หมู

From Proto-Southwestern Tai *ʰmuːᴬ¹ (“pig”), from Proto-Tai *ʰmuːᴬ (“pig”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩪ, Lao ໝູ (mū), Lü ᦖᦴ (ṁuu), Tai Dam ꪢꪴ, Tai Nüa ᥛᥧᥴ (mú), Shan မူ (mǔu), Ahom 𑜉𑜥 (mū), Bouyei mul, Zhuang mou, Nong Zhuang mu, Saek หมู่. Compare Sui hmus (“pig”), Proto-Be *muːᴬ¹ (“pig”) (> mow¹~mu¹~mɔw¹~mo¹ across the different lects) and Proto-Hlai *hməw (“pig”) (whence məw¹~pəw¹~pow¹~paw⁴~pʰaw⁴~pow⁴ across the different lects).

เนื้อ เนื้อ#Thai

รัก รัก#Thai

(รัก~) the plant Semecarpus albescens of the family Anacardiaceae.

แห้ว แห้ว#Thai

Cyperus rotundus
Cyperus rotundus#Translingual

(แห้ว~) nutgrass, the plant Cyperus rotundus of the family Cyperaceae.

เรือ เรือ#Thai

(เรือ~) a type of traditional boat dug from one trunk, known for its tapering bow and stern.


หมู

mǔu (romanization)
ความหมู (abstract-noun)


ข้าว

From Proto-Tai *C̬.qawꟲ (“rice”), Cognate with Northern Thai ᨡᩮᩢ᩶ᩣ (xao), Isan เข่า or เข้า, Southern Thai ค้าว, Lao ເຂົ້າ (khao), Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²), Tai Dam ꪹꪄ꫁ꪱ, Shan ၶဝ်ႈ (khāo), Tai Nüa ᥑᥝᥲ (xàw), Phake ၵွ် (khaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw), 𑜁𑜨𑜧 (khow), Burmese ကောက် (kauk) or 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww), Nùng khàu, Zhuang haeux, Saek เกฺา, Tày khẩu.

cog

Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²)

article, object, thing; belonging, possession.


เดิน

dəən (romanization)
การเดิน (abstract-noun)

From Old Khmer តេរ៑ (ter, “to go on foot; to march; to walk; etc”), Cognate with Modern Khmer ដើរ (daə, “to walk”). Lao ເດີນ (dœ̄n), Lü ᦵᦤᦲᧃ (doen). Extended as ดำเนิน (dam-nəən).

bor

กองทัพเดินด้วยท้อง

to move on or as if on foot: to walk, to step, to run, to flow, etc.

เดินทัพ

เดินเครื่อง

เดินธุระ

เดินเรื่อง

เดินหมาก

เดินเรือ

เดินรถ

to cause to go or move, to set in motion: to run, to operate, to propel, to steer, to carry (out, on, etc), to drive, to direct, etc.

เดินสายไฟ

เดินท่อ

เดินทอง

to embroider with gold (as part of needlework)

(of long things, as threads, wires, etc) to install.

เครื่องจักรเดิน

นาฬิกาไม่เดิน

โครงการเดินหน้า

เรือเดิน

เดินบก

dəən bɔɔ-gɔɔ

เดินอากาศ
dəən aa-gàat
to fly
(literally) to travel [by] air

เดินรถ

(of vehicles) to provide the service of, usually as a business.

เดินนา

เดินสวน

(archaic) to visit in order to inspect or examine; to inspect or examine on the spot or on site.

เดินหมาย

(archaic) to carry or bring, usually as a messenger.

เดินคาถา
dəən kaa-tǎa
to [keep] chant[ing] a gāthā

เดินมนตร์

(archaic) to chant or recite, usually in a continuous manner.


ถ้า

Compare Northern Thai ᨳ᩶ᩣ, Lao ຖ້າ (thā), Shan ထႃႈ (thāa), Tai Dam ꪖ꫁ꪱ, Southern Thai ท้า.

ถ้าหิวก็กิน


โคมลอย

th-noun

โคมลอย • (koom-lɔɔi) (classifier ใบ or ลูก)

koom-lɔɔi (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Compound of โคม (koom, “lantern”) + ลอย (lɔɔi, “to float”), literally “floating lantern”.
The adjective originated from Punch, an English newspaper in the reign of King Chulalongkorn (1868–1910), of which the front page featured a lantern picture and which often presented jocular stories from the West.


โคมลอย

th-adj

โคมลอย • (koom-lɔɔi)

(slang, of news, information, data, etc) groundless; baseless; nonsensical.


ช็อกโกแลต

th-noun

ช็อกโกแลต • (chɔ́k-goo-lɛ́t)

/t͡ɕʰɔk̚˦˥.koː˧.lɛt̚˦˥/


เมื่อ

th-con

เมื่อ • (mʉ̂ʉa)

From Proto-Tai *mɯəᴮ. Cognate with Lao ເມື່ອ (mư̄a), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Khün ᨾᩮᩬᩨ᩵, Lü ᦵᦙᦲᧈ (moe¹), Tai Dam ꪹꪣ꪿, Shan မိူဝ်ႈ (mōe), Tai Nüa ᥛᥫ (moe), Tày mư̱a and Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (müw).

cog

Lao ເມື່ອ (mư̄a)

Lü ᦵᦙᦲᧈ (moe¹)


แกะ

เนื้อ เนื้อ#Thai


แกะ

gɛ̀ (romanization)
การแกะ (abstract-noun)


เรือด

th-noun

เรือด • (rʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *C̬.rɯətᴰ (“bedbug”). Cognate with Lao ເຮືອດ (hư̄at), Shan ႁိူတ်ႈ (hōet), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜄𑜫 (rüt), Zhuang rwed.


สวด

sùuat (romanization)
การสวด (abstract-noun)

From Old Khmer svat (“to recite; to chant; to intone”). Cognate with Modern Khmer សូត្រ (sout), សូធ្យ (southyɔɔ).

bor

2020 March 17, “สำนักพุทธฯ ให้วัดทั่ว ปท. สวดบทรัตนสูตรขจัดโควิด-๑๙”, in วิวาทะ V2, Bangkok: วิวาทะ V2, retrieved 2020-03-17:
สำนักพุทธฯให้วัดทั่วปท. สวดบทรัตนสูตรขจัดโควิด-19
sǎm-nák-pút hâi wát tûua bprà-têet · sùuat bòt rát-dtà-ná-sùut kà-jàt koo-wìt-sìp-gâao
Buddhism Office orders monasteries throughout the country to chant Ratana Sutta discourse for eliminating COVID-19

(of a mantra, a religious formula, etc) to recite; to chant; to intone.

a religious formula; etc; a religious formula; etc


ฆ่า

kâa (romanization)
การฆ่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *qaːꟲ (“to kill”). Cognate with Lao ຂ້າ (khā), Tai Dam ꪄ꫁ꪱ, Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²), Shan ၶႃႈ (khāa), Tai Nüa ᥑᥣᥲ (xàa), Ahom 𑜁𑜠 (kha, “to cut; to kill”), Zhuang gaj, Nong Zhuang kaj. The spelling of the word was contaminated by ฆาต (kâat) which is a Pali loanword.

cog

Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²)

to put an end to; to get rid of; to remove; to destroy.


มด

Inherited from Proto-Southwestern Tai *motᴰˢ⁴ (“ant”), from Proto-Tai *mɤcᴰ (“ant”). Cognate with Northern Thai ᨾᩫ᩠ᨯ, Khün ᨾᩫ᩠ᨯ, Lao ມົດ (mot), Lü ᦷᦙᧆ (mod), Tai Dam ꪶꪣꪒ, Shan မူတ်ႉ (mṵ̂ut), Phake မုတ် (mut), Ahom 𑜉𑜤𑜄𑜫 (mut), Bouyei mod, Zhuang moed. Compare Proto-Be *muːʔᴰ², Proto-Hlai *hmuc.


มด

From Old Chinese 巫 (OC *ma). Cognate with Lao ມົດ (mot, “witch”), Lü ᦷᦙᧆ (mod, “wizard”), Zhuang moed (“shaman”). Compare also Khmer មត់ (mŭət, “to have a secret understanding”).

cog

person of occult knowledge; person who practices magic or sorcery.


มด

undefined, found in a number of compounds.


ดาบ

th-noun

ดาบ • (dàap)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdaːpᴰᴸ³ (“sword”). Cognate with Northern Thai ᨯᩣ᩠ᨷ, Khün ᨯᩣ᩠ᨷ, Lao ດາບ (dāp), Lü ᦡᦱᧇ (ḋaab), Tai Dam ꪒꪱꪚ, Shan လၢပ်ႇ (làap), Tai Nüa ᥘᥣᥙᥱ (lǎap), Phake ꩫပ် (nap), Ahom 𑜃𑜆𑜫 (nap).

inh

Song of Solomon 3:8, KJV:
ทุกคนเหน็บดาบไว้ที่ต้นขาของตนเพราะเกรงภัยในราตรีกาล
túk-kon nèp dàap wái tîi dtôn-kǎa kɔ̌ɔng dton prɔ́ greeng pai nai raa-dtrii-gaan
every man hath his sword upon his thigh because of fear in the night.

Isaiah 49:2, KJV:
พระองค์ทรงทำปากของข้าพเจ้าเหมือนดาบคม พระองค์ทรงซ่อนข้าพเจ้าไว้ในร่มพระหัตถ์ของพระองค์ พระองค์ทรงทำข้าพเจ้าให้เป็นลูกศรขัดมัน พระองค์ทรงซ่อนข้าพเจ้าไว้เสียในแล่งของพระองค์
prá-ong song tam bpàak kɔ̌ɔng kâa-pá-jâao mʉ̌ʉan dàap kom · prá-ong song sɔ̂ɔn kâa-pá-jâao wái nai rôm prá hàt kɔ̌ɔng prá-ong · prá-ong song tam kâa-pá-jâao hâi bpen lûuk sɔ̌ɔn kàt man · prá-ong song sɔ̂ɔn kâa-pá-jâao wái sǐia nai lɛ̂ng kɔ̌ɔng prá-ong
And he hath made my mouth like a sharp sword; in the shadow of his hand hath he hid me, and made me a polished shaft; in his quiver hath he hid me;

ขอให้ชั่วโมงนี้เราชูดาบสู้ด้วยกัน จงประสบผล ลบรอยแค้น ล้างรอยพ่าย และอรุณสีเลือด
kɔ̌ɔ hâi chûua-moong níi rao chuu dàap sûu dûai gan · jong bprà-sòp pǒn · lóp rɔɔi kɛ́ɛn · láang rɔɔi pâai · lɛ́ à-run sǐi lʉ̂ʉat
Let this be the hour when we draw swords together. Fell deeds awake. Now for wrath, now for ruin, and the red dawn!

เล่ม เล่ม#Thai

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) cutlassfish: any of the sea fish of the family Trichiuridae.

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) giant sword minnow: the fish Macrochirichthys macrochirus of the family Cyprinidae.

(military, law enforcement) (classifier คน) senior sergeant major.


ณ

เณร เณร#Thai

nɔɔ neen (ณ เณร), the 19th consonant letter of the Thai alphabet.

น

a Thai letter with the same pronunciation of the same class


ณ

Uncertain. Probably a corrupted form of ใน (nai), according to some. Compare Old Khmer ណា (ṇā), នា (nā, “place, position, site, location; destination; time, moment, occasion; etc”); Modern Khmer ណា (naa), នា (niə); Old Mon na, Lao ນະ (na).

(used as part of noble family names) of; from.


ฆ้อง

th-noun

ฆ้อง • (kɔ́ɔng)

Cognate with Lao ຄ້ອງ (khǭng), Lü ᦅᦸᧂᧉ (koang²), Tai Dam ꪁ꫁ꪮꪉ. Compare Malay gong, Khmer គង (kɔɔng).


เห็ด

From Proto-Tai *ʰrwetᴰ (“mushroom”). Cognate with Lao ເຫັດ (het), Northern Thai ᩉᩮᩢ᩠ᨯ, Shan ႁဵပ်း (háep) or ႁႅပ်း (hép), Zhuang raet, Zuojiang Zhuang vid. Compare Proto-Be *hitᴰ².


อีก

From Middle Chinese 益 (MC 'jiek); Cognate with Lao ອີກ (ʼīk), Lü ᦀᦲᧅᧈ (˙ʼiik¹), Shan ဢိၵ်ႇ (ʼìk), Phake ဢိက် (ʼik), Ahom 𑜒𑜢𑜀𑜫 (ʼik).

cog

Lü ᦀᦲᧅᧈ (˙ʼiik¹)

Shan ဢိၵ်ႇ (ʼìk)

1939, ศาลอุทธรณ์, “คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ เรื่อง ความแพ่งในระหว่างกระทรวงการคลัง โจทก์ สมเด็จพระปกเกล้าฯ ที่ ๑ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ที่ ๒ จำเลย”, in ข่าวโฆษณาการ, volume 2, number 6, สำนักงานโฆษณาการ, page 4:
เพื่อทำนีติกรรมโอนขายที่ดินอีก ๘ แปลง...แก่หม่อมเจ้ากมลีสาณ
pʉ̂ʉa tam nii-dtì-gam oon kǎai tîi-din ìik · bpɛ̀ɛt · bplɛɛng ... gɛ̀ɛ mɔ̀m-jâao gà-má-lii sǎan
in order to perform juristic acts of transferring [and] selling eight more plots of land ... to Momchao Kamalisan

2022, อัจฉริยา ดุลยไพบูลย์, “ชอบตัวเองตอนอยู่กับเธอ Billkin”, in มิวสิกสเตชัน, กรุงเทพฯ: กะปุก, retrieved 2022-08-17:
เหมือนฉันได้กลายมาเป็นอีกคนที่ดีกว่าเดิม
mʉ̌ʉan chǎn dâai glaai maa bpen ìik kon tîi dii gwàa dəəm
[It's] like I have changed into another person who is better than before.


อีก

Lü ᦀᦲᧅᧈ (˙ʼiik¹)

Shan ဢိၵ်ႇ (ʼìk)

2021 February 8, ศาลอาญา, “คำสั่งศาลอาญา ในคดีหมายเลขแดงที่ พศ ๗๕/๒๕๖๔”, in คณะก้าวหน้า, กรุงเทพฯ: คณะก้าวหน้า, retrieved 2022-08-17, page 4:
ต้องเข้าสู่การพิจารณาของศาลอีก
dtɔ̂ng kâo sùu gaan-pí-jaa-rá-naa kɔ̌ɔng sǎan ìik
[The case] needs to further be [brought] into the consideration of the court.

2015, ซูเฉี้ยว, ปิงซิน, และ, เหยียนเกอหลิง, รอยยิ้มและน้ำตาของหัวใจ, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 103:
ขนบที่ภรรยาอยู่บ้านทำอาหารให้สามีและลูก...สลายไปแล้ว และผู้หญิงก็มิได้ให้ความสำคัญกับเสน่ห์ปลายจวักในบริบทเดิมอีก
kà-nòp tîi pan-yaa yùu bâan tam aa-hǎan hâi sǎa-mii lɛ́ lûuk ... sà-lǎai bpai lɛ́ɛo · lɛ́ pûu-yǐng gɔ̂ mí dâai hâi kwaam-sǎm-kan gàp sà-nèe-bplaai-jà-wàk nai bɔɔ-rí-bòt dəəm ìik
The tradition in which a wife stays at home [and] does cooking for [her] husband and children ... has died off and women do not give importance to the cooking talents in the old context any more.

1994 December 21, “พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume ๑๑๑, number ๕๙ ก, page 17:
กรรมการซึ่งพ้นจากตำแหน่งอาจได้รับแต่งตั้งอีก
gam-má-gaan sʉ̂ng pón jàak dtam-nɛ̀ng àat dâai-ráp dtɛ̀ng-dtâng ìik
A member who has retired from office may be appointed again.


วัชพืช

th-noun

วัชพืช • (wát-chá-pʉ̂ʉt)

/wat̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.pʰɯːt̚˥˩/

From Pali vajja (“that which should be abandoned; fault, wrong”) + พืช (pʉ̂ʉt, “plant”).
"Cannabis; marijuana" is the semantic loan from English weed.

com

(colloquial, slang) cannabis; marijuana.


นคร

th-noun

นคร • (ná-kɔɔn)

Borrowed from Angkorian Old Khmer នគរ (nagara) (Old Khmer first attested in c. 878-977), from Sanskrit नगर (nagara, “city; town”).

bor+

city; large town, important town; capital city; city-state; realm, domain.


กรุง

From Old Khmer ក្រុង៑ (kruṅ), ក្រុង (kruṅa), កុរុង៑ (kuruṅ, “to rule, to govern; king, prince; ruler, governor; head, chief, master; kingdom, realm; city-state; etc”); ultimately from Proto-Mon-Khmer *kruŋ (“to confine”). Cognate with Modern Khmer ក្រុង (krong), Lao ກຸງ (kung).

capital cityนครหลวงพระนครเมืองหลวงเมืองเอกราชธานี

capital city; city of government seat, though not being capital city.

แถลงปางธรรมิศรเจ้า จอมปราณ เสด็จล่วงบเกรงกรุง ทั่วด้าว
tà-lɛ̌ɛng bpaang tam-mít jâao · jɔɔm-bpraan · sà-dèt lûuang bɔɔ greeng grung · tûua dâao
Now it will tell of the time that the pious king who was the lord of lives invaded every region without fearing any king on earth.
กรุงลาวกรยงโกรธฟุ้ง ไฟลาม ลู่แฮ
grung laao griiang gròot fúng · fai laam · lûu hɛɛ

The sovereign of the Lao is extremely enraged, like a fire that is furiously burning.


เมือง

th-noun

เมือง • (mʉʉang) (classifier เมือง or แห่ง)

mʉʉang (romanization)
เมือง (classifier)
แห่ง (classifier)

From Proto-Tai *mɯəŋᴬ (“township”). Cognate with Lao ເມືອງ (mư̄ang), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥᨦ, Khün ᨾᩮᩨ᩠ᨦ, Lü ᦵᦙᦲᧂ (moeng), Tai Dam ꪹꪣꪉ, Tai Dón ꪝꪷꪉ, Shan မိူင်း (móeng), Tai Nüa ᥛᥫᥒᥰ (möeng), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ), Tày mường. Compare loanwords in neighbouring languages: Khmer មឿង (mɨəng), Northern Khmer มฺืง, Vietnamese Mường, Chinese 勐 (měng).

cog

Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ)

any polity, as district, town, city, state, nation, etc.

region, sphere, or domain within which someone or something occurs, prevails, or dominates.


เมือง

th-proper noun

เมือง • (mʉʉang)

cog

Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ)

(informal, formerly derogatory) Northern Thailand.


มังกร

mang-gɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

From corruption of มกร (má-gɔɔn). Cognate with Lao ມັງກອນ (mang kǭn).


