กระหม่อม

th-part

กระหม่อม • (grà-mɔ̀m)

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

(royal) a particle used at the end of a sentence or phrase by a male when addressing a person holding the royal status of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao).

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

(royal) an expression of affirmation or assent, used by a male when addressing a person holding the royal status of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao).


หม่อมเจ้า

th-noun

หม่อมเจ้า • (mɔ̀m-jâao) (classifier องค์ or พระองค์)

mɔ̀m-jâao (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)

/mɔm˨˩.t͡ɕaːw˥˩/

compound

หม่อม (mɔ̀m) + เจ้า (jâao)

สมเด็จ สมเด็จ#Thai

เจ้าฟ้า เจ้าฟ้า#Thai

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

person whose father is a royal person holding the rank of สมเด็จเจ้าฟ้า (sǒm-dèt-jâao-fáa) and whose mother is a commoner or holds the rank of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao).

พระองค์เจ้า พระองค์เจ้า#Thai

person who is a child of a royal person holding the rank of พระองค์เจ้า (prá-ong-jâao).

also used as a title for such person. Abbreviation: ม.จ. (mɔɔ-jɔɔ)


สู

From Proto-Southwestern Tai *suːᴬ (“you (plural)”). Cognate with Northern Thai ᩈᩪ (sǔu), Isan สู, Lao ສູ (sū), Lü ᦉᦴ (ṡuu), Tai Dam ꪎꪴ, Shan သူ (sǔu), Tai Nüa ᥔᥧᥴ (sú), Ahom 𑜏𑜥 (sū), Zhuang sou.

inh

ยวนพ่าย:
สั่งแสนฟ้าเรื่อให้ กุํตวว หมื่นนครโทษอำ ผิดไว้ แสนสูตัดเอาหัว มันสยบ เสียนา ไว้หว่างทางเหนือใต้ ต่อกัน
sàng sɛ̌ɛn fáa rʉ̂ʉa hâi · gum dtuua · mʉ̀ʉn-ná-kɔɔn tôot am · pìt wái · sɛ̌ɛn sǔu dtàt ao hǔua · man sìiap · sǐia naa · wái wàang taang nʉ̌ʉa dtâai · dtɔ̀ɔ gan
The king orders Saen Fa Ruea to arrest Muen Nakhon who is guilty of crime concealment, and says: "Saen, you shall have him beheaded and have his head impaled on a spike at the joint of the north and the south".


สู

กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, ตะเลงพ่าย:
มาเดียวเปลี่ยวอกอ้า อายสู
maa diao bplìao òk âa · aai sǔu
So ashamed is me who has to come alone.


ยุง

From Proto-Tai *ɲuŋᴬ (“mosquito”). Cognate with Northern Thai ᨿᩩᨦ (nyung), Lao ຍຸງ (nyung), Lü ᦍᦳᧂ (yung), Shan ယုင်း (yúng), Tai Nüa ᥕᥧᥒᥰ (yüng), Aiton ယုင် (yuṅ), Ahom 𑜐𑜤𑜂𑜫 (ñuṅ), Zhuang nyungz, Nong Zhuang nyongz, Saek ญุ๊ง. Compare Proto-Hlai *C-ɲuːŋ (“mosquito”) (from Pre-Hlai *C-ɲuːŋ).


ตู

Cognate with Northern Thai ᨲᩪ (tǔu), Lao ຕູ (tū), Shan တူ (tǔu).

1292/93, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง พี่เผือผู้อ้ายตายจากเผือเตียมแต่ยังเล็ก
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong · pîi pʉ̌ʉa pûu âai dtaai jàak pʉ̌ʉa dtiiam-dtɛ̀ɛ yang lék
My father is called Si Inthrathit. My mother is called Nang Sueang. My elder brother is called Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women. Our elder brother, the eldest one, departed from us since [he was/we were] still young.

(archaic) an exclusive plural first person pronoun: we.


ตู

ตัว ตัว#Thai


ตู

From Proto-Tai *tuːᴬ (“door”). Cognate with Northern Thai ᨲᩪ (old) or ᨸᨲᩪ (modern), Southern Thai ตู, Lao ປະຕູ (pa tū), Shan တူ (tǔu), Bouyei dul, Zhuang dou or du.


คือ

From Angkorian Old Khmer gi or gī or Pre-Angkorian Old Khmer gi, gui, or guī; Cognate with Isan คือ, Lao ຄື (khư̄), Northern Thai ᨣᩨ, Tai Dam ꪅꪳ, and Khmer គឺ (kɨɨ).

ความรักคือความเข้าใจ

นี่คือน้องชายของฉัน


เนบิวลา

From English nebula, from Latin nebula (“mist”).


คชาชาติ

/kʰa˦˥.t͡ɕʰaː˧.t͡ɕʰaːt̚˥˩/


อุรณี

th-noun

อุรณี • (ù-rá-nii)


น้ำเคย

น้ำเคย • (nám-kəəi)


โศถะ

โศถะ • (sǒo-tà)

/soː˩˩˦.tʰaʔ˨˩/

From Sanskrit शोथ (śotha, “swelling; intumescence”).


ไอยรา

Compare Sanskrit ऐरावत (airāvata, “name of Indra's elephant”).


มัสยา

th-noun

มัสยา • (mát-sà-yǎa)

มัตสยา มัตสยา#Thai


อาชา

/ʔaː˧.t͡ɕʰaː˧/


พาชี

/pʰaː˧.t͡ɕʰiː˧/


ปฏิสังขรณ์

th-verb

ปฏิสังขรณ์ • (bpà-dtì-sǎng-kɔ̌ɔn) (abstract noun การปฏิสังขรณ์)

bpà-dtì-sǎng-kɔ̌ɔn (romanization)
การปฏิสังขรณ์ (abstract-noun)

/pa˨˩.ti˨˩.saŋ˩˩˦.kʰɔːn˩˩˦/


ศศะ

th-noun

ศศะ • (sà-sà)


วิฬา

วิฬาร์ วิฬาร์#Thai


สมโภช

สมโภช • (sǒm-pôot)

From Pali sambhoja (“eating together”). Compare Sanskrit सम्भोजन (sambhojana, “eating together”).


ถั่วเพาะ

th-noun

ถั่วเพาะ • (tùua-pɔ́)

/tʰua̯˨˩.pʰɔʔ˦˥/

com

ถั่ว (tùua) + เพาะ (pɔ́)


วิสัญญี

th-adj

วิสัญญี • (wí-sǎn-yii)


อุรณะ

th-noun

อุรณะ • (ù-rá-ná)


วานรินทร์

วานรินทร์ • (waa-ná-rin)


ปลายาว

From ปลา (bplaa, “fish”) + ยาว (yaao, “long”).


ทิวา

Borrowed from Pali divā, from Sanskrit दिवा (divā). Cognate with Lao ທິວາ (thi wā).


ปฏิกูล

From Pali paṭikkūla (“against the slope; averse; objectionable; contrary; disagreeable”).


ทรงพระประชวร

th-verb

ทรงพระประชวร • (song-prá-bprà-chuuan) (abstract noun การทรงพระประชวร)

song-prá-bprà-chuuan (romanization)
การทรงพระประชวร (abstract-noun)

(royal) to be sick (used of a royal person).


กิริณี

th-noun

กิริณี • (gì-rí-nii)

From Sanskrit करिणी (kariṇī, “female elephant”). Cognate with Lao ກະຣິນີ (ka ri nī).


มฤค

th-noun

มฤค • (má-rʉ́k)

From Sanskrit मृग (mṛga, “antelope; animal”). Compare Pali miga.

(poetic) wild animal such as deer, antelope etc.


เกล้ากระผม

th-pronoun

เกล้ากระผม • (glâao-grà-pǒm)

(formal) I/me (used by male commoner to superior).


ชัลลุกะ

th-noun

ชัลลุกะ • (chan-lú-gà)


เกล้ากระหม่อม

th-pronoun

เกล้ากระหม่อม

เกล้ากระหม่อม • (glâao-grà-mɔ̀m)

(royal) I/me (used by male to a master).


เกล้ากระหม่อมฉัน

เกล้ากระหม่อมฉัน

เกล้ากระหม่อมฉัน • (glâao-grà-mɔ̀m-chǎn)

(royal) I/me (used by female commoner to king).


ทรงพระสุบิน

th-verb

ทรงพระสุบิน • (song-prá-sù-bin) (abstract noun การทรงพระสุบิน)

song-prá-sù-bin (romanization)
การทรงพระสุบิน (abstract-noun)

(royal) to dream (used of a royal person).


วิฬาร

From Pali viḷāra (“cat”). Compare Khmer វិឡារ (vilaa).

วิฬาร์ วิฬาร์#Thai


ฝ่าบาท

th-noun

ฝ่าบาท • (fàa-bàat)

From contraction of ฝ่าพระบาท (fàa-prá-bàat).

th-l

ฝ่าพระบาท (fàa-prá-bàat)

(only found in fiction) used as a title or term of address for a monarch or high-ranking royal person.


ทิชากร

/tʰi˦˥.t͡ɕʰaː˧.kɔːn˧/

ทิช (tích, “bird; brahman priest”, literally “one who is born twice”) + อากร (aa-gɔɔn, “group; origin, source”).


สิงคาร

ศฤงคาร ศฤงคาร#Thai

Alternative form of ศฤงคาร (sà-rǐng-kaan)

สิงคาล สิงคาล#Thai


หัตถินี

th-noun

หัตถินี • (hàt-tì-nii)

From Pali hatthinī (“female elephant”); compare Sanskrit हस्तिनी (hastinī, “female elephant”). Related to หัตถี (hàt-tǐi, “elephant”).


ศฤคาล

สิคาล สิคาล#Thai


แพทย์ผดุงครรภ์

th-noun

แพทย์ผดุงครรภ์

แพทย์ผดุงครรภ์ • (pɛ̂ɛt-pà-dung-kan)


ต้องราชประสงค์

th-verb

ต้องราชประสงค์ • (dtɔ̂ng-râat-chá-bprà-sǒng) (abstract noun การต้องราชประสงค์)

dtɔ̂ng-râat-chá-bprà-sǒng (romanization)
การต้องราชประสงค์ (abstract-noun)

/tɔŋ˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.pra˨˩.soŋ˩˩˦/


มัชชาระ

/mat̚˦˥.t͡ɕʰaː˧.raʔ˦˥/

Borrowed from Pali majjāra (“cat”), from Sanskrit मार्जार (mārjāra, “cat”).


ปักษี

th-noun

ปักษี • (bpàk-sǐi)

From Sanskrit पक्षि (pakṣi, “bird”, literally “one who has wings; winged one”). Compare Old Khmer pākasiya (“bird”); Modern Khmer បក្សី (baksəy, “bird (especially female one)”).


อาตมาภาพ

/ʔaːt̚˨˩.ta˨˩.maː˧.pʰaːp̚˥˩/

อาตมภาพ อาตมภาพ#Thai

Misspelling of อาตมภาพ (àat-dtà-má-pâap).


ปราชัย

th-verb

ปราชัย • (bpà-raa-chai) (abstract noun การปราชัย)

bpà-raa-chai (romanization)
การปราชัย (abstract-noun)

(literary) to lose, to fail, to be defeated


สุวาน

From Pali suvāna (“dog”). Compare with Lao ສຸວານ (su wān).

(Buddhism) clerk of the Naraka hell, bearing the duty to keep records about living beings, such as births and deaths, merits and sins, etc.


รับเสด็จ

รับเสด็จ • (ráp-sà-dèt) (abstract noun การรับเสด็จ)

ráp-sà-dèt (romanization)
การรับเสด็จ (abstract-noun)

From รับ (ráp, “to receive”) + เสด็จ (sà-dèt, “to come; to go; to move”).

com

to receive, greet, or welcome (a royal person who arrives at some place).


ทูลกระหม่อม

th-noun

ทูลกระหม่อม • (tuun-grà-mɔ̀m)

From ทูล (tuun, “to carry (on or with the head)”) + กระหม่อม (grà-mɔ̀m, “head; fontanel”).

com

a term of address to a child of a monarch and his or her consort.

(colloquial) a term of address to any child of a monarch.

a term used by a royal person to address his or her relative who is a child of a monarch and his or her consort.


วณิพก

wá-níp-pók (romanization)
คน (classifier)

Borrowed from Pali vanibbaka, vaṇibbaka (“pauper”). Cognate with Khmer វណិព្វក (vɔɔnepvɔɔk).

วนิพก วนิพก#Thai


เสด็จพระราชสมภพ

th-verb

เสด็จพระราชสมภพ

เสด็จพระราชสมภพ • (sà-dèt-prá-râat-chá-sǒm-póp) (abstract noun การเสด็จพระราชสมภพ)

sà-dèt-prá-râat-chá-sǒm-póp (romanization)
การเสด็จพระราชสมภพ (abstract-noun)

/sa˨˩.det̚˨˩.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰop̚˦˥/

to be born (used by commoner to address king).


ห้องเครื่อง

th-noun

ห้องเครื่อง • (hɔ̂ng-krʉ̂ʉang) (classifier ห้อง)

hɔ̂ng-krʉ̂ʉang (romanization)
ห้อง (classifier)

/hɔŋ˥˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/


มัจฉา

มัจฉา • (mát-chǎa)

/mat̚˦˥.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Pali macchā, nominative plural form of maccha (“fish”).

รู้จักเขา ข้าไม่จำเป็นต้องรู้จักเขา มนุษย์หน้าไหนก็เหมือนกัน ขี้ขลาด สัตว์ป่าเถื่อนที่กินพวกเราชาวมัจฉา ไม่มีหัวจิตหัวใจ

Know him? I don't have to know him! They're all the same: Spineless, savage, harpooning fish-eaters, incapable of any feeling.

rúu-jàk kǎo kâai mâi jam-bpen dtɔ̂ng rúu-jàk kǎo má-nút nâa nǎi gɔ̂ɔ mʉ̌ʉan gan kîi-klàat sàt bpàa-tʉ̀ʉan tîi gin pûuak-rao chaao mát-chǎa mâi mii hǔua-jìt-hǔua-jai


อัมพวา

Samut Songkhram Province
w:Samut Songkhram Province

Amphawa District (a district of Samut Songkhram Province)


อัยกี

From modification of Pali ayyikā (“grandmother”), from which Thai อัยยิกา was derived.

cog

Thai อัยยิกา

พระ พระ#Thai


ข้าวเสวย

th-noun

ข้าวเสวย • (kâao-sà-wə̌əi)

/kʰaːw˥˩.sa˨˩.wɤːj˩˩˦/


กรรปุระ

กรรปุระ • (gan-bpù-rá)

From corruption of Sanskrit कूर्पर (kūrpara, “elbow”).

พระ พระ#Thai


เครื่องเสวย

เครื่องเสวย • (krʉ̂ʉang-sà-wə̌əi)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.sa˨˩.wɤːj˩˩˦/


โอสถ

From Pali osatha, osadha (“medicine”). Cognate with Modern Khmer ឱសថ (ʼaosɑt).


พระราชสมภารเจ้า

th-pronoun

พระราชสมภารเจ้า • (prá-râat-chá-sǒm-paa-rá-jâao)

/pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰaː˧.ra˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

พระ (prá) + ราช (râat) + สมภาร (sǒm-paan) + เจ้า (jâao).

compound

Second-person pronoun used by priests when addressing kings or queens.


จุมพิต

th-noun

จุมพิต • (jum-pít)

Sanskrit चुम्बित (cumbita, “kissed”). Cognate with Khmer ចុម្ពិត (compɨt).


จุมพิต

th-verb

จุมพิต • (jum-pít) (abstract noun การจุมพิต)

jum-pít (romanization)
การจุมพิต (abstract-noun)


ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา

ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา • (mâi-kuuan-jà-gràap-bang-kom-tuun-prá-gà-rú-naa) (abstract noun การไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา)

การไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา (abstract-noun)

en-ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา-th-verb-mXz5TNiO


ปุจฉา

/put̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Pali pucchā (“interrogation”). Cognate with Modern Khmer បុច្ឆា (bocchaa).


ปุจฉา

ปุจฉา • (bpùt-chǎa) (abstract noun การปุจฉา)

bpùt-chǎa (romanization)
การปุจฉา (abstract-noun)

/put̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

(elegant) to question; to ask; to interrogate; to examine.


ใต้ฝ่าพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าพระบาท

ใต้ฝ่าพระบาท • (dtâai-fàa-prá-bàat)

ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the soles of your holy feet".

com

used as a form of address to royal persons and dignitaries.


คชา

/kʰa˦˥.t͡ɕʰaː˧/

From Pali gaja (“elephant”) or Sanskrit गज (gaja, “elephant”).


ใต้ฝ่าละอองพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าละอองพระบาท

ใต้ฝ่าละอองพระบาท • (dtâai-fàa-lá-ɔɔng-prá-bàat)

/taːj˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + ละออง (lá-ɔɔng, “particle; sprinkling”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the particles at the soles of (your) holy feet".

com

used as a form of address to royal persons.


ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท • (dtâai-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat)

/taːj˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.tʰu˦˥.liː˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

From ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + ละออง (lá-ɔɔng, “particle; sprinkling”) + ธุลี (tú-lii, “dust”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the dust particles at the soles of your holy feet".

compound

used as a form of address for royal persons.

en-ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-noun-IxsN2xOy


ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท

th-verb

ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท • (sâap-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat) (abstract noun การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท)

sâap-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat (romanization)
การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท (abstract-noun)

/saːp̚˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.tʰu˦˥.liː˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

From ทราบ (sâap) + ฝ่าละอองธุลีพระบาท.

compound

ฝ่าละอองธุลีพระบาท

ทราบ (sâap) + ฝ่าละอองธุลีพระบาท

ความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาททั้งสองพระองค์แล้ว

Both Their Majesties have learnt of the matter.

en-ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-verb-e5Tm8ovL


ข้าพระพุทธเจ้า

th-pronoun

ข้าพระพุทธเจ้า • (kâa-prá-pút-tá-jâao)

/kʰaː˥˩.pʰra˦˥.pʰut̚˦˥.tʰa˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

From ข้า (kâa, “servant”) + พระพุทธเจ้า (prá-pút-tá-jâao, literally “divine enlightened lord”); literally "servant of divine enlightened lord".

compound

a first person pronoun, employed by a commoner when addressing a monarch or high-ranking royal person.


อาตมา

From Sanskrit आत्मा (ātmā, “self”). Cognate with Thai อาตมะ; Old Khmer ʼātmā (“self; soul”), Modern Khmer អាត្មា (ʼaatmaa). Compare Pali attā, from which Thai อัตตา (àt-dtaa) is derived.

(elegant, literary, poetic) self; person; physique; body.


อาตมา

(elegant, archaic, literary, poetic) a first person pronoun: I, we, etc.

a first person pronoun used by a priest: I, we, etc.


