ควักเนื้อ

th-verb

ควักเนื้อ • (kwák-nʉ́ʉa) (abstract noun การควักเนื้อ)

kwák-nʉ́ʉa (romanization)
การควักเนื้อ (abstract-noun)

ควัก (kwák, “to gouge out”) + เนื้อ (nʉ́ʉa, “flesh; meat”).

com

(idiomatic) to pay something for someone because the latter does not have enough money.

(idiomatic) to finance an activity using one's personal funds, especially when running out of capital or when not necessary to do so.


ซาย

ทราย ทราย#Thai


สมบูรณ

สมบูรณ์ สมบูรณ์#Thai

(chiefly in compounds) Alternative form of สมบูรณ์ (sǒm-buun)


หลาม

lǎam (romanization)
การหลาม (abstract-noun)


หลาม

th-noun

หลาม • (lǎam)


ทรุด

sút (romanization)
การทรุด (abstract-noun)

Borrowed from Old Khmer *ស្រុត៑ (*srut, “to cave in; to sink; to subside”); ultimately from Sanskrit द्रुड् (druḍ, “to perish; to sink”). Cognate with Modern Khmer ស្រុត (srot), ទ្រុឌ (trut), ទ្រុត (trut). Extended as Old Khmer សំម្រុត៑ (saṃmrut, “cave-in; landslide”), from which Thai ชำรุด was derived.

cog

to collapse; to cave in; to fall; to sink; to subside.

(of a condition, state, or situation, as a health condition, economic condition, etc) to decline; to deteriorate; to worsen.

or situation; economic condition; etc; or situation; economic condition; etc


สมบูรณ์

th-adj

สมบูรณ์ • (sǒm-buun) (abstract noun ความสมบูรณ์)

sǒm-buun (romanization)
ความสมบูรณ์ (abstract-noun)

Borrowed from Sanskrit सम्पूरण (sampūraṇa, literally “filling the stomach”); perhaps via Old Khmer saṃpūrṇa, saṃpūrṇna, saṃmpūrṇna, sampūra, saṃpūṇna, saṃpur (“complete, full; abundant, plentiful; etc”); equal to Thai สม (sǒm) + บูรณ์. Cognate with Lao ສົມບູນ (som būn), Northern Thai ᩈᩫᨾ᩠ᨷᩪᩁ᩠ᨱ᩺, Modern Khmer សម្បូណ៌ (sâម្បូណ៌), សម្បូរ (sɑmbou).

com

สม (sǒm) + บูรณ์

cog

Khmer សម្បូណ៌ (sâម្បូណ៌)

complete; entire; full; whole; total; thorough; lacking nothing; missing nothing.

perfect; excellent; flawless; defectless.

healthy; athletic; hearty; of good health; doing well; fit; strong; robust.


บำเพ็ญ

th-verb

บำเพ็ญ • (bam-pen) (abstract noun การบำเพ็ญ)

bam-pen (romanization)
การบำเพ็ญ (abstract-noun)

From Old Khmer បំពេញ (paṃbeña), បំពើញ (paṃbœña), ពម្ព្វេញ (bambveña), ពហពេង (bahabēṅa, “to complete, to fill, to make full; to accomplish, to carry out, to fulfill, to perform”). Cognate with Modern Khmer បំពេញ (bɑmpɨñ), Lao ບຳເພັນ (bam phen).

1 Timothy 5:10, KJV:
และได้บำเพ็ญคุณความดีทุกอย่าง
lɛ́ dâai bam-pen kun kwaam-dii túk-yàang
if she have diligently followed every good work.

(of a good deed, charitable deed, religious deed, etc) to accomplish; to carry out; to fulfill; to perform.

charitable deed; religious deed; etc; charitable deed; religious deed; etc

(of a religious or spiritual attribute or quality, as merit, virtue, etc) to complete, to fill, to make full, to perfect; to accumulate, to assemble, to collect, to compile, to pile up, to store up; to build up, to develop, to grow, to increase.

(especially in a wholesome way) to behave; to conduct.


เทพดา

th-noun

เทพดา • (têep-pá-daa) (classifier ตน or องค์)

têep-pá-daa (romanization)
ตน (classifier)
องค์ (classifier)

Borrowed from Old Khmer debatā, debtā; ultimately from Pali devatā or Sanskrit देवता (devatā). Cognate with Modern Khmer ទេពតា (teepdaa), ទេព្តា (teipdaa).

เทวดา เทวดา#Thai


ไข่มุก

From ไข่ (kài, “egg; ball; bead”) + มุก (múk, “feather oyster”).


ใส่ไข่

th-verb

ใส่ไข่ • (sài-kài) (abstract noun การใส่ไข่)

sài-kài (romanization)
การใส่ไข่ (abstract-noun)

ใส่ (sài, “to add; to fill; to insert”) + ไข่ (kài, “egg”); literally "to add an egg", referring to a cooking method to add specialities to a dish.

com

(slang, of a report, story, etc) to colour; to distort; to exaggerate; to manipulate; to misrepresent; to twist.


ครก

krók (romanization)
ลูก (classifier)
ใบ (classifier)

From Proto-Tai *ɡrokᴰ (“mortar”). Cognate with Isan คก, Lao ຄົກ (khok), Northern Thai ᨣᩕᩫ᩠ᨠ, Khün ᨤᩫ᩠ᨠ, Lü ᦷᦆᧅ (xok), Shan ၶူၵ်ႉ (khṵ̂uk), Tai Nüa ᥑᥨᥐ (xok), Tai Dam ꪶꪋꪀ, Ahom 𑜁𑜤𑜀𑜫 (khuk).


เส้นใหญ่

th-noun

เส้นใหญ่ • (sêen-yài)

เส้น (sên, “line, thread; (slang) connections: influential acquaintances”) + ใหญ่ (yài, “big; large”).

com

(slang) a lot of connections; powerful connections.


เส้นใหญ่

th-adj

เส้นใหญ่ • (sêen-yài)

(slang) having a lot of connections or powerful connections.


ดุสิต

th-noun

ดุสิต • (dù-sìt)

From Pali tusita (literally “contented; gratified; joyed; pleased; satisfied”); perhaps via Old Khmer tusita, tussidda. Cognate with Modern Khmer តុសិត (tosət). Compare Sanskrit तुषित (tuṣita), from which Thai ดุษิต was derived.

bor

Dusit Palace
th:พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท

สันดุสิต สันดุสิต#Thai

(Buddhist cosmology) Tusita, the fourth of the six spheres of heaven, ruled by สันดุสิต.

(Buddhist cosmology) a class of divine beings that live in this sphere.


ดุสิต

th-proper noun

ดุสิต • (dù-sìt)

เขต เขต#Thai

(เขต~) Dusit District, a district of Bangkok, the capital of Thailand.

พระราช พระราช#Thai

วัง วัง#Thai

(พระราชวัง~) Dusit Palace, a compound of royal residences in Bangkok, Thailand.

พระ พระ#Thai

ที่นั่ง ที่นั่ง#Thai

(พระที่นั่ง~) Dusit Maha Prasat Hall, a throne hall within the Grand Palace, Bangkok, Thailand.


ลัทธินายทุน

ทุนนิยม ทุนนิยม#Thai


ลัทธิคอมมิวนิสต์

th-noun

ลัทธิคอมมิวนิสต์

ลัทธิคอมมิวนิสต์ • (lát-tí-kɔm-miu-nít)


ด่าง

ด่าง • (dàang)

From Proto-Tai *ɗaŋᴮ (“lye”). Cognate with Lao ດັ່ງ (dang), Shan လင်ႇ (làng), Zhuang ndaengq.

(chemistry) hydroxide of alkali metal, a kind of base


ด่าง

dàang (romanization)
ความด่าง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓlaːŋᴮ (“white-spotted”). Cognate with Lao ດ່າງ (dāng), Ahom 𑜓𑜂𑜫 (daṅ).


ทุนนิยม

Calque of English capitalism. Same as ทุน (tun) + นิยม (ní-yom). Compare Lao ທຶນນິຍົມ (thưn ni nyom), Khmer មូលធននិយម (muulĕəʼthŭən niyum).

เขาตอบว่า "ของกล้วย ๆ ก็ต้องคอสต์โคสิ เป็นหนึ่งในสถาบันทุนนิยมที่น่ายกย่องที่สุดในโลก

2013, Rebecca R. Merrill, Greg Link, Stephen M.R. Covey, ความไว้ใจ กลยุทธ์สู่ความสำเร็จขั้นสูงสุด, Nation Books, →ISBN, page 178:

ลัทธิ ลัทธิ#Thai

(politics, economics) (ลัทธิ~) capitalism.


ทุน

Cognate with Lao ທຶນ (thưn), Northern Thai ᨴᩧ᩠ᨶ, Khün ᨴᩨ᩠ᨶ, Lü ᦑᦹᧃ (tuen), Shan တိုၼ်း (túen).

original belonging or asset for making use of.

เงิน เงิน#Thai


พระทัย

พระทัย • (prá-tai)

Perhaps from contraction or corruption of พระ (prá, “headword for nouns concerning gods, priests, royals”, literally “divine; holy; sacred; etc”) + หทัย (“heart; mind; emotion; etc”).

com

1 Corinthians 2:16, KJV:
เพราะว่า 'ใครเล่ารู้จักพระทัยขององค์พระผู้เป็นเจ้าเพื่อจะแนะนำสั่งสอนพระองค์ได้' แต่เราก็มีพระทัยของพระคริสต์
prɔ́ wâa · ‘krai lâo rúu-jàk prá-tai kɔ̌ɔng ong prá-pûu-bpen-jâao pʉ̂ʉa jà nɛ́-nam sàng-sɔ̌ɔn prá-ong dâai’ · dtɛ̀ɛ rao gɔ̂ mii prá-tai kɔ̌ɔng prá krít
For who hath known the mind of the Lord, that he may instruct him? But we have the mind of Christ.

Exodus 10:27, KJV:
แต่พระเยโฮวาห์ทรงทำให้พระทัยฟาโรห์แข็งกระด้าง พระองค์จึงไม่ยอมปล่อยเขาไป
dtɛ̀ɛ prá yee-hoo-waa song tam-hâi prá-tai faa-roo kɛ̌ng-grà-dâang · prá-ong jʉng mâi yɔɔm bplɔ̀i kǎo bpai
But the LORD hardened Pharaoh's heart, and he would not let them go.

Exodus 7:23, KJV:
ฟาโรห์เสด็จกลับเข้าในวัง มิได้เอาพระทัยใส่ในเหตุการณ์ครั้งนี้เหมือนกัน
faa-roo sà-dèt glàp kâo nai wang · mí dâai ao prá-tai sài nai hèet-gaan kráng níi mʉ̌ʉan-gan
And Pharaoh turned and went into his house, neither did he set his heart to this also.

Job 7:17, KJV:
มนุษย์เป็นอะไร พระองค์จึงทรงถือว่าเขาสำคัญนัก และที่พระองค์ใส่พระทัยเขา
má-nút bpen à-rai · prá-ong jʉng song tʉ̌ʉ wâa kǎo sǎm-kan nák · lɛ́ tîi prá-ong sài prá-tai kǎo
What is man, that thou shouldest magnify him? and that thou shouldest set thine heart upon him?

(of a god, high priest, or royal person) heart; mind; emotion, feeling, thought, spirit; intention, will, desire, wish.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


เชื้อชาติ

th-noun

เชื้อชาติ • (chʉ́ʉa-châat)

/t͡ɕʰɯa̯˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/


หมายหมั้น

th-verb

หมายหมั้น • (mǎai-mân)

หมายมั่น หมายมั่น#Thai


คตินิยมเชื้อชาติ

th-noun

คตินิยมเชื้อชาติ

คตินิยมเชื้อชาติ • (ká-dtì-ní-yom-chʉ́ʉa-châat)

/kʰa˦˥.ti˨˩.ni˦˥.jom˧.t͡ɕʰɯa̯˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

ประชาชนได้มารวมตัวกันต่อต้านคตินิยมเชื้อชาติ

The people gathered together to fight racism.

bprà-chaa-chon dâai maa ruuam dtuua gan dtɔ̀ɔ-dtâan ká-dtì-ní-yom-chʉ́ʉa-châat


บริบูรณ์

th-adj

บริบูรณ์ • (bɔɔ-rí-buun) (abstract noun ความบริบูรณ์)

bɔɔ-rí-buun (romanization)
ความบริบูรณ์ (abstract-noun)

From Sanskrit परिपूरण (paripūraṇa, “accomplishing; perfecting; rendering complete”), from परि (pari, “about; around”) + पूरण (pūraṇa, “completing; filling; fulfilling”); possibly via Old Khmer *paripūrṇa, paripūrṇna, paripūra, parihaʼapanā, parapurṇa, parapūrna, parapūra, parapū, pararpū (“complete; entire; full; whole; perfect; etc”); equivalent to Thai บริ (brì) + บูรณ์. Cognate with Modern Khmer បរិបូណ៌ (bârĭបូណ៌), បរិបូរ (bɑɑrebou).

com

บริ (brì) + บูรณ์

cog

Khmer បរិបូណ៌ (bârĭបូណ៌)

สัญญานี้ย่อมบริบูรณ์ต่อเมื่อส่งมอบทรัพย์สินที่ยืม
sǎn-yaa níi yɔ̂m bɔɔ-rí-buun dtɔ̀ɔ mʉ̂ʉa sòng-mɔ̂ɔp sáp-sǐn tîi yʉʉm
This contract is complete only upon delivery of the property borrowed.
มาตรา ๑๒๙๙ ภายในบังคับแห่งบทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น ท่านว่า การได้มาโดยนิติกรรมซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์นั้นไม่บริบูรณ์ เว้นแต่นิติกรรมจะได้ทำเป็นหนังสือและได้จดทะเบียนการได้มากับพนักงานเจ้าหน้าที่
mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi gâao-sìp gâao · paai-nai bang-káp hɛ̀ng bòt-ban-yàt nai bprà-muuan-gòt-mǎai níi rʉ̌ʉ gòt-mǎai ʉ̀ʉn · tâan wâa · gaan-dâi-maa dooi ní-dtì-gam sʉ̂ng à-sǎng-hǎa-rí-má-sáp rʉ̌ʉ sáp-pá-yá-sìt an gìao-gàp à-sǎng-hǎa-rí-má-sáp nán mâi bɔɔ-rí-buun · wén-dtɛ̀ɛ ní-dtì-gam jà dâai tam bpen nǎng-sʉ̌ʉ lɛ́ dâai jòt-tá-biian gaan-dâi-maa gàp pá-nák-ngaan-jâao-nâa-tîi
Section 1299 Subject to the provisions of the present Code or other law, it is prescribed that the acquisition of immovable property or a real right concerning immovable property through a juristic act is not complete, unless the juristic act has been done in writing and the acquisition has been registered by a competent authority.
มาตรา ๑๖๔๔ ผู้สืบสันดานจะรับมรดกแทนที่ได้ต่อเมื่อมีสิทธิบริบูรณ์ในการรับมรดก
mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hòk-rɔ́ɔi sìi-sìp sìi · pûu-sʉ̀ʉp-sǎn-daan jà ráp mɔɔ-rá-dòk tɛɛn-tîi dâai dtɔ̀ɔ mʉ̂ʉa mii sìt-tí bɔɔ-rí-buun nai gaan-ráp mɔɔ-rá-dòk

2017 April 7, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-04-28

Section 1644 A descendant shall be able to receive an inheritance through substitution only when he has a complete right to receive the inheritance.

(chiefly law) complete; perfect; excellent; flawless; defectless.


บริบูรณ์

th-proper noun

บริบูรณ์ • (bɔɔ-rí-buun)

com

บริ (brì) + บูรณ์

cog

Khmer បរិបូណ៌ (bârĭបូណ៌)

Baribour District, a district in Cambodia.


ประสูติ

th-noun

ประสูติ • (bprà-sùut)

From Sanskrit प्रसूति (prasūti, “birth; generation”). Cognate with Modern Khmer ប្រសូត (prɑɑsout).

bor

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai


ประสูติ

th-verb

ประสูติ • (bprà-sùut) (abstract noun การประสูติ)

bprà-sùut (romanization)
การประสูติ (abstract-noun)

(royal) to give birth; to be given birth.


เกอิชา

/keː˧.ʔi˨˩.t͡ɕʰaː˧/


จุ๊บ

th-interj

จุ๊บ • (júp)


จุ๊บ

th-noun

จุ๊บ • (júp)

the sound of sucking or drawing something into the mouth.


จุ๊บ

júp (romanization)
การจุ๊บ (abstract-noun)

(colloquial) to suck: to draw into the mouth.


จุ๊บ

จุ๊บ • (júp)

Semi-learned borrowing from English tube.


โคโลญ

From English Cologne, cologne, from French Cologne.


ไส้แห้ง

th-adj

ไส้แห้ง • (sâi-hɛ̂ɛng) (abstract noun ความไส้แห้ง)

sâi-hɛ̂ɛng (romanization)
ความไส้แห้ง (abstract-noun)

/saj˥˩.hɛːŋ˥˩/

ไส้ (sâi, “intestine”) + แห้ง (hɛ̂ɛng, “to dry”); literally "dried intestine".

com

(slang, often derogatory) living a hungry life due to poverty or insufficient income, for example; poor or impoverished to the extent of being unable to afford food or satisfy one's hunger.


วนิพก

wá-níp-pók (romanization)
คน (classifier)

Borrowed from Pali vanibbaka, vaṇibbaka (“pauper”). Cognate with Khmer វនិព្វក (vɔɔnipvɔɔk).

beggar who performs music in exchange for alms; beggar-musician.


ขนมเบื้อง

th-noun

ขนมเบื้อง • (kà-nǒm-bʉ̂ʉang)

/kʰa˨˩.nom˩˩˦.bɯa̯ŋ˥˩/

ขนม (kà-nǒm, “dessert; snack; sweet food”) + เบื้อง (bʉ̂ʉang, “flat pan”).

com

ไทย ไทย#Thai

(~ไทย) crêpe-like snack made from a mixture of coconut milk and flour smeared and fried on a flat pan, often topped with a salty shrimp mixture or sweetened fios de ovos.

ญวน ญวน#Thai


กลับลำ

From กลับ (glàp, “to return; to reverse; to turn (back, upside down, inside out, etc)”) + ลำ (lam, “hull (of a ship)”).

(idiomatic, colloquial) to change one's mind, especially in a sudden, unexpected, or surprising manner.


ฝาแฝด

th-noun

ฝาแฝด • (fǎa-fɛ̀ɛt)

/faː˩˩˦.fɛːt̚˨˩/

From ฝา (fǎa, “twin”) + แฝด (fɛ̀ɛt, “paired; twin”).


