ái

Sino-Vietnamese word from 愛 (“to love; love”).

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ái.wav


yêu

head

腰, 𢞅, 𬁷, 夭, 㤇

vi-verb

腰, 𢞅, 𬁷, 夭, 㤇

There are cognates in Tho lects, e.g. Cuối Tân Hợp Ɂiew³⁵ (Nguyễn Hữu Hoành et al., 2022), with the meaning of "beautiful, pretty".
Considering its cognates' meaning, the Vietnamese verb is probably a semantic extension of adjectival Chinese 妖 (yêu, “charming”) as seen in yêu kiều (“charming, graceful”), in turn from 妖嬌.

bạn yêu nhạc pop

người yêu nước

patriot (literally, “someone who loves their country”)

Muốn trụ lâu trong nghề này thì phải yêu nghề.

If you want to last long in this profession, you need to love it.

Người bề tôi được vua yêu là Nguyễn Dư nói mình có phép cấm được sấm.

1983, Ngô Đức Thọ, transl., Đại Việt sử ký toàn thư [The Complete History of Đại Việt], part IV, translation of 大越史記全書 by Ngô Sĩ Liên, published 1697:

Nguyễn Dư, a servant the king loved, claimed to have the power to stop thunder.

Muốn sang thì bắc cầu kiều

Lý hạng ca dao 里巷歌謠 (Folk-ballads from the hamlets and alleys)

If you want to cross, build a bridge.
If you want your children to be literate, love / cherish teachers.

Nếu hỏi rằng: "Em yêu ai?
Thì em rằng: "Em yêu ba nè!" Thì em rằng: "Em yêu má nè!
Yêu chị; yêu anh; yêu hết cả nhà.
Nhưng nhất là yêu má cơ!"

1963, Hùng Lân (lyrics and music), “Em Yêu Ai?”:

If asked, "Whom do you love?"
Then I'll say: "I love Dad!" Then I'll say: "I love Mom!
I love Big Sis; I love Big Bro; I love our whole family.
Yet I love Mom the best."

Bà ơi bà, cháu yêu bà lắm.

1969, Xuân Giao (lyrics and music), “Cháu Yêu Bà”:

Ông đã bước vào tuổi 70 nhưng vẫn nhiệt tình làm việc. Những công việc thường ngày của một bác sĩ nha khoa và niềm đam mê cống hiến nghệ thuật cho cuộc đời, như ông nói: “Đơn giản lắm, hãy yêu đời, yêu người rồi hãy hát”.

2021, Trung Giang, “Nhạc Sĩ Nguyễn Ngọc Thiện: Vì Một Thành Phố Mến Thương (Composer Nguyễn Ngọc Thiện: For A Lovely City)”, in Hội Văn Học Nghệ Thuật Tỉnh Đồng Nai (Đồng Nai Province's Association of Literature and Arts):

He has entered his seventies yet he is still working fervently, performing the daily tasks and duties of a dentist as well as zealously making artistic contributions to life, as he says: "It's simple. Love life, love people, then sing!"

to have a strong affection for (someone, something)

Em thương anh lắm, nhưng không yêu thôi.

I cherish you very much, yet I love you not.

𠊛(Người)腰(yêu)些(ta)醜(xấu)貝(với)𠊛(người)
腰(Yêu)饒(nhau)時(thì)吏(lại)平(bằng)𨑮(mười)負(phụ)饒(nhau)

1820, Nguyễn Du (阮攸), Truyện Kiều (傳翹) [The Tale of Kieu], Liễu Văn Ðường edition, published 1866, lines 3157-3158:

I might make you ashamed if you loved me. To love each other now is tenfold worse than to deceive each other.

1829 (dated) - 1830 (published), Alexander Pushkin, Tôi Yêu Em (I Loved You); 1999 Vietnamese translation by Thúy Toàn; 2020 English translation by Chesnokova and van Peer
Tôi yêu em: đến nay chừng có thể ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai,
Nhưng không để em bận lòng thêm nữa, hay hồn em phải gợn bóng u hoài.
Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng, lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen;
Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm, cầu em được người tình như tôi đã yêu em.
I loved you: a love still, perhaps, In my soul extinguished not quite;
But let it no longer disturb you; I do not want to sadden you by anything.
I loved you silently, hopelessly, now by timidity, now by jealousy tormented;

I loved you so sincerely, so tenderly, as may God grant you to be [so] loved by another.


yêu

2008, Mộc Anh, "Những Chuyến Đi Cho Con Thêm yêu Đất Nước (A Child's Trips to Love Her Country More)" Tuổi Trẻ (Youth) Online
Con nhớ, có lần ba má mắng yêu con: “Ba má sinh mày tuổi sửu chứ có phải tuổi ngọ đâu mà đi dữ vậy con?”.