เชษฐา

/t͡ɕʰeːt̚˥˩.tʰaː˩˩˦/

From blending of Pali jeṭṭha (“chief; senior”) and Sanskrit ज्येष्ठ (jyeṣṭha, “older brother”). Cognate with Modern Khmer ជេដ្ឋា (ceitthaa); Thai เชษฐ์.

bor

พระ พระ#Thai

(literary, poetic, royal) (พระ~) older brother.

(literary, poetic) supreme one; greatest/greater one; highest/higher one; superior one; senior one; oldest/older one.


ฟักเหลือง

th-noun

ฟักเหลือง • (fák-lʉ̌ʉang)

/fak̚˦˥.lɯa̯ŋ˩˩˦/


กระผม

th-pronoun

กระผม • (grà-pǒm)

From กระ (grà, “prefix”) + ผม (pǒm, “I”).

โปรดพิจารณางานของกระผมด้วย

bpròot pí-jaa-rá-naa ngaan kɔ̌ɔng grà-pǒm dûuai

กระผมประธานศาลปกครองสูงสุดขอแสดงความยินดีกับทุกท่านที่ผ่านการสอบเป็นตุลาการศาลปกครองในครั้งนี้

On this occasion, I, President of the Supreme Administrative Court, would like to express my congratulations to all of you who have passed the administrative court judicial examination.

grà-pǒm bprà-taan sǎan-bpòk-krɔɔng-sûung-sùt kɔ̌ɔ sà-dɛɛng kwaam-yin-dii gàp túk tân tîi pàan gaan-sòop bpen dtù-laa-gaan sǎan-bpòk-krɔɔng nai kráng níi

(formal) a first person pronoun employed by a male when addressing a person he respects or a person of equal or higher status.


สวรรคต

th-verb

สวรรคต • (sà-wǎn-kót) (abstract noun การสวรรคต)

sà-wǎn-kót (romanization)
การสวรรคต (abstract-noun)

Borrowed from Sanskrit स्वर्गगत (svargagata, literally “gone to heaven”). Related to สวรรค์ (sà-wǎn). Compare Lao ສະຫວັນລະຄົດ (sa wan la khot).

bor

(used of a high-ranking royal person, as a monarch, consort, crown prince, etc) to die.


สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า

th-pronoun

สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า • (sǒm-dèt-bɔɔ-rom-má-bɔɔ-pít-prá-râat-chá-sǒm-paa-rá-jâao)

/som˩˩˦.det̚˨˩.bɔː˧.rom˧.ma˦˥.bɔː˧.pʰit̚˦˥.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰaː˧.ra˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

สมเด็จ (sǒm-dèt) + บรม (bɔɔ-rom) + บพิตร (bɔɔ-pít) + พระ (prá) + ราช (râat) + สมภาร (sǒm-paan) + เจ้า (jâao).

compound

en-สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า-th-pron-cqYDg3RA


ดำรัส

From Old Khmer tamrās (“royal”) from Old Khmer trasa, trassa, trāsa, trãsa, trâsa, trāssa, trãssa (“to illuminate, to enlighten; to declare, to speak; etc”), from which Thai ตรัส (dtràt) was derived.

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(of a god, high priest, or royal person) (พระ~, พระราช~, ราช~) speech; statement; word; utterance.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


ดำรัส

th-verb

ดำรัส • (dam-ràt) (abstract noun การดำรัส)

dam-ràt (romanization)
การดำรัส (abstract-noun)

(of a god, high priest, or royal person) to speak; to say; to tell; to utter.


ตรัส

dtràt (romanization)
การตรัส (abstract-noun)

From Old Khmer trasa, trassa, trāsa, trãsa, trâsa, trāssa, trãssa (“to illuminate, to enlighten; to declare, to speak; etc”). Cognate with Modern Khmer ត្រាស់ (trah).

(used of a god, high priest, or royal person) to speak; to say; to tell; to utter.


ตรัส

th-adv

ตรัส • (dtràt)

(archaic) brightly; clearly; thoroughly.


อัสดร

th-noun

อัสดร • (àt-sà-dɔɔn)

From Pali assatara (“better horse; mule; etc.”); compare Sanskrit अश्वतर (aśvatará, “better horse; mule; etc.”).
Compare Lao ອັດສະດອນ (ʼat sa dǭn).


สมเด็จพระบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า

th-pronoun

สมเด็จพระบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า • (sǒm-dèt-prá-bɔɔ-rom-má-bɔɔ-pít-prá-râat-chá-sǒm-paa-rá-jâao)

/som˩˩˦.det̚˨˩.pʰra˦˥.bɔː˧.rom˧.ma˦˥.bɔː˧.pʰit̚˦˥.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰaː˧.ra˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

สมเด็จ (sǒm-dèt) + พระ (prá) + บรม (bɔɔ-rom) + บพิตร (bɔɔ-pít) + พระ (prá) + ราช (râat) + สมภาร (sǒm-paan) + เจ้า (jâao).

compound

second-person pronoun, used by priests when speaking to kings or queens.

en-สมเด็จพระบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า-th-pron-bpkQeiDn


มัตถลุงค์

th-noun

มัตถลุงค์ • (mát-tà-lung)

พระ พระ#Thai


พัง

th-verb

พัง • (pang) (abstract noun การพัง or ความพัง)

pang (romanization)
การพัง (abstract-noun)
ความพัง (abstract-noun)

Cognate with Lao ພັງ (phang), Shan ပင်း (páng), Ahom 𑜆𑜂𑜫 (paṅ).

(intransitive) to collapse; to fall; to break; to shatter.

(transitive) to break; to ruin; to destroy.

(intransitive) to fail; to be ruined; to be finished; to be doomed.

(intransitive) to not be in proper condition; to be out of order; to be out of service.


พัง

ช้างพัง


พัง

1912, “แผ่นดินสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๗ (พระศรีสุธรรมราชา)”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 2, Bangkok: n.p., page 20:
ทรงช้างต้นพังกระพัดทอง
song cháang dtôn pang grà-pát tɔɔng
mounted the royal elephant Phang Kraphat Thong

(formal) used as a title for or term of address to a female elephant.


พระองค์

th-cls

พระองค์ • (prá-ong)

From พระ (prá, “prefix for gods, royal persons, and things relating to them”, literally “divine; excellent; precious; etc”) + องค์ (ong, “being; body; form; etc”); probably derived from Old Khmer braḥ ʼaṅga. Compare Modern Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng); Lao ພຣະອົງ (pha ra ʼong).

cog

Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng)

Classifier for gods, religious personages, high priests, royal persons. ⇒ all nouns using this classifier


พระองค์

th-noun

พระองค์ • (prá-ong)

cog

Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng)

(of a god, religious personage, high priest, or royal person) body.

religious personage; high priest; or royal person; religious personage; high priest; or royal person

an honorific for or term of address to a god, religious personage, high priest, or royal person.


พระองค์

th-noun

พระองค์ • (prá-ong)

cog

Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng)

Job 9:12, KJV:
ดูเถิด พระองค์ทรงฉวยไป ใครจะห้ามพระองค์ได้ ใครจะทูลพระองค์ว่า "พระองค์ทรงกระทำอะไรนั่น"
duu-tə̀ət prá-ong song chǔai bpai krai jà hâam prá-ong dâai krai jà tuun prá-ong wâa "prá-ong song grà-tam à-rai nân"
Behold, he taketh away, who can hinder him? who will say unto him, What doest thou?

a second or third person pronoun referring to a god, religious personage, high priest, or royal person.


ฝ่าพระบาท

th-noun

ฝ่าพระบาท • (fàa-prá-bàat)

From ฝ่า (fàa, “sole”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the soles of your holy feet".

compound

used as a form of address for royal persons and dignitaries.


สัปปะ

th-noun

สัปปะ • (sàp-bpà)

From Pali sappa, from Sanskrit सर्प (sarpa).


อัศวะ

อัศวะ • (àt-sà-wá)

From Sanskrit अश्व (aśva, “horse”). Compare Pali assa, from which อัสสะ is derived.
Compare with Khmer អស្ (ʼsâ), អស្ (ʼsâ), Lao ອັດສະວະ (ʼat sa wa).

1913, กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, “สรรคที่ ๒๖”, in พระนลคำฉันท์, Bangkok: กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, published 1916, retrieved 2019-06-24:
คิดองค์พระทรามไวย อรไทยมเหษี พลอัศวะหัสดี ธก็รีบดำรัสเตรียม(kít ong prá saam-wai · ɔɔ-rá-tai má-hěe-sǐi · pon àt-wá hàt-dii · tá gɔ̂ rîip dam-ràt dtriiam)

Circa 1832, กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตะเลงพ่าย”, in ลิลิตตะเลงพ่าย, Bangkok: กรมศิลปากร, published 1962, retrieved 2019-06-24:
ให้ราชีเชียงแขง ถือทัพแซงซ้ายพล ขี่พลายมงคลชาตรี แซงโยธีอัศวะ สร่ายสุกะเป็นขวา คุมอาชายาตรย้าย(hâi raa-chii chiiang kɛ̌ng · tʉ̌ʉ táp sɛɛng sáai pon · kìi plaai mong-kon chaa-dtrii · sɛɛng yoo-tii àt-sà-wá · sà-ràai sù-gà bpen kwǎa · kum aa-chaa yâat yáai)

Circa 19th century, สุนทรภู่, “ตอนที่ ๙ ลักษณวงศ์ครองเมืองมยุรา”, in นิทานคำกลอนสุนทรภู่ เรื่อง ลักษณวงศ์, 4th edition, Bangkok: กรมศิลปากร, published 2015, retrieved 2019-06-24:
รถเพชรรายพื้นวิเชียรรัตน์ เงาจับอัศวะเห็นเป็นสีสังข์ เสด็จนั่งอาสน์ลอยบนบัลลังก์ ประดุจดังองค์อินทร์จอมเทวัญ(rót pét raai pʉ́ʉn wí-chiian rát · ngao jàp àt-sà-wá hěn bpen sǐi sǎng · sà-dèt nâng àat lɔɔi bon ban-lang · bprà-dùt-dang ong in jɔɔm tee-wan)

(elegant, chiefly literary or poetic) horse.


แท่น

แท่น • (tɛ̂n)

Uncertain. Perhaps cognate with Lao ແທ່ນ (thǣn); Modern Khmer ថែន (thaen).

1805, พระทำนูน, in ราชบัณฑิตยสถาน (2010) กฎหมายตราสามดวง: พระทำนูน ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 159:
ตราวิชีพเทพยุดาทรงเครื่องนั่งแท่นมือขวาถือฉัตร...ใช้ปิดขนพพระตำรานั้น
dtraa wí-chîip têep-pá-yú-daa song-krʉ̂ʉang nâng tɛ̂n mʉʉ kwǎa tʉ̌ʉ chàt ... chái bpìt kà-nòp prá dtam-raa nán
The seal of a wichip god wearing [full] dress [and] sitting on a thaen [with] the right hand holding an umbrella...[is] used to stamp the folds of such decree.

พระ พระ#Thai

(if belonging to a god, high priest, or royal person: พระ~) flat, slab-like piece of furniture, used as a seat, bed, or table, usually legless.

if belonging to a god; high priest; or royal person: พระ~; if belonging to a god; high priest; or royal person: พระ~


มูล

From Sanskrit मूल (mūla, “root; base; origin; foundation”) or Pali mūla (“idem”). Cognate with Lao ມູນ (mūn), Khmer មូល (muul), Burmese မူလ (mula.).


มูล

(astronomy) Mūla, the 19th of 27 nakshatras in Hindu astronomy, corresponding to the star cluster of ε, ζ, η, θ, ι, κ, λ, μ and ν Scorpionis in the Scorpius constellation.


ยาจก

Borrowed from Pali yācaka (“religious mendicant”) or Sanskrit याचक (yācaka, “asker; beggar; petitioner; requestor”). Cognate with Lao ຍາຈົກ (nyā chok), Khmer យាចក (yéachkâ).


พลาย

From Mon ဗၠဲာ (plài, “bachelor: unmarried man”). Cognate with Lao ພາຍ (phāi).

der

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๒:
ขณะนั้น มะอายพะบูน...ขี่ช้างพลายกับทหารพันหนึ่งมาถึงประตูนั้น ให้จับพวกเม้ยคชาอิดตัดศีร์ษะเสียแล้วเอาไปตระเวนตีฆ้องร้องว่า ถ้าผู้ใดทำดังนี้อีกมิได้รักษาหน้าที่เชิงเทิน จะให้ลงพระราชทัณฑ์ตัดศีร์ษะเสีย
kà-nà-nán má-aai-pá-buun...kìi cháang plaai gàp tá-hǎan pan nʉ̀ng maa tʉ̌ng bprà-dtuu nán hâi jàp pûuak mə́əi-ká-chaa-ìt dtàt sǐi-sà sǐia lɛ́ɛo ao bpai dtrà-ween dtii kɔ́ɔng rɔ́ɔng wâa tâa pûu-dai tam dang-níi ìik mí-dâai rák-sǎa nâa-tîi-chəəng-təən jà hâi long prá-râat-chá-tan dtàt sǐi-sà sǐia
At that time, Ma Ai Pha Bun...mounted upon a bull elephant, led a thousand men-at-arms to the said gate. Having seized the men of Moei Khacha It, he had them beheaded and had their heads paraded around with men beating gongs and crying: 'Whoever dares to do like this again and fails to watch the battlements will be given the royal penalty of decapitation!'

2007, หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล and สุเนตร ชุตินธรานนท์, ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค ๑ องค์ประกันหงสา, สหมงคลฟิล์ม อินเตอร์เนชั่นแนล:
เดิมเรามีราชสารเจริญทางไมตรี ลงพระทัยว่า จะขอเศวตกุญชรชาติช้างเอาไว้ประดับกรุงหงสา พระเจ้าพี่ก็มิอาจตรัสถวายให้ได้ บัดนี้ ต้องยกพยุหโยธาหาญ วิถีทุเรศกันดาร จำจะขอช้างเผือกพลายเพิ่มอีกสองช้างเป็นสี่ช้าง พระเจ้าพี่จะเห็นเป็นประการใด
dəəm rao mii râat-chá-sǎan jà-rəən taang mai-dtrii long prá-tai wâa jà kɔ̌ɔ sà-wèet-gun-chɔɔn-châat-cháang ao wái bprà-dàp grung hǒng-sǎa prá-jâao-pîi gɔ̂ɔ mí àat dtràt tà-wǎai hâi dâai bàt-níi dtɔ̂ng yók pá-yú-hà-yoo-taa-hǎan wí-tǐi tú-rêet gan-daan jam jà kɔ̌ɔ cháang pʉ̀ʉak plaai pə̂əm ìik sɔ̌ɔng cháang bpen sìi cháang prá-jâao-pîi jà hěn bpen bprà-gaan dai
Previously, I sent a royal missive extending my amity to you, intending to ask for white elephants as ornaments of my kingdom of Haṃsā. You, brother, however, turned down my request. Now that I have brought my army here through difficult distance, I should like to ask for two more bull white elephants, being four in total. How do you think, brother?


พลาย

ครั้งนี้ พระเจ้าราชาธิราชเปรียบเหมือนอสรพิษหาเขี้ยวแก้วมิได้ ด้วยสมิงพ่อเพ็ชร์แลสมิงนครอินท์ก็ถึงแก่ความตายเสียสิ้นแล้ว อนึ่ง สมิงพระรามแลช้างพลายประกายมาศเล่าเราก็จับตัวมาได้ เห็นกำลังพระเจ้าราชาธิราชจะถอยลง ศึกเราได้ทีอยู่แล้ว ข้าพเจ้าจะขอยกทัพบกทัพเรือตามลงไปเอาเมืองหงษาวดีให้ได้
kráng-níi prá-jâao raa-chaa-tí-râat bprìiap-mʉ̌ʉan à-sɔ̌ɔ-rá-pít hǎa kîao-gɛ̂ɛo mí-dâai dûai sà-mǐng pɔ̂ɔ pét lɛɛ sà-mǐng ná-kɔɔn-in gɔ̂ɔ tʉ̌ng-gɛ̀ɛ-kwaam-dtaai sǐia sîn lɛ́ɛo à-nʉ̀ng sà-mǐng prá-raam lɛɛ cháang plaai bprà-gaai mâat lâo rao gɔ̂ɔ jàp dtuua maa dâai hěn gam-lang prá-jâao raa-chaa-tí-râat jà tɔ̌i long sʉ̀k rao dâai-tii yùu lɛ́ɛo kâa-pá-jâao jà kɔ̌ɔ yók táp-bòk táp-rʉʉa dtaam long bpai ao mʉʉang hǒng-sǎa-wá-dii hâi dâai
This time, King Rachathirat is on a par with a serpent without fangs, for Saming Pho Phet and Saming Nakhon In have both perished, whilst Saming Phra Ram and Phlai Prakai Mat the Elephant have been caught by us. I think the strength of King Rachathirat is diminishing. As we are gaining the upper hand in the warfare, I should like to lead our land forces and naval fleets down to pursue them and capture the town of Hongsawadi to the best of my ability!
สมเด็จพระเจ้าราชาธิราชครั้นแจ้งว่า นายช้างได้พลายประกายมาศมาดังนั้น ก็ดีพระทัยนัก จึงทรงฉลองพระบาทเสด็จออกไปรับถึงนอกค่าย พลายประกายมาศเห็นดังนั้นก็คุกเข่าลงทั้งสี่เท้า ยกงวงขึ้นจบ แล้วก็กอดเอาฝ่าพระบาท น้ำตาตก คำรนอยู่ สมเด็จพระเจ้าราชาธิราชทอดพระเนตรเห็นพลายประกายมาศต้องอาวุธบาดเจ็บ ก็มีพระทัยสงสาร จึงยกพระหัตถ์ขึ้นปรามาศเหนือตระพองช้างแล้วน้ำพระเนตรตก...จึงสั่งหมอประโพนแลแพทย์โอสถทั้งปวงให้เอายาไปรักษาใส่ต่อหน้าพระที่นั่งแล้วตรัสกำชับว่า ถ้าแม้นพลายประกายมาศเปนอันตราย กูจะฆ่าเสียให้สิ้นทั้งโคตร

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑๖

Upon learning that the mahout had thus brought Phlai Prakai Mat in, His Majesty King Rachathirat became greatly delighted. He then put on his shoes and went out to receive the elephant on the outskirts of the camp. Having seen him, Phlai Prakai Mat went down on its four knees, raised its trunk upon its forehead, caressed his feet, and kept uttering deep cries with the eyes shedding tears. His Majesty King Rachathirat, seeing Phlai Prakai Mat having been injured with weapons, felt grief for it. He then put his hand upon its fontanel to fondle it, as he began to cry... So he ordered all the elephant healers and medical officers to take medicaments out to treat it in his presence, with a strong warning: 'Should Phlai Prakai Mat die, I shall kill you and your entire families!'