พราก

prâak (romanization)
การพราก (abstract-noun)

From Proto-Tai *braːkᴰ (“to separate”).
Cognate with Lao ພາກ (phāk), Lü ᦘᦱᧅ (phaak), Shan ၽၢၵ်ႈ (phāak), Tai Nüa ᥚᥣᥐ (phaak).


แฝด

th-adj

แฝด • (fɛ̀ɛt)

Cognate with Northern Thai ᨺᩯ᩠ᨯ, Khün ᨺᩯ᩠ᨯ, Lao ແຝດ (fǣt).


กอบ

gɔ̀ɔp (romanization)
การกอบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *koːpᴰ (“to take up in the two cupped hands”). Cognate with Lao ກອບ (kǭp), Tai Nüa ᥐᥩᥙᥱ (kǒap), Shan ၵွပ်ႇ (kàup), Bouyei goobt.

inh

to take something with the two hands cupped together; to scoop up with the hands.


กอบ

th-cls

กอบ • (gɔ̀ɔp)


ตราด

Possibly from Old Khmer ត្រាច៑ (trāc, “Dipterocarpus intricatus”).

bor

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Trat Province: an eastern coastal province of Thailand.

เทศบาล เทศบาล#Thai

เมือง เมือง#Thai

(เทศบาลเมือง~) Trat (the capital of Trat Province)


กลับตาลปัตร

th-adj

กลับตาลปัตร • (glàp-dtaa-lá-bpàt) (abstract noun ความกลับตาลปัตร)

glàp-dtaa-lá-bpàt (romanization)
ความกลับตาลปัตร (abstract-noun)

กลับ (glàp, “to return; to reverse; to turn (back, upside down, inside out, etc)”) + ตาลปัตร (dtaa-lá-bpàt, “talipot fan (of a Buddhist monk)”); literally "to turn a talipot fan".

com

2011, เซอาร่า & Magician's Doll, Double Extra ผูกขาดรักอันตรายร้ายเกินห้ามใจ, บงกช พับลิชชิ่ง, →ISBN, page 89:
เขากำลังเอามีดจี้ไปตรงคอหอยของนายฟากอท ทว่า เหตุการณ์กลับตาลปัตรเมื่อจู่ ๆ นายรีไรท์ร้องเสียงหลงและทิ้งมีดลงกับพื้น
kǎo gam-lang ao mîit jîi bpai dtrong kɔɔ-hɔ̌i kɔ̌ɔng naai faa-gɔ́t · tá-wâa · hèet-gaan glàp-dtaa-lá-bpàt mʉ̂ʉa jùu jùu naai rii-rái rɔ́ɔng sǐiang-lǒng lɛ́ tíng mîit long gàp pʉ́ʉn
He was pointing the knife at Mr Fagot's throat. But the situation was reversed when Mr Rewrite made a shrill cry and threw the knife down on the floor all of a sudden.

2014, คีตะธารา, เพลิงภุมริน, eReader (Thailand), page 285:
เจ้าหน้าที่ตำรวจก็เข้ามาตรวจค้นดูร่องรอยแต่ก็ไม่พบอะไรเลย ใครจะไปรู้ว่าเรื่องราวมันจะกลับตาลปัตร
jâao-nâa-tîi dtam-rùuat gɔ̂ kâo maa dtrùuat-kón duu rɔ̂ng-rɔɔi dtɛ̀ɛ gɔ̂ mâi póp à-rai ləəi · krai jà bpai rúu wâa rʉ̂ʉang-raao man jà glàp-dtaa-lá-bpàt
Police officers came to look for the traces but did not find anything at all. Who could ever know that the matter would become topsy-turvy?

2015, อัญญาณี, บ่วงแค้นแสนหวาน, eReader (Thailand), page 301:
นางตกใจจนเป็นลม ไม่คิดว่าเหตุการณ์มันจะกลับตาลปัตรเช่นนี้
naang dtòk-jai jon bpen-lom · mâi kít wâa hèet-gaan man jà glàp-dtaa-lá-bpàt chên-níi
She fainted because of the shock, for she never thought that the incident would turn this topsy-turvy.

2016, พิณแห่งรัก, โซ่รักวิวาห์ร้อน ภาคต่อ โซ่รักลีลาหวาน, eReader (Thailand), page 32:
เขาปฏิเสธตัวเองมาโดยตลอดเพราะตอนนั้นนำพาเป็นชาย แล้วเวลานี้อยู่ ๆ ทุกอย่างก็กลับตาลปัตร คงต้องให้เวลาตัวเองคิดทบทวนความรู้สึกเสียใหม่
kǎo bpà-dtì-sèet dtuua-eeng maa dooi dtà-lɔ̀ɔt prɔ́ dtɔɔn-nán nam-paa bpen chaai · lɛ́ɛo wlao-níi yùu yùu túk-yàang gɔ̂ glàp-dtaa-lá-bpàt · kong dtɔ̂ng hâi wee-laa dtuua-eeng kít tóp-tuuan kwaam-rúu-sʉ̀k sǐia mài
He had always said no to himself because at that time Nampha was a man. Now that everything has simply turned upside down, he might need to give himself some time to rethink about that feeling.

(idiomatic) topsy-turvy; turned upside down; changed, inverted, or reversed, especially in an unexpected or surprising manner.


เสี้ยม

th-verb

เสี้ยม • (sîiam) (abstract noun การเสี้ยม)

sîiam (romanization)
การเสี้ยม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *siəmꟲ¹ (“to sharpen to a point”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᨿ᩶ᨾ, Khün ᩈ᩠ᨿ᩶ᨾ, Lao ສ້ຽມ (sīam), Lü ᦵᦉᧄᧉ (ṡem²), Shan သဵမ်ႈ (sāem), Tai Nüa ᥔᥥᥛᥲ (sèm), Phake ꩬိမ် (sim), Ahom *𑜏𑜢𑜉𑜫 (*sim).

cog

Lü ᦵᦉᧄᧉ (ṡem²)


เสี้ยม

th-adj

เสี้ยม • (sîiam) (abstract noun ความเสี้ยม)

sîiam (romanization)
ความเสี้ยม (abstract-noun)

cog

Lü ᦵᦉᧄᧉ (ṡem²)


รุ่น

th-noun

รุ่น • (rûn)


รุ่น

th-adj

รุ่น • (rûn)

→ Lao: ຮຸ່ນ (hun) / ລຸ້ນ (lun)


เครื่องหมายวรรคตอน

th-noun

เครื่องหมายวรรคตอน

เครื่องหมายวรรคตอน • (krʉ̂ʉang-mǎai-wák-dtɔɔn)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦.wak̚˦˥.tɔːn˧/

From เครื่องหมาย (krʉ̂ʉang-mǎai) + วรรคตอน.

com

เครื่องหมาย (krʉ̂ʉang-mǎai) + วรรคตอน

th:เครื่องหมายวรรคตอน


เพิ่ง

th-adv

เพิ่ง • (pə̂ng) (abstract noun ความเพิ่ง)

pə̂ng (romanization)
ความเพิ่ง (abstract-noun)


ย้าย

yáai (romanization)
การย้าย (abstract-noun)

Cognate with Lao ຍ້າຍ (nyāi), Lü ᦍᦻᧉ (yaay²), Shan ယၢႆႉ (yâ̰ai).

ย้ายบ้าน


วรรค

th-noun

วรรค • (wák)

From Sanskrit वर्ग (varga, “class; division; group; section; etc”). Cognate with Khmer វគ្គ (vĕək), Lao ວັກ (wak). Doublet of พรรค (pák).

bor

ปักษ์ ปักษ์#Thai

a traditional unit of days under the lunar calendar, equal to 4 or 5 ปักษ์ (bpàk).

(in writing, printing, computing, etc) space; blank; pause.

แป้น แป้น#Thai


สุดยอด

th-adj

สุดยอด • (sùt-yɔ̂ɔt) (abstract noun ความสุดยอด)

sùt-yɔ̂ɔt (romanization)
ความสุดยอด (abstract-noun)

/sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩/

สุด (sùt, “end; final; last; most; etc”) + ยอด (yɔ̂ɔt, “apex; crest; peak; tip; top; etc”).

com

(slang) best, excellent, finest, perfect; amazing, awesome, incredible, wonderful; matchless, greatest; first, foremost.


อร

Uncertain. Perhaps from:
* Old Khmer *ʼār (“childless woman”), corresponding to Modern Khmer អារ (ʼaa, “married but childless; barren, infertile, sterile; etc”);
* clipping of อรทัย (“maiden; damsel”), which was possibly derived from Old Khmer ʼārttai (“childless woman”);
* clipping of อรไท or อ่อนไท้ (“noble woman; woman in authority; etc”); or
* corruption of อ่อน (ɔ̀ɔn, “gentle; soft; young; etc”).

th-l

(literary, poetic) maiden; damsel; lass.


อร

(literary, poetic) adorable; beautiful; lovely.


อร

Borrowed from Old Khmer ʼara, *ʼa (“glad, happy; to delight, to gladden, to please; etc”). Cognate with Modern Khmer អរ (ʼɑɑ).

(literary, poetic) to content; to delight; to gladden; to please.


เช็กโกสโลวะเกีย

th-proper noun

เช็กโกสโลวะเกีย • (chék-goo-sà-loo-wá-giia)

ประเทศเช็กโกสโลวะเกีย

th:เช็กโกสโลวะเกีย


จุลภาค

เศรษฐศาสตร์จุลภาค
microeconomics


ยูโกสลาเวีย

ประเทศยูโกสลาเวีย

th:ยูโกสลาเวีย


เข็ญ

kěn (romanization)
ความเข็ญ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨡᩮ᩠ᨶ or ᨡᩮᩢ᩠ᨶ, Lao ເຂັນ (khen), Khün ᨡᩮ᩠ᨶ, Lü ᦃᦲᧃ (ẋiin) or ᦵᦃᧃ (ẋen), Shan ၶဵၼ် (khǎen), Ahom 𑜁𑜢𑜃𑜫 (khin). The spelling of the word was contaminated by เพ็ญ (pen) which is a loanword from Old Khmer.


โคอาลา

koo-aa-lâa (romanization)
ตัว (classifier)

/kʰoː˧.ʔaː˧.laː˥˩/


แบ

bɛɛ (romanization)
การแบ (abstract-noun)

Cognate with Lao ແບ (bǣ) or ເບ (bē), Tai Dam ꪵꪚ, Zhuang mbe, Saek แบ๋, Tày be.


อาการ

From Sanskrit आकार (ākāra, “form; figure; shape; stature; appearance; etc.”). Compare Pali ākāra, Khmer អាការ (ʼaakaa), Lao ອາການ (ʼā kān).

cog

Lao ອາການ (ʼā kān)

อาการหนัก


พยายาม

th-verb

พยายาม • (pá-yaa-yaam) (abstract noun การพยายาม or ความพยายาม)

pá-yaa-yaam (romanization)
การพยายาม (abstract-noun)
ความพยายาม (abstract-noun)

From Sanskrit व्यायाम (vyāyāma, “drill, exercise, practice; effort, exertion, struggle; etc”); perhaps via Old Khmer byāyāma, byāyām (“to strive; to struggle; to endeavor; to persist; to persevere; etc”). Cognate with Lao ພະຍາຍາມ, Northern Thai ᨽ᩠ᨿᩣᨿᩣ᩠ᨾ, Modern Khmer ព្យាយាម (pyiəyiəm).

bor

to make an effort; to endeavor; to strive; to struggle; to try; to attempt; to persevere; to persist.

มาตรา ๘๐ ผู้ใดลงมือกระทำความผิด แต่กระทำไปไม่ตลอด หรือกระทำไปตลอดแล้ว แต่การกระทำนั้นไม่บรรลุผล ผู้นั้นพยายามกระทำความผิด
mâat-dtraa · bpɛ̀ɛt sìp · pûu-dai long-mʉʉ grà-tam kwaam-pìt · dtɛ̀ɛ grà-tam bpai mâi dtà-lɔ̀ɔt · rʉ̌ʉ grà-tam bpai dtà-lɔ̀ɔt lɛ́ɛo · dtɛ̀ɛ gaan-grà-tam nán mâi ban-lú pǒn · pûu nán pá-yaa-yaam grà-tam kwaam-pìt
Section 80 [When] anyone commences to commit an offence but does not carry [it] through or has carried [it] through but his action does not achieve [its] end, that one attempts to commit an offence.
ผู้ใดพยายามกระทำความผิด ผู้นั้นต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น
pûu-dai pá-yaa-yaam grà-tam kwaam-pìt · pûu nán dtɔ̂ng rá-waang-tôot sɔ̌ɔng nai sǎam sùuan kɔ̌ɔng tôot tîi gòt-mǎai gam-nòt wái sǎm-ràp kwaam-pìt nán

1956 November 15, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-05-29, archived from the original on 2020-07-09

[When] anyone attempts to commit an offence, that one is liable to two thirds of the penalty which the law has provided for such offence.

(criminal law) to attempt: to make a substantial but unsuccessful effort (to commit a crime).


พยายาม

(criminal law) attempt: substantial but unsuccessful effort (to commit a crime).


คอมมิวนิสต์

th-noun

คอมมิวนิสต์ • (kɔm-miu-nít)


คอมมิวนิสต์

th-adj

คอมมิวนิสต์ • (kɔm-miu-nít)


หวานใจ

From หวาน (wǎan, “sweet”) + ใจ (jai, “heart”); perhaps calque of English sweetheart.


ซองจดหมาย

th-noun

ซองจดหมาย • (sɔɔng-jòt-mǎai) (classifier ซอง)

sɔɔng-jòt-mǎai (romanization)
ซอง (classifier)

/sɔːŋ˧.t͡ɕot̚˨˩.maːj˩˩˦/


หลงใหล

th-verb

หลงใหล • (lǒng-lǎi) (abstract noun การหลงใหล or ความหลงใหล)

lǒng-lǎi (romanization)
การหลงใหล (abstract-noun)
ความหลงใหล (abstract-noun)

com

หลง (lǒng) + ใหล


เดี๋ยวเดียว

th-adv

เดี๋ยวเดียว • (dǐao-diao)

From เดี๋ยว (dǐao, “moment”) + เดียว (diao, “single”).


บริจาค

th-verb

บริจาค • (bɔɔ-rí-jàak) (abstract noun การบริจาค)

bɔɔ-rí-jàak (romanization)
การบริจาค (abstract-noun)

/bɔː˧.ri˦˥.t͡ɕaːk̚˨˩/

From Pali pariccāga (“donation, give; presentation; etc”); ultimately from Sanskrit परित्याग (parityāga), from which Thai ปริตยาค (bpà-rít-dtà-yâak) is derived. Cognate with Khmer បរិច្ចាគ (bɑɑrəccaak), Lao ບໍລິຈາກ (bǭ li chāk).


บริจาค

th-noun

บริจาค • (bɔɔ-rí-jàak)

/bɔː˧.ri˦˥.t͡ɕaːk̚˨˩/

ทศพิธราชธรรม ทศพิธราชธรรม#Thai

(Buddhism) pariccāga: donation, giving away, or sacrifice, being one of the ten virtues that constitute ทศพิธราชธรรม.


กรรโชก

th-verb

กรรโชก • (gan-chôok) (abstract noun การกรรโชก)

gan-chôok (romanization)
การกรรโชก (abstract-noun)

กระโชก กระโชก#Thai


ว่าว

→ Malay: wau

Indonesian: wau

→ Pattani Malay: وا (wa)

Cognate with Lao ວ່າວ (wāo), Lü ᦞᦱᧁᧈ (vaaw¹), Northern Thai ᩅ᩵ᩤ᩠ᩅ, Saek วาว, Shan ဝၢဝ်ႇ (wàao).

เล่นว่าว


ยุติธรรม

th-noun

ยุติธรรม • (yút-dtì-tam)

From ยุติ (yút-dtì, “fairness; justice; righteousness; etc”) + ธรรม (tam, “dharma”). Compare Modern Khmer យុត្តិធម៌ (yuttethɔə).

com

fairness; justice; justness; reasonableness; rightness; righteousness.

กระทรวง กระทรวง#Thai


ยุติธรรม

th-adj

ยุติธรรม • (yút-dtì-tam) (abstract noun ความยุติธรรม)

yút-dtì-tam (romanization)
ความยุติธรรม (abstract-noun)

fair; just; reasonable; right; righteous.


เตือน

th-verb

เตือน • (dtʉʉan) (abstract noun การเตือน)

dtʉʉan (romanization)
การเตือน (abstract-noun)

→ Khmer: តឿន (tɨən)

From Proto-Tai *tɯənᴬ. Cognate with Northern Thai ᨲᩮᩥ᩠ᨶ, Lao ເຕືອນ (tư̄an), Lü ᦵᦎᦲᧃ (ṫoen), Zuojiang Zhuang dwen, Zhuang dwen.

cog

Lü ᦵᦎᦲᧃ (ṫoen)

to warn, to alarm, to alert, to caution; to notify, to advise; to remind, to recall; to bring to senses.


เบียดเบียน

th-verb

เบียดเบียน • (bìiat-biian) (abstract noun การเบียดเบียน)

bìiat-biian (romanization)
การเบียดเบียน (abstract-noun)

From Old Khmer pēta pēna (“to annoy, to bother, to trouble; to menace, to threaten; etc”), from pēta, piata (“to press; to oppress”) + pēna, piana (“to abuse; to maltreat; to mistreat”), equivalent to Thai เบียด (bìiat) + เบียน (biian). Cognate with Modern Khmer បៀតបៀន (biətbiən).

bor

Exodus 1:11, KJV:
เขาจึงตั้งนายงานให้เบียดเบียนคนอิสราเอลด้วยงานตรากตรำ
kǎo jʉng dtâng naai-ngaan hâi bìiat-biian kon ìs-raa-eel dûai ngaan dtràak-dtram
They did set over them taskmasters to afflict them with their burdens.

Exodus 1:12, KJV:
แต่ยิ่งเบียดเบียนชนชาติอิสราเอล ชนชาติอิสราเอลก็ยิ่งทวีมากขึ้น
dtɛ̀ɛ yîng bìiat-biian chon-châat ìs-raa-eel · chon-châat ìs-raa-eel gɔ̂ yîng tá-wii mâak kʉ̂n
But the more they afflicted them, the more they multiplied and grew.

to persecute; to harass; to trouble; to annoy; to disturb; to worry; to bother; to distress; to afflict.


พันธุ์

th-noun

พันธุ์ • (pan)

From Sanskrit बन्धु (bandhu, “connection; relation; association; kinsman; relative; kindred”) or Pali bandhu (“relation; relative; kinsman”). Compare Lao ພັນທຸ (phan thu).


