sinh dục

[sïŋ˧˧ zʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʂɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[sɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʂɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩˨]

[sɨn˧˧ jʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 生育, composed of 生 (“to bear; to give birth”) and 育 (“to raise; to bring up”). The word properly means "to birth and raise", but the dục part, as in giáo dục (“to educate”) or dưỡng dục (“to raise”), is probably confused with 慾／欲 (yù, “lust”), as in tình dục (“sex”).

vi-etym-sino

cơ quan/bộ phận sinh dục đực/cái


râu quai nón

[ʐəw˧˧ kwaːj˧˧ nɔŋ˦˧˥]

[ɹəw˧˧ waːj˧˧ nɔŋ˦˥]

râu (“beard”) + quai (“strap”) + nón (“Asian conical hat”).

af

a man's beard that connects with his sideburns, in a similar way in which an Asian conical hat strap hugs the wearer's face


mạn tính

[maːn˧˨ʔ tïŋ˧˦]

[maːŋ˨˩ʔ tɨn˦˧˥]

[maːŋ˨˩˨ tɨn˦˥]

Sino-Vietnamese word from 慢性, composed of 慢 (“slow”) and 性 (“-ness”).

vi-etym-sino

Coordinate term: cấp tính

(pathology, of an illness) chronic and mostly impossible to heal


hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải

[hoj˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦ swi˧˧ zaːm˧˩ miən˦ˀ˥ zïk̟̚˧˨ʔ mak̚˧˦ faːj˧˩]

[hoj˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥ ʂwɪj˧˧ jaːm˧˨ miəŋ˧˨ jɨt̚˨˩ʔ mak̚˦˧˥ faːj˧˨]

[hoj˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥ swɪj˧˧ jaːm˧˨ miəŋ˧˨ jɨt̚˨˩ʔ mak̚˦˧˥ faːj˧˨]

[hoj˨˩˨ cɨŋ˦˥ ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jaːm˨˩˦ miəŋ˨˩˦ jɨt̚˨˩˨ mak̚˦˥ faːj˨˩˦]

[hoj˨˩˨ cɨŋ˦˥ s⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jaːm˨˩˦ miəŋ˨˩˦ jɨt̚˨˩˨ mak̚˦˥ faːj˨˩˦]

hội chứng (“syndrome”) + suy giảm (“to diminish”) + miễn dịch (“immune”) + mắc phải (“to unfortunately contract”), calque of English acquired immune deficiency syndrome

cal

acquired immune deficiency syndrome
acquired immune deficiency syndrome


răng cấm

[zaŋ˧˧ kəm˧˦]

[ʐaŋ˧˧ kəm˦˧˥]

[ɹaŋ˧˧ kəm˦˥]

răng (“tooth”) + cấm (“forbidden”), so called as first molars are thought of as indispensable and never to be removed.


răng hàm

[ʐaŋ˧˧ haːm˦˩]

[ɹaŋ˧˧ haːm˨˩]


tâm nhĩ

[təm˧˧ ɲi˦ˀ˥]

[təm˧˧ ɲɪj˧˨]

[təm˧˧ ɲɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 心耳, composed of 心 (“heart”) and 耳 (“ear”). Compare Japanese 心耳 (shinji, “auricle”) and French oreillette (“auricle; atrium”, literally “earlet”). See also tâm thất (“ventricle”, literally “heart chamber”), Chinese 心房 (tâm phòng, “atrium”, literally “heart chamber”) and ngăn (“heart chamber”).


tâm thất

[təm˧˧ tʰət̚˧˦]

[təm˧˧ tʰək̚˦˧˥]

[təm˧˧ tʰək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 心室, composed of 心 (“heart”) and 室 (“chamber”).

vi-etym-sino

tâm thất phải/trái


loạn thị

[lwaːn˧˨ʔ tʰi˧˨ʔ]

[lwaːŋ˨˩ʔ tʰɪj˨˩ʔ]

[l⁽ʷ⁾aːŋ˨˩˨ tʰɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 亂視, composed of 亂 (“chaotic”) and 視 (“vision”)


virus corona

[vi˧˧ ɹut̚˧˦ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vi˧˧ zut̚˧˦ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vi˧˧ ɹut̚˧˦ ko˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk̚˦˧˥ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk̚˦˧˥ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ɹʊk͡p̚˦˥ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

virus + English corona (“coronavirus”). From translingual Coronavirus, from Latin corona + Latin virus, from Ancient Greek κορώνη (korṓnē). Compare coronavirus.

Hầu hết những người bị nhiễm chủng vi-rút corona mới có biểu hiện bệnh viêm đường hô hấp cấp tính nghiệm trọng với triệu cứng sốt, ho và khó thở.

2018 June 27, “Hội chứng Ho hấp vùng Trung Đông [Middle East Respiratory Syndrome]”, in (Please provide the book title or journal name) (PDF), Oklahoma City: OKC-County Health Department, archived from the original on 2020-03-25:

Most people who got infected with the novel coronavirus developed severe acute respiratory illness with symptoms of fever, cough, and shortness of breath.

Người gốc Á vốn không xa lạ gì nạn phân biệt chủng tộc, nhưng tình hình hiện nghiêm trọng hơn nhiều do dịch bệnh từ virus corona.

2020 February 1, Hoa Hạ, “Người Á không lạ chuyện bị kỳ thị, virus corona còn làm mọi thứ tệ hơn [Asians, no strangers to discrimination, face worse due to coronavirus]”, in Zing.vn, Ho Chi Minh City: VNG Corporation, archived from the original on 2020-02-12:

Asians are no strangers to discrimination, but the current situation is much more serious due to the coronavirus epidemic.

Cùng nâng cao ý thức của xã hội / Đẩy lùi virus corona, corona

2020 February 23, “Ghen Cô Vy”, Khắc Hưng (lyrics)performed by Erik Min, Hanoi: National Institute of Occupational and Environmental Health, retrieved 2020-03-21:

And raise up society's awareness / To drive out corona, coronavirus

COVID-19, bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona được phát hiện lần đầu tiên tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào tháng 12/2019.

2020 March 20, COVID-19 update as of 16:00 on 20 March 2020, “COVID-19 cập nhật đến 16H00 ngày 20/3/2020”, in (Please provide the book title or journal name), Hanoi: National Institute of Occupational and Environmental Health, archived from the original on 2020-03-21:

COVID-19, a respiratory inflammatory condition caused by the novel coronavirus, appeared first in the city of Wuhan, Hubei, China, in December 2019.

Điều quan trọng là bạn hãy có trách nhiệm làm giảm lây lan của vi-rút corona.

2020 March 20, “15 ngày để giảm lây nhiễm [15 days to slow the spread]”, in coronavirus.gov (PDF), The White House and Centers for Disease Control and Prevention, retrieved 2020-03-24:

It is critical that you do your part to slow the spread of the coronavirus.


siêu vi trùng corona

[siəw˧˧ vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[siəw˧˧ vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ ko˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

siêu vi trùng (“virus”) + English corona.

Vậy, chúng ta hãy áp dụng các biện pháp phòng ngừa (đứng xa người khác 1 mét, rửa tay thường xuyên, không sờ tay vào mũi, miệng mắt) chung cho cả cảm, cúm, và siêu vi trùng corona mới từ Vũ Hán.

2020 February 6, Nguyễn Trần Hoàng, “Những điều cần biết về virus Corona Vũ Hán (2019-nCoV) [What you need to know about the Wuhan coronavirus (2019-nCoV)]”, in Người Việt Daily News, retrieved 2020-03-19:

Therefore, we should apply prevention measures (standing 1 meter apart from other people; washing hands regularly; and avoiding touching the nose, mouth, and eyes) generally for cold, flu, and the novel coronavirus from Wuhan.


siêu vi corona

[siəw˧˧ vi˧˧ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

Dịch siêu vi corona chủng mới đã gây tử vong cho hơn 3000 người trên thế giới trong đó có 2.192 người Trung Quốc và tác hại cho kinh tế toàn cầu.

2020 March 2, Tú Anh, “Virus corona - Covid-19 : Hơn 3000 người chết trên toàn cầu [Coronavirus - Covid-19: More than 3,000 deaths worldwide]”, in Radio France Internationale, retrieved 2020-03-19:

The novel coronavirus contagion has resulted in more than 3,000 fatalities worldwide, including 2,192 in China, and hurt the global economy.

Siêu vi corona nơi người thì thường gây bệnh nhẹ, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường.

2020 March 13, “COVID-19 (Coronavirus) (siêu vi corona mới) [COVID-19 (Coronavirus) (novel coronavirus)]”, in (Please provide the book title or journal name), New South Wales Government, archived from the original on 2020-03-23:

Coronavirus often causes mild symptoms, such as frequent chills.


siêu vi khuẩn corona

[siəw˧˧ vi˧˧ xwən˧˩ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˧˨ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ xwəŋ˧˨ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˧˨ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ vɪj˧˧ xwəŋ˧˨ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˨˩˦ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ xwəŋ˨˩˦ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[ʂiw˧˧ vɪj˧˧ kʰwəŋ˨˩˦ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[siw˧˧ jɪj˧˧ xwəŋ˨˩˦ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

siêu vi khuẩn (“virus”) + English corona.

