓɨn˨˩ tɨn˨˩˦]

giữ bình tĩnh


sầu muộn

[səw˨˩ muən˧˨ʔ]

[ʂəw˦˩ muəŋ˨˩ʔ]

[səw˦˩ muəŋ˨˩ʔ]

[ʂəw˨˩ muəŋ˨˩˨]

[səw˨˩ muəŋ˨˩˨]


lanh

See nhanh. The sense of "mercurial" is probably contaminated by Chinese 伶 (líng).


bình yên

[ʔɓïŋ˨˩ ʔiən˧˧]

[ʔɓɨn˦˩ ʔiəŋ˧˧]

[ʔɓɨn˨˩ ʔiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 平安, composed of 平 (“calm”) and 安 (“calm”), from Literary Chinese 平安. Doublet of Bình Yên, Bình An, and Bằng An.

doublet

(sự) bình/bằng yên/an

Nắng lên qua hàng cây, gió mơn man đùa, lả lơi đàn bớm.
Bước chân vui hạnh phúc, nắm tay ta về vùng trời bình yên.

(Can we date this quote?), Phạm Hữu Tâm (lyrics and music), “Vùng trời bình yên [The Peaceful Corner of the Heavens]”, performed by Hồng Ngọc:

The sun shines through the trees, the wind playfully blows, the butterflies drift.
Taking blissful steps, we hold hands to the peaceful corner of the heavens.


ngái

From Proto-Vietic *s-ŋaːjʔ, from Proto-Mon-Khmer *(c)ŋajʔ; cognate with Chut [Rục] ciŋaːj³, Thavung səŋə̀aj⁴, Khmer ឆ្ងាយ (chngaay) and Halang hơ'ngai.


ngái

head

ngái (diminutive reduplication ngai ngái)


bất tài

[ʔɓət̚˧˦ taːj˨˩]

[ʔɓək̚˦˧˥ taːj˦˩]

[ʔɓək̚˦˥ taːj˨˩]


lịch sự

[lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[lɨt̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 歷 (“to experience”) and 事 (“things”).


lịch sự

[lïk̟̚˧˨ʔ sɨ˧˨ʔ]

[lɨt̚˨˩ʔ ʂɨ˨˩ʔ]

[lɨt̚˨˩ʔ sɨ˨˩ʔ]

[lɨt̚˨˩˨ ʂɨ˨˩˨]

[lɨt̚˨˩˨ sɨ˨˩˨]


nhớp

From Proto-Vietic *-ɲəːp (“dirty”); cognate with Tho [Cuối Chăm] ɲəːp⁷ and Chut [Rục] ɲə́ːp.
Compare also Proto-Katuic *ɲəəp (“bad”), whence Pacoh nnhôp (“bad, ugly”) and Western Katu
ɲəːp ("dirty, bad").

dirty and sticky (because of moisture); mucky


tội

an offense or a violation of established rules; a crime, a sin, a naughty deed


tội

Thằng cu tội lắm. Mẹ mất sớm, cha suốt ngày rượu chè.

I feel terrible for that boy. His mom died young, his dad is a chronic drunkard.

Clipping of tội nghiệp (“pitiful; pathetic”).


trí tuệ

[t͡ɕi˧˦ twe˧˨ʔ]

[ʈɪj˨˩˦ twej˨˩ʔ]

[ʈɪj˦˥ t⁽ʷ⁾ej˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 智慧. Doublet of trí huệ


thương đội

[tʰɨəŋ˧˧ ʔɗoj˧˨ʔ]

[tʰɨəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩ʔ]

[tʰɨəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩˨]


miếng

From Proto-Vietic *-mɛːŋʔ. Cognate with Muong miểng, Tho [Cuối Chăm] mɛːŋ³, and Chut [Rục] mɛːŋ³. Related to mánh, from the undiphthongized variant, and miệng (“mouth”).

vàng miếng


thì thầm

[tʰi˨˩ tʰəm˨˩]

[tʰɪj˦˩ tʰəm˦˩]

[tʰɪj˨˩ tʰəm˨˩]


ngẫm nghĩ

[ŋəm˦ˀ˥ ŋi˦ˀ˥]

[ŋəm˧˨ ŋɪj˧˨]

[ŋəm˨˩˦ ŋɪj˨˩˦]

From ngẫm (“to meditate”) + nghĩ (“to think”).


nước miếng

[nɨək̚˧˦ miəŋ˧˦]

[nɨək̚˦˧˥ miəŋ˦˧˥]

[nɨək̚˦˥ miəŋ˦˥]

From nước (“water”) + miệng (“mouth”). The nặng tone in miệng has become the sắc tone due to assimilation with nước. Cognate with Muong Bi đác mẽnh (“saliva”).
Compare Chinese 口水 (kǒushuǐ, literally “mouth water”).


cờ tướng

From cờ (“board game with pieces or tokens”) + tướng (“general”, xiangqi equivalent of the chess king), perhaps also referencing Chinese 將／将 (tướng, “to check”). Compare Chinese 象棋 (tượng kì). Also compare cờ vua (“chess”, literally “king board game”).

com

[kəː˨˩ tɨəŋ˧˦]

[kəː˦˩ tɨəŋ˦˧˥]

[kəː˨˩ tɨəŋ˦˥]


cờ tướng

Calque of Japanese 将棋 (shōgi, tướng kì).

[kəː˨˩ tɨəŋ˧˦]

[kəː˦˩ tɨəŋ˦˧˥]

[kəː˨˩ tɨəŋ˦˥]


cờ tướng

[kəː˨˩ tɨəŋ˧˦]

[kəː˦˩ tɨəŋ˦˧˥]

[kəː˨˩ tɨəŋ˦˥]