เป็นกลาง

th-adj

เป็นกลาง • (bpen-glaang) (abstract noun ความเป็นกลาง)

bpen-glaang (romanization)
ความเป็นกลาง (abstract-noun)

From เป็น (bpen, “to be”) + กลาง (glaang, “middle”).

com

impartial; neutral; nonpartisan; unbiased; unprejudiced.


เข้าข้าง

th-verb

เข้าข้าง • (kâo-kâang) (abstract noun การเข้าข้าง or ความเข้าข้าง)

kâo-kâang (romanization)
การเข้าข้าง (abstract-noun)
ความเข้าข้าง (abstract-noun)

/kʰaw˥˩.kʰaːŋ˥˩/

เข้า (kâo, “to enter; to come in”) + ข้าง (kâang, “part; side”). Cognate with Lao ເຂົ້າຂ້າງ (khao khāng).


ลำเอียง

th-verb

ลำเอียง • (lam-iiang) (abstract noun การลำเอียง or ความลำเอียง)

lam-iiang (romanization)
การลำเอียง (abstract-noun)
ความลำเอียง (abstract-noun)

Borrowed from Old Khmer ល្អៀង (lʼiaṅa, “to lean, to slant, to slope, to tilt; to tend, to trend; to be inclined (towards), to be calculated (to); etc”). Cognate with Modern Khmer លំអៀង (lumʼiəng) or លម្អៀង (lɔɔlumʼiəng), and ល្អៀង (lʼiəng), Lao ລຳອຽງ (lam ʼīang). Possibly doublet of เอียง (iiang).

bor+

James 2:4, KJV:
พวกท่านเองมิได้ลำเอียงและกลายเป็นผู้วินิจฉัยด้วยใจชั่วหรือ
pûuak tâan eeng mí dâai lam-iiang lɛ́ glaai bpen pûu-wí-nít-chǎi dûai jai chûua rʉ̌ʉ
Are ye not then partial in yourselves, and are become judges of evil thoughts?

to be biased; to be discriminatory; to be nonneutral; to be partial; to be prejudiced.


อคติ

th-noun

อคติ • (à-ká-dtì)

/ʔa˨˩.kʰa˦˥.tiʔ˨˩/

From Pali agati (“prejudice”, literally “not going”), from a- (“no; not; non; etc”) + gati (“going, coming; course, current; etc”), equivalent to Thai อ (à) + คติ (ká-dtì). Cognate with Modern Khmer អគតិ (ʼɑɑkteʼ).

bor

bias; discrimination; nonneutrality; partiality; prejudice.


ส่อง

sɔ̀ng (romanization)
การส่อง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩈᩬ᩵ᨦ, Lao ສ່ອງ (sǭng), Lü ᦉᦸᧂᧈ (ṡoang¹), Tai Dam ꪎ꪿ꪮꪉ, Shan သွင်ႇ (sàung) and ထွင်ႇ (thàung), Tai Nüa ᥔᥩᥒᥱ (sǒang), ᥗᥩᥒᥱ (thǒang) and ᥖᥩᥒᥱ (tǒang), Ahom 𑜏𑜨𑜂𑜫 (soṅ).

cog

Lü ᦉᦸᧂᧈ (ṡoang¹)

to emit light: to glow, to shine, to beam, to radiate, etc.

to look into the dark or look at or observe something in the dark, with the help of a light.

to look (at, into, through, etc); to look fixedly or intently; to observe.

(slang, of a weapon) to aim, to point; to discharge, to shoot, to fire.


มงกุฏ

มงกุฎ มงกุฎ#Thai


น้ำสังข์

th-noun

น้ำสังข์ • (náam-sǎng)

From น้ำ (náam, “water”) + สังข์ (sǎng, “conch”); literally "conch water".

com

consecrated water contained in a conch, traditionally poured on someone or something for auspicious purposes, as on the hands of a bride and her groom during their wedding ceremony or on the head of a child during a tonsure ceremony.


ผนวช

th-verb

ผนวช • (pà-nùuat) (abstract noun การผนวช)

pà-nùuat (romanization)
การผนวช (abstract-noun)

From Old Khmer ផ្នូស (phnūsa), ផ្នូស្ស (phnūssa), ផ្នួស (phnwsa), Pre-Angkorian Old Khmer ប្នោស៑ (pnos), or Angkorian Old Khmer ផ្ន្វស៑ (phnvas), ផ្នោស៑ (phnos), ប្នោស៑ (pnos, “to be in holy orders; holy orders”), extended forms of បោស៑ (pos), ប្វាស៑ (pvās), ប្វស៑ (pvas), from which Thai บวช (bùuat) was derived. The final is also changed to ช to correspond Pali pabbajjā. Cognate with Modern Khmer ផ្នួស (phnuəh).

(royal) to ordain; to confer holy orders upon; to invest with priesthood; to consecrate as a priest.

(royal) to be ordained; to be conferred holy orders upon; to enter priesthood; to become or be a priest.


ผนวช

พระ พระ#Thai


แถม

tɛ̌ɛm (romanization)
การแถม (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 添 (MC them, “to add”), Thai เติม (dtəəm), Lao ແຖມ (thǣm), Northern Thai ᨳᩯ᩠ᨾ, Khün ᨳᩯ᩠ᨾ, Lü ᦶᦏᧄ (ṫhaem), Shan ထႅမ် (thěm) and Vietnamese thêm.

to add on (to) for good measure, e.g. as a bonus or premium.


แถม

th-adj

แถม • (tɛ̌ɛm)

that which is added on, e.g. as a bonus or premium; in addition.


เจิม

jəəm (romanization)
การเจิม (abstract-noun)

Perhaps from Old Khmer *ចេំ (*ceṃ, “to increase; to enhance; to go over; to go beyond”).

bor

to add; to make additions (to); to increase; to enhance; to supplement; to aggrandise; to expand; to enlarge.

(religion) to mark white spots on someone or something using a consecrated perfuming powder liquid on an auspicious occasion, as during an inaugural or wedding ceremony.

(slang, humorous) to inaugurate; to commence; to begin; to start; to initiate; to open first; to try first; to do first.


เจิม

th-noun

เจิม • (jəəm)

Perhaps from clipping of Old Khmer ចំចេំ (caṃceṃ), ចន្ច្យេម (cancyema, “eyebrow”). Compare Modern Khmer ចិញ្ចើម (cəñcaəm).


ความขาว

ขาว ขาว#Thai


ความลึก

ความลึก • (kwaam-lʉ́k)

ลึก ลึก#Thai

abstract noun of ลึก (lʉ́k): depth; deepness.


ความสูง

สูง สูง#Thai


ความต่ำ

ต่ำ ต่ำ#Thai


ความร้อน

ความร้อน • (kwaam-rɔ́ɔn)

ร้อน ร้อน#Thai


ความเย็น

เย็น เย็น#Thai


ความเค็ม

เค็ม เค็ม#Thai


ความหนา

หนา หนา#Thai


ความจน

abstract noun of จน (jon): poorness; poverty.


ความสวย

สวย สวย#Thai


ความผอม

ความผอม • (kwaam-pɔ̌ɔm)

/kʰwaːm˧.pʰɔːm˩˩˦/

ผอม ผอม#Thai

abstract noun of ผอม (pɔ̌ɔm): thinness; skinniness.


ความเปรี้ยว

ความเปรี้ยว • (kwaam-bprîao)

เปรี้ยว เปรี้ยว#Thai

abstract noun of เปรี้ยว (bprîao): sourness.


ความอ้วน

อ้วน อ้วน#Thai

abstract noun of อ้วน (ûuan): fatness; obesity.


ความดัง

ดัง ดัง#Thai

abstract noun of ดัง (dang): loudness; popularity.


ความยาว

ยาว ยาว#Thai


ความอ่อน

ความอ่อน • (kwaam-ɔ̀ɔn)

/kʰwaːm˧.ʔɔːn˨˩/

ความ (kwaam) + อ่อน (ɔ̀ɔn)

prefix

ความ (kwaam) + อ่อน (ɔ̀ɔn)

อ่อน อ่อน#Thai


ความมืด

th-noun

ความมืด • (kwaam-mʉ̂ʉt)

มืด มืด#Thai


ฟันธง

th-verb

ฟันธง • (fan-tong) (abstract noun การฟันธง)

fan-tong (romanization)
การฟันธง (abstract-noun)

ฟัน (fan, “to strike down (with)”) + ธง (tong, “banner; flag”).

com

(idiomatic) to affirm, to confirm; to give a conclusive decision, to make a clear determination, to make a decisive ruling.


ความสว่าง

สว่าง สว่าง#Thai

abstract noun of สว่าง (sà-wàang): brightness.


ความรวย

รวย รวย#Thai

abstract noun of รวย (ruai): richness; wealth.


แนะนำ

th-verb

แนะนำ • (nɛ́-nam) (abstract noun การแนะนำ)

nɛ́-nam (romanization)
การแนะนำ (abstract-noun)

From แนะ (nɛ́) + นำ (nam). Cognate with Lao ແນະນຳ (næ nam).

to advise; to guide; to suggest; to recommend.


ความหวาน

หวาน หวาน#Thai

abstract noun of หวาน (wǎan): sweetness; lusciousness.


ต่ำตม

th-adj

ต่ำตม • (dtàm-dtom) (abstract noun ความต่ำตม)

dtàm-dtom (romanization)
ความต่ำตม (abstract-noun)

ต่ำ (dtàm, “low”) + ตม (dtom, “mud; mire”).

com

extremely low, base, mean, vulgar, coarse, unmannerly, uncivil, immoral, or obscene.


เพชรในตม

เพชร (pét, “diamond”) + ใน (nai, “in”) + ตม (dtom, “mud; mire”).

diamond in the rough
diamond in the rough


เพชรตัดเพชร

th-noun

เพชรตัดเพชร • (pét-dtàt-pét)

From เพชร (pét, “diamond”) + ตัด (dtàt, “to cut; to cross, to pass across; to go (against), to be in contrast (with); to reduce, to curtail; etc”) + เพชร (pét, “diamond”).

com

(idiomatic) equal match in wit; fight or competition between equally smart people.


มาลา

Borrowed from Pali mālā (“flower; garland; series; etc”) or Sanskrit माला (mālā, “garland; necklace; row; crown; etc”). Cognate with Old Khmer mālā, malā (“wreath, garland; slavename”); Modern Khmer មាលា (miəliə); Burmese မာလာ (mala); Lao ມາລາ (mā lā); Northern Thai ᨾᩣᩃᩣ.

bor

พวง พวง#Thai

(formal) (พวง~) wreath; garland; festoon.

(literary, poetic) line; row; thread; series.

Exodus 29:6, KJV:
จงสวมมาลาที่ศีรษะของอาโรนและจงสวมมงกุฎบริสุทธิ์ทับมาลา
jong sǔuam maa-laa tîi sǐi-sà kɔ̌ɔng aa-roon lɛ́ jong sǔuam mong-gùt bɔɔ-rí-sùt táp maa-laa
And thou shalt put the mitre upon his head, and put the holy crown upon the mitre.

Exodus 28:37, KJV:
และเจ้าจงเอาด้ายถักสีฟ้าผูกแผ่นทองคำนั้นไว้บนมาลาให้อยู่ที่ข้างมาลาด้านหน้า
lɛ́ jâao jong ao dâai tàk sǐi fáa pùuk pɛ̀n tɔɔng-kam nán wái bon maa-laa hâi yùu tîi kâang maa-laa dâan nâa
And thou shalt put it on a blue lace, that it may be upon the mitre; upon the forefront of the mitre it shall be.

Isaiah 3:20, KJV:
ผ้ามาลา กำไลเท้า ผ้าคาดศีรษะ หีบเครื่องน้ำอบ ตะกรุดพิสมร
pâa maa-laa · gam-lai táao · pâa kâat sǐi-sà · hìip krʉ̂ʉang náam-òp · dtà-grùt pít-sà-mɔ̌ɔn
The bonnets, and the ornaments of the legs, and the headbands, and the tablets, and the earrings,

พระ พระ#Thai


คล้อง

th-verb

คล้อง • (klɔ́ɔng) (abstract noun การคล้อง)

klɔ́ɔng (romanization)
การคล้อง (abstract-noun)

to wear around (one's neck); to rope, to lasso, to snare.


ความหล่อ

th-noun

ความหล่อ • (kwaam-lɔ̀ɔ)

ความ (kwaam) + หล่อ (lɔ̀ɔ)

prefix

ความ (kwaam) + หล่อ (lɔ̀ɔ)

หล่อ หล่อ#Thai

abstract noun of หล่อ (lɔ̀ɔ): handsomeness.


เนื้อความ

th-noun

เนื้อความ • (nʉ́ʉa-kwaam)

com

เนื้อ (nʉ́ʉa) + ความ (kwaam)

gist; essence of a matter; general message.


ถอนใจ

th-verb

ถอนใจ • (tɔ̌ɔn-jai) (abstract noun การถอนใจ)

tɔ̌ɔn-jai (romanization)
การถอนใจ (abstract-noun)

/tʰɔːn˩˩˦.t͡ɕaj˧/


ต้อ

th-noun

ต้อ • (dtɔ̂ɔ)


ไม้ม้วน

ไม้ม้วน • (máai-múuan)

From ไม้ (máai, “mark”) + ม้วน (múuan, “to roll”), referring to the rolled appearance of the symbol on the top.

com

the name for the Thai script symbol ‹ใ›.


กระจกเงา

th-noun

กระจกเงา • (grà-jòk-ngao) (classifier บาน)

grà-jòk-ngao (romanization)
บาน (classifier)

From กระจก (grà-jòk, “glass”) + เงา (ngao, “image; reflection; shadow”).


ประมวล

th-verb

ประมวล • (bprà-muuan) (abstract noun การประมวล)

bprà-muuan (romanization)
การประมวล (abstract-noun)


มัจจุราช

th-noun

มัจจุราช • (mát-jù-râat)

Borrowed from Pali maccurāja, from maccu (“death”) + rāja (“king”), literally "king of death", equivalent to มัจจุ + ราช (râat).

com

มัจจุ + ราช (râat)

(Buddhism, Hinduism) Yama, the god of death who serves as the overlord of the hells and the judge of the dead.

(figurative) anyone or anything that causes death, destruction, or ruin; death, destruction, or ruin itself.


บาดาล

From Pali pātāla (“hell; underworld”); ultimately from Sanskrit पाताल (pātāla, “idem”). Cognate with Modern Khmer បាតាល (baataal).

(Buddhist and Hindu cosmology) Pātāla, the subterranean realm where the nāgas live.


บาดาล

(mythology) the world underseas, as merworld.

(geology) underground: regions beneath the earth surface.


สก็อต

th-adj

สก็อต • (sà-gɔ̀t) (abstract noun ความสก็อต)

sà-gɔ̀t (romanization)
ความสก็อต (abstract-noun)

ภาษาสก็อต


หมอลำ

th-noun

หมอลำ • (mɔ̌ɔ-lam)

(music) mor lam, a style of traditional folk music from Laos and Isan.


หยอก

yɔ̀ɔk (romanization)
การหยอก (abstract-noun)


หลอน

th-verb

หลอน • (lɔ̌ɔn) (abstract noun การหลอน or ความหลอน)

lɔ̌ɔn (romanization)
การหลอน (abstract-noun)
ความหลอน (abstract-noun)

(archaic) to bait, to entice, to entrap, to lure, to tempt; to deceive, to delude, to mislead, to swindle.

to appear or visit as a ghost or spirit;

(slang) to appear or visit, especially unwelcomely;

to disturb or trouble mentally or emotionally;

to haunt:
to remain; to recur persistently.

(slang) to freak out; to scare; to frighten.


ดั้งเดิม

th-adj

ดั้งเดิม • (dâng-dəəm) (abstract noun ความดั้งเดิม)

dâng-dəəm (romanization)
ความดั้งเดิม (abstract-noun)


สี่เหลี่ยม

th-noun

สี่เหลี่ยม • (sìi-lìiam) (classifier รูป)

sìi-lìiam (romanization)
รูป (classifier)

From สี่ (sìi, “four”) + เหลี่ยม (lìiam, “edge; side”).

com

รูป รูป#Thai


แย้ม

yɛ́ɛm (romanization)
การแย้ม (abstract-noun)

to burst into bloom, to blossom; to open up; to reveal.


หมอความ

mɔ̌ɔ-kwaam (romanization)
คน (classifier)

/mɔː˩˩˦.kʰwaːm˧/

From หมอ (mɔ̌ɔ, “expert”) + ความ (kwaam, “legal case”).

(colloquial) legal expert; legal scholar; jurist; lawyer.


บึงกาฬ

From บึง (bʉng, “lake; marsh”) + กาฬ (gaan, “black; dark”); literally "black lake"; after a lake in the city; first used in 1934.

th:บึงโขงหลง

เมือง เมือง#Thai

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Bueng Kan (a province of Thailand)

อำเภอเมือง อำเภอเมือง#Thai

Mueang Bueng Kan
w:Mueang Bueng Kan District

(อำเภอเมือง~) Mueang Bueng Kan (a district of Bueng Kan province, Thailand)


บาน

From Sanskrit पान (pāna, “drinking; drink; beverage in general”) or Pali pāna (“drink”). Cognate with Khmer បាន (baan), Lao ປານະ (pā na).


บาน

Classifier for doors, windows, mirrors and other glass panels.


บาน

baan (romanization)
การบาน (abstract-noun)


บาน

baan (romanization)
ความบาน (abstract-noun)


บาน

Borrowed from Old Khmer បាន (“to get; to obtain; to be able to”) or Middle Khmer បាន (“idem”).


ดึกดำบรรพ์

th-proper noun

ดึกดำบรรพ์ • (dʉ̀k-dam-ban)

From Old Khmer dïka (“water”) + tpañ (“to weave; to spin; etc”).

(archaic, Hinduism) Samudra Manthana, an event in the Hindu mythology.


ดึกดำบรรพ์

th-noun

ดึกดำบรรพ์ • (dʉ̀k-dam-ban)

1469, “กฎมนเทิยรบาล”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง เล่ม ๑ ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, Bangkok: สุขภาพใจ, published 2005, →ISBN, page 109:
ดำรวจเลกเปนรูปอสูร ๑๐๐ มหาดเลกเปนเทพดา ๑๐๐ เปนพาลีสุครีพมหาชมพูแลบริวารพานร ๑๐๓ ชักนาคดึกดำบรร อสูรชักหัว เทพดาชักหาง พานรอยู่ปลายหาง(dam-rùuat-lék bpen rûup à-sǔun · rɔ́ɔi-nʉ̀ng · má-hàat-lék bpen têep-pá-daa · rɔ́ɔi-nʉ̀ng · bpen paa-lii sù-krîip má-hǎa-chom-puu lɛɛ bɔɔ-rí-waan paa-nɔɔn · rɔ́ɔi-sǎam · chák nâak dʉ̀k-dam-ban · à-sǔun chák hǔua · têep-pá-daa chák hǎang · paa-nɔɔn yùu bplaai hǎang)

(archaic) dramatic performance reenacting or depicting such event, being part of some royal ceremonies.