Năm nay cũng siêu vi khuẩn corona (cùng “dòng họ” với virus gây ra dịch SARS và MERS) gây tác động cho hơn 20.000 người (tính đến ngày 4/2/2020), và số liệu chưa đầy đủ cho thấy tỉ lệ tử vong từ 1,5 đến 3%.

2020 February 5, Nguyễn Văn Tuấn, “Dịch corona và những 'chuyên gia' gieo rắc virus sợ hãi [Coronavirus epidemic and the “experts” at spreading the word about worrisome viruses]”, in Zing.vn, VNG Corporation, retrieved 2020-03-19:

Also this year, coronavirus (in the same “family” of viruses that lead to SARS and MERS) affected more than 20,000 people (as of 4 February 2020), and incomplete data shows a fatality rate of from 1.5% to 3%.

Siêu vi khuẩn corona được khám phá lần đầu vào năm 1960 khi chúng gây viêm phế quản ở một trại gà và 2 virus trong mũi của bệnh nhân bị cảm cúm.

2020 February 18, Nguyễn Tuấn, “Siêu vi khuẩn corona là ‘ai’? [“Who” is coronavirus?]”, in (Please provide the book title or journal name), Phan Châu Trinh University, retrieved 2020-03-19:

Coronavirus was originally discovered in 1960 from a case of bronchitis at a chicken farm and two viruses in the nose of a patient suffering from influenza.


vi trùng corona

[vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vi˧˧ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩ ko˧˧ zo˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kɔ˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˦˩ kow˧˧ ʐow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kɔ˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[vɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

[jɪj˧˧ ʈʊwŋ͡m˨˩ kow˧˧ ɹow˧˧ naː˧˧]

Trong khi HISD và Trung Tâm Kiểm Soát và Ngăn Ngừa Bệnh Tật (CDC) tiếp tục theo dõi vi trùng corona, học sinh và nhân viên được khuyên hãy tuân theo các biện pháp vệ sinh tối thiểu về miệng và tay để ngăn ngừa cảm lạnh, cúm, và vi trùng corona.

2020 February 27, “HISD theo dõi tiếp sự bùng phát của vi trùng corona trên thế giới [HISD is tracking the continued spread of coronavirus worldwide]”, in (Please provide the book title or journal name), Houston Independent School District, retrieved 2020-03-19:

As HISD and the Centers for Disease Control (CDC) continues to track the coronavirus, students and employees are encouraged to follow minimal mouth and hand sanitation procedures to prevent the cold, flu, and coronavirus.

Khi chiếc tầu du lịch khổng lồ có người bị nhiễm vi trùng Corona cập bến ở hải cảng Oakland ngày 9 tháng Ba, 2020, một bà du khách nói, “Tôi có cảm giác rúng động, bất an, khi không biết điều gì sẽ xảy ra.”

2020 March 17, “Sống Trong Sự Bấp Bênh [Living in Uncertain Times]”, in The Valley Catholic, Roman Catholic Diocese of San José in California, archived from the original on 2020-03-19:

When a giant cruise ship carrying passengers with coronavirus docked in Oakland on March 9, 2020, a passenger said, “I’m feeling shaken, unsafe, and I don’t know what’s going on.”


luồn ống

[luən˨˩ ʔəwŋ͡m˧˦]

[luəŋ˦˩ ʔəwŋ͡m˦˧˥]

[luəŋ˨˩ ʔəwŋ͡m˦˥]

luồn (“to pass through”) + ống (“tube”).

luồn ống vào khí quản


Cô Vy

Coined by musician Khắc Hưng in the viral music video "Ghen Cô Vy" ("Jealous of Miss Vy") as a pun on COVID and cô + Vy, a common female name. "Cô Vy" is a natural pronunciation respelling of COVID in Vietnamese, which does not allow syllables to end with /d/.

Đùng một cái, “dịch Cô Vy” (gọi nôm na từ Covid-19) xuất hiện, từ hơn nửa tháng nay, đường phố đột nhiên trống vắng.

2020 February 23, Trần Đăng, “Gồng mình qua đại dịch”, in Quảng Nam Online, Tam Kỳ, Quảng Nam, archived from the original on 2020-03-22:

All of a sudden, the "Cô Vy epidemic" (an informal term for COVID-19) appeared. Over half a month ago, the streets suddenly emptied out.

Taxi ở NYC một thời làm mưa làm gió, phải trả cả triệu đô-la cho một cái giấy phép, vừa bị khốn đốn vì Uber và Lyft, nay thêm cô Vy nầy.

2020 March 18, Nguyễn Q, “Cô Vy ở New York City”, in Việt Báo, Garden Grove, California, retrieved 2020-03-21:

It was raining and pouring for taxis in NYC for a while, having to pay as much as a million dollars for a license, meanwhile being sent into poverty by Uber and Lyft, and now add this COVID to the mix.

Thế rồi tình hình đối phó với Cô Vi lây lan làm rúng động nước Mỹ.

2020 April 7, Bùi Văn Phú, “Thư từ Mỹ : Cô Vi và XHCN trên bảo dưới không nghe”, in BBC News Vietnamese, British Broadcasting Corporation:

As it happened, dealing with COVID’s spread sent reverberations across America.

Và những chuyến xe, chuyến thu hoạch đong đầy tình người này sẽ vẫn tiếp tục cho đến khi "cô vy đi xa".

2021 August 1, “Nhà thiết kế Thuận Việt và 3 tuần cắt 15 tấn rau muống chở đến khu phong tỏa [The designer Thuận Việt and 3 weeks cutting 15 tonnes of water spinach to deliver to a quarantined neighborhood]”, in Tuổi Trẻ, Ho Chi Minh City, retrieved 2021-11-17:

And these trips and harvests filled with humanity will still continue until "COVID goes far away".

(colloquial) a personification of COVID, specifically COVID-19; Miss Rona


đái ra quần

[ʔɗaːj˧˦ zaː˧˧ kwən˨˩]

[ʔɗaːj˨˩˦ ʐaː˧˧ kwəŋ˦˩]

[ʔɗaːj˦˥ ɹaː˧˧ wəŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đái ra quần.wav

(informal) to piss one's pants, especially because of fright


ỉa ra quần

[ʔiə˧˩ zaː˧˧ kwən˨˩]

[ʔiə˧˨ ʐaː˧˧ kwəŋ˦˩]

[ʔiə˨˩˦ ɹaː˧˧ wəŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ỉa ra quần.wav

(informal) to shit one's pants, especially because of fright


theo dõi liên lạc

[tʰɛw˧˧ zɔj˦ˀ˥ liən˧˧ laːk̚˧˨ʔ]

[tʰɛw˧˧ jɔj˧˨ liəŋ˧˧ laːk̚˨˩ʔ]

[tʰɛw˧˧ jɔj˨˩˦ liəŋ˧˧ laːk̚˨˩˨]

theo dõi (“to follow, to track”) + liên lạc (“contact”)

compound

sự theo dõi liên lạc

(medicine, epidemiology) to contact trace


dái tai

Originally a compound of giái (“fruit”) + tai (“ear”), the first element is an alternative form of trái (see giai for the sound change). The current spelling is probably due to the ‹gi›-‹d› merger in most dialects and influence from folk etymology (as if from dái (“scrotum”) + tai, cf. Korean 귓불 (gwitbul)). Compare Phong Nha dialect ʈɤj³²⁴ which means both "fruit" and "earlobe", while "scrotum, testicles" is ɗaj³²⁴.
This form is originally Northern, then spread to other dialects.


màng nhĩ

[maːŋ˨˩ ɲi˦ˀ˥]

[maːŋ˦˩ ɲɪj˧˨]

[maːŋ˨˩ ɲɪj˨˩˦]

màng + nhĩ. The second element is from Chinese 耳 (“ear”), making this a rather unusual formation given how nhĩ is not normally used as a full-fledged morpheme in conjunction with non-Sino-Vietnamese ones. Probably a calque of Chinese 耳膜 (nhĩ mạc).
Compare lồi xỉ for another case with similar formation.

thủng màng nhĩ


đại tiểu tiện

[ʔɗaːj˧˨ʔ tiəw˧˩ tiən˧˨ʔ]

[ʔɗaːj˨˩ʔ tiw˧˨ tiəŋ˨˩ʔ]

[ʔɗaːj˨˩˨ tiw˨˩˦ tiəŋ˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đại tiểu tiện.wav

Sino-Vietnamese word from 大小便, composed of 大 (“large”), 小 (“small”) and 便 (“waste”), blend of đại tiện (“to defecate”) + tiểu tiện (“to urinate”).


tai - mũi - họng

[taːj˧˧ muj˧˨ hɔŋ˨˩ʔ]

tai (“ear”) + mũi (“nose”) + họng (“throat”).