มังกร

ราศี ราศี#Thai

มกร มกร#Thai

(ราศี~) (astrology, astronomy) Alternative form of มกร (má-gɔɔn)


ฝันร้าย

th-noun

ฝันร้าย • (fǎn-ráai)

From ฝัน (fǎn, “dream”) + ร้าย (ráai, “bad”).


เทียน

From Angkorian Old Khmer dyān, dyan (“candle”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer den. Cognate with Modern Khmer ទៀន (tiən); Lao ທຽນ (thīan); Northern Thai ᨴ᩠ᨿᩁ (tian).

ทุกนารีงามสรรพเมื่อดับเทียน

When the candles are out all women are fair.

เล่ม เล่ม#Thai

Impatiens balsamina
Impatiens balsamina#Translingual

(botany) touch-me-not: the plant, Impatiens balsamina L., of the family Balsaminaceae.


ถัง

Compare Middle Chinese 桶 (MC thuwngX|duwngX), Khmer ថាំង (thang) and ធុង (thung), Lao ຖັງ (thang) or ກະຖັງ (ka thang).


ถัง

th-proper noun

ถัง • (tǎng)


หมึก

th-noun

หมึก • (mʉ̀k)

Compare Khmer មឹក (mɨk), Lao ຫມຶກ (mưk), Vietnamese mực; all from Chinese 墨 (OC *mlɯːɡ, “ink”).

น้ำ น้ำ#Thai


พ่อ

พ่อ • (pɔ̂ɔ)

From Proto-Tai *boːᴮ (“father”).
Cognate with Northern Thai ᨻᩬᩴ᩵, Southern Thai ผอ, Lao ພໍ່ (phǭ), Lü ᦗᦸᧈ (poa¹), Shan ပေႃႈ (pāu), Tai Nüa ᥙᥨᥝ (pow), Aiton ပေႃ (pō), Ahom 𑜆𑜦𑜡 (pō) or 𑜆𑜨𑜦𑜡 (pwō), Zhuang boh, Bouyei boh, Saek ผ้อ.
Compare Middle Chinese 父 (MC pjuX|bjuX, “father”), Old Chinese 父 (OC *paʔ, *baʔ, “father”).

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

2014, ชัยกร หาญไฟฟ้า, โลกสวยที่น้ำใส: ชุด นวนิยายสำหรับเยาวชนรางวัลแว่นแก้วครั้งที่ ๑๐, illustrated by หทัยชนก เชียงทอง, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 42:
วันคืนที่ผันผ่านไม่ได้ช่วยเยียวยาความโศกเศร้าให้พ่อสักเท่าไร พ่อหมกซ่อนความรู้สึกบอบช้ำไว้ลึก ๆ ในใจ
wan kʉʉn tîi pǎn-pàan mâi dâai chûai yiao-yaa kwaam-sòok-sâo hâi pɔ̂ɔ sàk tâo rai · pɔ̂ɔ mòk-sɔ̂ɔn kwaam-rúu-sʉ̀k bɔ̀ɔp-chám wái lʉ́k lʉ́k nai jai
The days and nights that had passed by did not help remedy the sadness of dad anyhow. Dad buried the wounded feelings deep within his heart.

1292, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (จารึกหลักที่ ๑)”, in วีระประจักษ์, ก่องแก้ว, et al, editors, ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1999, →ISBN, page 9:
พ่อกูตาย ยังพี่กู กูพร่ำบำเรอแก่พี่กูดั่งบำเรอแก่พ่อกู พี่กูตาย จี่งได้เมืองแก่กูทั้งกลม
pɔ̂ɔ guu dtaai · yang pîi guu · guu prâm bam-rəə gɛ̀ɛ pîi guu dàng bam-rəə gɛ̀ɛ pɔ̂ɔ guu · pîi guu dtaai · jʉ̀ng dâai mʉʉang gɛ̀ɛ guu táng-glom
Die did my sire; alive still was my elder brother. I kept making service unto my elder brother as if making service unto my sire. [Once] my elder brother died, the entire city then devolved upon me.

1292, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (จารึกหลักที่ ๑)”, in พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช หลักที่ ๑, 3rd edition, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2013, →ISBN, page 17:
เมื่อกูขึ้นใหญ่ได้สิบเก้าเข้า ขุนสามชนเจ้าเมืองฉอดมาท่อเมืองตาก พ่อกูไปรบขุนสามชนหัวซ้าย ขุนสามชนขับมาหัวขวา ขุนสามชนเกลื่อนเข้า ไพร่ฟ้าหน้าใสพ่อกูหนีญญ่ายพายจแจ้น กูบ่หนี กูขี่ช้างเบกพล
mʉ̂ʉa guu kʉ̂n yài dâai sìp-gâao kâo · kǔn sǎam chon jâao-mʉʉang chɔ̀ɔt maa tɔ̂ɔ mʉʉang dtàak · pɔ̂ɔ guu bpai róp kǔn sǎam chon hǔua sáai · kǔn sǎam chon kàp maa hǔua kwǎa · kǔn sǎam chon glʉ̀ʉan kâo · prâi-fáa-nâa-sǎi pɔ̂ɔ guu nǐi yá-yâai-paai-jà-jɛ̂n · guu bɔ̀ɔ nǐi · guu kìi cháang bèek pon
Once I had grown up, attaining [the age of] nineteen years, Khun Sam Chom, lord of Chot Town, came to attack Tak Town. My sire went [in]to battle [with] Khun Sam Chon [from] the left quarter. Khun Sam Chon rode [his elephant] in [from] the right quarter. [As] Khun Sam Chon marched [his men] in, the men of my sire took flight in disorder. I fled not. I, mounted [upon] an elephant, led [my] host [forth].

male parent, father-in-law, or person regarded as a male parent.

พ่อแมว

พ่องู

(chiefly in combination or as modifier) male parent of an animal.

male head, lord, leader, or master; man in charge; man in authority.

2018 January 23, “พระบรมราโชวาท 'ร. ๕' ถึงลูกชายใหญ่”, in ไทยโพสต์, Bangkok: ไทยโพสต์, retrieved 2020-02-10:
พระบรมวงศานุวงศ์ผู้ใหญ่ซึ่งท่านเชื่อเป็นแน่ว่า พ่อเป็นแต่เจว็ด
prá bɔɔ-rom-má wong-sǎa-nú-wong pûu-yài sʉ̂ng tâan chʉ̂ʉa bpen nɛ̂ɛ wâa · pɔ̂ɔ bpen dtɛ̀ɛ jà-wèt
The senior members of the royal household who firmly believe that I am just a chawet

1871, มหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล), เจ้าพระยา, จดหมายเหตุ เรื่อง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประชวร ฉะบับเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง, Bangkok: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1947, page 17:
วันพฤหัสบดี เดือนสิบเอ็ด ขึ้นสิบห้าค่ำ เวลาเช้าสองโมง รับสั่งแก่พระยาบุรุษฯ ว่า วันนี้เป็นวันสำคัญ อย่าไปข้างไหนเลย ให้คอยดูใจพ่อ ข้ารู้เวลาตายของข้าแล้ว
wan prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-dii · dʉʉan sìp-èt · kʉ̂n sìp-hâa kâm · wee-laa cháao sɔ̌ɔng moong · ráp-sàng gɛ̀ɛ prá-yaa bù-rùt - · wâa · wan-níi bpen wan sǎm-kan · yàa bpai kâang nǎi ləəi · hâi kɔɔi duu-jai pɔ̂ɔ · kâa rúu wee-laa dtaai kɔ̌ɔng kâa lɛ́ɛo
[On] Thursday, the fifteenth day of the waxing moon [of] the eleventh month, [at] the time of two mong [in] the morning, [His Majesty] stated unto Phraya Burut, saying: "Today is a great day. [You] shall not go anywhere, [but] shall stay [here to] see me off. I have known the time of my death."

used as a term of address to or title for a male parent, father-in-law, or person regarded as a male parent, and used by such person to refer to oneself.

2017 January 1, “๔๕ ปีศูนย์เมอร์ซี่กับความทรงจำของคุณพ่อโจเซฟ ไมเออร์”, in โพสต์ทูเดย์, Bangkok: โพสต์ทูเดย์, retrieved 2020-02-10:
๔๕ ปีศูนย์เมอร์ซี่กับความทรงจำของคุณพ่อโจเซฟ ไมเออร์
sìi-sìp hâa · bpii sǔun məə-sîi gàp kwaam-song-jam kɔ̌ɔng kun pɔ̂ɔ joo-séep · mai-ə̂ə
Forty-five years of Mercy Centre and memories of Father Joseph Maier

(Christianity) (คุณ~) used as a respectful term of address to or title for a male priest.

คุณ คุณ#Thai

2014, อัปสรา, บุพเพอาละวาดข้ามภพ, Bangkok: eReader (Thailand), page 197:
พ่อเพ็งสงสัยในตัวน้องสาวเพราะรู้ว่าน้องสาวมิญาติดีกับแม่หญิงวิลันดาอย่างแน่นอน
pɔ̂ɔ peng sǒng-sǎi nai dtuua nɔ́ɔng-sǎao prɔ́ rúu wâa nɔ́ɔng-sǎao mí yâat-dii gàp mɛ̂ɛ-yǐng wí-lan-daa yàang nɛ̂ɛ-nɔɔn
Pho Pheng raised doubt about [his] younger sister since he knew that [his] little sister would not be on good terms with the Dutch lady for certain.

1871, มหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล), เจ้าพระยา, จดหมายเหตุ เรื่อง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประชวร ฉะบับเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง, Bangkok: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1947, page 18:
การอื่น ๆ นอกนั้น ก็ให้ไปปรึกษาพ่อกลาง
gaan ʉ̀ʉn · ʉ̀ʉn · nɔ̂ɔk nán · gɔ̂ hâi bpai bprʉ̀k-sǎa pɔ̂ɔ glaang
[Regarding] other matters than that, [you] shall go consult Pho Klang.

used as a familiar or affectionate term of address to or title for a young or younger man.

2019 April 10, ยิ่งยศ ปัญญา, 00:10 from the start, in เลิกตอแหลตีหน้าซื่อได้แล้ว... กูรู้นะว่าอยู่แถวนี้ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: ช่อง ๓, retrieved 2020-02-10:
กินน้ำกินท่า เดี๋ยวฉันจะไปดูขนม... / ไม่ต้อง ไปตามพ่อกำนันมาเลยแล้วกัน
gin náam gin tâa · dǐao chǎn jà bpai duu kà-nǒm ... · / · mâi dtɔ̂ng · bpai dtaam pɔ̂ɔ gam-nan maa ləəi lɛ́ɛo gan
[Why don't you sit down and] drink [some] water? I'll go fetch [some] snacks... / No need! Go call Mister Commissioner here at once!

used as a term of address to or title for any man.

พ่อครัว

พ่อสื่อ

used as a modifier to indicate masculinity.


กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ • (grà-suuang-sʉ̀k-sǎa-tí-gaan)

/kra˨˩.sua̯ŋ˧.sɯk̚˨˩.saː˩˩˦.tʰi˦˥.kaːn˧/

ministry of education
ministry of education


กระทรวง

กระทรวง • (grà-suuang) (classifier กระทรวง or แห่ง)

grà-suuang (romanization)
กระทรวง (classifier)
แห่ง (classifier)

Compare Khmer ក្រសួង (krɑɑsuəng); Lao ກະຊວງ (ka sūang).

(archaic) category; group; kind; sort; type.

(archaic) course; pattern; procedure; process; way.


จริง

jing (romanization)
ความจริง (abstract-noun)

From Middle Chinese 真 (MC tsyin). Cognate with Lao ຈິງ (ching).


ศึกษา

ศึกษา • (sʉ̀k-sǎa)

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

Borrowed from Sanskrit शिक्षा (śikṣā, “education”). Doublet of สิกขา, ซิก (sík), ซิกข์, สิกข์, and สิข (sìk).
Compare with Lao ສຶກສາ (sưk sā), Northern Thai ᩆᩧᨠ᩠ᩇᩣ.


ศึกษา

th-verb

ศึกษา • (sʉ̀k-sǎa) (abstract noun การศึกษา)

sʉ̀k-sǎa (romanization)
การศึกษา (abstract-noun)

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/


ใหญ่

yài (romanization)
ความใหญ่ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰɲaɰᴮ¹ (“big; to grow large”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ or ᩉ᩠ᨿᩲ᩵, Lao ໃຫຍ່ (nyai), Lü ᦺᦊᧈ (ẏay¹), Tai Dam ꪻꪐ꪿, Shan ယႂ်ႇ (yàue), Tai Nüa ᥕᥬᥱ (yǎue), Phake ယၞ် (yaü), Ahom 𑜐𑜧 (ñaw), 𑜊𑜨𑜧 (jʸow) or 𑜊𑜧𑜤 (jʸawu).

cog

Lü ᦺᦊᧈ (ẏay¹)

ถนนใหญ่

หนังใหญ่

แผ่นดินใหญ่


ใหญ่

th-verb

ใหญ่ • (yài)

cog

Lü ᦺᦊᧈ (ẏay¹)

to be big; to be large; to be huge; to be enormous.

to be major; to be extensive; to be sizeable.


เวียงจันทน์

th-proper noun

เวียงจันทน์ • (wiiang-jan)

From เวียง (wiiang, “polity, as city or town, especially one that is walled or fortified”) + จันทน์ (jan, “sandalwood”). Compare Lao ວຽງຈັນທນ໌ (wīang chan than), archaic spelling of ວຽງຈັນ (wīang chan).


ด้าย

th-noun

ด้าย • (dâai)

From Proto-Tai *C̥.daːjꟲ (“thread”). Cognate with Northern Thai ᨯ᩶ᩣ᩠ᨿ, Khün ᨯ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lao ດ້າຍ (dāi), Lü ᦡᦻᧉ (ḋaay²), Shan လၢႆႈ (lāai, “silk”), Ahom 𑜓𑜩 (day, “thread”) or 𑜃𑜩 (nay, “silk”) or 𑜎𑜩 (lay, “silk”), Nong Zhuang ndaij.

cog

Lü ᦡᦻᧉ (ḋaay²)


วลี

From Sanskrit वली (valī, “wrinkle”) or Pali valī (“wrinkle”). Cognate with Lao ວະລີ (wa lī).


อะไร

th-pronoun

อะไร • (à-rai)

From contraction of อัน (an) + ไร (rai).

อะไรนะ?


นี้

From Proto-Tai *najꟲ (“this”). Compare Lao ນີ້ (nī), Northern Thai ᨶᩦ᩶, Khün ᨶᩦ᩶, Lü ᦓᦲᦰ (ni) or ᦓᦲᧉ (nii²), Tai Dam ꪙꪲ꫁, Shan ၼႆႉ (nâ̰i).


ว่ะ

(vulgar, offensive) used to express delight, content, or liking.


ว่ะ

ดีว่ะ

เลวว่ะ

ไม่เอาว่ะ

[I] don't want [it]; [I'm] not gonna do [it]; etc

ชอบว่ะ

(vulgar, offensive) used at the end of an indicative expression for emphasis.


วะ

(vulgar, offensive) used to express frustration.


วะ

อะไรวะ

อยู่ไหนวะ

โอปะวะ

(vulgar, offensive) used at the end of an expression of doubt, interrogation, or suggestion.


แคน

th-noun

แคน • (kɛɛn)

Cognate with Isan แคน, Lao ແຄນ (khǣn), Khün ᨣᩯ᩠ᨶ (kɛɛn⁴), Lü ᦶᦅᧃ (kaen), Tai Dam ꪵꪁꪙ (ꞌkén), Shan ၵႅၼ်း (kén).

cog

Khün ᨣᩯ᩠ᨶ (kɛɛn⁴)

(music) khene (traditional free reed mouth organ of Laos and northeast Thailand).


กบ

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -p sound.


กบ

From Proto-Tai *kɤpᴰ (“frog”). Cognate with Lao ກົບ (kop), Northern Thai ᨠᩫ᩠ᨷ, Tai Nüa ᥐᥨᥙᥱ (kǒp), Shan ၵူပ်း (kúup), Ahom 𑜀𑜤𑜆𑜫 (kup), Nong Zhuang gaep gaep, Bouyei gobt, Zhuang goep, Saek กั๊บ. Compare Proto-Be *kupᴰ² (“big frog”).

(zoology) a frog, a tailless, stout-bodied amphibian of the order Anura.


กบ

ปลา ปลา#Thai

กบบู่ทะเล กบบู่ทะเล#Thai

คางคก คางคก#Thai

ผีหลอก ผีหลอก#Thai

อุบ อุบ#Thai

(zoology) (ปลา~) a scaleless fish, Batrachus grunniens or Halophryne trispinosus, of the family Batrachoididae, also known as กบบู่ทะเล, คางคก (kaang-kók), ผีหลอก, or อุบ (ùp).


กบ

ทุเรียน ทุเรียน#Thai

กบเจ้าคุณ กบเจ้าคุณ#Thai

กบแม่เฒ่า กบแม่เฒ่า#Thai

กบหน้าศาล กบหน้าศาล#Thai

(botany) (ทุเรียน~) a type of durian, as กบเจ้าคุณ, กบแม่เฒ่า, กบหน้าศาล, etc.

ข้าวอังกุลี ข้าวอังกุลี#Thai

(botany) an annual plant, Geodorum densiflorum, of the genus Geodorum and the family Orchidaceae, having the bulb that looks like a frog, traditionally believed to possess weapon-resistant powers, also known as ข้าวอังกุลี.


กบ

เลือดกบปาก


กบ

ประกบ ประกบ#Thai


กบ

a wooden bolt (a movable bar or rod that, when slid into a socket, fastens a door, gate, window, etc.).


กบ

กระบี่ กระบี่#Thai

Initialism of กระบี่ (grà-bìi). (a province of Thailand).


จิ้งจอก

jîng-jɔ̀ɔk (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕiŋ˥˩.t͡ɕɔːk̚˨˩/

สุนัข สุนัข#Thai

หมา หมา#Thai


เงิน

th-noun

เงิน • (ngən)

From Proto-Southwestern Tai *ŋɯənᴬ⁴ (“silver”), from Old Chinese 銀 (OC *ŋrɯn), from Proto-Sino-Tibetan *ŋul ~ (d-)ŋur. Cognate with Lao ເງິນ (ngœn), Northern Thai ᨦᩮᩥ᩠ᨶ, Lü ᦇᦹᧃ (nguen), Tai Dam ꪹꪉꪷꪙ, Shan ငိုၼ်း (ngúen), Tai Nüa ᥒᥫᥢᥰ (ngöen), Phake ငိုꩫ် (ṅün), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün), Bouyei nganz, Zhuang ngaenz, Saek แญ๊น.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün)

มีเงินเท่าไร


ขนมปัง

th-noun

ขนมปัง • (kà-nǒm-bpang) (classifier ก้อน or แผ่น or ชิ้น or อัน)

kà-nǒm-bpang (romanization)
ก้อน (classifier)
แผ่น (classifier)
ชิ้น (classifier)
อัน (classifier)

From ขนม (kà-nǒm) + ปัง (bpang), the latter from Portuguese pão (“bread”) (compare French pain). Compare Lao ຂະໜົມປັງ (kha nom pang), Lü ᦃᧁᧉᦓᦳᧄᦔᧂ (ẋaw²numṗang).

cog

Lü ᦃᧁᧉᦓᦳᧄᦔᧂ (ẋaw²numṗang)


นักบุญ

th-noun

นักบุญ • (nák-bun)

From นัก (nák, agentive prefix) + บุญ (bun).