sǒm-dèt-prá-jâao raa-chaa-tí-râat krán jɛ̂ɛng wâa naai-cháang dâai plaai bprà-gaai mâat maa dang-nán gɔ̂ɔ dii-prá-tai nák jʉng song chà-lɔ̌ɔng-prá-bàat sà-dèt ɔ̀ɔk bpai ráp tʉ̌ng nɔ̂ɔk kâai plaai bprà-gaai mâat hěn dang-nán gɔ̂ɔ kúk-kào long táng sìi táao yók nguuang kʉ̂n jòp lɛ́ɛo gɔ̂ɔ gɔ̀ɔt ao fàa-prá-bàat náam-dtaa dtòk kam-ron yùu sǒm-dèt-prá-jâao raa-chaa-tí-râat tɔ̂ɔt-prá-nêet hěn plaai bprà-gaai mâat dtɔ̂ng aa-wút bàat-jèp gɔ̂ɔ mii prá-tai sǒng-sǎan jʉng yók prá-hàt kʉ̂n bpraa-mâat nʉ̌ʉa dtrà-pɔɔng cháang lɛ́ɛo náam-prá-nêet dtòk...jʉng sàng mɔ̌ɔ-bprà-poon lɛɛ pɛ̂ɛt-oo-sòt táng-bpuuang hâi ao yaa bpai rák-sǎa sài dtɔ̀ɔ-nâa-prá-tîi-nâng lɛ́ɛo dtràt gam-cháp wâa tâa mɛ́ɛn plaai bprà-gaai mâat bpen an-dtà-raai guu jà kâa sǐia hâi sîn táng kôot

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๔:
ช้างของมังยอดฟ้ามีอยู่ ณ บ้านวัดตะเมาะเจ็ดช้าง ชื่อพลายประกายมาศตัวหนึ่ง พลายธนูเพ็ชร์ตัวหนึ่ง พลายสิงหนารายน์ตัวหนึ่ง พลายรักน้อยตัวหนึ่ง พลายเพรียวตัวหนึ่ง พลายผจญมารตัวหนึ่ง พลายสุริยะตัวหนึ่ง เปนเจ็ดช้างด้วยกัน แลพลายประกายมาศ พลายสิงหนารายน์ พลายธนูเพ็ชร์ สามช้างนี้มีฝีมือมากกล้าแข็งนัก
cháang kɔ̌ɔng mang yɔ̂ɔt-fáa mii yùu ná bâan wát dtà-mɔ́ jèt cháang chʉ̂ʉ plaai bprà-gaai mâat dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai tá-nuu pét dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai sǐng naa-raai dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai rák nɔ́ɔi dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai priao dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai pà-jon maan dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai sù-rí-yá dtuua nʉ̀ng bpen jèt cháang dûai gan lɛɛ plaai bprà-gaai mâat plaai tá-nuu pét plaai sǐng naa-raai sǎam cháang níi mii fǐi-mʉʉ mâak glâa-kɛ̌ng nák
Seven elephants of Mang Yot Fa are at Tamo Temple Village: one called Phlai Prakai Mat, one called Phlai Thanu Phet, one called Phlai Sing Narai, one called Phlai Rak Noi, one called Phlai Phriao, one called Phlai Phachon Man, and the other called Phlai Suriya, being seven elephants in total. And these three elephants — Phlai Prakai Mat, Phlai Sing Narai, and Phlai Thanu Phet — are of high skill and great strength.

a title for or term of address to a male elephant.

ขุนช้างขุนแผน, ตอน ๓ พลายแก้วบวชเณร:
จะกล่าวถึงพลายแก้วแววไว เมื่อบิดาบรรลัยแม่พาหนี ไปอาศัยอยู่ในกาญจน์บุรี กับนางทองประศรีผู้มารดา
jà glàao tʉ̌ng plaai gɛ̂ɛo wɛɛo-wai · mʉ̂ʉa bì-daa ban-lai mɛ̂ɛ paa nǐi · bpai aa-sǎi yùu nai gaan-bù-rii · gàp naang tɔɔng bprà-sǐi pûu maan-daa
Now we will talk of Phlai Kaeo the Wise after his father perished and his mother took him to flee. He now dwells in Kan Buri together with Lady Thong Prasi, his mother.

ขุนช้างขุนแผน, ตอน ๓๗ นางสร้อยฟ้าทำเสน่ห์:
พลายชุมพลจึงว่าพี่สร้อยฟ้า ทำขนมเบื้องหนาเหมือนแป้งจี่ พระไวยตอบว่าหนาหนาดี ทองประศรีว่ากูไม่เคยพบ
plaai chum pon jʉng wâa pîi sɔ̂ɔi- fáa · tam kà-nǒm-bʉ̂ʉang nǎa mʉ̌ʉan bpɛ̂ɛng-jìi · prá wai dtɔ̀ɔp wâa nǎa nǎa dii · tɔɔng bprà-sǐi wâa guu mâi kəəi póp
Phlai Chum Phon then said: 'Sis Soi Fa, your crêpe is so thick like a pancake!' Phra Wai replied: 'How thick! Quite thick!' Thong Prasi said: 'Never once have I seen such a thing!'

(archaic) a title for or term of address to a young man.


พาฬ

Borrowed from Pali bāḷa (“ferine; savage”). Compare Pali vāḷa (“ferine; savage”); Sanskrit व्याल (vyāla, “wicked, vicious; wicked animal; cruel animal”).

cog

(literary, poetic) ferocious or carnivorous animal, as elephant, lion, snake, tiger, etc.


สะเดา

th-noun

สะเดา • (sà-dao)

Compare Khmer ស្ដៅ (sdaw), Vietnamese sầu đâu.


อีกา

crow; jungle crow, Corvus macrorhynchos.


อีเก้ง

/ʔiː˧.keːŋ˥˩/


อีแก่

อีแก่ • (ii-gɛ̀ɛ)

/ʔiː˧.kɛː˨˩/

อี (ii, “a derogatory prefix for certain terms pertaining to a woman”) + แก่ (gɛ̀ɛ, “old”).


เก้ง

cog

Proto-Tibeto-Burman *d-kəy (“barking deer, deer”)

Muntiacus muntjak
Muntiacus muntjak#Translingual


ซ้าย

th-noun

ซ้าย • (sáai)

From Old Chinese 左 (OC *ʔsaːlʔ, *ʔsaːls).
Cognate with Lao ຊ້າຍ (sāi), Northern Thai ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ, Khün ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦌᦻᧉ (saay²), Shan သၢႆႉ (sâ̰ai), Ahom 𑜏𑜩 (say), Bouyei soix, Zhuang swix.

เลี้ยวซ้ายที่นี่


อี

(sometimes considered vulgar and offensive) used as a title for a female animal.

2020 May 25, ฮิมวัง, “ฆ่าชิงทรัพย์เด็กสมัยรัตนโกสินทร์ กับคดีหนูไก๋ ฆาตกรรมสุดอำมหิตในสมัยรัชกาลที่ ๕”, in ศิลปวัฒนธรรม, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-05-26:
อีดกเมืองขุขันบุรีหักคอเด็กตาย ถอดเอาสิ่งของแต่งตัวเด็ก เจ้าเมืองกรมการส่งอีดกมา ณ กรุงเทพฯให้ประหารชีวิต
ii dòk mʉʉang kù-kǎn bù-rii hàk kɔɔ dèk dtaai · tɔ̀ɔt ao sìng-kɔ̌ɔng dtɛ̀ng-dtuua dèk · jâo-mʉʉang grom-má-gaan sòng ii dòk maa · nɔɔ · grung-têep hâi bprà-hǎan-chii-wít
I Dok [of] Khukhan Buri Town broke a child's neck to death [and] took away the child's adornment items. The town's governor [and] commissioners [have] sent I Dok into Bangkok. [She] shall [now] be put to death.

1854, “๒๙๗ ประกาศห้ามมิให้ภิกษุสามเณรคบผู้หญิงมาพูดที่กุฎี (ณ วันศุกร เดือน ๑๐ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีขาล พ.ศ. ๒๓๙๗)”, in ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔ ภาคปกิรณกะ ส่วนที่ ๑, Bangkok: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, published 1924, retrieved 2019-05-29:
ตุลาการซักความต่อไป อีเพ็งรับเปนสัตยว่า เมื่ออ้ายหนูยังเปนสมีอยู่วัดพระเชตุพนนั้น อ้ายหนูกับอีเพ็งทำชำเรากันที่กุฎีอ้ายหนูสองสามครั้ง
dtù-laa-gaan sák kwaam dtɔ̀ɔ-bpai · ii peng ráp bpen-sàt wâa · mʉ̂ʉa âai nǔu yang bpen sà-mǐi yùu wát prá chêet-dtù-pon nán · âai nǔu gàp ii peng tam cham-rao gan tîi gù-dii âai nǔu sɔ̌ɔng sǎam kráng
[As] the judge further interrogated [her on] the matter, I Pheng confessed the truth, saying: When Ai Nu was still a sami at Wat Phra Chettuphon, Ai Nu and I Pheng engaged in intercourse with each other for two or three times at the monastic house of Ai Nu.

(archaic, vulgar, derogatory and offensive) used as a term of address to or title for a female commoner.

2019 March 4, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in ใครวะเนี่ย...ใครถีบกูวะ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:
นั่งก่อน นั่งก่อน ฟังข่าวเด็ดอีเรณู อุตส่าห์อมไว้ตั้งแต่บนรถไฟ
nâng gɔ̀ɔn · nâng gɔ̀ɔn · fang kàao dèt ii ree-nuu · ùt-sàa om wái dtâng-dtɛ̀ɛ bon rót-fai
Sit [down] first, sit [down] first, [and] listen to [this] hot news [about] I Renu, [which] I've tried not to disclose since [we're] on the train!

2019 February 26, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:40 from the start, in ก่อนที่มึงจะไปคว้าเอามาทำเมีย มึงคิดจะถามกูสักคำไหม (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:
ไอ้ไช้ มึงกล้าให้อีผู้หญิงอย่างนี้มาอ้างว่าเป็นเมียมึงหรือ มึงดูมันแต่งหน้า แต่งตัว ทาปากซิ ดูก็รู้ผู้หญิงชั้นต่ำชัด ๆ กะหรี่
âi chái · mʉng glâa hâi ii pûu-yǐng yàang níi maa âang wâa bpen miia mʉng rʉ̌ʉ · mʉng duu man dtɛ̀ng nâa · dtɛ̀ng dtuua · taa bpàak sí · duu gɔ̂ rúu pûu-yǐng chán dtàm chát chát · gà-rìi
Ai Chai, how dare you let a woman like this claim to be your wife? You see [how] she makes [her] face up, dresses [herself] up, and paints [her] lip? [Just] look [at her and everyone] knows obviously [she's] a low-class woman – a whore!

(vulgar, derogatory, offensive) used as a term of address to or title for a woman.

(slang, vulgar, sometimes considered offensive) used as a familiar or affectionate term of address to or title for anyone.

(slang, vulgar, sometimes considered derogatory and offensive) used as a term of address to or title for anyone or anything; used as a prefix by way of emphasis

อีเข่า อีเข่า#Thai

อีงุ้ม อีงุ้ม#Thai

อีตัก อีตัก#Thai

used as a title for certain traditional Thai games and postures in those games, such as อีเข่า, อีงุ้ม, อีตัก, etc.


อี

2019 March 18, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:07 from the start, in พอหรือยังล่ะ...อาย้อย (กรงกรรม), spoken by หลักเซ้ง อัศวรุ่งเรืองกิจ (ปริญญ์ วิกรานต์), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:
มันก็อาจจะเป็นเพราะว่าเวรกรรมที่ทำกันมาตั้งแต่ชาติไหนก็ไม่รู้นะอาย้อย ลื้อถึงได้เกลียดชังหน้าอี ด่าทออี ตั้งแต่เห็นหน้ากัน
man gɔ̂ àat jà bpen prɔ́ wâa ween-gam tîi tam gan maa dtâng-dtɛ̀ɛ châat nǎi gɔ̂ mâi rúu ná aa yɔ́ɔi · lʉ́ʉ tʉ̌ng dâai glìiat-chang nâa ii · dàa-tɔ̂ɔt ii · dtâng-dtɛ̀ɛ hěn nâa gan
It might also be because of vera or karma that [you two] had committed against each other since any [of your previous] lives, which is beyond [our] knowledge, A Yoi; you then hated her face [and] scolded her since [the very first time that you two] saw each other's face.

(colloquial, used amongst Chinese people) a third person pronoun: he, she, it, they, etc.


อี

The name of the Latin-script letter E/e.


ไม้เอก ไม้เอก#Thai

The diacritical mark called "mai ek" - ไม้เอก (mái-èek): it is the first of the Thai language's four tone marks. For the low initial consonant class (of syllables), the mai ek implies a falling tone. For the mid and the high initial consonant classes, the mai ek implies a low tone.


คริสต์มาส

th-proper noun

คริสต์มาส • (krís-mâas)


คริสต์มาส

th-noun

คริสต์มาส • (krís-mâas)


ลามก

th-adj

ลามก • (laa-mók) (abstract noun ความลามก)

laa-mók (romanization)
ความลามก (abstract-noun)

From Pali lāmaka (“inferior; low”); probably via Old Khmer lamūka (“bad, loathsome, vile; excrement”). Compare Modern Khmer លាមក (liəmŭək), Lao ລາມົກ (lā mok).

der

Leviticus 18:25, KJV:
และแผ่นดินนั้นก็ลามก เราจึงต้องลงโทษความชั่วช้าแก่แผ่นดินนั้น และแผ่นดินก็สำรอกเอาพลเมืองของตนออกเสีย
lɛ́ pɛ̀n-din nán gɔ̂ɔ laa-mók rao jʉng dtɔ̂ng long tôot kwaam-chûua-cháa gɛ̀ɛ pɛ̀n-din nán lɛ́ pɛ̀n-din gɔ̂ɔ sǎm-rɔ̂ɔk ao pon-lá-mʉʉang kɔ̌ɔng dton ɔ̀ɔk sǐia
And the land is defiled: therefore I do visit the iniquity thereof upon it, and the land itself vomiteth out her inhabitants.

Ezekiel 21:25, KJV:
และเจ้า ผู้ชั่วที่ลามก คือ เจ้านายอิสราเอลเอ๋ย ผู้ที่วันกำหนดมาถึงแล้ว คือ เวลาแห่งการลงโทษความชั่วช้าครั้งสุดท้าย
lɛ́ jâo pûu chûua tîi laa-mók kʉʉ jâo-naai ìs-raa-eel ə̌əi pûu tîi wan gam-nòt maa tʉ̌ng lɛ́ɛo kʉʉ wee-laa hɛ̀ng gaan-long-tôot kwaam-chûua-cháa kráng sùt-táai
And thou, profane wicked prince of Israel, whose day is come, when iniquity shall have an end,

Ezekiel 22:9, HCSB:
ในเจ้ามีคนกล่าวร้ายเพื่อจะทำให้โลหิตตก และมีคนในเจ้าที่รับประทานบนภูเขา มีคนกระทำอุจาดลามกท่ามกลางเจ้า
nai jâo mii kon glàao-ráai pʉ̂ʉa jà tam hâi loo-hìt dtòk lɛ́ mii kon nai jâo tîi ráp-bprà-taan bon puu-kǎo mii kon grà-tam ù-jàat laa-mók tâam-glaang jâo
There are men within you who slander in order to shed blood. People who live in you eat at the mountain shrines; they commit immoral acts within you.

2 Peter 2:7, KJV:
และได้ทรงช่วยโลทผู้ชอบธรรมให้รอด ผู้มีความทุกข์ใหญ่หลวงเพราะการประพฤติลามกของคนชั่วเหล่านั้น
lɛ́ dâai song chûai lóot pûu chɔ̂ɔp-tam hâi rɔ̂ɔt pûu mii kwaam-túk yài-lǔuang prɔ́ gaan-bprà-prʉ́t laa-mók kɔ̌ɔng kon chûua lào-nán
And delivered just Lot, vexed with the filthy conversation of the wicked:

base, low, mean; dirty, filthy; immoral, impure, sinful, unclean, unholy; lascivious, lewd; indecent, obscene.


ผ้าไหม

th-noun

ผ้าไหม • (pâa-mǎi)


กางเกงใน

กางเกงในสตรี


ว่ายน้ำ

th-verb

ว่ายน้ำ • (wâai-náam) (abstract noun การว่ายน้ำ)

wâai-náam (romanization)
การว่ายน้ำ (abstract-noun)


เบสบอล

th-noun

เบสบอล • (bées-bɔn)


การถ่ายภาพ

การ (gaan) + ถ่ายภาพ

prefix

การ (gaan) + ถ่ายภาพ


หน้าแรก

th-noun

หน้าแรก • (nâa-rɛ̂ɛk)

/naː˥˩.rɛːk̚˥˩/


เหน่อ

th-adv

เหน่อ • (nə̀ə) (abstract noun ความเหน่อ)

nə̀ə (romanization)
ความเหน่อ (abstract-noun)

with a provincial accent (Specific with native Central Thai dialects only. Excluding Isan, Southern Thai, and Northern Thai speakers who speak Central Thai as their second language.).


รักบี้

th-noun

รักบี้ • (rák-bîi)


ช็อคโกแลต

ช็อคโกแลต • (chɔ̂k-koo-lɛ́t)

/t͡ɕʰɔk̚˥˩.kʰoː˧.lɛt̚˦˥/

ช็อกโกแล็ต ช็อกโกแล็ต#Thai

Alternative spelling of ช็อกโกแล็ต (chɔ́k-goo-lɛ́t)


การทำอาหาร

การ (gaan, “abstract noun prefix”) + ทำ (tam, “to make”) + อาหาร (aa-hǎan, “food”)

compound

act of making food (i.e. preparation of food; cooking of food)


ช้อปปิ้ง

th-verb

ช้อปปิ้ง • (chɔ́p-bpîng) (abstract noun การช้อปปิ้ง)

chɔ́p-bpîng (romanization)
การช้อปปิ้ง (abstract-noun)

/t͡ɕʰɔp̚˦˥.piŋ˥˩/


เม้าส์

máo (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)

เมาส์ เมาส์#Thai


ความอิจฉา

/kʰwaːm˧.ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/


ซีพียู

central processing unit
central processing unit


การเต้นรำ

เต้นรำ เต้นรำ#Thai


หน้าต่าง

th-noun

หน้าต่าง • (nâa-dtàang) (classifier บาน)

nâa-dtàang (romanization)
บาน (classifier)

/naː˥˩.taːŋ˨˩/


เนยเทียม

เนยเทียม • (nəəi-tiiam)


โรงละคร

โรงละคร • (roong-lá-kɔɔn) (classifier โรง or แห่ง)

roong-lá-kɔɔn (romanization)
โรง (classifier)
แห่ง (classifier)

From โรง (roong, “hall”) + ละคร (lá-kɔɔn, “play; dramatic play”).

compound

theatre: place housing theatrical performances.