af

ear, nose and throat
ear, nose and throat


cơ vân

[kəː˧˧ vən˧˧]

[kəː˧˧ vəŋ˧˧]

[kəː˧˧ vəŋ˧˧]

[kəː˧˧ jəŋ˧˧]


cơ hoành

[kəː˧˧ hwajŋ̟˨˩]

[kəː˧˧ hwɛɲ˦˩]

[kəː˧˧ wan˨˩]


bệnh tay chân miệng

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ taj˧˧ t͡ɕən˧˧ miəŋ˧˨ʔ]

[ʔɓen˨˩ʔ taj˧˧ t͡ɕəŋ˧˧ miəŋ˨˩ʔ]

[ʔɓəːn˨˩˨ ta(ː)j˧˧ cəŋ˧˧ miəŋ˨˩˨]

hand, foot and mouth disease
hand, foot and mouth disease

(pathology) hand, foot and mouth disease


màng não

[maːŋ˨˩ naːw˦ˀ˥]

[maːŋ˦˩ naːw˧˨]

[maːŋ˨˩ naːw˨˩˦]

(anatomy) meninges (that envelop the brain)


viêm màng não

[viəm˧˧ maːŋ˨˩ naːw˦ˀ˥]

[viəm˧˧ maːŋ˦˩ naːw˧˨]

[vim˧˧ maːŋ˨˩ naːw˨˩˦]

[jim˧˧ maːŋ˨˩ naːw˨˩˦]


màng nhện

[maːŋ˨˩ ɲen˧˨ʔ]

[maːŋ˦˩ ɲen˨˩ʔ]

[maːŋ˨˩ ɲəːn˨˩˨]


màng cứng

[maːŋ˨˩ kɨŋ˧˦]

[maːŋ˦˩ kɨŋ˦˧˥]

[maːŋ˨˩ kɨŋ˦˥]

(anatomy) dura mater (the outermost of the meninges)


đường hô hấp

head

đường hô hấp

đường hô hấp

vi-noun

đường hô hấp

đường hô hấp

[ʔɗɨəŋ˨˩ ho˧˧ həp̚˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ how˧˧ həp̚˦˧˥]

[ʔɗɨəŋ˨˩ how˧˧ həp̚˦˥]


cơ tim

[kəː˧˧ tim˧˧]

[kəː˧˧ tim˧˧]

[kəː˧˧ tim˧˧]


sốc nhiễm khuẩn

[səwk͡p̚˧˦ ɲiəm˦ˀ˥ xwən˧˩]

[ʂəwk͡p̚˦˧˥ ɲiəm˧˨ kʰwəŋ˧˨]

[səwk͡p̚˦˧˥ ɲiəm˧˨ xwəŋ˧˨]

[ʂəwk͡p̚˦˥ ɲim˨˩˦ kʰwəŋ˨˩˦]

[səwk͡p̚˦˥ ɲim˨˩˦ xwəŋ˨˩˦]


đường hô hấp dưới

head

đường hô hấp dưới

đường hô hấp dưới

vi-noun

đường hô hấp dưới

đường hô hấp dưới

[ʔɗɨəŋ˨˩ ho˧˧ həp̚˧˦ zɨəj˧˦]

[ʔɗɨəŋ˦˩ how˧˧ həp̚˦˧˥ jɨj˨˩˦]

[ʔɗɨəŋ˨˩ how˧˧ həp̚˦˥ jɨj˦˥]

com

đường hô hấp

lower respiratory tract
lower respiratory tract


viêm màng não mủ

[viəm˧˧ maːŋ˨˩ naːw˦ˀ˥ mu˧˩]

[viəm˧˧ maːŋ˦˩ naːw˧˨ mʊw˧˨]

[vim˧˧ maːŋ˨˩ naːw˨˩˦ mʊw˨˩˦]

[jim˧˧ maːŋ˨˩ naːw˨˩˦ mʊw˨˩˦]


viêm cơ tim

[viəm˧˧ kəː˧˧ tim˧˧]

[viəm˧˧ kəː˧˧ tim˧˧]


đường hô hấp trên

[ʔɗɨəŋ˨˩ ho˧˧ həp̚˧˦ t͡ɕen˧˧]

[ʔɗɨəŋ˦˩ how˧˧ həp̚˦˧˥ ʈen˧˧]

[ʔɗɨəŋ˨˩ how˧˧ həp̚˦˥ ʈəːn˧˧]

đường hô hấp

upper respiratory tract
upper respiratory tract


sốc nhiễm trùng

[səwk͡p̚˧˦ ɲiəm˦ˀ˥ t͡ɕʊwŋ͡m˨˩]

[ʂəwk͡p̚˦˧˥ ɲiəm˧˨ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[səwk͡p̚˦˧˥ ɲiəm˧˨ ʈʊwŋ͡m˦˩]

[ʂəwk͡p̚˦˥ ɲim˨˩˦ ʈʊwŋ͡m˨˩]

[səwk͡p̚˦˥ ɲim˨˩˦ ʈʊwŋ͡m˨˩]


lở mồm long móng

[ləː˧˩ mom˨˩ lawŋ͡m˧˧ mawŋ͡m˧˦]

[ləː˧˨ mom˦˩ lawŋ͡m˧˧ mawŋ͡m˦˧˥]

[ləː˧˨ mom˦˩ lɔŋ˧˧ mɔŋ˦˧˥]

[ləː˨˩˦ mom˨˩ lawŋ͡m˧˧ mawŋ͡m˦˥]

foot-and-mouth disease
foot-and-mouth disease


phù nề

(bệnh ~) (pathology) edema, oedema, dropsy


điện não đồ

[ʔɗiən˧˨ʔ naːw˦ˀ˥ ʔɗo˨˩]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ naːw˧˨ ʔɗow˦˩]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ naːw˨˩˦ ʔɗow˨˩]

Sino-Vietnamese word from 電 (“electro-”), 腦 (“encephalo-”) and 圖 (“-gram; -graph”), perhaps an alteration of Chinese 腦電圖／脑电图 (não điện đồ). No relation to Chinese 電腦／电脑 (điện não, “computer”, literally “electrical brain”)


nước dãi

[nɨək̚˧˦ zaːj˦ˀ˥]

[nɨək̚˦˧˥ jaːj˧˨]

[nɨək̚˦˥ jaːj˨˩˦]


tháp dinh dưỡng

[tʰaːp̚˧˦ zïŋ˧˧ zɨəŋ˦ˀ˥]

[tʰaːp̚˦˧˥ jɨn˧˧ jɨəŋ˧˨]

[tʰaːp̚˦˥ jɨn˧˧ jɨəŋ˨˩˦]

tháp (“tower”) + dinh dưỡng (“nutrition”).


âm hạch

[ʔəm˧˧ hajk̟̚˧˨ʔ]

[ʔəm˧˧ hat̚˨˩ʔ]

[ʔəm˧˧ hat̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-âm hạch.wav


tai biến

[taːj˧˧ ʔɓiən˧˦]

[taːj˧˧ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[taːj˧˧ ʔɓiəŋ˦˥]

tai biến mạch máu não
tai biến mạch máu não#Vietnamese

(medicine) Short for tai biến mạch máu não.


huyết quản

[hwiək̚˦˧˥ kwaːŋ˧˨]

[wiək̚˦˥ waːŋ˨˩˦]


đại não

[ʔɗaːj˧˨ʔ naːw˦ˀ˥]

[ʔɗaːj˨˩ʔ naːw˧˨]

[ʔɗaːj˨˩˨ naːw˨˩˦]


trung não

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ naːw˦ˀ˥]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ naːw˧˨]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ naːw˨˩˦]


hở hàm ếch

[həː˧˩ haːm˨˩ ʔəjk̟̚˧˦]

[həː˧˨ haːm˦˩ ʔet̚˦˧˥]

[həː˨˩˦ haːm˨˩ ʔəːt̚˦˥]

hở (“uncovered, half-open”) + hàm ếch (“palate”).


hở hàm ếch

[həː˧˩ haːm˨˩ ʔəjk̟̚˧˦]

[həː˧˨ haːm˦˩ ʔet̚˦˧˥]

[həː˨˩˦ haːm˨˩ ʔəːt̚˦˥]


sứt môi

[ʂɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[sɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[ʂɨk̚˦˥ moj˧˧]

(medicine) having cleft lip, having harelip


sứt môi

[ʂɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[sɨk̚˦˧˥ moj˧˧]

[ʂɨk̚˦˥ moj˧˧]


nha chu

[ɲaː˧˧ t͡ɕu˧˧]

[ɲaː˧˧ t͡ɕʊw˧˧]

[ɲaː˧˧ cʊw˧˧]


nhân cách

[ɲən˧˧ kajk̟̚˧˦]

[ɲəŋ˧˧ kat̚˦˧˥]

[ɲəŋ˧˧ kat̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 人格, composed of 人 (“human”) and 格 (“status”), from Japanese 人格 (jinkaku).

vi-etym-sino

rối loạn đa nhân cách


hàm ếch

[haːm˨˩ ʔəjk̟̚˧˦]

[haːm˦˩ ʔet̚˦˧˥]

[haːm˨˩ ʔəːt̚˦˥]


sống mũi

[səwŋ͡m˧˦ muj˦ˀ˥]

[ʂəwŋ͡m˦˧˥ muj˧˨]

[səwŋ͡m˦˧˥ muj˧˨]

[ʂəwŋ͡m˦˥ muj˨˩˦]

[səwŋ͡m˦˥ muj˨˩˦]

Sống mũi cao, hơi nhọn nhọn phía dưới.

