党

Alternative form of chữ Hán form of đảng (“(politics) a political party”).


黨

chữ Hán form of đảng (“(politics) a political party”).


vương

Sino-Vietnamese word from 王 (“king; prince”), from Middle Chinese 王. After Qin Shi Huang unified China and became the "first emperor" (in a practical sense that he founded the first Chinese empire, as well as a linguistic sense that he coined the Chinese word for "emperor", 皇帝 (huángdì)), 王 had long been demoted from "king" to "prince" (the emperor's male relative that had land) in East Asia.

vi-etym-sino

phong vương

(historical) an East Asian prince who was granted land by the emperor


Chủ nhật

(government) Alternative letter-case form of chủ nhật


警察

chữ Hán form of cảnh sát (“(Overseas Vietnamese or chiefly law) the police”).


共和國

cộng hoà quốc
cộng hoà quốc#Vietnamese:_共和國

chữ Hán form of cộng hoà quốc (“republic”).


vua

vi-noun

(classifier vị, nhà, ông) vua • (𤤰, 𢃊, 𪻟)

vị (classifier)
nhà (classifier)
ông (classifier)
𤤰 (CJK)
𢃊 (CJK)
𪻟 (CJK)
con (classifier)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vua.wav

The Northern Middle Vietnamese form ꞗua (“king”) with lenition is attested in Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum.
Compare North Central Vietnamese bua without lenition and the compound phân bua. Compare also Mang pua² and Tai Dam ꪜꪺ, borrowed from an older form of Vietnamese. Cognate with Chut [Mày] tapuo¹ (Babaev & Samarina, 2018).
Attested in Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (佛說大報父母恩重經) as 𢃊, composed of 司 (MC si) + 布 (MC puH) (modern SV: tư bố).

đức vua

Phan Châu Trinh Đạo đức và luân lí Đông Tây [Eastern and Western Ideas on Morality and Ethics]:
Một nước bao nhiêu triệu dân mà chỉ giao phó quyền chính cho một ông vua thì chẳng là ngu xuẩn lắm ư? Gặp được ông vua thông minh còn e lo chưa hết bổn phận thay, huống là gặp phải anh vua u mê làm ròng những sự độc ác, cấm dân có ăn học không được lo việc nước, thì dân có ăn học không được lo việc nước, thì dân khốn khổ biết bao, và còn có ai dám ra mà gánh vác. Một nhà không ai lo chủ trương, một nước không ai lo chủ trương, thì nhà nước ấy làm sao không tan không mất được.
A country with millions of subjects under the rule of a single monarch, does that not sound foolish? It's not even guaranteed a bright monarch can rule to his full capacity, so if there's a dim monarch who indulges in cruelty, who bans his educated subjects from contributing, those subjects can't contribute, everyone suffers, who would be willing to take responsibility then? A home without anyone taking charge, a country without anyone taking charge, is it surprising that it falls?


天皇

天皇明治 (Thiên hoàng Minh Trị)

chữ Hán form of thiên hoàng (“an Emperor or Empress Regnant of Japan”).


幹部

chữ Hán form of cán bộ (“(politics) cadre (person)”).


革命

chữ Hán form of cách mệnh (“revolution”).


tỉnh

Sino-Vietnamese word from 省, from Literary Chinese 省 (“government department; province”). The same classical Chinese word still keeps its original meaning in North Korean 성 (seong) and Japanese 省 (“ministry”). China and South Korea now use 部 (bộ, “ministry”). Japanese prefectures are natively called 県 (ken), which is a cognate to huyện (“suburban district”).
A more regular SV reflex of 省 (MC srjaengX) "province" should be **sảnh; this attested reflex likely arose from confusion with 省 (MC sjengX) "to inspect; to understand; to greet; to visit".

der

tỉnh lẻ

provinces, as places that are not as developed as thành phố trực thuộc trung ương and therefore more humbling

dân tỉnh lẻ

tỉnh Vĩnh Phúc

lệnh của tỉnh đưa về xã

a decree handed down to the commune from the province

Họ Hồ có nguồn gốc từ làng Quỳnh Đôi, xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Đôi, tỉnh Nghệ An.
The Hồ clan hails from Quỳnh Đôi village, Quỳnh Đôi commune, Quỳnh Đôi district, Nghệ An province.

ung ương
thành phố trực thuộc tr#Vietnamese

thành phố trực thuộc tỉnh
thành phố trực thuộc tỉnh#Vietnamese

one of the highest administrative divisions in Vietnam, translates to English province, opposed to a ung ương; itself is divided into its tỉnh lị/thành phố trực thuộc tỉnh (“provincial capital”) and huyện (“provincial district”)

tỉnh Hồ Bắc

an administrative division that translates to English province in other countries

tỉnh Gifu

an administrative division that translates to English prefecture, for example in French or Japanese territories


đế quốc

Sino-Vietnamese word from 帝國, composed of 帝 (“emperor”) and 國 (“state”).

vi-etym-sino

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥]


đế quốc

Clipping of chủ nghĩa đế quốc (“imperialism”).

clipping

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥]

bọn đế quốc

đế quốc Mĩ

(only in compounds, historical, collective) imperialists


vương quốc

[vɨəŋ˧˧ kuək̚˧˦]

[vɨəŋ˧˧ kuək̚˦˧˥]

[vɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

[jɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 王國, composed of 王 (“king”) and 國 (“state”).

vi-etym-sino

Vương quốc Liên hiệp/hợp Anh và Bắc Ai-len

the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

a kingdom (nation having as supreme ruler a king and/or queen)


thủ tướng

[tʰu˧˩ tɨəŋ˧˦]

[tʰʊw˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[tʰʊw˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 首相, composed of 首 (“chief”) and 相 (“minister”).

Thủ tướng Việt Nam

Thủ tướng Chính phủ

Prime Minister of Vietnam (literally, “Prime Minister of the Government”)

Ngày 8/12/2021, ông Olaf Scholz, chủ tịch đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) tuyên thệ nhậm chức thủ tướng kế nhiệm bà Angela Merkel, người lãnh đạo nước Đức trong 16 năm trước đó. Một giai đoạn mới bắt đầu.

2023 December 6, “2 năm làm thủ tướng, ông Olaf Scholz đã thay đổi nước Đức như thế nào? [How Has Olaf Scholz Changed Germany Two Years into is Chancellorship?]”, in Công an nhân dân [The People's Public Security]:

On December 8 2021, Olaf Sholz, former General Secretary of the Social Democratic Party (SPD) took the oath of office of the Chancellor, succeeding Angela Merkel who had led Germany for the 16 years prior. Thus began a new era.

Cuộc thăm dò này của Ipsos cho thấy có 69% số người được hỏi nói rằng họ cảm thấy ông Trudeau nên từ bỏ tất cả các vai trò hiện nay của mình trong Chính phủ cũng như trong Đảng Tự do. Đây là lần thứ hai trong hai tháng liên tiếp, ông Trudeau nhận được tỷ lệ không ủng hộ cao như vậy, với kết quả tháng trước là 72%. Dù vậy, Thủ tướng Trudeau vẫn kiên định rằng ông sẽ dẫn dắt Đảng Tự do tham gia cuộc bầu cử tiếp theo bất cứ khi nào được hỏi về chủ đề này.

2023 December 18, “Tỷ lệ ủng hộ Thủ tướng Canada Justin Trudeau tiếp tục giảm [Canada Prime Minister Justin Trudeau's Approval Rating Continues Declining]”, in Quân đội nhân dân [The People's Army]:

According to this Ipsos survey, 69% of respondents said Trudeau should retire from his positions in the Cabinet as well as in the Liberal Party. This is the second time in a row that Trudeau has received such low approval, with last month's rating being 72%. Nonetheless, Prime Ministe Trudeau has remained firm, every time he has been asked about this topic, that he will be leading the Liberal Party into the next election.

a premier, a prime minister or a chancellor


chính phủ

[t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩]

[t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨]

[cɨn˦˥ fʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 政府, composed of 政 (“government”) and 府 (“organ of state power”).

chính quyền

government (of foreign countries); administration (in Vietnam)

Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội.
Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác trước Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước.

2013 November 28, “Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, in Thư viện pháp luật [Vietnam Laws], VII. 94; officially translated into English as Constitution of the Socialist Republic of Vietnam, 2013 November 28, VII. 94:

The Government is the highest state administrative body of the Socialist Republic of Vietnam, shall exercise executive power, and is the executive body of the National Assembly.
The Government is responsible to the National Assembly and shall report on its work to the National Assembly, the Standing Committee of the National Assembly and the President.

(Vietnam) state's executive branch, state's administrative body


cộng hoà

[kəwŋ͡m˧˨ʔ hwaː˨˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ hwaː˦˩]

[kəwŋ͡m˨˩˨ waː˨˩]

Sino-Vietnamese word from 共和, composed of 共 (“to join”) and 和 (“to harmonize”), from Japanese 共和 (kyōwa, kyōka, “republican”), from Literary Chinese 共和 (gònghé). See Chinese & Japanese entries for more.


cộng sản

[kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦]


cộng sản

[kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦]

(informal, collective) communists; commies


chủ nghĩa cộng sản

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 主義 (“ideology”) and 共產 (“communist”), calque of Chinese 共產主義 /共产主义 (cộng sản chủ nghĩa).

cal

<i class="Latn mention" lang="vi">cộng sản chủ nghĩa</i>

Karl Marx, Friedrich Engels (1978) [1845-1846] “I. I. A. 1”, in Die deutsche Ideologie (Marx-Engels-Werke; 3), page 35; English translation from W. Lough, transl. (1976), The German Ideology (Marx/Engels Collected Works; 5), page 49; Vietnamese translation from Hệ tư tưởng Đức (C. Mác và Ph. Ăng-ghen Toàn tập; 3), 1995, page 52
Đối với chúng [tôi], chủ nghĩa cộng sản không phải là một trạng thái cần phải sáng tạo ra, không phải là một lý tưởng mà hiện thực phải khuôn theo. Chúng [tôi] gọi chủ nghĩa cộng sản là một phong trào hiện thực, nó xoá bỏ trạng thái hiện nay. Những điều kiện của phong trào ấy là do những tiền đề hiện đang tồn tại đẻ ra.
Communism is for us not a state of affairs which is to be established, an ideal to which reality [will] have to adjust itself. We call communism the real movement which abolishes the present state of things. The conditions of this movement result from the now existing premise.

Peter Kropotkin (1888 June) “Are We Good Enough?”, in Freedom Press, volume 2, number 21; translated as “Ta đủ tốt hay không?”, in meomun.noblogs.org (in Vietnamese), 2021 November 21
‘Con người không đủ tốt để có thể sống trong thể chế Cộng sản’ là một trong những ý kiến phản bác Chủ nghĩa Cộng sản phổ biến nhất. Người ta sẽ chẳng chịu quỳ gối trước Chủ nghĩa Cộng sản cưỡng ép, nhưng lại chưa đủ chín chắn cho Chủ nghĩa Cộng sản Tự do, Vô trị. […]
One of the commonest objections to Communism is that men are not good enough to live under a Communist state of things. They would not submit to a compulsory Communism, but they are not yet ripe for free, Anarchistic Communism. […]


công chúa

[kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˧˦]

[kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˨˩˦]

[kəwŋ͡m˧˧ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 公主 (SV: công chủ).
In sense 2, a semantic loan from English princess, which itself is a semantic loan from Japanese 姫 (hime, “lady; princess”), whose graphic origin is the graph of Chinese 姬 (“'lady' ← 'ancestral surname of the Zhou monarchs & patrilineally related nobles'”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">công chủ</i>

zh-l

princess, daughter of a monarch (king, emperor)


nữ hoàng

[nɨ˦ˀ˥ hwaːŋ˨˩]

[nɨ˧˨ hwaːŋ˦˩]

[nɨ˨˩˦ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 女皇 (“empress regnant”). The “imperial” connotation of hoàng has been lost due to its favorability over vương, likely due to the influence of historically imperial China and imperial Vietnam, whose monarchs referred to themselves as hoàng đế (“emperor”) or used hoàng in their titles (e.g. Lí Chiêu Hoàng). Compare hoàng hậu (“queen consort”, literally “empress consort”), hoàng tử (“royal prince”, literally “imperial prince”).

vi-etym-sino

nữ hoàng Anh


bà chúa

[ʔɓaː˨˩ t͡ɕuə˧˦]

[ʔɓaː˦˩ t͡ɕuə˨˩˦]

[ʔɓaː˨˩ cuə˦˥]

lady (bà: female, chúa: lord), a title given to wives of Trịnh Lords, whom ruled Northern Vietnam for 217 years (1570–1787)


bà hoàng

[ʔɓaː˨˩ hwaːŋ˨˩]

[ʔɓaː˦˩ hwaːŋ˦˩]

[ʔɓaː˨˩ waːŋ˨˩]


hoàng hậu

[hwaːŋ˨˩ həw˧˨ʔ]

[hwaːŋ˦˩ həw˨˩ʔ]

[waːŋ˨˩ həw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 皇后 (“empress consort”). The "imperial" connotation of hoàng has been lost due to its favorability over vương, likely due to the influence of historically imperial China and imperial Vietnam, whose monarchs referred to themselves as hoàng đế (“emperor”) or used hoàng in their titles (e.g. Lí Chiêu Hoàng). Compare nữ hoàng (“queen regnant”, literally “empress regnant”), hoàng tử (“royal prince”, literally “imperial prince”).


nữ vương

[nɨ˦ˀ˥ vɨəŋ˧˧]

[nɨ˧˨ vɨəŋ˧˧]

[nɨ˨˩˦ vɨəŋ˧˧]

[nɨ˨˩˦ jɨəŋ˧˧]

冬十二月，倭國女王俾彌呼遣使奉獻

2016 [late 3rd century CE], Chen Shou, “Annals of the Three Young Emperors – Prince of Qi”, in Bùi Thông, transl., Book of Wei (Records of the Three Kingdoms), translation of original in Chinese:

In winter, in the twelfth month, Himiko – the queen of the Wa country – sent envoys to pay tributes.

16th century, Wu Cheng'en, Journey to the West, Ch. 54; 2012 English translation by Anthony C. Yu; 1982-1988 Vietnamese translation by Như Sơn, Mai Xuân Hải, & Phương Oanh
Nữ vương chớp chớp đôi mắt phượng, nhíu cặp mày ngài nhìn ngắm kỹ càng, thấy quả là một bậc khác phàm.

Lifting her moth-brows and opening wide her phoenix-eyes, the queen stared at him and found that this was an uncommon figure indeed.


vợ vua

[vəː˧˨ʔ vuə˧˧]

[vəː˨˩ʔ vuə˧˧]

[vəː˨˩˨ vuə˧˧]

[jəː˨˩˨ juə˧˧]


hoàng đế

[hwaːŋ˨˩ ʔɗe˧˦]

[hwaːŋ˦˩ ʔɗej˨˩˦]

[waːŋ˨˩ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 皇帝, composed of 皇 (“sovereign”) and 帝 (“emperor”), the titles of Chinese creator gods, from Middle Chinese 皇帝 (ɦwɑŋ teiᴴ).
The form huỳnh đế with the Southern reading of the first character is obsolete aside from the compound cua huỳnh đế (“Ranina ranina”).


萬歲

chữ Hán form of vạn tuế (“sago palm (Cycas revoluta)”).


ngục

[ŋʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[ŋʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[ŋʊwk͡p̚˨˩˨]

(chiefly in historical contexts, otherwise literary) prison


ngôi

From a form related to modern ngồi (“to sit”). Originally probably meant "seat", which then developed into the current meanings.

nối ngôi


沙皇

沙皇chữ Hán form of sa hoàng . (canonical)


chúa

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 主 (“lord”, SV: chủ), also used as a Sino-Vietnamese syllable in a few compounds. Doublet of chủ (“master; owner”).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">chủ</i>

vi-etym-sino

chúa Trịnh/Nguyễn / Trịnh/Nguyễn vương
the Trịnh/Nguyễn lords

Thời Lê Trung Hưng, chúa Trịnh nắm thực quyền triều chính, biến vua tôi nhà Lê thành bù nhìn.
During the Restored Lê dynasty, the Trịnh lord held real political power, turning the Lê monarchy into a puppet.

(historical) an informal Vietnamese nobility title similar to the Chinese 王 (vương, “noble prince/duke”), formally simply vương, used for the de facto rulers of the Trịnh and Nguyễn families under the guise of aiding the puppet Lê emperors


cung

cung/nhà văn hoá


lộc

[ləwk͡p̚˧˨ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩ʔ]

[ləwk͡p̚˨˩˨]

hưởng lộc

to enjoy pays and benefits as a mandarin

(history, feudalism) some sort of pay/salary of a mandarin/courtier


cục

Sino-Vietnamese word from 局. For the classifier sense, compare 局部 (cục bộ, “a smaller entity; part”).

[kʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[kʊwk͡p̚˨˩˨]

(government) an office under a bộ (“ministry”)


chủ nghĩa phát xít

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ faːt̚˧˦ sit̚˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ faːk̚˦˧˥ sit̚˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ faːk̚˦˥ sɨt̚˦˥]

From chủ nghĩa (“ism”) + phát xít (“fascist”). Compare Mandarin 法西斯主義 /法西斯主义 (fǎxīsī zhǔyì, pháp tây tư chủ nghĩa).


phát xít

[faːk̚˦˧˥ sit̚˦˧˥]

[faːk̚˦˥ sɨt̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phát xít.wav

Benito Mussolini là lãnh đạo phong trào phát xít đầu tiên ở châu Âu rồi cầm quyền tại Italy từ năm 1922 đến 1943 và gây ra nhiều tội ác. Nhưng vào ngày 28/4 của 60 năm trước, ông ta bị du kích quân hành quyết rồi treo xác trên quảng trường cho mọi người phỉ nhổ.

2005, Đính Chính, “Mussolini và sự đền tội của một độc tài phát xít [Fascist dictator Mussolini paid for his crimes]”, in VnExpress:

Benito Mussolini led the first fascist movement in Europe then held power in Italy from 1922 to 1943 and committed many crimes. However, 60 years ago, on 28 April, he was executed by the partisans, who then hung his corpse in the square to be desecrated by all.


chủ nghĩa Quốc xã

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ kuək̚˧˦ saː˦ˀ˥]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ kuək̚˦˧˥ saː˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ wək̚˦˥ saː˨˩˦]


chủ nghĩa xã hội

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ saː˧˨ hoj˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ saː˨˩˦ hoj˨˩˨]

chủ nghĩa (“ism”) + xã hội (“society”), calque of Japanese 社会主義 (shakai shugi, xã hội chủ nghĩa).

cal

Kinh tế thị trường định hướng chủ nghĩa xã hội

Socialism-oriented market economy (literally, “Market economy which is oriented towards socialism”)


chủ nghĩa dân tộc

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zən˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨]

From chủ nghĩa (主義, “doctrine, -ism”) and dân tộc (民族, “nationality, ethnic group”), thus "the doctrine of the nationality;" calque of Chinese 民族主義 /民族主义 (dân tộc chủ nghĩa, “nationalism”).


chủ nghĩa vô chính phủ

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ vo˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ vow˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ vow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ jow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦]

chủ nghĩa (“ism”) + vô chính phủ (“anarchy”), a calque of Chinese 無政府主義 /无政府主义 (vô chính phủ chủ nghĩa).


vô chính phủ

[vo˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩]

[vow˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨]

[vow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦]

[jow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦]

Mikhail Bakunin (1919) [1873] Государственность и Анархия (Избранные сочинения М. А. Бакунина в 5-ти томах; 1) (in Russian), page 296; quoted in Karl Marx (1976) [1874] Konspekt von Bakunins Buch ‚Staatlichkeit und Anarchie‘ (Marx-Engels-Werke; 18) (in German), pages 636-637; Vietnamese translation from C. Mác và Ph. Ăng-ghen Toàn tập, 1995, page 865; English translation from Marx/Engels Collected Works, 1988, page 521
Bằng cuộc luận chiến của mình với họ [c]húng ta đã làm cho họ nhận thức được rằng tự do hay là vô chính phủ [–] tổ chức tự do của quần chúng công nhân từ dưới lên trên – [l]à mục đích cuối cùng của sự phát triển xã hội, thì bất cứ ‘nhà nước’ nào không loại trừ nhà nước nhân dân của họ, đều là cái ách, một mặt, sản sinh ra sự chuyên chế, mặt khác sản sinh ra sự nô dịch
By our polemics against them we have forced them to admit that freedom or anarchy [–] "i.e. the free organisation of the working masses from below [-] is the ultimate goal of social development and that every ‘state’, the people's state included, is a yoke which engenders despotism, on the one hand, and slavery, on the other[.]


chủ nghĩa nam nữ bình quyền

主義男女平權 (CJK)

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ naːm˧˧ nɨ˦ˀ˥ ʔɓïŋ˨˩ kwiən˨˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ naːm˧˧ nɨ˧˨ ʔɓɨn˦˩ kwiəŋ˦˩]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ naːm˧˧ nɨ˨˩˦ ʔɓɨn˨˩ wiəŋ˨˩]

From chủ nghĩa (主義, “doctrine, -ism”), nam nữ (男女, “male and female”) and bình quyền (平權, “equal rights”).


chính biến

[t͡ɕïŋ˧˦ ʔɓiən˧˦]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[cɨn˦˥ ʔɓiəŋ˦˥]

a coup d'état; government overthrow; political upheaval

vi:Chính biến Canh Ngọ
vi:Chính biến Thiên Hưng


xã hội chủ nghĩa

[saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[saː˧˨ hoj˨˩ʔ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[saː˨˩˦ hoj˨˩˨ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

Conversion (word formation)
vi:xã hội chủ nghĩa

Sino-Vietnamese word from 社會主義, composed of 社會 (“society”) and 主義 (“-ism”), from Japanese 社會主義 (shakai shugi).
Earlier adopters of the term evidently used it as a Sino-Vietnamese noun meaning "socialism" (although not exactly in the sense " the 'first', or lower, phase of communist society") - with xã hội being the modifier and chủ nghĩa being the head -; it has been converted into an adjective and now strictly used as such. Meanwhile, chủ nghĩa xã hội (“socialism”) functions as a noun.
Compare other pairs such as tư bản chủ nghĩa (“capitalist”, adjective)/chủ nghĩa tư bản (“capitalism”, noun) and cộng sản chủ nghĩa (“communist”, adjective)/chủ nghĩa cộng sản (“communism”, noun).

vi-etym-sino

Nay muốn một ngày kia nước Việt Nam được tự do độc lập thì trước hết dân Việt Nam phải có đoàn thể đã. Mà muốn có đoàn thể thì có chi hay hơn là truyền bá xã hội chủ nghĩa trong dân Việt Nam này.

1925, Phan Chu Trinh, Đạo đức và luân lý Đông tây:

If we wish that Vietnam be free and independent one day, the Vietnamese people need organization first of all. And if we want organization, what is better than propagating socialism among the Vietnamese people?


liên bang

[liən˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[liəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

[liəŋ˧˧ ʔɓaːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 聯邦, composed of 聯 (“unified; united”) and 邦 (“state”).

Liên bang Ô-xtrây-li-a


Xô viết

From French soviet, from Russian совет (sovet).

Ngày 20 và 21 tháng 4 năm 1917, dưới sự lãnh đạo của Đảng Bônsêvich, hàng chục vạn người Nga xuống đường biểu tình hòa bình với các khẩu hiệu: ‘Tất cả chính quyền về tay Xô Viết’^([sic])!, ‘Hòa bình, ruộng đất, bánh mỳ’!

2011, “Kỷ niệm 104 năm Cách mạng tháng Mười Nga: Chân lý là cụ thể, cách mạng là sáng tạo [In Commemoration of the 104th Anniversary of the Russian October Revolution: Truth is Concrete, Revolution is Creative]”, in Báo Điện Tử Đảng Cộng Sản Việt Nam [Communist Party of Vietnam – Online Newspaper]:

On 20 and 21 April 1917, under the Bolshevik Party's leadership, hundreds of thousands of Russians came down to the streets to peacefully protest with the slogans: ‘All Power to the Soviets!’ and ‘Peace, Land, and Bread!’

Trong các Xô viết, quần chúng nhân dân tự tổ chức, quản lý mọi mặt của đời sống xã hội và đó chính là những Xô viết đầu tiên trong lịch sử cách mạng Việt Nam – Xô viết Nghệ - Tĩnh.

2020, Trần Thị Bình, PhD, “Dấu ấn Xô viết Nghệ - Tĩnh trên hành trình đấu tranh vì độc lập, tự do [The Mark Left by the Nghệ-Tĩnh Soviets in the Struggle-Ridden Journey towards Independence and Freedom]”, in Tạp chí Tuyên giáo [Propaganda Magazine]:

In the soviets, the people self-organized and managed all aspects of social life; and those were the first soviets in Vietnamese revolutionary history – the Nghệ-Tĩnh soviets.

(socialism, historical) soviet (a workers' council)


quốc trưởng

[kuək̚˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[kuək̚˦˧˥ ʈɨəŋ˧˨]

[wək̚˦˥ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 國 (“country”) and 長 (“head, chief”).


quân chủ

[kwən˧˧ t͡ɕu˧˩]

[kwəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨]

[wəŋ˧˧ cʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 君主 (“monarch”).

1532, Niccolò Machiavelli, The Prince; 1909 English translation by Luigi Ricci; 2005 Vietnamese translation by Vũ Mạnh Hồng & Nguyễn Hiền Chi
Các chính thể xưa nay giữ vai trò thống trị tại tất cả các quốc gia, lãnh thổ đều là chế độ cộng hòa hoặc chế độ quân chủ. Chế độ quân chủ gồm chế độ thế tập, là chế độ mà quyền cai trị được truyền trong dòng họ hoàng gia từ đời này sang đời khác và chế độ quân chủ mới.

All states and dominions which hold or have held sway over mankind are either republics or monarchies. Monarchies are either hereditary ones, in which the rulers have been for many years of the same family, or else they are those [monarchies] of recent foundation.

monarchic, monarchical, pertaining to monarchy


hoàng tử

[hwaːŋ˨˩ tɨ˧˩]

[hwaːŋ˦˩ tɨ˧˨]

[waːŋ˨˩ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 皇子, composed of 皇 (“emperor”) and 子 (“son”). The "imperial" connotation of hoàng has been lost due to its favorability over vương, likely due to the influence of historically imperial China and imperial Vietnam, whose monarchs referred to themselves as hoàng đế (“emperor”) or used hoàng in their titles (e.g. Lí Chiêu Hoàng) Compare hoàng hậu (“queen consort”, literally “empress consort”), nữ hoàng (“queen regnant”, literally “empress regnant”).

prince (son or male-line grandson of a reigning monarch)


bộ chính trị

[ʔɓo˧˨ʔ t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ]

[ʔɓow˨˩ʔ t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ]

[ʔɓow˨˩˨ cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨]


chính trị

[t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨]

nhà chính trị


chính trị

[t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨]

ổn định chính trị


tuổi

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 歲 (“age”, SV: tuế).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tuế</i>

vi-etym-sino

Ông 70 tuổi xuân, 50 tuổi Đảng.

He's 70 years "young" and he worked as an active Party member for 50 years.


tự do

[tɨ˧˨ʔ zɔ˧˧]

[tɨ˨˩ʔ jɔ˧˧]

[tɨ˨˩˨ jɔ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 自由, from Japanese 自由 (jiyū), from Middle Chinese 自由 (d͡ziɪᴴ jɨu, “self-determined; self-pleased”).
As pointed out in Iwatsuki (2013), during the late 19th and very early 20th century, the French word liberté was translated using expressions such as (sự) thong dong or thong thả, with tự do being adopted a bit later.

bor

phần mềm tự do

Jean-Jacques Rousseau (1762) chapter I, in Du contrat social (in French), volume I, page 2; English translation from G. D. H. Cole, transl. (1913), The Social Contract, page 5; Vietnamese translation from Hoàng Thanh Đạm, transl. (2006), Bàn về Khế ước xã hội, page 52
Người ta sinh ra tự do, nhưng rồi đâu đâu con người cũng sống trong xiểng xích.
Man is born free; and everywhere he is in chains.

Jean-Paul Sartre (1946) L’existentialisme est un humanisme.pdf) (in French); English translation from Philip Mairet, transl. (1956) [1948], Existentialism is a Humanism; Vietnamese translation from Đinh Hồng Phúc, transl. (2015), Thuyết hiện sinh là một thuyết nhân bản, Nhà Xuất Bản Tri Thức, pages 44-45
[…] con người bị kết án phải tự do. ‘Bị kết án’, bởi vì con người không tự tạo nên chính mình, nhưng mặt khác, ‘phải tự do’ bởi vì một khi bị ném vào thế giới, con người chịu tr1ch nhiệm về tất cả những gì mình đã làm.
[…] man is condemned to be free. Condemned, because he did not create himself, yet is nevertheless at liberty, and from the moment that he is thrown into this world he is responsible for everything he does.

free (not imprisoned; unconstrained; mathematics: unconstrained; software: with very few limitations on distribution or improvement)


phần tử

[fən˨˩ tɨ˧˩]

[fəŋ˦˩ tɨ˧˨]

[fəŋ˨˩ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 分子, composed of 分 (“portion”) and 子 (“child; small thing”), from Japanese 分子 (bunshi), from Middle Chinese 分子 (bjunH tsiX, “part; division; component; member”, literally “portion child”).
The tone is slightly irregular, and a regular form would be *phận tử. For the tone difference between phần tử and phân tử, see phần. Doublet of phân tử. Cognate with Mandarin 分子 (fènzǐ) and Cantonese 分子 (fan6 zi2).

der

Commentary of Guliang, circa 206 BCE– 9 CE

燕周之分子也

phần tử cực đoan

(politics, chiefly in compounds) an element


toàn quyền

[twaːŋ˦˩ kwiəŋ˦˩]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ wiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 全權 (“full power”).

vi-etym-sino

(government, diplomacy) full executive power


toàn quyền

[twaːŋ˦˩ kwiəŋ˦˩]

[t⁽ʷ⁾aːŋ˨˩ wiəŋ˨˩]

đại sứ đặc mệnh toàn quyền

an ambassador extraordinary and plenipotentiary


國會

chữ Hán form of quốc hội (“Parliament, Congress, National Assembly”).


bộ

Sino-Vietnamese word from 部, from Literary Chinese 部 (bù). 部 (bù) is used for ministries based on historical and modern Chinese models. South Korea also uses 部 (bù), while feudal Korea used 조 (jo), from Literary Chinese 曹 (cáo, “agency”). North Korea and Japan use 省 (tỉnh), which was a higher type of government agency in feudal China.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-bộ.wav

Bộ Binh / Binh Bộ

Bộ Hình / Hình Bộ

Bộ Giáo dục và Đào tạo

the the Ministry of Education and Training

Bộ Quốc phòng

Bộ Quốc phòng

(government) a ministry-level department in countries where the English word ministry is not used


quân sự

[kwən˧˧ sɨ˧˨ʔ]

[kwəŋ˧˧ ʂɨ˨˩ʔ]

[kwəŋ˧˧ sɨ˨˩ʔ]

[wəŋ˧˧ ʂɨ˨˩˨]

[wəŋ˧˧ sɨ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 軍事 (“military affairs”).

Sinh viên nào cũng phải đi học quân sự một tháng.

Every [college] student has to go through one month of national defense education.

giáo dục quốc phòng
giáo dục quốc phòng#Vietnamese

(colloquial, education, communism) Synonym of giáo dục quốc phòng (“national defense education”)


đối tượng

[ʔɗoj˧˦ tɨəŋ˧˨ʔ]

[ʔɗoj˨˩˦ tɨəŋ˨˩ʔ]

[ʔɗoj˦˥ tɨəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 對象, composed of 對 (“to face; opposite”) and 象 (“appearance; phenomenon”), Japanese 対象 (taishō, “object; target”).

Công an đã bắt giữ 5 đối tượng.

(law enforcement) an arrested individual


phòng

Sino-Vietnamese word from 房 (“room”). Doublet of buồng.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phòng.wav

(government) a department directly under a ministry (bộ)


vương tử

[vɨəŋ˧˧ tɨ˧˩]

[vɨəŋ˧˧ tɨ˧˨]

[vɨəŋ˧˧ tɨ˨˩˦]

[jɨəŋ˧˧ tɨ˨˩˦]


cảnh sát

[kajŋ̟˧˩ saːt̚˧˦]

[kɛɲ˧˨ ʂaːk̚˦˧˥]

[kɛɲ˧˨ saːk̚˦˧˥]

[kan˨˩˦ ʂaːk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 警察, from Japanese 警察 (keisatsu, “police”).