ละคร

th-noun

ละคร • (lá-kɔɔn)

desc

→ English: lakorn (“Thai television drama”)

→ Khmer: ល្ខោន (lkhaon, “play; show; drama”)

→ Lao: ລະຄອນ (la khǭn, “show, play, drama”)

From Javanese ꦭꦏꦺꦴꦤ꧀ (lakon). Compare Malay lakon, Khmer ល្ខោន (lkhaon), Lao ລະຄອນ (la khǭn).


โรงภาพยนตร์

th-noun

โรงภาพยนตร์ • (roong-pâap-pá-yon) (classifier โรง)

roong-pâap-pá-yon (romanization)
โรง (classifier)

From โรง (roong) + ภาพยนตร์ (pâap-pá-yon).


หัวหน้า

หัวหน้า • (hǔua-nâa)

From หัว (hǔua, “head”) + หน้า (nâa, “front”).


ฝ้าย

th-noun

ฝ้าย • (fâai)

Cognate with Lao ຝ້າຍ (fāi), Northern Thai ᨺ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦚᦻᧉ (ḟaay²), Tày phải, Bouyei waais, Zhuang faiq.

cog

Lü ᦚᦻᧉ (ḟaay²)


ที่อยู่

th-noun

ที่อยู่ • (tîi-yùu)

/tʰiː˥˩.juː˨˩/

From ที่ (tîi, “that which”) + อยู่ (yùu, “to be at”).


เครื่องหมายการออกเสียง

th-noun

เครื่องหมายการออกเสียง

เครื่องหมายการออกเสียง • (krʉ̂ʉang-mǎai-gaan-ɔ̀ɔk-sǐiang)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦.kaːn˧.ʔɔːk̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/

en-เครื่องหมายการออกเสียง-th-noun-Wr6dlOJ2


หน้าจอ

หน้าจอ • (nâa-jɔɔ)

/naː˥˩.t͡ɕɔː˧/

From หน้า (nâa, “surface”) + จอ (jɔɔ, “screen”).

com

screen: surface on which pictures, electronic data, etc, may be displayed (as on a television or electronic device).


ภาพยนตร์

th-noun

ภาพยนตร์ • (pâap-pá-yon) (classifier เรื่อง)

pâap-pá-yon (romanization)
เรื่อง (classifier)

From ภาพ (pâap, “picture”) + ยนตร์ (“motion”); calque of English motion picture. Cognate with Lao ພາບພະຍົນ (phāp pha nyon).

com

การถ่ายภาพยนตร์
gaan tàai pâap-pá-yon
cinematography


ถุงเท้า

th-noun

ถุงเท้า • (tǔng-táao) (classifier ข้าง or คู่)

tǔng-táao (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)

/tʰuŋ˩˩˦.tʰaːw˦˥/

ถุง (tǔng, “bag; pouch”) + เท้า (táao, “foot”).


ซุป

น้ำ น้ำ#Thai


สะพาน

th-noun

สะพาน • (sà-paan) (classifier สะพาน or แห่ง)

sà-paan (romanization)
สะพาน (classifier)
แห่ง (classifier)

From Angkorian Old Khmer ស្វាន (svān, “footbridge; bridge”) or Middle Khmer ស្ពាន (sbāna, “bridge”). Compare Modern Khmer ស្ពាន (spiən). Cognate with Lao ສະພານ (sa phān).


แบตเตอรี่

th-noun

แบตเตอรี่ • (bɛ̀t-dtəə-rîi) (classifier อัน)

bɛ̀t-dtəə-rîi (romanization)
อัน (classifier)

/bɛt̚˨˩.tɤː˧.riː˥˩/


ริษยา

th-verb

ริษยา • (rít-sà-yǎa) (abstract noun การริษยา or ความริษยา)

rít-sà-yǎa (romanization)
การริษยา (abstract-noun)
ความริษยา (abstract-noun)


แป้นพิมพ์

th-noun

แป้นพิมพ์ • (bpɛ̂n-pim)

From แป้น (bpɛ̂n, “platform”) + พิมพ์ (pim, “type, print”). Compare Lao ແປ້ນພິມ (pǣn phim), Vietnamese bàn phím.


ไส้ติ่ง

th-noun

ไส้ติ่ง • (sâi-dtìng)


นักภาษาศาสตร์

นักภาษาศาสตร์

นักภาษาศาสตร์ • (nák-paa-sǎa-sàat)

From นัก (nák, agentive prefix) + ภาษาศาสตร์ (paa-sǎa-sàat, “linguistics”).


บาสเกตบอล

th-noun

บาสเกตบอล • (báas-gét-bɔl)


การผิดประเวณี

การ (gaan) + ผิดประเวณี

prefix

การ (gaan) + ผิดประเวณี


ดำน้ำ

th-verb

ดำน้ำ • (dam-náam) (abstract noun การดำน้ำ)

dam-náam (romanization)
การดำน้ำ (abstract-noun)

ดำ (dam, “to dive”) + น้ำ (náam, “water”).

com

(slang) to ad lib; to improvise; to extemporise.


ความเศร้าโศก

th-noun

ความเศร้าโศก

ความเศร้าโศก • (kwaam-sâo-sòok)


เทนนิส

เทนนิส • (ten-nít)


การข่มขืน

การข่มขืน • (gaan-kòm-kʉ̌ʉn)

ข่มขืน ข่มขืน#Thai


สำเนียง

→ Khmer: សំនៀង (sɑmniəng) / សំណៀង (sɑmniəng)

→ Lao: ສຳນຽງ (sam nīang)

→ Northern Thai: ᩈᩣᩴᨶ᩠ᨿᨦ


เจ้านาย

เจ้านาย • (jâo-naai)

From เจ้า (jâao, “chief; lord; master”) + นาย (naai, “idem”).

com

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

(classifier องค์, พระองค์) royal person, especially one holding the rank of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao) or higher.

(classifier คน) chief; lord; master; superior.


น้ำผึ้ง

th-noun

น้ำผึ้ง • (nám-pʉ̂ng)

/nam˦˥.pʰɯŋ˥˩/

From น้ำ (náam, “liquid; water”) + ผึ้ง (pʉ̂ng, “bee”); literally "bee's liquid".

com

ภุชงค์ วงศ์กัณหา, รักคือ...:
คือน้ำผึ้งคือน้ำตาคือยาพิษ คือหยาดน้ำอมฤตอันชื่นชุ่ม คือเกสรดอกไม้คือไฟรุม คือความกลุ้มคือความฝันนั่นแหละรัก
kʉʉ náam-pʉ̂ng kʉʉ náam-dtaa kʉʉ yaa-pít · kʉʉ yàat náam am-má-rít an chʉ̂ʉn chûm · kʉʉ gee-sɔ̌ɔn dɔ̀ɔk-máai kʉʉ fai rum · kʉʉ kwaam-glûm kʉʉ kwaam-fǎn nân lɛ̀ rák
A drip of honey, a drop of tear, a sip of poison, a merry taste of nectar, a flower stalk, a burning flame, an experience of depression, a fanciful dream — that's what love is.


จ้าง

th-noun

จ้าง • (jâang)

ขนม ขนม#Thai


จ้าง

jâang (romanization)
การจ้าง (abstract-noun)

Cognate with Lao ຈ້າງ (chāng), Shan ၸၢင်ႈ (tsāang), Tai Nüa ᥓᥣᥒᥲ (tsàang).


ฟุตบอล

ฟุตบอล • (fút-bɔn)

association football
association football

ลูก ลูก#Thai

(ลูก~) the inflated ball used in such a game. (classifier: ลูก (lûuk))


โทรศัพท์มือถือ

โทรศัพท์มือถือ • (too-rá-sàp-mʉʉ-tʉ̌ʉ) (classifier อัน or เครื่อง)

too-rá-sàp-mʉʉ-tʉ̌ʉ (romanization)
อัน (classifier)
เครื่อง (classifier)

/tʰoː˧.ra˦˥.sap̚˨˩.mɯː˧.tʰɯː˩˩˦/

From โทรศัพท์ (too-rá-sàp, “telephone”) + มือถือ (mʉʉ-tʉ̌ʉ, “handheld”). Compare Lao ໂທລະສັບມືຖື (thō la sap mư̄ thư̄).

cog

Lao ໂທລະສັບມືຖື (thō la sap mư̄ thư̄)


ไวยากรณ์

Borrowed from Sanskrit वैयाकरण (vaiyākaraṇa), which is derived from व्याकरण (vyākaraṇa). Cognate with Pali veyyākaraṇa, Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ), Lao ໄວຍາກອນ (wai nyā kǭn). Doublet of พยากรณ์ (pá-yaa-gɔɔn) and วยากรณ์

cog

Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ)

doublet

ไวยากรณ์อังกฤษ
wai-yaa-gɔɔn ang-grìt
English grammar


สาก

th-noun

สาก • (sàak)

From Proto-Tai *saːkᴰ (“pestle”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨠ, Khün ᩈᩣ᩠ᨠ, Lao ສາກ (sāk), Tai Dam ꪎꪱꪀ, Lü ᦉᦱᧅ (ṡaak), Shan သၢၵ်ႇ (sàak), Phake ꩬက် (sak), Ahom 𑜏𑜀𑜫 (sak), Zuojiang Zhuang sak. Compare Proto-Hlai *tçʰaːk (“pestle”).


สาก

sàak (romanization)
ความสาก (abstract-noun)


เครื่องหมาย

เครื่องหมาย • (krʉ̂ʉang-mǎai)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦/

From เครื่อง (krʉ̂ʉang, “thing; instrument; etc”) + หมาย (mǎai, “to mark”). Compare Lao ເຄື່ອງໝາຍ (khư̄ang māi).

cog

Lao ເຄື່ອງໝາຍ (khư̄ang māi)


ภาษาศาสตร์

th-noun

ภาษาศาสตร์ • (paa-sǎa-sàat)

/pʰaː˧.saː˩˩˦.saːt̚˨˩/

From ภาษา (paa-sǎa, “language”) + ศาสตร์ (sàat, “science”), from Sanskrit भाषा (bhāṣā, “language”) + शास्त्र (śāstra, “science”); Compare Lao ພາສາສາດ (phā sā sāt).

cog

Lao ພາສາສາດ (phā sā sāt)


ผ้า

→ Khmer: ផា (phaa)

From Proto-Southwestern Tai *pʰaːꟲ¹, from Old Chinese 布 (OC *paːs, “cloth”). Cognate with Northern Thai ᨹ᩶ᩣ, Lao ຜ້າ (phā), Lü ᦕᦱᧉ (ṗhaa²), Tai Dam ꪠ꫁ꪱ, Shan ၽႃႈ (phāa), Tai Nüa ᥚᥣᥲ (phàa), Aiton ၸႃ (phā), Khamti ၸႃႛ, Ahom 𑜇𑜠 (pha), 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), or 𑜇𑜨𑜡 (phoā).

Lü ᦕᦱᧉ (ṗhaa²)


ระบบ

th-noun

ระบบ • (rá-bòp)

From Old Khmer rapap Doublet of ระบอบ (rá-bɔ̀ɔp). Compare Lao ລະບົບ (la bop).


ผู้ว่าราชการ

ผู้ว่าราชการ • (pûu-wâa-râat-chá-gaan) (classifier คน)

pûu-wâa-râat-chá-gaan (romanization)
คน (classifier)

/pʰuː˥˩.waː˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

From ผู้ (pûu, “person; man”, used as agent noun prefix) + ว่า (wâa, “to direct, to instruct; to handle to manage, to administer; etc”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affair; government service”, literally “royal affair; royal activity”).

com

ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่

รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร

(especially of a polity) administrator; governor; ruler.


เท้า

th-noun

เท้า • (táao)

Compare Lao ເທົ້າ (thao), Northern Thai ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Khün ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Lü ᦑᧁᧉ (taw²), Shan တဝ်ႉ (tâ̰o), Zuojiang Zhuang taeux.

ข้าง ข้าง#Thai

คู่ คู่#Thai

(anatomy, polite) (classifer ข้าง or คู่) foot: the terminal part of the leg.

(dated) leg: tall, slender support for a piece of furniture.


เท้า

táao (romanization)
การเท้า (abstract-noun)

to lean on; to rest on; to be supported.


ตลาด

→ Chinese: 噠叻／哒叻

→ Lao: ຕະຫຼາດ (ta lāt)

→ Southern Thai: ลาด, หลาด

desc

→ Saek: ตะล̄าด

→ Saek: ตะล̄าด

Possibly corrupted from กาด (gàat), which Tai people in the north usually use.


เสื้อ

th-adj

เสื้อ • (sʉ̂ʉa)

Cognate with Northern Thai ᩈᩮᩬᩥ᩶ᩋ, Lao ເສື້ອ (sư̄a), Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²), Tai Dam ꪹꪎ꫁, Shan သိူဝ်ႈ (sōe), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw) or 𑜏𑜥 (sū).

cog

Lao ເສື້ອ (sư̄a)

Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²)


เสื้อ

Lao ເສື້ອ (sư̄a)

Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²)

เสื้อแสง

sʉ̂ʉa-sɛ̌ɛng


มุม

From Khmer មុម (mum) or មុំ (mum). Cognate with Lao ມຸມ (mum).

วิธีเลขสี่มุม


หยก

From Middle Chinese 玉 (MC ngjowk, “jade”). Cognate with Lao ຢົກ (yok), Khmer យក់ (yŭək), Javanese giok, Indonesian giok.


เสียง

sǐiang (romanization)
เสียง (classifier)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *siəŋᴬ¹ (“sound”) (Jonsson, 1991), from Middle Chinese 聲 (MC syeng, “sound”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᨿᨦ, Lao ສຽງ (sīang), Lü ᦵᦉᧂ (ṡeng), Tai Dam ꪎꪸꪉ, Tai Dón ꪎꪸꪉ, Shan သဵင် (sǎeng), Tai Nüa ᥔᥥᥒᥴ (séng), Aiton ꩬိင် (siṅ), Phake ꩬိင် (siṅ), Ahom 𑜏𑜢𑜂𑜫 (siṅ).

inh+

sound, including voice, a sensation perceived by the ear.

ออกเสียง ออกเสียง#Thai

opinion; view (as in ออกเสียง (ɔ̀ɔk-sǐiang)).

ชื่อเสียง ชื่อเสียง#Thai

popularity; appreciation (as in ชื่อเสียง (chʉ̂ʉ-sǐiang)).

คะแนนเสียง คะแนนเสียง#Thai

vote; formalized choice (as in คะแนนเสียง).


สมรส

th-noun

สมรส • (sǒm-rót)

From Sanskrit समरस (samarasa, literally “to have equal feelings; to share the same feelings”), from सम (sama) + रस (rasa). Clipping of เสกสมรส which was coined by King Rama VI to be used with royal marriages.

der

มาตรา ๑๔๖๕ ถ้าสามีภริยามิได้ทำสัญญากันไว้ในเรื่องทรัพย์สินเป็นพิเศษก่อนสมรส ความสัมพันธ์ระหว่างสามีภริยาในเรื่องทรัพย์สินนั้นให้บังคับตามบทบัญญัติในหมวดนี้

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:

Section 1465 If the husband and wife have, prior to their marriage, not adopted any special agreement regarding their property, the relationship between the husband and wife in relation to their property shall be governed by the provisions of the present Chapter.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hòk-sìp hâa tâa sǎa-mii pá-rí-yaa mí-dâai tam sǎn-yaa gan wái nai rʉ̂ʉang sáp-sǐn bpen pí-sèet gɔ̀ɔn sǒm-rót kwaam-sǎm-pan rá-wàang sǎa-mii pá-rí-yaa nai rʉ̂ʉang sáp-sǐn nán hâi bang-káp dtaam bòt-ban-yàt nai mùuat níi


สมรส

th-verb

สมรส • (sǒm-rót) (abstract noun การสมรส)

sǒm-rót (romanization)
การสมรส (abstract-noun)

มาตรา ๑๔๕๑ ผู้รับบุตรบุญธรรมและบุตรบุญธรรมจะสมรสกันไม่ได้

Section 1451 An adoptive parent and his or her adopted child may not marry each other.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hâa-sìp èt pûu-ráp-bùt-bun-tam lɛ́ bùt-bun-tam jà sǒm-rót gan mâi-dâai


เพชร

th-noun

เพชร • (pét)

/pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥./

From Old Khmer bejra, beja, bejña (“diamond”); ultimately from Sanskrit वज्र (vajra, “diamond; thunderbolt; vajra, Indra's weapon”). Cognate Modern Khmer ពេជ្រ (pɨc). And cognate with Thai พัชระ, พิเชียร, วชิระ, วัชระ, วิเชียร (wí-chiian).

der

(elegant, chiefly in combination) lightning bolt; thunderbolt.

(Hindu mythology, elegant, chiefly in combination) vajra, a weapon of the god Indra, symbolising thunderbolt.

(mythology, elegant, chiefly in combination) similar weapon, as that of Zeus in the Greek mythology.


แต่งงาน

th-verb

แต่งงาน • (dtɛ̀ng-ngaan) (abstract noun การแต่งงาน)

dtɛ̀ng-ngaan (romanization)
การแต่งงาน (abstract-noun)

/tɛŋ˨˩.ŋaːn˧/

From แต่ง (dtɛ̀ng, “to organise”) + งาน (ngaan, “ceremony”), literally “to organise a ceremony”.

com

1922, มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, “ธรรมนูญลักษณปกครองคณะนคราภิบาล พระพุทธศักราช ๒๔๖๑”, in ธรรมนูญลักษณปกครองคณะนคราภิบาล พระพุทธศักราช ๒๔๖๕, ม.ป.ท.: ม.ป.พ., page 4:
ไม่ว่าโสดหรือแต่งงานแล้ว
mâi-wâa sòot rʉ̌ʉ dtɛ̀ng-ngaan lɛ́ɛo
whether single or married already

1917, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “คำนำ”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๕, กรุงเทพฯ: ม.ป.พ., page ซ:
เจ้าหมื่นเสมอใจราช (จู) แต่งงานกับถมยา ธิดาพระยาโชดึกฯ (ฟัก) มีบุตรธิดาหลายคน
jâao-mʉ̀ʉn sà-mə̌ə jai râat · (juu) · dtɛ̀ng-ngaan gàp tǒm-yaa · tí-daa prá-yaa choo-dʉ̀k - · (fák) · mii bùt tí-daa lǎai kon
Chaomuen Samoechairat (Chu) married Thomya, a daughter of Phraya Choduek (Fak). [They] had a lot of sons [and] daughters.