1978, Chu Lai, chapter 1, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

A high nose bridge, sharpish at the bottom.


bổ thể

[ʔɓo˧˩ tʰe˧˩]

[ʔɓow˧˨ tʰej˧˨]

[ʔɓow˨˩˦ tʰej˨˩˦]


huyết cầu

hồng huyết cầu (紅血球)

bạch huyết cầu (白血球)

[hwiək̚˦˧˥ kəw˦˩]

[wiək̚˦˥ kəw˨˩]


amidan

[ʔaː˧˧ mi˧˧ ʔɗaːn˧˧]

[ʔaː˧˧ mɪj˧˧ ʔɗaːŋ˧˧]

[ʔaː˧˧ mɪj˧˧ ʔɗaːŋ˧˧]


lao phổi

pulmonary tuberculosis
pulmonary tuberculosis


chủng ngừa

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˩ ŋɨə˨˩]

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˨ ŋɨə˦˩]

[cʊwŋ͡m˨˩˦ ŋɨə˨˩]

Phương-pháp hữu hiệu nhất là chủng ngừa. Ở những nơi có bệnh thường xuyên người ta nhận thấy phải chủng ngừa tới 80% dân chúng trong vùng trong khoảng 5 năm mới mong tận diệt hết bệnh trong vùng (Davey và Lightbody. 1965).

1972, Nguyễn Đức Hiệp, Bệnh truyền nhiễm miền nhiệt đới, Trung-Tâm Học Liệu, page 161:

The most effective method is inoculation. In areas with regular disease outbreaks, it is observed that up to 80% of the population in the area must be inoculated in about 5 years' time to eradicate the disease in that area (Davey and Lighbody, 1965).

Nói gọn hơn, chủng ngừa là nhằm phòng ngừa một bệnh nào đó bằng cách tạo nên sự miễn dịch cho trẻ từ khi mới sinh ra, tức là từ khi trẻ có thể bị nhiễm bệnh.

2012, Nguyễn Hữu Đức, Khi cho trẻ dùng thuốc, NXB Trẻ:

More succinctly, inoculating aims to prevent a certain disease by having the child build immunity from the moment of its birth, meaning from the moment it could be infected.

Khoảng 43.000 người đã được chủng ngừa và không có lo ngại về an toàn nào được nêu ra.

2020 October 11, James Gallagher, “Virus corona: Cuối cùng chúng ta đã có thuốc chủng ngừa Covid?”, in BBC Vietnamese:

About 43,000 people have been inoculated and no safety concerns have been raised.


sốt phát ban

[sot̚˧˦ faːt̚˧˦ ʔɓaːn˧˧]

[ʂok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥ ʔɓaːŋ˧˧]

[sok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥ ʔɓaːŋ˧˧]

[ʂok̚˦˥ faːk̚˦˥ ʔɓaːŋ˧˧]

[sok̚˦˥ faːk̚˦˥ ʔɓaːŋ˧˧]

sốt + phát + ban; literally: "rash-causing fever".

(medicine) roseola, sixth disease, exanthema subitum


kích ứng

[kïk̟̚˧˦ ʔɨŋ˧˦]

[kɨt̚˦˧˥ ʔɨŋ˦˧˥]

[kɨt̚˦˥ ʔɨŋ˦˥]


tiêu bản

[tiəw˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[tiw˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[tiw˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]


ngã nước

[ŋaː˦ˀ˥ nɨək̚˧˦]

[ŋaː˧˨ nɨək̚˦˧˥]

[ŋaː˨˩˦ nɨək̚˦˥]

Trâu bị ngã nước.

(pathology) Illness caused by moving buffalo and cattle from upland to lowland


niệu quản

[niw˨˩˨ waːŋ˨˩˦]


niệu đạo

[niəw˧˨ʔ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[niw˨˩ʔ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[niw˨˩˨ ʔɗaːw˨˩˨]


nhung mao

[ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]


vi nhung mao

[vi˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[vɪj˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[vɪj˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]

[jɪj˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧ maːw˧˧]


suy dinh dưỡng

[swi˧˧ zïŋ˧˧ zɨəŋ˦ˀ˥]

[ʂwɪj˧˧ jɨn˧˧ jɨəŋ˧˨]

[swɪj˧˧ jɨn˧˧ jɨəŋ˧˨]

[ʂ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jɨn˧˧ jɨəŋ˨˩˦]

[s⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jɨn˧˧ jɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 衰 (“to decline”) and 營養 (“nutrition”).


bào chế

[ʔɓaːw˨˩ t͡ɕe˧˦]

[ʔɓaːw˦˩ t͡ɕej˨˩˦]

[ʔɓaːw˨˩ cej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 炮製 (“to concoct medicine”).

(pharmacy, only for medicine) to produce; to invent; to develop

(pharmacy, only for medicine) to prepare; to ready


bẩm chất

[ʔɓəm˧˩ t͡ɕət̚˧˦]

[ʔɓəm˧˨ t͡ɕək̚˦˧˥]

[ʔɓəm˨˩˦ cək̚˦˥]


đuôi sam

[ʔɗuəj˧˧ saːm˧˧]

[ʔɗuj˧˧ ʂaːm˧˧]

[ʔɗuj˧˧ saːm˧˧]

[ʔɗuj˧˧ ʂaːm˧˧]

[ʔɗuj˧˧ saːm˧˧]


hệ hô hấp

[he˧˨ʔ ho˧˧ həp̚˧˦]

[hej˨˩ʔ how˧˧ həp̚˦˧˥]


hệ tuần hoàn

[hej˨˩ʔ twəŋ˦˩ hwaːŋ˦˩]

[hej˨˩˨ t⁽ʷ⁾əŋ˨˩ waːŋ˨˩]

hệ (“system”) + tuần hoàn (“circulatory”).


hệ tiết niệu

[he˧˨ʔ tiət̚˧˦ niəw˧˨ʔ]

[hej˨˩ʔ tiək̚˦˧˥ niw˨˩ʔ]


hệ tiêu hoá

Meronyms: dạ dày (“stomach”), hầu (“pharynx”), hậu môn (“anus”), miệng (“mouth”), ruột già (“large intestine”), ruột non (“small intestine”), thực quản (“oesophagus”)


lương y

[lɨəŋ˧˧ ʔi˧˧]

[lɨəŋ˧˧ ʔɪj˧˧]

[lɨəŋ˧˧ ʔɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 良 (“good”) and 醫 (“physician”)

vi-etym-sino

(literary) a good (both skillful and ethical) physician


lương y như từ mẫu

[lɨəŋ˧˧ ʔi˧˧ ɲɨ˧˧ tɨ˨˩ məw˦ˀ˥]

[lɨəŋ˧˧ ʔɪj˧˧ ɲɨ˧˧ tɨ˦˩ məw˧˨]

[lɨəŋ˧˧ ʔɪj˧˧ ɲɨ˧˧ tɨ˨˩ məw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 良醫 (“good physician”), 如 (“like”) and 慈母 (“caring mother”). See also từ bi.

(literary) a good physician is like, and must be like, a good mother


phòng bệnh hơn chữa bệnh

[fawŋ͡m˨˩ ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ həːn˧˧ t͡ɕɨə˦ˀ˥ ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ]

[fawŋ͡m˦˩ ʔɓen˨˩ʔ həːŋ˧˧ t͡ɕɨə˧˨ ʔɓen˨˩ʔ]

[fɔŋ˦˩ ʔɓen˨˩ʔ həːŋ˧˧ t͡ɕɨə˧˨ ʔɓen˨˩ʔ]

[fawŋ͡m˨˩ ʔɓəːn˨˩˨ həːŋ˧˧ cɨə˨˩˦ ʔɓəːn˨˩˨]

(healthcare) it's better to prevent diseases than to wait for them to happen and then treat them


trị liệu

[t͡ɕi˧˨ʔ liəw˧˨ʔ]

[ʈɪj˨˩ʔ liw˨˩ʔ]

[ʈɪj˨˩˨ liw˨˩˨]

(medicine) therapy (treatment of disease)


phẫu thuật thẩm mĩ

phẫu thuật (“surgery”) + thẩm mĩ (“aesthetic”)

af

plastic surgery; cosmetic surgery; aesthetic surgery


bánh chè

[ʔɓajŋ̟˧˦ t͡ɕɛ˨˩]

[ʔɓɛɲ˦˧˥ t͡ɕɛ˦˩]

[ʔɓan˦˥ cɛ˨˩]

xương bánh chè

gân bánh chè

khớp bánh chè

đau nhức ở bánh chè


sụn chêm

[ʂun˨˩ʔ t͡ɕem˧˧]

[ʂʊwŋ͡m˨˩˨ cem˧˧]

[sʊwŋ͡m˨˩˨ cem˧˧]

(anatomy) a meniscus (thin cartilage between joints, especially within the knee)


can khương

[kaːn˧˧ xɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ xɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[kaːŋ˧˧ xɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 乾薑 (“dried ginger root”).

vi-etym-sino

(archaic, medicine) dried ginger (of the species Zingiber officinale)


sinh khương

[sïŋ˧˧ xɨəŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[sɨn˧˧ xɨəŋ˧˧]

[ʂɨn˧˧ kʰɨəŋ˧˧]

[sɨn˧˧ xɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 生薑 (“fresh ginger”).

