ba

From Proto-Vietic *paː, from Proto-Austroasiatic *peːʔ (“three”). Cognate with Muong pa, Khmer បី (bəy), Halang pe, Pacoh pe, Mon ပိ, Santali ᱯᱮ (pe).

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ba.wav


三字經

chữ Hán form of Tam tự kinh (“Three Character Classic”)


tư

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 四 (“four”, SV: tứ).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tứ</i>

vi-etym-sino

hai mươi tư

một trăm linh tư

(chiefly Northern Vietnam, only in compounds) four


tư

(only in compounds) this (occurred in compounds derived from or in the style of Classical Chinese)


thứ ba

[tʰɨ˧˦ ʔɓaː˧˧]

[tʰɨ˨˩˦ ʔɓaː˧˧]

[tʰɨ˦˥ ʔɓaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thứ ba.wav

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-thứ ba.wav

From thứ (“-th”) + ba (“three”).
As a name of weekday, calque of Portuguese terça-feira (“Tuesday”, literally “third weekday”).

cal

days of the week: ngày trong tuần: thứ hai · thứ ba · thứ tư · thứ năm · thứ sáu · thứ bảy · chủ nhật [edit]


oẳn tù tì

[ʔwaŋ˧˨ tʊw˦˩ tɪj˦˩]

[(ʔ)waŋ˨˩˦ tʊw˨˩ tɪj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-oẳn tù tì.wav

Oẳn tù tì, ra cái gì, ra cái này

Rock paper scissors, what I got, I got this.

Lúc cưới nhau rồi, anh chị vẫn giữ thói quen trò chơi cũ. Trưa cũng như chiều, ăn cơm xong anh chị lại chơi oẳn tù tì, ai thua rửa chén, ai thắng ngồi gác chân cười ha hả trêu tức người thua.

2011, Lê Đức Quang, “Oẳn tù tì”, in Dịu dàng ơi!, Công ty Văn hóa Hương Trang:

They still kept the habit of playing the game [of rock paper scissors] after they got married. After both lunch and dinner they would play a game of rock paper scissors, and whoever lost would wash the dishes, teased by the winner who would laugh and sit with their feet up.


tam giác

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam giác.wav

Sino-Vietnamese word from 三角 (“triangle; triangular; three horns”).


tam giác vuông

[taːm˧˧ zaːk̚˧˦ vuəŋ˧˧]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ vuəŋ˧˧]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ vuəŋ˧˧]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ juəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam giác vuông.wav

tam giác (“triangle”) + vuông (“right”).

right-angled triangle
right-angled triangle

(geometry) right triangle/right-angled triangle


tam giác đều

[taːm˧˧ zaːk̚˧˦ ʔɗew˨˩]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ ʔɗew˦˩]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ ʔɗew˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam giác đều.wav

tam giác (“triangle”) + đều (“equally; evenly”)

compound

equilateral triangle
equilateral triangle


tam giác cân

[taːm˧˧ zaːk̚˧˦ kən˧˧]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˧˥ kəŋ˧˧]

[taːm˧˧ jaːk̚˦˥ kəŋ˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam giác cân.wav

tam giác (“triangle”) + cân (“balanced”)


đinh ba

[ʔɗïŋ˧˧ ʔɓaː˧˧]

[ʔɗɨn˧˧ ʔɓaː˧˧]

[ʔɗɨn˧˧ ʔɓaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-dăm ba.wav

Sino-Vietnamese word from 釘鈀 (“nail (spike-shaped fastener) rake (weapon ← agricultural tool)”), variant of 釘耙.
Sense "trident" possibly has arisen due to folk-etymological connection with ba (“three”).


ba hồn bảy vía

[ʔɓaː˧˧ hon˨˩ ʔɓaj˧˩ viə˧˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˦˩ ʔɓaj˧˨ viə˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ ʔɓa(ː)j˨˩˦ viə˦˥]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ ʔɓa(ː)j˨˩˦ jiə˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ba hồn bảy vía.wav

Calque of Chinese 三魂七魄 (tam hồn thất phách, literally “three hun, seven po”)

cal

Bớ ba hồn bảy vía ông Quang!

(occult, typically in summoning rituals) the three hun and seven po of a dead male person


ba hồn chín vía

[ʔɓaː˧˧ hon˨˩ t͡ɕin˧˦ viə˧˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˦˩ t͡ɕin˦˧˥ viə˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ cɨn˦˥ viə˦˥]

[ʔɓaː˧˧ hoŋ˨˩ cɨn˦˥ jiə˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ba hồn chín vía.wav

Calque of Chinese 三魂九魄 (tam hồn cửu phách, literally “three hun, nine po”).