1902, ราชบุรีดิเรกฤทธิ์, พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่น, “ส่วนที่ ๑ ว่าด้วยทางไมตรี”, in ลักษณกฎหมายระหว่างประเทศโดยย่อ, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กองลหุโทษ, page 13:
หญิงซึ่งได้แต่งงานกับคนต่างประเทศ เปลี่ยนชาตเปนชาตผัว...
yǐng sʉ̂ng dâai dtɛ̀ng-ngaan gàp kon dtàang-bprà-têet · bplìian châat bpen châat pǔua ...
A woman who has married a foreign man [and] changed [her] nationality to the nationality of [her] husband...

(intransitive) to marry, especially through a ceremony.


รัฐบาล

From Pali raṭṭhapāla (literally “state protector; state administrator; etc”), from raṭṭha (“state”) + pāla (“protector; administrator; etc”); equivalent to Thai รัฐ (rát) + บาล (baan). Cognate with Lao ລັດຖະບານ (lat tha bān), Khmer រដ្ឋបាល (rŏətthaʼbaal).

bor

รัฐบาลชั่วคราว

รัฐบาลทหาร
rát-tà-baan tá-hǎan
military government

รัฐบาลโลก

รัฐบาลกลาง

รัฐบาลท้องถิ่น

ภาครัฐบาล

ลูกจ้างรัฐบาล

สลากกินแบ่งรัฐบาล

government: governing body of persons in a state or community; particular group of persons forming a cabinet.


ทาส

th-noun

ทาส • (tâat)

Borrowed from Pali dāsa (“slave; servant”) or Sanskrit दास (dāsa, “idem”).

bor+

(irrespective of the sex) slave; servant.

เลิกทาส


ทาส

th-adj

ทาส • (tâat)

(elegant, literary, poetic) base; low; mean.


เรือน

th-noun

เรือน • (rʉʉan) (classifier เรือน or หลัง)

rʉʉan (romanization)
เรือน (classifier)
หลัง (classifier)

From Proto-Tai *rɤːnᴬ (“house”). Cognate with Northern Thai ᩁᩮᩬᩥᩁ, Isan เฮือน, Lao ເຮືອນ (hư̄an), Lü ᦵᦣᦲᧃ (hoen), Tai Dam ꪹꪭꪙ, Shan ႁိူၼ်း (hóen), Tai Nüa ᥞᥫᥢᥰ (höen), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 (rün), Bouyei raanz, Zhuang ranz, Zuojiang Zhuang rwenz. Compare Old Chinese 廛 (OC *dan), Sui xgaanz, Southern Kam yanc, Proto-Be *zaːnᴬ² (“house”) (whence Longtang Be zan²).

walled and roofed building raised on stilts, used for residence.

(loosely or by extension, somewhat dated) house; residential building; residence.

(by extension or in combination) house: building for any purpose.


เรือน

เรือน • (rʉʉan)

base, support, stand, or the like, as the shank of a ring (that supports the head).


เรือน

เรือน • (rʉʉan)


เรือน

th-prep

เรือน • (rʉʉan)


เรือน

th-cls

เรือน • (rʉʉan)

Classifier for clocks, watches, or the like.


ฝา

From Proto-Tai *hwaːᴬ (“partition; lid”). Cognate with Lao ຝາ (fā), Tai Dam ꪠꪱ, Zuojiang Zhuang pa, Zhuang fa.


ทา

taa (romanization)
การทา (abstract-noun)

From Proto-Tai *daːᴬ, from Middle Chinese 塗 (MC drae, “smear”). Cognate with Northern Thai ᨴᩤ, Lao ທາ (thā), Lü ᦑᦱ (taa), Tai Dam ꪕꪱ, Shan တႃး (táa), Ahom 𑜄𑜠 (ta).

ทาลิป

to apply a lipstick / to wear a lipstick (depending on the context)

to apply something on something by means of rubbing, smearing, painting, or the like; to be applied with something in such manner: to wear, to have (on), etc.


ปา

bpaa (romanization)
การปา (abstract-noun)


คา

From Old Chinese 枷 (OC *ɡa, *ɡal, *kraːl, “cangue”). Cognate with Lao ຄາ (khā), Lü ᦅᦱ (kaa), Saek ค๊า, Tày cà.

(archaic) shackles for prisoner's neck, pillory, cangue.


คา

kaa (romanization)
การคา (abstract-noun)


คา

From Proto-Tai *ɣaːᴬ (“thatch grass”). Cognate with Northern Thai ᨤᩣ, Lao ຄາ (khā), Lü ᦆᦱ (xaa), Shan ၶႃး (kháa), Tai Nüa ᥑᥣᥰ (xäa), Ahom 𑜁𑜡 (khā), Tày cà. Compare Proto-Hlai *Ciɦaː (“thatch grass”) (> haː¹~zaː¹~hjaː¹ across the different lects), Sui yal (“thatch grass”).

หญ้า หญ้า#Thai

Imperata cylindrica
Imperata cylindrica#Translingual

(หญ้า~) cogon grass, thatch grass (Imperata cylindrica).


ผา

From Proto-Tai *praːᴬ (“stone mountain”). Cognate with Northern Thai ᨹᩣ, Lao ຜາ (phā), Lü ᦕᦱ (ṗhaa), Shan ၽႃ (phǎa) (as in မၢၵ်ႇၽႃ (màak phǎa)), Tai Nüa ᥚᥣᥴ (pháa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), 𑜇𑜡𑜠 (phāa), 𑜇𑜨𑜡 (phoā), or 𑜇𑜨𑜡𑜠 (phoāa), Zhuang bya.


วา

→ English: wa

Inherited from Proto-Southwestern Tai *waːᴬ⁴ (“arm-spread, a measure of length”); Cognate with Northern Thai ᩅᩤ, Khün ᩅᩤ, Lao ວາ (wā), Lü ᦞᦱ (vaa), Tai Dón ꪫꪱ, Shan ဝႃး (wáa), Tai Nüa ᥝᥣᥰ (wäa), Phake ဝႃ (wā), Ahom 𑜈𑜠 (ba).

inh+

wa: a traditional unit of length comparable in length to a fathom, and now equal to 2 metres. Abbreviation: ว. (wɔɔ).


วา

waa (romanization)
การวา (abstract-noun)


ความใคร่

ใคร่ ใคร่#Thai

abstract noun of ใคร่ (krâi): lust; desire.


สำเร็จ

th-verb

สำเร็จ • (sǎm-rèt) (abstract noun การสำเร็จ)

sǎm-rèt (romanization)
การสำเร็จ (abstract-noun)

From Old Khmer saṃreca (“to come to an end; to bring to an end; etc”), an extended form of sreca (“ended, done; ready, prepared; etc”), from which Thai เสร็จ (sèt) was derived. Cognate with Modern Khmer សំរេច (sɑmrɨc).

bor

to succeed or be successful (in doing something).


สำเร็จ

th-adv

สำเร็จ • (sǎm-rèt) (abstract noun ความสำเร็จ)

sǎm-rèt (romanization)
ความสำเร็จ (abstract-noun)


สำเร็จ

(of products) done or prepared already or in advance; ready-made; off-the-peg.


เบียร์

th-noun

เบียร์ • (biia)


ขลุ่ยหลิบ

ขลุ่ยหลิบ • (klùi-lìp)

(music) khlui lib, a small-sized vertical flute used in traditional Thai music

th:ขลุ่ยหลิบ


ขลุ่ยอู้

ขลุ่ยอู้ • (klùi-ûu)

(music) khlui u, a large-sized vertical flute used in traditional Thai music


มีดพับสวิส

มีดพับสวิส • (mîit-páp-sà-wís)

From มีด (mîit, “knife”) + พับ (páp, “to fold”) + สวิส (sà-wís, “Swiss”).

com

th:มีดพับสวิส


ผิวหนัง

th-noun

ผิวหนัง • (pǐu-nǎng)

/pʰiw˩˩˦.naŋ˩˩˦/

From ผิว (pǐu, “skin”) + หนัง (nǎng, “skin”).


ความเสียว

ความเสียว • (kwaam-sǐao)


ทางเพศ

th-adj

ทางเพศ • (taang-pêet) (abstract noun ความทางเพศ)

taang-pêet (romanization)
ความทางเพศ (abstract-noun)

/tʰaːŋ˧.pʰeːt̚˥˩/


จุดสุดยอด

th-noun

จุดสุดยอด • (jùt-sùt-yɔ̂ɔt)

/t͡ɕut̚˨˩.sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩/

compound

จุด (jùt) + สุดยอด (sùt-yɔ̂ɔt)


จุดสุดยอดทางเพศ

th-noun

จุดสุดยอดทางเพศ

จุดสุดยอดทางเพศ • (jùt-sùt-yɔ̂ɔt-taang-pêet)

/t͡ɕut̚˨˩.sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩.tʰaːŋ˧.pʰeːt̚˥˩/

จุดสุดยอด (jùt-sùt-yɔ̂ɔt, “peak; climax”) + ทางเพศ (taang-pêet, “sexual”).

compound

th:จุดสุดยอดทางเพศ


กำหนัด

th-noun

กำหนัด • (gam-nàt)


กำหนัด

th-verb

กำหนัด • (gam-nàt) (abstract noun การกำหนัด or ความกำหนัด)

gam-nàt (romanization)
การกำหนัด (abstract-noun)
ความกำหนัด (abstract-noun)

to sexually desire; to be sexually aroused.


กานา

From English Ghana. Cognate with Lao ການາ (kā nā).

ประเทศกานา

สาธารณรัฐกานา


อินเดีย

From English India. Doublet of สินธุ (sǐn-tú).

ประเทศอินเดีย

สาธารณรัฐอินเดีย

ชาวอินเดีย


แมงมุม

mɛɛng-mum (romanization)
ตัว (classifier)

From แมง (mɛɛng, “arachnid”) + มุม (mum, “corner”). Compare Lao ແມງມຸມ (mǣng mum).


วิทยา

From Sanskrit विद्या (vidyā, “learning; knowledge; wisdom”). Cognate with Khmer វិទ្យា (vityiə), Lao ວິທະຍາ (wi tha nyā). Related to วิชา (wí-chaa).

der

science; knowledge; learning; philosophy; -logy.


คำถาม

kam-tǎam (romanization)
ข้อ (classifier)

Compound of คำ (kam) + ถาม (tǎam). Compare Lao ຄຳຖາມ (kham thām).

ผมมีคำถามครับ

I have a question (male speaker, polite)

ดิฉันมีคำถามค่ะ

I have a question (female speaker, polite)


เขือ

th-pronoun

เขือ • (kʉ̌ʉa)


เผือ

เผือ • (pʉ̌ʉa)

1292/93, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง พี่เผือผู้อ้ายตายจากเผือเตียมแต่ยังเล็ก
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong · pîi pʉ̌ʉa pûu âai dtaai jàak pʉ̌ʉa dtiiam-dtɛ̀ɛ yang lék
My father is called Si Inthrathit. My mother is called Nang Sueang. My elder brother is called Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women. Our elder brother, the eldest one, departed from us since [he was/we were] still young.

(archaic) an exclusive plural first person pronoun: we.


มีเพศสัมพันธ์

th-verb

มีเพศสัมพันธ์

มีเพศสัมพันธ์ • (mii pêet sǎm-pan) (abstract noun การมีเพศสัมพันธ์)

mii pêet sǎm-pan (romanization)
การมีเพศสัมพันธ์ (abstract-noun)


เด็กชาย

From เด็ก (dèk, “child”) + ชาย (chaai, “male”).

com

(law) a formal title which a man under 15 years of age is required to use. Abbreviation: ด.ช. (dɔɔ-chɔɔ)


ผู้ชาย

pûu-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰuː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From ผู้ (pûu, “person; male”) + ชาย (chaai, “male”).


งิ้ว

th-noun

งิ้ว • (ngíu)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ŋiːwᶜ⁴ (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨦᩥ᩠᩶ᩅ, Khün ᨦᩦ᩠᩶ᩅ, Isan งิ้ว, Lao ງີ້ວ (ngīu), Lü ᦇᦲᧁᧉ (ngiiw²) or ᦓᦲᧁᧉ (niiw²), Shan ၼိဝ်ႉ (nḭ̂o), Tai Nüa ᥘᥤᥝᥳ (li̇w) or ᥢᥤᥝᥳ (ni̇w), Phake ꩫိဝ် (niw).

inh+

th:งิ้ว th:วัดไผ่โรงวัว

(botany) red cotton tree: the plant Bombax ceiba of the family Bombacaceae (now Bombacoideae in Malvaceae).


งิ้ว

th-noun

งิ้ว • (ngíu)

th:งิ้ว th:วัดไผ่โรงวัว


ฝน

From Proto-Tai *C̥.wɯnᴬ (“rain”). Cognate with Northern Thai ᨺᩫ᩠ᨶ, Lao ຝົນ (fon), Lü ᦚᦳᧃ (ḟun), Tai Dam ꪶꪠꪙ, Shan ၽူၼ် (phǔun) or ၾူၼ် (fǔun), Ahom 𑜇𑜤𑜃𑜫 (phun), Zhuang fwn, Nong Zhuang paen, Saek หวึ่น. Compare Sui fenl (“rain”), Southern Kam bienl (“rain”).

cog

Lü ᦚᦳᧃ (ḟun)

ฝนตก

ควายสามฝน


ฝน

fǒn (romanization)
การฝน (abstract-noun)

Cognate with Zhuang bwn, Zuojiang Zhuang pwn.

ฝนดินสอสองบีบนกระดาษคำตอบ
fǒn din-sɔ̌ɔ sɔ̌ɔng-bii bon grà-dàat kam-dtɔ̀ɔp
(literally) To rub a 2B pencil on an answer sheet.

referring to a Scantron answer sheet where pencils are used to colour answer bubbles.

ฝนทั่งให้เป็นเข็ม

(literally) To rub an anvil into a needle.

(used of an erect body, as a metal stick, graphite stick, etc.) to rub; to reduce to powder, sharpen, or shape by or as if by friction.


ชี้ฟ้า

th-noun

ชี้ฟ้า • (chíi-fáa)

/t͡ɕʰiː˦˥.faː˦˥/

From ชี้ (chíi, “to point at”) + ฟ้า (fáa, “sky”). Compare Chinese 朝天椒 (cháotiānjiāo).

com

th:พริกชี้ฟ้า

พริก พริก#Thai

Capsicum annuum
Capsicum annuum#Translingual

(พริก~) a type of Thai chili, Capsicum annuum.

พริก พริก#Thai

Capsicum frutescens
Capsicum frutescens#Translingual

(พริก~) a type of Thai chili, Capsicum frutescens.


ชี้ฟ้า

th-adv

ชี้ฟ้า • (chíi-fáa)

/t͡ɕʰiː˦˥.faː˦˥/

th:พริกชี้ฟ้า


เจือจาง

th-verb

เจือจาง • (jʉʉa-jaang) (abstract noun การเจือจาง)

jʉʉa-jaang (romanization)
การเจือจาง (abstract-noun)

/t͡ɕɯa̯˧.t͡ɕaːŋ˧/


สับสน

สับสน • (sàp-sǒn) (abstract noun การสับสน)

sàp-sǒn (romanization)
การสับสน (abstract-noun)

to be confused, bewildered, puzzled, messed up.


กวด

gùuat (romanization)
การกวด (abstract-noun)

Borrowed from Middle Chinese 括 (MC kwat, “to tie; to seek; to pursue; to enclose; to include”). Cognate with Lao ກວາດ (kuāt).


ราก

From Proto-Tai *C̬.raːkᴰ (“root”). Cognate with Northern Thai ᩁᩣ᩠ᨠ, Khün ᩁᩣ᩠ᨠ, Lao ຮາກ (hāk), Lü ᦣᦱᧅ (haak), Tai Dam ꪭꪱꪀ, Shan ႁၢၵ်ႈ (hāak), Ahom 𑜍𑜀𑜫 (rak), Zhuang rag, Nong Zhuang laeg, Zuojiang Zhuang lag, Saek ร̄าก.

รากไม้

รากเหง้า
râak ngâo
origin, source

(arithmetic) radical; root (of a number).

(mathematics) solution (of an equation).


ราก

th-cls

ราก • (râak)


ราก

th-noun

ราก • (râak)

From Proto-Tai *rwɯəkᴰ (“to vomit”). Compare Middle Chinese 嗀 (MC xuwk|xaewk). Cognate with Northern Thai ᩁᩣ᩠ᨠ, Khün ᩁᩣ᩠ᨠ, Isan ฮาก, Lao ຮາກ (hāk), Lü ᦣᦱᧅ (haak), Shan ႁၢၵ်ႈ (hāak), Ahom 𑜍𑜀𑜫 (rak), Nong Zhuang raeg, Saek หร้วก.


ราก

râak (romanization)
การราก (abstract-noun)


แข็งตัว

th-verb

แข็งตัว • (kɛ̌ng-dtuua) (abstract noun การแข็งตัว)

kɛ̌ng-dtuua (romanization)
การแข็งตัว (abstract-noun)

/kʰɛŋ˩˩˦.tua̯˧/

to get hard, to harden, to get stiff, to stiffen.


การแข็งตัว

แข็งตัว แข็งตัว#Thai


เส้น

th-noun

เส้น • (sên)

From Proto-Tai *selꟲ (classifier for long, thin objects). Compare Middle Chinese 線 (MC sjenH, “thread”). Cognate with Lao ເສັ້ນ (sen), Shan သဵၼ်ႈ (sāen), Saek แซ̂น.

inh

anything that is long and thin: hair, rope, string, thread, etc.

a traditional unit of length, equal to 20 wa or 40 metres.

(slang) connections: associates, relations, acquaintances, etc, especially representing or having some influence or power.


เส้น

th-cls

เส้น • (sên)

Classifier for long, thin things, such as hair, rope, string, thread, noodle, road, etc.


การแข็งตัวขององคชาต

th-noun

การแข็งตัวขององคชาต

การแข็งตัวขององคชาต • (gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat)

gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat (romanization)

/kaːn˧.kʰɛŋ˩˩˦.tua̯˧.kʰɔːŋ˩˩˦.ʔoŋ˧.kʰa˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

การแข็งตัว (gaan-kɛ̌ng-dtuua, “hardening”) + ของ (kɔ̌ɔng, “of”) + องคชาต (ong-ká-châat, “penis”)

compound

การแข็งตัวขององคชาตเป็นปรากฏการณ์ด้านสรีระ ที่องคชาตขยายใหญ่และแข็งขึ้น
gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat bpen bpraa-gòt-dtà-gaan dâan sà-rii-rá · tîi ong-ká-châat kà-yǎai yài lɛ́ kɛ̌ng-kʉ̂n
An erection is a physiological phenomenon where the penis expands and hardens.

th:การแข็งตัวขององคชาต


สัน

From Proto-Southwestern Tai *sanᴬ¹ (“back of a blade”). Cognate with Northern Thai ᩈᩢ᩠ᨶ, Lao ສັນ (san), Lü ᦶᦉᧃ (ṡaen), Shan သၼ် (sǎn), Tai Nüa ᥔᥢᥴ (sán), Phake ꩬꩫ် (san), Ahom 𑜏𑜃𑜫 (san).

inh

ridge: long and narrow upper edge, angle, or crest of something.