I remember, once both of you, Dad and Mom, lovingly scolded me: “We gave birth to you in the Ox's Year, not the Horse's Year. Why do you travel so much, child?”

2020, Thu Minh, Tuấn Anh trở lại tập luyện, HLV Park Hang-seo ‘đánh yêu’ học trò (Tuấn Anh back to training; Coach Park Hang-seo ‘affectionately slapping’ students)" Lao Động (Labour) Online
Thầy Park "đánh yêu" trung vệ Văn Việt, khi thấy cậu học trò tập luyện chưa tốt, còn sai động tác.
Coach Park "affectionately slapped" centre-back Văn Việt, when he saw that his student has not been training well, [Văn Việt's] moves being still flawed.

(of an action that's otherwise antagonistic) lovingly, affectionately (jocularly, not violently or abusively)


yêu

vợ yêu

con gái yêu của mẹ

Này em yêu ơi, tình anh ngàn lời muốn nói

1999, Ngọc Sơn (lyrics and music), “Lời Tỏ Tình Dễ Thương [An Adorable Confession]”:

Hey my beloved, I have a thousand words to say to you


gấu

From Proto-Vietic *c-guːʔ ~ *c-kuːʔ, from Proto-Mon-Khmer *ɟkaw; cognate with Bahnar chơgơu and Proto-Katuic *hŋkaw.
The "romantic partner" sense is probably derived from gấu bông (“teddy bear”).


thương

Sino-Vietnamese word from 傷 (“wound; injury”).

vi-etym-sino

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thương.wav

Ba biết hai đứa bay thương nhau, nhưng con phải nghĩ cho hoàn cảnh gia đình mình.

I know you two are in love, but you have to consider our circumstance.

(Southern Vietnam, colloquial, euphemistic) to be in love with; to love romantically


thiên hướng tình dục

[tʰiən˧˧ hɨəŋ˧˦ tïŋ˨˩ zʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ hɨəŋ˦˧˥ tɨn˦˩ jʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰiəŋ˧˧ hɨəŋ˦˥ tɨn˨˩ jʊwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thiên hướng tình dục.wav

Sino-Vietnamese word from 偏向 and 情欲 (“sexual desire”).


tình

tình người

tình mẹ

có tình có nghĩa

bội tình

to betray someone despite their great affection for you

phụ tình

to disappoint someone despite their great affection for you

the ability to feel affection or compassion


anh yêu em

[ʔajŋ̟˧˧ ʔiəw˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔɛɲ˧˧ ʔiw˧˧ ʔɛm˧˧]

[ʔan˧˧ ʔiw˧˧ ʔɛm˧˧]


bạn gái

[ʔɓaːn˧˨ʔ ɣaːj˧˦]

[ʔɓaːŋ˨˩ʔ ɣaːj˨˩˦]

[ʔɓaːŋ˨˩˨ ɣaːj˦˥]

a girlfriend (female partner in a romantic relationship)


bạn trai

[ʔɓaːn˧˨ʔ t͡ɕaːj˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩ʔ ʈaːj˧˧]

[ʔɓaːŋ˨˩˨ ʈaːj˧˧]

a boyfriend (male partner in a romantic relationship)


người yêu

[ŋɨəj˨˩ ʔiəw˧˧]

[ŋɨj˦˩ ʔiw˧˧]

[ŋɨj˨˩ ʔiw˧˧]

người yêu cũ


Sở Khanh

[səː˧˩ xajŋ̟˧˧]

[ʂəː˧˨ kʰɛɲ˧˧]

[səː˧˨ xɛɲ˧˧]

[ʂəː˨˩˦ kʰan˧˧]

[səː˨˩˦ xan˧˧]