ดึกดำบรรพ์

th-adj

ดึกดำบรรพ์ • (dʉ̀k-dam-ban) (abstract noun ความดึกดำบรรพ์)

dʉ̀k-dam-ban (romanization)
ความดึกดำบรรพ์ (abstract-noun)

From ดึก (dʉ̀k, “deeply”) + ด่ำ (dàm, “exceedingly”) + บรรพ์ (“primitive; primeval”).

com

ancient; archaic; antiquated; very long; very old; long past; age-old.


ดึกดำบรรพ์

th-noun

ดึกดำบรรพ์ • (dʉ̀k-dam-ban)

After the theatre where the performance was debuted; debuted in 1899; no longer performed since 1909.

ละคร ละคร#Thai

(archaic) (ละคร~) a type of Thai dramatic performance adapted from the Western opera.


สลุบ

Borrowed from English sloop, from Dutch sloep.


สลอด

สลอด • (sà-lɔ̀ɔt)

/sa˨˩.lɔːt̚˨˩/

Croton tiglium
Croton tiglium#Translingual

(botany) purging croton: the poisonous plant Croton tiglium of the family Euphorbiaceae.


เสก

sèek (romanization)
การเสก (abstract-noun)

Compare Khmer សេក (seek), សែក (saek, “to recite magic incantations”).

(of a magical spell, religious word, etc) to pronounce; to chant; to cast.

religious word; etc; religious word; etc

ขอพระเจ้าเสกแหวนสองวงนี้ ซึ่งท่านทั้งสองจะสวมให้แก่กันและกัน เพื่อเป็นเครื่องหมายแสดงความรักและความซื่อสัตย์
kɔ̌ɔ prá-jâao sèek wɛ̌ɛn sɔ̌ɔng wong níi · sʉ̂ng tâan táng sɔ̌ɔng jà sǔuam hâi gɛ̀ɛ gan lɛ́ gan · pʉ̂ʉa bpen krʉ̂ʉang-mǎai sà-dɛɛng kwaam-rák lɛ́ kwaam-sʉ̂ʉ-sàt
May the Lord bless these rings, which you will give to each other as the sign of your love and fidelity.

พระเจ้าข้า โปรดเสกแหวนสองวงนี้ ซึ่งข้าพเจ้าเสกในพระนามของพระองค์ เพื่อให้ผู้สวมนั้นถือซื่อสัตย์ต่อกัน ดำรงอยู่ในสันติสุขและความโปรดปรานของพระองค์ จะได้เจริญชีวิตอยู่ในความรักต่อกันตลอดไป ทั้งนี้ อาศัยพระบารมีพระคริสต์เจ้าของข้าพเจ้าทั้งหลาย
prá-jâao-kâa · bpròot sèek wɛ̌ɛn sɔ̌ɔng wong níi · sʉ̂ng kâa-pá-jâao sèek nai prá naam kɔ̌ɔng prá-ong · pʉ̂ʉa hâi pûu sǔuam nán tʉ̌ʉ sʉ̂ʉ-sàt dtɔ̀ɔ gan · dam-rong yùu nai sǎn-dtì-sùk lɛ́ kwaam-bpròot-bpraan kɔ̌ɔng prá-ong · jà dâai jà-rəən chii-wít yùu nai kwaam-rák dtɔ̀ɔ gan dtà-lɔ̀ɔt bpai · táng-níi · aa-sǎi prá baa-rá-mii prá krít jâao kɔ̌ɔng kâa-pá-jâao táng-lǎai
Bless, O Lord, these rings which we bless in your name, so that those who wear them may remain entirely faithful to each other, abide in peace and in your will, and live always in mutual charity, through Christ our Lord.

to consecrate or sanctify, especially through magic, magical spells, religious words, etc.

to cause or create using magic or supernatural power.

(slang, humorous) to create or bring about within a little time as if using magic or supernatural power.


เสก

Perhaps clipping of อภิเสก, from Pali abhiseka (“consecration”). Compare Khmer សេក (seek, “watering, sprinkling water; bath, shower; etc”), Lao ເສກ (sēk).

cog

2005, เจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๔, อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง, →ISBN, page 204:
จึ่งโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พระยามนตรีสุริยวงษคุมเครื่องอิสริยยศสุพรรณบัฏไปเสกองค์พระนโรดมด้วยเรือรบกลไฟฝรั่งเสศ
jʉ̀ng bpròot-glâao-bpròot-grà-mɔ̀m hâi prá-yaa mon-dtrii sù-rí-wong kum krʉ̂ʉang-ìt-sà-rí-yá-yót sù-pan-ná-bàt bpai sèek ong prá ná-roo-dom dûai rʉʉa-róp gon-fai fà-ràng-sèet
So [His Majesty], with his mercy upon all heads and crowns, allowed Duke Montri Suri Wong to escort the emblems of dignity and a golden card for anointing His Highness Prince Narodom [to Cambodia] via a French steam-powered warship.

(archaic) to ceremonially consecrate or sanctify through ritual watering or bathing.


เที่ยงธรรม

th-adj

เที่ยงธรรม • (tîiang-tam) (abstract noun ความเที่ยงธรรม)

tîiang-tam (romanization)
ความเที่ยงธรรม (abstract-noun)

From เที่ยง (tîiang, “direct, straight; certain, sure, stable; etc”) + ธรรม (tam, “dharma”).

com

upright; fair; just; impartial; unbiased; equitable.


ตัวแทน

From ตัว (dtuua, “body; form; person; self; etc”) + แทน (tɛɛn, “to replace; to substitute; to represent; etc”).

ตัวการ ตัวการ#Thai

(classifier คน) agent: one acting on behalf of another, called ตัวการ (dtuua-gaan, “principal”).

ราย ราย#Thai

(classifier ราย) agency: the state of being an agent; the office of an agent; the relationship between an agent and the principal.

(classifier คน) proxy; representative; replacement; substitute.


สลบ

sà-lòp (romanization)
การสลบ (abstract-noun)

Probably from Old Khmer sanlapa (“to faint, to loss consciousness, to swoon; to cause to loss consciousness, to put to sleep”). Cognate with Modern Khmer សន្លប់ (sɑɑsɑnlɑp), ស្រឡប់ (srɑɑlɑp), ស្លប (slɑɑp).

bor

to faint; to loss consciousness; to swoon.

to cause to loss consciousness; to put to sleep.


สลุต

(military) salute: discharge of a gun as a sign of respect or celebration.


ชอบธรรม

th-adj

ชอบธรรม • (chɔ̂ɔp-tam) (abstract noun ความชอบธรรม)

chɔ̂ɔp-tam (romanization)
ความชอบธรรม (abstract-noun)

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩.tʰam˧/

From ชอบ (chɔ̂ɔp, “in accordance (with); in line (with); in agreement (with); compatible (with); etc”) + ธรรม (tam, “dharma”).

com

correct; proper; right; rightful; orthodox; reasonable; sound.


กานท์

th-noun

กานท์ • (gaan)

Compare Sanskrit काण्ड (kāṇḍa, “chapter; section; division (of a book)”).

cog

(elegant, literary, poetic, somewhat archaic) poem; poetic work.


แสลง

th-adj

แสลง • (sà-lɛ̌ɛng) (abstract noun ความแสลง)

sà-lɛ̌ɛng (romanization)
ความแสลง (abstract-noun)

/sa˨˩.lɛːŋ˩˩˦/

From Pre-Angkorian Old Khmer sleṅ (“to discharge, to spew, to vomit; to induce vomiting; to be nauseating, poisonous, or toxic; etc”). Cognate with Modern Khmer ស្លែង (slaeng).

bor

2000, สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, ประชุมโคลงโลกนิติ, Bangkok: สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 315:
ก้านบัวบอกลึกตื้น ชลธาร มารยาทส่อสันดาน ชาติเชื้อ โฉดฉลาดเพราะคำขาน ควรทราบ หย่อมหญ้าเหี่ยวแห้งเรื้อ บอกร้ายแสลงดิน
gâan buua bɔ̀ɔk lʉ́k dtʉ̂ʉn · chon-lá-taan · maa-rá-yâat sɔ̀ɔ sǎn-daan · châat-chʉ́ʉa · chòot chà-làat prɔ́ kam kǎan · kuuan sâap · yɔ̀m yâa hìao-hɛ̂ɛng rʉ́ʉa · bɔ̀ɔk ráai sà-lɛ̌ɛng din
[As] a lotus stalk tells the deepness or shallowness of a river, race and trait are indicated by manners. Be known that speech tells ignorance and intelligence, [as] tufts of overgrown, dried grass tell the bad or unwholesome condition of land.

poisonous, toxic; injurious, harmful; unwholesome, deleterious, noxious; unpleasant, offensive, disagreeable.


กานต์

th-adj

กานต์ • (gaan)

From Sanskrit कान्त (kānta, “dear; pleasing; loved; desired; etc”). Compare Pali kanta, from which Thai กันต์ was derived.

bor

(elegant, chiefly in compounds) dear; loved; beloved; cherished; darling.


บารมี

From Pali pāramī (“completeness; perfection; supremacy”). Cognate with Old Khmer °pārami, °pārammī, °pārammi, etc; Modern Khmer បារមី (baarĕəʼməy).

ขันติ ขันติ#Thai

ทาน ทาน#Thai

เนกขัมมะ เนกขัมมะ#Thai

ปัญญา ปัญญา#Thai

เมตตา เมตตา#Thai

วิริยะ วิริยะ#Thai

ศีล ศีล#Thai

สัจจะ สัจจะ#Thai

อธิฏฐาน อธิฏฐาน#Thai

อุเบกขา อุเบกขา#Thai

(Buddhism) the name of the tenfold virtue which one should possess in order to attain perfection, consisting of ขันติ (kǎn-dtì), ทาน (taan), เนกขัมมะ (nêek-kǎm-má), ปัญญา (bpan-yaa), เมตตา (mêet-dtaa), วิริยะ (wí-rí-yá), ศีล (sǐin), สัจจะ (sàt-jà), อธิฏฐาน (à-tít-tǎan), อุเบกขา (ù-bèek-kǎa).

charisma: personal quality that gives an individual influence or authority over others.

personal greatness; personal grandeur; personal glory; personal impressiveness.

moral authority; charismatic authority; charismatic influence; charismatic popularity.


เหลว

lěeo (romanization)
ความเหลว (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰleːwᴬ (“liquid; soft”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩯᩅ or ᩉ᩠ᩃᩯᩅ, Isan แหลว, Lao ເຫຼວ (lē wa) or ແຫຼວ (lǣu), Lü ᦶᦜᧁ (l̇aew), Shan လႅဝ်ႈ (lēao), Tai Dam ꪵꪨꪫ, Tai Nüa ᥘᥦᥝᥴ (láew), Zhuang liu.


เป็นธรรม

th-adj

เป็นธรรม • (bpen-tam) (abstract noun ความเป็นธรรม)

bpen-tam (romanization)
ความเป็นธรรม (abstract-noun)

From เป็น (bpen, “to be”) + ธรรม (tam, “dharma”).

com

2017 November 11, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-02:
ผู้พิพากษาและตุลาการย่อมมีอิสระในการพิจารณาพิพากษาอรรถคดีตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายให้เป็นไปโดยรวดเร็ว เป็นธรรม และปราศจากอคติทั้งปวง
pûu-pí-pâak-sǎa lɛ́ dtù-laa-gaan yɔ̂m mii ìt-sà-rà nai gaan-pí-jaa-rá-naa pí-pâak-sǎa àt-tà-ká-dii dtaam rát-tà-tam-má-nuun lɛ́ gòt-mǎai hâi bpen-bpai dooi rûuat-reo · bpen-tam · lɛ́ bpràat-sà-jàak à-ká-dtì táng-bpuuang
Judges and justices do have independence in trying and adjudicating cases in accordance with the Constitution and law in a manner that is expeditious, fair, and free of all biases.

2002, ศรี เกศมณี, นิ้วก้อย นิ้วโป้ง, illustrated by ชัยวัฒน์ พุฒิวัฒน์, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 56:
ทำงานนิดเดียวจะได้ค่าตอบแทนสูงย่อมไม่เป็นธรรม
tam-ngaan nít diao jà dâai kâa-dtɔ̀ɔp-tɛɛn sǔung yɔ̂m mâi bpen-tam
Doing just a little bit of work and receiving high compensation would not be fair.

2017 September 29, “พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. ๒๕๖๐”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-02:
ในกรณีผู้ที่กล่าวอ้างโต้แย้งเป็นทายาทหรือผู้จัดการมรดก ให้ศาลคำนึงถึงความสามารถในการพิสูจน์ของบุคคลดังกล่าวและพิจารณาพิพากษาตามที่เห็นว่าเป็นธรรม
nai gà-rá-nii pûu tîi glàao-âang dtôo-yɛ́ɛng bpen taa-yâat rʉ̌ʉ pûu-jàt-gaan-mɔɔ-rá-dòk · hâi sǎan kam-nʉng tʉ̌ng kwaam-sǎa-mâat nai gaan-pí-sùut kɔ̌ɔng bùk-kon dang glàao lɛ́ pí-jaa-rá-naa pí-pâak-sǎa dtaam tîi hěn wâa bpen-tam
In the event that the person who presents the claim or dispute is an heir or administrator, the court shall take into account that person's competence to offer proof, and conduct the trial and render a judgment as it thinks fair.


เรียบร้อย

th-adj

เรียบร้อย • (rîiap-rɔ́ɔi) (abstract noun ความเรียบร้อย)

rîiap-rɔ́ɔi (romanization)
ความเรียบร้อย (abstract-noun)

com

เรียบ (rîiap) + ร้อย (rɔ́ɔi)

สุภาพเรียบร้อย


ปล่อยไก่

th-verb

ปล่อยไก่ • (bplɔ̀i-gài) (abstract noun การปล่อยไก่)

bplɔ̀i-gài (romanization)
การปล่อยไก่ (abstract-noun)

ปล่อย (bplɔ̀i, “to let out; to release; etc”) + ไก่ (gài, “fowl”).

com

(idiomatic, colloquial) to make a fool of oneself.


ปล่อยวาง

th-verb

ปล่อยวาง • (bplɔ̀i-waang) (abstract noun การปล่อยวาง or ความปล่อยวาง)

bplɔ̀i-waang (romanization)
การปล่อยวาง (abstract-noun)
ความปล่อยวาง (abstract-noun)

ปล่อย (bplɔ̀i, “to discharge; to release; to set at liberty; etc”) + วาง (waang, “to discharge; to lay down, to place down, to put down; etc”).

com

to pay less attention (to); to care less (about); to unwind; to loosen one's grip (on); to let oneself go; to act in a relaxed or uninhibited way; to become less constrained.


ไก่อ่อน

th-noun

ไก่อ่อน • (gài-ɔ̀ɔn)

/kaj˨˩.ʔɔːn˨˩/

ไก่ (gài, “fowl”) + อ่อน (ɔ̀ɔn, “young”).

com

(idiomatic, derogatory) chicken; greenhorn; naif; colt.


ปล่อย

th-verb

ปล่อย • (bplɔ̀i) (abstract noun การปล่อย)

bplɔ̀i (romanization)
การปล่อย (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *plɔːjᴮ² (“to release; to set free”); Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩬ᩠᩵ᨿ, Khün ᨸᩭ᩵, Lao ປ່ອຍ (pǭi), Lü ᦔᦾᧈ (ṗoay¹), Tai Dón ꪜꪮꪥꫀ, Shan ပွႆႇ (pàui), Ahom 𑜆𑜨𑜩 (poy).

cog

Lü ᦔᦾᧈ (ṗoay¹)

Tai Dón ꪜꪮꪥꫀ

to discharge; to let out; to release; to issue; to liberate; to set at liberty; to free; to set free; to set at large.

2024 June 17, “"ยูเรนัส2324" หนังไซไฟอวกาศของไทย ปล่อยตัวอย่างแรก ไม่กี่นาทีทำแฮชแท็ก #URANUS2324OfficialTrailer ติดเทรนด์ยอดนิยมสะเทือนทั่วโลก”, in siamrath.co.th:
ยูเรนัส2324 หนังไซไฟอวกาศของไทย ปล่อยตัวอย่างแรก
yuu-ree-nás sɔ̌ɔng sǎam sɔ̌ɔng sìi · nǎng sai-fai à-wá-gàat kɔ̌ɔng tai · bplɔ̀i dtuua-yàang rɛ̂ɛk
Thai space sci-fi film Uranus2324 releases first teaser

(nonstandard, neologism, transitive, of an artistic production, as a song, film, etc) to release.

to let go (of); to loosen one's grip (on); to cease or relax one's control (over).


เจาะ

dâo (romanization)
การเจาะ (abstract-noun)


บันเลง

th-verb

บันเลง • (ban-leeng) (abstract noun การบันเลง)

ban-leeng (romanization)
การบันเลง (abstract-noun)

บรรเลง บรรเลง#Thai


ติงต๊อง

th-adj

ติงต๊อง • (dting-dtɔ́ng) (abstract noun ความติงต๊อง)

dting-dtɔ́ng (romanization)
ความติงต๊อง (abstract-noun)

/tiŋ˧.tɔŋ˦˥/

Borrowed from Teochew 顛僮／颠僮 (ding¹ dong⁵, “crazy”)


ชำนาญ

th-verb

ชำนาญ • (cham-naan) (abstract noun การชำนาญ)

cham-naan (romanization)
การชำนาญ (abstract-noun)

From Old Khmer jamnan (“talented; expert; skilled; capable”), whence Thai ชาญ (chaan). Cognate with Lao ຊຳນານ (sam nān).

bor

to be skillful; to be expert in; to be experienced in.


ภาชนะ

/pʰaː˧.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/

/pʰaːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/

From Sanskrit भाजन (bhājana, “sharing, dividing; division; vessel, pot, cup, plate; etc.”) or Pali bhājana (“bowl; vessel; dish”).


จักจี้

th-verb

จักจี้ • (jàk-gà-jîi) (abstract noun การจักจี้)

jàk-gà-jîi (romanization)
การจักจี้ (abstract-noun)

/t͡ɕak̚˨˩.ka˨˩.t͡ɕiː˥˩/

Compare Thai จี้ (jîi), Cantonese 胳肢 (gaak3 zi1).