(of a cutting instrument or weapon, of a book, etc) spine.


สัน

(astrology, dialect) Year of the Monkey, the ninth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


สัน

undefined, found in a number of compounds.


ตะ

dtà (romanization)
การตะ (abstract-noun)


ลูกสาว

th-noun

ลูกสาว • (lûuk-sǎao)

From ลูก (lûuk, “child; offspring”) + สาว (sǎao, “female”). Cognate with Lao ລູກສາວ (lūk sāo), Zhuang lwgsau.


วุ้น

th-noun

วุ้น • (wún)

→ Lao: ວຸ້ນ (wun)


อภิบาล

th-verb

อภิบาล • (à-pí-baan) (abstract noun การอภิบาล)

à-pí-baan (romanization)
การอภิบาล (abstract-noun)

From Pali abhipāla (“protector”), from abhi (“over; upon; etc”) + pāla (“guardian; keeper; custodian; etc”), or from Sanskrit अभिपाल (abhipāla, idem), अभि (abhi, idem) + पाल (pāla, idem), equivalent to Thai อภิ (à-pí) + บาล (baan). Cognate with Khmer អភិបាល (ʼaʼphibaal).

(elegant) to guard, to protect, to take care, to look after; to administer, to govern; to keep, to maintain.


สุรา

Borrowed from Sanskrit सुरा (súrā, “spirituous beverage”).

bor

เมรัย เมรัย#Thai

(formal) distilled or spirituous beverage, as brandy or whiskey, as distinguished from เมรัย (mee-rai), fermented beverage, as beer or wine.

เจ้าพระยาพระคลัง (หน), สามก๊ก:
บ้านเมืองจะเป็นอันตรายอยู่แล้ว พระองค์ยังมาเสวยสุราอยู่อีกเล่า
baan-mʉʉang jà bpen an-dtà-raai yùu-lɛ́ɛo prá-ong yang maa sà-wə̌əi sù-raa yùu ìik lâo
The world is crashing down upon us, and yet Your Majesty is enjoying wine with the eunuchs!


แพะ

→ Northern Thai: ᨻᩯᩡ

→ Lao: ແພະ (phæ)

From Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Mon ဗ္ၜေံ, Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Tày bẻ.

เนื้อ เนื้อ#Thai

แพะรับบาป แพะรับบาป#Thai

Clipping of แพะรับบาป (pɛ́-ráp-bàap, “scapegoat”).


เปียก

th-adj

เปียก • (bpìiak) (abstract noun ความเปียก)

bpìiak (romanization)
ความเปียก (abstract-noun)

Cognate with Lao ປຽກ (pīak), Shan ပဵၵ်ႇ (pàek).


น้ำเชื้อ

th-noun

น้ำเชื้อ • (náam-chʉ́ʉa)

/naːm˦˥.t͡ɕʰɯa̯˦˥/

น้ำ (náam) + เชื้อ (chʉ́ʉa).

compound

น้ำ (náam) + เชื้อ (chʉ́ʉa)


สะระแหน่

th-noun

สะระแหน่ • (sà-rá-nɛ̀ɛ)

Uncertain. It has been told that the term is distorted from an Italian's name "มิสเตอร์ สะระนี" (Mister Sarani) who imported the plant to Siam in the Rama III reign.


ขมิ้น

ขมิ้น • (kà-mîn)

Cognate with Lao ຂີ້ໝິ້ນ (khī min), Shan မိၼ်ႉ (mḭ̂n), Lü ᦃᧁᧉᦖᦲᧃᧉ (ẋaw²ṁiin²)

cog

Lü ᦃᧁᧉᦖᦲᧃᧉ (ẋaw²ṁiin²)


หนุ่ม

nùm (romanization)
ความหนุ่ม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰnumᴮ¹ (“young”). Cognate with Lao ໜຸ່ມ (num), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Khün ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹), Tai Dam ꪘꪴ꪿ꪣ, Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ or ꪶꪘꪝꫀ, Shan ၼုမ်ႇ (nùm), Tai Nüa ᥘᥧᥛᥱ (lǔm) or ᥢᥧᥛᥱ (nǔm), Ahom 𑜃𑜤𑜉𑜫 (num). Compare Javanese nom. Likely underwent semantic narrowing as the cognates in other Tai languages can be used to describe either gender.

cog

Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹)

Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ

Psalm 91:13, KJV:
ท่านจะเหยียบสิงโตและงูพิษ ท่านจะย่ำสิงโตหนุ่มและมังกร
tân jà yìiap sǐng-dtoo lɛ́ nguu-pít tân jà yâm sǐng-dtoo nùm lɛ́ mang-gɔɔn
Thou shalt tread upon the lion and adder: the young lion and the dragon shalt thou trample under feet.

Job 36:14, KJV:
เขาตายเมื่อยังหนุ่มอยู่ และชีวิตของเขาอยู่ท่ามกลางพวกกะเทย
kǎo dtaai mʉ̂ʉa yang nùm yùu lɛ́ chii-wít kɔ̌ɔng kǎo yùu tâam-glaang pûuak gà-təəi
They die in youth, and their life is among the unclean.
(literally) They die whilst still young...

(used of a male) young; still young; younger than usual.


หนุ่ม

th-noun

หนุ่ม • (nùm)

cog

Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹)

Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ

Proverbs 7:7, KJV:
หนุ่มคนหนึ่งไร้ความเข้าใจ
nùm kon nʉ̀ng rái kwaam-kâo-jai
A young man void of understanding.

Psalm 78:63, KJV:
ไฟผลาญหนุ่ม ๆ ของเขาเสีย และสาว ๆ ของเขาก็ไม่ได้แต่งงาน
fai plǎan nùm nùm kɔ̌ɔng kǎo sǐia lɛ́ sǎao sǎao kɔ̌ɔng kǎo gɔ̂ɔ mâi dâai dtɛ̀ng-ngaan
The fire consumed their young men; and their maidens were not given to marriage.

young man, especially one aged between 15–30 years.

ประเดี๋ยวหนุ่ม

เย็นไว้หนุ่ม

a term of address for a boy or young man.


มันสมอง

th-noun

มันสมอง • (man-sà-mɔ̌ɔng)

From มัน (man, “fat (greasy substance; tissue containing such substance)”) + สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”); literally "brain fat".

compound

(figurative) understanding; intellectual power; intelligence; wisdom.

(figurative) intellectual leader; planner.

(figurative) very intelligent or brilliant person.


สมอง

th-noun

สมอง • (sà-mɔ̌ɔng)

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦/

Compare Khmer ខ្មង (khmɑɑng, “marrow (of a bone)”).

cog

(figurative, metonymically) head; intelligence; brains.


ช่องคลอด

th-noun

ช่องคลอด • (chɔ̂ng-klɔ̂ɔt)

/t͡ɕʰɔŋ˥˩.kʰlɔːt̚˥˩/


โล้งโต้ง

th-adj

โล้งโต้ง • (lóong-dtôong) (abstract noun ความโล้งโต้ง)

lóong-dtôong (romanization)
ความโล้งโต้ง (abstract-noun)

/loːŋ˦˥.toːŋ˥˩/


ล่อนจ้อน

ล่อนจ้อน • (lɔ̂n-jɔ̂n) (abstract noun ความล่อนจ้อน)

lɔ̂n-jɔ̂n (romanization)
ความล่อนจ้อน (abstract-noun)

/lɔn˥˩.t͡ɕɔn˥˩/

Semi-learned borrowing from Malay telanjang.


อบเชย

th-noun

อบเชย • (òp-chəəi)

/ʔop̚˨˩.t͡ɕʰɤːj˧/


จันทน์เทศ

จันทน์เทศ • (jan-têet)

th:จันทน์เทศ


แมงลัก

แมงลัก • (mɛɛng-lák)

/mɛːŋ˧.lak̚˦˥/


กานพลู

Semi-learned borrowing from Tamil கிராம்பு (kirāmpu) or கராம்பு (karāmpu). Cognate with Lao ກ້ານພູ (kān phū), Khmer ក្លាំពូ (klampuu).


กระท้อน

th-noun

กระท้อน • (grà-tɔ́ɔn)


โป๊ยกั้ก

โป๊ยกั้ก • (bpóoi-gâk)


เหล้า

เหล้า • (lâo)

From Proto-Tai *ʰlawꟲ. Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຫຼົ້າ (lao), Lü ᦜᧁᧉ (l̇aw²), Tai Dam ꪹꪨ꫁ꪱ, Shan လဝ်ႈ (lāo), Tai Nüa ᥘᥝᥲ (làw), Phake လွ် (law), Ahom 𑜎𑜨𑜧 (low), Bouyei lauc, Zhuang laeuj, Saek เล̂า. Compare Middle Chinese 醪 (MC law, “liquor”).

cog

Lü ᦜᧁᧉ (l̇aw²)


เหลา

lǎo (romanization)
การเหลา (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlawᴬ¹ (“to sharpen with a knife”). Cognate with Lao ເຫຼົາ (lao), Lü ᦜᧁ (l̇aw), Shan လဝ် (lǎo), Saek เหล่า.


เหลา

th-noun

เหลา • (lǎo)

From a dialect of Chinese 樓／楼 (lóu, “building”).

(colloquial) restaurant (usually refers to elegant Chinese one)


แขน

แขน • (kɛ̌ɛn)

→ Nyah Kur: แคน

From Proto-Tai *qeːnᴬ (“arm”). Cognate with Northern Thai ᨡᩯ᩠ᨶ, Lao ແຂນ (khǣn), Lü ᦶᦃᧃ (ẋaen), Tai Dam ꪵꪄꪙ, Shan ၶႅၼ် (khěn), Phake ၵိၺ် (khiñ), Ahom *𑜁𑜢𑜐𑜫 (*khiñ), Zhuang gen. Compare Proto-Kam-Sui *k-xiːn¹ (“arm”), Middle Chinese 肩 (MC ken).


มังคุด

Semi-learned borrowing from Malay manggustan, variant of manggis. Compare Lao ມັງຄຸດ (mang khut), Khmer មង្ឃុត (mɔɔmŭəngkhut).


หนุมาน

Borrowed from Sanskrit हनुमान् (hanumān).


ปี

From Proto-Southwestern Tai *piːᴬ¹ (“year”), from Proto-Tai *piːᴬ (“year”). Cognate with Northern Thai ᨸᩦ, Lao ປີ (pī), Lü ᦔᦲ (ṗii), Shan ပီ (pǐi), Tai Nüa ᥙᥤ (pi), Tai Dam ꪜꪲ, Phake ပီ (pī), Ahom 𑜆𑜣 (pī), Zhuang bi, Bouyei bil.

2019 May 22, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “ขึ้นศาลแล้ว ๕ จำเลยบังคับหญิงไทย ๒๐๐ รายขายบริการทางเพศในเยอรมนี”, in Voice TV Online, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-05-22:
จำเลย ๕ รายในคดีค้ามนุษย์และแสวงหาประโยชน์จากผู้อื่นโดยมิชอบ หญิงไทย ๔ ราย และชายชาวเยอรมัน ๑ ราย ถูกจับกุมเมื่อปีที่แล้ว
jam-ləəi · hâa · raai nai ká-dii káa-má-nút lɛ́ sà-wɛ̌ɛng-hǎa-bprà-yòot jàak pûu ʉ̀ʉn dooi mí chɔ̂ɔp · yǐng tai · sìi · raai · lɛ́ chaai chaao yəə-rá-man · nʉ̀ng · raai · tùuk jàp-gum mʉ̂ʉa bpii tîi lɛ́ɛo
The five accused in the human trafficking and wrongful exploitation of others case, [consisting of] four Thai women and a German man, were arrested last year.

2018 September 12, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “คุก 'ซินแสโชกุน' ๘๗๑ กระทง รวม ๔,๓๕๕ ปี”, in Voice TV, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-07-26:
ศาลอาญามีคำพิพากษาให้จำคุก น.ส.พสิษฐ์ อริญชย์ลาภิศ...อายุ ๓๑ ปี...รวม ๘๗๑ กระทง กระทงละ ๕ ปี เป็นเวลาทั้งสิ้น ๔,๓๕๕ ปี
sǎan aa-yaa mii kam-pí-pâak-sǎa hâi jam-kúk · naang-sǎao pá-sìt · à-rin laa-pít ... aa-yú · sǎam-sìp èt · bpii ... ruuam · bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi jèt-sìp èt · grà-tong · grà-tong lá · hâa · bpii · bpen wee-laa táng-sîn · sìi-pan , sǎam-rɔ́ɔi hâa-sìp hâa · bpii
The Criminal Court has passed a judgment imposing imprisonment [upon]...Nangsao Phasit Arinlaphit,...aged 31 years..., [on] a total of 871 counts, [sentencing her to] 5 years [in prison] per each count, being a total [imprisonment] term [of] 4,355 years.

2018 September 5, isranews, “ซัดคลังถอยหลังเข้าคลอง ๑๖ ปี ยัน ปชช. ร่วมจ่ายผ่านระบบภาษีทางตรงอ้อมแล้ว”, in สำนักข่าวอิศรา, Bangkok: สำนักข่าวอิศรา, retrieved 2019-02-22:
กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพกล่าวถึงแนวคิดของกระทรวงการคลังที่ต้องการลดภาระงบประมาณของประเทศด้วยการให้สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) เฉพาะผู้มีรายได้ไม่ถึงปีละ ๑ แสนบาท...
glùm kon rák làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap glàao tʉ̌ng nɛɛo-kít kɔ̌ɔng grà-suuang gaan klang tîi dtɔ̂ng-gaan lót paa-rá ngóp-bprà-maan kɔ̌ɔng bprà-têet dûai gaan-hâi sìt-tí làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap-tûuan-nâa · (bàt-tɔɔng) · chà-pɔ́ pûu mii raai-dâai mâi tʉ̌ng bpii lá · nʉ̀ng · sɛ̌ɛn bàat ...
The Group of Health Insurance Lovers spoke about the idea of the finance ministry which seeks to reduce the expenditure burden of the nation by granting the rights of universal health insurance (gold card) to those having less than 100,000 baht income per year only...

2015 February 22, ไทยรัฐออนไลน์, “ยิงดับศักดิ์ ปากรอ ปิดฉากมือฆ่ายกครัว ๕ ศพเมื่อ ๑๘ ปีก่อน”, in ไทยรัฐ, Bangkok: บริษัท วัชรพล จำกัด, retrieved 2019-02-26:
นายเนติราษฎร์ นพวงศ์ หรือศักดิ์ ปากรอ...เป็นที่รู้จักของคนไทยทั่วประเทศเนื่องจากเคยก่อคดีโหดประมาณ ๑๘ ปีที่แล้ว...ด้วยการฆ่าโหดยกครัวนายประภาส บุญทวี หมอประจำสถานีอนามัยบ้านระวะ
naai nee-dtì râat · nóp-pá wong · rʉ̌ʉ sàk · bpàak rɔɔ ... bpen-tîi rúu-jàk kɔ̌ɔng kon tai tûua bprà-têet nʉ̂ʉang-jàak kəəi gɔ̀ɔ ká-dii hòot bprà-maan · sìp bpɛ̀ɛt · bpii tîi lɛ́ɛo ... dûai gaan-kâa hòot yók kruua naai bprà-pâat · bun tá-wii · mɔ̌ɔ bprà-jam sà-tǎa-nii-à-naa-mai bâan rá-wá
Nai Netirat Nopphawong, or Sak Pak-ro,...is known to the Thai people across the country for having committed a violent case around 18 years ago...by ruthlessly killing the whole family of Nai Praphat Bunthawi, a doctor at Rawa Village Health Station.

2012, จิตตวชิระ, แก้กรรมความรัก ตอน รักผิดที่ ผิดคน ผิดเวลา, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 113:
ปีที่ชงกันปรากฏเป็น ๖ คู่ดังนี้ ปีชวดชงกับปีมะเมีย ปีฉลูชงกับปีมะแม ปีขาลชงกับปีวอก ปีเถาะชงกับปีระกา ปีมะโรงชงกับปีจอ และปีมะเส็งชงกับปีกุน
bpii tîi chong gan bpraa-gòt bpen · hòk · kûu dang-níi · bpii chûuat chong gàp bpii má-miia · bpii chà-lǔu chong gàp bpii má-mɛɛ · bpii kǎan chong gàp bpii wɔ̂ɔk · bpii tɔ̀ chong gàp bpii rá-gaa · bpii má-roong chong gàp bpii jɔɔ · lɛ́ bpii má-sěng chong gàp bpii gun
The years that are hostile to each other appear as the following six pairs: the Year of the Rat is hostile to the Year of the Horse, the Year of the Ox is hostile to the Year of the Goat, the Year of the Tiger is hostile to the Year of the Monkey, the Year of the Rabbit is hostile to the Year of the Rooster, the Year of the Dragon is hostile to the Year of the Dog, and the Year of the Snake is hostile to the Year of the Pig.

2007 September 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:
มาตรา ๒๗๗ ผู้ใดกระทำชำเราเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปีซึ่งมิใช่ภริยาหรือสามีของตน โดยเด็กนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตาม ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สี่ปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่แปดหมื่นบาทถึงสี่แสนบาท
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp jèt · pûu dai grà-tam cham-rao dèk aa-yú yang mâi gəən sìp hâa bpii sʉ̂ng mí châi pá-rí-yaa rʉ̌ʉ sǎa-mii kɔ̌ɔng dton · dooi dèk nán jà yin-yɔɔm rʉ̌ʉ mâi gɔ̂ dtaam · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìi bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat
Section 277 Anyone who commits intercourse with a child that is not yet over fifteen years of age and is not his own wife or her own husband, regardless of whether or not the child consents [thereto], shall be liable to imprisonment from four years to twenty years and a fine from eighty thousand baht to four hundred thousand baht.

1992 April 2, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-07, archived from the original on 2020-07-05:
มาตรา ๑๙ บุคคลย่อมพ้นจากภาวะผู้เยาว์และบรรลุนิติภาวะเมื่อมีอายุยี่สิบปีบริบูรณ์
mâat-dtraa · sìp gâao · bùk-kon yɔ̂m pón jàak paa-wá pûu-yao lɛ́ ban-lú ní-dtì-paa-wá mʉ̂ʉa mii aa-yú yîi sìp bpii bɔɔ-rí-buun
Section 19 A person does leave minorityand reach majority upon attaining full twenty years of age.