(literature) a character from Nguyễn Du's Tale of Kiều, who was infamous for cheating on women, including the title character, Thuý Kiều; he is usually considered the equivalent of Don Juan


pê-đê

[pe˧˧ ʔɗe˧˧]

[ʔɓe˧˧ ʔɗe˧˧]

[ʔɓej˧˧ ʔɗej˧˧]

[ʔɓej˧˧ ʔɗej˧˧]

- “… Nghe tớ nói này, Như Sênh, nói thế nào nhỉ, các cô gái vì cậu mà cam tâm chịu khổ không chút oán hờn. Nhưng ngược lại, cậu chẳng để ý gì đến họ, sao phải lạnh lùng với họ đến vậy, chẳng trách thiên hạ đồn rằng cậu là đồ pê-đê!”.

(Can we date this quote?), “Chương 6: Con gái theo đuổi con trai như cách núi Thái Sơn [Chapter 6: Girls Chase Guys from Afar, as Far as Mount Tai]”, in Thu Hường, transl., Cùng nhau viết câu chuyện của chúng ta [Let’s Write Our Story], Nhà xuất bản Văn học:

“… Listen, Rusheng. How should I put this? Girls pine for you and they enjoy it. And what do you do? You ignore them. Why must you be so cold to them? No wonder there’s a rumor that you’re a fag!”

Ví dụ, có gia đình mong con trai thì sinh toàn con gái. Có gia đình mong sinh con gái nhưng toàn sinh con trai quậy phá. Có người muốn sinh con trai hoặc con gái cũng được nhưng lại sinh ra ô môi và pê-đê.

2018 May 21, Thích Nhật Từ, THIỀN VIPASSANĀ - BỐN NỀN TẢNG CHÁNH NIỆM [VIPASSANĀ MEDITATION: FOUR MINDFULNESS FOUNDATIONS]:

For example, some families want sons but only have daughters. Some want daughters but only have naughty sons. Some people want sons or daughters but end up having gays and lesbians.

(informal, derogatory, of a male person) gay, effeminate or femme


慈愛

chữ Hán form of từ ái (“love; affection; kindness”).


青梅竹馬

伴靑梅竹馬/伴青梅竹馬 (bạn thanh mai trúc mã)

the boy/girl who was one's childhood friend and with whom one's now falling in love

thanh mai trúc mã
thanh mai trúc mã#Vietnamese:_青梅竹馬

chữ Hán form of thanh mai trúc mã (“(chiefly fiction) alluding to the notion of being a childhood friend of the opposite sex to someone and growing to be in love with them or vice-versa”).


vô bờ

[vo˧˧ ʔɓəː˨˩]

[vow˧˧ ʔɓəː˦˩]

[vow˧˧ ʔɓəː˨˩]

[jow˧˧ ʔɓəː˨˩]

(literary, chiefly of love, romantic or otherwise) boundless


quen

head

悁, 捐, 涓, 貫, 慣, 𪡵

vi-adj

悁, 捐, 涓, 貫, 慣, 𪡵

悁 (CJK)
捐 (CJK)
涓 (CJK)
貫 (CJK)
慣 (CJK)
𪡵 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 慣 (“to be accustomed to”, SV: quán).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quán</i>

vi-etym-sino

Tao quen nhỏ được hai tháng rồi.

♂: Đối với anh khi không thể quen nhau dài lâu,
Dù rằng đến nay con đường đã chia, ngần ngại chi em ?
Đừng sợ con tim vết thương kia không lành.

(Can we date this quote?), Lương Bằng Quang (lyrics and music), “Đừng làm nỗi đau thêm dài [Don't Prolong the Agony]”:

♂: To me, if we're just not meant to be together,
Now that we're on separate paths, why are you hesitating?
Don't fear those wounds in our hearts won't heal.


lãng mạn

[laːŋ˦ˀ˥ maːn˧˨ʔ]

[laːŋ˧˨ maːŋ˨˩ʔ]

