le

head

<i class="Latn mention" lang="vi">phonemic reduplicative</i>

vi-noun

(classifier con) le • (𪅆) (phonemic reduplicative le le)

con (classifier)
𪅆 (CJK)
le le (reduplication)

Nam Giao cổ kim lý hạng ca dao chú giải 南交古金里巷歌謠註解 ("Old and new folk-ballads from the hamlets and alleys in Nanjiao, annotated and explained"), 151a
𡥵𪅆奴𣵰𡥵𪂮奴𱝩
Con le nó lặn; con cò nó bay.
The lesser whistling duck dives; the stork flies.

lesser whistling duck
lesser whistling duck


gà

head

鷄, 雞, 猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿

gà • (鷄, 雞, 猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿)

vi-noun

鷄, 雞, 猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿

(classifier con) gà • (鷄, 雞, 猗, 鵸, 𤠄, 𪂮, 𪃴, 𪃿)

con (classifier)
鷄 (CJK)
雞 (CJK)
猗 (CJK)
鵸 (CJK)
𤠄 (CJK)
𪂮 (CJK)
𪃴 (CJK)
𪃿 (CJK)
ga (alternative)

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-gà.wav

From Proto-Vietic *r-kaː. Cognate with Muong Bi ca, Thavung กา. Compare Khmer រកា (rɔɔrɔkaa, “Year of the Rooster”).
The sense of "inexperienced" comes from a ranking in the video game Gunbound.

quote-web

2021 June 14, Mặt Trứng, “Phá đảo, gà, ra chợ và nguồn gốc của những thuật ngữ mà chỉ các game thủ thế hệ 8-9x mới hiểu được”, in GameK.vn:
Thế nên, ở thời điểm bấy giờ, nếu như gặp phải một đối thủ có hình "gà con" trong game, đa số người chơi đều mặc định luôn đó là những gã có kỹ năng tệ hại, và từ đó, thuật ngữ gà ra đời.
(please add an English translation of this quotation)

gà chọi

Khôn ngoan đối đáp người ngoài.
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
If you think you're so smart, engage outsiders.
We're chicks who share a mother, so don't fight each other.


gà

Gà lần nào cũng thua thì đánh làm gì.

Every time you/they up the ante, you/they lose, so why bother?

Để em nó tự làm toán, anh đừng gà cho nó.

Let him/her solve the math problem on his/her own; don't give the answer away.

to give away an answer (e.g., to a math exercise)


vịt

con (classifier)
鴨 (CJK)
𩿠 (CJK)
𪆧 (CJK)

From Proto-Vietic *viːt (“duck”). Compare Central Nicobarese [Nancowry] wet (“duck”).
Alves (2015) suggests a Proto-Tai origin (compare Proto-Tai *pitᴰ, and Proto-Hlai *ɓit, Proto-Ong-Be *ɓitᴰ¹). Although he later (Alves, 2021) expresses doubt towards the details of direction of borrowing. These items might just imitative, so there was no borrowing involved.

LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vịt.wav

duck (aquatic bird of the family Anatidae)


vịt

The fact that the shape of the vessel resembles a duck. Semantically, compare ngỗng.

vịt dầu

vịt nước mắm


như nước đổ đầu vịt

head

như nước đổ đầu vịt

vi-phrase

như nước đổ đầu vịt

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˧˦ ʔɗo˧˩ ʔɗəw˨˩ vit̚˧˨ʔ]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˧˥ ʔɗow˧˨ ʔɗəw˦˩ vit̚˨˩ʔ]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ ʔɗəw˨˩ vɨt̚˨˩˨]

[ɲɨ˧˧ nɨək̚˦˥ ʔɗow˨˩˦ ʔɗəw˨˩ jɨt̚˨˩˨]

like water off a duck's back
like water off a duck's back

(figurative) like water off a duck's back.


鴻毛

(literal, archaic, poetic, collective) bean goose feathers

chữ Hán form of hồng mao.
bean goose feathers

(mythology) one of the nine groups of hair of the mane of the horse that Sơn Tinh offered the reigning Hùng king to propose to his princess


thiên nga

[tʰiən˧˧ ŋaː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ŋaː˧˧]

[tʰiəŋ˧˧ ŋaː˧˧]


ngỗng

con (classifier)
𪄌 (CJK)
鵝 (CJK)
𤞒 (CJK)

Blench (2014) proposes Proto-Austroasiatic quasi-reconstruction *h.ŋaŋ. Compare Pacoh angoung (“goose”) and Bahnar ngong (“goose”).