หางจระเข้

th-noun

หางจระเข้ • (hǎang-jɔɔ-rá-kêe)

/haːŋ˩˩˦.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/

From หาง (hǎang, “tail”) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe, “crocodile”), literally “crocodile's tail”, referring to the tapering, spiky leaves of the plant. Compare Lao ຫາງແຂ້ (hāng khǣ).

com

ว่าน ว่าน#Thai


เหยียบ

th-verb

เหยียบ • (yìiap) (abstract noun การเหยียบ)

yìiap (romanization)
การเหยียบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ˀjiəpᴰ (“to step on”). Cognate with Lao ຢຽບ (yīap), Shan ယဵပ်ႇ (yàep), Ahom 𑜊𑜢𑜆𑜫 (jʸip), Saek เยี̄ยบ.


เหยียบ

th-adv

เหยียบ • (yìiap)


สุภาษิต

th-noun

สุภาษิต • (sù-paa-sìt)

From Sanskrit सुभाषित (subhāṣita, “spoken well or eloquently”). Same as สุ (sù) + ภาษิต (paa-sìt).


อักเสบ

th-adj

อักเสบ • (àk-sèep)

/ʔak̚˨˩.seːp̚˨˩/

Semi-learned borrowing from Arabic عَذَاب (ʕaḏāb, “torture; torment”).
Compare Lao ອັກເສບ (ʼak sēp).

slbor

สมองอักเสบ


อักเสบ

th-verb

อักเสบ • (àk-sèep) (abstract noun การอักเสบ)

àk-sèep (romanization)
การอักเสบ (abstract-noun)

/ʔak̚˨˩.seːp̚˨˩/


เหม็น

měn (romanization)
การเหม็น (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰmenᴬ (“stinky”). Cognate with Lao ເໝັນ (men), Lü ᦖᦲᧃ (ṁiin), Tai Dam ꪢꪲꪙ, Shan မဵၼ် (mǎen), Ahom 𑜉𑜢𑜃𑜫 (min), Nong Zhuang maen.


เหม็น

měn (romanization)
ความเหม็น (abstract-noun)


สแลง

th-noun

สแลง • (sà-lɛɛng)

/sa˨˩.lɛːŋ˧/


บรรเลง

th-verb

บรรเลง • (ban-leeng) (abstract noun การบรรเลง)

ban-leeng (romanization)
การบรรเลง (abstract-noun)

From Old Khmer leṅa, praleṅ (“to amuse oneself; to engage in recreation or diversion; to act without serious purpose, for the sake of pleasure or amusement; to play; to perform on a musical instrument; etc”), from which Thai เล่น (lên) was possibly derived.

2017, ตนุภพ โนทยานนท์, คุกกี้เสี่ยงทาย:
เหมือนว่าฉันนั้นเคว้งคว้างลอยไปกับเสียงเพลง ยังคงบรรเลงไม่มีวันเลือนลาง
mʉ̌ʉan wâa chǎn nán kwéeng-kwáang lɔɔi bpai gàp sǐiang pleeng · yang kong ban-leeng mâi mii wan lʉʉan-laang
It seems like I am drifting along the sound of music that keeps playing without fading.

1 Chronicles 16:42, KJV:
เฮมานและเยดูธูนมีแตรและฉาบเพื่อบรรเลง
hee-maan lɛ́ yee-duu-tuun mii dtrɛɛ lɛ́ chàap pʉ̂ʉa ban-leeng
Heman and Jeduthun with trumpets and cymbals for those that should make a sound

Revelation 14:2, KJV:
ข้าพเจ้าได้ยินเสียงพวกดีดพิณเขาคู่กำลังบรรเลงอยู่
kâa-pá-jâao dâi-yin sǐiang pûuak dìit pin-kǎo-kûu gam-lang ban-leeng yùu
I heard the voice of harpers harping with their harps:

Isaiah 23:16, KJV:
หญิงแพศยาที่เขาลืมแล้วเอ๋ย จงหยิบพิณเขาคู่เดินไปทั่วเมือง จงบรรเลงเพลงไพเราะ ร้องเพลงหลาย ๆ บท เพื่อเขาจะระลึกเจ้าได้
yǐng pɛ̂ɛt-sà-yǎa tîi kǎo lʉʉm lɛ́ɛo ə̌əi · jong yìp pin-kǎo-kûu dəən bpai tûua mʉʉang · jong ban-leeng pleeng pai-rɔ́ · rɔ́ɔng pleeng lǎai lǎai bòt · pʉ̂ʉa kǎo jà rá-lʉ́k jâao dâai
Take a harp, go about the city, thou harlot that hast been forgotten; make sweet melody, sing many songs, that thou mayest be remembered.

to play: to perform or cause to perform (a piece of music or on a musical instrument); to produce or cause to produce (a piece of music).


บรรเลง

th-adj

บรรเลง • (ban-leeng) (abstract noun ความบรรเลง)

ban-leeng (romanization)
ความบรรเลง (abstract-noun)

เพลงบรรเลง

instrumental: intended for a musical instrument, not for vocals.


การเกิด

th-noun

การเกิด • (gaan-gə̀ət)


ผู้ลี้ภัย

ผู้ลี้ภัย • (pûu-líi-pai)


กล้วย ๆ

Reduplication of กล้วย (glûai, “banana”); perhaps influenced by the idiom ปอกกล้วยเข้าปาก (bpɔ̀ɔk-glûai-kâo-bpàak, literally “to peel a banana and put it in the mouth”).

1997, ศรีดาวเรือง, หมอก, ดวงกมล, page 92:
ผู้หญิงและเด็กลงนั่งคุยกันดูผู้ชายอกสามศอกตัดกล้วย งานกล้วย ๆ แบบนี้ไม่เคยมีปัญหา
pûu-yǐng lɛ́ dèk long nâng kui gan duu pûu-chaai òk-sǎam-sɔ̀ɔk dtàt glûai · ngaan glûai glûai bɛ̀ɛp níi mâi kəəi mii bpan-hǎa
The women and children sat down and talked it out whilst watching the virile men cut banana trunks – such a banana-banana work never met problems.

2009, สุมาลี, ม็อกซ์ แมวมหัศจรรย์, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 78:
ไม่ต้องห่วง หมาตัวไหนไม่เต็มใจช่วย ฉันก็สะกดจิตสั่งซะเลย ของกล้วย ๆ
mâi dtɔ̂ng hùuang · mǎa dtuua nǎi mâi dtem-jai chûai · chǎn gɔ̂ sà-gòt-jìt sàng sá ləəi · kɔ̌ɔng glûai glûai
No need to worry! If any dog is unwilling to help, I will just order them through hypnosis. It's a dead cinch!

ตอนนี้หนูเป็นพี่เลี้ยงเด็กได้ เรื่องกล้วย ๆ ได้โปรดอย่าเสียใจขนาดนั้นค่ะพ่อ

2012, Jacqueline Wilson, พี่สาวสุดซ่า, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 32:

มิน่าถึงได้เรียนห่วยแตกบรมห่วย ของกล้วย ๆ แค่นี้คิดไม่ออก

2012, IVORY, ลุ้นรักคุณพ่อกำมะลอ, Nation Books, →ISBN, page 39:

เขาตอบว่า "ของกล้วย ๆ ก็ต้องคอสต์โคสิ เป็นหนึ่งในสถาบันทุนนิยมที่น่ายกย่องที่สุดในโลก

2017 July 15, "กล้วย ๆ ทำความสะอาด 'น้องชาย' ให้เกลี้ยง", in komchadluek.net, คมชัดลึก:
กล้วย ๆ ทำความสะอาด 'น้องชาย' ให้เกลี้ยง
glûai glûai · tam-kwaam-sà-àat · ‘nɔ́ɔng-chaai’ · hâi glîiang
It's easy to clean your 'willy' neatly.

(idiomatic, colloquial) simple: easy, effortless; basic, elementary.


สิ

a particle, usually placed at the end of a sentence, to indicate request, confirmation or emphasis.


ปอกกล้วยเข้าปาก

th-adj

ปอกกล้วยเข้าปาก

ปอกกล้วยเข้าปาก • (bpɔ̀ɔk-glûai-kâo-bpàak) (abstract noun ความปอกกล้วยเข้าปาก)

bpɔ̀ɔk-glûai-kâo-bpàak (romanization)
ความปอกกล้วยเข้าปาก (abstract-noun)

From ปอก (bpɔ̀ɔk, “to peel”) + กล้วย (glûai, “banana”) + เข้า (kâo, “to enter”) + ปาก (bpàak, “mouth”), literally “to peel a banana and put it in the mouth”.

com

ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก

(idiomatic) simple: easy, effortless; basic, elementary.


เวรัมภ

From Pali Verambha (“name of a wind”), after a sea of the same name.

เวรัมภะ เวรัมภะ#Thai

(chiefly in combination) Alternative form of เวรัมภะ (wee-ram-pá)


ยำเกรง

th-verb

ยำเกรง • (yam-greeng) (abstract noun การยำเกรง)

yam-greeng (romanization)
การยำเกรง (abstract-noun)

ยำ (yam, “to respect”) + เกรง (greeng, “to fear”).

com

Psalm 130:4, KJV:
แต่พระองค์มีการอภัยเพื่อเขาจะยำเกรงพระองค์
dtɛ̀ɛ prá-ong mii gaan-à-pai pʉ̂ʉa kǎo jà yam-greeng prá-ong
But there is forgiveness with thee, that thou mayest be feared.

Psalm 34:9, KJV:
โอ ท่านวิสุทธิชนทั้งหลายของพระองค์ จงยำเกรงพระเยโฮวาห์ เพราะผู้ที่ยำเกรงพระองค์ไม่ขาดแคลน
oo · tâan wí-sùt-tí-chon táng-lǎai kɔ̌ɔng prá-ong · jong yam-greeng prá yee-hoo-waa · prɔ́ pûu tîi yam-greeng prá-ong mâi kàat-klɛɛn
O fear the LORD, ye his saints: for there is no want to them that fear him.

Leviticus 25:43, KJV:
เจ้าอย่าข่มขี่เขาให้ลำบาก แต่จงยำเกรงพระเจ้าของเจ้า
jâao yàa kòm-kìi kǎo hâi lam-bàak · dtɛ̀ɛ jong yam-greeng prá-jâao kɔ̌ɔng jâao
Thou shalt not rule over him with rigour; but shalt fear thy God.

to hold in respectful awe; to regard with respect and awe; to revere; to venerate.


ร้องเรียน

th-verb

ร้องเรียน • (rɔ́ɔng-riian) (abstract noun การร้องเรียน)

rɔ́ɔng-riian (romanization)
การร้องเรียน (abstract-noun)

ร้อง (rɔ́ɔng, “to cry (out, aloud, etc)”) + เรียน (riian, “to address; to inform; to notify”).

com

to petition: to address a formal petition.

to complain: to make a formal complaint, accusation, or expression of grief, dissatisfaction, censure, etc.


ปืนไฟ

ยวนพ่าย:
ปืนอยาอย่าเบื่อง้วน ขืนเขม แต่งแฮ หอกดาบแหลนหลาวหลาย ส่ำแกล้ว ปืนไฟร่อรูเตม ตับอยู่ อำมรารยงร้อยแล้ว เขื่อนขนัน
bpʉʉn yaa yaa-bʉ̀ʉa ngúuan · kʉ̌ʉn kěm · dtɛ̀ng hɛɛ · hɔ̀ɔk dàap lɛ̌ɛn lǎao lǎai · sàm glɛ̂ɛo · bpʉʉn-fai rɔ̂ɔ ruu dtem · dtàp yùu · am-raa riiang-rɔ́ɔi lɛ́ɛo · kʉ̀ʉan kà-nǎn
Set ready were poisoned arrows, drugs, venoms, stingers, javelins. Abundant were spears, swords, darts, lances, and brave men. Bastions were filled with firearms arranged in lines. Orderly lined were cannon for defending the fort.


เรียกร้อง

th-verb

เรียกร้อง • (rîiak-rɔ́ɔng) (abstract noun การเรียกร้อง)

rîiak-rɔ́ɔng (romanization)
การเรียกร้อง (abstract-noun)

/ria̯k̚˥˩.rɔːŋ˦˥/

From เรียก (rîiak, “to call”) + ร้อง (rɔ́ɔng, “to cry (out, aloud, etc)”).

com

1939 March 20, “พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พุทธศักราช ๒๔๘๑”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 55, number 0A, page 1028:
ฝ่าย...เสียหายจะเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนหรือทางแก้...
fàai ... sǐia-hǎai jà rîiak-rɔ́ɔng kâa-sǐn-mǎi-tót-tɛɛn rʉ̌ʉ taang-gɛ̂ɛ ...
The injured...party may claim compensation or redress...

1994 December 21, “พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 11, number 59A, page 14:
นักแสดงมีสัญชาติไทย...ในขณะที่เรียกร้องสิทธิ
nák-sà-dɛɛng mii sǎn-châat tai ... nai kà-nà tîi rîiak-rɔ́ɔng sìt-tí
The performer is of Thai nationality...at the time of claiming the right.


ยับยั้ง

th-verb

ยับยั้ง • (yáp-yáng) (abstract noun การยับยั้ง)

yáp-yáng (romanization)
การยับยั้ง (abstract-noun)

From ยับ (yáp, “to keep”) + ยั้ง (yáng, “to stop, to halt, to pause; to wait, to delay; etc”).

com

Proverbs 27:16, KJV:
ผู้ใดที่จะยับยั้งเธอก็เหมือนยับยั้งลมหรือกอบน้ำมันด้วยมือขวา
pûu-dai tîi jà yáp-yáng təə gɔ̂ mʉ̌ʉan yáp-yáng lom rʉ̌ʉ gɔ̀ɔp nám-man dûai mʉʉ kwǎa
Whosoever hideth her hideth the wind, and the ointment of his right hand, which bewrayeth itself.

to restrain, to hold, to withhold, to suppress, to prevent, to hinder, to debar; to put off, to defer, to delay.

Deuteronomy 3:29, KJV:
ฉะนั้น เราทั้งหลายจึงยับยั้งอยู่ในหุบเขาตรงหน้าเบธเปโอร์
chà-nán · rao táng-lǎai jʉng yáp-yáng yùu nai hùp-kǎo dtrong nâa bét-bpee-oo
So we abode in the valley over against Bethpeor.

Numbers 11:35, KJV:
ประชาชนได้ยกเดินจากขิบโรทหัทธาอาวาห์ถึงฮาเซโรทและยับยั้งที่ฮาเซโรท
bprà-chaa-chon dâai yók dəən jàak kìp-róot-hàt-taa-aa-wâa tʉ̌ng haa-see-róot lɛ́ yáp-yáng tîi haa-see-róot
And the people journeyed from Kibrothhattaavah unto Hazeroth; and abode at Hazeroth.

Numbers 22:19, KJV:
ฉะนั้น บัดนี้ ขอท่านยับยั้งอยู่ที่นี่สักคืนหนึ่งก่อนด้วย
chà-nán · bàt-níi · kɔ̌ɔ tâan yáp-yáng yùu tîi-nîi sàk kʉʉn nʉ̀ng gɔ̀ɔn dûai
Now therefore, I pray you, tarry ye also here this night,

(somewhat archaic) to stop and wait; to stay; to remain.


ลี้

líi (romanization)
การลี้ (abstract-noun)

Cognate with Lao ລີ້ (lī), Northern Thai ᩃᩦ᩶, Khün ᩃᩦ᩶, Lü ᦟᦲᧉ (lii²).


ลี้

อำเภอ อำเภอ#Thai

(อำเภอ~) Li district (a district of Lamphun province)

แม่น้ำ แม่น้ำ#Thai

(แม่น้ำ~) Li River (a river in Lamphun province)


ลี้

A li; a traditional Chinese unit of distance equal to 1500 Chinese feet or 150 zhangs, now standardized as a half-kilometer (500 meters).


ทดลอง

th-verb

ทดลอง • (tót-lɔɔng) (abstract noun การทดลอง)

tót-lɔɔng (romanization)
การทดลอง (abstract-noun)

/tʰot̚˦˥.lɔːŋ˧/

From ทด (tót) + ลอง (lɔɔng). Compare Lao ທົດລອງ (thot lǭng).

หลอดทดลอง

Matthew 4:1, KJV:
ครั้งนั้นพระวิญญาณทรงนำพระเยซูเข้าไปในถิ่นทุรกันดารเพื่อพญามารจะได้มาทดลอง
kráng-nán prá win-yaan song nam prá yee-suu kâo bpai nai tìn tú-rá-gan-daan pʉ̂ʉa pá-yaa maan jà dâai maa tót-lɔɔng
Then was Jesus led up of the Spirit into the wilderness to be tempted of the devil.

Luke 4:2, KJV:
ทรงถูกพญามารทดลองถึงสี่สิบวัน ในวันเหล่านั้น พระองค์มิได้เสวยอะไรเลย
song tùuk pá-yaa-maai tót-lɔɔng tʉ̌ng sìi-sìp wan · nai wan lào nán · prá-ong mí dâai sà-wə̌əi à-rai ləəi
Being forty days tempted of the devil. And in those days he did eat nothing

Psalm 78:18, KJV:
เขาทดลองพระเจ้าอยู่ในใจของเขาโดยเรียกร้องอาหารที่เขาอยาก
kǎo tót-lɔɔng prá-jâao yùu nai jai kɔ̌ɔng kǎo dooi rîiak-rɔ́ɔng aa-hǎan tîi kǎo yàak
And they tempted God in their heart by asking meat for their lust.


คิชฌะ

/kʰit̚˦˥.t͡ɕʰaʔ˦˥/

From Pali gijjha (“vulture”). Compare Pali gaddha; Sanskrit गृध्र (gṛdhra), from which Thai คฤธระ was derived.


อนธการ

From Pali andhakāra (“darkness”, literally “one who makes blind; one who causes blindness”), from andha (“blind”) + kāra (“doer; maker”), equivalent to Thai อนธ + การ (gaan). Cognate with Modern Khmer អន្ធការ (ʼɑnthĕəʼkaa).

bor

(elegant) blackness; darkness; dimness; gloom; lightlessness; obscurity.

(elegant) foolishness; idiocy; ignorance; stupidity.