[laːŋ˨˩˦ maːŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 浪漫, composed of 浪 (“indulgent”) and 漫 (“indulgent”). Originally a parallelistic Literary Chinese word meaning "self-indulgent." The "romantic" meaning must have come from Japanese 浪漫 (rōman, roman), given that its modern Japanese pronunciation is the only plausible reflex that sounds similar to its European etymon. Other reflexes such as Mandarin làngmàn, Cantonese long6 maan6, or Korean 낭만 (nangman), all with the additional consonant /ŋ/, cannot sufficiently explain 浪漫 as a supposed phonetic transcription of a European etymon (such as English Roman, romance, Romanic, romantic, etc.) where no such consonant occurs. It has been claimed that Natsume Sōseki was the first one to repurpose Literary Chinese 浪漫 as a phonetic transcription into Japanese, particularly in 浪漫主義 (rōman-shugi, “romanticism”).

Nhạc phái lãng mạn đã bắt nguồn từ đâu ? Đó là câu hỏi khó giải đáp. Mặc dù đượm màu sắc êm dịu, nhưng một số nhạc phẩm thời trung cổ cũng chưa đủ yếu tố để được mệnh danh là lãng mạn. Sầu thảm và bi ai nhất là một số sáng tác phẩm của Bach ; tuy nhiên những sáng tác phẩm nầy cũng chưa đũ[sic] tính chất của một nhạc phẩm lãng mạn.

1963, Tạ Từ, “NHỮNG NGƯỜI ĐÃ KHAI SINH « NHẠC PHÁI LÃNG MẠN TÂY PHƯƠNG » [THE PIONEERS OF “ROMANTICISM” IN WESTERN MUSIC]”, in Văn Hữu Nguyệt San [Monthly Literary Friend], number 24, page 170:

Where does romanticism come from? That is a difficult question. Albeit they sounded gentle, certain medieval pieces did not meet the criteria of romanticism. Most depressed and anguished were the works of Bach; yet they did not possess the quality of romantic works.

Bất cứ ông chồng nào yêu vợ nên tìm hiểu quan điểm về sự lãng mạn. Lãng mạn không chỉ thể hiện bất ngờ vào ngày 14 tháng 2 hàng năm mà lãng mạn còn thể hiện vào những ngày thường. Thần Cupid không bao giờ ngủ hoặc nếu có thì thần chỉ ngủ vài giờ một đêm để tiếp thêm năng lượng.

2009, Jim Maloney, translated by Lan Phương and Tín Việt, Sách của Chồng để trở thành người chồng Hoàn Hảo [The Husbands' Book: To Be the Perfect Husband], Nhà xuất bản Dân Trí, translation of The Husbands' Book: For the Husband Who's Best at Everything:

Every husband who loves his wife should learn more viewpoints on romance. You don't just suddenly get romantic on the fourteenth of February every year, you're romantic every day. Cupid never sleeps, and even if he does, only a couple hours each night to recharge.

Tình yêu của họ không già đi, cũ đi theo năm tháng mà vẫn mới mẻ, lãng mạn như thuở ban đầu: “Thương anh, yêu anh - lấy nhau lâu, nhưng sao em không hề thấy tình yêu “già” đi, hay bớt “lãng mạn” đi trong em. Em vẫn yêu anh, như người ta yêu một người… yêu, bao giờ cũng tha thiết, cũng trẻ, cũng có những dằn dỗi của nó…”

2017 January 16, Vũ Tú Nam with Thanh Hương, Hồi ức tình yêu qua những lá thư riêng [Memories of Love through the Private Letters]:

Their love never went tired and stale, but remained as fresh and romantic as on their early days: “Having liked you, loved you, married you for that long, how come I’ve never felt love become ‘tired’ or less ‘romantic’ inside me? I still love you the way one loves a, well, loved one, always in a tender and fresh way, though with some anguish of its own…”

romantic (powerfully sentimental, evocative; concerned with, or conducive to, romance and love)


thanh mai trúc mã

[tʰajŋ̟˧˧ maːj˧˧ t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ maː˦ˀ˥]

[tʰɛɲ˧˧ maːj˧˧ ʈʊwk͡p̚˦˧˥ maː˧˨]

[tʰan˧˧ maːj˧˧ ʈʊwk͡p̚˦˥ maː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 青梅竹馬 (“green plums and bamboo horse”), from Chinese 青梅竹馬 /青梅竹马 (qīngméizhúmǎ). Compare Japanese 竹馬の友 (chikuba no tomo, “childhood friend”, literally “bamboo horse friend”).