(Overseas Vietnamese or chiefly law) the police

cảnh sát phòng cháy / chữa cháy

the firefighting "police"; fireperson; firefighter

đồn cảnh sát

xe cảnh sát

cảnh sát trưởng


chính đảng

[t͡ɕïŋ˧˦ ʔɗaːŋ˧˩]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʔɗaːŋ˧˨]

[cɨn˦˥ ʔɗaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 政黨, composed of 政 (“governance”) and 黨 (“party; cohort”), from Japanese 政党 (seitō).

Đây là tiêu chuẩn cơ bản để xem xét một đảng có phải là chính đảng Mác-xít hay không và là tiêu chuẩn hàng đầu để xác định bản chất giai cấp công nhân của Đảng.

This is the deciding criterion for a party to be a Marxist political party, and also the standard for identifying the worker-based nature of the Party.


tổng thống

[təwŋ͡m˧˩ tʰəwŋ͡m˧˦]

[təwŋ͡m˧˨ tʰəwŋ͡m˦˧˥]

[təwŋ͡m˨˩˦ tʰəwŋ͡m˦˥]

Sino-Vietnamese word from 總統, composed of 總 (“general; overall”) and 統 (“to rule”), from Chinese 總統 /总统 (zǒngtǒng). Compare Japanese 総統 (sōtō, “führer”).

Near-synonym: chủ tịch (“president of communist/socialist country”)

Tổng thống của Việt Nam Cộng hoà

Tổng thống Hoa Kì George Bush

Tổng thống Pháp Jacques Chirac

president (of non-communist/socialist country)


cảnh sát trưởng

[kajŋ̟˧˩ saːt̚˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[kɛɲ˧˨ ʂaːk̚˦˧˥ ʈɨəŋ˧˨]

[kɛɲ˧˨ saːk̚˦˧˥ ʈɨəŋ˧˨]

[kan˨˩˦ ʂaːk̚˦˥ ʈɨəŋ˨˩˦]

[kan˨˩˦ saːk̚˦˥ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 警察長, composed of 警察 (“police”) and 長 (“head”).


Hoa Thịnh Đốn

[hwaː˧˧ tʰïŋ˧˨ʔ ʔɗon˧˦]

[hwaː˧˧ tʰɨn˨˩ʔ ʔɗoŋ˦˧˥]

[waː˧˧ tʰɨn˨˩˨ ʔɗoŋ˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Hoa Thịnh Đốn.wav

Sino-Vietnamese word from 華盛頓. Compare Cantonese 華盛頓 /华盛顿 (waa⁴ sing⁶ deon⁶).

Ngày 24 tháng 12 năm 1799 ông Hoa-thịnh-Đốn mất.

20th century, Ngô Đức Kế, “Truyện Hoa-Thịnh-Đốn [Washington]”, in Đông-Tây vĩ-nhân, volume 2, page 51:

On December 24, 1799, Washington passed away.

Cả thế-giới cũng biết rằng người nước Pháp vẫn có cảm-tình riêng với tổ-quốc ông Hoa-thịnh-đốn.

1917 July, Phạm Quỳnh, “Thời-đàm”, in Nam Phong tạp chí (Việc nhớn thế-giới), volume 1, number 1, page 65:

The whole world knew that the French had a special sympathy for Washington's homeland.

Song có lẽ vì tôi không cùng lứa tuổi với chị, cũng chưa bao giờ bị chị ta làm cho đắm đuối, cho nên mới quên bẵng đi. Nhưng cái “com-pa” kia lấy làm bất bình lắm, tỏ vẻ khinh bỉ, cười kháy tôi như cười kháy một người Pháp không biết đến Nã Phá Luân, một người Mỹ không biết đến Hoa Thịnh Đốn gì vậy!

2012 [1921], 鲁迅 [Lu Xun], translated by Trương Chính, Cố hương [Hometown], translation of 故鄉 (in Chinese):

But maybe because I was not of her age and had never been infatuated by her, I had kind of forgotten about her. But the [compass-shaped woman] was not amused at all; she smirked at me like you would at a French person ignorant of Napoleon or at an American ignorant of Washington!

(obsolete) George Washington (first president of the US)

Chúng tôi hy-vọng sẽ gặp được Chị vào cuối tháng 7 năm nay tại Thủ-đô Hoa-Thịnh-Đốn.

1982 May 1, Lê-Hoàng-Ân, “Kính gởi Bà Lê-Thị-Anh”, in (Please provide the book title or journal name), Hội Tranh Đấu cho Nhân Quyền tại Việt Nam:

We are looking forward to seeing you in Washington, D.C., at the end of this coming July.

Chuyện bầu cử ở Mỹ đã xong nhưng còn nhiều chuyện khác về chính trị nước Mỹ mà người Việt chúng ta cần suy nghĩ và bàn luận, trong đó việc lá cờ Việt Nam Cộng Hòa còn gọi là cờ Vàng đã xuất hiện trong cuộc biểu tình tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn ngày 6/1/2021 vừa qua.

2021 January 23, Nguyễn Quang Duy, “Quanh Chuyện Cờ Việt Nam Cộng Hòa Trong Bão Tố Chính Trị Hoa Kỳ [About the Issue of the Republic of Vietnam Flag in an American Political Storm]”, in Việt Báo, Garden Grove, California, retrieved 2021-02-22:

The election is over in America, but there are still plenty of other issues in American politics for us Vietnamese to think about and debate, including the appearance of the Republic of Vietnam flag, also known as the Yellow Flag, in a protest at the capital city Washington this past January 6, 2021.

Washington, D.C.
Washington, D.C.#English

(dated) Washington, D.C. (the capital city of the United States)

Eileen Wilkinson, 100 tuổi, sống tại tiểu bang Hoa Thịnh Đốn.

2017 October 21, “Cụ bà 100 tuổi mở ‘văn phòng’ chuyên cho lời khuyên [100-year-old woman opens an 'office' specializing in giving advice]”, in Nam Phố, transl., Calitoday, San Jose, California, archived from the original on 2021-02-10:

Eileen Wilkinson, 100, lives in Washington State.

(dated) Washington (a state of the United States)

(dated, figuratively, metonymically) Washington (federal government or administrative authority of the United States)


đồng chí

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ t͡ɕi˧˦]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ t͡ɕɪj˨˩˦]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ cɪj˦˥]

Sino-Vietnamese word from 同志, composed of 同 (“same”) and 志 (“will”).

Đồng chí Kim bắn trúng hồng tâm khi chỉ mới ba tuổi.

Comrade Kim could hit the bullseye when he was just three.

Đồng chí Bùi Văn A từ trần năm 2019, thọ 50 tuổi Đảng.
Comrade Bùi Văn A left us in 2019, after 50 years as a Party member.


tư bản

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 資本, composed of 資 (“money”) and 本 (“funds”), from Japanese 資本 (shihon) (used as a translation of English capital), from Literary Chinese 資本 (zīběn, “funds”).

tư bản bất biến

tư bản khả biến

tư bản cố định

tư bản lưu động

nhà tư bản

Karl Marx (1962) [1867] “VIII-1”, in Das Kapital. Band I (Marx-Engels-Werke), volume 23; Vietnamese translation from “VIII-1”, in Tư bản, Quyển I (C. Mác và Ph. Ăng-ghen – Toàn tập), volume 23, 2002; English translation from “X-1”, in Capital, Volume I (Marx/Engels Collected Works), volume 35, 1996
Là nhà tư bản, hắn ta chỉ là sự hiện thân của tư bản mà thôi. Linh hồn hắn chính là linh hồn của tư bản. Mà tư bản chỉ có một nguyện vọng sống còn duy nhất, đó là nguyện vọng làm tăng thêm, tạo ra giá trị thặng dư, sử dụng phần bất biến của nó, tức là các tư liệu sản xuất, để cố hút lấy một khối lượng lao động thặng dư nhiều nhất.
Tư bản là lao động chết, nó giống như con quỷ hút máu chỉ sống nhờ hút được lao động sống, và nó càng hút được nhiều lao động sống bao nhiêu thì nó lại càng sống được nhiều bấy nhiêu,
As capitalist, he is only capital personified. His soul is the soul of capital. But capital has one single life impulse, the tendency to create value and surplus value, to make its constant factor, the means of production, absorb the greatest possible amount of surplus labour.
Capital is dead labour, that, vampire-like, only lives by sucking living labour, and lives the more, the more labour it sucks.

(socialism, communism, capitalism) capital


tư bản

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

(socialism, communism, capitalism) capitalist


nghị viện

[ŋi˧˨ʔ viən˧˨ʔ]

[ŋɪj˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[ŋɪj˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[ŋɪj˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 議院, composed of 議 (“to discuss”) and 院 (“chamber”), from Japanese 議院 (giin, “legislative chamber”). The Japanese etymon is used of the upper and lower houses of a bicameral legislature, particularly those of the Diet, while 議会 (gikai) is used for the whole legislature itself.

bor

Meronyms: hạ nghị viện, nghị sĩ, thượng nghị viện

Nghị viện/Quốc hội Mĩ

Nghị viện/Quốc hội Anh

Nghị viện/Quốc hội Pháp

Nghị viện/Quốc hội Nhật Bản

Nghị viện châu Âu

Nghị viện California


chủ tịch

[t͡ɕu˧˩ tïk̟̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ tɨt̚˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ tɨt̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 主席, composed of 主 (“main; principal”) and 席 (“seat”), from Chinese 主席 (zhǔxí).

vi-etym-sino

chủ tịch hội đồng quản trị

Chủ tịch Quốc hội

head of a corporate or governmental board of directors, a committee, or other formal entity

Near-synonym: tổng thống (“president of non-communist/socialist country”)

chủ tịch nước

chủ tịch Việt Nam

Chủ tịch Mao Trạch Đông

president (of communist/socialist country)


võ sĩ đạo

[vɔ˦ˀ˥ si˦ˀ˥ ʔɗaːw˧˨ʔ]

[vɔ˧˨ ʂɪj˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[vɔ˧˨ sɪj˧˨ ʔɗaːw˨˩ʔ]

[vɔ˨˩˦ ʂɪj˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]

[jɔ˨˩˦ sɪj˨˩˦ ʔɗaːw˨˩˨]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 武士道 (SV: vũ sĩ đạo), borrowed from Japanese 武士道 (bushidō)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">vũ sĩ đạo</i>


thái tử

[tʰaːj˧˦ tɨ˧˩]

[tʰaːj˨˩˦ tɨ˧˨]

[tʰaːj˦˥ tɨ˨˩˦]


quận chúa

[kwən˧˨ʔ t͡ɕuə˧˦]

[kwəŋ˨˩ʔ t͡ɕuə˨˩˦]

[wəŋ˨˩˨ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 郡主 (SV: quận chủ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">quận chủ</i>

vi-etym-sino

princess, sister or niece of a monarch (king, emperor)

princess, adoptive daughter of a prince who is a brother of the current monarch


phò mã

[fɔ˨˩ maː˦ˀ˥]

[fɔ˦˩ maː˧˨]

[fɔ˨˩ maː˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 駙馬 (SV: phụ mã).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">phụ mã</i>

vi-etym-sino

kén phò mã


vương gia

[vɨəŋ˧˧ zaː˧˧]

[vɨəŋ˧˧ jaː˧˧]

[vɨəŋ˧˧ jaː˧˧]

[jɨəŋ˧˧ jaː˧˧]

prince, brother of a monarch (king, emperor)


thái hậu

[tʰaːj˧˦ həw˧˨ʔ]

[tʰaːj˨˩˦ həw˨˩ʔ]

[tʰaːj˦˥ həw˨˩˨]

Stratagems of the Warring States; Vietnamese translation Nguyễn Hiến Lê & Giản Chi; English translation by Paul R. Goldin

Queen Dowager Xuan of Qin loved Wei Choufu. When the Queen Dowager fell ill and was about to die, she issued an order, saying: “When I am buried, Master Wei must accompany me in death.”

Tuyên thái hậu nước Tần yêu Ngụy Xú Phu. Thái hậu đau nặng gần chết, ra lệnh: "Chôn ta thì phải chôn sống Ngụy Tử theo ta."

c. 91 BCE, Sima Qian, Records of the Grand Historian; Vietnamese translation by Phan Ngọc; English translation by Burton Watson
Lữ Thái Hậu là vợ của Cao Tổ từ lúc còn hàn vi, sinh Hiếu Huệ Đế, con gái là Lỗ Nguyên thái hậu.
Empress Dowager Lü was the consort of Kao-tsu from the time when he was still a commoner. She bore him Emperor Hui the Filial and the queen mother, Princess Yüan of Lu.

queen dowager, queen mother, empress dowager


hoàng thái hậu

[hwaːŋ˨˩ tʰaːj˧˦ həw˧˨ʔ]

[hwaːŋ˦˩ tʰaːj˨˩˦ həw˨˩ʔ]

[waːŋ˨˩ tʰaːj˦˥ həw˨˩˨]


thái hoàng thái hậu

[tʰaːj˧˦ hwaːŋ˨˩ tʰaːj˧˦ həw˧˨ʔ]

[tʰaːj˨˩˦ hwaːŋ˦˩ tʰaːj˨˩˦ həw˨˩ʔ]

[tʰaːj˦˥ waːŋ˨˩ tʰaːj˦˥ həw˨˩˨]


thổ địa

[tʰo˧˩ ʔɗiə˧˨ʔ]

[tʰow˧˨ ʔɗiə˨˩ʔ]

[tʰow˨˩˦ ʔɗiə˨˩˨]

cách mạng thổ địa

the "revolutions" for publicizing private land

(communism) regarding the confiscation of private land owned by feudal landlords for public use, especially for poor indentured farmers


hợp chúng quốc

[həːp̚˧˨ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˧˦ kuək̚˧˦]

[həːp̚˨˩ʔ t͡ɕʊwŋ͡m˦˧˥ kuək̚˦˧˥]

[həːp̚˨˩˨ cʊwŋ͡m˦˥ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 合眾國, composed of 合 (“united”), 眾 (“masses”) and 國 (“country; state”), from Chinese 合眾國 /合众国 (hézhòngguó). The exact etymology is unclear.
* The 眾 /众 (“the masses”) (Japanese 衆 (shū)) might have been a misinterpretation of Japanese 州 (shū, châu, “province; state”), thus a literal "united states"
* 合眾 /合众 (literally “the united masses”) or 眾國 /众国 (literally “states of the masses”) might convey something similar to 共和 (gònghé, “republican (states)”), thus a "united republican states"

ncog

shū, <i class="Latn mention" lang="vi">châu</i>

Hợp Chúng Quốc Mĩ/Hoa Kì

Hợp Chúng Quốc Mê-hi-cô

Hợp Chúng Quốc Cô-lôm-bi-a

(almost always in countries' official names) the united states


công quốc

[kəwŋ͡m˧˧ kuək̚˧˦]

[kəwŋ͡m˧˧ kuək̚˦˧˥]

[kəwŋ͡m˧˧ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 公國, composed of 公 (“duke; European sovereign prince”) and 國 (“country”).

vi-etym-sino

Công Quốc Mô-na-cô
the Principality of Monaco


pha-ra-ông

[faː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

[faː˧˧ zaː˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

[faː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]

[faː˧˧ ɹaː˧˧ ʔəwŋ͡m˧˧]


Đông Du

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ zu˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ jʊw˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ jʊw˧˧]

Sino-Vietnamese word from 東遊 (“journey to the East”).

(historical, politics) a political movement founded by Phan Bội Châu that encouraged youths to go to study in Japan


phong vương

[fawŋ͡m˧˧ vɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ vɨəŋ˧˧]

[fɔŋ˧˧ vɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ vɨəŋ˧˧]

[fawŋ͡m˧˧ jɨəŋ˧˧]

to grant a title of princeliness, with "prince" meaning a brother of the current king


vương hậu

[vɨəŋ˧˧ həw˧˨ʔ]

[vɨəŋ˧˧ həw˨˩ʔ]

[vɨəŋ˧˧ həw˨˩˨]

[jɨəŋ˧˧ həw˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 王后 (“queen, empress”).


thế giới quan

[tʰe˧˦ zəːj˧˦ kwaːn˧˧]

[tʰej˨˩˦ jəːj˨˩˦ kwaːŋ˧˧]

[tʰej˦˥ jəːj˦˥ waːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 世界觀, composed of 世界 (“world”) and 觀 (“view”), from Japanese 世界観 (sekaikan) which is a calque of German Weltanschauung.