ปาฏิหาริย์

th-noun

ปาฏิหาริย์ • (bpaa-dtì-hǎan)


เคมี

From English chemistry. Cognate with Lao ເຄມີ (khē mī).


ฟิสิกส์

ฟิสิกส์ • (fí-sìk)


แปล

bplɛɛ (romanization)
การแปล (abstract-noun)


เฮลิคอปเตอร์

เฮลิคอปเตอร์ • (hee-lí-kɔ́p-dtə̂ə) (classifier ลำ or เครื่อง)

hee-lí-kɔ́p-dtə̂ə (romanization)
ลำ (classifier)
เครื่อง (classifier)

/heː˧.li˦˥.kʰɔp̚˦˥.tɤː˥˩/


ตรรกศาสตร์

ตรรกศาสตร์ • (dtàk-gà-sàat)

From ตรรก (dtàk, “thinking”) + ศาสตร์ (sàat, “science”), derived from Sanskrit तर्क (tarka, “reasoning”) + शास्त्र (śāstra, “science”).


ตัวอย่าง

th-adj

ตัวอย่าง • (dtuua-yàang) (abstract noun ความตัวอย่าง)

dtuua-yàang (romanization)
ความตัวอย่าง (abstract-noun)

ครูตัวอย่าง


มือ

From Proto-Southwestern Tai *mɯːᴬ⁴ (“hand”), from Proto-Tai *mwɯːᴬ (“hand”). Cognate with Northern Thai ᨾᩨ, Lao ມື (mư̄), Lü ᦙᦹ (mue), Tai Dam ꪣꪳ, Tai Dón ꪝꪳ, Shan မိုဝ်း (múe), Aiton မိုဝ် (müw), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (müw), Zhuang mwz, Saek มื๊อ, Tày mừ. Compare Sui myal (“hand”), Proto-Be *məːᴬ², Proto-Hlai *C-mɯː (“hand”) (whence mɯɰ¹~mɯɰ⁴ across the different lects), Proto-Austronesian *qalima (“hand”).

ข้าง ข้าง#Thai

handlike part of anything: hand, handle, etc.

มือกลอง
mʉʉ glɔɔng
drummer
(literally) drum hand

มือกีตาร์
mʉʉ gii-dtâa
guitarist
(literally) guitar hand

มือปืน
mʉʉ bpʉʉn
gunman (killer armed with a gun)
(literally) gun hand

มือมีด
mʉʉ mîit
knifer (one who attacks another with a knife)
(literally) knife hand

มือทอ
mʉʉ tɔɔ
loom worker (one who weaves cloth with a loom)
(literally) weaving hand

(in combination) one who does something with the hand, especially as a profession.

ส้ม ส้ม#Thai

(botany) (ส้ม~) fingered citron, the plant Citrus medica var. sarcodactylis of the family Rutaceae; the fruit of this plant.


สำคัญ

สำคัญ • (sǎm-kan) (abstract noun ความสำคัญ)

sǎm-kan (romanization)
ความสำคัญ (abstract-noun)

Uncertain. Perhaps from extension of Old Khmer sgāla, sgãla, sgal (“to know, be acquainted or familiar with”), corresponding to Modern Khmer ស្គាល់ (skŏəl).
Compare Modern Khmer សំគាល់ (sɑmkŏəl), សម្គាល់ (sɑɑsɑmkŏəl, “to notice, to take note of; to distinguish, to recognise; mark, sign; etc”).
Reborrowed by Modern Khmer as សំខាន់ (sɑmkhan, “important; excellent, magnificent; remarkable; exemplary, model; etc”).
Compare also Lao ສຳຄັນ (sam khan).

Matthew 27:16, KJV:
คราวนั้น พวกเขามีนักโทษสำคัญคนหนึ่งชื่อ บารับบัส
kraao nán pûuak kǎo mii nák-tôot sǎm-kan kon nʉ̀ng chʉ̂ʉ baa-ráp-bás
And they had then a notable prisoner, called Barabbas.

distinct; notable; noteworthy; special; remarkable.

Proverbs 4:7, KJV:
ปัญญาเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ฉะนั้น จงเอาปัญญา
bpan-yaa bpen sìng sǎm-kan tîi-sùt chà-nán jong ao bpan-yaa
Wisdom is the principal thing; therefore get wisdom:

Ephesians 5:32, KJV:
ข้อนี้เป็นข้อลึกลับที่สำคัญมาก แต่ว่าข้าพเจ้าพูดถึงพระคริสต์กับคริสตจักร
kɔ̂ɔ níi bpen kɔ̂ɔ lʉ́k-láp tîi sǎm-kan mâak dtɛ̀ɛ-wâa kâa-pá-jâao pûut tʉ̌ng prá-krít gàp krít-dtà-jàk
This is a great mystery: but I speak concerning Christ and the church.

Revelation 6:17, KJV:
เพราะว่าวันสำคัญแห่งพระพิโรธของพระองค์มาถึงแล้ว และผู้ใดจะทนอยู่ได้เล่า
prɔ́-wâa wan sǎm-kan hɛ̀ng prá-pí-rôot kɔ̌ɔng prá-ong maa tʉ̌ng lɛ́ɛo lɛ́ pûu-dai jà ton yùu dâai lâo
For the great day of his wrath is come; and who shall be able to stand?

Numbers 25:15, KJV:
และชื่อของหญิงชาวมีเดียนผู้ถูกฆ่า คือ คสบี บุตรสาวของศูร์ ผู้เป็นหัวหน้าตระกูลและครอบครัวสำคัญในมีเดียน
lɛ́ chʉ̂ʉ kɔ̌ɔng yǐng chaao mii-dîian pûu tùuk kâa kʉʉ kós-bîi bùt-sǎao kɔ̌ɔng sǔu pûu bpen hǔua-nâa dtrà-guun lɛ́ krɔ̂ɔp-kruua sǎm-kan nai mii-dîian
And the name of the Midianitish woman that was slain was Cozbi, the daughter of Zur; he was head over a people, and of a chief house in Midian.

Ezekiel 38:3, KJV:
ดูเถิด โอ โกกเอ๋ย เราเป็นปฏิปักษ์กับเจ้าผู้เป็นเจ้าองค์สำคัญแห่งเมเชคและทูบัล
duu-tə̀ət oo góok ə̌əi rao bpen bpà-dtì-bpàk gàp jâo pûu bpen jâao ong sǎm-kan hɛ̀ng mee-chéek lɛ́ tuu-bal
Behold, I am against thee, O Gog, the chief prince of Meshech and Tubal:

1992, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕:
มาตรา ๓๗ ภูมิลำเนาของบุคคลธรรมดา ได้แก่ ถิ่นอันบุคคลนั้นมีสถานที่อยู่เป็นแหล่งสำคัญ
mâat-dtraa sǎm-sìp jèt puum-lam-nao kɔ̌ɔng bùk-kon-tam-má-daa dâai-gɛ̀ɛ tìn an bùk-kon nán mii sà-tǎan-tîi yùu bpen lɛ̀ng sǎm-kan
Section 37 The domicile of a natural person is the principal place wherein he lives.

chief, key, main, principal; important, significant; first, major, prime.

Psalm 116:15, KJV:
มรณกรรมแห่งวิสุทธิชนของพระองค์สำคัญในสายพระเนตรของพระเยโฮวาห์
mɔɔ-rá-ná-gam hɛ̀ng wí-sùt-tí-chon kɔ̌ɔng prá-ong sǎm-kan nai sǎai-prá-nêet kɔ̌ɔng prá-yee-hoo-waa
Precious in the sight of the LORD is the death of his saints.


สำคัญ

Luke 5:7, NIV:
เขาจึงทำสำคัญแก่ผู้ร่วมงานที่อยู่ในเรืออีกลำหนึ่งให้มาช่วย
kǎo jʉng tam sǎm-kan gɛ̀ɛ pûu rûuam ngaan tîi yùu nai rʉʉa ìik lam nʉ̀ng hâi maa chûai
So they signaled their partners in the other boat to come and help them,
(literally) So they made a sign to...


สำคัญ

th-verb

สำคัญ • (sǎm-kan) (abstract noun การสำคัญ)

sǎm-kan (romanization)
การสำคัญ (abstract-noun)

Mark 6:49, HCSB:
เมื่อเหล่าสาวกเห็นพระองค์ทรงดำเนินบนทะเล เขาสำคัญว่าผี แล้วพากันร้องอึงไป
mʉ̂ʉa lào sǎa-wók hěn prá-ong song dam-nəən bpai bon tá-lee kǎo sǎm-kan wâa pǐi lɛ́ɛo paa gan rɔ́ɔng ʉng bpai
When they saw Him walking on the sea, they thought it was a ghost and cried out;

1 Samuel 1:13, KJV:
ฝ่ายฮันนาห์นั้น นางพูดแต่ในใจ ริมฝีปากของนางมุบมิบเท่านั้น ไม่ได้ยินเสียงของนาง เพราะเหตุนี้ เอลีจึงสำคัญว่า นางมึนเมา
fàai naang han-nâa nán naang pûut dtɛ̀ɛ nai jai rim-fǐi-bpàak kɔ̌ɔng naang múp-míp tâo-nán mâi dâai-yin sǐiang kɔ̌ɔng naang prɔ́-hèet-níi ee-lîi jʉng sǎm-kan wâa naang mʉn-mao
Now Hannah, she spake in her heart; only her lips moved, but her voice was not heard: therefore Eli thought she had been drunken.

2 Samuel 13:33, KJV:
ฉะนั้น บัดนี้ ขอกษัตริย์เจ้านายของข้าพระองค์อย่าได้ร้อนพระทัยด้วยสำคัญว่า ราชโอรสทั้งหมดของกษัตริย์สิ้นชีวิต เพราะอัมโนนสิ้นชีพแต่ผู้เดียว
chà-nán bàt-níi kɔ̌ɔ gà-sàt jâao-naai kɔ̌ɔng kâa-prá-ong yàa dâai rɔ́ɔn-prá-tai dûai sǎm-kan wâa râat-chá-oo-rót táng-mòt kɔ̌ɔng gà-sàt sîn-chii-wít prɔ́ an-noon sîn-chîip dtɛ̀ɛ pûu diao
Now therefore let not my lord the king take the thing to his heart, to think that all the king's sons are dead: for Amnon only is dead.

to believe, consider, think, or understand, especially groundlessly or incorrectly.

1 Corinthians 7:19, HCSB:
การเข้าสุหนัตไม่สำคัญอะไร และการไม่เข้าสุหนัตไม่สำคัญอะไร
gaan-kâo-sù-nàt mâi sǎm-kan à-rai lɛ́ gaan-mâi-kâo-sù-nàt mâi sǎm-kan à-rai
Circumcision does not matter and uncircumcision does not matter,

to matter; to signify; to be of importance.

อย่าสำคัญตัว

เลิกสำคัญตัว

Get over yourself! — (literally) Quit thinking too much of yourself!

(used negatively or sarcastically) to regard or view as important; to hold in high esteem.


โทรศัพท์สาธารณะ

th-noun

โทรศัพท์สาธารณะ • (too-rá-sàp-sǎa-taa-rá-ná)

/tʰoː˧.ra˦˥.sap̚˨˩.saː˩˩˦.tʰaː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/

From โทรศัพท์ (too-rá-sàp, “telephone”) + สาธารณะ (sǎa-taa-rá-ná, “public”).


ไดโนเสาร์

Semi-learned borrowing from English dinosaur.

slbor

terrestrial reptile of the Mesozoic era.

2016, MGR Online, ท้าแล้วปลิว! เดิมพัน 1 ล้านรบโฆษณา "ยักษ์เที่ยวไทย" สุดท้ายหายจ้อย, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
จ่าพิชิตจัดประกวดแฟนอาร์ตทศกัณฐ์ชิงรางวัลรวมห้าหมื่นบอกให้พวกไดโนเสาร์อกแตกตาย
jàa pí-chít jàt bprà-gùuat fɛɛn-áat tót-sà-gan ching raang-wan ruuam hâa mʉ̀ʉn bɔ̀ɔk hâi pûuak dai-noo-sǎo òk-dtɛ̀ɛk-dtaai
Jarpichit holds a Rāvaṇa fan art competition with rewards amounting to [THB]50,000, saying the campaign is for irritating dinosaur people till they die from anger outbursts.

2015, MGR Online, กระทรวงแบน "อาบัติ" คอหนังแบนกระทรวง! อย่าจองเวรซึ่งกันและกันเลย!!, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
กระทรวงไดโนเสาร์แบนอาบัติแล้ว
grà-suuang dai-noo-sǎo bɛɛn aa-bàt lɛ́ɛo
The film Apatti has been banned by the dinosaur ministry.

(slang and derogatory, sometimes used as a modifier) one that is hopelessly outdated, ultraconservative, or unwilling to adapt to change.


โทรศัพท์

th-noun

โทรศัพท์ • (too-rá-sàp)

From โทร (too-rá-, “far; remote”) + ศัพท์ (sàp, “term, word; sound; etc”); ultimately from Sanskrit दूर (dūra) + शब्द (śabda); calque of English telephone.

com

เครื่อง เครื่อง#Thai

(classifier: เครื่อง if referring to a device) telephone.


โทรศัพท์

th-verb

โทรศัพท์ • (too-rá-sàp) (abstract noun การโทรศัพท์)

too-rá-sàp (romanization)
การโทรศัพท์ (abstract-noun)

→ Lao: ໂທລະສັບ (thō la sap)

→ Khmer: ទូរស័ព្ទ (tuurĕəʼsap)

to make a telephone call; to call or contact through telephone; to talk or converse through telephone.


แอร์

th-noun

แอร์ • (ɛɛ) (classifier เครื่อง)


แอร์

Shortened from แอร์โฮสเตส, from English air hostess.


เซน

From Japanese 禅(ぜん) (zen), from Middle Chinese 禪 (MC dzyen), an abbreviation of 禪那 (MC dzyen na), from Sanskrit ध्यान (dhyāna). Doublet of ฌาน (chaan).


กัญชา

From Khmer កញ្ឆា (kɑɑkɑñchaa, “the narcotic plant Cannabis indica or Cannabis sativa”), ultimately from Western Cham kačha; or from Sanskrit गञ्जा (gañjā, “hemp”). Compare Malay ganja.

bor

Cannabis indica
Cannabis indica#Translingual

(botany) the plant Cannabis indica of the family Cannabaceae.

สกุล สกุล#Thai

drug prepared from any plant of this genus, as bhang, hashish, marijuana, etc.


เซ

see (romanization)
การเซ (abstract-noun)

stagger, to sway from one side to the other as if about to fall in standing or walking.


บาดเจ็บ

th-verb

บาดเจ็บ • (bàat-jèp) (abstract noun การบาดเจ็บ)

bàat-jèp (romanization)
การบาดเจ็บ (abstract-noun)

/baːt̚˨˩.t͡ɕep̚˨˩/


ช้า

cháa (romanization)
ความช้า (abstract-noun)

late, not arriving until after an expected time.


ฉะนั้น

th-adv

ฉะนั้น • (chà-nán)

so; therefore; like that; thus; consequently.


เจ็บ

th-verb

เจ็บ • (jèp) (abstract noun การเจ็บ or ความเจ็บ)

jèp (romanization)
การเจ็บ (abstract-noun)
ความเจ็บ (abstract-noun)

From Proto-Tai *cepᴰ (“hurt”). Cognate with Lao ເຈັບ (chep), Northern Thai ᨧᩮᩢ᩠ᨷ, Tai Dam ꪹꪊꪸꪚ, Lü ᦵᦈᧇ (ṫseb), Shan ၸဵပ်း (tsáep), Ahom 𑜋𑜢𑜆𑜫 (chip).


พอ

pɔɔ (romanization)
ความพอ (abstract-noun)

Cognate with Isan พอ, Lao ພໍ (phǭ), Northern Thai ᨻᩬᩴ (pɔɔ⁴), Khün ᨻᩳ (pɔɔ⁴), Lü ᦗᦸ (poa), Tai Dam ꪝꪷ (ꞌpó), Shan ပေႃး (páu), Tai Nüa ᥙᥨᥝᥰ (pöw).

cog

Khün ᨻᩳ (pɔɔ⁴)


พอ

Khün ᨻᩳ (pɔɔ⁴)


จน

jon (romanization)
ความจน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨧᩫ᩠ᨶ, Lao ຈົນ (chon).


จน

jon (romanization)
การจน (abstract-noun)


แล

lɛɛ (romanization)
การแล (abstract-noun)

Cognate with Southern Thai แล, Isan แล, Lao ແລ (lǣ), Northern Thai ᩃᩯ (lɛɛ⁴), Khün ᩃᩯ (lɛɛ⁴), Lü ᦶᦟ (lae), Tai Dam ꪵꪩ (ꞌlé), Ahom 𑜎𑜦𑜧 (lē).

Khün ᩃᩯ (lɛɛ⁴)


น้า

From Proto-Tai *naːꟲ (“mother's younger sibling”). Cognate with Northern Thai ᨶ᩶ᩣ, Lao ນ້າ (nā), Lü ᦓᦱᧉ (naa²), Tai Dam ꪙ꫁ꪱ, Tai Dón ꪙꪱꫂ, Tày na̱, Shan ၼႃႉ (nâ̰a), Tai Nüa ᥘᥣᥳ (lȧa) or ᥢᥣᥳ (nȧa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜡𑜠 (nāa), Zhuang nax, Zuojiang Zhuang nax.

inh

younger sibling of one's mother; maternal uncle or aunt.


ผ่า

pàa (romanization)
การผ่า (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *pʰaːᴮ¹ (“to split; to hew”), from Middle Chinese 破 (MC phaH, “to break; to cut open”). Cognate with Northern Thai ᨹ᩵ᩣ, Lao ຜ່າ (phā), Lü ᦕᦱᧈ (ṗhaa¹), Shan ၽႃႇ (phàa), Tai Nüa ᥚᥣᥱ (phǎa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜡 (phā).

cog

Lü ᦕᦱᧈ (ṗhaa¹)

to split or divide, especially with a knife or axe.


บ่อ

th-noun

บ่อ • (bɔ̀ɔ)

Inherited from Proto-Tai *ɓoːᴮ. Cognate with Northern Thai ᨷᩬᩴ᩵, Lao ບໍ່ (bǭ), Lü ᦢᦸᧈ (ḃoa¹), Tai Dón ꪚꪮꫀ, Shan မေႃႇ (màu) or ဝေႃႇ (wàu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥱ (mǒw), Phake မေႃ (mō), Ahom 𑜈𑜦𑜨𑜡 (beoā) or 𑜉𑜦𑜨𑜡 (meoā), Zhuang mboq.

cog

Lü ᦢᦸᧈ (ḃoa¹)

A well, a hole sunk into the ground as a source of water, oil, natural gas, salt, coal or mineral.