ổ

The letter ô with the hook above (dấu hỏi) to indicate a "mid-falling" tone (thanh hỏi) in its pronunciation.


Dậu

Sino-Vietnamese word from 酉. Cognate with Northern Thai ᩁᩮᩢ᩶ᩣ, Lü ᦣᧁᧉ (haw²), Isan เฮ้า, Lao ເຮົ້າ (hao).

the tenth earthly branch represented by the Rooster


gáy

From Proto-Vietic *t-giːʔ; cognate with Sách təki:⁴.
Attested as gấy in the Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651).


gà công nghiệp

[ɣaː˨˩ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˧˨ʔ]

[ɣaː˦˩ kəwŋ͡m˧˧ ŋiəp̚˨˩ʔ]

[ɣaː˨˩ kəwŋ͡m˧˧ ŋip̚˨˩˨]

gà (“chicken”) + công nghiệp (“industry”).

com

(figurative) a child who lacks common sense due to parental protectiveness


ngan

head

岸, 狺, 鴳, 𪃛, 𪇩

vi-noun

岸, 狺, 鴳, 𪃛, 𪇩

con (classifier)
岸 (CJK)
狺 (CJK)
鴳 (CJK)
𪃛 (CJK)
𪇩 (CJK)

Non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 雁 (“wild goose”, SV: nhạn). Doublet of nhạn.
Likely meant "wild goose" initially.
Sense "muscovy duck" (from the Americas) is attested in Phạm Đình Hổ's 1827 dictionary Nhật dụng thường đàm (日用常談 "Common Words Used Daily") , wherein ngan 鴳 was glossed as 赤靣鴨 (SV: xích diện áp) "red-faced duck" http://nomfoundation.org/common/show.php?detail=2269&uiLang=vn.

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">nhạn</i>


vịt trời

[vit̚˧˨ʔ t͡ɕəːj˨˩]

[vit̚˨˩ʔ ʈəːj˦˩]

[vɨt̚˨˩˨ ʈəːj˨˩]

[jɨt̚˨˩˨ ʈəːj˨˩]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-vịt trời.wav

vịt (“duck”) + trời (“sky; wild of birds”), literally "wild duck". Compare Chinese 天 (tiān, “sky”) as in 天鵝 /天鹅 (thiên nga, “swan”, literally “sky goose”).

compound

hai người đàn bà và một con vịt thành cái chợ

Nhà tôi có năm con vịt trời.

Oh boy, I've got five little princesses.

(humorous or disapproving) a daughter, with implied disappointment in the fact that she's a girl, or that she might have stereotypically disapproved feminine qualities such as nagging or loquacity


vịt giời

[vit̚˧˨ʔ zəːj˨˩]

[vit̚˨˩ʔ jəːj˦˩]

[vɨt̚˨˩˨ jəːj˨˩]

[jɨt̚˨˩˨ jəːj˨˩]

vịt (“duck”) + giời (“sky; celestial; heavenly”).

Nhà tôi có năm con vịt giời.

(Northern Vietnam, humorous or disapproving) a daughter, whom a family may be disappointed to have because of patriarchy (that favors boys to take care of their immediate families and extended families, and to maintain their family names), or who may possess disapproved stereotypically feminine qualities such as talkativeness, whining and nagging that's likened to a duck's or goose's quacking


cục tác

[kʊwk͡p̚˧˨ʔ taːk̚˧˦]

[kʊwk͡p̚˨˩ʔ taːk̚˦˧˥]

[kʊwk͡p̚˨˩˨ taːk̚˦˥]

From Proto-Vietic *k-taːk, from Proto-Austroasiatic *ktaat (“to cluck”), ultimately onomatopoeic. Cognates within Vietic include Muong [Hoà Bình] kuk⁸ taːk⁷, Tho [Cuối Chăm] kuk⁸ taːk⁷, Chut kutaːk⁷, and Arem kutæːk. Other cognates include Mon ကတတ် (“to cluck, cackle”), Nyah Kur [Northern] kǝták ("cackling (of a hen)"), Khmer ខ្តត (khtɑɑt, “to cluck, cackle”), Bahnar kơtak (“cluck, cackle”), Ngeq katoːc ("to crow; to cackle"), Semai kutok (“to cackle, cluck (of a hen)”), Cua takɔːt ("cackle of chicken").