(archaic, medicine) fresh ginger; raw ginger (uncooked and undried; of the species Zingiber officinale)


phế quản

[fej˦˥ waːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 肺管 (“trachea”).

viêm phế quản


máu trắng

[maw˧˦ t͡ɕaŋ˧˦]

[maw˨˩˦ ʈaŋ˦˧˥]

máu (“blood”) + trắng (“white”). Compare Chinese 白血病 (báixuèbìng, literally “white blood disease”).

ncog

bệnh máu trắng


lông tơ

[ləwŋ͡m˧˧ təː˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ təː˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ təː˧˧]

(anatomy) down (soft, immature feathers)


xương cụt

[sɨəŋ˧˧ kut̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ kʊk̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ kʊk͡p̚˨˩˨]

u quái xương cụt

sacrococcygeal teratoma; a tumor based on the coccyx


chỉ thực

[t͡ɕi˧˩ tʰɨk̚˧˨ʔ]

[t͡ɕɪj˧˨ tʰɨk̚˨˩ʔ]

[cɪj˨˩˦ tʰɨk̚˨˩˨]

trifoliate orange
trifoliate orange#English

(medicine) dried immature trifoliate orange (as an herb used in traditional medicine)


chỉ xác

[t͡ɕi˧˩ saːk̚˧˦]

[t͡ɕɪj˧˨ saːk̚˦˧˥]

[cɪj˨˩˦ saːk̚˦˥]

(medicine) dried mature trifoliate orange (as an herb used in traditional medicine)


xơ hoá

head

xơ hoá • (綀化)

vi-noun

xơ hoá • (綀化)

[səː˧˧ hwaː˧˦]

[səː˧˧ hwaː˨˩˦]

[səː˧˧ waː˦˥]


bắp chuối

[ʔɓap̚˧˦ t͡ɕuəj˧˦]

[ʔɓap̚˦˧˥ t͡ɕuj˨˩˦]

[ʔɓap̚˦˥ cuj˦˥]

bắp (“banana blossom”) + chuối (“banana”).

com

(anatomy, figurative) a calf muscle; gastrocnemius


chẩm

Sino-Vietnamese word from 枕 (“occipital bone”).

vi-etym-sino

(anatomy) occipital (of the back of the head)

vi:Thùy chẩm
vi:Xương chẩm
vi:Động mạch chẩm


bụng chân

[ʔɓʊwŋ͡m˧˨ʔ t͡ɕən˧˧]

[ʔɓʊwŋ͡m˨˩ʔ t͡ɕəŋ˧˧]

[ʔɓʊwŋ͡m˨˩˨ cəŋ˧˧]

bụng (“belly”) + chân (“leg”). Compare Chinese 腿肚子 (tuǐdùzi, literally “leg belly”), Ancient Greek γᾰστροκνημῐ́ᾱ (gastroknēmíā, literally “leg belly”).

ncog

γᾰστροκνημῐ́ᾱ


trốc gối

[t͡ɕəwk͡p̚˧˦ ɣoj˧˦]

[ʈəwk͡p̚˦˧˥ ɣoj˨˩˦]

[ʈəwk͡p̚˦˥ ɣoj˦˥]

trốc (“head”) + gối (“knee”). See đầu gối.
While this form is undoubtedly "written down", the actual existence and usage of it is not clear, as in most of the North Central dialects where equivalents of this are used, the vowel nucleus of the second morpheme is usually the conservative unlowered /u/ (see the forms above). Therefore, trốc gối might just be a written compromise between the actual forms used in real life with the "standard written" mainstream gối.

trốc cúi

with *-l > /j/ and less affected by lenition

trốc cún

with *-l > /n/ and less affected by lenition

trốc gúi

with *-l > /j/ and more affected by lenition

(Central Vietnam) knee (joint in the middle of the leg and area around it)


thảo dược

[tʰaːw˧˩ zɨək̚˧˨ʔ]

[tʰaːw˧˨ jɨək̚˨˩ʔ]

[tʰaːw˨˩˦ jɨək̚˨˩˨]

alternative medicine
alternative medicine

(chiefly alternative medicine) herbs (used for medicine)


đậu xị

[ʔɗəw˧˨ʔ si˧˨ʔ]

[ʔɗəw˨˩ʔ sɪj˨˩ʔ]

[ʔɗəw˨˩˨ sɪj˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 豆豉 (SV: đậu thị).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">đậu thị</i>

vi-etym-sino

(cooking and medicine) douchi; fermented soybeans (often black, but sometimes white or brown)


nhược thị

[ɲɨək̚˧˨ʔ tʰi˧˨ʔ]

[ɲɨək̚˨˩ʔ tʰɪj˨˩ʔ]

[ɲɨək̚˨˩˨ tʰɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 弱視, composed of 弱 (“feeble”) and 視 (“sight”).


tì vị

[tɪj˦˩ vɪj˨˩ʔ]

[tɪj˨˩ vɪj˨˩˨]

[tɪj˨˩ jɪj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 脾胃, composed of 脾 (“spleen”) and 胃 (“stomach”).

(anatomy) spleen and stomach (in traditional medicine)


trương lực

[t͡ɕɨəŋ˧˧ lɨk̚˧˨ʔ]

[ʈɨəŋ˧˧ lɨk̚˨˩ʔ]

[ʈɨəŋ˧˧ lɨk̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 張力, composed of 張 (“to stretch”) and 力 (“strength”).

giảm trương lực

(biology, medicine) tension; tone (especially of anatomy)


miễn dịch cộng đồng

[miən˦ˀ˥ zïk̟̚˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

[miəŋ˧˨ jɨt̚˨˩ʔ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩]

[miəŋ˨˩˦ jɨt̚˨˩˨ kəwŋ͡m˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩]

miễn dịch (“immunity”) + cộng đồng (“communal”), calque of English herd immunity.


chốc lở

[t͡ɕəwk͡p̚˧˦ ləː˧˩]

[t͡ɕəwk͡p̚˦˧˥ ləː˧˨]

[cəwk͡p̚˦˥ ləː˨˩˦]

chốc (“impetigo”) + lở (“skin eruption”).


đối chứng

Sino-Vietnamese word from 對症, composed of 對 (“to verify; match”) and 症 (“disease; symptom”).

vi-etym-sino

[ʔɗoj˧˦ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɗoj˨˩˦ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɗoj˦˥ cɨŋ˦˥]

(pathology) to verify; to check (the source of disease)


đối chứng

[ʔɗoj˧˦ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɗoj˨˩˦ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɗoj˦˥ cɨŋ˦˥]

(pathology) a control (subjects left unexposed)


bệnh chứng

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɓen˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɓəːn˨˩˨ cɨŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 病症, composed of 病 (“disease”) and 症 (“indication”).

(medicine) an indication; sign of disease


tăm xỉa răng

[tam˧˧ siə˧˨ ʐaŋ˧˧]

[tam˧˧ siə˨˩˦ ɹaŋ˧˧]


ngoại viện

[ŋwaːj˧˨ʔ viən˧˨ʔ]

[ŋwaːj˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[ŋwaːj˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[ŋwaːj˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

(medicine) out-of-hospital, in the field


xà mâu

[saː˨˩ məw˧˧]

[saː˦˩ məw˧˧]

[saː˨˩ məw˧˧]


tam tiêu

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam tiêu.wav

Sino-Vietnamese word from 三焦, composed of 三 (“three”) and 焦 (“burner”)

traditional Chinese medicine
traditional Chinese medicine

(traditional Chinese medicine, anatomy) triple burner


quáng gà

[kwaːŋ˧˦ ɣaː˨˩]

[kwaːŋ˦˧˥ ɣaː˦˩]

[waːŋ˦˥ ɣaː˨˩]


bạch biến

[ʔɓajk̟̚˧˨ʔ ʔɓiən˧˦]

[ʔɓat̚˨˩ʔ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[ʔɓat̚˨˩˨ ʔɓiəŋ˦˥]


bồn tắm

[ʔɓoŋ˦˩ tam˦˧˥]

[ʔɓoŋ˨˩ tam˦˥]

bồn (“basin, tub”) + tắm (“to bathe, to shower”).