(chiefly philosophy or Marxism) a worldview


phương pháp luận

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˧˦ lwən˧˨ʔ]

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˦˧˥ lwəŋ˨˩ʔ]

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˦˥ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 方法論, composed of 方法 (“method”) and 論 (“theory”).


phương pháp luận

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˧˦ lwən˧˨ʔ]

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˦˧˥ lwəŋ˨˩ʔ]

[fɨəŋ˧˧ faːp̚˦˥ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨]

ý nghĩa phương pháp luận

(sciences, chiefly Marxism) methodological


vạn tuế

[vaːŋ˨˩ʔ twej˨˩˦]

[vaːŋ˨˩˨ t⁽ʷ⁾ej˦˥]

[jaːŋ˨˩˨ t⁽ʷ⁾ej˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vạn tuế.wav

Sino-Vietnamese word from 萬歲, composed of 萬 (“ten thousand”) and 歲 (“years of age”). Doublet of muôn tuổi.
Compare thiên tuế (“Cycas pectinata”, literally “thousand years”). The Cycas species are so named likely because of their long lifespan.


lâu đài

[ləw˧˧ ʔɗaːj˨˩]

[ləw˧˧ ʔɗaːj˦˩]

[ləw˧˧ ʔɗaːj˨˩]

Sino-Vietnamese word from 樓臺, composed of 樓 (“storied building”) and 臺 (“tower; platform”).


bí thư

[ʔɓi˧˦ tʰɨ˧˧]

[ʔɓɪj˨˩˦ tʰɨ˧˧]

[ʔɓɪj˦˥ tʰɨ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-bí thư.wav

Sino-Vietnamese word from 秘書, Chinese 秘書 /秘书 (mìshū, “non-communist secretary”). Compare thư kí (“non-communist secretary”). Vietnamese uses an opposite distinction to Chinese's as to whether the secretary in question works for the communist government or not.

der

bí thư tỉnh uỷ/thành uỷ
the secretary of a provincial committee/committee of a thành phố trực thuộc trung ương of the Communist Party


cánh tả

[kajŋ̟˧˦ taː˧˩]

[kɛɲ˦˧˥ taː˧˨]

cánh (“wing”) + Sino-Vietnamese word from 左 (“left”), a calque of English left-wing


cánh hữu

[kɛɲ˦˧˥ hɨw˧˨]

cánh (“wing”) + Sino-Vietnamese word from 右 (“right”), a calque of English right-wing.


bộ trưởng

[ʔɓo˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[ʔɓow˨˩ʔ ʈɨəŋ˧˨]

[ʔɓow˨˩˨ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 部長, composed of 部 (“ministry”) and 長 (“chief”), from Chinese 部長 /部长 (bùzhǎng). The use of Literary Chinese 部 (bù) for modern ministries are unique to China, Vietnam and South Korea, but only the former two use Chinese 部長 /部长 (bùzhǎng), while South Korea uses a more etymologically generic term, 장관 (janggwan, literally “chief official”). Japanese 部長 (buchō, “division chief; club president”) and Korean 부장 (bujang, “division chief”) make use of other senses of Literary Chinese 部 (bù).

cog

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

(Baonghean.vn) -Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuyên bố khả năng nổ ra một cuộc chiến mới ở châu Âu không còn là điều không thể tưởng tượng được và xã hội Đức phải thích ứng với thực tế này, đồng thời kêu gọi chính phủ tăng chi tiêu quân sự.

2023 October 31, “Bộ trưởng Quốc phòng Đức cho rằng cần thích ứng với khả năng nổ ra chiến tranh [Germany Minister of Defense Emphasized Need for Adapting to War Potential]”, in Nghệ An:

Baonghean.vn: Minister of Defense Boris Pistorius claimed the potential for a new war in Europe is no longer hypothetical and Germany must adapt to this new reality, while calling on the government to increase military spending.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin, 70 tuổi, đã nhập viện tại Trung tâm Quân y Quốc gia Walter Reed ở bang Maryland vào ngày 22-12-2023 để điều trị ung thư tuyến tiền liệt.

2024 January 1, “Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin xuất viện [Secretary of Defense Lloyd Austin Was Discharged]”, in Quân đội nhân dân [The People's Army]:

70-year-old Secretary of Defense Lloyd Austin was admitted to the Walter Reed Army Medical Center in Maryland on Decemeber 22 2023 for prostate cancer.

(government) a minister or secretary (head of a department of government)


băng hà

[ʔɓaŋ˧˧ haː˨˩]

[ʔɓaŋ˧˧ haː˦˩]

[ʔɓaŋ˧˧ haː˨˩]


chủ nghĩa tư bản

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦]

chủ nghĩa (“doctrine”) + tư bản (“capital”), a calque of Chinese 資本主義 /资本主义 (tư bản chủ nghĩa).


tư bản chủ nghĩa

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


quân chủ chuyên chế

[kwən˧˧ t͡ɕu˧˩ t͡ɕwiən˧˧ t͡ɕe˧˦]

[kwəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨ t͡ɕwiəŋ˧˧ t͡ɕej˨˩˦]

[wəŋ˧˧ cʊw˨˩˦ c⁽ʷ⁾iəŋ˧˧ cej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 君主專制, composed of 君主 (“monarch”) and 專制 (“autocracy”), from Chinese 君主專制 /君主专制 (jūnzhǔ zhuānzhì).


quân chủ lập hiến

[kwən˧˧ t͡ɕu˧˩ ləp̚˧˨ʔ hiən˧˦]

[kwəŋ˧˧ t͡ɕʊw˧˨ ləp̚˨˩ʔ hiəŋ˦˧˥]

[wəŋ˧˧ cʊw˨˩˦ ləp̚˨˩˨ hiəŋ˦˥]

Sino-Vietnamese word from 君主 (“monarch”) and 立憲 (“to make constitution”), from Chinese 君主立憲制 /君主立宪制 (quân chủ lập hiến chế). Compare Japanese 立憲君主制 (rikken kunshusei, lập hiến quân chủ chế), Korean 입헌군주제 (ipheon'gunjuje).

der

quân chủ lập hiến <i class="Latn mention" lang="vi">chế</i>


Đoàn

Short for Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (“Ho Chi Minh Communist Youth Union”).


Đảng Cộng sản Việt Nam

[ʔɗaːŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[ʔɗaːŋ˧˨ kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

From đảng cộng sản (“communist party”) + Việt Nam (“Vietnam”).

af

Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, Nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh lâu dài, đầy gian khổ, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của Nhân dân.

2013 December 11, “Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam [Constitution of the Socialist Republic of Vietnam]”, in Cổng Thông tin điện tử Chính phủ [Vietnam Government Portal], page 1:

Starting in 1930, under the leadership of the Communist Party of Vietnam, formed and trained by President Ho Chi Minh, our people waged a protracted revolutionary struggle full of hardships and sacrifices for independence, freedom of the nation and happiness of the People.


cộng sản chủ nghĩa

[kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 共產主義, composed of 共產 (“communist”) and 主義 (“ism”), Japanese 共産主義 (kyōsan shugi).

vi-etym-sino

chủ nghĩa cộng sản
chủ nghĩa cộng sản#Vietnamese

(obsolete) Synonym of chủ nghĩa cộng sản (“communism”)


công nhân

[kəwŋ͡m˧˧ ɲən˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ɲəŋ˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ ɲəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 工人, composed of 工 (“labor”) and 人 (“-er”).


Quốc tế ca

[kuək̚˧˦ te˧˦ kaː˧˧]

[kuək̚˦˧˥ tej˨˩˦ kaː˧˧]

[wək̚˦˥ tej˦˥ kaː˧˧]

Sino-Vietnamese word from 國際歌, composed of 國際 (“international”) and 歌 (“song”).


nghị sĩ

[ŋi˧˨ʔ si˦ˀ˥]

[ŋɪj˨˩ʔ ʂɪj˧˨]

[ŋɪj˨˩ʔ sɪj˧˨]

[ŋɪj˨˩˨ ʂɪj˨˩˦]

[ŋɪj˨˩˨ sɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 議士, composed of 議 (“council”) and 士 (“learned person”).

legislative body
legislative body#English


quốc hội

[kuək̚˦˧˥ hoj˨˩ʔ]

[wək̚˦˥ hoj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 國會, composed of 國 (“country”) and 會 (“assembly”).

Quốc hội

Quốc hội Mĩ


百年國恥

Bách niên quốc sỉ
Bách niên quốc sỉ#Vietnamese:_百年國恥

Century of Humiliation
century of humiliation

chữ Hán form of Bách niên quốc sỉ (“(historical) the Century of Humiliation (1839–1940s)”).


cơ quan

[kəː˧˧ kwaːn˧˧]

[kəː˧˧ kwaːŋ˧˧]

[kəː˧˧ waːŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cơ quan.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cơ quan.wav

Sino-Vietnamese word from 機關.
The modern senses are from Japanese 機関 (kikan), while the obsolete sense of "mechanics, mechanism" is directly from Middle Chinese 機關 (kɨi kˠuan).


phép

→ Tai Dam: ꪵꪠꪚ (phép)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 法 (“rule, custom, method”, SV: pháp). Doublet of Pháp. Cognate with Lao ແບບ (bǣp), Thai แบบ (bɛ̀ɛp), Khmer បែប (baep).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">pháp</i>

vi-etym-sino

phải phép

vô phép

xin phép

cấp phép

cho phép

giấy phép

nghỉ phép

trái phép

phép vua


Mác

Mác và Ăng-ghen

chủ nghĩa Mác

1883, Friedrich Engels, Speech at Karl Marx's Funeral (in English) (unrecorded); German translation in Friedrich Engels (1883 March 22) “Das Begräbnis von Karl Marx”, in Der Sozialdemokrat, number 13; English retranslation in Marx/Engels Collected Works, volume 24, 1989; Vietnamese translation in C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 19, 1995
Giống như Đác-uyn đã tìm ra quy luật phát triển của thế giới hữu cơ, Mác đã tìm ra quy luật phát triển của lịch sử loài người: [...]
Just as Darwin discovered the law of development of organic nature, so Marx discovered the law of development of human history: …

Friedrich Engels (1962) [1888, 1886] chapter IV, in Ludwig Feuerbach und der Ausgang der klassischen deutschen Philosophie (Marx-Engels-Werke; 21) (in German), page 292; English translation from Ludwig Feuerbach and the End of Classical German Philosophy (Marx/Engels Collected Works; 26), 1990, page 382; Vietnamese translation from Lút-vích Phoi-ơ-bắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức (C. Mác và Ph.Ăng-ghen — Toàn tập; 21), 1995, page 428
Mác đứng cao hơn, nhìn xa hơn, rộng hơn, và nhanh hơn tất cả chúng tôi. Mác là một thiên tai. Còn chúng tôi may lắm cũng chỉ là những tài năng thôi.
Marx stood higher, saw further, and took a wider and quicker view than all the rest of us. Marx was a genius; we others were at best talented.

Vladimir Lenin (1969) [1914] “Учение Маркса”, in Карл Маркс (Краткий биографический очеркс изложением марксизма) (Ленин В. И. ― Полное собрание сочинений; 26) (in Russian), page 50; English translation in “The Marxist Doctrine”, in Karl Marx – A Brief Biographical Sketch With An Exposition Of Marxism (Lenin's Collected Works; 21), 1974, page 50; Vietnamese translation in “Học thuyết của Mác”, in Các Mác (sơ lược tiểu sử, kèm theo sự trình bày chủ nghĩa Mác) (V. I. Lê-nin Toàn Tập; 26), 2006, page 59
Chủ nghĩa Mác là hệ thống các quan điểm và học thuyết của Mác. Mác đã thừa kế và hoàn chỉnh một cách thiên tài ba trào lưu tư tưởng của thế kỷ XIX, thuộc ba nước tiên tiến nhất của loài người: triết học cổ điển Đức, môn kinh tế chính trị cổ điển Anh và chủ nghĩa xã hội Pháo gắn liền với các học thuyết cách mạng Pháp nói chung.
Marxism is the system of Marx’s views and teachings. Marx was the genius who continued and consummated the three main ideological currents of the nineteenth century, as represented by the three most advanced countries of mankind: classical German philosophy, classical English political economy, and French socialism combined with French revolutionary doctrines in general.


tiểu vương quốc

[tiəw˧˩ vɨəŋ˧˧ kuək̚˧˦]

[tiw˧˨ vɨəŋ˧˧ kuək̚˦˧˥]

[tiw˨˩˦ vɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

[tiw˨˩˦ jɨəŋ˧˧ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 小王 (“emir”) and 國 (“country”).

Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất


phản động

[faːn˧˩ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[faːŋ˧˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[faːŋ˨˩˦ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 反動 (“reactionary”).

Đừng có nói chuyện phản động ngoài đường, không là vô tù đấy con ạ!

Don't you dare be talking reactionary in public, or else you'll get yourself in jail, my son/daughter!

Thằng này còn trẻ mà phản động quá!

He's very young, but he's too much of a reactionary!


thiên hoàng

[tʰiən˧˧ hwaːŋ˨˩]

[tʰiəŋ˧˧ hwaːŋ˦˩]

[tʰiəŋ˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 天皇, composed of 天 (“heaven”) and 皇 (“sovereign; emperor”), from Japanese 天皇 (tennō), from Literary Chinese 天皇 (tiānhuáng, “the Heavenly Sovereign”, read in modern Japanese as てんこう (Tenkō) for distinction), one of the 三皇 (Sānhuáng, “Three Sovereigns”), together with the 地皇 (“Earthly Sovereign”) and the 人皇 (“Human Sovereign”). Literary Chinese 天皇 (tiānhuáng) was also broadly interpreted as a mortal emperor who is the 天子 (“Child of Heaven”) who receives the 天命 (“Mandate of Heaven”).

der

read in modern Japanese as <i class="Jpan mention" lang="ja">てんこう</i> (Tenkō) for distinction

Thiên hoàng Minh Trị

an Emperor or Empress (regnant) of Japan

Earthly Sovereign
Heavenly Sovereign
Human Sovereign
Mandate of Heaven
Son of Heaven
Three Sovereigns and Five Emperors


tiến bộ

[tiən˧˦ ʔɓo˧˨ʔ]

[tiəŋ˦˧˥ ʔɓow˨˩ʔ]

[tiəŋ˦˥ ʔɓow˨˩˨]

tư tưởng tiến bộ

Cách mạng tức là giai cấp tiến bộ đánh đổ giai cấp phản tiến bộ.

2011 [1953], Hồ Chí Minh, “Động lực cách mạng [Revolutionary Forces]”, in Thường thức chính trị [Common political knowledge] (Hồ Chí Minh — Toàn tập), volumes 8. 1953-1954, page 255:

Revolution means progressive classes overthrowing antiprogressive classes.


quốc vương

[kuək̚˧˦ vɨəŋ˧˧]

[kuək̚˦˧˥ vɨəŋ˧˧]

[wək̚˦˥ vɨəŋ˧˧]

[wək̚˦˥ jɨəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-quốc vương.wav

a modern monarch, such as a king or a sultan


trẫm

Qin Shi Huang, quoted in c. 91 BCE, Sima Qian, Records of the Grand Historian; 1971 English translation by Burton Watson; Vietnamese translation by Phan Ngọc
Trẫm là Thủy Hoàng Đế, các đời sau cứ theo số mà tính: Nhị Thế, Tam Thế đến Vạn Thế truyền mãi không cùng

We ourselves shall be called First Emperor, and successive generations shall be numbered consecutively: Second, Third, and so on until for 1,000 or 10,000 generations, the succession passing down without end.

1429, Lê Lợi, quoted in 1759, Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử (Thorough Historical Records of Great Việt); 1973, Vietnamese translation by Lê Mạnh Liêu
Trẫm là người thế nào, mà mệnh trời trao cho chức Đế Vương? Và trẫm nhờ ở điểm nào mà dựng nên được công nghiệp lớn này?

What kind of man am I, that by the Mandate of Heaven (I) have been granted Emperorship and Kingship? And what personal qualities have I relied on to build up all these great achievements and merits?

(imperial, archaic) I; me (similar to the royal we)


trưởng công chúa

[t͡ɕɨəŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˧˦]

[ʈɨəŋ˧˨ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˨˩˦]

[ʈɨəŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 長公主 (SV: trưởng công chủ).