ร้องเรียก

th-verb

ร้องเรียก • (rɔ́ɔng-rîiak) (abstract noun การร้องเรียก)

rɔ́ɔng-rîiak (romanization)
การร้องเรียก (abstract-noun)

/rɔːŋ˦˥.ria̯k̚˥˩/

ร้อง (rɔ́ɔng, “to cry (out, aloud, etc)”) + เรียก (rîiak, “to call”).

com

Proverbs 8:1, KJV:
ปัญญามิได้ร้องเรียกหรือ
bpan-yaa mí dâai rɔ́ɔng-rîiak rʉ̌ʉ
Doth not wisdom cry?

Zechariah 7:13, KJV:
เมื่อเราร้องเรียก เขาไม่ฟังฉันใด เมื่อเขาร้องทูล เราก็ไม่ฟังฉันนั้น
mʉ̂ʉa rao rɔ́ɔng-rîiak · kǎo mâi fang chǎn-dai · mʉ̂ʉa kǎo rɔ́ɔng tuun · rao gɔ̂ mâi fang chǎn-nán
as he cried, and they would not hear; so they cried, and I would not hear,

Job 5:1, KJV:
ร้องเรียกเดี๋ยวนี้ซิ มีผู้ใดจะตอบท่าน ท่านจะหันไปหาวิสุทธิชนผู้ใด
rɔ́ɔng-rîiak dǐao-níi sí · mii pûu-dai jà dtɔ̀ɔp tâan · tâan jà hǎn bpai hǎa wí-sùt-tí-chon pûu-dai
Call now, if there be any that will answer thee; and to which of the saints wilt thou turn?

Proverbs 9:15, KJV:
พลางร้องเรียกบรรดาผู้ที่ผ่านไปผู้เดินตรงไปตามทางของเขาว่า
plaang rɔ́ɔng-rîiak ban-daa pûu tîi pàan bpai pûu dəən dtrong bpai dtaam taang kɔ̌ɔng kǎo wâa
To call passengers who go right on their ways:

Hosea 7:11, KJV:
เอฟราอิมเป็นเหมือนนกเขาโง่เขลาและไร้ความคิด ร้องเรียกอียิปต์ วิ่งไปหาอัสซีเรีย
ee-fraa-im bpen mʉ̌ʉan nók-kǎo ngôo-klǎo lɛ́ rái kwaam-kít · rɔ́ɔng-rîiak ii-yìp · wîng bpai hǎa át-sii-riia
Ephraim also is like a silly dove without heart: they call to Egypt, they go to Assyria.


เวรัมภา

th-proper noun

เวรัมภา • (wee-ram-paa) (classifier ลูก)

wee-ram-paa (romanization)
ลูก (classifier)

From Pali Verambhā (“name of a wind”), after a sea of the same name.

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, ลิลิตตะเลงพ่าย, Stanza 141:
เกิดเป็นหมอกมืดห้อง เวหา หนเฮย ลมชื่อเวรัมภา พัดคลุ้ม หวนหอบหักฉัตรา คชขาด ลงแฮ แลธุลีกลัดกลุ้ม เกลื่อนเพี้ยงจักรผัน
gə̀ət bpen mɔ̀ɔk mʉ̂ʉt hɔ̂ng · wee-hǎa · hǒn həəi · lom chʉ̂ʉ wee-ram-paa · pát klúm · hǔuan hɔ̀ɔp hàk chàt-dtraa · kót kàat · long hɛɛ · lɛɛ tú-lii glàt-glûm · glʉ̀ʉan píiang jàk pǎn
There, lo, occurred a fog that fogged the vault of heaven. The wind, Verambhā by name, blew up and carried away the elephant's umbrella, breaking it down. Then dust dimmed all over the place, circulating like a revolving disc.

(Buddhism) the name of a windstorm, said to be a tornado, believed to happen by virtue of retribution or karma.


สะกดจิต

th-verb

สะกดจิต • (sà-gòt-jìt) (abstract noun การสะกดจิต)

sà-gòt-jìt (romanization)
การสะกดจิต (abstract-noun)


เวรัมภะ

wee-ram-pá (romanization)
ลูก (classifier)

Pāli Canon, Aṭṭhakathā, Migālopa-jātaka:
ไม่ใช่บัดนี้เท่านั้น แม้เมื่อก่อนเธอก็เป็นคนว่ายากเหมือนกัน ก็เพราะอาศัยความเป็นผู้ว่ายาก เธอไม่เชื่อฟังคำของบัณฑิตทั้งหลาย จึงถึงความย่อยยับในช่องทางของลมเวรัมภะ
mâi châi bàt-níi tâo-nán · mɛ́ɛ mʉ̂ʉa-gɔ̀ɔn təə gɔ̂ bpen kon wâa-yâak mʉ̌ʉan-gan · gɔ̂ prɔ́ aa-sǎi kwaam bpen pûu wâa-yâak · təə mâi chʉ̂ʉa-fang kam kɔ̌ɔng ban-dìt táng-lǎai · jʉng tʉ̌ng kwaam-yɔ̂ɔi-yáp nai chɔ̂ng-taang kɔ̌ɔng lom wee-ram-pá
You are not unruly for the first time; formerly too through unruliness you did not the bidding of the wise and met your death by the Verambha winds.

เวรัมภา เวรัมภา#Thai

(Buddhism) Alternative form of เวรัมภา (wee-ram-paa)


แต่ละ

th-adj

แต่ละ • (dtɛ̀ɛ-lá) (abstract noun ความแต่ละ)

dtɛ̀ɛ-lá (romanization)
ความแต่ละ (abstract-noun)

/tɛː˨˩.laʔ˦˥/

com

แต่ (dtɛ̀ɛ) + ละ (lá)

Zechariah 12:14, KJV:
และครอบครัวที่เหลืออยู่ทั้งสิ้น แต่ละครอบครัวต่างหาก และภรรยาของเขาต่างหาก
lɛ́ krɔ̂ɔp-kruua tîi lʉ̌ʉa yùu táng-sîn · dtɛ̀ɛ-lá krɔ̂ɔp-kruua dtàang-hàak · lɛ́ pan-yaa kɔ̌ɔng kǎo dtàang-hàak
All the families that remain, every family apart, and their wives apart.

each; every; each and every (usually followed by classifier).


ขมขื่น

th-verb

ขมขื่น • (kǒm-kʉ̀ʉn) (abstract noun การขมขื่น or ความขมขื่น)

kǒm-kʉ̀ʉn (romanization)
การขมขื่น (abstract-noun)
ความขมขื่น (abstract-noun)

/kʰom˩˩˦.kʰɯːn˨˩/

ขม (kǒm, “bitter”) + ขื่น (kʉ̀ʉn, “bitter”).

com

to be bitter: to be hard or painful to bear, admit, or accept; to be grievous; to be distressful.


จิต

From Angkorian Old Khmer citta, cita (“mind; spirit; heart; feeling; will; thought; opinion; aim; intention; wish”), from Sanskrit चित्त (citta, “observed, perceived; considered, reflected or mediated upon; heart (considered as the seat of intellect), mind; etc.”) or Pali citta (“heart (psychologically); mind”); compare Modern Khmer ចិត្ត (cət). Cognate with Lao ຈິດ (chit), Lü ᦈᦲᧆ (ṫsiid).


ฝาด

th-noun

ฝาด • (fàat)

any tree in Lumnitzera genus, Combretaceae family


ฝาด

fàat (romanization)
ความฝาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰwɯətᴰ (“astringent (in taste)”). Cognate with Lao ຝາດ (fāt) or ເຝືອດ (fư̄at), Lü ᦚᦱᧆ (ḟaad), Tai Dam ꪠꪱꪒ, Shan ၽၢတ်ႇ (phàat) or ၾၢတ်ႇ (fàat).


เกลี้ยง

th-adj

เกลี้ยง • (glîiang) (abstract noun ความเกลี้ยง)

glîiang (romanization)
ความเกลี้ยง (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *kliəŋꟲ² (“smooth; clean”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩠ᨿ᩶ᨦ, Khün ᨠ᩠ᨿ᩶ᨦ, Lao ກ້ຽງ (kīang), Isan เกลี้ยง, Lü ᦵᦂᧂᧉ (k̇eng²), Tai Dam ꪀꪸ꫁ꪉ, Shan ၵဵင်ႈ (kāeng), Tai Nüa ᥐᥥᥒᥲ (kèng).

cog

Isan เกลี้ยง

Lü ᦵᦂᧂᧉ (k̇eng²)


สำรับ

th-noun

สำรับ • (sǎm-ráp)

From Old Khmer saṃrap, samrāp, saṃrāp, saṃrāppa, saṃmrāpa, saṃmrāppa, saṃmrâppa, saṃmarāppa, saṃmarāpa, samrâpa, samrāppa, saṃrapa (“set, suite; food or articles for divinity or given as alms; to serve, to attend; to provide (food or alms); etc”), extended forms of Old Khmer srāpa (“to be ordered, arranged, disposed, prepared, ready, or available”). Cognate with Modern Khmer សំរាប់ (sɑmrap). Perhaps cognate with Thai สำหรับ (sǎm-ràp).

cog

Judges 17:10, KJV:
ข้าพเจ้าจะจ่ายเงินให้ปีละสิบเชเขล ให้เครื่องแต่งตัวสำรับหนึ่ง และอาหารรับประทานด้วย
kâa-pá-jâao jà jàai ngən hâi bpii lá sìp chee-keel · hâi krʉ̂ʉang dtɛ̀ng dtuua sǎm-ráp nʉ̀ng · lɛ́ aa-hǎan ráp-bprà-taan dûai
I will give thee ten shekels of silver by the year, and a suit of apparel, and thy victuals.

group of things or persons closely related: set, suit, suite, cluster, coterie, ensemble, etc.

Psalm 78:19, KJV:
เขาพูดปรักปรำพระเจ้าว่า พระเจ้าจะทรงเตรียมสำรับในถิ่นทุรกันดารได้หรือ
kǎo pûut bpràk-bpram prá-jâao wâa · prá-jâao jà song dtriiam sǎm-ráp nai tìn tú-rá-gan-daan dâai rʉ̌ʉ
they spake against God; they said, Can God furnish a table in the wilderness?

Isaiah 28:8, KJV:
เพราะสำรับทุกสำรับก็มีอาเจียนและความโสโครกเต็ม ไม่มีที่ใดที่สะอาด
prɔ́ sǎm-ráp túk sǎm-ráp gɔ̂ mii aa-jiian lɛ́ kwaam-sǒo-krôok dtem · mâi mii tîi dai tîi sà-àat
For all tables are full of vomit and filthiness, so that there is no place clean.

Isaiah 21:5, KJV:
จงเตรียมสำรับไว้ จงเฝ้าอยู่บนหอคอย จงกิน จงดื่ม เจ้านายทั้งหลายเอ๋ย จงลุกขึ้นชโลมโล่ไว้ด้วยน้ำมัน
jong dtriiam sǎm-ráp wái · jong fâo yùu bon hɔ̌ɔ-kɔɔi · jong gin · jong dʉ̀ʉm · jâo-naai táng-lǎai ə̌əi · jong lúk kʉ̂n chá-loom lôo wái dûai nám-man
Prepare the table, watch in the watchtower, eat, drink: arise, ye princes, and anoint the shield.

set of foods and utensils for their consumption contained by a tray, platter, or the like.


สำรับ

th-cls

สำรับ • (sǎm-ráp)

Genesis 45:22, KJV:
โยเซฟให้เสื้อผ้าคนละสำรับ แต่ให้เงินแก่เบนยามินสามร้อยเหรียญกับเสื้อห้าสำรับ
yoo-séep hâi sʉ̂ʉa-pâa kon lá sǎm-ráp · dtɛ̀ɛ hâi ngən gɛ̀ɛ ben-yaa-min sǎam-rɔ́ɔi rǐian gàp sʉ̂ʉa hâa sǎm-ráp
To all of them he gave each man changes of raiment; but to Benjamin he gave three hundred pieces of silver, and five changes of raiment.

Classifier for the above-described things. ⇒ all nouns using this classifier


ศร

th-noun

ศร • (sɔ̌ɔn)

Sanskrit शर (śara, “arrow; shaft”). Compare Pali sara (“arrow; shaft”), from which Old Khmer sara (“arrow; shaft”) and Modern Khmer សរ (sɑɑ) were probably derived.

ปืน ปืน#Thai

(classifier คัน) (คัน~) bow: strip for shooting arrows;

คัน คัน#Thai

Jeremiah 9:8, KJV:
ลิ้นของเขาเป็นลูกศรมฤตยู มันพูดมารยา
lín kɔ̌ɔng kǎo bpen lûuk sɔ̌ɔn má-rʉ́t-dtà-yuu · man pûut maan-yaa
Their tongue is as an arrow shot out; it speaketh deceit:

Isaiah 49:2, KJV:
พระองค์ทรงทำปากของข้าพเจ้าเหมือนดาบคม พระองค์ทรงซ่อนข้าพเจ้าไว้ในร่มพระหัตถ์ของพระองค์ พระองค์ทรงทำข้าพเจ้าให้เป็นลูกศรขัดมัน พระองค์ทรงซ่อนข้าพเจ้าไว้เสียในแล่งของพระองค์
prá-ong song tam bpàak kɔ̌ɔng kâa-pá-jâao mʉ̌ʉan dàap kom · prá-ong song sɔ̂ɔn kâa-pá-jâao wái nai rôm prá hàt kɔ̌ɔng prá-ong · prá-ong song tam kâa-pá-jâao hâi bpen lûuk sɔ̌ɔn kàt man · prá-ong song sɔ̂ɔn kâa-pá-jâao wái sǐia nai lɛ̂ng kɔ̌ɔng prá-ong
And he hath made my mouth like a sharp sword; in the shadow of his hand hath he hid me, and made me a polished shaft; in his quiver hath he hid me;

Numbers 24:8, KJV:
พระเจ้าผู้ทรงนำเขาออกมาจากอียิปต์ ทรงเป็นเสมือนพลังแห่งม้ายูนิคอร์น เขาจะกินประชาชาติซึ่งเป็นศัตรูเสีย และหักกระดูกของศัตรูเหล่านั้น และแทงเขาทั้งหลายทะลุด้วยลูกศร
prá-jâao pûu song nam kǎo ɔ̀ɔk maa jàak ii-yìp · song bpen sà-mʉ̌ʉan pá-lang hɛ̀ng máa yuu-ní-kɔ̂n · kǎo jà gin bprà-chaa-châat sʉ̂ng bpen sàt-dtruu sǐia · lɛ́ hàk grà-dùuk kɔ̌ɔng sàt-dtruu lào-nán · lɛ́ tɛɛng kǎo táng-lǎai tá-lú dûai lûuk sɔ̌ɔn
God brought him forth out of Egypt; he hath as it were the strength of a unicorn: he shall eat up the nations his enemies, and shall break their bones, and pierce them through with his arrows.

(formal, elegant)
(classifier ดอก) (ลูก~) arrow.

ดอก ดอก#Thai

ลูก ลูก#Thai


แก้แค้น

th-verb

แก้แค้น • (gɛ̂ɛ-kɛ́ɛn) (abstract noun การแก้แค้น)

gɛ̂ɛ-kɛ́ɛn (romanization)
การแก้แค้น (abstract-noun)

/kɛː˥˩.kʰɛːn˦˥/


สถาบัน

From Sanskrit स्थापन (sthāpana, “causing to stand, founding, establishing, instituting”) or Sanskrit स्थापना (sthāpanā, “placing, fixing, founding, establishing”). Compare Modern Khmer ស្ថាបនា (sthaapaʼnaa), Pali ṭhāpana, Lao ສະຖາບັນ (sa thā ban), Hindi स्थापना (sthāpnā). Doublet of สถาปนา (sà-tǎa-bpà-naa).

der

เขาตอบว่า "ของกล้วย ๆ ก็ต้องคอสต์โคสิ เป็นหนึ่งในสถาบันทุนนิยมที่น่ายกย่องที่สุดในโลก


เวรัมภวาต

th-proper noun

เวรัมภวาต • (wee-ram-pá-wâat) (classifier ลูก)

wee-ram-pá-wâat (romanization)
ลูก (classifier)

เวรัมภ (wee-ram-pá-, “Verambha: name of a wind, after a sea of the same name”) + วาต (wâat, “wind”).

com

แร้งมิคาโลปะไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของแร้งแก่ชื่ออปรัณณะผู้เป็นพ่อ บินเลยลมกาลวาตไปตกอยู่ในอำนาจของลมเวรัมภวาต
rɛ́ɛng mí-kaa-loo-bpà mâi bpà-dtì-bàt dtaam kam-sàng kɔ̌ɔng rɛ́ɛng gɛ̀ɛ chʉ̂ʉ à-bpà-ran-ná pûu bpen pɔ̂ɔ · bin ləəi lom gaa-lá-wâat bpai dtòk yùu nai am-nâat kɔ̌ɔng lom wee-ram-pá-wâat
His aged father's wise commands disdained; beyond the Black, Verambha Winds he gained.
ฝ่ายมิคาโลปะไม่ทำตามโอวาท ไม่เชื่อฟังคำพ่อ บินทะยานขึ้น เห็นเขตแดนตามที่พ่อบอกไว้แล้ว แต่ก็บินเลยเขตแดนนั้นไปให้ลมกาลวาตสิ้นไปทะลุลมแม้เหล่านั้น แล่นเข้าสู่ปากทางลมเวรัมภวาต
fàai mí-kaa-loo-bpà mâi tam-dtaam oo-wâat · mâi chʉ̂ʉa-fang kam pɔ̂ɔ · bin tá-yaan kʉ̂n · hěn kèet dɛɛn dtaam tîi pɔ̂ɔ bɔ̀ɔk wái lɛ́ɛo · dtɛ̀ɛ gɔ̂ bin ləəi kèet dɛɛn nán bpai hâi lom gaa-lá-wâat sîn bpai tá-lú lom mɛ́ɛ lào-nán · lɛ̂n kâo sùu bpàak taang lom wee-ram-pá-wâat

Migālopa through disobedience did not do his father's bidding, but rising and rising he passed the limit his father told him, clove even the Black Winds when he met them, and flew upwards till he met the Verambha winds in the face.

เวรัมภา เวรัมภา#Thai

(Buddhism, elegant) Synonym of เวรัมภา (wee-ram-paa)


รูปร่าง

th-noun

รูปร่าง • (rûup-râang)

/ruːp̚˥˩.raːŋ˥˩/


อากร

อากร • (aa-gɔɔn)

/ʔaː˧.kɔːn˧/

From Angkorian Old Khmer ʼākara (“pile, accumulation; great quantity or number, plenty, abundance; revenue; tax, fee, impost, duty, tariff”), from Sanskrit आकर (ākara, “scatterer, bestower; abundance, plenty; mine; origin”); compare Modern Khmer អាករ (ʼaakɑɑ), Pali ākara (“mine”). Cognate with Lao ອາກອນ (ʼā kǭn).

cog

Lao ອາກອນ (ʼā kǭn)

(elegant, chiefly in combination) group; assemblage; collection; aggregation.