(occult, typically in summoning rituals) the three hun and nine po of a dead female person


tam thức

[taːm˧˧ tʰɨk̚˧˦]

[taːm˧˧ tʰɨk̚˦˧˥]

[taːm˧˧ tʰɨk̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam thức.wav


quy tắc tam suất

[kwɪj˧˧ tak̚˦˧˥ taːm˧˧ ʂwək̚˦˧˥]

[kwɪj˧˧ tak̚˦˧˥ taːm˧˧ swək̚˦˧˥]

[wɪj˧˧ tak̚˦˥ taːm˧˧ ʂ⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

[wɪj˧˧ tak̚˦˥ taːm˧˧ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-quy tắc tam suất.wav

quy tắc (“rule”) + Chinese 三 (“three”) + Chinese 率 (“ratio”)


tam suất

[taːm˧˧ ʂwək̚˦˧˥]

[taːm˧˧ swək̚˦˧˥]

[taːm˧˧ ʂ⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

[taːm˧˧ s⁽ʷ⁾ək̚˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam suất.wav

Sino-Vietnamese word from 三 (“three”) and 率 (“ratio”)

vi-etym-sino

quy tắc tam suất
quy tắc tam suất#Vietnamese

short for quy tắc tam suất (“mathematical rule of three”)


mèo tam thể

[mɛw˨˩ taːm˧˧ tʰe˧˩]

[mɛw˨˩ taːm˧˧ tʰej˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-mèo tam thể.wav

From mèo (“cat”) + tam thể (“three colours”), a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 三采 (SV: tam thải).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">tam thải</i>


tam tòng

[taːm˧˧ tɔŋ˦˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tam tòng.wav

(Confucianism) the three ways in which women are supposed to obey a male in their life, namely phụ (“father”), phu (“husband”) and tử (“son”)

Three Obediences and Four Virtues
vi:Tam tòng, tứ đức


dăm ba

[zam˧˧ ʔɓaː˧˧]

[jam˧˧ ʔɓaː˧˧]

[jam˧˧ ʔɓaː˧˧]

Vội gì ? Cứ chờ dăm/năm ba hôm nữa.

Why the rush? Just wait a couple more days.

(colloquial) a few, often at least three


Ba mươi sáu kế

[ʔɓaː˧˧ mɨəj˧˧ saw˧˦ ke˧˦]

[ʔɓaː˧˧ mɨj˧˧ ʂaw˨˩˦ kej˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ mɨj˧˧ saw˨˩˦ kej˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ mɨj˧˧ ʂa(ː)w˦˥ kej˦˥]

[ʔɓaː˧˧ mɨj˧˧ sa(ː)w˦˥ kej˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Ba mươi sáu kế.wav

ba mươi sáu (“thirty-six”) + kế (“stratagem”), calque of Chinese 三十六計 /三十六计 (Tam thập lục kế).


Tam thập lục kế

[taːm˧˧ tʰəp̚˧˨ʔ lʊwk͡p̚˧˨ʔ ke˧˦]

[taːm˧˧ tʰəp̚˨˩ʔ lʊwk͡p̚˨˩ʔ kej˨˩˦]

[taːm˧˧ tʰəp̚˨˩˨ lʊwk͡p̚˨˩˨ kej˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Tam thập lục kế.wav

Sino-Vietnamese word from 三十六計, composed of 三十六 (“thirty-six”) and 計 (“stratagem”), from Chinese 三十六計 /三十六计 (Sānshíliù Jì).

vi-etym-sino

Ba mươi sáu kế
Ba mươi sáu kế#Vietnamese

synonym of Ba mươi sáu kế (“Thirty-Six Stratagems”)


Tam Vị Nhất Thể

[taːm˧˧ vi˧˨ʔ ɲət̚˧˦ tʰe˧˩]

[taːm˧˧ vɪj˨˩ʔ ɲək̚˦˧˥ tʰej˧˨]

[taːm˧˧ vɪj˨˩˨ ɲək̚˦˥ tʰej˨˩˦]

[taːm˧˧ jɪj˨˩˨ ɲək̚˦˥ tʰej˨˩˦]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Tam Vị Nhất Thể.wav

Sino-Vietnamese word from 三位一體, composed of 三位 (“three ranks”) and 一體 (“one body”). Compare Chinese 三位一體 /三位一体 (sānwèiyītǐ), Japanese 三位一体 (Sanmi Ittai), Korean 삼위일체 (Samwiilche). Also Japanese 三神一体 (Sanshin Ittai, Tam Thần Nhất Thể).