ผ่าตัด

th-verb

ผ่าตัด • (pàa-dtàt) (abstract noun การผ่าตัด)

pàa-dtàt (romanization)
การผ่าตัด (abstract-noun)

From ผ่า (pàa, “to cut open”) + ตัด (dtàt, “to cut off”).

com

ผ่า ผ่า#Thai

ตัด ตัด#Thai

Used other than figuratively or idiomatically: see ผ่า (pàa), ตัด (dtàt).


ป่า

th-noun

ป่า • (bpàa)

From Proto-Tai *paːᴮ (“grove; wood”). Cognate with Northern Thai ᨸ᩵ᩣ, Lao ປ່າ (pā), Lü ᦔᦱᧈ (ṗaa¹), Tai Dam ꪜ꪿ꪱ, Shan ပႃႇ (pàa), Ahom 𑜆𑜡 (pā), Zuojiang Zhuang baq.

cog

Lü ᦔᦱᧈ (ṗaa¹)


ป่า

th-adj

ป่า • (bpàa)

cog

Lü ᦔᦱᧈ (ṗaa¹)

สัตว์ป่า

ของป่า

something that you take from the forest, e.g. animal, plant, vegetable, etc.


โยนี

From Sanskrit योनि (yoni) or Pali yoni. Compare Khmer យោនី (yoonii), Lao ໂຍນີ (nyō nī).

(anatomy, literary, poetic) vagina, vulva, clitoris


คอนลีย์

th-proper noun

คอนลีย์ • (kɔɔn-lîi)

/kʰɔːn˧.liː˥˩/

A transliteration of the English surname Conley.


ฟอร์ด

ฟอร์ด • (fɔ̀ɔt)

A transliteration of the English surname Ford.

th:ฟอร์ด (แก้ความกำกวม)


แรคคูน

th-noun

แรคคูน • (rɛ́k-kuun)

From English raccoon, from Powhatan ärähkun, from ärähkuněm (“he scratches with his hands”).

Procyon lotor
Procyon lotor#Translingual


นิ้

(followed by polite particle) here you are.


จ้า

jâa (romanization)
ความจ้า (abstract-noun)


ล้า

láa (romanization)
การล้า (abstract-noun)


หล้า

หล้า • (lâa)

Cognate with Lao ຫຼ້າ (lā). Compare Old Chinese 土 (OC *l̥ʰaːʔ, *l'aːʔ, “earth; soil”).


ไฝ่

ใฝ่ ใฝ่#Thai


ไท้

(literary, poetic, archaic elsewhere) person in authority; person of importance; exalted person.


ไล้

lái (romanization)
การไล้ (abstract-noun)


อ้า

âa (romanization)
การอ้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔaːꟲ. Cognate with Tày ả.


เคล้า

kláo (romanization)
การเคล้า (abstract-noun)


กั่น

กั่น • (gàn)


ไฝ

Cognate with Lao ໄຝ (fai), Northern Thai ᨺᩱ, Khün ᨺᩱ, Lü ᦺᦚ (ḟay) หรือ ᦺᦚᧈ (ḟay¹).


ไล่

lâi (romanization)
การไล่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *lajᴮ. Cognate with Lao ໄລ່ (lai), Ahom 𑜎𑜩 (lay).


กลั่น

glàn (romanization)
การกลั่น (abstract-noun)

Compare Old Chinese 揀 (OC *kreːnʔ, *ɡ·reːns, “to choose, to pick”). Cognate with Lao ກັ່ນ (kan).


กั้น

gân (romanization)
การกั้น (abstract-noun)

Compare Chinese 干 (MC kan, “shield; to interfere”), Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To cut off (by coming between), to shut off, bar, block.


ไต่

dtài (romanization)
การไต่ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *taj/aɰᴮ¹ (“to creep; to move like a worm”), from Proto-Tai *twajᴮ (“to crawl over”). Cognate with Northern Thai ᨲᩱ᩵, Lao ໄຕ່ (tai), Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹), Shan တႆႇ (tài), Tai Nüa ᥖᥭᥱ (tǎy), Ahom 𑜄𑜩 (tay).

cog

Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹)

to crawl, creep (of insects, small creatures).

to walk (on a small/narrow path e.g. rope).


เข่า

th-noun

เข่า • (kào)

From Proto-Tai *χowᴮ (“knee”). Cognate with Lao ເຂົ່າ (khao), Tai Nüa ᥑᥝᥱ (xǎw), Shan ၶဝ်ႇ (khào), Ahom 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww) or 𑜁𑜧 (khaw).


ไทร

From Pre-Angkorian Old Khmer ជ្រៃ (jrai), ជ្រយ៑ (jray, “any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae”). Compare Old Mon jrey, jreai (“the plant Ficus spp.”).

(botany) any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae: figs and banyans.


ค้า

káa (romanization)
การค้า (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣ᩶ᩤ, Lao ຄ້າ (khā), Lü ᦅᦱᧉ (kaa²), Khün ᨣ᩶ᩤ, Shan ၵႃႉ (kâ̰a), Ahom 𑜀𑜠 (ka).


ด่า

dàa (romanization)
การด่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗaːᴮ (“to scold; to revile”). Cognate with Northern Thai ᨯ᩵ᩣ, Lao ດ່າ (dā), Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹), Khün ᨯ᩵ᩣ, Tai Dam ꪒ꪿ꪱ, Shan လႃႇ (làa), Tai Nüa ᥘᥣᥱ (lǎa), Nong Zhuang ndaq, Bouyei ndas, Zhuang ndaq.

cog

Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹)


ใบ้

From Proto-Tai *ɓɤɰꟲ (“dumb”). Cognate with Lao ໃບ້ (bai), Shan မႂ်ႈ (māue), Tày bẩư.

(figurative) mute; silent (not making a sound, not speaking).


ใบ้

bâi (romanization)
การใบ้ (abstract-noun)


ใภ้

From Proto-Tai *baɰꟲ (“daughter-in-law”); Lao ໃພ້ (phai), Northern Thai ᨻᩱ᩶, Khün ᨻᩱ᩶, Lü ᦺᦗᧉ (pay²), Shan ပႂ် (pǎue), Zuojiang Zhuang bawx, Zhuang bawx.


ไต

From Proto-Southwestern Tai *taɰᴬ (“gizzard; kidney”), from Proto-Tai *p.taɰᴬ (“gizzard”). Cognate with Lao ໄຕ (tai, “gizzard; kidney”), Lü ᦺᦎ (ṫay, “gizzard; kidney”), Zhuang daw (“gizzard”), Saek เต๋อ (“gizzard; kidney”).


ไหล

lǎi (romanization)
การไหล (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlajᴬ¹ (“to flow”). Cognate with Lao ໄຫຼ (lai), Lü ᦺᦜ (l̇ay), Shan လႆ (lǎi), Ahom 𑜎𑜩 (lay) or 𑜎𑜩𑜤 (layu). Compare Proto-Be *ləːjᴬ¹.


ไหล

ปลา ปลา#Thai


ไห

hǎi (romanization)
ลูก (classifier)
ใบ (classifier)

From Proto-Tai *krajᴬ (“jug”). Cognate with Lao ໄຫ (hai), Lü ᦺᦠ (ḣay, “jug; steamer”), Shan ႁႆ (hǎi, “steamer”), Tai Nüa ᥞᥭᥴ (háy, “jug; steamer”), Saek ไห่, Zuojiang Zhuang haej.

vessel, especially one made of baked clay and higher than it is wide, as vase, jar, jug, urn, etc.


ไร้

Cognate with Isan ไฮ้, Lao ໄຮ້ (hai), Northern Thai ᩁᩱ᩶ (hay⁶), Khün ᩁᩱ᩶ (hay⁶), Lü ᦺᦣᧉ (hay²).


ไร้

-less, poor, lacking, destitute, wretched.


กลั้น

glân (romanization)
การกลั้น (abstract-noun)

From Proto-Tai *klanꟲ. Cognate with Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To restrain, suppress, hold back, inhibit (regular bodily functions, expressions of emotion).

To refrain from (performing a bodily function, expressing emotion).


ไหล่

th-noun

ไหล่ • (lài)


หย่า

yàa (romanization)
การหย่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ˀjaːᴮ (“to quit”). Cognate with Lao ຢ່າ (yā).

หย่านม
yàa ná-má-
to wean
(literally) to cease [from] milk

หย่าศึก

(transitive or intransitive, somewhat archaic) to quit; to give up; to leave; to cease; to end.

(transitive or intransitive, of married persons) to divorce.


หย่า

th-adv

หย่า • (yàa)

อย่า อย่า#Thai


ผัว

th-noun

ผัว • (pǔua)

From Proto-Southwestern Tai *pʰuəᴬ (“husband”), from Middle Chinese 夫 (MC pju). Cognate with Ahom 𑜇𑜥 (phū), Lao ຜົວ (phūa), Lü ᦷᦕ (ṗho), Northern Thai ᨹ᩠ᩅᩫ, Khün ᨹ᩠ᩅᩫ, Shan ၽူဝ် (phǒ).


ค่า

From Middle Chinese 價 (MC kaeH). Cognate with Northern Thai ᨣ᩵ᩤ, Lao ຄ່າ (khā), Lü ᦅᦱᧈ (kaa¹), Shan ၵႃႈ (kāa), Tày chá. Compare Vietnamese cả (as in giá cả).


ค่า

ค่ะ ค่ะ#Thai

(colloquial) Alternative form of ค่ะ (kâ)


ไร่

From Proto-Tai *rɤjᴮ (“dry field”). Cognate with Northern Thai ᩁᩱ᩵, Isan ไฮ่, Lao ໄຮ່ (hai), Lü ᦺᦣᧈ (hay¹), Shan ႁႆႈ (hāi), Tai Dam ꪼꪭ꪿, Ahom 𑜑𑜩 (hay), Zhuang reih. Sagart (2011) considers this a borrowing from Austroasiatic, compare Proto-Mon-Khmer *sreʔ (“field”); Vietnamese rẫy is a back-loan from Tai.

plantation, field (planted in crops other than cereals).

ตารางวา ตารางวา

rai, area of land equal to 4 ngan (งาน), or 400 square wa (ตารางวา), or 1600 square meters.


พร้า

Inherited from Proto-Southwestern Tai *braːꟲ⁴ (“sword; long knife”). Cognate with Northern Thai ᨻᩕ᩶ᩣ or ᨽ᩶ᩣ, Khün ᨻᩕ᩶ᩣ or ᨽ᩶ᩣ, Lao ພ້າ (phā), Lü ᦘᦱᧉ (phaa²), Shan ၽႃႉ (phâ̰a), Tai Nüa ᥚᥣᥳ (phȧa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜠 (pha).


ไห้

From Proto-Tai *t.hajꟲ (“to weep”). Cognate with Isan ไห่ or ไห้, Lao ໄຫ້ (hai), Shan ႁႆႈ (hāi), Ahom 𑜑𑜩 (hay) or 𑜍𑜩 (ray), Zhuang haej. Within Kra-Dai, compare Sui qngeec (“to weep, to cry”), Southern Kam ngees (“to weep, to cry”), Proto-Hlai *C-ŋiːʔ (whence ŋej³~ŋaj³ across the modern lects). Compare also Proto-Austronesian *Caŋis (“to cry, to weep”).


ไว

wai (romanization)
ความไว (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 快 (MC khwaejH). Cognate with Northern Thai ᩅᩮᩥ᩠ᨿ or ᩅᩰᩫ᩠ᨿ, Lao ໄວ (wai), Lü ᦺᦞ (vay), Shan ဝႆး (wái), Tai Nüa ᥝᥭᥰ (wäy), Ahom 𑜈𑜩 (bay).


ใด

From Proto-Tai *ɗaɰᴬ (“which”). Cognate with Lao ໃດ (dai), Lü ᦺᦡ (ḋay), Shan လႂ် (lǎue), Ahom 𑜓𑜧 (daw) or 𑜃𑜧 (naw). Compare Zhuang lawz. Possibly related with ไร (rai).


จ่า

Cognate with Lao ຈ່າ (chā), Northern Thai ᨧ᩵ᩣ, Khün ᨧ᩵ᩣ, Lü ᦈᦱᧈ (ṫsaa¹).

Lü ᦈᦱᧈ (ṫsaa¹)

(zoology) chief animal, such as the wolf that leads a pack of wolves or the elephant that heads a troop of elephants.

(historical) rank of an officer in the royal court.

(archaic) chief administrative officer of a court of law.


จ่า

jàa (romanization)
การจ่า (abstract-noun)

to tell or indicate, especially by or in writing.

(archaic, in certain games) to fine or be fined.


จ่า

จวัก จวัก#Thai

(cooking, somewhat archaic) Synonym of จวัก (jà-wàk)


เหง้า

th-noun

เหง้า • (ngâo)

From Proto-Southwestern Tai *ʰŋawꟲ (“central root”), from Old Chinese 藕 (OC *ŋoːʔ, “lotus root”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨦᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຫງົ້າ (ngao), Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²), Shan ငဝ်ႈ (ngāo), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw), 𑜂𑜨𑜧 (ṅow), or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww); also compare Vietnamese ngó.

cog

Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²)

base or underground portion of a plant stem or tree trunk.


หนา

nǎa (romanization)
ความหนา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰnaːᴬ (“thick”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩣ, Khün ᩉ᩠ᨶᩣ, Lao ໜາ (nā), Lü ᦐᦱ (ṅaa), Tai Dam ꪘꪱ, Tai Dón ꪘꪱ, Tày na, Shan ၼႃ (nǎa), Tai Nüa ᥘᥣᥴ (láa) or ᥢᥣᥴ (náa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜡 (nā), Bouyei nal, Zhuang na. Compare Sui qnal, Southern Kam nal, Proto-Hlai *C-naː (whence naː¹~naː⁴~naː³ across the different lects).


ไหน

อันไหน

คนไหน

ที่ไหน


ไหน

which; why (used to express complaining, claiming, or doubting mood)


ไหน

ลูก ลูก#Thai


ใคร่

th-verb

ใคร่ • (krâi) (abstract noun การใคร่ or ความใคร่)

krâi (romanization)
การใคร่ (abstract-noun)
ความใคร่ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣᩕᩱ᩵ or ᨣᩕᩲ᩵, Lao ໃຄ່ (khai), Lü ᦺᦆᧈ (xay¹), Shan ၶႂ်ႈ (khāue), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜞𑜧 (khraw), Zhuang gyaez.

(formal, elegant, humble) to crave; to desire; to want; to wish.


ไข

Compare Lao ໄຂ (khai), Northern Thai ᨡᩱ, Khün ᨡᩱ, Lü ᦺᦃ (ẋay), Shan ၶႆ (khǎi).


ไข

kǎi (romanization)
การไข (abstract-noun)

From Middle Chinese 開 (MC khoj, “open”). Cognate with Lao ໄຂ (khai).


เงา

From Proto-Tai *ŋawᴬ (“shadow; reflection”). Cognate with Northern Thai ᨦᩮᩢᩣ, Lao ເງົາ (ngao), Lü ᦇᧁ (ngaw), Tai Dam ꪹꪉꪱ, Shan ငဝ်း (ngáo), Tai Nüa ᥒᥝᥰ (ngäw), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw) or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww), Zhuang ngaeuz. Compare Proto-Be *ŋuːjᴬ¹.


เงา

ngao (romanization)
ความเงา (abstract-noun)


บ่า

From Proto-Tai *C̥.baːᴮ (“shoulder”).
Cognate with Northern Thai ᨷ᩵ᩤ, Lao ບ່າ (bā), Lü ᦢᦱᧈ (ḃaa¹), Shan မႃႇ (màa) or ဝႃႇ (wàa), Tai Nüa ᥛᥣᥱ (mǎa), Tai Dam ꪚ꪿ꪱ, Ahom 𑜈𑜡 (bā), Zhuang mbaq, Tày bá. Compare Proto-Austronesian *qabaʀa (“shoulder”).

cog

Lü ᦢᦱᧈ (ḃaa¹)


บ่า

From Proto-Tai *ɓaːᴮ (“to spill”).
Cognate with Nong Zhuang mbaq, Tày bá.
Compare also Proto-Austronesian *baSaq (“flood; to overflow”) (whence Tagalog baha).


กล้า

th-noun

กล้า • (glâa)

From Proto-Southwestern Tai *klaːꟲ (“rice seedling”), from Proto-Tai *klaːꟲ (“rice seedling”), from Old Chinese 稼 (OC *kraːs, “sow crops”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ, Lao ກ້າ (kā), Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²), Tai Nüa ᥐᥣᥲ (kàa), Shan ၵႃႈ (kāa), Tày chả.

cog

Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²)


กล้า

th-verb

กล้า • (glâa) (abstract noun การกล้า or ความกล้า)

glâa (romanization)
การกล้า (abstract-noun)
ความกล้า (abstract-noun)

(to be brave): → Khmer: ក្លា (klaa)

Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ, Lao ກ້າ (kā), Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²).

cog

Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²)


กล้า

glâa (romanization)
ความกล้า (abstract-noun)

Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²)


ล่า

lâa (romanization)
การล่า (abstract-noun)

(transitive) to hunt; to chase; to pursue.

ล่าผู้หญิง

(slang, transitive) to chase after; to woo.

ล่ารายชื่อ

to seek after subscribers [to a petition]

(slang, transitive) to seek after, especially in an intense manner.


ล่า

lâa (romanization)
ความล่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰlaːꟲ (“late”). Cognate with Lao ລ່າ (lā).

(now only found in combination) late; delayed; tardy.

ข่าวล่า


ข่าว

th-noun

ข่าว • (kàao)

→ Khmer: (archaic) ខាវ (khaaw)

→ Northern Khmer: คาว

From Proto-Southwestern Tai *kʰaːwᴮ¹ (“news”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩵ᩣ᩠ᩅ, Lao ຂ່າວ (khāo), Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹), Tai Dam ꪄ꪿ꪱꪫ, Shan ၶၢဝ်ႇ (khàao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥱ (xǎaw), Phake ၵွ် (khaw), Ahom *𑜁𑜨𑜧 (*khow), Zuojiang Zhuang hauq.

cog

Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹)


ไพร่

Cognate with Isan ไพร่, Lao ໄພ່ (phai), Northern Thai ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Khün ᨽᩱ᩵ (phay⁵) or ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Lü ᦺᦘᧈ (phay¹), Tai Dam ꪼꪝ꪿ (ꞌpay), Tai Dón ꪼꪝꫀ, Shan ၽႆႈ (phāi).

(historical, now derogatory and offensive) commoner.

(archaic, sometimes derogatory and offensive) subordinate; servant; attendant; dependent.

(derogatory and very offensive) vulgar person; unrefined person; low-class person.