ภมุ

ภมุ • (pá-mú)


ขนตา

kǒn-dtaa (romanization)
เส้น (classifier)

From ขน (kǒn, “body hair”) + ตา (dtaa, “eye”). Cognate with Lao ຂົນຕາ (khon tā).


ทองคำ

/tʰɔːŋ˧.kʰam˧/

From ทอง (tɔɔng, “gold”) + คำ (kam, “gold”).


เกาะ

gɔ̀ (romanization)
เกาะ (classifier)
แห่ง (classifier)

From Mon တ္ကံ. Cognate with Lao ເກາະ (kǫ).

(geography) tract of land surrounded by water: isle, island, islet, etc; also used as a title for such tract of land


เกาะ

gɔ̀ (romanization)
การเกาะ (abstract-noun)

to grab; to grasp; to grip; to seize; to clutch

(archaic, of a criminal, prisoner, etc) to apprehend; to arrest; to seize; to catch; to capture

to adhere (to); to stick (to); to cling (to)


ด

เด็ก เด็ก#Thai

dɔɔ dèk (ด เด็ก), the 20th consonant letter of the Thai alphabet.


โทรทัศน์

th-noun

โทรทัศน์ • (too-rá-tát)

From โทร (too-rá-, “far; remote”) + ทัศน์ (“view; vision”); phono-semantic matching from English and calque of English television; coined by Prince Narathip Phong Praphan (1891–1976), Royal Society president. Compare Lao ໂທລະທັດ (thō la that) and Hindi दूरदर्शन (dūrdarśan).


แขวนบนเส้นด้าย

th-verb

แขวนบนเส้นด้าย

แขวนบนเส้นด้าย • (kwɛ̌ɛn-bon-sên-dâai) (abstract noun การแขวนบนเส้นด้าย)

kwɛ̌ɛn-bon-sên-dâai (romanization)
การแขวนบนเส้นด้าย (abstract-noun)

(idiomatic) to be in danger, calling for precise caution. To be in a precarious situation. To hang by a thread


ตะกร้อ

th-noun

ตะกร้อ • (dtà-grɔ̂ɔ)

→ Malay: takraw
Indonesian: takraw

sepak takraw; rattan ball; kick volleyball


เพศชาย

/pʰeːt̚˥˩.t͡ɕʰaːj˧/


สวัสดิ์

สวัสดิ์ • (sà-wàt)

สวัสดี สวัสดี#Thai


เคารพ

th-verb

เคารพ • (kao-róp) (abstract noun การเคารพ or ความเคารพ)

kao-róp (romanization)
การเคารพ (abstract-noun)
ความเคารพ (abstract-noun)

From Sanskrit गौरव (gaurava, “dignity”).


ฤษี

th-noun

ฤษี • (rʉ́-sǐi)

/rɯ˦˥.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai


กุหลาบ

From Classical Persian گلاب (gulāb, “rosewater”).


บุษบา

Borrowed from Sanskrit पुष्प (puṣpa, “flower”).


กันยา

กันยายน กันยายน#Thai


วาจา

From Sanskrit वाचा (vācā, “speech”). Cognate with Lao ວາຈາ (wā chā), Lü ᦞᦱᦈᦱ (vaaṫsaa), Shan ဝႃႇၸႃႇ (wàa tsàa).


ภิตติ

th-noun

ภิตติ • (pít-dtì)

Borrowed from Sanskrit भित्ति (bhitti, “wall”).


ความทุกข์

th-noun

ความทุกข์ • (kwaam-túk)


ปีศาจ

bpii-sàat (romanization)
ตน (classifier)

From Sanskrit पिशाच (piśāca, “ghost”). Cognate with Lao ປີສາດ (pī sāt), ຜີສາດ (phī sāt).


ฃ

/kʰɔː˩˩˦.kʰua̯t̚˨˩/

ขวด ขวด#Thai

(obsolete) kɔ̌ɔ kùuat (ฃ ขวด), the third consonant letter of the Thai alphabet.


ง

ngɔɔ nguu (ง งู), the seventh consonant letter of the Thai alphabet.


ช

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/

ช้าง ช้าง#Thai

chɔɔ cháang (ช ช้าง), the tenth consonant letter of the Thai alphabet


ฆ

/kʰɔː˧.ra˦˥.kʰaŋ˧/

ระฆัง ระฆัง#Thai

kɔɔ rá-kang (ฆ ระฆัง), the sixth consonant letter of the Thai alphabet.


ซ

/sɔː˧.soː˥˩/

โซ่ โซ่#Thai

sɔɔ sôo (ซ โซ่), the 11th consonant letter of the Thai alphabet


ฌ

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰɤː˧/

เฌอ เฌอ#Thai

chɔɔ chəə (ฌ เฌอ), the 12th consonant letter of the Thai alphabet


สหาย

สหาย • (sà-hǎai)

First attested in the Inscription of Wat Si Chum (จารึกวัดศรีชุม), c. 1341-1367. Possibly borrowed from Middle Khmer សហាយ (sahāya), from Sanskrit सहाय (sahāya, “friend; follower”).


บูชา

th-verb

บูชา • (buu-chaa) (abstract noun การบูชา)

buu-chaa (romanization)
การบูชา (abstract-noun)

/buː˧.t͡ɕʰaː˧/

From Sanskrit पूजा (pūjā, “worship”) or Pali pūjā (“worship”). Compare Lao ບູຊາ (bū sā), Lü ᦢᦴᦋᦱ (ḃuutsaa), Northern Thai ᨷᩪᨩᩣ.


สมาธิ

Borrowed from Sanskrit समाधि (samādhi, “concentration of mind”). Compare Burmese သမာဓိ (sa.madhi.), Lao ສະມາທິ (sa mā thi).


มรณะ

th-verb

มรณะ • (mɔɔ-rá-ná) (abstract noun การมรณะ)

mɔɔ-rá-ná (romanization)
การมรณะ (abstract-noun)


มรณะ

th-noun

มรณะ • (mɔɔ-rá-ná)


ฐ

/tʰɔː˩˩˦.tʰaːn˩˩˦/

ฐาน ฐาน#Thai

tɔ̌ɔ tǎan (ฐ ฐาน), the 16th consonant letter of the Thai alphabet


ถ

/tʰɔː˩˩˦.tʰuŋ˩˩˦/

ถุง ถุง#Thai

tɔ̌ɔ tǔng (ถ ถุง), the 22nd consonant letter of the Thai alphabet


ญ

/jɔː˧.jiŋ˩˩˦/

หญิง หญิง#Thai

yɔɔ yǐng (ญ หญิง), the 13th consonant letter of the Thai alphabet


ฟ

ฟัน ฟัน#Thai

fɔɔ fan (ฟ ฟัน), the 31st consonant letter of the Thai alphabet


ฅ

(obsolete) kɔɔ kon (ค คน), the fifth consonant letter of the Thai alphabet.


ฎ

/dɔː˧.t͡ɕʰa˦˥.daː˧/

ชฎา ชฎา#Thai

dɔɔ chá-daa (ฎ ชฎา), the 14th consonant letter of the Thai alphabet


ป

ปลา ปลา#Thai

bpɔɔ bplaa (ป ปลา), the 27th consonant letter of the Thai alphabet


ม

/mɔː˧.maː˦˥/

ม้า ม้า#Thai

mɔɔ máa (ม ม้า), the 33rd consonant letter of the Thai alphabet


ฑ

มณโฑ มณโฑ#Thai

tɔɔ mon-too (ฑ มณโฑ), the 17th consonant letter of the Thai alphabet


ซื่อสัตย์

th-verb

ซื่อสัตย์ • (sʉ̂ʉ-sàt) (abstract noun การซื่อสัตย์)

sʉ̂ʉ-sàt (romanization)
การซื่อสัตย์ (abstract-noun)

/sɯː˥˩.sat̚˨˩/

From ซื่อ (sʉ̂ʉ, “to be honest”) + สัตย์ (sàt, “truth; pledge”), the latter from Sanskrit सत्य (satya, “truth”).


ซื่อสัตย์

th-adj

ซื่อสัตย์ • (sʉ̂ʉ-sàt) (abstract noun ความซื่อสัตย์)

sʉ̂ʉ-sàt (romanization)
ความซื่อสัตย์ (abstract-noun)

/sɯː˥˩.sat̚˨˩/


ข

/kʰɔː˩˩˦.kʰaj˨˩/

ไข่ ไข่#Thai

kɔ̌ɔ kài (ข ไข่), the second consonant letter of the Thai alphabet.


ท

/tʰɔː˧.tʰa˦˥.haːn˩˩˦/

ทหาร ทหาร#Thai

tɔɔ tá-hǎan (ท ทหาร), the 23rd consonant letter of the Thai alphabet


สุกร

th-noun

สุกร • (sù-gɔɔn)

From Pali sukara, sūkara (“pig”) or Sanskrit सूकर (sūkara, “pig”). Cognate with Lao ສຸກອນ (su kǭn); Khmer សូករ (sokrô); English sow.

เนื้อ เนื้อ#Thai


แพศยา

แพศยา • (pɛ̂ɛt-sà-yǎa)

/pʰɛːt̚˥˩.sa˨˩.jaː˩˩˦/

From Sanskrit वेश्या (veśyā, “prostitute”). Compare Lao ເພດສຍາ (phēt sa nyā), ແພດສຍາ (phǣt sa nyā), ແພດສະຫຍາ (phǣt sa nyā).

1 Kings 3:16, KJV:
แล้วหญิงแพศยาสองคนมาเฝ้ากษัตริย์และยืนอยู่ต่อพระพักตร์พระองค์
lɛ́ɛo yǐng-pɛ̂ɛt-sà-yǎa sɔ̌ɔng kon maa fâo gà-sàt lɛ́ yʉʉn yùu dtɔ̀ɔ prá-pák prá-ong
Then came there two women, that were harlots, unto the king, and stood before him.

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, derogatory, offensive, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) prostitute.

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, derogatory, offensive, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) low woman; immoral woman; promiscuous woman; shameless woman.


พ

/pʰɔː˧.pʰaːn˧/

พาน พาน#Thai

pɔɔ paan (พ พาน), the 30th consonant letter of the Thai alphabet


ภ

สำเภา สำเภา#Thai

pɔɔ sǎm-pao (ภ สำเภา), the 32nd consonant letter of the Thai alphabet


ศักดิ

ศักดิ • (sàk-dì-)

From Sanskrit शक्ति (śakti, “energy; strength; power; etc”).

bor

ศักดิ์ ศักดิ์#Thai

(only in combination) Alternative form of ศักดิ์ (sàk)


ศักดิ

th-noun

ศักดิ • (sàk-dì-)

ศักดิ์ ศักดิ์#Thai


ทวาร

From Sanskrit द्वार (dvāra, “door”) or Pali dvāra (“idem”).


ศิลปะ

ศิลปะ • (sǐn-lá-bpà)

Derived from Sanskrit शिल्प (śilpa, “art”). Compare Khmer សិល្ប (səlləpaʼ), Lao ສິນລະປະ (sin la pa), Northern Thai ᩆᩥᩃ᩠ᨷ.


อิจฉา

th-verb

อิจฉา • (ìt-chǎa) (abstract noun การอิจฉา)

ìt-chǎa (romanization)
การอิจฉา (abstract-noun)

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Sanskrit इच्छा (icchā, “desire”) or Pali icchā (idem).

ความอิจฉาริษยา


อิจฉา

th-adj

อิจฉา • (ìt-chǎa) (abstract noun ความอิจฉา)

ìt-chǎa (romanization)
ความอิจฉา (abstract-noun)

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/


ห

/hɔː˩˩˦.hiːp̚˨˩/

หีบ หีบ#Thai

hɔ̌ɔ hìip (ห หีบ), the 41st consonant letter of the Thai alphabet


ฬ

/lɔː˧.t͡ɕu˨˩.laː˧/

จุฬา จุฬา#Thai

lɔɔ jù-laa (ฬ จุฬา), the 42nd consonant letter of the Thai alphabet


อ

/ʔɔː˧.ʔaːŋ˨˩/

อ่าง อ่าง#Thai

ɔɔ àang (อ อ่าง), the 43rd consonant letter of the Thai alphabet


บ

ใบไม้ ใบไม้#Thai

bɔɔ bai-máai (บ ใบไม้), the 26th consonant letter of the Thai alphabet


ชัย

From Sanskrit जय (jaya, “victory”) or Pali jaya (“victory”); probably via Old Khmer jaya°, °jaya, jayya°. Cognate with Khmer ជ័យ (cɨy), ជយ (cɔɔy); Lao ໄຊ (sai).

เรือ เรือ#Thai

พระชัย พระชัย#Thai

(เรือ~) royal barge serving as the presiding barge or containing the Buddha image พระชัย (prá-chai) in a royal barge procession.


เสน่ห์

th-noun

เสน่ห์ • (sà-nèe)

From Sanskrit स्नेह (sneha, “love; affection; etc”); possibly via Angkorian Old Khmer sneha (idem). Cognate with Thai เสน่หา (sà-nèe-hǎa), Lao ສະເໜ (sa nē), Modern Khmer ស្នេហ៍ (snae).

bor

charm; appeal; attractiveness; charisma.

occult or magical means or object used to bring about love or affection.


ฦ

(obsolete) A letter of the Thai alphabet; it is usually regarded as a vowel.


ษ

/sɔː˩˩˦.rɯː˧.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai

sɔ̌ɔ rʉʉ-sǐi (ษ ฤๅษี), the 39th consonant letter of the Thai alphabet


ศ

/sɔː˩˩˦.saː˩˩˦.laː˧/

ศาลา ศาลา#Thai

sɔ̌ɔ sǎa-laa (ศ ศาลา), the 38th consonant letter of the Thai alphabet


ฝ

/fɔː˩˩˦.faː˩˩˦/

fɔ̌ɔ fǎa (ฝ ฝา), the 29th consonant letter of the Thai alphabet


ฝ

/fɔː˩˩˦.faː˩˩˦/

ฝรั่ง ฝรั่ง#Thai

(slang) Abbreviation of ฝรั่ง (fà-ràng).


อรุณ

th-proper noun

อรุณ • (à-run)

From Sanskrit अरुण (aruṇa, “red; ruddy; tawny”). Cognate with Khmer អរុណ (ʼaʼrun).

bor

พระ พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~) Aruṇa, the charioteer of the sun god Surya who brings the sun out to the sky every morning.


อรุณ

th-noun

อรุณ • (à-run)

(elegant, figurative) dawn: beginning, rise, advent.


รัศมี

รัศมี • (rát-sà-mǐi)

From Sanskrit रश्मि (raśmi, “ray of light”). Cognate with Old Khmer *raśmi, raśmiy; Modern Khmer រស្មី (rĕəʼsməy). Compare Pali raṃsi, from which Thai รังสี (rang-sǐi) is derived.

light emitting from a centre: corona, aureole, halo, nimbus, etc.

(figurative) aura; splendour; glory; prestige.


มิตร

มิตร • (mít)

Learned borrowing from Sanskrit मित्र (mitra, “friend”). Cognates include Khmer មិត្ត (mɨt), Lao ມິດ (mit).


ค

ควาย ควาย#Thai

kɔɔ kwaai (ค ควาย), the fourth consonant letter of the Thai alphabet.


ค

(Internet slang, text messaging, humorous, vulgar) an expression of anger, frustration, disapproval, or disagreement.


ค

(Internet slang, text messaging, humorous, vulgar) penis


ผ

/pʰɔː˩˩˦.pʰɯŋ˥˩/

ผึ้ง ผึ้ง#Thai

pɔ̌ɔ pʉ̂ng (ผ ผึ้ง), the 28th consonant letter of the Thai alphabet


ผ

ผ่าน ผ่าน#Thai

Initialism of ผ่าน (pàan, “passed; satisfied”), used as a grade.


ล

ลิง ลิง#Thai

lɔɔ ling (ล ลิง), the 36th consonant letter of the Thai alphabet


อัคนี

Learned borrowing from Sanskrit अग्नि (agni, “fire”). Doublet of อัคคี (àk-kii). Ultimately cognates with English ignite.
Cognate with Lao ອັກຄະນີ (ʼak kha nī).

พระ พระ#Thai


อัคนี

ถ้วยอัคนี

พระ พระ#Thai


ฤๅษี

th-noun

ฤๅษี • (rʉʉ-sǐi)

/rɯː˧.siː˩˩˦/


โฆษณา

From Sanskrit घोषणा (ghoṣaṇā, “proclaiming aloud; proclaiming publicly”); probably via Angkorian Old Khmer ghoṣaṇā (“public announcement, public notice, proclamation, pronouncement, promulgation; to advertise, to proclaim, to cry one's wares, to hawk, to peddle”). Cognate with Modern Khmer ឃោសនា (khoosaʼnaa).

der

(now only found in law, obsolete elsewhere) public notice; public announcement; publicity; proclamation.

now only found in law; obsolete elsewhere; now only found in law; obsolete elsewhere


โฆษณา

th-verb

โฆษณา • (kôot-sà-naa) (abstract noun การโฆษณา)

kôot-sà-naa (romanization)
การโฆษณา (abstract-noun)

(now only found in law, obsolete elsewhere) to publicise; to make known to the public; to proclaim.

to advertise: to announce or praise a product, service, etc, in some public medium of communication so as to induce people to buy or use it.


ฦๅ

lʉʉ (romanization)
การฦๅ (abstract-noun)

ลือ ลือ#Thai


ประทาน

ประทาน • (bprà-taan) (abstract noun การประทาน)

bprà-taan (romanization)
การประทาน (abstract-noun)

From Sanskrit प्रदान (pradāna, “donation; gift; offering; etc”); possibly via Old Khmer pradāna (“to give; to grant”). Cognate with Modern Khmer ប្រទាន (prɑɑtiən); Lao ປະທານ (pa thān).

bor

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏักและประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่นซึ่งท่านเมษบาลผู้หนึ่งได้ประทานให้
tɔ̂i-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂n sʉ̂ng tâan mêet-sà-baan pûu nʉ̀ng dâai bprà-taan hâi
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies, which are given from one shepherd.

(used of a person in authority or exalted person) to give; to grant.