đau nửa đầu

[ʔɗaw˧˧ nɨə˧˩ ʔɗəw˨˩]

[ʔɗaw˧˧ nɨə˧˨ ʔɗəw˦˩]

[ʔɗa(ː)w˧˧ nɨə˨˩˦ ʔɗəw˨˩]


kim tiêm dưới da

[kim˧˧ tiəm˧˧ zɨəj˧˦ zaː˧˧]

[kim˧˧ tiəm˧˧ jɨj˨˩˦ jaː˧˧]

kim tiêm (“injection needle”) + dưới (“under, below”) + da (“skin”).


khung chậu

[xʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕəw˧˨ʔ]

[kʰʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕəw˨˩ʔ]

[xʊwŋ͡m˧˧ t͡ɕəw˨˩ʔ]

[kʰʊwŋ͡m˧˧ cəw˨˩˨]

[xʊwŋ͡m˧˧ cəw˨˩˨]


mống mắt

[məwŋ͡m˧˦ mat̚˧˦]

[məwŋ͡m˦˧˥ mak̚˦˧˥]

[məwŋ͡m˦˥ mak̚˦˥]


kháng sinh

[xaːŋ˧˦ sïŋ˧˧]

[kʰaːŋ˦˧˥ ʂɨn˧˧]

[xaːŋ˦˧˥ sɨn˧˧]

[kʰaːŋ˦˥ ʂɨn˧˧]

[xaːŋ˦˥ sɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 抗生, composed of 抗 (“to resist”) and 生 (“life”).


ghẻ lở

[ɣɛ˧˩ ləː˧˩]

[ɣɛ˧˨ ləː˧˨]

[ɣɛ˨˩˦ ləː˨˩˦]

ghẻ + lở.
Contrary to some claims based on folk etymology, this compound is not related to French galeux.


nội tiết

[noj˨˩ʔ tiək̚˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 內 (“internal”) and 洩 (“to secrete”).


cao hổ cốt

cao (膏, “ointment; paste”) + hổ (虎, “tiger”) + cốt (骨, “bone”).


thuỷ đậu

[tʰwi˧˩ ʔɗəw˧˨ʔ]

[tʰwɪj˧˨ ʔɗəw˨˩ʔ]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ ʔɗəw˨˩˨]


sữa đậu nành

[sɨə˦ˀ˥ ʔɗəw˧˨ʔ najŋ̟˨˩]

[ʂɨə˧˨ ʔɗəw˨˩ʔ nɛɲ˦˩]

[sɨə˧˨ ʔɗəw˨˩ʔ nɛɲ˦˩]

[ʂɨə˨˩˦ ʔɗəw˨˩˨ nan˨˩]

[sɨə˨˩˦ ʔɗəw˨˩˨ nan˨˩]


phóng uế

[fawŋ͡m˦˧˥ ʔwej˨˩˦]

[fɔŋ˦˧˥ ʔwej˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phóng uế.wav

Sino-Vietnamese word from 放 (“to release”) and 穢 (“filth”).

vi-etym-sino

(formal, derogatory) to defecate in the open


sữa tắm

[sɨə˦ˀ˥ tam˧˦]

[ʂɨə˧˨ tam˦˧˥]

[sɨə˧˨ tam˦˧˥]

[ʂɨə˨˩˦ tam˦˥]

[sɨə˨˩˦ tam˦˥]

sữa (“milk”) + tắm (“to wash the body”).


bàn chà

[ʔɓaːn˨˩ t͡ɕaː˨˩]

[ʔɓaːŋ˦˩ t͡ɕaː˦˩]

[ʔɓaːŋ˨˩ caː˨˩]

bàn (“a flat object”) + chà (“to scrub”).


hộ lí

[how˨˩ʔ lɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 護理 (“nursing”).


kính áp tròng

[kïŋ˧˦ ʔaːp̚˧˦ t͡ɕawŋ͡m˨˩]

[kɨn˦˧˥ ʔaːp̚˦˧˥ ʈawŋ͡m˦˩]

[kɨn˦˧˥ ʔaːp̚˦˧˥ ʈɔŋ˦˩]

[kɨn˦˥ ʔaːp̚˦˥ ʈawŋ͡m˨˩]

kính (“glass”) + áp (“to tightly rest on or make direct contact with”) + tròng (“lens; iris”), perhaps literally meaning either "glasses with lenses making direct contact with the eyeballs" or "glasses making direct contact with the iris".


bệnh dại

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ zaːj˧˨ʔ]

[ʔɓen˨˩ʔ jaːj˨˩ʔ]

[ʔɓəːn˨˩˨ jaːj˨˩˨]


co thắt

[kɔ˧˧ tʰat̚˧˦]

[kɔ˧˧ tʰak̚˦˧˥]

[kɔ˧˧ tʰak̚˦˥]


dưỡng chất

[zɨəŋ˦ˀ˥ t͡ɕət̚˧˦]

[jɨəŋ˧˨ t͡ɕək̚˦˧˥]

[jɨəŋ˨˩˦ cək̚˦˥]


điểm vàng

[ʔɗiəm˧˩ vaːŋ˨˩]

[ʔɗiəm˧˨ vaːŋ˦˩]

[ʔɗim˨˩˦ vaːŋ˨˩]

[ʔɗim˨˩˦ jaːŋ˨˩]

thoái hoá điểm vàng


điện tâm đồ

[ʔɗiən˧˨ʔ təm˧˧ ʔɗo˨˩]

[ʔɗiəŋ˨˩ʔ təm˧˧ ʔɗow˦˩]

[ʔɗiəŋ˨˩˨ təm˧˧ ʔɗow˨˩]

Sino-Vietnamese word from 電 (“electro-”), 心 (“cardio-”) and 圖 (“-gram; -graph”), perhaps an alteration of Chinese 心電圖／心电图 (tâm điện đồ).


hệ miễn dịch

[he˧˨ʔ miən˦ˀ˥ zïk̟̚˧˨ʔ]

[hej˨˩ʔ miəŋ˧˨ jɨt̚˨˩ʔ]

[hej˨˩˨ miəŋ˨˩˦ jɨt̚˨˩˨]


xương chày

[sɨəŋ˧˧ t͡ɕaj˨˩]

[sɨəŋ˧˧ t͡ɕaj˦˩]

[sɨəŋ˧˧ ca(ː)j˨˩]

xương (“bone”) + chày (“pestle”), probably due to simile between the shape of the shinbone and the pestle.


a giao

[ʔaː˧˧ zaːw˧˧]

[ʔaː˧˧ jaːw˧˧]

[ʔaː˧˧ jaːw˧˧]

(alternative medicine) donkey-hide gelatin; ejiao (substance used in traditional Chinese medicine as a blood tonic)


hiệu nghiệm

[hiəw˧˨ʔ ŋiəm˧˨ʔ]

[hiw˨˩ʔ ŋiəm˨˩ʔ]

[hiw˨˩˨ ŋim˨˩˨]


dược sư

[zɨək̚˧˨ʔ sɨ˧˧]

[jɨək̚˨˩ʔ ʂɨ˧˧]

[jɨək̚˨˩ʔ sɨ˧˧]

[jɨək̚˨˩˨ ʂɨ˧˧]

[jɨək̚˨˩˨ sɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 藥師, composed of 藥 (“medicine; drug”) and 師 (“teacher; master”).


cốt tuỷ

[kok̚˦˥ t⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 骨髓, composed of 骨 (“bone”) and 髓 (“marrow”).


rượu đế

[ziəw˧˨ʔ ʔɗe˧˦]

[ʐɨəw˨˩ʔ ʔɗej˨˩˦]

[ɹɨəw˨˩˨ ʔɗej˦˥]

rượu (“wine, liquor, drink, alcohol”) + đế (“kans grass”). Originated during the early period of French colonization of Vietnam, were the government allowed only one type of alcoholic beverage for consumption. Unsatisfied with that condition, the Vietnamese resorted to distilling their own liquor and hid it behind tall grass called cỏ tranh (cogon grass), or another kind of grass called đế (kans grass).

com

(Southern Vietnam) a distilled liquor from Vietnam, made of either glutinous or non-glutinous rice


bình cũ rượu mới

(figurative) old form, new content; the new, revised content is still conveyed with the old, familiar form, wording or literary devices


nguyên khí

[ŋwiəŋ˧˧ kʰɪj˨˩˦]

[ŋwiəŋ˧˧ xɪj˨˩˦]

[ŋwiəŋ˧˧ kʰɪj˦˥]

[ŋwiəŋ˧˧ xɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 元氣, composed of 元 (“fundamental; foundational”) and 氣 (“qi”).

vi-etym-sino

Trên tấm bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu Quốc Tử Giám ghi lại lịch sử khoa thi năm 1442 có khắc ghi những dòng chữ:“...Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn. Vì thế các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia làm công việc cần thiết...”. Người soạn ra những câu nổi tiếng đó là Tiến sĩ triều Lê, Thân Nhân Trung.