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">trưởng công chủ</i>

vi-etym-sino

grand princess, sister of a monarch (king, emperor)


thái trưởng công chúa

[tʰaːj˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˩ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˧˦]

[tʰaːj˨˩˦ ʈɨəŋ˧˨ kəwŋ͡m˧˧ t͡ɕuə˨˩˦]

[tʰaːj˦˥ ʈɨəŋ˨˩˦ kəwŋ͡m˧˧ cuə˦˥]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 太長公主 (SV: thái trưởng công chủ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">thái trưởng công chủ</i>

vi-etym-sino

great grand-princess, paternal aunt of a monarch (king, emperor)


vương phi

[vɨəŋ˧˧ fi˧˧]

[vɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

[vɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

[jɨəŋ˧˧ fɪj˧˧]

a title given to a queen, wife of a Korean king when she is still alive (she will be called vương hậu after her dead)


vương đại phi

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˧˨ʔ fi˧˧]

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩ʔ fɪj˧˧]

[vɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩˨ fɪj˧˧]

[jɨəŋ˧˧ ʔɗaːj˨˩˨ fɪj˧˧]

queen dowager, not mother of a Korean king, but widow of the previous king


sa hoàng

[saː˧˧ hwaːŋ˨˩]

[ʂaː˧˧ hwaːŋ˦˩]

[saː˧˧ hwaːŋ˦˩]

[ʂaː˧˧ waːŋ˨˩]

[saː˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 沙皇. The 沙 part is a transcription of Russian царь (carʹ).

Synonym of Nga hoàng (“tsar; tsarina regnant”)


căng

concentration camp (usually referring to those operated under French colonial administration)


lãnh hải

[lajŋ̟˦ˀ˥ haːj˧˩]

[lɛɲ˧˨ haːj˧˨]


nhà tù

[ɲaː˨˩ tu˨˩]

[ɲaː˦˩ tʊw˦˩]

[ɲaː˨˩ tʊw˨˩]


biện chứng

[ʔɓiən˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[ʔɓiəŋ˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥]

Friedrich Engels (1962) [1885] “Vorworte zu den drei Auflagen – II [Prefaces to the Three Editions – II]”, in Anti-Dühring (Marx-Engels-Werke; 20); English translation from “Prefaces to the Three Editions – II”, in Anti-Dühring (Marx/Engels Collected Works; 25), 1987; Vietnamese translation from “Lời tựa viết cho ba lần xuất bản - II”, in Chống Đuy-rinh (C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập; 20), 1994
Song muốn có một quan niệm vừa biện chứng vừa duy vật về tự nhiên thì người ta phải biết toán học và khoa học tự nhiên.
But a knowledge of mathematics and natural science is essential to a conception of nature which is dialectical and at the same time materialist.

(philosophy, chiefly Marxism) dialectical


sở

(government) a department (the provincial equivalent of a bộ (“ministry”))


quan chức

[kwaːn˧˧ t͡ɕɨk̚˧˦]

[kwaːŋ˧˧ t͡ɕɨk̚˦˧˥]

[waːŋ˧˧ cɨk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 官職, composed of 官 (“official”) and 職 (“position; post”).


lí luận

[lɪj˨˩˦ lwəŋ˨˩ʔ]

[lɪj˦˥ l⁽ʷ⁾əŋ˨˩˨]

(mathematics, physics, literary, politics, etc.) theory


bù nhìn

[ʔɓu˨˩ ɲin˨˩]

[ʔɓʊw˦˩ ɲin˦˩]

[ʔɓʊw˨˩ ɲɨn˨˩]

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nhân</i>

vi-etym-sino

non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 人 (SV: nhân)


tù nhân

[tu˨˩ ɲən˧˧]

[tʊw˦˩ ɲəŋ˧˧]

[tʊw˨˩ ɲəŋ˧˧]


chất vấn

[t͡ɕət̚˧˦ vən˧˦]

[t͡ɕək̚˦˧˥ vəŋ˦˧˥]

[cək̚˦˥ vəŋ˦˥]

[cək̚˦˥ jəŋ˦˥]

(usually politics, especially in a legislative body) to question; to interrogate; to grill


chính quyền

[t͡ɕïŋ˧˦ kwiən˨˩]

[t͡ɕɨn˦˧˥ kwiəŋ˦˩]

[cɨn˦˥ wiəŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 政權, composed of 政 (“government”) and 權 (“authority”).

vi:Chính quyền liên bang Hoa Kỳ
vi:Chính quyền địa phương

1. Chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
2. Cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do luật định.

2013 November 28, “Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, in Thư viện pháp luật [Vietnam Laws], IX. 111.; officially translated into English as Constitution of the Socialist Republic of Vietnam, 2013 November 28, IX. 111.:

1. Local administrations shall be organized in administrative units of the Socialist Republic of Vietnam.
2. Local administration levels composed of the People’s Council and People’s Committee shall be organized consistent with the characteristics of the rural areas, urban areas, islands or special administrative-economic units prescribed by a law.

(Vietnam) administration (local administrative unit)


mã tà

[maː˦ˀ˥ taː˨˩]

[maː˧˨ taː˦˩]

[maː˨˩˦ taː˨˩]

Unknown. Perhaps from Malay mata(-mata) (“police”) or from French matraque. Compare Min Nan 馬打 /马打 (má-tâ), Thai หมาต๋า (mǎa-dtǎa).

(Southern Vietnam, historical) policeman during the French colonial period


tư pháp

[tɨ˧˧ faːp̚˧˦]

[tɨ˧˧ faːp̚˦˧˥]

[tɨ˧˧ faːp̚˦˥]


phong kiến

[fawŋ͡m˧˧ kiəŋ˦˧˥]

[fɔŋ˧˧ kiəŋ˦˧˥]

[fawŋ͡m˧˧ kiəŋ˦˥]


Bôn-sê-vích

[ʔɓon˧˧ se˧˧ vïk̟̚˧˦]

[ʔɓoŋ˧˧ ʂej˧˧ vɨt̚˦˧˥]

[ʔɓoŋ˧˧ sej˧˧ vɨt̚˦˧˥]

[ʔɓoŋ˧˧ ʂej˧˧ vɨt̚˦˥]

[ʔɓoŋ˧˧ sej˧˧ jɨt̚˦˥]

Sự kiện giai cấp công nhân Nga dưới sự lãnh đạo của những người Bôn-sê-vích đứng đầu là V.I. Lênin, liên minh chặt chẽ với nông dân và những người lao động lật đổ chính quyền của bọn địa chủ, tư sản bắt tay xây dựng xã hội chủ nghĩa được Hồ Chí Minh coi là: Sự kiện lớn lao nhất trong lịch sử loài người.

2014 November 9, Nguyễn Khánh Bật PhD, “Con đường Cách mạng Tháng Mười Nga theo tư tưởng Hồ Chí Minh [The Russian October Revolution's Path according to Ho Chi Minh Thought]”, in Tạp chí Tổ chức nhà nước [Journal of State Organization]:

The event – when the Russian working class, under the leadership of the Bolsheviks headed by V. I. Lenin and closely allied with the peasants and other laborers, overthrew the landlords' and bourgeoisie's government to build socialism with their own hands – is deemed by Hồ Chí Minh to be the greatest event in human history.

Nhà nước Xô viết là nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới, giai cấp vô sản Nga, với đội tiên phong là Đảng Bôn-sê-vích, lần đầu tiên trở thành giai cấp cầm quyền.

2022 December 1, Hà Mỹ Hương PhD, “Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 và dấu ấn chính sách dân tộc của V.I. Lê-nin: Nhìn lại và suy ngẫm [The Russian October Revolution of 1917 and the marks of V. I. Lenin's national policies: Looked back at and thought over]”, in Tạp chí Cộng sản [Communist Review]:

The Soviet State was the first ever state of workers and peasants in the world; the Russian proletariat, whose vanguard was the Bolshevik party, for the first time became the ruling class.


mặt trận

[mat̚˧˨ʔ t͡ɕən˧˨ʔ]

[mak̚˨˩ʔ ʈəŋ˨˩ʔ]

[mak̚˨˩˨ ʈəŋ˨˩˨]


phê bình

[fe˧˧ ʔɓïŋ˨˩]

[fej˧˧ ʔɓɨn˦˩]

[fej˧˧ ʔɓɨn˨˩]

tự phê bình


tổng bí thư

[təwŋ͡m˧˩ ʔɓi˧˦ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˧˨ ʔɓɪj˨˩˦ tʰɨ˧˧]

[təwŋ͡m˨˩˦ ʔɓɪj˦˥ tʰɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 總祕書, tổng- (“arch-; grand; main”) + bí thư (“communist secretary”). Compare tổng thư kí (“non-communist secretary general”).

pre

General Secretary
General Secretary#English

(government, communism) a General Secretary


thủ trưởng

[tʰu˧˩ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[tʰʊw˧˨ ʈɨəŋ˧˨]

[tʰʊw˨˩˦ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 首長, composed of 首 (“head”) and 長 (“chief”).

vi-etym-sino

(chiefly government) a head (leader, chief, mastermind)


vận động

[vən˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[vəŋ˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[vəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

[jəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 運動 (“motion; exercise; sports”), Japanese 運動 (undō), Literary Chinese 運動 (yùndòng).


vận động

[vən˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[vəŋ˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[vəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

[jəŋ˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]


hội đồng nhân dân

[hoj˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ ɲən˧˧ zən˧˧]

[hoj˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˦˩ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[hoj˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

hội đồng (“council”) + nhân dân (“people”).

af

a people's council (local legislature in Vietnam, akin to the National Assembly)


uỷ ban nhân dân

[ʔwi˧˩ ʔɓaːn˧˧ ɲən˧˧ zən˧˧]

[ʔwɪj˧˨ ʔɓaːŋ˧˧ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[(ʔ)wɪj˨˩˦ ʔɓaːŋ˧˧ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

uỷ ban (“committee”) + nhân dân (“people”).

a people's committee (local executive branch in Vietnam)


huấn luyện

[hwəŋ˦˧˥ lwiəŋ˨˩ʔ]

[wəŋ˦˥ l⁽ʷ⁾iəŋ˨˩˨]

(government, sports, military) to train; to coach; to drill


trung ương

[t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]


tối cao

Sino-Vietnamese word from 最高 (“highest”).

vi-etym-sino

quyền lực tối cao

Tòa án Nhân dân Tối cao

đấng tối cao

(usually government or religion) supreme


hạ nghị viện

[haː˧˨ʔ ŋi˧˨ʔ viən˧˨ʔ]

[haː˨˩ʔ ŋɪj˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[haː˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[haː˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 下議院, composed of 下 (“lower”) and 議院 (“legislature”).

Holonym: nghị viện

Meronym: hạ nghị sĩ

Hạ (Nghị) viện Pháp

Hạ (Nghị) viện Mĩ/Nhật Bản

the House of Representatives of the US/Japan


thượng nghị viện

[tʰɨəŋ˧˨ʔ ŋi˧˨ʔ viən˧˨ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ ŋɪj˨˩ʔ viəŋ˨˩ʔ]

[tʰɨəŋ˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ viəŋ˨˩˨]

[tʰɨəŋ˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ jiəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 上議院, composed of 上 (“upper”) and 議院 (“legislature”).

Holonym: nghị viện

Meronym: thượng nghị sĩ

Thượng (Nghị) viện Pháp/Mĩ

Thượng (Nghị) viện Nhật Bản


lập pháp

[ləp̚˧˨ʔ faːp̚˧˦]

[ləp̚˨˩ʔ faːp̚˦˧˥]

[ləp̚˨˩˨ faːp̚˦˥]

nhánh lập pháp


liên đoàn

[liən˧˧ ʔɗwaːn˨˩]

[liəŋ˧˧ ʔɗwaːŋ˦˩]

[liəŋ˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 聯 (“united”) and 團 (“team”).

liên đoàn trưởng
liên đoàn trưởng#Vietnamese

all the chi đoàn of a school; the captain is called liên đoàn trưởng


đại biểu

[ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɓiəw˧˩]

[ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɓiw˧˨]

[ʔɗaːj˨˩˨ ʔɓiw˨˩˦]

bầu cử đại biểu Quốc hội

to elect representatives to the National Assembly

bầu cử đại biểu hội đồng nhân dân các cấp

to elect representatives to the various levels of local governments


câu giờ

[kəw˧˧ zəː˨˩]

[kəw˧˧ jəː˦˩]

[kəw˧˧ jəː˨˩]

câu (“to fish with a rod”) + giờ (“time”).


cơ sở hạ tầng

A Contribution to the Critique of Political Economy

[kəː˧˧ səː˧˩ haː˧˨ʔ təŋ˨˩]

[kəː˧˧ ʂəː˧˨ haː˨˩ʔ təŋ˦˩]

[kəː˧˧ səː˧˨ haː˨˩ʔ təŋ˦˩]

[kəː˧˧ ʂəː˨˩˦ haː˨˩˨ təŋ˨˩]

[kəː˧˧ səː˨˩˦ haː˨˩˨ təŋ˨˩]

cơ sở (“foundation; base; basis”) + 下 (hạ, “lower; below”) + tầng (“level”).


Việt Tân

[viət̚˧˨ʔ tən˧˧]

[viək̚˨˩ʔ təŋ˧˧]

[viək̚˨˩˨ təŋ˧˧]

[jiək̚˨˩˨ təŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 越 and 新; short for Việt Nam Canh tân.

(politics) Việt Tân (Vietnam Reform Revolutionary Party)


phủ định

[fu˧˩ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[fʊw˧˨ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[fʊw˨˩˦ ʔɗɨn˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 否定, from Japanese 否定 (hitei).

phủ định biện chứng

phủ định của phủ định


thượng nghị sĩ

[tʰɨəŋ˧˨ʔ ŋi˧˨ʔ si˦ˀ˥]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ ŋɪj˨˩ʔ ʂɪj˧˨]

[tʰɨəŋ˨˩ʔ ŋɪj˨˩ʔ sɪj˧˨]

[tʰɨəŋ˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ ʂɪj˨˩˦]

[tʰɨəŋ˨˩˨ ŋɪj˨˩˨ sɪj˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 上 (“upper”) and 議士 (“member of a legislature”).

vi-etym-sino

Holonym: thượng nghị viện

Tháp tùng Chủ tịch Thượng viện Nhật Bản Otsuji Hidehisa thăm Việt Nam có: Thượng Nghị sĩ Đảng Dân chủ Tự do Seko Hiroshige; Thượng Nghị sĩ Đảng Dân chủ Lập hiến và Đảng Xã hội Dân chủ Mizuoka Shunichi; Thượng Nghị sĩ Đảng Công minh Yamamoto Hiroshi; Thượng Nghị sĩ Đảng Quốc dân dân chủ và Shin-Ryokufukai Funayama Yasue; Thượng Nghị sĩ Đảng Cộng sản Kami Tomoko.

2023 September 5, Diệp Trương, “Chủ tịch Thượng viện Nhật Bản đến Hà Nội, bắt đầu thăm chính thức Việt Nam [President of House of Councillor of Japan Arrived in Hanoi, Commencing Official Visitation to Vietnam]”, in Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam [Digital News of the Communist Party of Vietnam]:

Accompanying the President of the House of Councillors Otsuji Hidehisa to Vietnam included: Liberal Democratic Councillor Sekō Hiroshige; Constitutional Democratic and Social Democratic Councillor Mizuoka Shun'ichi; Komeito Councillor Yamamoto Hiroshi; Democratic for the People and Shin-Ryokufukai Councillor Funayama Yasue; Communist Councillor Kami Tomoko.

Vị thượng nghị sĩ 82 tuổi có biệt danh là "tử thần" vì sẵn sàng sử dụng đòn bẩy quyền lực để cản trở các mục tiêu của Đảng Dân chủ, bất kể với tư cách là lãnh đạo đa số Thượng viện trong quá khứ hay lãnh đạo thiểu số như hiện tại.