(elegant, chiefly in combination) source; origin.


ไปยาล

From Pali peyyāla (“repetition; succession; formula; way of saying; phrase”). Cognate with Burmese ပေယျာလ (peyyala.).

der

ฯลฯ ฯลฯ#Thai

the abbreviation symbols in the Thai script (‹ฯ› and ‹ฯลฯ›).


ดัด

dàt (romanization)
การดัด (abstract-noun)

to set or cause to be in a certain position, way, pattern, etc, such as to straighten, to bend, to curl, to flex, etc.

to rectify; to correct; to reform; to amend.

(archaic) to wake: to rouse or become roused from sleep.


อุทาหรณ์

th-noun

อุทาหรณ์ • (ù-taa-hɔ̌ɔn)

/ʔu˨˩.tʰaː˧.hɔːn˩˩˦/

From Sanskrit उदाहरण (udāharaṇa, “speaking; recitation; declaration; example”) or Pali udāharaṇa (“example; instance”). Cognate with Khmer ឧទាហរណ៍ (ʼutiəhɑɑ), Lao ອຸທາຫອນ.

cog

Khmer ឧទាហរណ៍ (ʼutiəhɑɑ)


เอ๋อ

th-adj

เอ๋อ • (ə̌ə) (abstract noun ความเอ๋อ)

ə̌ə (romanization)
ความเอ๋อ (abstract-noun)

intellectual disability
intellectual disability

(slang, derogatory, offensive, proscribed) mentally retarded; affected by intellectual disability.

(slang, derogatory, offensive, proscribed) idiot; dull-witted; dumb.

โทรศัพท์เอ๋อ

คอมเอ๋อ

(slang, can be offensive, proscribed) not in a proper state or condition; not working properly.


พ้น

pón (romanization)
การพ้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ພົ້ນ (phon), Lü ᦷᦗᧃᧉ (pon²) or ᦗᦳᧃᧉ (pun²), Shan ပူၼ်ႉ (pṵ̂un), Ahom 𑜆𑜨𑜃𑜫 (pon).

cog

Lü ᦷᦗᧃᧉ (pon²)

to go beyond; to escape (from); to be free from.


ล้น

lón (romanization)
การล้น (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩫ᩠᩶ᨶ, Lao ລົ້ນ (lon), Lü ᦷᦟᧃᧉ (lon²), Shan လူၼ်ႉ (lṵ̂un).

Lü ᦷᦟᧃᧉ (lon²)

to overflow; to be overfilled; to brim over; to spill over.


ข้อง

kɔ̂ng (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Uncertain. Cognate with Lao ຂ້ອງ (khǭng), Shan ၶွင်ႈ (khāung).

creel, fishing basket with the shape like an earthen pot.


ข้อง

th-verb

ข้อง • (kɔ̂ng) (abstract noun การข้อง or ความข้อง)

kɔ̂ng (romanization)
การข้อง (abstract-noun)
ความข้อง (abstract-noun)

to get struck; to get wedged; to get packed; to get included; to get involved; to get concerned.


ร่าง

th-noun

ร่าง • (râang)

Cognate with Northern Thai ᩁ᩵ᩣ᩠ᨦ, Lao ຮ່າງ (hāng), Lü ᦣᦱᧂᧈ (haang¹), Shan ႁၢင်ႈ (hāang), Ahom 𑜍𑜂𑜫 (raṅ). Compare Old Chinese 狀 (OC *zraŋs).


ร่าง

râang (romanization)
การร่าง (abstract-noun)


ประกันภัย

th-verb

ประกันภัย • (bprà-gan-pai) (abstract noun การประกันภัย)

bprà-gan-pai (romanization)
การประกันภัย (abstract-noun)

From ประกัน (bprà-gan, “to guarantee; to insure (against)”) + ภัย (pai, “danger; peril”). Compare Lao ປະກັນໄພ (pa kan phai).

com

th:ประกันภัย

to insure (against damage or loss); to indemnify.


ประกันภัย

th:ประกันภัย


สุวรรณ

th-noun

สุวรรณ • (sù-wan)

From Sanskrit सुवर्ण (suvarṇa, “gold”, literally “fine colour”), from सु (su, “good, fine; easy; etc”) + वर्ण (varṇa, “colour”), equivalent to Thai สุ (sù) + วรรณ (wan). Cognate with Khmer សុវណ្ណ (sovan), Burmese သုဝဏ္ဏ (su.wanna.). Compare Pali suvaṇṇa, from which Thai สุวัณณ์ is derived.

cog

Thai สุวัณณ์


รับสั่ง

th-verb

รับสั่ง • (ráp-sàng) (abstract noun การรับสั่ง)

ráp-sàng (romanization)
การรับสั่ง (abstract-noun)

Perhaps from Old Khmer rappa, *rap, rap, rāpa, râpa, rāppa (“to tell; to specify; to count, to number, to enumerate; etc”) + Thai สั่ง (sàng, “to command; to order; etc”).

(of a god, high priest, or royal person) to command; to order; to direct; to instruct; to decree.

(of a god, high priest, or royal person) to utter; to pronounce; to state; to say; to speak; to tell; to talk; to declare.


รับสั่ง

th-noun

รับสั่ง • (ráp-sàng)

(of a god, high priest, or royal person) command; order; direction; instruction; decree.

(of a god, high priest, or royal person) utterance; pronouncement; statement; speech; word; declaration.


ตุ้งติ้ง

ตุ้งติ้ง • (dtûng-dtîng) (classifier ข้าง or คู่ or อัน)

dtûng-dtîng (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)
อัน (classifier)


ตุ้งติ้ง

th-verb

ตุ้งติ้ง • (dtûng-dtîng) (abstract noun การตุ้งติ้ง)

dtûng-dtîng (romanization)
การตุ้งติ้ง (abstract-noun)


เวรัมพวาต

th-proper noun

เวรัมพวาต • (wee-ram-pá-wâat) (classifier ลูก)

เวรัมพ (“Veramba: name of a wind, after a sea of the same name”) + วาต (wâat, “wind”).

com

เธอบวชในศาสนาที่จะนำออกจากทุกข์เห็นปานนี้ เหตุไรจึงไม่เชื่อคำของผู้ที่หวังดี แม้ในกาลก่อนเธอก็ไม่เชื่อคำ ต้องแหลกละเอียดในช่องลมเวรัมพวาตมาแล้ว
təə bùuat nai sàat-sà-nǎa tîi jà nam ɔ̀ɔk jàak túk hěn bpaan níi · hèet-rai jʉng mâi chʉ̂ʉa kam kɔ̌ɔng pûu tîi wǎng-dii · mɛ́ɛ nai gaan gɔ̀ɔn təə gɔ̂ mâi chʉ̂ʉa kam · dtɔ̂ng lɛ̀ɛk-lá-ìiat nai chɔ̂ng lom wee-ram-pá-wâat maa lɛ́ɛo
Why, Brother, after being ordained in so excellent a doctrine that leads to Salvation, do you not listen to the voice of your well-wishers? Formerly too you disobeyed the voice of the wise, and were blown into atoms by the Veramba wind.
พญาแร้งนั้น แม้รับคำว่าดีแล้ว ก็จริง แต่วันหนึ่งเมื่อฝนตกใหม่ ๆ ได้บินไปกับนกแร้งทั้งหลาย ทิ้งนกแร้งหลายเสีย ตนเองบินสูงเกินภูมิของนก ถึงช่องลมเวรัมพวาต ได้ถึงความเป็นผู้แหลกละเอียด
pá-yaa rɛ́ɛng nán · mɛ́ɛ ráp-kam wâa dii lɛ́ɛo · gɔ̂ jing · dtɛ̀ɛ wan nʉ̀ng mʉ̂ʉa fǒn dtòk mài mài · dâai bin bpai gàp nók rɛ́ɛng táng-lǎai · tíng nók rɛ́ɛng lǎai sǐia · dton-eeng bin sǔung gəən puum kɔ̌ɔng nók · tʉ̌ng chɔ̂ng lom wee-ram-pá-wâat · dâai tʉ̌ng kwaam bpen pûu lɛ̀ɛk-lá-ìiat

He said, "Very good," but one day when it rained, he flew up with the other vultures, and leaving the rest behind, and going beyond the prescribed limit, he came within the range of the Veramba wind, and was blown into atoms.

เวรัมภวาต เวรัมภวาต#Thai

(Buddhism, elegant) Alternative form of เวรัมภวาต (wee-ram-pá-wâat)


หมากัดอย่ากัดตอบ

th-proverb

หมากัดอย่ากัดตอบ

หมากัดอย่ากัดตอบ • (mǎa-gàt-yàa-gàt-dtɔ̀ɔp)

/maː˩˩˦.kat̚˨˩.jaː˨˩.kat̚˨˩.tɔːp̚˨˩/

หมา (mǎa, “dog”) + กัด (gàt, “to bite”) + อย่า (yàa, “do not”) + กัด (gàt, “to bite”) + ตอบ (dtɔ̀ɔp, “back; in response”); literally "[when] a dog bite [you], don't bite it back"; probably from or influenced by the following old stanza:
:: mǎa dai dtuua ráai kòp · táaw
:: yàa kòp dtɔ̀ɔp dtɔ̀ɔ mǎa · dùuan kʉ̂ng
:: tɔɔ-rá-chon châat chûuang taa · run tôot
:: yàa gròot yàa nâa bʉ̂ng · dtɔ̀ɔp tɔ̂ɔi sà-maa-kom
: When any dog that is fierce bites your feet,
: do not bite the dog back, do not get angry too easily.
: When any fool, a man of corrupt character, hurts you or does you wrong,
: do not feel offended, do not show him your frowning face – just say nothing to him in return and shun him.

lang

หมาใดตัวร้ายขบ

หมาใดตัวร้ายขบ

อย่าขบตอบต่อหมา

อย่าขบตอบต่อหมา

ทรชนชาติช่วงทารุณ

ทรชนชาติช่วงทารุณ

อย่าโกรธอย่าหน้าบึ้ง

อย่าโกรธอย่าหน้าบึ้ง

ตอบถ้อยสมาคม

ตอบถ้อยสมาคม

(idiomatic) do not lower yourself to give any response to those who speak ill of you; do not fight with people of low character when they hurts you.


เฃ้า

th-verb

เฃ้า • (kâo)

เข้า เข้า#Thai


เฃ้า

th-noun

เฃ้า • (kâo)

ข้าว ข้าว#Thai


อาคม

Learned borrowing from Sanskrit आगम (āgama, “coming up; arrival; occurrence; origin; source; etc.”) or Pali āgama (“coming, approach, result; etc.”). Cognate with Khmer អាគម (ʔaakum), Lao ອາຄົມ (ʼā khom).

lbor

coming (usually used at the end of a word)


วิธี

From Sanskrit विधि (vidhi, “doing, performance, practice, act; method, manner, way, means, mode; rule, commandment; etc.”) or Pali vidhi (“form, way; rule, direction, disposition; method; luck, destiny”). Cognate with Khmer វិធិ (vithiʼ), វិធី (vithii), ពិធី (pithii), Lao ວິທີ (wi thī), Northern Thai ᩅᩥᨵᩦ. Doublet of พิธี (pí-tii).


ฤๅทัย

th-noun

ฤๅทัย • (rʉʉ-tai)

Changed from ฤทัย (rʉ́-tai), clipping from หฤทัย (hà-rʉ́-tai).


อุบาทว์

th-adj

อุบาทว์ • (ù-bàat) (abstract noun ความอุบาทว์)

ù-bàat (romanization)
ความอุบาทว์ (abstract-noun)

/ʔu˨˩.baːt̚˨˩/

From Pali upaddava (“calamity, danger, disaster, peril; distress; misfortune; etc”). Cognate with Modern Khmer ឧបទ្ទវ (ʼŏbâttôv). Compare Sanskrit उपद्रव (upadrava), from which derived Old Khmer *upadrava, ūppadrubya, oppadrabya, and Modern Khmer ឧបទ្រព (ʼupaʼtrup).

bor

เมืองเราอุบาทว์ร้าย แรงนัก ลูกเอย เขาส่งผีสางศักดิ์ ข่มแล้ว

2024 November 3, “ลิลิตพระลอ”, in ห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ, retrieved 2019-02-06:

Our country is so gravely cursed, my son, for they have sent mighty demons to threaten us.

mʉʉang rao ù-bàat ráai rɛɛng nák · lûuk əəi · kǎo sòng pǐi-sǎang sàk · kòm lɛ́ɛo

inauspicious; ill-fated, ill-omened; ill-portending; unfortunate, unlucky; doomed, damned.

(derogatory, offensive) evil, wicked; immoral, obscene, indecent, lewd; ugly, hideous; despicable, disgusting, contemptible; condemnable, denunciable.


อุบัติ

th-noun

อุบัติ • (ù-bàt)

From Pali uppatti (“arising; nativity; origination”). Cognate with Lao ອຸບັດ (ʼu bat), Modern Khmer ឧប្បត្តិ (ʼupbat). Compare Sanskrit उत्पत्ति (utpatti); Old Khmer *utpatti, ūtpãtta, otpãtta, ottapāta.

bor

(elegant, now rare) origination, birth; occurrence, emergence; happening, arising.

(elegant, now rare) origin; source; root.


อุบัติ

th-verb

อุบัติ • (ù-bàt) (abstract noun การอุบัติ)

ù-bàt (romanization)
การอุบัติ (abstract-noun)

1928, ธำรงเจดีย์รัฐ (เทศ วิริยรัต), หลวง, สุวรรณสังขชาดก, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 59:
สิ้นพระชนม์แล้ว...ไปอุบัติในเทวสถาน
sîn-prá-chon lɛ́ɛo ... bpai ù-bàt nai tee-wá-sà-tǎan
Having passed away...[he] went to [and] was born in a celestial place.

1936, “เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 63, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 112:
มิใช่เทศกาลฝนฝนก็อุบัติ
mí châi têet-sà-gaan fǒn fǒn gɔ̂ ù-bàt
Not being a rainy season, rains, however, take place.

1953, ธรรมไตรโลกาจารย์ (วน ฐิติญาโณ), พระ, “ธมฺมตากถา”, in เรื่องเมืองพิษณุโลก, พระนคร: โรงพิมพ์อักษรนิติ, page 2:
อุบัติในสกุลผู้ดี
ù-bàt nai sà-gun pûu-dii
born to a noble family

(elegant) to originate, to be born; to occur, to emerge; to happen, to arise.


เวร

From Pali vera (“hate; hatred”); perhaps via Old Khmer vera, verā (“hostility, ill will; vengeance, revenge; evil deed; retribution; etc”). Cognate with Lü ᦵᦞᧃ (ven), Modern Khmer វេរ (vei), វេរា (veiriə). Compare Sanskrit वैर (vaira); Old Khmer biara; Modern Khmer ពៀរ (piə).

ill result of a sin; unfavourable event or misfortune ascribed to a past bad deed; retribution.

ไอ้ ไอ้#Thai

(slang, vulgar, offensive, also used as a modifier) (อี~, ไอ้~) annoying person; troublemaker; disagreeable person.


เวร

(slang) an exclamation of annoyance, disappointment, anger, discontent, or contempt.


เวร

From Pre-Angkorian Old Khmer ver, *ve, hvera, or Angkorian Old Khmer vera (“to turn, to revolve, to spin, to rotate, to wheel; to shift, to take turns, to rotate, to alternate; to be on duty, at work, or in service; turn, tour of duty, shift, relay; duty, work, service; etc”). Cognate with Modern Khmer វេរ (vei).

bor

2 Chronicles 8:14, KJV:
ตามพระราชบัญชาของดาวิดราชบิดาของพระองค์ พระองค์ทรงกำหนดแบ่งเวรปุโรหิตสำหรับการปรนนิบัติ
dtaam prá râat-chá ban-chaa kɔ̌ɔng daa-wìt râat-chá bì-daa kɔ̌ɔng prá-ong · prá-ong song gam-nòt bɛ̀ng ween bpù-roo-hìt sǎm-ràp gaan-bpron-ní-bàt
And he appointed, according to the order of David his father, the courses of the priests to their service,

1 Chronicles 28:13, KJV:
และผังสำหรับเวรปุโรหิตและคนเลวี และงานปรนนิบัติทั้งสิ้นในพระนิเวศของพระเยโฮวาห์
lɛ́ pǎng sǎm-ràp ween bpù-roo-hìt lɛ́ kon lee-wii · lɛ́ ngaan bpron-ní-bàt táng-sîn nai prá ní-wêet kɔ̌ɔng prá yee-hoo-waa
Also for the courses of the priests and the Levites, and for all the work of the service of the house of the LORD,

1 Chronicles 28:1, KJV:
ณ เยรูซาเล็ม ดาวิดได้ทรงเรียกประชุมบรรดาเจ้านายทั้งสิ้นของอิสราเอล คือ เจ้านายของตระกูล และผู้บัญชาการกองทัพที่รับราชการตามเวร นายพันนายร้อย และพนักงานทั้งสิ้นผู้ดูแลทรัพย์สมบัติและฝูงสัตว์ของกษัตริย์และโอรสของพระองค์ พร้อมกับพนักงานราชสำนัก ทแกล้วทหาร และวีรบุรุษทั้งสิ้น
ná · yee-ruu-saa-lem · daa-wìt dâai song rîiak bprà-chum ban-daa jâo-naai táng-sîn kɔ̌ɔng ìs-raa-eel · kʉʉ · jâo-naai kɔ̌ɔng dtrà-guun · lɛ́ pûu-ban-chaa-gaan gɔɔng-táp tîi ráp râat-chá-gaan dtaam ween · naai-pan naai-rɔ́ɔi · lɛ́ pá-nák-ngaan táng-sîn pûu-duu-lɛɛ sáp-sǒm-bàt lɛ́ fǔung sàt kɔ̌ɔng gà-sàt lɛ́ oo-rót kɔ̌ɔng prá-ong · prɔ́ɔm gàp pá-nák-ngaan râat-chá-sǎm-nák · tá-glɛ̂ɛo-tá-hǎan · lɛ́ wii-rá-bù-rùt táng-sîn
And David assembled all the princes of Israel, the princes of the tribes, and the captains of the companies that ministered to the king by course, and the captains over the thousands, and captains over the hundreds, and the stewards over all the substance and possession of the king, and of his sons, with the officers, and with the mighty men, and with all the valiant men, unto Jerusalem.