ฮ

ฮูก ฮูก#Thai

hɔɔ nók-hûuk (ฮ นกฮูก), the 44th consonant letter of the Thai alphabet


ราชา

/raː˧.t͡ɕʰaː˧/

From Pali rājan (“king”) or Sanskrit राज (rāja, “king”); possibly via Old Khmer rājā, rājjā (“king; chief”). Compare Modern Khmer រាជា (riəciə); Lao ລາຊາ (lā sā); Northern Thai ᩁᩣᨩᩣ; Shan ရႃႇၸႃႉ (ràa tsâ̰a).


ภัย

From Pali bhaya (“fear; fright”) or Sanskrit भय (bhaya, idem); possibly via Angkorian Old Khmer bhay (idem) or Old Khmer bhaya, bhai, bhaiya, bhaiyya (idem). Cognate with Modern Khmer ភ័យ (phɨy), Lao ໄພ (phai), Burmese ဘေး (bhe:).

fear, fright; source thereof, as danger, peril, hazard, etc.


ฏ

ปฏัก ปฏัก#Thai

dtɔɔ bpà-dtàk (ฏ ปฏัก), the 15th consonant letter of the Thai alphabet


สัปดาห์

th-noun

สัปดาห์ (classifier สัปดาห์)

Learned borrowing from Sanskrit सप्ताह (saptāha).
Cognate with Old Khmer saptāha (“week; period of seven days”); Modern Khmer សប្តាហៈ (sapphdaahaʼ); Lao ສັບດາ (sap dā), ສັບປະດາ (sap pa dā).
Compare Pali sattāha (“hebdomad; week”), from which Thai สัตตาห and Khmer សត្តាហៈ (sattaahaʼ) were derived.


จักร

th-noun

จักร • (jàk)

Borrowed from Sanskrit चक्र (cakrá, “wheel”).


กรกฎ

th-noun

กรกฎ • (gɔɔ-rá-gòt)

Borrowed from Sanskrit कर्कट (karkaṭa, “crab”).


กรกฎ

th-proper noun

กรกฎ • (gɔɔ-rá-gòt)

ราศี ราศี#Thai


กวี

From Sanskrit कवि (kavi, “poet”) or Pali kavi. Compare Lao ກະວີ (ka wī).


อากาศ

/ʔaː˧.kaːt̚˨˩/

Borrowed from Sanskrit आकाश (ākāśa, “sky”). Compare Lao ອາກາດ (ʼā kāt).

cog

Lao ອາກາດ (ʼā kāt)


พฤกษา

th-noun

พฤกษา • (prʉ́k-sǎa)

/pʰrɯk̚˦˥.saː˩˩˦/

From Old Khmer briksā, brïksā, brikasā (“tree”), ultimately from Sanskrit वृक्ष (vṛkṣa, “tree”). Compare Modern Khmer ព្រឹក្សា (prɨksaa); Pali rukkha.

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๑๘:
พ่อจะให้ครองสมบัติ สืบวงศ์จักรพรรดินาถา จงตั้งอยู่ในทศธรรมา เป็นตราชูโลกทั้งไตรดาล เจ้าจงเลี้ยงเสนาพลากร ให้ถาวรดั่งร่มพฤกษาศาล เอาความสัตย์สุจริตเป็นประธาน คือรากแก้วกิ่งก้านดอกใบ อันฝูงสัตว์จตุบาททวิบาท จะเกลื่อนกลาดมาพึ่งอาศัย จงเอาเมตตานั้นแผ่ไป ดังกลิ่นดอกไม้อันตระการ จะหอมขจรทุกประเทศ เย็นเกศไปทั่วทิศาศาล ทานนั้นต่างผลโอฬาร หว่านให้บำเหน็จโดยตรา แก่หมู่เสนีรี้พล ประชาชนยาจกถ้วนหน้า ตัดโลภเอาความกรุณา เป็นปัญจมหานัที ไหลมาไม่รู้สุดสิ้น อาบกินเป็นสุขเกษมศรี อย่าเบียดเบียนไพร่ฟ้าประชาชี ให้มีความเดือดร้อนเวทนา น้ำเย็นฝูงปลาก็อาศัย ปักษาพึ่งไม้ใบหนา ป่ากว้างย่อมมีมฤคา พากันมาอยู่สำนัก จงแผ่เดชาวรายศ ให้ปรากฏเกียรติไปทั้งไตรจักร แก่มนุษย์เทวัญคนธรรพ์ยักษ์ ลูกรักจงฟังพ่อสอนไว้
pɔ̂ɔ jà hâi krɔɔng sǒm-bàt · sʉ̀ʉp wong jàk-grà-pát naa-tǎa · jong dtâng yùu nai tót-sà-tan-maa · bpen dtraa-chuu lôok táng dtrai-daan · jâo jong líiang sěe-naa pá-laa-gɔɔn · hâi tǎa-wɔɔn dàng rôm prʉ́k-sǎa sǎan · ao kwaam-sàt sùt-jà-rìt bpen bprà-taan · kʉʉ râak-gɛ̂ɛo gìng gâan dɔ̀ɔk bai · an fǔung sàt jàt-dtù-bàat tá-wí-bàat · jà glʉ̀ʉan-glàat maa pʉ̂ng aa-sǎi · jong ao mêet-dtaa nán pɛ̀ɛ bpai · dang glìn dɔ̀ɔk-máai an dtrà-gaan · jà hɔ̌ɔm kà-jɔɔn túk bprà-têet · yen gèet bpai tûua tí-sǎa sǎan · taan nán dtàang pǒn oo-laan · wàan hâi bam-nèt dooi dtraa · gɛ̀ɛ mùu sěe-nii ríi-pon · bprà-chaa-chon yaa-jòk tûuan-nâa · dtàt lôop ao kwaam-gà-rú-naa · bpen bpan-jà-má-hǎa-nát-tii · lǎi maa mâi rúu sùt-sîn · àap gin bpen sùk gà-sěem sǐi · yàa bìiat-biian prâi-fáa bprà-chaa-chii · hâi mii kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn wêet-tá-naa · náam yen fǔung bplaa gɔ̂ɔ aa-sǎi · bpàk-sǎa pʉ̂ng mái bai nǎa · bpàa gwâang yɔ̂ɔm mii má-rʉ́k-kaa · paa gan maa yùu sǎm-nák · jong pɛ̀ɛ dee-chaa wá-raa yót · hâi bpraa-gòt gìiat bpai táng dtrai-jàk · gɛ̀ɛ má-nút tee-wan kon-tan yák · lûuk rák jong fang pɔ̂ɔ sɔ̌ɔn wái
I shall let you have the sceptre and continue our line of universal rulers and protectors. You shall maintain yourself in the Tenfold Virtue, behaving like a balance that supports all the Three Worlds. You shall always maintain your officers, either civil and military, like a large tree that expands its shade over everyone. You shall take honesty as your guiding principle. You shall be like a tap root, a branch, a stalk, a flower, or a leaf under which all creatures, whether two-footed or four-footed, may come and rest. Let your kindness spread like the flagrance of a flower that goes through every region and pleases every living being in all directions. Donations are on a par with immensely productive seeds: sow them over all your civil and military servants, as well as your people and mendicants, without exception. Avoid greed, uphold grace, like the Five Great Rivers which endlessly flow in and give pleasure in drinking and bathing. Never shall you oppress your people or subject them unto trouble or suffering. You shall be like a cool body of water where fish may dwell, a dense collection of trees where birds may reside, and a vast forest where deer may live in. Let your authority and dignity be evident to all men, gods, demigods, and demons across the Three Realms. My dearest son, listen well to these instructions of mine.


ฤ

A letter of the Thai alphabet; it is usually regarded as a vowel.


ฒ

/tʰɔː˧.pʰuː˥˩.tʰaw˥˩/

ผู้เฒ่า ผู้เฒ่า#Thai

tɔɔ pûu-tâo (ฒ ผู้เฒ่า), the 18th consonant letter of the Thai alphabet


พิษ

From Sanskrit विष (viṣa, “poison”). Cognate with Khmer ពិស (pɨh), Lao ພິດ (phit).

2000, สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, ประชุมโคลงโลกนิติ, Bangkok: สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 92:
นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย เลื้อยบ่ทำเดโช แช่มช้า พิษน้อยหยิ่งโยโส แมลงป่อง ชูแต่หางเองอ้า อวดอ้างฤทธี
naa-kii mii pít píiang · sù-rí-yoo · lʉ́ai bɔ̀ɔ tam dee-choo · chɛ̂m-cháa · pít nɔ́ɔi yìng-yoo-sǒo · má-lɛɛng bpɔ̀ng · chuu dtɛ̀ɛ hǎang eeng âa · ùuat âang rít-tii
A serpent possesses venom [so great] as the sun, [yet] it slithers slowly without making [known] its power. A scorpion, so proud of its little venom, raises its tail itself as if to show off its might.

(figurative) anyone or anything that is harmful or causes trouble; source of harm or trouble.


ประธาน

From Sanskrit प्रधान (pradhāna, “leading; presiding; etc”); possibly via Old Khmer pradhāna, pradāna, prathṭhāna, braḥ dhāna, braḥ dhāṇa, braḥ thāna (“chief, lord, master, leader; man of distinction, personage of note; supreme, most important; etc”). Cognate with Lao ປະທານ (pa thān), Modern Khmer ប្រធាន (prɑɑthiən).

bor

ประธานศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ

President of the International Court of Justice

ประธานคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ

President of the United Nations Security Council

ประธานสภาผู้แทนราษฎร

ประธานที่ประชุม

ประธานในพิธี

ประธานบริษัท

chief; lord; master; leader; head; president; chairperson.

สังวรประธาน สังวรประธาน#Thai

สังวรประธาน (sǎng-wá-rá-bprà-taan), the effort to prevent the arising of evil intentions which have not yet arisen;

ปหานประธาน ปหานประธาน#Thai

ปหานประธาน (bpà-hǎa-ná-bprà-taan), the effort to abandon the evil intentions which have arisen;

ภาวนาประธาน ภาวนาประธาน#Thai

ภาวนาประธาน (paa-wá-naa-bprà-taan), the effort to encourage the arising of good intentions which have not yet arisen;

อนุรักขนาประธาน อนุรักขนาประธาน#Thai

อนุรักขนาประธาน (à-nú-rák-kà-naa-bprà-taan), the effort to maintain the good intentions which have arisen.


ประธาน

(elegant) chief; leading; presiding; principal; main.


ธ

/tʰɔː˧.tʰoŋ˧/

tɔɔ tong (ธ ธง), the twenty-fourth consonant letter of the Thai alphabet.


ธ

ลิลิตพระลอ:
เมื่อนั้นอนงค์เทพี ชนนีนาฏราชรันทด สลดหฤทัยดั่งจะหว่า ท้าว ธ ก็ว่าเจ้าลอลักษณ์ แม่รักเจ้าแม่นา รักยิ่งตายิ่งตัว รักยิ่งหัวยิ่งชีพ
mʉ̂ʉa-nán à-nong tee-pii · chon-ná-nii nâat râat ran-tót · sà-lòt hà-rʉ́-tai dàng jà wàa · táao tá gɔ̂ɔ wâa jâo lɔɔ lák · mɛ̂ɛ rák jâo mɛ̂ɛ naa · rák yîng dtaa yîng dtuua · rák yîng hǔua yîng chîip
At that time, Her Majesty the Queen Mother weeps and wails as if to die. She, the queen, then says: "Lo the beautiful son of mine, I do love you. I do love you more than my own eyes and body. I do love you even more than my own head and life."

ลิลิตพระลอ:
ส่วนสมเด็จดาราวดี พระชนนีรู้ข่าว...ธ ก็ทรงคานหาม ให้ตามเสด็จเดียรดาษ ถึงปราสาทสองศรี
sùuan sǒm-dèt daa-raa-wá-dii · prá-chon-ná-nii rúu kàao · ...tá gɔ̂ɔ song kaan-hǎam · hâi dtaam sà-dèt diia-rá-dàat · tʉ̌ng bpraa-sàat sɔ̌ɔng sǐi
As for Her Majesty Tārāvatī the Queen Mother, upon learning the news...she then proceeds in a palanquin, with a great many people following her till reaching the palace of the two princesses.

ยวนพ่าย:
บัดนั้นข้าผู้หื่น เหนกล แกว่นนา ธ สั่งใดตนตรา ถ่องถ้วน ยังชยงชื่นดลโดย คำราช เร็วแฮ เชองชอบเชองใดล้วน เลือกแถลง ฯ
bàt-nán kâa pûu hʉ̀ʉn · hěn gon · gwɛ̀n naa · tá sàng dai dton dtraa · tɔ̀ng tûuan · yang chiiang-chʉ̂ʉn don dooi · kam râat · reo hɛɛ · chəəng chɔ̂ɔp chəəng dai lúuan · lʉ̂ʉak tà-lɛ̌ɛng
At that time, the fervent servant found the stated stratagems beneficial. So whatever His Majesty declared to him he committed to his memory clearly. Thereupon he departed to Chiang Chuen with dispatch as commanded by the royal edict. There he demonstrated to them whatever trick or tactic that he found excellent.

1913, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจิตรเจริญ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์, สรรเสริญพระบารมี:
ธ ประสงค์ใด
tá bprà-sǒng dai
Whatever he [the king] wishes for.

(chiefly poetic) a third person pronoun, often used to refer to a person in authority.


สุนัข

th-adj

สุนัข • (sù-nák) (abstract noun ความสุนัข)

sù-nák (romanization)
ความสุนัข (abstract-noun)

From Pali sunakha (“dog”). Compare Sanskrit शुनक (śunaka, “dog”).

หมา หมา#Thai


สุนัข

หมา หมา#Thai


สุนัข

หมา หมา#Thai

เนื้อ เนื้อ#Thai


ธนู

From Pali dhanu (“bow”) or Sanskrit धनु (dhanu, “bow”); probably via Old Khmer ធ្នូវ (dhnūva, “bow”). Cognate with Lao ທະນູ (tha nū), Modern Khmer ធ្នូ (thnuu).

คัน คัน#Thai

(classifier คัน) (คัน~) bow: strip for shooting arrows

ดอก ดอก#Thai

ลูก ลูก#Thai


ธนู

ราศี ราศี#Thai

(ราศี~) (astrology, astronomy) Sagittarius.


จ

/t͡ɕɔː˧.t͡ɕaːn˧/

จาน จาน#Thai

jɔɔ jaan (จ จาน), the eighth consonant letter of the Thai alphabet.


มนุษย์

Learned borrowing from Sanskrit मनुष्य (manuṣya, “human”). Compare Pali manussa, from which Thai มนุสส์ is derived. Cognate with Burmese မနုဿ (ma.nu.ssa.), Indonesian manusia, Javanese manungsa, Khmer មនុស្ស (mɔɔmɔnuh), Lao ມະນຸດ (ma nut), Malay manusia, Northern Thai ᨾᨶᩩᩇ᩠ᨿ᩺, Shan မၼုၵ်ႉသႃႉ (mǎ nṵ̂k sâ̰a).

cog

Shan မၼုၵ်ႉသႃႉ (mǎ nṵ̂k sâ̰a)


วานร

From Sanskrit वानर (vānara, “ape”) or Pali vānara.


ญาติ

th-noun

ญาติ • (yâat)

Borrowed from Sanskrit जाति (jāti, “family”) or Pali ñāti (“family”).

relative: a person connected by blood, marriage, or adoption.


ประเทศ

ประเทศ • (bprà-têet)

From Sanskrit प्रदेश (pradeśa, “country; district; region; place; spot; etc”). Compare Pali padesa; Modern Khmer ប្រទេស (prɑɑteih).

bor

Genesis 41:57, KJV:
และประเทศทั้งปวงก็มายังประเทศอียิปต์หาโยเซฟเพื่อซื้อข้าว เพราะการกันดารอาหารร้ายแรงในทุกประเทศ
lɛ́ bprà-têet táng-bpuuang gɔ̂ maa yang bprà-têet ii-yìp hǎa yoo-séep pʉ̂ʉa sʉ́ʉ kâao · prɔ́ gaan-gan-daan aa-hǎan ráai-rɛɛng nai túk bprà-têet
And all countries came into Egypt to Joseph for to buy corn; because that the famine was so sore in all lands.

1 Kings 22:1, KJV:
ประเทศซีเรียและอิสราเอลไม่มีศึกสงครามกันอยู่สามปี
bprà-têet sii-riia lɛ́ ìs-raa-eel mâi mii sʉ̀k sǒng-kraam gan yùu sǎam bpii
And they continued three years without war between Syria and Israel.

Zechariah 6:6, KJV:
ม้าดำตรงไปยังประเทศเหนือ ตัวขาวติดตามม้าดำไป และตัวสีด่างตรงไปยังประเทศใต้
máa dam dtrong bpai yang bprà-têet nʉ̌ʉa · dtuua kǎao dtìt-dtaam máa dam bpai · lɛ́ dtuua sǐi dàang dtrong bpai yang bprà-têet dtâai
The black horses which are therein go forth into the north country; and the white go forth after them; and the grisled go forth toward the south country.

Psalm 106:27, KJV:
และจะกระจายเชื้อสายของท่านไปท่ามกลางประชาชาติ หว่านเขาไปทั่วประเทศทั้งหลาย
lɛ́ jà grà-jaai chʉ́ʉa-sǎai kɔ̌ɔng tâan bpai tâam-glaang bprà-chaa-châat · wàan kǎo bpai tûua bprà-têet táng-lǎai
To overthrow their seed also among the nations, and to scatter them in the lands.

nation; also used as a prefix to the name of a nation.

(elegant) area; district; locality; place; region; spot.


ประเทศ

th-noun

ประเทศ • (bprà-têet)

บรเทศ บรเทศ#Thai


เพื่อว่า

th-con

เพื่อว่า • (pʉ̂ʉa-wâa)

/pʰɯa̯˥˩.waː˥˩/


กาย

From Sanskrit काय (kāya, “body”) or Pali kāya (“body”).


ถึงอย่างนั้น

ถึงอย่างนั้น

ถึงอย่างนั้น • (tʉ̌ng yàang nán)

/tʰɯŋ˩˩˦.jaːŋ˨˩.nan˦˥/


ส

/sɔː˩˩˦.sɯa̯˩˩˦/

เสือ เสือ#Thai

sɔ̌ɔ sʉ̌ʉa (ส เสือ), the 40th consonant letter of the Thai alphabet


ด้วยเหตุที่

ด้วยเหตุที่ • (dûai-hèet-tîi)


เพราะว่า

เพราะว่า • (prɔ́-wâa)

/pʰrɔʔ˦˥.waː˥˩/

com

เพราะ (prɔ́) + ว่า (wâa)


ร

/rɔː˧.rɯa̯˧/

เรือ เรือ#Thai

rɔɔ rʉʉa (ร เรือ), the 35th consonant letter of the Thai alphabet


ร

ประเมิน ประเมิน#Thai

Initialism of รอประเมินผล (“awaiting evaluation; incomplete”), used as a grade.