2024 February 29, Minh Khôi, “Thượng nghị sĩ Mitch McConnell sắp từ chức: Đã đến thời thế hệ lãnh đạo tiếp theo [Senator Mitch McConnell to Retire: Time for Next Generation of Leaders]”, in tuổi trẻ online [youth online]:

The 82-year-old Senator was nicknamed the "Grim Reaper" for his readiness to use political leverage to hinder the Democratic agenda, whether as Majority Leader of the Senate in the past or Minority Leader in the present.

member of upper house
member of upper house#English


cử tri

[kɨ˧˩ t͡ɕi˧˧]

[kɨ˧˨ ʈɪj˧˧]

[kɨ˨˩˦ ʈɪj˧˧]

Sino-Vietnamese word from 舉知, composed of 舉 (“to vote”) and 知 (“to know; to administer”).


thặng dư

[tʰaŋ˧˨ʔ zɨ˧˧]

[tʰaŋ˨˩ʔ jɨ˧˧]

[tʰaŋ˨˩˨ jɨ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 剩餘. The only common word that uses the reading thặng for Middle Chinese 剩 (zyingᴴ). The more common reading for Middle Chinese 剩 (ʑɨŋᴴ) is thừa, which does not retain the final consonant.

giá trị thặng dư


Mác-xít

[maːk̚˦˧˥ sit̚˦˧˥]

[maːk̚˦˥ sɨt̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Mác-xít.wav

Friedrich Engels (1967) [1882] “Engels an Eduard Bernstein in Zürich – London, 2./3.Nov. 82”, in Marx-Engels-Werke, volume 35; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 46, 1992; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn tập, volume 35, 1998
Đúng, cái gọi là ‘chủ nghĩa Mác’ ở nước Pháp thuộc loại hoàn toàn đặc biệt, loại mà có lần Mác đã nói với La-phác-gơ: ‘Một điều rõ ràng là bản thân tôi không phải là người [M]ác-xít’.
Now what is known as ‘Marxism’ in France is, indeed, an altogether peculiar product — so much so that Marx once said to Lafargue: 'Ce qu'il y a de certain c'est que moi, je ne suis pas Marxiste [If anything is certain, it is that I myself am not a Marxist].'


bóc lịch

[ʔɓawk͡p̚˧˦ lïk̟̚˧˨ʔ]

[ʔɓawk͡p̚˦˧˥ lɨt̚˨˩ʔ]

[ʔɓawk͡p̚˦˥ lɨt̚˨˩˨]

Compound of bóc + lịch, literally “tear pages off days calendars [as someone counts their days in prison]”.

com

tear pages off days calendars 􂀿as someone counts their days in prison􂁀


Đội

Short for Đội Thiến niên Tiền phong Hồ Chí Minh (“Ho Chi Minh Young Pioneer Organization”).


Đội viên

[ʔɗoj˧˨ʔ viən˧˧]

[ʔɗoj˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[ʔɗoj˨˩˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗoj˨˩˨ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 隊員, composed of 隊 (“troop; legion”) and 員 (“-ist”), from Đội.


Đoàn viên

[ʔɗwaːn˨˩ viən˧˧]

[ʔɗwaːŋ˦˩ viəŋ˧˧]

[ʔɗwaːŋ˨˩ viəŋ˧˧]

[ʔɗwaːŋ˨˩ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 團員, composed of 團 (“group; team”) and 員 (“-ist”), from Đoàn.


Đảng viên

[ʔɗaːŋ˧˩ viən˧˧]

[ʔɗaːŋ˧˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 黨員, composed of 黨 (“political party”) and 員 (“-ist”), equivalent to a blend of Đảng + đảng viên.


đảng viên

[ʔɗaːŋ˧˩ viən˧˧]

[ʔɗaːŋ˧˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ jiəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 黨員, composed of 黨 (“political party”) and 員 (“-ist”)


sắc lệnh

[sak̚˧˦ ləjŋ̟˧˨ʔ]

[ʂak̚˦˧˥ len˨˩ʔ]

[ʂak̚˦˥ ləːn˨˩˨]

[sak̚˦˥ ləːn˨˩˨]

(historical, monarchy) an imperial decree

Tổng thống Mĩ vừa kí sắc lệnh...

The US President has signed an executive order...


thiên tuế

[tʰiəŋ˧˧ twej˨˩˦]

[tʰiəŋ˧˧ t⁽ʷ⁾ej˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thiên tuế.wav

Sino-Vietnamese word from 千歲, composed of 千 (“thousand”) and 歲 (“years of age”).
Compare vạn tuế (“Cycas revoluta”, literally “ten thousand years”). The Cycas species are so named likely because of their long lifespan.


muôn năm

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-muôn năm.wav

From muôn (“myriad; countless”) + năm (“year”). Compare vạn tuế (literally “ten thousand years of age”).

af

Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm!

All hail the Communist Party of Vietnam!


hôn quân

[hoŋ˧˧ kwəŋ˧˧]

[hoŋ˧˧ wəŋ˧˧]


minh quân

[mïŋ˧˧ kwən˧˧]

[mɨn˧˧ kwəŋ˧˧]

[mɨn˧˧ wəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 明君, composed of 明 (“bright”) and 君 (“monarch”).


hoàng gia

[hwaːŋ˨˩ zaː˧˧]

[hwaːŋ˦˩ jaː˧˧]

[waːŋ˨˩ jaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hoàng gia.wav

Sino-Vietnamese word from 皇家 (“imperial family”). See also nữ hoàng, hoàng hậu and hoàng tử.

hoàng gia Anh/Nhật

the British royal family / Japanese imperial family


ngồi tù

[ŋoj˦˩ tʊw˦˩]

[ŋoj˨˩ tʊw˨˩]

(colloquial) to go to jail; to be imprisoned


𨷈𢆥

chữ Nôm form of muôn năm (“long live; forever; all hail”).


chủ nghĩa Mác

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ maːk̚˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ maːk̚˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ maːk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chủ nghĩa Mác.wav

Friedrich Engels (1967) [1882] “Engels an Eduard Bernstein in Zürich – London, 2./3.Nov. 82”, in Marx-Friedrich-Werke (in German), volume 35, page 388; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 46, 1992, page 356; Vietnamese translation from C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập, volume 35, 1998, pages 865-866
Những lời khẳng định nhiều lần của ngài rằng ‘chủ nghĩa Mác’ đã bị mất uy tín nặng ở nước Pháp, cũng được dựa trên một nguồn duy nhất đó, nghĩa là dựa trên những điều lặp lại của Ma-lông. Đúng, cái gọi là ‘chủ nghĩa Mác’ ở nước Pháp thuộc loại hoàn toàn đặc biệt, loại mà có lần Mác đã nói với La-phác-gơ: ‘Một điều rõ ràng là bản thân tôi không phải là người mác-xít’.
Nor have you any other source, i. e. other than Malon at second hand, for your reiterated assertion that in France ‘Marxism’ suffers from a marked lack of esteem. Now what is known as ‘Marxism’ in France is, indeed, an altogether peculiar product — so much so that Marx once said to Lafargue: 'Ce qu'il y a de certain c'est que moi, je ne suis pas Marxiste [If anything is certain, it is that I myself am not a Marxist].'

Vladimir Lenin (1913 March) Три источника и три составных части марксизма (В. И. Ленин – Полное собрание сочинений; 23), page 40; English translation from George Hanna, transl. (1977), The Three Sources and Three Component Parts of Marxism (Lenin's Collected Works; 19), page 23; Vietnamese translation from Ba nguồn gốc và ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác (V. I. Lê-nin Toàn Tập; 23), 2005, page 49
Trong toàn thế giới văn minh, học thuyết của Mác đã gây ra sự cừu địch mạnh nhất và lòng căm thù trong toàn thế giới khoa học tư sản (quan phương cũng như của phái tự do), giới khoa học này coi chủ nghĩa Mác như một cái gì thuộc loại 'bè phái có hại'.
Throughout the civilised world the teachings of Marx evoke the utmost hostility and hatred of all bourgeois science (both official and liberal), which regards Marxism as a kind of 'pernicious sect'.


chủ nghĩa Mác-Lê-nin

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ maːk̚˧˦ le˧˧ nin˧˧]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ maːk̚˦˧˥ lej˧˧ nin˧˧]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ maːk̚˦˥ lej˧˧ nɨn˧˧]

chủ nghĩa (“ideology”) + Mác (“Marx”) + Lê-nin (“Lenin”).

af

chủ nghĩa Mác–Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh
Marxism–Leninism and Hồ Chí Minh Thought

Chủ nghĩa Mác-Lênin là kim chỉ nam cho hành động, chứ không phải là kinh thánh.

1951 July 19, Hồ Chí Minh, “Thực hành sinh ra hiểu biết, hiểu biết tiến lên lý luận, lý luận lãnh đạo thực hành [Practice begets knowledge, knowledge leads to theory, theory guides practice]”, in Nhân Dân, number 17, pages 3-4:

Marxism-Leninism is a guide to action, not holy scripture.


giác ngộ

[zaːk̚˧˦ ŋo˧˨ʔ]

[jaːk̚˦˧˥ ŋow˨˩ʔ]

[jaːk̚˦˥ ŋow˨˩˨]

giác ngộ nhận thức cách mạng

Đầu óc tôi vẫn còn đang trong thời gian hồi phục kể từ khi tôi giác ngộ những ý tưởng lớn đó.

My brain has been in recovery mode ever since I got a firm grasp on those big-brain ideas.

(especially Buddhism or communism) to achieve enlightenment on or to have a good grasp on

Được tỏa sáng vì giác ngộ, anh ý thức sứ mệnh giác ngộ lại người khác để thức tỉnh đồng bào.

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, part I, NXB Phụ nữ, page 32:

Enlightened because of having become conscious, he felt it his mission to make other people conscious to wake up his countrymen.


viên chức

[viən˧˧ t͡ɕɨk̚˧˦]

[viəŋ˧˧ t͡ɕɨk̚˦˧˥]

[viəŋ˧˧ cɨk̚˦˥]

[jiəŋ˧˧ cɨk̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 員 (“personnel”) and 職 (“post; position”)


chi đội trưởng

[t͡ɕi˧˧ ʔɗoj˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[t͡ɕɪj˧˧ ʔɗoj˨˩ʔ ʈɨəŋ˧˨]

[cɪj˧˧ ʔɗoj˨˩˨ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 支隊 (“detachment”) and 長 (“head”), equivalent to chi đội + -trưởng.


chi đội

[t͡ɕi˧˧ ʔɗoj˧˨ʔ]

[t͡ɕɪj˧˧ ʔɗoj˨˩ʔ]

[cɪj˧˧ ʔɗoj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 支隊 (“detachment”).

the smallest body that makes up Đội and consists of a class of grade school or middle school student members


liên đội trưởng

[liən˧˧ ʔɗoj˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[liəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩ʔ ʈɨəŋ˧˨]

[liəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩˨ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 聯隊 (“regiment”) and 長 (“head”), equivalent to liên đội + -trưởng.


liên đội

[liən˧˧ ʔɗoj˧˨ʔ]

[liəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩ʔ]

[liəŋ˧˧ ʔɗoj˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 聯隊 (“regiment”).

liên đội trưởng
liên đội trưởng#Vietnamese

all the chi đội of a school; the captain is called liên đội trưởng


chi đoàn

[t͡ɕi˧˧ ʔɗwaːn˨˩]

[t͡ɕɪj˧˧ ʔɗwaːŋ˦˩]

[cɪj˧˧ ʔɗwaːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 支 (“branch”) and 團 (“team”).

chi đoàn trưởng
chi đoàn trưởng#Vietnamese

the smallest body that makes up Đoàn; itself is made up of a class of high school student members; its captain is called chi đoàn trưởng and that's not necessarily the same student as the class president


giáo dục quốc phòng

[zaːw˧˦ zʊwk͡p̚˧˨ʔ kuək̚˧˦ fawŋ͡m˨˩]

[jaːw˨˩˦ jʊwk͡p̚˨˩ʔ kuək̚˦˧˥ fawŋ͡m˦˩]

[jaːw˨˩˦ jʊwk͡p̚˨˩ʔ kuək̚˦˧˥ fɔŋ˦˩]

[jaːw˦˥ jʊwk͡p̚˨˩˨ wək̚˦˥ fawŋ͡m˨˩]

giáo dục (“education”) + quốc phòng (“national defense”)

af

(education, communism) national defense education, a mandatory communist subject for college students that covers aspects of national defense, communism and some rudimentary boot camp training involving assembling and disassembling AK-47 assault rifles and target practice


lãnh chúa

[lajŋ̟˦ˀ˥ t͡ɕuə˧˦]

[lɛɲ˧˨ t͡ɕuə˨˩˦]

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 領主 (“laird”, SV: lĩnh chủ, lãnh chủ)

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">lĩnh chủ, lãnh chủ</i>


bảo thủ

[ʔɓaːw˧˩ tʰu˧˩]

[ʔɓaːw˧˨ tʰʊw˧˨]

[ʔɓaːw˨˩˦ tʰʊw˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 保守 (“conservative”).

đảng bảo thủ


Đông Lào

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ laːw˨˩]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ laːw˦˩]

[ʔɗəwŋ͡m˧˧ laːw˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Đông Lào.wav

đông (“east”) + Lào (“Laos”), literally “East Laos”.

similar concept mocking ultranationalism in Mainland China


Đức Quốc Xã

[ʔɗɨk̚˧˦ kuək̚˧˦ saː˦ˀ˥]

[ʔɗɨk̚˦˧˥ kuək̚˦˧˥ saː˧˨]

[ʔɗɨk̚˦˥ wək̚˦˥ saː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 德國社, composed of 德 and 國社, blend of Đức (“Germany”) + quốc gia (“nation”) + xã hội chủ nghĩa (“socialism”). See also German Nationalsozialismus (“National Socialism”).

cog

Vào lúc 4 giờ sáng ngày 22-6-1941, Đức quốc xã đã xâm phạm biên giới Liên Xô trong Chiến dịch Barbarossa và tiến về phía 3 thành phố chính là: Moscow, Leningrad và Kiev. Cuộc tấn công của quân phát xít hoàn toàn bất ngờ về mặt quân sự và chiến thuật.

2024, Tuấn Sơn, “Hồng quân Liên Xô giành chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại như thế nào? [How Did the Soviet Union's Red Army Win the Great Patriotic War?]”, in Báo Quân Đội Nhân Dân Điện Tử [The People's Army Newspaper Online]:

At 4 AM on 22 June 1941, Nazi Germany invaded the Soviet Union's borders as part of Operation Barbarossa and advanced towards three main cities: Moscow, Leningrad, and Kyiv. From a military and tactical perspective, the fascists' attack was a total surprise.

Đức Quốc xã đã nhắm tới người Do Thái trước khi chúng lên nắm quyền ở Đức vào năm 1933. Thực sự, chủ nghĩa bài Do Thái nằm ở tâm của hệ tư tưởng phong trào Đức Quốc xã. Như nhận xét của sử gia Thomas Childers, “chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Đức Quốc xã, đặc biệt là chủ nghĩa bài Do Thái điên dại, luôn trồi lên bề mặt”.

2022, Trung Hiếu, “Hội nghị diệt chủng Do Thái Wannsee của phát xít Đức vẫn ám ảnh nhân loại đến ngày nay [Nazi Germany's Wannsee Conference to Genocide Jews Still Haunts Humanity Until Today]”, in Tạp Chí Điện Tử Luật Sư Việt Nam [Vietnam Lawyer Journal]:

The Nazis had already been targeting Jews before seizing power in Germany in 1933. In fact, anti-Semitism was at the core of the Nazi movement's ideology. As the historian Thomas Childers remarks: “It's true that Nazi racism, especially rabid anti-Semitism, was always on the surface.”


hành pháp

[hajŋ̟˨˩ faːp̚˧˦]

[hɛɲ˦˩ faːp̚˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 行法, composed of 行 (“to do”) and 法 (“law”).


quả nhân

[kwaː˧˩ ɲən˧˧]

[kwaː˧˨ ɲəŋ˧˧]

[waː˨˩˦ ɲəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 寡人, composed of 寡 (“lonesome”) and 人 (“person”).

late 4th century BCE, Zuozhuan; 2020, Vietnamese translation by Huỳnh Chương Hưng

Prithee, serve Yuyi as he'll rule the altars and the state, then I, though dead, will have no regret.

Xin ông phụng sự Dữ Di làm chủ xã tắc, quả nhân có chết cũng chẳng hối hận gì

late 4th century BCE, Mencius; Vietnamese translation by Nguyễn Hiến Lê; English translation by A.C. Muller
Như quả nhân đây có thể bảo hộ dân chúng được chăng?

“Is someone like me capable of taking care of the people?”

(Chinese fiction, humble, by an East Asian monarch) I/me


Đại Đế

[ʔɗaːj˧˨ʔ ʔɗe˧˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ ʔɗej˨˩˦]

[ʔɗaːj˨˩˨ ʔɗej˦˥]

Sino-Vietnamese word from 大帝, composed of 大 (“great”) and 帝 (“emperor”), from Chinese 大帝 (dàdì).