1 Kings 5:14, NIV:
พระองค์ทรงใช้เขาไปยังเลบานอนเวรละหนึ่งหมื่นคนต่อเดือน เขาจะอยู่ที่เลบานอนเดือนหนึ่งและอยู่บ้านสองเดือน
prá-ong song chái kǎo bpai yang lee-baa-nɔn ween lá nʉ̀ng mʉ̀ʉn kon dtɔ̀ɔ dʉʉan · kǎo jà yùu tîi lee-baa-nɔn dʉʉan nʉ̀ng lɛ́ yùu bâan sɔ̌ɔng dʉʉan
He sent them off to Lebanon in shifts of ten thousand a month, so that they spent one month in Lebanon and two months at home.

Luke 1:23, NIV:
เมื่อหมดเวรของท่านแล้ว ท่านก็กลับไปบ้าน
mʉ̂ʉa mòt ween kɔ̌ɔng tâan lɛ́ɛo · tâan gɔ̂ glàp bpai bâan
When his time of service was completed, he returned home.

2 Kings 11:7, NIV:
ส่วนท่านทั้งหลายอีกสองพวก คือ ผู้ที่ออกเวรวันสะบาโต ให้เฝ้าพระนิเวศของพระเยโฮวาห์รอบกษัตริย์
sùuan tâan táng-lǎai ìik sɔ̌ɔng pûuak · kʉʉ · pûu tîi ɔ̀ɔk ween wan sà-baa-dtoo · hâi fâo prá ní-wêet kɔ̌ɔng prá yee-hoo-waa rɔ̂ɔp gà-sàt
and you who are in the other two companies that normally go off Sabbath duty are all to guard the temple for the king.

shift, turn, tour, tour of duty, bout, relay; duty, work, service.


ชุดนอน

th-noun

ชุดนอน • (chút-nɔɔn)

/t͡ɕʰut̚˦˥.nɔːn˧/


หลังจาก

th-con

หลังจาก • (lǎng-jàak)

/laŋ˩˩˦.t͡ɕaːk̚˨˩/


เครื่องเรือน

th-noun

เครื่องเรือน

เครื่องเรือน • (krʉ̂ʉang-rʉʉan)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.rɯa̯n˧/

From เครื่อง (krʉ̂ʉang) + เรือน (rʉʉan).

com

เครื่อง (krʉ̂ʉang) + เรือน (rʉʉan)

th:เครื่องเรือน


ยีน

กางเกง กางเกง#Thai


แหวกว่าย

th-verb

แหวกว่าย • (wɛ̀ɛk-wâai) (abstract noun การแหวกว่าย)

wɛ̀ɛk-wâai (romanization)
การแหวกว่าย (abstract-noun)

/wɛːk̚˨˩.waːj˥˩/

com

แหวก (wɛ̀ɛk) + ว่าย (wâai)

to move about in water or air using limbs, fin, tail, etc.; to swim about.


สังข

sǎng (romanization)
ขอน (classifier)
ใบ (classifier)

สังข์ สังข์#Thai

(now chiefly in combination) Alternative form of สังข์ (sǎng)


สังข์

From Pali sankha (“shell; conch; chank; mother-of-pearl; etc”). Cognate with Old Khmer saṅkha; Modern Khmer ស័ង្ខ (sangkhɑɑ). Compare Sanskrit शङ्ख (śaṅkha); Old Khmer śaṅkha, śaṃṅkha.

bor

(zoology) marine gastropod shell, as conch, chank, etc.


ฉกรรจ์

th-adj

ฉกรรจ์ • (chà-gan) (abstract noun ความฉกรรจ์)

chà-gan (romanization)
ความฉกรรจ์ (abstract-noun)

able-bodied; firm; hearty; robust; strapping; strong; sturdy.

brave; bold; daring; fearless; insolent; rude.


นัมเบอร์

th-noun

นัมเบอร์ • (nam-bəə)


คืบ

คืบ • (kʉ̂ʉp)

From Proto-Tai *ɣɯːpᴰ (“measure from thumb to fingertip”). Cognate with Lao ຄືບ (khư̄p), Shan ၶိုပ်ႈ (khūep).

inh

the distance between the tip of the thumb and the tip of the little finger when the hand is fully extended, generally equal to nine inches.

a traditional unit of length based on such distance, equal to 12 inches. Abbreviation: ค. (kɔɔ)


คืบ

kʉ̂ʉp (romanization)
การคืบ (abstract-noun)

to move very slowly; to move by very small degrees.

(colloquial) to advance; to progress; to proceed; to move forwards.


สิ้นสุด

th-verb

สิ้นสุด • (sîn-sùt) (abstract noun การสิ้นสุด)

sîn-sùt (romanization)
การสิ้นสุด (abstract-noun)

From สิ้น (sîn, “to end; to be no more; to have no more”) + สุด (sùt, “idem”).

com

2001, สุนทรภู่, “ตอนที่ ๓๖ พระอภัยมณีทำผูกคอตายได้นางละเวง”, in นิทานคำกลอนสุนทรภู่ เรื่อง พระอภัยมณี, 16th edition, Bangkok: ศิลปาบรรณาคาร, retrieved 2019-04-27:
ถึงม้วยดินสิ้นฟ้ามหาสมุทร ไม่สิ้นสุดความรักสมัครสมาน
tʉ̌ng múai din sîn fáa má-hǎa-sà-mùt · mâi sîn-sùt kwaam-rák sà-màk-sà-mǎan
Though the earth ends, the heaven falls, and the ocean is no more, our love and union shall never cease.

2014 May 26, “ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ ๕/๒๕๕๗ เรื่อง การสิ้นสุดชั่วคราวของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ลงวันที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 131, number Special 84 D (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, archived from the original on 2019-08-08, page 4:
ตามที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติได้ประกาศยึดอำนาจการปกครองประเทศ... จึงให้... ๑. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ สิ้นสุดลงชั่วคราว เว้นหมวด ๒ พระมหากษัตริย์ ๒. คณะรัฐมนตรีรักษาการสิ้นสุดการปฏิบัติหน้าที่
dtaam tîi ká-ná rák-sǎa kwaam-sà-ngòp hɛ̀ng-châat dâai bprà-gàat yʉ́t am-nâat gaan-bpòk-krɔɔng bprà-têet ... · jʉng hâi ... · nʉ̀ng . · rát-tà-tam-má-nuun hɛ̀ng râat-chá-aa-naa-jàk tai · pút-tá-sàk-gà-ràat · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hâa sìp · sîn-sùt long chûua-kraao · wén mùuat · sɔ̌ɔng · prá má-hǎa gà-sàt · sɔ̌ɔng . · ká-ná-rát-tà-mon-dtrii rák-sǎa-gaan sîn-sùt gaan-bpà-dtì-bàt nâa-tîi
As the National Council for Peace and Order [literally 'National Peacekeeping Council'] has announced the seizure of the national government power... it is now ordered... [as follows:] 1. the Constitution of the Kingdom of Thailand, Buddhist Era 2550, save Chapter 2 The King, shall terminate temporarily; 2. the caretaker cabinet shall cease to execute its duties;

2006 September 20, “ประกาศคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ฉบับที่ ๓ ลงวันที่ ๑๙ กันยายน ๒๕๔๙”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 123, number 95 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, archived from the original on 2021-01-28, page 5:
ตามที่คณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุขได้ทำการยึดอำนาจปกครองประเทศ... จึงให้ ๑. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ สิ้นสุดลง ๒. วุฒิสภา สภาผู้แทนราษฎร คณะรัฐมนตรี และศาลรัฐธรรมนูญ สิ้นสุดลงพร้อมกับรัฐธรรมนูญ
dtaam tîi ká-ná bpà-dtì-rûup gaan-bpòk-krɔɔng nai rá-bɔ̀ɔp bprà-chaa-tí-bpà-dtai an mii prá má-hǎa gà-sàt song bpen prá bprà-múk dâai tam gaan-yʉ́t am-nâat bpòk-krɔɔng bprà-têet ... · jʉng hâi · nʉ̀ng . · rát-tà-tam-má-nuun hɛ̀ng râat-chá-aa-naa-jàk tai · pút-tá-sàk-gà-ràat · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi sìi sìp · sîn-sùt long · sɔ̌ɔng . · wút-tí-sà-paa · sà-paa-pûu-tɛɛn-râat-sà-dɔɔn · ká-ná-rát-tà-mon-dtrii · lɛ́ sǎan-rát-tà-tam-má-nuun · sîn-sùt long prɔ́ɔm gàp rát-tà-tam-má-nuun
As the Council for Democratic Reform [literally 'Council for Reforming the Democratic Regime of Government with the King as Head'] has [successfully] carried out the seizure of the national government power... it is now ordered [as follows:] 1. the Constitution of the Kingdom of Thailand, Buddhist Era 2540, shall come to an end; 2. the Senate, the House of Representatives, the Council of Ministers, and the Constitutional Court shall come to an end together with the Constitution;

2019 March 26, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-04-27:
เมื่อการปล่อยชั่วคราวสิ้นสุดลงตามวรรคหนึ่งแล้ว ถ้ายังมีความจำเป็นที่จะต้องควบคุมผู้ต้องหาไว้ต่อไป ให้ส่งผู้ต้องหามาศาล...
mʉ̂ʉa gaan-bplɔ̀i chûua-kraao sîn-sùt long dtaam wák nʉ̀ng lɛ́ɛo · tâa yang mii kwaam-jam-bpen tîi jà dtɔ̂ng kûuap-kum pûu-dtɔ̂ng-hǎa wái dtɔ̀ɔ-bpai · hâi sòng pûu-dtɔ̂ng-hǎa maa sǎan ...
When the provisional release has ended in accordance with Paragraph 1, if there still is the need to further hold the alleged offender, the alleged offender shall be sent to the court...

(~ลง) to end; to come to an end; to stop; to cease; to have no more; to be no more.


สาวิกา

From Pali sāvikā, a feminine form of sāvaka (“disciple; follower”, literally “hearer; listener”).

สาวก สาวก#Thai


ปิตุลา

th-noun

ปิตุลา • (bpì-dtù-laa) (classifier พระองค์ or องค์)

bpì-dtù-laa (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai


มาตุลา

มาตุลา • (maa-dtù-laa) (classifier พระองค์ or องค์)

maa-dtù-laa (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai


มะกอก

มะกอก • (má-gɔ̀ɔk)

/ma˦˥.kɔːk̚˨˩/

From หมากกอก.

ลูกมะกอก

มะกอกโอลีฟ


โอลีฟ

ลูกโอลีฟ

มะกอกโอลีฟ


นินทา

th-verb

นินทา • (nin-taa) (abstract noun การนินทา)

nin-taa (romanization)
การนินทา (abstract-noun)

From Sanskrit निन्दा (nindā, “blame; censure; reproach; reviling; defamation; controversy; injury; outrage”) or Pali nindā (“blame; reproach; fault-finding; fault; disgrace”). Cognate with Lao ນິນທາ (nin thā).

der

to blame, criticise or discuss someone behind their back; to gossip.


ถ่อ

th-noun

ถ่อ • (tɔ̀ɔ)

barge pole; punt pole; quant pole; setting pole.


ถ่อ

tɔ̀ɔ (romanization)
การถ่อ (abstract-noun)

to propel, drive, or move using or as if using such a pole.

(slang) to go or travel wearily, reluctantly, or with difficulty.


ถ่อง

tɔ̀ng (romanization)
การถ่อง (abstract-noun)

ส่อง ส่อง#Thai


ถ่อง

tɔ̀ng (romanization)
ความถ่อง (abstract-noun)

(archaic) beautiful; fine; splendid; glorious; brilliant; bright; shining; glowing; gleaming; glittering; dazzling.

(archaic) smart; fluent; masterly; skillful.

clear; obvious; manifest; plain; sure; certain; precise; accurate; exact; direct; straight; true; actual.


ตะแลงแกง

ตะแลงแกง • (dtà-lɛɛng-gɛɛng)

/ta˨˩.lɛːŋ˧.kɛːŋ˧/

From Old Khmer tralēṅa kēṅa (“four-sided; four-faced”). Cognate with Modern Khmer ត្រឡែងកែង (trɑɑlaeng kaeng, “four-sided, four-face; intersection, crossroads, confluence (of rivers); four-sided structure”).
The last sense was from the fact that the execution of criminals was traditionally held at a crossroads.

cog

(archaic) cross: two intersecting lines.

(archaic) crossroads: four-way intersection.

(archaic) execution place; execution ground.


ชัยชนะ

/t͡ɕʰaj˧.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/


ป่าไม้

th-noun

ป่าไม้ • (bpàa-máai)


ระแทะ

/ra˦˥.tʰɛʔ˦˥/

From Old Khmer radēḥ, Pre-Angkorian Old Khmer radeḥ, rddeḥ, or Angkorian Old Khmer rddeḥ, rdeḥ, rdeṣ (“conveyance, especially two-wheeled cart”), perhaps ultimately from Sanskrit रथ (ratha). Cognate with Modern Khmer រទេះ (rɔɔrɔteh).

two-wheeled cart, especially one drawn by a bovine.


เมกอัป

เมกอัป • (méek-âp)

/meːk̚˦˥.ʔap̚˥˩/


เมกอัป

th-verb

เมกอัป • (méek-âp) (abstract noun การเมกอัป)

méek-âp (romanization)
การเมกอัป (abstract-noun)

/meːk̚˦˥.ʔap̚˥˩/


การจัดการ

จัดการ จัดการ#Thai


โอรส

th-noun

โอรส • (oo-rót) (classifier พระองค์ or องค์)

oo-rót (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

From Pali orasa (“begotten; legitimate; inborn, innate; own; etc”, literally “produced from one's breast; belonging to one's breast”), from urasa (“idem”).
Cognate with Lao ໂອຣົດ (ʼō rot), ໂອລົດ (ʼō lot), Khmer ឱរស (ʼaôrôs).

bor

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(พระ~, พระราช~, ราช~) son.


ทับทรวง

From ทับ (táp, “to top; to lie (upon); to overlay; etc”) + ทรวง (suuang, “chest; breast”).

com

แผ่น แผ่น#Thai

สังวาล สังวาล#Thai

(classifier แผ่น) traditional pendant hung upon the chest, often at the point where the chains สังวาล cross.

Revelation 9:9, KJV:
มันมีทับทรวงเหมือนกับทับทรวงเหล็ก เสียงปีกมันเหมือนเสียงรถม้าเป็นอันมากกรูเข้ารบข้าศึก
man mii táp-suuang mʉ̌ʉan gàp táp-suuang lèk · sǐiang bpìik man mʉ̌ʉan sǐiang rót-máa bpen-an-mâak gruu kâo róp kâa-sʉ̀k
And they had breastplates, as it were breastplates of iron; and the sound of their wings was as the sound of chariots of many horses running to battle.

ชุด ชุด#Thai

ตัว ตัว#Thai

สำรับ สำรับ#Thai

(biblical) (classifier ชุด, ตัว, or สำรับ) breastplate.


ศาสตราคม

From Sanskrit शास्त्रागम (śāstrāgama), from शास्त्र (śāstra, “Śāstra; sacred treatise, religious treatise, work of scripture; etc”) + आगम (āgama, “Āgama; sacred treatise, religious treatise, work of scripture; etc”); perhaps via Old Khmer sāstrāgama, *śāstrāgama, sāstrāgama (“traditional or sacred knowledge as embodied in the Śāstra; the Śāstra collectively”), from °śāstra, °sāstra (“Śāstra; text, treatise, book, code, scripture; direction, instruction; rule, order, command; teaching, advice, explanation; branch of learning, science, knowledge; etc”) + ʼāgama, ʼāgama, ʼāgaṃ (“Āgama; traditional knowledge; sacred texts; etc”); equivalent to Thai ศาสตร + อาคม (aa-kom).

ศาสตร + อาคม (aa-kom)

ปูมราชธรรม, ราชวิจารธรรม:
ให้รู้เวทางค์ศาสตราคม สมกระกูลเพื่อพงศ์พราหมณ์
hâi rúu wee-taang sàat-dtraa-kom · sǒm grà-guun pʉ̂ʉa pong praam
Thou shalt learn the Vedic texts and Shastra scriptures so that thou wouldst deserve being of Brahmanic descent.

(Hinduism) traditional or sacred knowledge as embodied in the Śāstra; the Śāstra collectively.

ยวนพ่าย:
เชองโหรเหนแม่นแม้น มุนิวงศ สบศาสตราคมยล ล่งล้วน สบศิลปสำแดงทรง ทายาท ไส้แฮ สบสิพาคมถ้วน ถี่แถลง(chəəng hǒon hěn mɛ̂n mɛ́ɛn · mú-ní-wong · sòp sàat-dtraa-kom yon · lông lúuan · sòp sǐn sǎm-dɛɛng song · taa-yâat · sâi hɛɛ · sòp sì-paa-kom tûuan · tìi tà-lɛ̌ɛng)

(by extension) written holy tradition; sacred books; sacred knowledge; scriptures.

กฤษณาสอนน้องคำฉันท์ ฉบับกรุงธนบุรี:
พี่ได้คุณเวท กฤตยาวิเศษ ศาสตราคมใคร ประสิทธิ์ประสาท ประสงค์จงใจ ให้ชายพิสมัย รักใคร่เมามัว(pîi dâai kun wêet · grìt-dtà-yaa wí-sèet · sàat-dtraa-kom krai · bprà-sìt bprà-sàat · bprà-sǒng jong-jai · hâi chaai pít-sà-mǎi · rák-krâi mao-muua)

ลิลิตพระลอ:
มนตรีจำพระกฤษฎีกา ตรวจหาหมอทุกผู้ จึ่งรู้ว่าหมอสิทธิไชย นั้นออกไปอยู่ป่า รู้มลักกว่าทั้งหลาย คุณพันลายพันลึก ตรึกไตรศาสตราคม บันสมสิทธิสามรรถ ชำงัดโดยคุณโดยฤทธิ์(mon-dtrii jam prá grìt-sà-dii-gaa · dtrùuat hǎa mɔ̌ɔ túk pûu · jʉ̀ng rúu wâa mɔ̌ɔ sìt-tí chai · nán ɔ̀ɔk bpai yùu bpàa · rúu má-lák gwàa táng-lǎai · kun pan-laai pan-lʉ́k · dtrʉ̀k dtrai sàat-dtraa-kom · ban-sǒm sìt sǎa-mát · cham-ngát dooi kun dooi rít)

(by extension) secret knowledge; occult knowledge; magic; black magic; witchery; sorcery.


ศาสตราคม

From ศาสตรา (“weapon”) + อาคม (aa-kom, “Āgama; traditional knowledge; sacred texts; magic, black magic, spell, witchery, sorcery; etc”).

weaponry treatise; weapon-related magic.