cog

bạn thanh mai trúc mã

(chiefly fiction) alluding to the notion of being a childhood friend of the opposite sex to someone and growing to be in love with them or vice-versa


chia tay

[t͡ɕiə˧˧ taj˧˧]

[t͡ɕiə˧˧ taj˧˧]

From chia (“to divide; to split”) + tay (“hands”). Compare Chinese 分手 (phân thủ).

com

♂: Nói với anh đi em những câu anh cần nghe.
Đừng làm nỗi đau thêm dài nữa em !
Chỉ một câu thôi, dù lời chia tay cũng cho anh nghe !

♂: Tell me what I need to hear.
Don't prolong the agony, please!
Anything at all, even if it's that we're breaking up, let me hear it!

to end a romantic relationship (with); to break up (with); to separate (with); to split up (with)


vợ lớn

[vəː˧˨ʔ ləːn˧˦]

[vəː˨˩ʔ ləːŋ˦˧˥]

[vəː˨˩˨ ləːŋ˦˥]

[jəː˨˩˨ ləːŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vợ lớn.wav


người tình

[ŋɨəj˨˩ tïŋ˨˩]

[ŋɨj˦˩ tɨn˦˩]

[ŋɨj˨˩ tɨn˨˩]


uyên ương

[ʔwiən˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔwiəŋ˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[(ʔ)wiəŋ˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 鴛鴦 (“mandarin duck”).

vi-etym-sino

Aix galericulata
Aix galericulata#Translingual

(zoology) a mandarin duck (a perching duck of the species Aix galericulata)

(zoology) a duck of the genus Aix (generally)


uyên ương

[ʔwiən˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔwiəŋ˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[(ʔ)wiəŋ˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

(figurative) a lovebird; member of a romantic couple


nhất cự li, nhì tốc độ

head

nhất cự li, nhì tốc độ • (一距離、二速度)

vi-phrase

nhất cự li, nhì tốc độ • (一距離、二速度)

nhất (“first”) + cự li (“distance”) + nhì (“second”) + tốc độ (“speed”). Almost a Sino-Vietnamese phrase if it weren't for the non-Sino-Vietnamese nhì, and for the fact that this is a purely Vietnamese coinage. In fact, this pattern of "first", "second", etc., has nothing to do with Sino-Vietnamese-ness, as it occurs in various obviously non-Sino-Vietnamese proverbs, such as nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

af

(figurative, usually humorous) if you wanna make a move on someone, get close to them first, then act quickly and swiftly


si tình

[si˧˧ tïŋ˨˩]

[ʂɪj˧˧ tɨn˦˩]

[sɪj˧˧ tɨn˦˩]

[ʂɪj˧˧ tɨn˨˩]

[sɪj˧˧ tɨn˨˩]

Sino-Vietnamese word from 癡情, composed of 癡 (“foolish”) and 情 (“love”).

vi-etym-sino

Chàng Trư si tình

Good Luck Zhu Bajie (literally, “Pig Boy in Love”)

Lỡ em si tình, tội cho thân em, đừng reo chi tiếng tăm

(Can we date this quote?), “Si Tình [Madly in Love]”, performed by Trung Hậu:

I accidentally fell madly in love, such a pain, please stop sounding off

Giây phút em gặp anh là
Em biết em see tình

2022 February 20, DTAP (lyrics and music), “See Tình [Madly in Love]”, performed by Hoàng Thuỳ Linh:

The moment I met you
I knew I was madly in love

(literary or humorous) deeply/madly in love


ô môi

It has been claimed that the "lesbian" sense comes from a misreading of French homo, in which case the hyphenated spelling would be justified.

Coordinate term: pê-đê

2018 May 22, Thích Nhật Từ, THIỀN VIPASSANĀ - BỐN NỀN TẢNG CHÁNH NIỆM [VIPASSANĀ MEDITATION: FOUR MINDFULNESS FOUNDATIONS]:

(informal, derogatory) lesbian, tomboyish or butch


từ ái

[tɨ˨˩ ʔaːj˧˦]

[tɨ˦˩ ʔaːj˨˩˦]

[tɨ˨˩ ʔaːj˦˥]