A-lếch-xan-đơ Đại Đế


Nhật hoàng

[ɲət̚˧˨ʔ hwaːŋ˨˩]

[ɲək̚˨˩ʔ hwaːŋ˦˩]

[ɲək̚˨˩˨ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 日皇, composed of 日 (“Japan”) and 皇 (“emperor”)

Synonym of thiên hoàng (“Emperor or Empress Regnant of Japan”)


Nga hoàng

[ŋaː˧˧ hwaːŋ˨˩]

[ŋaː˧˧ hwaːŋ˦˩]

[ŋaː˧˧ waːŋ˨˩]

Sino-Vietnamese word from 俄皇, composed of 俄 (“Russia”) and 皇 (“emperor”)


chữ vạn

[t͡ɕɨ˦ˀ˥ vaːn˧˨ʔ]

[t͡ɕɨ˧˨ vaːŋ˨˩ʔ]

[cɨ˨˩˦ vaːŋ˨˩˨]

[cɨ˨˩˦ jaːŋ˨˩˨]

Calque of Chinese 萬字 /万字 (vạn tự). Compare Japanese 万字 (manji).


vô sản

[vow˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[vow˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[jow˧˧ saːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 無產, composed of 無 (“no”) and 產 (“properties”), from Chinese 無產 /无产 (vô sản, “proletarian”).


tư sản

Sino-Vietnamese word from 資產, composed of 資 (“private”) and 產 (“properties”), from Chinese 資產 /资产 (tư sản, “bourgeois”).

[tɨ˧˧ saːn˧˩]

[tɨ˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ saːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[tɨ˧˧ saːŋ˨˩˦]


tư sản

[tɨ˧˧ saːn˧˩]

[tɨ˧˧ ʂaːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ saːŋ˧˨]

[tɨ˧˧ ʂaːŋ˨˩˦]

[tɨ˧˧ saːŋ˨˩˦]

[...] Chống hết các lý thuyết phản động của bọn tư sản và phong kiến ngăn cản cuộc tranh đấu cách mạng của phụ nữ vận động [...]

1935 March 28, Workers at the First Congress of the Communist Party of Indochina, “Nghị quyết về phụ nữ vận động [Resolution on the women's movement]”, in Văn kiện Đảng toàn tập, volume 5, Hanoi: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, page 68:

… Oppose all reactionary theories of the bourgeoisies and the feudalists that are preventing the revolutionary struggle of the women's movement. …

giai cấp tư sản
giai cấp tư sản#Vietnamese

Short for giai cấp tư sản (“bourgeoisie”).


sức lao động

[sɨk̚˧˦ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʂɨk̚˦˧˥ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[sɨk̚˦˧˥ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʂɨk̚˦˥ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

[sɨk̚˦˥ laːw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

sức (“force; power; capability”) + lao động (“labor”).

com

Cái mà người lao động bán cho nhà tư bản không phải là lao động, mà là sức lao động.

The laborer does not sell his labor to the capitalist, but his labor power.

Friedrich Engels (1977) [1891] “Einleitung [zu Karl Marx' ‚Lohnarbeit und Kapital‘ (Ausgabe 1891)]”, in Mark-Engels-Werke, volume 22, page 207; English translation from Marx/Engels Collected Works, volume 27, 1977, page 199; Vietnamese translation from C. Mác và Ph. Ăng-ghen – Toàn tập, volume 22, 2002, pages 303-304
Vậy thì nhiều lắm, [người công nhân đang sống] chỉ có thể bán được lao động sau này của anh ta thôi, nghĩa là anh ta có thể cam kết làm một công việc nhất định vào một thời gian nhất định. Nhưng như thế thì không phải anh ta đem bán lao động (lao động đó còn phải được anh ta thực hiện đã) mà là đem sức lao động của mình cho nhà tư bản sử dụng trong một thời gian nhất định (trong chế độ trả công nhật) hay sử dụng để hoàn thành một việc nhất định (trong chế độ trả công khoán), để đổi lấy một số tiền công nhất định; anh ta cho thuê sức lao động của mình, hay nói cách khác, bán sức lao động đó.
At the most, [the living worker] might sell his future labour, that is, undertake to perform a certain amount of work in a definite time. In so doing, however, he does not sell labour (which would first have to be performed) but puts his labour power at the disposal of the capitalist for a definite time (in the case of time-work) or for the purpose of a definite output (in the case of piece-work) in return for a definite payment: he hires out, or sells, his labour power.


chủ nghĩa duy vật biện chứng

主義唯物辯證 (CJK)

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ ʔɓiən˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ ʔɓiəŋ˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨ ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨ ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥]

chủ nghĩa duy vật (“materialism”) + biện chứng (“dialectical”), calque of Chinese 辯證唯物主義 /辩证唯物主义 (biện chứng duy vật chủ nghĩa).

cal

Trần Đức Thảo (1949) “Existentialisme et Matérialisme Dialectique [Existentialism and Dialectal Materialism]”, in Revue de Métaphysique et de Morale [Review of Metaphysics and Morality], volume 58, numbers 2-3, page 21; Vietnamese translation from Phạm Trọng Luật, transl. (2016), “Chủ nghĩa hiện sinh và chủ nghĩa duy vật biện chứng”, in triethoc.edu.vn
Chủ nghĩa duy vật biện chứng, khi tự xác lập mình như chân lý của chủ nghĩa duy tâm, chỉ chối bỏ chủ nghĩa sau bằng cách sáp nhập nó trong nội dung thực hiệu.
Dialectical materialism, constituting itself as the truth of idealism, only denies [idealism] when absorbing [idealism] in its own effective content.

dialectical materialism
dialectical materialism

(Marxism, philosophy) dialectical materialism


biện chứng duy vật

[ʔɓiən˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦ zwi˧˧ vət̚˧˨ʔ]

[ʔɓiəŋ˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥ jwɪj˧˧ vək̚˨˩ʔ]

[ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ vək̚˨˩˨]

[ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥ j⁽ʷ⁾ɪj˧˧ jək̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 辯證 (“dialectical”) and 唯物 (“materialist”).

vi-etym-sino

dialectically materialist
dialectical materialism


tư liệu sản xuất

[tɨ˧˧ liəw˧˨ʔ saːn˧˩ swət̚˧˦]

[tɨ˧˧ liw˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨ swək̚˦˧˥]

[tɨ˧˧ liw˨˩ʔ saːŋ˧˨ swək̚˦˧˥]

[tɨ˧˧ liw˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

[tɨ˧˧ liw˨˩˨ saːŋ˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

tư liệu (“material, stuff”) + sản xuất (“production”).


xanh-đi-ca

[sajŋ̟˧˧ ʔɗi˧˧ kaː˧˧]

[sɛɲ˧˧ ʔɗɪj˧˧ kaː˧˧]

[san˧˧ ʔɗɪj˧˧ kaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-xanh-đi-ca.wav

(communism, Leninism, economics, business, capitalism) a syndicate


công-xoóc-xi-om

[kəwŋ͡m˧˧ sɔk̚˧˦ si˧˧ ʔɔm˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ sɔk̚˦˧˥ sɪj˧˧ ʔɔm˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ sɔk̚˦˥ sɪj˧˧ ʔɔm˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-công-xoóc-xi-om.wav

From French consortium, from Latin cōnsortium, used as a calque of Russian консо́рциум (konsórcium).

cal

(communism, Leninism, economics, business, capitalism) consortium


nguyên thủ quốc gia

[ŋwiən˧˧ tʰu˧˩ kuək̚˧˦ zaː˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ tʰʊw˧˨ kuək̚˦˧˥ jaː˧˧]

[ŋwiəŋ˧˧ tʰʊw˨˩˦ wək̚˦˥ jaː˧˧]

Calque of Chinese 國家元首 /国家元首 (quốc gia nguyên thủ)


kiến trúc thượng tầng

[kiən˧˦ t͡ɕʊwk͡p̚˧˦ tʰɨəŋ˧˨ʔ təŋ˨˩]

[kiəŋ˦˧˥ ʈʊwk͡p̚˦˧˥ tʰɨəŋ˨˩ʔ təŋ˦˩]

[kiəŋ˦˥ ʈʊwk͡p̚˦˥ tʰɨəŋ˨˩˨ təŋ˨˩]

From kiến trúc (“architecture”) + thượng tầng (“upper level”); calque of Chinese 上層建築 /上层建筑 (thượng tằng kiến trúc)


tù binh

[tu˨˩ ʔɓïŋ˧˧]

[tʊw˦˩ ʔɓɨn˧˧]

[tʊw˨˩ ʔɓɨn˧˧]


dã tâm

[zaː˦ˀ˥ təm˧˧]

[jaː˧˨ təm˧˧]

[jaː˨˩˦ təm˧˧]

Sino-Vietnamese word from 野心, composed of 野 (“wild; savage”) and 心 (“heart”).

vi-etym-sino

dã tâm chiếm đoạt tài sản

dã tâm cưỡng hiếp

dã tâm xâm lược

dã tâm chống phá nhà nước cộng sản

the intent to sabotage the communist state

(chiefly crime, history or communism, especially of anti-communist agents) harmful scheming intent


tể tướng

[te˧˩ tɨəŋ˧˦]

[tej˧˨ tɨəŋ˦˧˥]

[tej˨˩˦ tɨəŋ˦˥]

Tể tướng Lưu gù
Hunchbacked Chancellor Liu


tả khuynh

[taː˧˩ xwïŋ̟˧˧]

[taː˧˨ kʰwɨn˧˧]

[taː˨˩˦ kʰwɨn˧˧]

[taː˨˩˦ xwɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 左傾 (“left-leaning”)

(communism, derogatory) too eager and reckless without regard for Marx's teachings on gradual development


hữu khuynh

[hiw˦ˀ˥ xwïŋ̟˧˧]

[hɨw˧˨ kʰwɨn˧˧]

[hɨw˨˩˦ kʰwɨn˧˧]

[hɨw˨˩˦ xwɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 右傾 (“right-leaning”)

(communism, derogatory) too stubborn and resistant without regard for Marx's teachings on inevitable change


công nông

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

[kəwŋ͡m˧˧ nəwŋ͡m˧˧]

Sino-Vietnamese word from 工農, blend of công nhân + nông dân.

(collective, communism) blue-collar workers and peasants


vô chính phủ chủ nghĩa

[vo˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ fu˧˩ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[vow˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ fʊw˧˨ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[vow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]

[jow˧˧ cɨn˦˥ fʊw˨˩˦ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


dân tộc chủ nghĩa

[zən˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[jəŋ˧˧ təwk͡p̚˨˩˨ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


bang liên

[ʔɓaːŋ˧˧ liən˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ liəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ liəŋ˧˧]


đại công quốc

[ʔɗaːj˧˨ʔ kəwŋ͡m˧˧ kuək̚˧˦]

[ʔɗaːj˨˩ʔ kəwŋ͡m˧˧ kuək̚˦˧˥]

[ʔɗaːj˨˩˨ kəwŋ͡m˧˧ wək̚˦˥]

Sino-Vietnamese word from 大公國, composed of 大 (“great; grand”) and 公國 (“duchy; principality”).


thứ trưởng

[tʰɨ˧˦ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[tʰɨ˨˩˦ ʈɨəŋ˧˨]

[tʰɨ˦˥ ʈɨəŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 次長, composed of 次 (“secondary”) and 長 (“chief”), from Chinese 次長 /次长 (cìzhǎng, “deputy minister in the government”). Compare Japanese 次長 (“deputy director in any organization”).

cog

Coordinate term: bộ trưởng

(government) a deputy minister or deputy secretary


chủ nghĩa đế quốc

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ ʔɗej˦˥ wək̚˦˥]

chủ nghĩa (“doctrine”) + đế quốc (“empire”), a calque of Chinese 帝國主義 /帝国主义 (đế quốc chủ nghĩa).

calque

Vladimir Lenin (1917) [1916] Империализм, как высшая стадия капитализма [Imperializm, kak vysšaja stadija kapitalizma] (В. И. Ленин. Полное собрание сочинений; 27), published 1969, page 419; Vietnamese translation from Chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản (V. I. Lê-nin Toàn Tập; 27), 2005, page 531; English translation from Yuri Sdobnikov, transl. (1964), Imperialism, the Highest Stage of Capitalism (V. I. Lenin – Collected Works; 22), page 297
Chủ nghĩa đế quốc là thời đại tư bản tài chính và thời đại các tổ chức độc quyền, ở khắp nơi các tổ chức này đều có xu hướng thống trị, chứ không phải xu hướng tự do.
Imperialism is the epoch of finance capital and of monopolies, which introduce everywhere the striving for domination, not for freedom.

Hồ Chí Minh (2011) [1956 April 24] “Lời bế mạc hội nghị lần thứ chín (mở rộng) của ban chấp hành trung ương Đảng Lao Động Việt Nam”, in Hồ Chí Minh Toàn Tập, volume 10, page 312; English translation from “Speech closing the 9th enlarged session of the Central Committee of the Viet Nam Workers’ Party”, in Selected Works of Ho Chi Minh, volume IV, 1962, page 154
Trong khi nhận định sự có thể ngăn ngừa chiến tranh, chúng ta phải cảnh giác đối với âm mưu của bọn gây chiến; vì chủ nghĩa đế quốc hãy còn, thì còn có nguy cơ chiến tranh.
While recognizing that war may be averted, we must be vigilant to detect the warmongers' schemes; for as long as imperialism exists, the danger of war still exists.


thủ hiến

[tʰʊw˧˨ hiəŋ˦˧˥]

[tʰʊw˨˩˦ hiəŋ˦˥]

(politics) premier (of a state in Australia or Canada); chief minister (of a state in Myanmar); first minister (in the UK)


liên đảng

[liən˧˧ ʔɗaːŋ˧˩]

[liəŋ˧˧ ʔɗaːŋ˧˨]

[liəŋ˧˧ ʔɗaːŋ˨˩˦]


cộng sản đảng

[kəwŋ͡m˧˨ʔ saːn˧˩ ʔɗaːŋ˧˩]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨ ʔɗaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩ʔ saːŋ˧˨ ʔɗaːŋ˧˨]

[kəwŋ͡m˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦ ʔɗaːŋ˨˩˦]

[kəwŋ͡m˨˩˨ saːŋ˨˩˦ ʔɗaːŋ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 共產黨, composed of 共產 (“cộng sản”) and 黨 (“đảng”).

vi-etym-sino

(politics, communism, dated) communist party


đồng ứng cử viên

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɨŋ˧˦ kɨ˧˩ viən˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˦˩ ʔɨŋ˦˧˥ kɨ˧˨ viəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɨŋ˦˥ kɨ˨˩˦ viəŋ˧˧]

[ʔɗəwŋ͡m˨˩ ʔɨŋ˦˥ kɨ˨˩˦ jiəŋ˧˧]

đồng (“co-”) + ứng cử viên (“candidate”).


liên danh

[liəŋ˧˧ jɛɲ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 聯名, composed of 聯 (“joint”) and 名 (“name”).

vi-etym-sino

(politics) ticket (list of candidates for an election)


tù nhân lương tâm

[tu˨˩ ɲən˧˧ lɨəŋ˧˧ təm˧˧]

[tʊw˦˩ ɲəŋ˧˧ lɨəŋ˧˧ təm˧˧]

[tʊw˨˩ ɲəŋ˧˧ lɨəŋ˧˧ təm˧˧]

tù nhân (“prisoner”) + lương tâm (“conscience”). Likely a calque of English prisoner of conscience, because such a concept is not acknowledged by the Vietnamese government as existent in Vietnam. Compare Japanese 良心の囚人 (ryōshin no shūjin).

cal

prisoner of conscience
prisoner of conscience


truy nã

[t͡ɕwi˧˧ naː˦ˀ˥]

[ʈwɪj˧˧ naː˧˨]

[ʈ⁽ʷ⁾ɪj˧˧ naː˨˩˦]

lệnh truy nã

đối tượng truy nã

(law enforcement, of the police) to look for a fugitive


thi đua

[tʰi˧˧ ʔɗuə˧˧]

[tʰɪj˧˧ ʔɗuə˧˧]

[tʰɪj˧˧ ʔɗuə˧˧]

Do thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm mà Liên Xô đang xây dựng chủ nghĩa cộng sản. Do thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm mà các nước dân chủ nhân dân Đông Âu xây dựng chủ nghĩa xã hội, Trung Quốc xây dựng chủ nghĩa dân chủ mới.

1952 May, Hồ Chí Minh, “Bài nói tại Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc”, in Nhân dân, number 57:

Thanks to emulation leading to increased production and savings is the Soviet Union building communism. Thanks to emulation leading to increased production and savings are the people's democracies in Eastern Europe building socialism and is China building a new democracy.


thổ tả

[tʰo˧˩ taː˧˩]

[tʰow˨˩˦ taː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 吐瀉. The political sense is reinforced by cánh tả.

(politics, colloquial and derogatory, especially amongst Overseas Vietnamese and democracy activists) leftarded


mị nương

[mi˧˨ʔ nɨəŋ˧˧]

[mɪj˨˩ʔ nɨəŋ˧˧]

[mɪj˨˩˨ nɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 媚 (“pretty; darling”) and 娘 (“daughter”).