และ

Cognate with Lao ແລະ (læ), Northern Thai ᩓ, Khün ᩓ, Lü ᧞ (l̇ae), Shan လႄႈ (lāae), and Ahom 𑜎𑜦𑜧 (lē). Compare Burmese လည်း (lany:), Old Chinese 也 (OC *laːlʔ).


แต่

th-prep

แต่ • (dtɛ̀ɛ)


แต่

th-adj

แต่ • (dtɛ̀ɛ)


แต่

th-con

แต่ • (dtɛ̀ɛ)


นภา

Borrowed from Pali nabha or Sanskrit नभः (nabhaḥ).
Cognate with Lao ນະພາ (na phā).


หรือ

หรือ • (rʉ̌ʉ)

Compare Lao ຫຼື (lư̄), ຫລື (lư̄); Zhuang rox; Khmer ឬ (rɨɨ).


หรือ

th-particle

หรือ • (rʉ̌ʉ)

final interrogative particle on a yes-no question.


น

/nɔː˧.nuː˩˩˦/

หนู หนู#Thai

nɔɔ nǔu (น หนู), the 25th consonant letter of the Thai alphabet


อ่าวไทย

th-proper noun

อ่าวไทย • (àao-tai)


พรหมจรรย์

From Sanskrit ब्रह्मचर्य (brahmacarya, “chastity”).


ประการ

From Sanskrit प्रकार (prakāra, “form”). Cognate with Lao ປະການ (pa kān), Lü ᦕᦂᦱᧃ (ṗhk̇aan).


ว

/wɔː˧.wɛːn˩˩˦/

แหวน แหวน#Thai

wɔɔ wɛ̌ɛn (ว แหวน), the 37th consonant letter of the Thai alphabet


พริกดอง

th-noun

พริกดอง • (prík-dɔɔng)

/pʰrik̚˦˥.dɔːŋ˧/

From พริก (prík, “chilli”) + ดอง (dɔɔng, “to pickle”).

com

a condiment consisting of sliced chillies pickled in vinegar, often served with noodle dishes.


สารอาหาร

/saːn˩˩˦.ʔaː˧.haːn˩˩˦/


พริกหยวก

th-noun

พริกหยวก • (prík-yùuak)

From พริก (prík, “chilli”) + หยวก (yùuak, “banana stalk”).


คุณภาพ

คุณ(khun)is from Sanskrit गुण (guṅa, “quality”). Compare Lao ຄຸນນະພາບ (khun na phāp).


น้ำพริก

th-noun

น้ำพริก • (nám-prík)

→ Japanese: ナムプリック

→ Korean: 남프릭 (nampeurik)


ฉก

chòk (romanization)
การฉก (abstract-noun)

(by extension) to snatch; to grab; to seize, steal, or take away suddenly or hastily.


บ่น

bòn (romanization)
การบ่น (abstract-noun)


พริกไทย

พริกไทย • (prík-tai)

พริก (prík, “chili pepper”) + ไทย (tai, “Thailand; Thai”). Compare Lao ພິກໄທ (phik thai).


คชสาร

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.saːn˩˩˦/

From คช (kót, “elephant”) + สาร (sǎan, “elephant”).


ชก

chók (romanization)
การชก (abstract-noun)


ชาติ

th-noun

ชาติ • (châat)

/t͡ɕʰaːt̚˥˩/

/t͡ɕʰaːt̚˥˩.ti˨˩./

From Pali jāti (“birth, origin; kind, sort; etc”), from Sanskrit जाति (jāti, “idem”). Cognate with Old Khmer jāti, Modern Khmer ជាតិ (ciət), Lao ຊາດ (sāt).
Developing from "birth" meaning, ชาติ has been used to refer to "group of people" since the late 18th century, while the sense of "national political community" came into use in 1880s.

bor

(elegant, often in combination) birth; nativity; origin.

2021 December 15, “ด่วน! ประยุทธ์คุยกับปูขอให้ชาติหน้าเกิดเป็นคน”, in Catdumb, Bangkok: Catdumb, retrieved 2021-12-18:
ด่วน! ประยุทธ์คุยกับปูขอให้ชาติหน้าเกิดเป็นคน
dùuan! · bprà-yút kui gàp bpuu kɔ̌ɔ hâi châat nâa gə̀ət bpen kon
Breaking! Prayut talks to crabs, [saying he] wishes [them] to be born as humans [in their] next lives

life, especially in terms of reincarnation.

ต้องรอเป็นชาติ

(slang, humorous) very long time; eon; age.

nationals, citizens, or inhabitants collectively.

(elegant, often in combination) type; kind; sort; class; group; variety; category.


ทิ้ง

tíng (romanization)
การทิ้ง (abstract-noun)


พริกขี้หนู

th-noun

พริกขี้หนู • (prík-kîi-nǔu)

/pʰrik̚˦˥.kʰiː˥˩.nuː˩˩˦/

From พริก (prík, “pepper; chilli”) + ขี้ (kîi, “excrement”) + หนู (nǔu, “mouse”), literally “mouse-shit pepper”.

com

Capsicum annuum
Capsicum annuum#Translingual


ประสิทธิ์

th-proper noun

ประสิทธิ์ • (bprà-sìt)

From Sanskrit प्रसिद्धि (prasiddhi, “fame”).


ประสิทธิ์

th-noun

ประสิทธิ์ • (bprà-sìt)


ถ่ม

tòm (romanization)
การถ่ม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຖົ່ມ (thom), Lü ᦏᦳᧄᧈ (ṫhum¹), Shan ထူမ်ႇ (thùum), Tai Nüa ᥗᥧᥛᥱ (thǔm).

cog

Lü ᦏᦳᧄᧈ (ṫhum¹)


ภาษี

/pʰaː˧.siː˩˩˦/

Compare Persian باژ (bâž, “tribute; toll”), Lao ພາສີ (phā sī), Khmer ភាស៊ី (phiəsii).


คาด

kâat (romanization)
การคาด (abstract-noun)


ตบ

dtòp (romanization)
การตบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *tɤpᴰ (“to slap”). Cognate with Lao ຕົບ (top), Shan တူပ်း (túup), Zhuang dop or doep.


ขว้าง

th-verb

ขว้าง • (kwâang) (abstract noun การขว้าง)

kwâang (romanization)
การขว้าง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ, Lao ຂວ້າງ (khuāng), Lü ᦩᦱᧂᧈ (xwaang¹), Zhuang gveng or gvengh or gvengq, Zuojiang Zhuang kvangj or gvengj.


กระโดด

กระโดด • (grà-dòot) (abstract noun การกระโดด)

grà-dòot (romanization)
การกระโดด (abstract-noun)


พริก

→ Northern Thai: ᨻᩕᩥ᩠ᨠ, ᨽᩥ᩠ᨠ

→ Lao: ພິກ (phik)

→ Lü: ᦘᦲᧅ (phiik)

Ultimately from Pali marica or Sanskrit मरिच (marica), probably through the predecessor of Mon မြေက်.


ขัด

kàt (romanization)
การขัด (abstract-noun)


หยิก

yìk (romanization)
การหยิก (abstract-noun)


หยิก

yìk (romanization)
ความหยิก (abstract-noun)


พบ

póp (romanization)
การพบ (abstract-noun)


ประสาท

th-noun

ประสาท • (bprà-sàat)

Learned borrowing from Sanskrit प्रसाद (prasāda).

lbor

เส้น เส้น#Thai

โรค โรค#Thai


ประสาท

th-verb

ประสาท • (bprà-sàat) (abstract noun การประสาท)

bprà-sàat (romanization)
การประสาท (abstract-noun)

ประสาทหรือเปล่า

(slang) to undergo a mental infirmity; to be crazy, mad, or senseless.


หวัง

หวัง • (wǎng) (abstract noun การหวัง or ความหวัง)

wǎng (romanization)
การหวัง (abstract-noun)
ความหวัง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩢᨦ, Lao ຫວັງ (wang), Lü ᦛᧂ (v̇ang).


ประกาศ

ประกาศ • (bprà-gàat) (abstract noun การประกาศ)

bprà-gàat (romanization)
การประกาศ (abstract-noun)

From Sanskrit प्रकाश (prakāśa, “shining, bright; light; enlightenment; visible, open; etc”). Cognate with Old Khmer prakāśe; Modern Khmer ប្រកាស (prɑɑkaah).

bor

to announce; to declare; to proclaim; to give notice (of).


ประกาศ

th-noun

ประกาศ • (bprà-gàat)

announcement; declaration; proclamation; notice; notification.

(punctuation, elegant, chiefly in combination) sign; mark.


เจอ

jəə (romanization)
การเจอ (abstract-noun)


ตะโกน

th-verb

ตะโกน • (dtà-goon) (abstract noun การตะโกน)

dtà-goon (romanization)
การตะโกน (abstract-noun)


พรหมลิขิต

th-noun

พรหมลิขิต • (prom-lí-kìt)

From พรหม (prom, “Brahma, one of the Hindu supreme gods”) + ลิขิต (lí-kìt, “document; letter; writing”); literally "Brahma's writing"; referring to a mark traditionally believed to be written on a newborn baby's forehead by the god Brahma, specifying the future of the baby. Cognate with Khmer ព្រហ្មលិខិត (prɔɔmɑɑlikhət) and analogous to Burmese နဖူးစာ (na.hpu:ca).

cog

Khmer ព្រហ្មលិខិត (prɔɔmɑɑlikhət)

2013, ผานิต, ตามรักข้ามมิติ, Bongkoch Publishing, page 3:
ด้ายแดงอันเป็นสัญลักษณ์ของพรหมลิขิตแห่งหญิงชายที่เป็นเนื้อคู่
dâai dɛɛng an bpen sǎn-yá-lák kɔ̌ɔng prom-lí-kìt hɛ̀ng yǐng chaai tîi bpen nʉ́ʉa-kûu
The red thread which represents the fate of a man and a woman who are destined lovers.

2015, ธุวัฒธรรพ์, พรหมลิขิตเลือด, I.P.J. International, page 6:
โลกนี้ไม่มีเรื่องบังเอิญหรอก จะมีก็แต่พรหมลิขิต
lôok níi mâi mii rʉ̂ʉang bang-əən rɔ̀k jà mii gɔ̂ɔ dtɛ̀ɛ prom-lí-kìt
In this world, there's no such thing as coincidence; there's only destiny.

เชื่อเรื่องพรหมลิขิตไหม


ฟัง

fang (romanization)
การฟัง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *vaŋᴬ⁴ (“to listen”). Cognate with Northern Thai ᨼᩢ᩠ᨦ, Lao ຟັງ (fang), Lü ᦝᧂ (fang), Tai Dam ꪡꪰꪉ, Shan ၽင်း (pháng) or ၾင်း (fáng), Tai Nüa ᥜᥒᥰ (fäng).


รู้สึก

th-verb

รู้สึก • (rúu-sʉ̀k) (abstract noun การรู้สึก or ความรู้สึก)

rúu-sʉ̀k (romanization)
การรู้สึก (abstract-noun)
ความรู้สึก (abstract-noun)

/ruː˦˥.sɯk̚˨˩/

com

รู้ (rúu) + สึก (sʉ̀k)


หายใจ

th-verb

หายใจ • (hǎai-jai) (abstract noun การหายใจ)

hǎai-jai (romanization)
การหายใจ (abstract-noun)


หมุนเวียน

หมุนเวียน • (mǔn-wiian) (abstract noun การหมุนเวียน)

mǔn-wiian (romanization)
การหมุนเวียน (abstract-noun)


ดื่ม

dʉ̀ʉm (romanization)
การดื่ม (abstract-noun)

(intransitive) to drink an alcoholic beverage.


คิด

คิด • (kít) (abstract noun การคิด or ความคิด)

kít (romanization)
การคิด (abstract-noun)
ความคิด (abstract-noun)

From Middle Khmer gita, gitra, gīta, gītra, gitta, gittha, gīttha, gï̄tta, gœta, gata (“to think; to consider; to ponder; to judge; to decide; to believe; etc.”), Angkorian Old Khmer git (“to think, to believe, etc.”), or Pre-Angkorian Old Khmer git (“to think, to believe, etc.”). Cognate with Modern Khmer គិត (kɨt), Lao ຄິດ (khit).

bor

to think; to contemplate; to form in mind.

to figure; to guess; to conjecture; to imagine.


ชีวิต

/t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/

Learned borrowing from Pali jīvita (“life”) or Sanskrit जीवित (jīvita, idem). Cognate with Northern Thai ᨩᩦᩅᩥ᩠ᨲ, Lao ຊີວິດ (sī wit), Lü ᦋᦲᦞᦲᧆ (tsiiviid), Khmer ជីវិត (ciivɨt).


ชีวิต

/t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/

2019 April 22, The Bangkok Insight Editorial Team, “ผีน้อยทำพิษ คนไทยกว่า ๓๐๐ ชีวิตถูกกักห้ามเข้าเกาหลีใต้”, in The Bangkok Insight, Bangkok: The Bangkok Insight, retrieved 2019-05-20:
ผีน้อยทำพิษ คนไทยกว่า ๓๐๐ ชีวิตถูกกักห้ามเข้าเกาหลีใต้
pǐi-nɔ́ɔi tam-pít · kon tai gwàa · sǎam-rɔ́ɔi · chii-wít tùuk gàk hâam kâo gao-lǐi-dtâai
Little ghosts cause problems: Over 300 Thais detained and prevented from entering South Korea


ซ่อน

sɔ̂ɔn (romanization)
การซ่อน (abstract-noun)

Cognate with Isan ซ่อน, Lao ຊ່ອນ (sǭn), Northern Thai ᨪᩬ᩵ᩁ (sɔɔn⁵), Khün ᨪᩬ᩵ᩁ (sɔɔn⁵), Lü ᦌᦸᧃᧈ (soan¹), Tai Dam ꪏ꪿ꪺꪙ (ꞌsuôn), Shan သွၼ်ႈ (sāun).

cog

Khün ᨪᩬ᩵ᩁ (sɔɔn⁵)


ฝรั่งเศส

th-proper noun

ฝรั่งเศส • (fà-ràng-sèet)

Semi-learned borrowing from French français (“French”).

slbor

ประเทศฝรั่งเศส

สาธารณรัฐฝรั่งเศส

ภาษาฝรั่งเศส

ชาวฝรั่งเศส

คนฝรั่งเศส


หลับ

làp (romanization)
การหลับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰlapᴰ (“to close (the eyes)”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩢᨷ, Lao ຫຼັບ (lap), Lü ᦜᧇ (l̇ab), Shan လပ်း (láp), Ahom 𑜎𑜆𑜫 (lap), Zhuang laep.

inh

นอนไม่หลับ


ใส่ใจ

th-verb

ใส่ใจ • (sài-jai) (abstract noun การใส่ใจ)

sài-jai (romanization)
การใส่ใจ (abstract-noun)


จูบ

jùup (romanization)
การจูบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *cuːpᴰ (“to kiss”). Cognate with Lao ຈູບ (chūp), Shan ၸုပ်ႇ (tsùp), Zhuang cup.


ปราสาท

From Sanskrit प्रासाद (prāsāda, “palace; terrace”); perhaps via Old Khmer *prāsāda, prāsādda, prāsātra, prāsādha, °prāsāddha, braḥ sādha (“temple or sanctuary having a high pinnacle”). Cognate with Burmese ပြာသာဒ် (prasad), Modern Khmer ប្រាសាទ (praasaat), Lao ຜາສາດ (phā sāt), Northern Thai ᨷᩕᩣᩈᩣ᩠ᨴ (phǎa sàat), Lü ᦕᦱᦉᦱᧆ (ṗhaaṡaad), Mon ပြါသာတ်, Shan ပျၢတ်ႈသၢတ်ႈ (pjāat sāat). Compare Pali pāsāda (“mansion; palace”).

cog

Shan ပျၢတ်ႈသၢတ်ႈ (pjāat sāat)

Grand Palace
Neuschwanstein Castle
th:พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
th:พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท

หลัง หลัง#Thai

องค์ องค์#Thai

พระ พระ#Thai

มหา มหา#Thai

(classifier หลัง or องค์) (พระ~, พระมหา~, มหา~) royal or religious building with a multitiered roof.

หลัง หลัง#Thai

(by extension) (classifier หลัง) any similar structure, such as castle, fortress, etc.


จาม

jaam (romanization)
การจาม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຈາມ (chām), Lü ᦈᦱᧄ (ṫsaam), Shan ၸၢမ် (tsǎam).


จาม

From Middle Chinese 斬 (MC tsreamX, “to cut off”).


หนี

nǐi (romanization)
การหนี (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰniːᴬ¹ (“to flee”). Cognate with Isan หนี, Lao ໜີ (nī), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩦ, Khün ᩉ᩠ᨶᩦ, Lü ᦐᦲ (ṅii), Tai Dam ꪘꪲ, Shan ၼီ (nǐi), Tai Nüa ᥘᥤᥴ (lí, “to move, to migrate”), Ahom 𑜃𑜣 (nī).


เฌอ

th-noun

เฌอ • (chəə)

From Old Khmer ឈេ (jhe), ឈេហ (jheha, “wood; timber; etc”). Cognate with Modern Khmer ឈើ (chəə).

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตะเลงพ่าย”, in ลิลิตตะเลงพ่าย, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:
เฌอปรางเปรียบนาฏน้อง นวลปราง รักดั่งรักนุชพาง พี่ม้วย ช้องนางเฉกช้องนาง คลายคลี่ ลงฤๅ โศกพี่โศกสมด้วย ดั่งไม้นามมี
chəə bpraang bprìiap nâat nɔ́ɔng · nuuan bpraang · rák dàng rák núch paang · pîi múai · chɔ́ɔng-naang chèek chɔ́ɔng naang · klaai klîi · long rʉʉ · sòok pîi sòok sǒm dûai · dàng máai naam mii
The prang [plum mango] tree was akin to you, my girl, my sweet prang [cheeks]. The rak [crown flowers] were like me rak [loving] you, my younger one, to pieces. The chong nang [king's-mantle tree] resembled chong nang [your hairpiece] unfolding and unfurling, didn't it? The sok [Saraca tree] was like my sok [lament]. [We were] identical to the plants so named.

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตอนที่ ๓”, in สมุทรโฆษคำฉันท์, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:
ชมเฌอและชมศิขรเขต ทุรเทศแถวธาร มฤคาทิชากรตระการ กลแกล้งพิจิตรผจง
chɔɔ-mɔɔ chəə lɛ́ chɔɔ-mɔɔ sì-kà-rá kèet · tú-rá têet-sà tɛ̌o taan · má-rʉ́-kaa tí-chaa-gà-rá dtrà-gaan · gà-lá glɛ̂ɛng pí-jìt pà-jong
Viewing trees and seeing mountainous areas in the far-off region along the stream, where birds and deer were fascinating as if having been exquisitely created on purpose.

(archaic, chiefly poetic) wood, piece of wood, timber, log; woody plant, tree.