cục ta cục tác

[kʊwk͡p̚˧˨ʔ taː˧˧ kʊwk͡p̚˧˨ʔ taːk̚˧˦]

[kʊwk͡p̚˨˩ʔ taː˧˧ kʊwk͡p̚˨˩ʔ taːk̚˦˧˥]

[kʊwk͡p̚˨˩˨ taː˧˧ kʊwk͡p̚˨˩˨ taːk̚˦˥]


chiếp

[t͡ɕiəp̚˦˧˥]


ò ó o

[ʔɔ˨˩ ʔɔ˧˦ ʔɔ˧˧]

[ʔɔ˦˩ ʔɔ˨˩˦ ʔɔ˧˧]

[ʔɔ˨˩ ʔɔ˦˥ ʔɔ˧˧]


da gà

[zaː˧˧ ɣaː˨˩]

[jaː˧˧ ɣaː˦˩]

[jaː˧˧ ɣaː˨˩]

da (“skin”) + gà (“chicken”), so called due to the feather-free-chicken-skin-like appearance.

nổi da gà


gia cầm

[zaː˧˧ kəm˨˩]

[jaː˧˧ kəm˦˩]

[jaː˧˧ kəm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 家禽, composed of 家 (“home”) and 禽 (“bird”).


le le

Reduplication of le. Compare chuồn chuồn, châu chấu, etc.

Ở Cà Mau, An Giang và một số tỉnh miền Tây Nam Bộ, nhiều người dân nuôi chim le le thu lợi nhuận khá cao. Le le vốn là giống chim trời hoang dã, sống trong môi trường tự nhiên, nhưng kể từ khi được con người chăn nuôi thì số lượng của chúng phát triển vượt bậc.

2019, “Nuôi chim le le (Raising Lesser Whistling Ducks)”, Đại Đoàn Kết (Great Unity)

In Cà Mau, An Giang, and a few South-western provinces, many people profit rather handsomely from raising lesser whistling ducks. The lesser whistling ducks are wild birds living in the natural environment; yet ever since being raised and bred by humans, their number increases significantly.

Dendrocygna javanica
Dendrocygna javanica#Translingual

lesser whistling duck (Dendrocygna javanica)


gà trống nuôi con

[ɣaː˨˩ t͡ɕəwŋ͡m˧˦ nuəj˧˧ kɔn˧˧]

[ɣaː˦˩ ʈəwŋ͡m˦˧˥ nuj˧˧ kɔŋ˧˧]

[ɣaː˨˩ ʈəwŋ͡m˦˥ nuj˧˧ kɔŋ˧˧]

(literal) a rooster/cock who raises his own chicks


ổ gà

[ʔo˧˩ ɣaː˨˩]

[ʔow˧˨ ɣaː˦˩]

[ʔow˨˩˦ ɣaː˨˩]

(figurative) a small or medium-sized pothole


mòng két

[mawŋ͡m˨˩ kɛt̚˧˦]

[mawŋ͡m˦˩ kɛt̚˦˧˥]

[mɔŋ˦˩ kɛt̚˦˧˥]

[mawŋ͡m˨˩ kɛk̚˦˥]


hồng mao

[həwŋ͡m˨˩ maːw˧˧]

[həwŋ͡m˦˩ maːw˧˧]

[həwŋ͡m˨˩ maːw˧˧]

voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao

an elephant with nine tusks, a rooster with nine spurs, a horse with nine groups of mane hair


vịt xiêm

[vɨt̚˨˩˨ sim˧˧]

[jɨt̚˨˩˨ sim˧˧]


ông nói gà, bà nói vịt

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˧˦ ɣaː˨˩ ʔɓaː˨˩ nɔj˧˦ vit̚˧˨ʔ]

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˨˩˦ ɣaː˦˩ ʔɓaː˦˩ nɔj˨˩˦ vit̚˨˩ʔ]

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˦˥ ɣaː˨˩ ʔɓaː˨˩ nɔj˦˥ vɨt̚˨˩˨]

[ʔəwŋ͡m˧˧ nɔj˦˥ ɣaː˨˩ ʔɓaː˨˩ nɔj˦˥ jɨt̚˨˩˨]

(literal) he said chickens, she said ducks


thuỷ cầm

[tʰwɪj˧˨ kəm˦˩]

[tʰ⁽ʷ⁾ɪj˨˩˦ kəm˨˩]

Sino-Vietnamese word from 水禽, composed of 水 (“water”) and 禽 (“bird”).