vòng ba

[vawŋ͡m˨˩ ʔɓaː˧˧]

[vawŋ͡m˦˩ ʔɓaː˧˧]

[vɔŋ˦˩ ʔɓaː˧˧]

[vawŋ͡m˨˩ ʔɓaː˧˧]

[jawŋ͡m˨˩ ʔɓaː˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vòng ba.wav

vòng (“circle; enclosure”) + ba (“three; third”).

com

Nếu khái niệm của “vòng 1” làm báo mạng tiếng Anh ngại thì khái niệm của “vòng 3” làm các tờ chạy mất monitor luôn. “Vòng 3” tiếng Anh dịch gần nhất là “hips”. Thợ may người Việt đo vòng 3, thợ may người Anh đo hips. Nhưng từ “hips” nghe nhẹ nhàng hơn nhiều. “Hips” chủ yếu nhắc hai bên trái và phải (thế mới là danh từ số nhiều có chữ “s” ở cuối), còn “vòng 3” là… cả một vòng.

2012, Joe Ruelle, “Một vòng Trái Đất [A Loop around the Earth]”, in Ngược chiều vun vút [Whooshing toward the Other Way]:

If the concept of the “first loop” makes the English-language online media queasy, then the “third loop” would make them drop their monitors and run for their lives. The “third loop” is best translated into English as “hips”. Vietnamese dressmakers measure the third loop, English-speaking ones do hips. But “hips” sounds a lot less risqué. “Hips” mainly refers to the left and right parts (hence the pluralizing “s” at the end), while the “third loop” is… an entire loop.

(clothing or beauty pageant) the hip measurement


Tam tự kinh

[taːm˧˧ tɨ˧˨ʔ kïŋ˧˧]

[taːm˧˧ tɨ˨˩ʔ kɨn˧˧]

[taːm˧˧ tɨ˨˩˨ kɨn˧˧]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Tam tự kinh.wav

(literature) the Three Character Classic (a classic Chinese text)


tru di tam tộc

[t͡ɕu˧˧ zi˧˧ taːm˧˧ təwk͡p̚˧˨ʔ]

[ʈʊw˧˧ jɪj˧˧ taːm˧˧ təwk͡p̚˨˩ʔ]

[ʈʊw˧˧ jɪj˧˧ taːm˧˧ təwk͡p̚˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tru di tam tộc.wav

Sino-Vietnamese word from 誅夷三族, composed of 誅 (“to execute”), 夷 (“non-Han barbarian from the east”) and 三族 (“three tribes”)

vi-etym-sino

(historical) the execution of up to three generations (from the criminal's grandfather to the criminal) or three clans (the criminal's paternal line and his wife's and his mother's relations) in the criminal's family


ba cái

[ʔɓaː˧˧ kaːj˧˦]

[ʔɓaː˧˧ kaːj˨˩˦]

[ʔɓaː˧˧ kaːj˦˥]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ba cái.wav

ba (“three”) + cái (generic classifier). ba seems to occur in generalizing or dismissive expressions, like dăm ba (literally “five and three”) for example.

ba cái đồ nhôm nhựa

all that junk; junk and stuff; junk or whatever

Tao đéo cần biết ba cái đồ nữ trang của mày.

I don't give a fuck about your jewelry shit.

ba cái chuyện vặt vãnh

ba cái trò con nít

Lớn rồi, đừng có chơi ba cái trò con nít nữa.

You're a grown-ass man, quit screwing around like a kid.

Dẹp cha nó ba cái vụ Vũng Tàu với vũng ghe đi! Bộ thằng Hai Hùng để tao mặc quần đùi bộ đội xuống biển, xuống đến đâu sủi bong bóng ra đến đó hả. Dẹp! Cùng đi, cùng vô, cùng về.

1995, Chu Lai, Đi tìm dĩ vãng [Seeking the Past], Nhà xuất bản Hội Nhà văn:

To hell with all that Vũng Tàu shit! Does Hai Hùng really expect me to dive into the ocean in trunks and froth all over my mouth? Fuck that! We go in and go out, together!

all that/those; and stuff; and shit; or whatever (expressing uninterest, indifference or apathy about what is being mentioned)


誅夷三族

tru di tam tộc
tru di tam tộc#Vietnamese:_誅夷三族

chữ Hán form of tru di tam tộc (“(historical) the execution of up to three generations (from the criminal's grandfather to the criminal) or three clans (the criminal's paternal line and his wife's and his mother's relations) in the criminal's family”)