2018, T.K, “Tác giả câu nói nổi tiếng 'hiền tài là nguyên khí quốc gia'”, in Điện Biên Phủ Online:

On the first Doctorate stele erected at the Temple of Literature, recording the history of the 1442 examination, the following lines are engraved: "… Talented men are the life force of a nation. Should its life force wax, the nation prospers; should its life force wane, it crumbles. It follows that bright, sensible monarchs and rulers and sages of all kinds alike, no one, under no circumstances, would trifle with the monumentally vital task of educating the talented, sifting out the learned, cultivating the nation's life force. …" Those famous lines were authored by Thân Nhân Trung, a doctor from the Lê dynasty.

Trong sách Hải thượng y tông tâm lĩnh (tập 1) cho biết, nguyên Khí [sic] cũng là năng lượng để em bé khởi phát được việc ăn uống, hít thở sau khi chào đời. Nguyên Khí [sic] đầy đủ thì em bé ăn uống hấp thu tốt, hít thở nhẹ nhàng, phát triển bình thường. Nguyên Khí [sic] yếu kém thì cả việc ăn uống hay hít thở đều không đủ để nuôi dưỡng cơ thể.

2020 December 23, “Tìm về nguyên khí - Cội nguồn sức khỏe [Back to Life Force, the Ultimate Source of Wellness]”, in Dân Trí:

In Hải Thượng's Medical Creed (volume 1), it is said that life force is the energy that helps your baby perform ingestion and respiration after they come out of the womb. If they maintain a healthy amount of life force, they can ingest well, respire well, develop naturally. If their life force is somehow inadequate, they cannot perform the most basic bodily functions such as ingestion and respiration to sustain their own life.

(traditional Chinese medicine) vital energy, life force


mê sảng

[me˧˧ saːŋ˧˩]

[mej˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[mej˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[mej˧˧ saːŋ˨˩˦]

Hôm qua con sốt cao lắm, đến mức mê sảng luôn đó !

You got a really high fever, and you even got delirious!


sữa tươi

[sɨə˦ˀ˥ tɨəj˧˧]

[ʂɨə˧˨ tɨj˧˧]

[sɨə˧˨ tɨj˧˧]

[ʂɨə˨˩˦ tɨj˧˧]

[sɨə˨˩˦ tɨj˧˧]


lồi xỉ

lồi + xỉ; the second element is the Sino-Vietnamese word from 齒 (“tooth”).
It is not clear why Sino-Vietnamese xỉ is used here instead of native răng.

(dentistry) having protruding teeth, especially protruding maxillary canines


hộp sọ

[hop̚˧˨ʔ sɔ˧˨ʔ]

[hop̚˨˩ʔ ʂɔ˨˩ʔ]

[hop̚˨˩ʔ sɔ˨˩ʔ]

[hop̚˨˩˨ ʂɔ˨˩˨]

[hop̚˨˩˨ sɔ˨˩˨]


sâm nhung

[səm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[ʂəm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[səm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[ʂəm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

[səm˧˧ ɲʊwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 參茸, composed of 參 and 茸.

(traditional Chinese medicine) ginseng and velvet antler


khớp xương

[xəːp̚˧˦ sɨəŋ˧˧]

[kʰəːp̚˦˧˥ sɨəŋ˧˧]

[xəːp̚˦˧˥ sɨəŋ˧˧]

[kʰəːp̚˦˥ sɨəŋ˧˧]

[xəːp̚˦˥ sɨəŋ˧˧]

(anatomy) a joint; an articulation; an articular surface; the place where two bones, ossicles, or other hard structures in the body connect, which links an animal's skeletal system into a functional whole.


tóc đuôi ngựa

[tawk͡p̚˧˦ ʔɗuəj˧˧ ŋɨə˧˨ʔ]

[tawk͡p̚˦˧˥ ʔɗuj˧˧ ŋɨə˨˩ʔ]

[tawk͡p̚˦˥ ʔɗuj˧˧ ŋɨə˨˩˨]

tóc (“hair”) + đuôi (“tail”) + ngựa (“horse”).

com

a ponytail; a hairstyle where the hair is pulled back and tied into a single "tail" which hangs down behind the head


tóc đuôi gà

[tawk͡p̚˧˦ ʔɗuəj˧˧ ɣaː˨˩]

[tawk͡p̚˦˧˥ ʔɗuj˧˧ ɣaː˦˩]

[tawk͡p̚˦˥ ʔɗuj˧˧ ɣaː˨˩]

tóc (“hair”) + đuôi (“tail”) + gà (“chicken”).


bì phu

[ʔɓi˨˩ fu˧˧]

[ʔɓɪj˦˩ fʊw˧˧]

[ʔɓɪj˨˩ fʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 皮膚, composed of 皮 and 膚.

vi-etym-sino

Mười hôm sau, Biển Thước về yết kiến Hoàn Hầu, lại nói: “Vua có bịnh ở bì phu, phải chữa đi.”

Ten days later, Bian Que returned to have an audience with the Marquis Huan, and said: "The king has an illness in his skin, and it must be treated".

(Chinese fiction and historical contexts and alternative medicine) skin; dermis


lông măng

[ləwŋ͡m˧˧ maŋ˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ maŋ˧˧]

[ləwŋ͡m˧˧ maŋ˧˧]

lông (“hair”) + măng (“bamboo shoot; juvenile”).


truyền dịch

[t͡ɕwiən˨˩ zïk̟̚˧˨ʔ]

[ʈwiəŋ˦˩ jɨt̚˨˩ʔ]

[ʈ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩ jɨt̚˨˩˨]


nhắc lại

[ɲak̚˧˦ laːj˧˨ʔ]

[ɲak̚˦˧˥ laːj˨˩ʔ]

[ɲak̚˦˥ laːj˨˩˨]

liều nhắc lại

tiêm nhắc lại


ẩu tả

[ʔəw˧˩ taː˧˩]

[ʔəw˧˨ taː˧˨]

[ʔəw˨˩˦ taː˨˩˦]


bệnh tim mạch

[ʔɓəjŋ̟˧˨ʔ tim˧˧ majk̟̚˧˨ʔ]

[ʔɓen˨˩ʔ tim˧˧ mat̚˨˩ʔ]

[ʔɓəːn˨˩˨ tim˧˧ mat̚˨˩˨]

cardiovascular disease
cardiovascular disease


xương hàm dưới

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ zɨəj˧˦]

[sɨəŋ˧˧ haːm˦˩ jɨj˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ jɨj˦˥]


xương hàm trên

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ t͡ɕen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ haːm˦˩ ʈen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ haːm˨˩ ʈəːn˧˧]

(anatomy) maxilla; upper jaw; maxillary bone


băng vệ sinh

[ʔɓaŋ˧˧ ve˧˨ʔ sïŋ˧˧]

[ʔɓaŋ˧˧ vej˨˩ʔ ʂɨn˧˧]

[ʔɓaŋ˧˧ vej˨˩ʔ sɨn˧˧]

[ʔɓaŋ˧˧ vej˨˩˨ ʂɨn˧˧]

[ʔɓaŋ˧˧ jej˨˩˨ sɨn˧˧]


hen suyễn

[hɛŋ˧˧ ʂwiəŋ˧˨]

[hɛŋ˧˧ swiəŋ˧˨]

[hɛŋ˧˧ ʂ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

[hɛŋ˧˧ s⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˦]

hen + suyễn. Both elements mean "asthma" by themselves and are also both originally verbs.


thần y

[tʰən˨˩ ʔi˧˧]

[tʰəŋ˦˩ ʔɪj˧˧]

[tʰəŋ˨˩ ʔɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 神醫, composed of 神 (“godly”) and 醫 (“physician”).

vi-etym-sino

(chiefly fiction) a doctor or physician who is claimed to be able to cure almost all illnesses


viên nhộng

[viən˧˧ ɲəwŋ͡m˧˨ʔ]

[viəŋ˧˧ ɲəwŋ͡m˨˩ʔ]

[viəŋ˧˧ ɲəwŋ͡m˨˩˨]

[jiəŋ˧˧ ɲəwŋ͡m˨˩˨]

viên (“small piece, ball, pebble, etc.”) + nhộng (“cocoon”).


viên nén

[viəŋ˧˧ nɛŋ˦˧˥]

[viəŋ˧˧ nɛŋ˦˥]

[jiəŋ˧˧ nɛŋ˦˥]

viên (“small piece, ball, pebble, etc.”) + nén (“to compress”).


lang ben

[laːŋ˧˧ ʔɓɛn˧˧]

[laːŋ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]

[laːŋ˧˧ ʔɓɛŋ˧˧]


chất cản quang

[t͡ɕət̚˧˦ kaːn˧˩ kwaːŋ˧˧]

[t͡ɕək̚˦˧˥ kaːŋ˧˨ kwaːŋ˧˧]

[cək̚˦˥ kaːŋ˨˩˦ waːŋ˧˧]


biệt dược

[ʔɓiət̚˧˨ʔ zɨək̚˧˨ʔ]