(collective) anseriforms, especially ducks and geese


uyên ương

[ʔwiən˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[ʔwiəŋ˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

[(ʔ)wiəŋ˧˧ ʔɨəŋ˧˧]

Sino-Vietnamese word from 鴛鴦 (“mandarin duck”).

Aix galericulata
Aix galericulata#Translingual

(zoology) a mandarin duck (a perching duck of the species Aix galericulata)


head

[haːj˧˧ ŋɨəj˨˩ ʔɗaːn˨˩ ʔɓaː˨˩ vaː˨˩ mot̚˧˨ʔ kɔn˧˧ vit̚˧˨ʔ tʰajŋ̟˨˩ kaːj˧˦ t͡ɕəː˧˨ʔ]

[haːj˧˧ ŋɨj˦˩ ʔɗaːŋ˦˩ ʔɓaː˦˩ vaː˦˩ mok̚˨˩ʔ kɔŋ˧˧ vit̚˨˩ʔ tʰɛɲ˦˩ kaːj˨˩˦ t͡ɕəː˨˩ʔ]

[haːj˧˧ ŋɨj˨˩ ʔɗaːŋ˨˩ ʔɓaː˨˩ vaː˨˩ mok̚˨˩˨ kɔŋ˧˧ vɨt̚˨˩˨ tʰan˨˩ kaːj˦˥ cəː˨˩˨]

[haːj˧˧ ŋɨj˨˩ ʔɗaːŋ˨˩ ʔɓaː˨˩ jaː˨˩ mok̚˨˩˨ kɔŋ˧˧ jɨt̚˨˩˨ tʰan˨˩ kaːj˦˥ cəː˨˩˨]

LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-hai người đàn bà và một con vịt thành cái chợ.wav

(idiomatic) women are typically loud, talkative, prone to nagging and gossiping


gà qué

[ɣaː˨˩ kwɛ˧˦]

[ɣaː˦˩ kwɛ˨˩˦]

[ɣaː˨˩ wɛ˦˥]

gà + qué, probably a non-Sino-Vietnamese reading of Chinese 雞 (“chicken”, SV: kê).

der

SV: <i class="Latn mention" lang="vi">kê</i>

vi-etym-sino

(colloquial) chicken (generally speaking)


gà ri

[ɣaː˨˩ zi˧˧]

[ɣaː˦˩ ʐɪj˧˧]

[ɣaː˨˩ ɹɪj˧˧]


cà sáy

[kaː˦˩ ʂaj˨˩˦]

(Quảng Ninh) hybrid of a ngan and a vịt; kind of mulard


gà Đông Tảo

[ɣaː˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ taːw˧˩]

[ɣaː˦˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ taːw˧˨]

[ɣaː˨˩ ʔɗəwŋ͡m˧˧ taːw˨˩˦]

gà (“chicken”) + Đông Tảo (a commune in Hưng Yên, Vietnam, where this chicken breed originated).


gà ta

[ɣaː˨˩ taː˧˧]

[ɣaː˦˩ taː˧˧]

[ɣaː˨˩ taː˧˧]

gà (“chicken”) + ta (“our; Vietnamese”).

Theo chủ một doanh nghiệp cung cấp trứng gà ta vào siêu thị, gà ta tức gà bản địa, được nuôi tập trung và sử dụng thức ăn theo công thức riêng do nhà máy cung cấp.

2023 March 25, Vương Ngọc, “Chuyện lạ: Trứng gà ta rẻ hơn trứng gà công nghiệp”, in Người Lao Động, retrieved 2024-11-19:

According to the owner of a business that supplies eggs of Vietnamese chickens to supermarkets, Vietnamese chickens, i.e. native chickens, are raised collectively and use food according to a specific feed formulation provided by the factory.

any of various chicken breeds native to Vietnam