งอ

ngɔɔ (romanization)
การงอ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨦᩬᩴ, Lao ງໍ (ngǭ), Lü ᦇᦸ (ngoa), Shan ငေႃး (ngáu), Ahom 𑜂𑜦𑜡 (ṅō), Saek ง๊อ.


งอ

ngɔɔ (romanization)
ความงอ (abstract-noun)


ไขว้

kwâi (romanization)
การไขว้ (abstract-noun)


ไม่

Possibly a contraction of miʔ^(DS2) (compare มิ (mí, “not”)) + ได้ (dâai, “to get; able; can; may; etc.”).

ไม่ชอบ

ไม่อยู่บ้าน


ไม่

ไม่หล่อไม่รวย


นำ

nam (romanization)
การนำ (abstract-noun)

Cognate with Lao ນຳ (nam), Northern Thai ᨶᩣᩴ, Khün ᨶᩣᩴ, Lü ᦓᧄ (nam), Shan ၼမ်း (nám).


หลง

lǒng (romanization)
การหลง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰloŋᴬ (“lost”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩫᨦ, Lao ຫຼົງ (long), Lü ᦷᦜᧂ (l̇ong), Shan လူင် (lǔung), Tai Nüa ᥘᥨᥒᥴ (lóng), Zhuang loeng, Nong Zhuang loang.

to be wrong; to be misled; to misunderstand.

to be infatuated with; to be crazy about.


ทอด

tɔ̂ɔt (romanization)
การทอด (abstract-noun)

กุยช่ายทอด


คว้า

kwáa (romanization)
การคว้า (abstract-noun)


ดัน

th-verb

ดัน • (dan) (abstract noun การดัน or ความดัน)

dan (romanization)
การดัน (abstract-noun)
ความดัน (abstract-noun)

(slang) to put forward or bring before the public; to publicise; to create publicity (for); to promote.


ดัน

used to modify a verb in a situation where an action should not be done but is done nevertheless.


ดัน

undefined, found in a number of compounds.


ตัด

dtàt (romanization)
การตัด (abstract-noun)

From Proto-Tai *tacᴰ (“to cut”). Cognate with Northern Thai ᨲᩢ᩠ᨯ, Lao ຕັດ (tat), Lü ᦶᦎᧆ (ṫaed), Tai Dam ꪔꪰꪒ, Shan တတ်း (tát), Ahom 𑜄𑜄𑜫 (tat), Zhuang daet.


โกหก

th-adj

โกหก • (goo-hòk) (abstract noun ความโกหก)

goo-hòk (romanization)
ความโกหก (abstract-noun)

From Pali kuhaka (“cheating, deceitful, fraudulent; deceiver; fraud; impostor; hypocrite”) or Sanskrit कुहक (kuhaka, “cheat; imposter; trickery”). Cognate with Khmer កុហក (kohɑk).

bor

พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา:
แลญาณพิเชียรนั้นเรียนคุณโกหกกระทำการอันพิปริตสำแดงแก่ชาวชนบทประเทศนั้น
lɛɛ yaan-ná-pí-chiian nán riian kun goo-hòk grà-tam gaan an pí-bpà-rìt sǎm-dɛɛng gɛ̀ɛ chaao chon-ná-bòt-bprà-têet nán
And Yānnaphichīan studied fraudulent magic and performed eccentric deeds before those countrymen.

cheating; deceitful; fake; false; fraudulent.


โกหก

th-verb

โกหก • (goo-hòk) (abstract noun การโกหก)

goo-hòk (romanization)
การโกหก (abstract-noun)


อธิบาย

อธิบาย • (à-tí-baai) (abstract noun การอธิบาย)

à-tí-baai (romanization)
การอธิบาย (abstract-noun)

ที่อธิบายไม่ได้


ค้น

kón (romanization)
การค้น (abstract-noun)

ค้นเก๊ะ

ค้นตัวผู้ต้องสงสัย

ค้นบ้านผู้ต้องสงสัย

ค้นคำหลักในกูเกิล
kón kam-làk nai guu-gə̂n
to search a keyword in Google

to search: to go through, look through, explore, examine, etc, in order to find or discover.


ขอร้อง

ขอร้อง • (kɔ̌ɔ-rɔ́ɔng) (abstract noun การขอร้อง)

kɔ̌ɔ-rɔ́ɔng (romanization)
การขอร้อง (abstract-noun)

/kʰɔː˩˩˦.rɔːŋ˦˥/


โภชนา

/pʰoː˧.t͡ɕʰa˦˥.naː˧/

/pʰoːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.naː˧/


คาน

From Proto-Tai *ɢaːnᴬ. Cognate with Northern Thai ᨣᩤ᩠ᨶ, Khün ᨣᩤ᩠ᨶ, Lao ຄານ (khān), Lü ᦅᦱᧃ (kaan), Shan ၵၢၼ်း (káan), Tai Nüa ᥐᥣᥢᥰ (käan), Phake ကꩫ် (kan), Ahom 𑜀𑜃𑜫 (kan), Nong Zhuang ganz, Tày càn. Compare Middle Chinese 竿 (MC kan) or Old Chinese 竿 (OC *kaːn).


ยอม

yɔɔm (romanization)
การยอม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຍອມ (nyǭm), Northern Thai ᨿᩬᨾ, Khün ᨿᩬᨾ, Lü ᦍᦸᧄ (yoam), Shan ယွမ်း (yáum), Tai Nüa ᥕᥩᥛ (yoam), Ahom 𑜊𑜨𑜪 (jʸoṃ).

(law) to compromise: to settle by a compromise.


ฉ

2016, กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สำนักนายกรัฐมนตรี พ.ศ. ๒๕๕๙
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๘ ฉ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๔๓ นายกรัฐมนตรีจึงออกกฎกระทรวงไว้ดังต่อไปนี้
aa-sǎi am-nâat dtaam kwaam nai mâat-dtraa bpɛ̀ɛt chà hɛ̀ng prá-râat-chá-ban-yàt rá-bìiap-bɔɔ-rí-hǎan râat-chá-gaan pɛ̀n-din pút-tá-sàk-gà-ràat sɔ̌ɔng pan hâa rɔ́ɔi sǎam-sìp sìi sʉ̂ng gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm dooi prá-râat-chá-ban-yàt rá-bìiap-bɔɔ-rí-hǎan râat-chá-gaan pɛ̀n-din (chà-bàp tîi sìi) pút-tá-sàk-gà-ràat sɔ̌ɔng pan hâa rɔ́ɔi sìi-sìp sǎam naa-yók-rát-tà-mon-dtrii jʉng ɔ̀ɔk gòt-grà-suuang wái dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi
By virtue of Section 8 sex of the National Government Organisation Act 1991, which has been amended by the National Government Organisation Act (No. 4) 2000, the Prime Minister hereby lays down the following ministerial regulation:


ฉ

/t͡ɕʰɔː˩˩˦.t͡ɕʰiŋ˨˩/

ฉิ่ง ฉิ่ง#Thai

chɔ̌ɔ chìng (ฉ ฉิ่ง), the ninth consonant letter of the Thai alphabet


รอ

rɔɔ (romanization)
การรอ (abstract-noun)


เอียง

th-adj

เอียง • (iiang) (abstract noun ความเอียง)

iiang (romanization)
ความเอียง (abstract-noun)

Possibly clipping of ลำเอียง (lam-iiang) or directly from Old Khmer ល្អៀង (lʼiaṅa) (both become doublet of ลำเอียง (lam-iiang)). Cognate with Lao ອຽງ (ʼīang).


เอียง

th-verb

เอียง • (iiang) (abstract noun การเอียง)

iiang (romanization)
การเอียง (abstract-noun)


ตด

From Proto-Tai *k.tɤtᴰ (“fart”). Cognate with Lao ຕົດ (tot), Shan တူတ်း (túut), Tai Dam ꪶꪔꪒ, Phake တုတ် (tut), Ahom 𑜄𑜢𑜤𑜄𑜫 (tüt), Zhuang roet. Probably of imitative origin. Compare Proto-Austronesian *qətut (whence Aklanon utot, Tagalog utot, and Maranao tot).

(colloquial) fart: flatus expelled through the anus.


ตด

dtòt (romanization)
การตด (abstract-noun)


สอน

sɔ̌ɔn (romanization)
การสอน (abstract-noun)

From Proto-Tai *soːlᴬ (“to teach”). Cognate with Northern Thai ᩈᩬᩁ, Lao ສອນ (sǭn), Lü ᦉᦸᧃ (ṡoan), Tai Dam ꪎꪮꪙ, Shan သွၼ် (sǎun), Tai Nüa ᥔᥩᥢᥴ (sóan), Ahom 𑜏𑜨𑜃𑜫 (son), Tày slon, Zhuang son.


ข้าม

kâam (romanization)
การข้าม (abstract-noun)

From Proto-Tai *χaːmꟲ (“to cross”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩶ᩣ᩠ᨾ, Lao ຂ້າມ (khām), Shan ၶၢမ်ႈ (khāam), Ahom 𑜁𑜪 (khaṃ), Zhuang hamj or gamj.

ตรงข้าม


ลังเล

ลังเล • (lang-lee) (abstract noun การลังเล or ความลังเล)

lang-lee (romanization)
การลังเล (abstract-noun)
ความลังเล (abstract-noun)


ใฝ่

fài (romanization)
การใฝ่ (abstract-noun)

Cognate with Lao ໃຝ່ (fai), Shan ၾႂ်ႇ (fàue).

to desire; to covet (something); to aspire (to something); to strive (for something); to crave (something); to long (for something).

to be a supporter, an advocate, an adherent, a follower.


นาม

From Pali nāma (“name”) or Sanskrit नाम (nāma, “name”). Cognate with Old Khmer nām, nāma; Modern Khmer នាម (niəm); Lao ນາມ (nām).

(formal) name; designation; title; appellation.

(philosophy, religion) intangible or formless thing, as emotion, feeling, etc.


สบตา

สบตา • (sòp-dtaa) (abstract noun การสบตา)

sòp-dtaa (romanization)
การสบตา (abstract-noun)


ดึง

dʉng (romanization)
การดึง (abstract-noun)


หมุน

mǔn (romanization)
การหมุน (abstract-noun)


ตาก

dtàak (romanization)
การตาก (abstract-noun)


ตาก

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Tak, a province in western Thailand.


โภชนะ

/pʰoːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/


วิ่ง

wîng (romanization)
การวิ่ง (abstract-noun)


แพ้

แพ้ • (pɛ́ɛ) (abstract noun การแพ้ or ความแพ้)

pɛ́ɛ (romanization)
การแพ้ (abstract-noun)
ความแพ้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *beːꟲ (“to defeat; to be defeated”). Cognate with Northern Thai ᨻᩯ᩶, Khün ᨻᩯ᩶, Lao ແພ້ (phǣ), Lü ᦶᦗᧉ (pae²), Shan ပေႉ (pḛ̂e).

inh

(archaic) to defeat; to overcome; to win.

to be defeated; to lose; to be overcome.

to be allergic (to); to have an allergy (to).

แพ้ความน่ารัก

(slang) to be unable to stand, bear, or handle.


ถือสา

th-verb

ถือสา • (tʉ̌ʉ-sǎa) (abstract noun การถือสา)

tʉ̌ʉ-sǎa (romanization)
การถือสา (abstract-noun)

/tʰɯː˩˩˦.saː˩˩˦/


ตก

dtòk (romanization)
การตก (abstract-noun)

From Proto-Tai *tokᴰ (“to drop”). Cognate with Lao ຕົກ (tok), Lü ᦷᦎᧅ (ṫok), Shan တူၵ်း (túuk), Ahom 𑜄𑜤𑜀𑜫 (tuk), Bouyei dogt, Zhuang doek.

cog

Lü ᦷᦎᧅ (ṫok)

ฝนกำลังตก


บีบ

bìip (romanization)
การบีบ (abstract-noun)

Cognate with Lao ບີບ (bīp), Tai Dam ꪚꪲꪚ, Shan မိပ်ႇ (mìp) or ဝိပ်ႇ (wìp).


ถัก

tàk (romanization)
การถัก (abstract-noun)

Cognate with Lao ຖັກ (thak), Northern Thai ᨳᩢ᩠ᨠ.


มอง

mɔɔng (romanization)
การมอง (abstract-noun)

From Middle Chinese 望 (MC mjang|mjangH). Cognate with Isan เบิ่ง, Lao ເບິ່ງ (bœng) and ມອງ (mǭng), Lü ᦙᦸᧂ (moang), Tai Dam ꪹꪚꪷ꪿ꪉ, Shan မွင်း (máung), Tai Nüa ᥛᥩᥒᥰ (möang), Tày mu̱ng.


คุย

kui (romanization)
การคุย (abstract-noun)


คุย

th:คุย (พืช)

Compare Khmer គុយ (kuy) and Vietnamese guồi.

Willughbeia, a genus of vine
Willughbeia edulis, the kuy fruit


โทร

From Sanskrit दूर (dūra, “far”) or Pali dūra (“far”). Cognate with Lao ໂທລະ (thō la).


โทร

too (romanization)
การโทร (abstract-noun)

th-l

โทรศัพท์ (too-rá-sàp)


สับ

sàp (romanization)
การสับ (abstract-noun)


กลืน

glʉʉn (romanization)
การกลืน (abstract-noun)


ร้องไห้

th-verb

ร้องไห้ • (rɔ́ɔng-hâai) (abstract noun การร้องไห้)

rɔ́ɔng-hâai (romanization)
การร้องไห้ (abstract-noun)

/rɔːŋ˦˥.haːj˥˩/

From ร้อง (rɔ́ɔng, “to cry”) + ไห้ (hâi, “to cry”).


หุง

hǔng (romanization)
การหุง (abstract-noun)

From Proto-Tai *truŋᴬ (“to cook (rice)”), from Middle Chinese 烘 (MC huwng|xuwng|huwngH|xuwngH, “to bake; to dry (on fire)”). Cognate with Lao ຫຸງ (hung), Shan ႁုင် (hǔng), Ahom 𑜍𑜤𑜂𑜫 (ruṅ).

ltc-l

(of any other rice than glutinous rice) to steam.

(of traditional medicine, medical ointment, beeswax, etc) to cook or prepare by boiling or simmering.

medical ointment; etc; medical ointment; etc

(of precious stone, jewelry, etc) to change the colour by heating.


อยาก

th-verb

อยาก • (yàak) (abstract noun การอยาก or ความอยาก)

yàak (romanization)
การอยาก (abstract-noun)
ความอยาก (abstract-noun)

From Proto-Tai *ˀjɯǝkᴰ (“hungry”). Cognate with Northern Thai ᩀᩣ᩠ᨠ, Lao ຢາກ (yāk), Lü ᦊᦱᧅ (ẏaak), Shan ယၢၵ်ႇ (yàak). Compare Sui qyaags (“hungry”) and Middle Chinese 欲 (MC yowk, “to want”).


ลบ

lóp (romanization)
การลบ (abstract-noun)

From Old Khmer លោបេ (lope), លោបេយ (lopeya), from Sanskrit लोप (lopa) or Pali lopa. Cognate with Lao ລົບ (lop) or ລຶບ (lưp).


เทวดา

From Pali devatā (“god; deity”), from Sanskrit देवता (devatā, “idem”); probably via Old Khmer devatā, devtā (“idem”). Cognate with Modern Khmer ទេវតា (teivĕəʼtaa), Lao ເທວະດາ (thē wa dā).

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

(theology, mythology) (classifier องค์ or พระองค์ or, archaically, ตน) god; deity; divine being; celestial being; immortal being.

(slang, sarcastic, derogatory) untouchable person; inviolable person.


ถอด

tɔ̀ɔt (romanization)
การถอด (abstract-noun)

From Middle Chinese 脫 (MC dwat|thwat, “take off”). Cognate with Lao ຖອດ (thǭt), Northern Thai ᨳᩬᨯ, Lü ᦏᦸᧆᧈ (ṫhoad¹), Tai Dón ꪖꪮꪒ, Shan ထွတ်ႇ (thàut), Tai Nüa ᥗᥨᥖᥱ (thǒt), Ahom 𑜌𑜨𑜄𑜫 (thot).

cog

Lü ᦏᦸᧆᧈ (ṫhoad¹)

การถอดเป็นอักษรโรมัน
gaan tɔ̀ɔt bpen àk-sɔ̌ɔn roo-man
romanization


สนใจ

th-verb

สนใจ • (sǒn-jai) (abstract noun การสนใจ)

sǒn-jai (romanization)
การสนใจ (abstract-noun)

Unknown. It is not the compound of สน (sǒn) and ใจ (jai). Compare Lao ສົນໃຈ (son chai).


สนใจ

th-adj

สนใจ • (sǒn-jai) (abstract noun ความสนใจ)

sǒn-jai (romanization)
ความสนใจ (abstract-noun)


ช่วย

chûai (romanization)
การช่วย (abstract-noun)

→ Nyah Kur: จวย่

→ Khmer: ជួយ (cuəy) (possibly via Thai or Middle Chinese)

/t͡ɕʰua̯j˥˩/

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ɟuəjᴮ⁴ (“to help”), from Middle Chinese 助 (MC dzrjoH). Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᩅ᩠᩵ᨿ or ᨩᩬ᩠᩵ᨿ, Isan ซอย, Lao ຊ່ວຍ (suāi) or ຊ່ອຍ (sǭi), Lü ᦋᦾᧈ (tsoay¹), Tai Dam ꪋ꪿ꪮꪥ, Shan ၸွႆႈ (tsāui), Tai Nüa ᥓᥩᥭ (tsoay), Phake ꩡွႝ (coy), Ahom 𑜋𑜨𑜩 (choy) or 𑜋𑜢𑜤𑜐𑜫 (chüñ), Southern Thai ฉวย.


ก

Cognate with Lao ກ (ka) and Khmer ក (kɑɑ).

ไก่ ไก่#Thai

gɔɔ gài (ก ไก่), the first consonant letter of the Thai alphabet


นึก

nʉ́k (romanization)
การนึก (abstract-noun)


สน

(botany) pine: any tree of the genus Pinus.

(botany) conifer: any tree or shrub of the class Coniferinae.

Casuarina equisetifolia
Casuarina equisetifolia#Translingual

(botany) any pine-like plant, as the plant Baeckea frutescens of the family Myrtaceae, or the plant Casuarina equisetifolia of the family Casuarinaceae.


สน

sǒn (romanization)
การสน (abstract-noun)

to pass something (as a thread) through something (as the eye of a needle).


สน

(slang) to care (about), to feel concern (about, over, etc); to feel interest (in), to be interested (by), to have an interest (in, for, etc); to feel affection or liking (towards).