[ʔɓiək̚˨˩ʔ jɨək̚˨˩ʔ]

[ʔɓiək̚˨˩˨ jɨək̚˨˩˨]

international nonproprietary name
international nonproprietary name

(pharmacy) a type of medicine with a trade name given by the drug manufacturer which differs from its original or international nonproprietary name; patent medicine


chỉ nha khoa

[t͡ɕi˧˩ ɲaː˧˧ xwaː˧˧]

[t͡ɕɪj˧˨ ɲaː˧˧ kʰwaː˧˧]

[t͡ɕɪj˧˨ ɲaː˧˧ xwaː˧˧]

[cɪj˨˩˦ ɲaː˧˧ kʰwaː˧˧]

[cɪj˨˩˦ ɲaː˧˧ xwaː˧˧]

chỉ (“thread”) + nha khoa (“dentistry”).


nhuận tràng

[ɲwən˧˨ʔ t͡ɕaːŋ˨˩]

[ɲwəŋ˨˩ʔ ʈaːŋ˦˩]

[ɲwəŋ˨˩˨ ʈaːŋ˨˩]


thủ cấp

[tʰu˧˩ kəp̚˧˦]

[tʰʊw˧˨ kəp̚˦˧˥]

[tʰʊw˨˩˦ kəp̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 首級, composed of 首 (“head”) and 級 (“rank; severed head”), from the practice of promoting warriors for the heads of enemies they have cut off according to Qin law.

vi-etym-sino

Những bức ảnh khác do YPG thu được ghi lại cảnh các vụ chặt đầu và một nhóm chiến binh thánh chiến đang dùng thủ cấp các nạn nhân làm bóng để đá.

2014 October 20, “Chiến binh IS dùng thủ cấp để đá bóng [IS Warriors Play Football with Human Heads]”, in Người Lao động [The Workers]:

Other photos by YPG capture decapitations and a group of holy warriors who used severed heads as footballs.

(historical, literary, fiction) a severed head


hành kinh

[hajŋ̟˨˩ kïŋ˧˧]

[hɛɲ˦˩ kɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 行經, composed of 行 (“to go”) and 經 (“meridian”).


cốc nguyệt san

[kəwk͡p̚˧˦ ŋwiət̚˧˨ʔ saːn˧˧]

[kəwk͡p̚˦˧˥ ŋwiək̚˨˩ʔ ʂaːŋ˧˧]

[kəwk͡p̚˦˧˥ ŋwiək̚˨˩ʔ saːŋ˧˧]

[kəwk͡p̚˦˥ ŋwiək̚˨˩˨ ʂaːŋ˧˧]

[kəwk͡p̚˦˥ ŋwiək̚˨˩˨ saːŋ˧˧]

Jiangling không dùng giấy vệ sinh, thay thế băng vệ sinh bằng cốc nguyệt san.

16 January 2019, Bảo Nhiên (HK01), “Cặp vợ chồng chỉ thải 100 gram rác mỗi tháng”, in VnExpress, archived from the original on 2024-01-20:

Jiangling does not use toilet paper, and uses the menstrual cup instead of sanitary napkin.


tâm sinh lí

[təm˧˧ sïŋ˧˧ li˧˦]

[təm˧˧ ʂɨn˧˧ lɪj˨˩˦]

[təm˧˧ sɨn˧˧ lɪj˨˩˦]

[təm˧˧ ʂɨn˧˧ lɪj˦˥]

[təm˧˧ sɨn˧˧ lɪj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tâm sinh lí.wav

Sino-Vietnamese word from 心 (“mind”) and 生理 (“physiology”), blend of tâm lí (“psychology”) + sinh lí (“physiology”).

blend

tâm sinh lí trẻ dậy thì

the psychology and physiology of a pubescent


cấp tính

Sino-Vietnamese word from 急性, composed of 急 (“urgent”) and 性 (“-ness”)

vi-etym-sino

Coordinate term: mãn tính


xương cùng

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˦˩]

[sɨəŋ˧˧ kʊwŋ͡m˨˩]


xương đe

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɛ˧˧]


xương búa

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˧˦]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓuə˦˥]


xương bàn đạp

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːn˨˩ ʔɗaːp̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˦˩ ʔɗaːp̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩ ʔɗaːp̚˨˩˨]


xương lá mía

[sɨəŋ˧˧ laː˧˦ miə˧˦]

[sɨəŋ˧˧ laː˨˩˦ miə˨˩˦]

[sɨəŋ˧˧ laː˦˥ miə˦˥]

xương (“bone”) + lá (“leaf”) + mía (“sugarcane”).


xương lệ

[sɨəŋ˧˧ le˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ lej˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ lej˨˩˨]

From xương (“bone”) + lệ (“tear”), calque of Chinese 淚骨／泪骨 (lệ cốt).


xương đòn

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔn˨˩]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔŋ˦˩]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗɔŋ˨˩]


xương sên

[sɨəŋ˧˧ sen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʂen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ sen˧˧]

[sɨəŋ˧˧ ʂəːn˧˧]

[sɨəŋ˧˧ səːn˧˧]


xương thang

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːŋ˧˧]


xương móc

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˧˦]

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ mawk͡p̚˦˥]


xương nguyệt

[sɨəŋ˧˧ ŋwiət̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ŋwiək̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ŋwiək̚˨˩˨]


xương cả

[sɨəŋ˧˧ kaː˧˩]

[sɨəŋ˧˧ kaː˧˨]

[sɨəŋ˧˧ kaː˨˩˦]


xương thuyền

[sɨəŋ˧˧ tʰwiən˨˩]

[sɨəŋ˧˧ tʰwiəŋ˦˩]

[sɨəŋ˧˧ tʰ⁽ʷ⁾iəŋ˨˩]


xương tháp

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˧˦]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˦˧˥]

[sɨəŋ˧˧ tʰaːp̚˦˥]


xương hộp

[sɨəŋ˧˧ hop̚˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ hop̚˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ hop̚˨˩˨]


xương thê

[sɨəŋ˧˧ tʰe˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰej˧˧]

[sɨəŋ˧˧ tʰej˧˧]

From xương (“bone”) + thê (“梯, trapezoid”)


xương đậu

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˧˨ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩ʔ]

[sɨəŋ˧˧ ʔɗəw˨˩˨]


ađênôzin

[ʔaː˧˧ ʔɗe˧˧ no˧˧ zin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jin˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zɨn˧˧]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jɨn˧˧]

(biochemistry, genetics, organic chemistry) adenosine


ađênôzin triphotphat

[ʔaː˧˧ ʔɗe˧˧ no˧˧ zin˧˧ tɹi˧˧ fot̚˧˦ faːt̚˧˦]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zin˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jin˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˧˥ faːk̚˦˧˥]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ zɨn˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˥ faːk̚˦˥]

[ʔaː˧˧ ʔɗej˧˧ now˧˧ jɨn˧˧ tɹɪj˧˧ fok̚˦˥ faːk̚˦˥]

Borrowed from French adénosine triphosphate.

adenosine triphosphate
adenosine triphosphate


phenolphtalein

[fe˧˧ non˧˧ fəː˨˩ taː˧˧ le˧˧ ʔin˧˧]

[fej˧˧ non˧˧ fəː˦˩ taː˧˧ lej˧˧ ʔin˧˧]

[fej˧˧ non˧˧ fəː˨˩ taː˧˧ lej˧˧ ʔɨn˧˧]

(organic chemistry, pharmacology) phenolphthalein


ngầu pín

[ŋəw˨˩ pin˧˦]

[ŋəw˦˩ pin˦˧˥]

[ŋəw˨˩ pɨn˦˥]

From Cantonese 牛鞭 (ngau⁴ bin¹, “bull pizzle”) (SV: ngưu tiên).

bor

the male genitals (penis or testicles) of certain animals, most often bulls, boars or billy goats, used as food


ria mép

[ziə˧˧ mɛp̚˧˦]

[ʐiə˧˧ mɛp̚˦˧˥]

[ɹiə˧˧ mɛp̚˦˥]


tăng xông

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]

[taŋ˧˧ səwŋ͡m˧˧]


mỏ ác

[mɔ˧˩ ʔaːk̚˧˦]

[mɔ˧˨ ʔaːk̚˦˧˥]

[mɔ˨˩˦ ʔaːk̚˦˥]

From mỏ (“beak”) + ác (“crow; raven”), literally “crow's beak”.


thuỳ trán

[tʰwi˨˩ t͡ɕaːn˧˦]

[tʰwɪj˦˩ ʈaːŋ˦˧˥]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩ ʈaːŋ˦˥]


màng lưới

[maːŋ˨˩ lɨəj˧˦]

[maːŋ˦˩ lɨj˨˩˦]

[maːŋ˨˩ lɨj˦˥]

màng + lưới, calque of Chinese 網膜／网膜 (võng mạc). Interestingly, màng here is used to translate 膜 (MC mak), not its etymological source, 網 (MC mjangX). Doublet of mạng lưới.