đế quốc chủ nghĩa

[ʔɗe˧˦ kuək̚˧˦ t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥]

[ʔɗej˨˩˦ kuək̚˦˧˥ t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨]

[ʔɗej˦˥ wək̚˦˥ cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦]


cách cách

[kat̚˦˧˥ kat̚˦˧˥]

Sino-Vietnamese word from 格格, Mandarin 格格 (gége), from Manchu ᡤᡝᡤᡝ (gege).

(Chinese fiction) the title of a Manchu Qing princess


thẩm vấn

[tʰəm˧˩ vən˧˦]

[tʰəm˧˨ vəŋ˦˧˥]

[tʰəm˨˩˦ vəŋ˦˥]

[tʰəm˨˩˦ jəŋ˦˥]


cứu hoả

[kɨw˨˩˦ hwaː˧˨]

[kɨw˦˥ waː˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 救火, composed of 救 (“to rescue”) and 火 (“fire”).

xe cứu hoả

lính cứu hoả


công xã

[kəwŋ͡m˧˧ saː˦ˀ˥]

[kəwŋ͡m˧˧ saː˧˨]

[kəwŋ͡m˧˧ saː˨˩˦]

công xã Paris


phép biện chứng

[fɛp̚˧˦ ʔɓiən˧˨ʔ t͡ɕɨŋ˧˦]

[fɛp̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˨˩ʔ t͡ɕɨŋ˦˧˥]

[fɛp̚˦˥ ʔɓiəŋ˨˩˨ cɨŋ˦˥]

phép (“methodology”) + biện chứng (“dialectical”), calque of Japanese 弁証法 (benshōhō, biện chứng pháp).

cal

phép biện chứng duy vật

Karl Marx (1968) [1873] “Nachwort zur zweiten Auflage”, in Das Kapital. Band I (Marx-Engels-Werke; 23); English translation from Samuel Moore & Edward Aveling, transl. (1996) [1886], “Afterword to the Second German Edition”, in Capital, Volume I (Marx/Engels Collected Works; 35); Vietnamese translation from “Lời bạt viết cho lần xuất bản thứ hai”, in Tư bản. Quyển I (C. Mác Và Ph. Ăng-ghen Toàn Tập; 23), 2002
Tính chất thần bí mà phép biện chứng đã mắc phải ở trong tay Hê-ghen tuyệt nhiên không ngăn cản Hê-ghen trở thành người đầu tiên trình bày một cách bao quát và có ý thức những hình thái vận động của phép biện chứng ấy. Ở Hê-ghen phép biện chứng bị lộn ngược xuống đất. Chỉ cần dựng nó lại là sẽ phát hiện được cái hạt nhân hợp lý của nó ở đằng sau lớp vỏ thần bí.
The mystification which dialectic suffers in Hegel's hands, by no means prevents him from being the first to present its [dialectic’s] general form of working in a comprehensive and conscious manner. With him it [dialectic] is standing on its head. It must be turned right side up again, if you would discover the rational kernel within the mystical shell.


hồng vệ binh

[həwŋ͡m˨˩ ve˧˨ʔ ʔɓïŋ˧˧]

[həwŋ͡m˦˩ vej˨˩ʔ ʔɓɨn˧˧]

[həwŋ͡m˨˩ vej˨˩˨ ʔɓɨn˧˧]

[həwŋ͡m˨˩ jej˨˩˨ ʔɓɨn˧˧]

Sino-Vietnamese word from 紅衛兵, composed of 紅 (“red”) and 衛兵 (“guard”), an orthographic borrowing from Chinese 紅衛兵／红卫兵 (hóngwèibīng).

zh-l

紅衛兵／红卫兵 (hóngwèibīng)


tu chính án

[tu˧˧ t͡ɕïŋ˧˦ ʔaːn˧˦]

[tʊw˧˧ t͡ɕɨn˦˧˥ ʔaːŋ˦˧˥]

[tʊw˧˧ cɨn˦˥ ʔaːŋ˦˥]


xã đoàn

[saː˦ˀ˥ ʔɗwaːn˨˩]

[saː˧˨ ʔɗwaːŋ˦˩]

[saː˨˩˦ ʔɗwaːŋ˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-xã đoàn.wav

Sino-Vietnamese word from 社團, composed of 社 (“commune”) and 團 (“Đoàn”). Superficially resembles Japanese 社団 (shadan, “corporation”) which is composed of the exact same elements but with different meanings, 社 (“corporation”) + 団 (“organization”).

vi-etym-sino

<i class="Latn mention" lang="vi">Đoàn</i>


hoàng thái tử

[hwaːŋ˨˩ tʰaːj˧˦ tɨ˧˩]

[hwaːŋ˦˩ tʰaːj˨˩˦ tɨ˧˨]

[waːŋ˨˩ tʰaːj˦˥ tɨ˨˩˦]

Sino-Vietnamese word from 皇太子 (“crown prince”).


quan hệ sản xuất

[kwaːŋ˧˧ hej˨˩ʔ ʂaːŋ˧˨ swək̚˦˧˥]

[kwaːŋ˧˧ hej˨˩ʔ saːŋ˧˨ swək̚˦˧˥]

[waːŋ˧˧ hej˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

[waːŋ˧˧ hej˨˩˨ saːŋ˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

quan hệ (“relation”) + sản xuất (“production”).

af

relations of production
relations of production


cương lĩnh

[kɨəŋ˧˧ lïŋ˦ˀ˥]

[kɨəŋ˧˧ lɨn˧˨]

[kɨəŋ˧˧ lɨn˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cương lĩnh.wav

Audio (Hà Nội)

Sino-Vietnamese word from 綱領, composed of 綱 (“fishing rope; essentials”) and 領 (“collar; leading”), Japanese 綱領 (kōryō)

vi-etym-sino

(usually communism) a platform or manifesto


tư bản bất biến

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ ʔɓət̚˧˦ ʔɓiən˧˦]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ ʔɓək̚˦˧˥ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ ʔɓək̚˦˥ ʔɓiəŋ˦˥]

tư bản (“capital”) + bất biến (“invariable”), calque of Japanese 不変資本 (fuhen shihon).


tư bản khả biến

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ xaː˧˩ ʔɓiən˧˦]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ kʰaː˧˨ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ xaː˧˨ ʔɓiəŋ˦˧˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ kʰaː˨˩˦ ʔɓiəŋ˦˥]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ xaː˨˩˦ ʔɓiəŋ˦˥]

tư bản (“capital”) + khả biến (“variable”), calque of Japanese 可変資本 (kahen shihon).


tư bản cố định

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ ko˧˦ ʔɗïŋ˧˨ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ kow˨˩˦ ʔɗɨn˨˩ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ kow˦˥ ʔɗɨn˨˩˨]

tư bản (“capital”) + cố định (“fixed”), calque of Japanese 固定資本 (kotei shihon).


tư bản lưu động

[tɨ˧˧ ʔɓaːn˧˩ liw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˧˨ lɨw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[tɨ˧˧ ʔɓaːŋ˨˩˦ lɨw˧˧ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

tư bản (“capital”) + lưu động (“circulating”), calque of Japanese 流動資本 (ryūdō shihon)

(Marxism, capitalism) circulating capital


quan lang

[kwaːŋ˧˧ laːŋ˧˧]

[waːŋ˧˧ laːŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 官 (“official”) and 郎 (“son”).


chi bộ

[t͡ɕi˧˧ ʔɓo˧˨ʔ]

[t͡ɕɪj˧˧ ʔɓow˨˩ʔ]

[cɪj˧˧ ʔɓow˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 支部 (“branch; chapter”).


chi cục

[t͡ɕi˧˧ kʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[t͡ɕɪj˧˧ kʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[cɪj˧˧ kʊwk͡p̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 支局 (“branch office”).


thời cục

[tʰəːj˨˩ kʊwk͡p̚˧˨ʔ]

[tʰəːj˦˩ kʊwk͡p̚˨˩ʔ]

[tʰəːj˨˩ kʊwk͡p̚˨˩˨]


bất bạo động

[ʔɓət̚˧˦ ʔɓaːw˧˨ʔ ʔɗəwŋ͡m˧˨ʔ]

[ʔɓək̚˦˧˥ ʔɓaːw˨˩ʔ ʔɗəwŋ͡m˨˩ʔ]

[ʔɓək̚˦˥ ʔɓaːw˨˩˨ ʔɗəwŋ͡m˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 不 (“not”) and 暴動 (“to revolt”).

(politics) nonviolence (as a means for political change)


quốc vụ khanh

[kuək̚˧˦ vu˧˨ʔ xajŋ̟˧˧]

[kuək̚˦˧˥ vʊw˨˩ʔ kʰɛɲ˧˧]

[kuək̚˦˧˥ vʊw˨˩ʔ xɛɲ˧˧]

[wək̚˦˥ vʊw˨˩˨ kʰan˧˧]

[wək̚˦˥ jʊw˨˩˨ xan˧˧]

Sino-Vietnamese word from 國務卿, composed of 國務 (“state affairs”) and 卿 (“official”), from Chinese 國務卿 /国务卿 (guówùqīng).


nhiếp chính

[ɲiəp̚˧˦ t͡ɕïŋ˧˦]

[ɲiəp̚˦˧˥ t͡ɕɨn˦˧˥]

[ɲip̚˦˥ cɨn˦˥]


địa chỉ đỏ

[ʔɗiə˧˨ʔ t͡ɕi˧˩ ʔɗɔ˧˩]

[ʔɗiə˨˩ʔ t͡ɕɪj˧˨ ʔɗɔ˧˨]

[ʔɗiə˨˩˨ cɪj˨˩˦ ʔɗɔ˨˩˦]

địa chỉ (“address”) + đỏ (“red, communist”).

com

location of special significance to the communist revolution


đảng đối lập

head

đảng đối lập

đảng đối lập

vi-noun

đảng đối lập

đảng đối lập

[ʔɗaːŋ˧˩ ʔɗoj˧˦ ləp̚˧˨ʔ]

[ʔɗaːŋ˧˨ ʔɗoj˨˩˦ ləp̚˨˩ʔ]

[ʔɗaːŋ˨˩˦ ʔɗoj˦˥ ləp̚˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 黨 (“party”) and 對立 (“opposition”).


thần quyền

[tʰəŋ˦˩ kwiəŋ˦˩]

[tʰəŋ˨˩ wiəŋ˨˩]

theocracy (government under the control of a Church)


chính trị viên

[t͡ɕïŋ˧˦ t͡ɕi˧˨ʔ viən˧˧]

[t͡ɕɨn˦˧˥ ʈɪj˨˩ʔ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ viəŋ˧˧]

[cɨn˦˥ ʈɪj˨˩˨ jiəŋ˧˧]

Đã có lần Linh tranh luận to tiếng với chính trị viên Cầu về điều này như vậy.

1978, Chu Lai, chapter 1, in Nắng đồng bằng, NXB Quân đội Nhân dân:

There had been times Linh had loudly argued this way with Political Commissar Cầu.

(communism) political commissar (officer responsible for ideological education and organization)


thắt lưng buộc bụng

[tʰat̚˧˦ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˧˨ʔ ʔɓʊwŋ͡m˧˨ʔ]

[tʰak̚˦˧˥ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˨˩ʔ ʔɓʊwŋ͡m˨˩ʔ]

[tʰak̚˦˥ lɨŋ˧˧ ʔɓuək̚˨˩˨ ʔɓʊwŋ͡m˨˩˨]

thắt lưng (“to tighten your belt”, literally “to tighten your back”) + buộc (“to tie”) + bụng (“belly”).

com

chính sách thắt lưng buộc bụng

Kinh tế suy thoái, phải thắt lưng buộc bụng.

We had to tighten our belts amid the economic recession.

Nữ hoàng Anh đội vương miện ngọc, ngồi trên ngai, đọc từng chữ từ chính sách "thắt lưng buộc bụng" do Quốc hội soạn trước.

The Queen of the UK sat on her throne, in a jeweled crown, as she read word for word from an austerity plan prepared by Parliament.

tighten one's belt
tighten one's belt#English

(figurative, economics, government) to tighten one's belt, or more extremely, to be forced into austerity by the government


chủ nghĩa xã hội khoa học

[t͡ɕu˧˩ ŋiə˦ˀ˥ saː˦ˀ˥ hoj˧˨ʔ xwaː˧˧ hawk͡p̚˧˨ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ saː˧˨ hoj˨˩ʔ kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[t͡ɕʊw˧˨ ŋiə˧˨ saː˧˨ hoj˨˩ʔ xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩ʔ]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ saː˨˩˦ hoj˨˩˨ kʰwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

[cʊw˨˩˦ ŋiə˨˩˦ saː˨˩˦ hoj˨˩˨ xwaː˧˧ hawk͡p̚˨˩˨]

chủ nghĩa xã hội (“socialism”) + khoa học (“science”).

scientific socialism
scientific socialism


phương thức sản xuất

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˧˦ saːn˧˩ swət̚˧˦]

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˦˧˥ ʂaːŋ˧˨ swək̚˦˧˥]

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˦˧˥ saːŋ˧˨ swək̚˦˧˥]

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˦˥ ʂaːŋ˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

[fɨəŋ˧˧ tʰɨk̚˦˥ saːŋ˨˩˦ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

phương thức (“method; procedure”) + sản xuất (“production”).


chủ thể

[t͡ɕu˧˩ tʰe˧˩]

[t͡ɕʊw˧˨ tʰej˧˨]

[cʊw˨˩˦ tʰej˨˩˦]

the main part; the part making up most of something

Juche (the state ideology of North Korea)


Ban Chấp hành Trung ương

[ʔɓaːn˧˧ t͡ɕəp̚˧˦ hajŋ̟˨˩ t͡ɕʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ t͡ɕəp̚˦˧˥ hɛɲ˦˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔɓaːŋ˧˧ cəp̚˦˥ han˨˩ ʈʊwŋ͡m˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

ban chấp hành (“executive committee”) + trung ương (“central”).


Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

[mat̚˧˨ʔ t͡ɕən˧˨ʔ to˧˩ kuək̚˧˦ viət̚˧˨ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩ʔ ʈəŋ˨˩ʔ tow˧˨ kuək̚˦˧˥ viək̚˨˩ʔ naːm˧˧]

[mak̚˨˩˨ ʈəŋ˨˩˨ tow˨˩˦ wək̚˦˥ viək̚˨˩˨ naːm˧˧]

[mak̚˨˩˨ ʈəŋ˨˩˨ tow˨˩˦ wək̚˦˥ jiək̚˨˩˨ naːm˧˧]

mặt trận (“front”) + tổ quốc (“fatherland”) + Việt Nam (“Vietnam”).

Vietnamese Fatherland Front (ruling coalition and sole legal political coalition of Vietnam)


Viện kiểm sát nhân dân

[viən˧˨ʔ kiəm˧˩ saːt̚˧˦ ɲən˧˧ zən˧˧]

[viəŋ˨˩ʔ kiəm˧˨ ʂaːk̚˦˧˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[viəŋ˨˩ʔ kiəm˧˨ saːk̚˦˧˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[viəŋ˨˩˨ kim˨˩˦ ʂaːk̚˦˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[jiəŋ˨˩˨ kim˨˩˦ saːk̚˦˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

viện kiểm sát (“procuracy”) + nhân dân (“people”).

People’s Procuracy (an institution with the power to prosecute and supervise judicial activities)


ngoại trưởng

[ŋwaːj˧˨ʔ t͡ɕɨəŋ˧˩]

[ŋwaːj˨˩ʔ ʈɨəŋ˧˨]

[ŋwaːj˨˩˨ ʈɨəŋ˨˩˦]


không phận

[xəwŋ͡m˧˧ fən˧˨ʔ]

[kʰəwŋ͡m˧˧ fəŋ˨˩ʔ]

[xəwŋ͡m˧˧ fəŋ˨˩ʔ]

[kʰəwŋ͡m˧˧ fəŋ˨˩˨]

[xəwŋ͡m˧˧ fəŋ˨˩˨]

Sino-Vietnamese word from 空 (“air, void, space”) and 分 (“part, portion”).

vi-etym-sino

(politics, aviation) airspace (a specified portion of the atmosphere under the jurisdiction of a country)


toà án nhân dân

[twaː˨˩ ʔaːn˧˦ ɲən˧˧ zən˧˧]

[twaː˦˩ ʔaːŋ˦˧˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

[t⁽ʷ⁾aː˨˩ ʔaːŋ˦˥ ɲəŋ˧˧ jəŋ˧˧]

Toà án nhân dân tối cao