ย

ยักษ์ ยักษ์#Thai

yɔɔ yák (ย ยักษ์), the 34th consonant letter of the Thai alphabet


ธนาคาร

From ธน (ton, “money”) + อาคาร (aa-kaan, “building”). Compare Lao ທະນາຄານ (tha nā khān).

com

ผมจะไปธนาคารพรุ่งนี้


ไว้ใจ

th-verb

ไว้ใจ • (wái-jai) (abstract noun การไว้ใจ or ความไว้ใจ)

wái-jai (romanization)
การไว้ใจ (abstract-noun)
ความไว้ใจ (abstract-noun)


พิมพ์

pim (romanization)
การพิมพ์ (abstract-noun)

From Sanskrit बिम्ब (bimba, “picture”). Cognate with Lao ພິມ (phim), Northern Thai ᨻᩥᨾᩛ᩺, Lü ᦘᦲᧄ (phiim), Shan ၽိမ်း (phím), Khmer ពុម្ព (pum).


ต้ม

dtôm (romanization)
การต้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *tomꟲ (“to boil (transitive)”). Cognate with Lao ຕົ້ມ (tom), Northern Thai ᨲᩫ᩠᩶ᨾ, Shan တူမ်ႈ (tūum), Ahom 𑜄𑜤𑜉𑜫 (tum), Zhuang dumq.

inh

(intransitive, colloquial) to trick; to deceive; to sham (usually used in passive voice).


กุมารี

From Sanskrit कुमारी (kumārī, “damsel; girl (especially unmarried or virgin one); maid; maiden; princess; young woman; etc.”, literally “female who easily dies”).


อวด

ùuat (romanization)
การอวด (abstract-noun)

Compare Northern Thai ᩋ᩠ᩅᨯ, Lao ອວດ (ʼūat), Lü ᦷᦀᧆᧈ (˙ʼod¹), Khmer អួត (ʼuət).

cog

Lü ᦷᦀᧆᧈ (˙ʼod¹)


ชนะ

th-verb

ชนะ • (chá-ná) (abstract noun การชนะ or ความชนะ)

chá-ná (romanization)
การชนะ (abstract-noun)
ความชนะ (abstract-noun)

From Old Khmer ជ្នះ (jnaḥ, “to overcome; to win; to conquer; etc”) or Old Mon ဇၞး (jnaḥ, “to be victorious”). Extended as Thai ชำนะ. Cognate with Modern Khmer ឈ្នះ (chnĕəh), Modern Mon ဇၞး, Lao ຊະນະ (sa na).

bor

/t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/

to win; to conquer; to defeat; to overcome; to prevail; to best; to beat.


ชนะ

th-noun

ชนะ • (chá-ná)

/t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/

กลอง กลอง#Thai

(กลอง~) a type of double-headed barrel drum, sounded with bent drumsticks, traditionally used as an emblem of royalty.


ต่อย

dtɔ̀i (romanization)
การต่อย (abstract-noun)

Cognate with Shan တွႆႇ (tàui), Ahom 𑜄𑜨𑜐𑜫 (toñ), Zhuang doiz.

(transitive, as of an egg) to crack open; to knock open; to break open.

(transitive or intransitive, as of a bee, scorpion, etc) to sting.

ต่อยมวย
dtɔ̀i muai
to box
(literally) to do boxing; to engage in boxing

(transitive, of boxing) to do; to engage in; to participate in.


หงส์

หงส์ • (hǒng)

→ Shan: ႁူင် (hǔung)

From Pali haṃsa, from Sanskrit हंस (haṃsa).


ขูด

kùut (romanization)
การขูด (abstract-noun)

Cognate with Isan ขูด, Lao ຂູດ (khūt), Northern Thai ᨡᩪᨯ, Khün ᨡᩪᨯ, Lü ᦃᦳᧆᧈ (ẋud¹), Tai Dam ꪄꪴꪒ, Tai Dón ꪄꪴꪒ, Shan ၶုတ်ႇ (khùt).

cog

Lü ᦃᦳᧆᧈ (ẋud¹)


บุตร

th-noun

บุตร • (bùt)

From Sanskrit पुत्र (putra, “child; son”).

(formal) child; offspring (irrespective of the sex).


รับรู้

th-verb

รับรู้ • (ráp-rúu) (abstract noun การรับรู้)

ráp-rúu (romanization)
การรับรู้ (abstract-noun)


นอน

nɔɔn (romanization)
การนอน (abstract-noun)

From Proto-Tai *nwɯːnᴬ (“to lie down; to sleep”). Cognate with Northern Thai ᨶᩬᩁ, Khün ᨶᩬᩁ, Lao ນອນ (nǭn), Lü ᦓᦸᧃ (noan), Tai Dam ꪙꪮꪙ, Tai Dón ꪙꪮꪙ, Shan ၼွၼ်း (náun), Tai Nüa ᥘᥩᥢᥰ (löan) or ᥢᥩᥢᥰ (nöan), Aiton ꩫွꩫ် (non), Phake ꩫွꩫ် (non), Ahom 𑜃𑜨𑜃𑜫 (non), Nong Zhuang noanz.

inh

to sleep; to go to bed; to take a nap; to be in or as in the state of sleep; to cease being awake; to be asleep.


นอน

th-adj

นอน • (nɔɔn)


แกล้ง

th-verb

แกล้ง • (glɛ̂ɛng) (abstract noun การแกล้ง)

glɛ̂ɛng (romanization)
การแกล้ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ແກ້ງ (kǣng), Shan ၵႅင်ႈ (kēng) or ၵဵင်ႈ (kāeng).

to subject to annoyance, trouble, vexation, or humiliation: to annoy, to trouble, to vex, to harass, to persecute, to bully, to tease, to make fun of, to prank, etc.


แกล้ง

th-adv

แกล้ง • (glɛ̂ɛng)

(archaic) intentionally; deliberately; wilfully; designedly; purposely; on purpose.


ฝัน

From Proto-Tai *hwanᴬ (“dream”). Cognate with Lao ຝັນ (fan), Northern Thai ᨺᩢ᩠ᨶ, Lü ᦚᧃ (ḟan), Shan ၽၼ် (phǎn) or ၾၼ် (fǎn), Tai Dam ꪠꪽ, Ahom 𑜇𑜃𑜫 (phan) or 𑜇𑜞𑜃𑜫 (phran). Compare Sui vyanl (“dream”), Southern Kam bienl, biaenl (“dream”).


ฝัน

fǎn (romanization)
การฝัน (abstract-noun)


เลีย

liia (romanization)
การเลีย (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *liəᴬ⁴ (“to lick”), from Proto-Tai *C̬.lwiəᴬ (“to lick”). Cognate with Lao ເລຍ (līa), Northern Thai ᩃ᩠ᨿᩮ, Lü ᦵᦟ (le), Tai Dam ꪩꪸ, Shan လေး (lée), Tai Nüa ᥘᥥᥰ (lë), Ahom 𑜎𑜦 (le), Zhuang riz, Nong Zhuang laix.

inh+

(used of a fire, flame, sunlight, etc) to affect or attack as if licking.

flame; sunlight; etc; flame; sunlight; etc

(sarcastic, sometimes offensive, originating from the behavior of a dog that licks its owner) to fawn.


เกี่ยว

th-verb

เกี่ยว • (gìao) (abstract noun การเกี่ยว)

gìao (romanization)
การเกี่ยว (abstract-noun)

to concern; to be concerned with; to be related to; to be about.

to hook; to seize; to hitch; to link; to hook up.


เกี่ยว

th-adj

เกี่ยว • (gìao) (abstract noun ความเกี่ยว)

gìao (romanization)
ความเกี่ยว (abstract-noun)

(is) entangled with; (is) hugging; (is) embracing.


อัมพร

th-noun

อัมพร • (am-pɔɔn)

From Sanskrit अम्बर (ambara, “sky”) or Pali ambara (“sky”).
Compare Lao ອຳພອນ (ʼam phǭn).


แหก

hɛ̀ɛk (romanization)
การแหก (abstract-noun)

(often considered vulgar) to break apart; to pull apart; to stretch out or apart; to spread out; to widen.

to break out (of some place); to escape forcefully.

break someone's face
break someone's face


นามสกุล

From นาม (naam) + สกุล (sà-gun).
Probably first used on 22 March 2455 BE (1913 CE), when the Family Names Act 1913 (พระราชบัญญัติขนานนามสกุล พระพุทธศักราช ๒๔๕๖) was promulgated.

ชื่อสกุล ชื่อสกุล#Thai


เตะ

dtè (romanization)
การเตะ (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 踢 (MC thek). Cognate with Lao ເຕະ (te), Zhuang dik, Saek เต๊ะ.


ลืม

lʉʉm (romanization)
การลืม (abstract-noun)

From Proto-Tai *lɯːmᴬ (“to forget”). Cognate with Northern Thai ᩃᩨ᩠ᨾ, Lao ລືມ (lư̄m), Khün ᩃᩨ᩠ᨾ, Lü ᦟᦹᧄ (luem), Tai Dam ꪩꪳꪣ, Shan လိုမ်း (lúem), Tai Nüa ᥘᥪᥛᥰ (lüem), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (lüm), Zhuang lumz. Compare Proto-Austronesian *alim (“to forget”) (whence Paiwan alim).


ลืม

From Proto-Southwestern Tai *mlɯnᴬ (“to open (the eyes)”) (Pittayaporn, 2008). The final /*-n/ became /-m/ due to assimilation with initial /*m-/. The initial /*ml-/ became /l-/ as usual. Cognate with Isan มืน, Lao ມືນ (mư̄n), Northern Thai ᨾᩨ᩠ᨶ, Khün ᨾᩨ᩠ᨶ, Lü ᦙᦹᧃ (muen), Shan မိုၼ်း (múen).

der

to open (the eyes) (usually used in conjunction with ตา ("eye") as ลืมตา).


โลก

lôok (romanization)
ใบ (classifier)
โลก (classifier)

From Sanskrit लोक (loka, “world”). Compare Lao ໂລກ (lōk), Burmese လောက (lau:ka.).

มิมาสเอนเซลาดัสเทธิสไดโอนเรอาไททันไอเพทัส


ใช้

chái (romanization)
การใช้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʑaɰꟲ (“to commission”). Cognate with Lao ໃຊ້ (sai), Northern Thai ᨩᩲ᩶ or ᨩᩱ᩶, Lü ᦺᦋᧉ (tsay²), Tai Dam ꪻꪋ꫁, Tai Dón ꪻꪋꫂ, Shan ၸႂ်ႉ (tsâ̰ue), Tai Nüa ᥓᥬᥳ (tsȧue), Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow), Zhuang sawj, Zuojiang Zhuang cawj.

to exercise (a power, right, freedom, etc).

to require (someone to do something); to have or make (someone do something).

1956 November 15, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 73, number 95A(special), สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 56:
ถ้าความผิดที่ได้ใช้...ได้กระทำถึงขั้นลงมือ...
tâa kwaam-pìt tîi dâai chái ... dâai grà-tam tʉ̌ng kân long-mʉʉ ...
If the offence which has been abetted...has been committed to the point of commencement...

to pay (a debt, sum, etc); to perform (an obligation, etc).


ไพศาล

th-adj

ไพศาล • (pai-sǎan) (abstract noun ความไพศาล)

pai-sǎan (romanization)
ความไพศาล (abstract-noun)


มหาสมุทร

th-noun

มหาสมุทร • (má-hǎa-sà-mùt)

From Sanskrit महासमुद्र (mahāsamudra, “ocean”, literally “great sea”). Equivalent to มหา (má-hǎa) + สมุทร (sà-mùt). Cognate with Lao ມະຫາສະມຸດ (ma hā sa mut).

bor

สุนทรภู่, พระอภัยมณี:
ถึงม้วยดินสิ้นฟ้ามหาสมุทร ไม่สิ้นสุดความรักสมัครสมาน
tʉ̌ng múuai din sîn fáa má-hǎa-sà-mùt · mâi sîn-sùt kwaam-rák sà-màk-sà-mǎan
Though the earth ends, the heaven falls, and the ocean is no more, our love and union shall never cease.


ยมทูต

From Sanskrit यमदूत (yamadūta, “Yama's agent”). Compare Lao ຍົມມະທູດ (nyom ma thūt).

ยมบาล

underworld officer whose duty is to enforce judgments passed by the underworld court

(Buddhism, Hinduism) An underworld officer whose duty is to bring a dead person before the underworld court for trial.

(theology) an officer of the hell, especially one with a similar duty.

a crow (any of several birds of the genus Corvus and the family Corvidae, traditionally believed to be agents of the underworld).

(figurative) anyone or anything that deprives a living creature of its life or that brings death.


อ่าน

àan (romanization)
การอ่าน (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔaːnᴮ (“to recite”). Cognate with Northern Thai ᩋ᩵ᩣ᩠ᨶ, Lao ອ່ານ (ʼān), Tai Dam ꪮ꪿ꪱꪙ, Lü ᦀᦱᧃᧈ (˙ʼaan¹), Shan ဢၢၼ်ႇ (ʼàan), Ahom 𑜒𑜃𑜫 (ʼan), Tày án. Compare Khmer អាន (ʼaan).

cog

Lao ອ່ານ (ʼān)

Lü ᦀᦱᧃᧈ (˙ʼaan¹)


ทำ

tam (romanization)
การทำ (abstract-noun)

Clipping of กระทำ (grà-tam). Cognate with Lao ທຳ (tham).

to make; to do; to perform; to conduct; to carry out; to execute.

อาวุธครบทั้งยี่สิบหัตถ์ แกว่งกวัดไวว่องดั่งจักรผัน ใครทำน้องกูมาสู้กัน จะหํ้าหั่นมิให้แค้นคอกา

1797, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก, รามเกียรติ์, เล่ม ๒๗:

to harm; to hurt; to injure; to subject to something bad or unfavourable.

to express; to conduct (oneself in a certain way).


หมวก

→ Urak Lawoi': โมะ (moq)

From Old Chinese 帽 (OC *muːɡs). Cognate with Lao ໝວກ (mūak), Khmer មួក (muək), Mon ဒမှော်. Compare Proto-Mon-Khmer *muuk ~ muək (“hat”).

1 Samuel 17:5, KJV:
เขาสวมหมวกทองสัมฤทธิ์ไว้ที่ศีรษะ
kǎo sǔuam mùuak tɔɔng-sǎm-rít wái tîi sǐi-sà
And he had an helmet of brass upon his head.

Exodus 39:28, KJV:
และทำผ้ามาลา และทำหมวกด้วยผ้าป่าน
lɛ́ tam pâa maa-laa lɛ́ tam mùuak dûuai pâa bpàan
And a mitre of fine linen, and goodly bonnets of fine linen,

Daniel 3:21, KJV:
แล้วคนเหล่านี้ก็ถูกมัดไว้ขณะที่ใส่เสื้อ กางเกง หมวก และเครื่องแต่งกายอื่น ๆ
lɛ́ɛo kon lào níi gɔ̂ɔ tùk mát wái kà-nà tîi sài sʉ̂ʉa gang-gɛɛng mùuak lɛ́ krʉ̂ʉang-dtɛ̀ng-gaai ʉ̀ʉn ʉ̀ʉn
Then these men were bound in their coats, their hosen, and their hats, and their other garments,

headwear of any kind, as cap, crown, hat, helmet, etc.


มา

maa (romanization)
การมา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰmaːᴬ (“to come”). Cognate with Northern Thai ᨾᩣ (maa), Khün ᨾᩣ (maa), Isan มา, Lao ມາ (mā), Lü ᦙᦱ (maa), Tai Dam ꪣꪱ, Tai Dón ꪝꪱ, Shan မႃး (máa), Tai Nüa ᥛᥣᥰ (mäa), Aiton မႃ (mā), Phake မႃ (mā), Ahom 𑜉𑜠 (ma) or 𑜉𑜡 (mā) or 𑜉𑜡𑜠 (māa), Zhuang maz.

คุณมาจากที่ไหน

to move or come (towards the speaker's direction); to arrive.


มา

used to indicate motion towards the speaker's direction.

used to indicate motion that still continues or that continues up to a certain point of time.


คร่อม

th-verb

คร่อม • (krɔ̂m) (abstract noun การคร่อม)

krɔ̂m (romanization)
การคร่อม (abstract-noun)


เชื่อ

เชื่อ • (chʉ̂ʉa) (abstract noun การเชื่อ or ความเชื่อ)

chʉ̂ʉa (romanization)
การเชื่อ (abstract-noun)
ความเชื่อ (abstract-noun)

→ Khmer: ជឿ (cɨə)

From Proto-Tai *ɟɯəᴮ (“to believe”). Compare Middle Chinese 貰 (MC zyaeH, “to borrow; to loan”) and 賒 (MC syae, “to buy and sell on credit”). Cognate with Northern Thai ᨩᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Isan เซื่อ, Lao ເຊື່ອ (sư̄a), Lü ᦵᦋᦲᧈ (tsoe¹), Tai Dam ꪹꪋ꪿, Shan ၸိူဝ်ႈ (tsōe), Ahom 𑜋𑜥 (chū).

cog

Lao ເຊື່ອ (sư̄a)

เหลือเชื่อ

lʉ̌ʉa-chʉ̂ʉa


ทำนาย

From Middle Khmer °daṃnāya, °daṃnāyya (“forecast; prediction; prophecy”), extended forms of Middle Khmer dāya (“to interpret; to portend; to presage"”), from which Thai ทาย (taai) was derived. Cognate with Modern Khmer ទំនាយ (tumniəy).

divination; forecast; prediction; prophecy.

(of an omen, dream, etc) interpretation.


ทำนาย

th-verb

ทำนาย • (tam-naai) (abstract noun การทำนาย)

tam-naai (romanization)
การทำนาย (abstract-noun)

to divine; to forecast; to predict; to prophesy.


สร้าง

สร้าง • (sâang) (abstract noun การสร้าง)

sâang (romanization)
การสร้าง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩈ᩶ᩣ᩠ᨦ, Lao ສ້າງ (sāng), Khün ᩈ᩶ᩣ᩠ᨦ, Lü ᦉᦱᧂᧉ (ṡaang²), Shan သၢင်ႈ (sāang), Ahom 𑜏𑜂𑜫 (saṅ). Compare Khmer សាង (saang), Mon သြိုၚ်.

cog

Lü ᦉᦱᧂᧉ (ṡaang²)

สร้างข้อแก้ตัว

สร้างปัญหาให้สังคม

มันสร้างศัตรูไว้เยอะ

สะพานกำลังสร้างอยู่

บางคนเชื่อว่าพระเจ้าสร้างโลก

Some people believe that God created the world.

baang kon chʉ̂ʉa wâa prá-jâao sâang lôok

to bring into being: to build, to construct, to create, to make, etc.


เข้า

kâo (romanization)
การเข้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *χawꟲ (“to enter”). Cognate with Lao ເຂົ້າ (khao), Northern Thai ᨡᩮᩢ᩶ᩣ, Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²), Tai Dam ꪹꪄ꫁ꪱ, Tai Nüa ᥑᥝᥲ (xàw), Shan ၶဝ်ႈ (khāo), Ahom 𑜁𑜧 (khaw), 𑜁𑜨𑜧 (khow), 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww) or 𑜁𑜨𑜧𑜈𑜫 (khoww), Nùng khàu, Bouyei hauc, Zhuang haeuj.

Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²)

to move in or inwards: to come in, to go in, to enter, etc; to cause to do so.


เข้า

th-adv

เข้า • (kâo)

cog

Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²)


เข้า

th-noun

เข้า • (kâo)

ข้าว ข้าว#Thai


ศัพท์

ศัพท์ • (sàp)


เขียน

th-verb

เขียน • (kǐian) (abstract noun การเขียน)

kǐian (romanization)
การเขียน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᨿᩁ, Lao ຂຽນ (khīan), Khün ᨡ᩠ᨿᩁ, Lü ᦵᦃᧃ (ẋen), Tai Dam ꪄꪸꪙ.

cog

Lü ᦵᦃᧃ (ẋen)

เขียนตัวหนังสือ

เขียนภาพ

เขียนเรื่องสั้น

เขียนบทภาพยนตร์

เขียนงานวิจัย


จำ

th-verb

จำ • (jam) (abstract noun การจำ or ความจำ)

jam (romanization)
การจำ (abstract-noun)
ความจำ (abstract-noun)

From Old Khmer ចាំ (cāṃ), ចាំម (cāṃm), ចាម៑ (cām), ចំ (caṃ), ចម៑ (cam, “to remain, to stay; to bear in mind, to memorise, to recall, to remember; etc”). Cognate with Modern Khmer ចាំ (cam); Lao ຈຳ (cham); Northern Thai ᨧᩴᩣ. Extended as Thai จำนำ (jam-nam), ประจำ (bprà-jam).

(archaic) to stay or remain; to cause to stay or remain.

to keep; to hold; to confine; to detain; to imprison.

to keep in mind; to bear in mind; to memorise; to remember; to recall.


จำ

(somewhat elegant or archaic when used alone) to need, be needed, be required, or be forced (to do something).


กาล

From Sanskrit काल (kāla, “time”). Cognate with Lao ການ (kān). Compare Shan ၵႃႇလ.


รู้

รู้ • (rúu) (abstract noun การรู้ or ความรู้)

rúu (romanization)
การรู้ (abstract-noun)
ความรู้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *rɯːwꟲ (“to know”). Cognate with Northern Thai ᩁᩪ᩶, Isan ฮู้, Lao ຮູ້ (hū), Lü ᦣᦴᧉ (huu²), Tai Dam ꪭꪴ꫁, Shan ႁူႉ (hṵ̂u), Ahom 𑜍𑜥 (rū) or 𑜍𑜤𑜈𑜫 (ruw), Zhuang rox, Saek รอ.

ผมรู้ข่าวช้าไปหน่อย

I became aware of the news a little too late.

เขาเพิ่งรู้ว่าท้อง

She's just found out that she's pregnant.

(intransitive, transitive) to know (information), to be aware

(intransitive, transitive) to understand


จักรยาน

th-noun

จักรยาน • (jàk-grà-yaan) (classifier คัน)

jàk-grà-yaan (romanization)
คัน (classifier)

From จักร (jàk, “wheel”) + ยาน (yaan, “vehicle”), literally "wheeled vehicle"; believed to be a clipping of ทวิจักรยาน (tá-wí-jàk-grà-yaan), from ทวิ (tá-wí, “two”) + จักร (jàk, “wheel”) + ยาน (yaan, “vehicle”), literally "two-wheeled vehicle", possibly a calque of English bicycle; possibly first used around 1895.


ผ่าน

pàan (romanization)
การผ่าน (abstract-noun)

Cognate with Lao ຜ່ານ (phān), Northern Thai ᨹ᩵ᩣ᩠ᨶ, Khün ᨹ᩵ᩣ᩠ᨶ, Lü ᦕᦱᧃᧈ (ṗhaan¹).

cog

Lü ᦕᦱᧃᧈ (ṗhaan¹)

to pass: to move or proceed (from one to another, past, over, beyond, across, or through).

to pass: to go through or beyond (as a gate, barrier, etc).

to pass; to be over; to be past; to come to an end; to terminate.

to pass; to skip; to leave out; to leave unconsidered.

(of a competition, examination, or the like) to pass: to undergo or complete successfully; to be successful (in).

examination; or the like; examination; or the like

to pass: to grant or receive approval or sanction through a vote.

(colloquial) to be satisfactory; to be acceptable.

(archaic) to occupy, to possess; to have charge or control (of); to administer, to rule.


ผ่าน

th-prep

ผ่าน • (pàan)

cog

Lü ᦕᦱᧃᧈ (ṗhaan¹)

from one to another; past; over; beyond; across; through.


ผ่าน

th-noun

ผ่าน • (pàan)

cog

Lü ᦕᦱᧃᧈ (ṗhaan¹)


หา

hǎa (romanization)
การหา (abstract-noun)

From Proto-Tai *kraᴬ (“to seek”). Cognate with Northern Thai ᩉᩣ, Lao ຫາ (hā), Lü ᦠᦱ (ḣaa), Tai Dam ꪬꪱ, Shan ႁႃ (hǎa), Tai Nüa ᥑᥣᥴ (xáa), Ahom 𑜁𑜡 (khā) or 𑜁𑜞𑜠 (khra), Zhuang ra, Saek หร่า, Tày xa.

to seek; to find; to search; to look (for).

สวัสดีค่ะ มาหาใครคะ
sà-wàt-dii kâ · maa hǎa krai ká
Hello. Who would you like to see?


หา

used to express surprise, bewilderment, disbelief, contempt, or interrogation.


เมา

th-verb

เมา • (mao) (abstract noun การเมา or ความเมา)

mao (romanization)
การเมา (abstract-noun)
ความเมา (abstract-noun)

From Proto-Tai *mawᴬ (“drunk”). Cognate with Northern Thai ᨾᩮᩢᩣ, Lao ເມົາ (mao), Lü ᦙᧁ (maw), Tai Dam ꪹꪣꪱ, Tai Dón ꪹꪝꪱ, Shan မဝ်း (máo), Tai Nüa ᥛᥝᥰ (mäw), Zhuang maeuz, Zuojiang Zhuang maeuz.

เมาเหล้า
mao lâo
to be drunk.
(literally) to be intoxicated with liquor.

เมากัญชา

to be intoxicated, as with alcohol, drug, etc.

เมาหมัด

เมารถ
mao rót
to be carsick.
(literally) to be nauseated by a wheeled vehicle.

เมาเรือ
mao rʉʉa
to be seasick.
(literally) to be nauseated by a vessel.

to nauseate: to have a queasy and dizzy sensation.

(figurative) to lose conscience because of absorption in, addiction to, or infatuation with someone or something, as power, authority, wealth, praise, honour, etc.


ราตรี

From Sanskrit रात्रि (rātri, “night”). Compare Khmer រាត្រី (riətrəy).


ขอ

From Proto-Tai *xɔːᴬ (“hook”). Cognate with Northern Thai ᨢᩬᩴ, Lao ຂໍ (khǭ), Shan ၶေႃ (khǎu), Ahom 𑜁𑜦𑜡 (khō).


ขอ

kɔ̌ɔ (romanization)
การขอ (abstract-noun)

From Proto-Tai *k.roːᴬ (“to beg”). Cognate with Northern Thai ᨡᩬᩴ, Lao ຂໍ (khǭ), Shan ၶေႃ (khǎu), Bouyei jol, Zhuang gyo.

ขออีกแก้ว

kɔ̌ɔ ìik gɛ̂ɛo


แทง

tɛɛng (romanization)
การแทง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *dɛːŋᴬ² (“to stab; to pierce”); Cognate with Lao ແທງ (thǣng), Lü ᦶᦑᧂ (taeng), Shan တႅင်း (téng), Tai Nüa ᥖᥦᥒᥰ (täeng), Ahom 𑜄𑜢𑜂𑜫 (tiṅ), Zuojiang Zhuang tengz.


เทพ

th-noun

เทพ • (têep)

From Pali deva (“deity; god”) or Sanskrit देव (deva, “deity; god”); probably via Old Khmer debbha, debva, dœbva (“deity; god”). Ultimately from Proto-Indo-European *deywós (“god, the celestial one”). Cognate with Lao ເທບ (thēp), Modern Khmer ទេព (teep), and Malay dewa.

der

องค์ องค์#Thai

(theology) (classifier ตน or องค์) god; deity.

ราช ราช#Thai

ธรรม ธรรม#Thai

the Thai ecclesiastical rank above ราช (râat) and below ธรรม (tam).


เทพ

têep (romanization)
ความเทพ (abstract-noun)

(slang) divine: extremely good; unusually lovely; very pleasing; of superhuman or surpassing excellence.

(slang, sarcastic) inviolable; sacrosanct; untouchable; uncriticisable; unchangeable; beyond interference.


โจร

Borrowed from Sanskrit चोर (cora, “thief”).


บัง

bang (romanization)
การบัง (abstract-noun)

From Old Khmer paṅ, pāṅ, *paṅ, pāṃṅa (“to cover (from view), to hide, to mask, to veil, to screen, to conceal, to bury; to cover (from access), to bar (the way), to block, to obstruct, to cut off (line of sight); to cover (from danger), to shield, to protect, to guard, to defend”). Cognate with Modern Khmer បាំង (bang); Lao ບັງ (bang).

to cover: to shade, to screen, to hide from view, to prevent from being seen, to block, to conceal; to shield, to shelter, to protect.


บัง

Semi-learned borrowing from Malay abang (“elder brother”).

slbor

(colloquial) a term of address to or title for a man of Malay or Indian descent.


ถาก

tàak (romanization)
การถาก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨳᩣ᩠ᨠ, Lao ຖາກ (thāk), Lü ᦏᦱᧅ (ṫhaak), Shan ထၢၵ်ႇ (thàak), Tai Nüa ᥗᥣᥐᥱ (thǎak), Phake ထက် (thak), Ahom 𑜌𑜀𑜫 (thak).


วาง

waang (romanization)
การวาง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *waːŋᴬ⁴ (“to place down; to put down”). Cognate with Northern Thai ᩅᩤ᩠ᨦ, Lao ວາງ (wāng), Lü ᦞᦱᧂ (vaang), Tai Dam ꪫꪱꪉ, Shan ဝၢင်း (wáang), Tai Nüa ᥝᥣᥒᥰ (wäang), Ahom 𑜈𑜂𑜫 (baṅ).

inh

to file; to submit; to present; to lodge.

(of a medicine, poison, etc) to give; to administer.

to lay down; to give up; to yield; to leave.

(of a rule, regulation, etc) to lay down; to set up; to fix; to establish.

to lay out; to design; to plan; to plot.

to let out; to release; to express; to make known; to reveal.

(archaic) to discharge; to fire; to shoot.


วาง

waang (romanization)
ความวาง (abstract-noun)

(archaic, poetic, describing a movement) hurriedly, hastily, rushingly; incessantly, on and on, without stopping.


ใส่

sài (romanization)
การใส่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *s.cɤːlᴮ (“to put (on/in)”). Cognate with Northern Thai ᩈᩲ᩵, Lao ໃສ່ (sai), Lü ᦺᦉᧈ (ṡay¹), Tai Dam ꪻꪎ꪿, Shan သႂ်ႇ (sàue), Tai Nüa ᥔᥬᥱ (sǎue), Ahom 𑜏𑜧 (saw) or 𑜏𑜧𑜤 (sawu), Saek จอ.

cog

Lü ᦺᦉᧈ (ṡay¹)

to put, place, or set (in, into, etc); to cause to be in, into, etc; to insert; to add.

(slang) to hit, to strike; to punch, to jab.


ใส่

Lü ᦺᦉᧈ (ṡay¹)


เข้าใจ

th-verb

เข้าใจ • (kâo-jai) (abstract noun การเข้าใจ or ความเข้าใจ)

kâo-jai (romanization)
การเข้าใจ (abstract-noun)
ความเข้าใจ (abstract-noun)

From เข้า (kâo, “to enter”) + ใจ (jai, “heart”), literally “to enter the heart”. Cognate with Lao ເຂົ້າໃຈ (khao chai), Northern Thai ᨡᩮᩢ᩶ᩣᨧᩲ, Lü ᦃᧁᧉᦺᦈ (ẋaw²ṫsay), Tai Dam ꪹꪄ꫁ꪱꪻꪊ, Shan ၶဝ်ႈၸႂ် (khāo tsǎue).

cog

Lü ᦃᧁᧉᦺᦈ (ẋaw²ṫsay)

Tai Dam ꪹꪄ꫁ꪱꪻꪊ

1919, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “คำนำ”, in โคลงกวีโบราณ, 2nd edition, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 3:
โคลงโบราณที่พิมพ์ในเล่มนี้ เข้าใจว่า พระยาตรังรวบรวม
kloong boo-raan tîi pim nai lêm níi · kâo-jai wâa · prá-yaa dtrang rûuap-ruuam
The ancient khlongs that are printed in this volume are understood to have been compiled by Phraya Trang.

1962, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา, “อธิบายนิราศเดือน”, in วรรณกรรมต่างเรื่อง, พระนคร: โรงพิมพ์ธรรมบรรณาคาร, page 58:
บางคนเข้าใจว่า สุนทรภู่แต่ง...แต่พิเคราะห์...ความที่แต่ง ผิดกับสุนทรภู่
baang kon kâo-jai wâa · sǔn-tɔɔn-pûu dtɛ̀ng ... dtɛ̀ɛ pí-krɔ́ ... kwaam tîi dtɛ̀ng · pìt gàp sǔn-tɔɔn-pûu
Some people understood that Sunthon Phu composed [this work]...but, having examined...the contents that have been composed, [I found that they] were different from Sunthon Phu['s works].


กุมาร

From Sanskrit कुमार (kumāra, “boy; child; groom; heir apparent; prince; son; young man; etc”, literally “one who easily dies”); probably via Old Khmer កុមារ៑ (kumār) or Pre-Angkorian Old Khmer កុមារ (kumāra, “boy; son; youth; prince, heir apparent, crown prince (found only as a personal name, slave name, and toponym)”).
Cognate with Modern Khmer កុមារ (komaa), Lao ກຸມານ (ku mān).

bor

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(of a royal person) (พระ, พระราช, ราช~) son, especially one who is still a boy.

(slang) child ghost servant, created by surgically removing an unborn baby from the womb of its mother, roasting the baby until its body dries during a rite held at a graveyard, and covering the dry-roasted corpse with gold leaf. The corpse is carried by someone who believes that the ghost dwelling in it may be employed.


กับ

From Proto-Tai *kapᴰ (“with; and”). Cognate with Lao ກັບ (kap), Lü ᦂᧇ (k̇ab), Shan ၵပ်း (káp), Tày cắp. Compare to Cantonese 及 gap6 (MC *ɡˠiɪp̚).


กับ

ไปกับใคร

เห็นกับตา

เล่นกับไฟ

เท่ากับ

ฝากปลากับแมว
fàak bplaa gàp mɛɛo
to entrust a cat with a fish
(literally) to entrust a fish to a cat

used to indicate a point, person, etc, reached or approached, a relation, condition, amount, etc: to; towards; etc.

เขาร้ายกับฉัน

แข่งกับเวลา

to; in opposition or opposite direction to; against; hostile to; versus.

นอนกับพื้น

nɔɔn gàp pʉ́ʉn

used to indicate a place, location, spot, etc: on; upon; at; etc.


นั่ง

nâng (romanization)
การนั่ง (abstract-noun)

From Proto-Tai *naŋᴮ (“to sit”). Cognate with Northern Thai ᨶᩢ᩠᩵ᨦ, Lao ນັ່ງ (nang), Lü ᦓᧂᧈ (nang¹), Tai Dam ꪙꪰ꪿ꪉ, Shan ၼင်ႈ (nāng), Aiton ꩫင် (naṅ), Ahom 𑜃𑜂𑜫 (naṅ), Zhuang naengh, Saek หนั้ง.

2018 May 12, ศัลยา, 05:17 from the start, in บุพเพสันนิวาส เวอร์ชันจัดเต็ม EP.1 ตอนที่ 2/3 (บุพเพสันนิวาส), episode 1, spoken by คุณหญิงจำปา (ชไมพร จตุรภุช), กรุงเทพฯ: ช่อง 3, retrieved 2021-04-01:
แม่การะเกดเป็นหลานของท่านเจ้าคุณที่นั่งเมืองพระพิษณุโลก
mɛ̂ɛ gaa-rá-gèet bpen lǎan kɔ̌ɔng tâan jâo-kun tîi nâng mʉʉang prá pít-sà-nú-lôok
Mae Karaket is a granddaughter of His Excellency, who ruleth Phra Phitsanulok City.

(archaic) to chair, to preside (over); to rule, to administer.


ราศี

From Sanskrit राशि (rāśi, “cluster; heap; pile; zodiac sign”); probably via Old Khmer rāśi, raśi (“zodiac sign”). Compare Modern Khmer រាសី (riəsəy).

(elegant) sum; mass; assemblage; aggregate; accumulation.

beauty, excellence, or goodness of form, manner, conduct, motion, or action.

favorable sign; propitious circumstance.

any of the twelve divisions of the ecliptic under the solar system of astrology, each divided into 30 degrees and represented by a constellation.

any of the twelve solar zodiac signs, named after the said twelve constellations.


เสีย

th-verb

เสีย • (sǐia) (abstract noun การเสีย or ความเสีย)

sǐia (romanization)
การเสีย (abstract-noun)
ความเสีย (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *siəᴬ¹ (“to lose (something)”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᨿᩮ, Khün ᩈ᩠ᨿᩮ, Lao ເສຍ (sīa), Lü ᦵᦉ (ṡe), Shan သေ (sěe), Tai Nüa ᥔᥥᥴ (sé), Phake ꩬေ (se), Ahom *𑜏𑜦𑜧 (*sē).

inh

to degenerate; to deteriorate; to worsen; to decay.

to lose; to be deprived of; to have no more.

to be out of order; to stop functioning.

(archaic) to offer: to present as an act of worship or devotion.


เสีย

th-part

เสีย • (sǐia)

used at the end of a verb or adverb for emphasising or for indicating an imperative or hortative.


บอก

bɔ̀ɔk (romanization)
การบอก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨷᩬᨠ, Lao ບອກ (bǭk), Lü ᦢᦸᧅᧈ (ḃoak¹) or ᦢᦸᧅ (ḃoak), Tai Nüa ᥛᥩᥐᥱ (mǒak), Tai Dam ꪚꪮꪀ, Shan မွၵ်ႇ (màuk) or ဝွၵ်ႇ (wàuk), Ahom 𑜈𑜨𑜀𑜫 (bok).

cog

Lü ᦢᦸᧅᧈ (ḃoak¹)


ฝืน

fʉ̌ʉn (romanization)
การฝืน (abstract-noun)

ฝืนใจ

ฝืนธรรมชาติ

ฝืนระเบียบ

to be or go against (a law, a requirement, one's or someone's desire, etc).

ฝืนยิ้ม

to force: to bring about of necessity or as a necessary result.