จิงโจ้

→ Lao: ຈິງໂຈ້ (ching chō)

/t͡ɕiŋ˧.t͡ɕoː˥˩/

The noun originated from the cry of the bird, and was later applied to the marsupial (first attested around 1896), the bug, etc.
The adjective was from wordplay on จริงใจ (jing-jai, “sincere; faithful; truthful”).

th-l

(mythology and archaic) half-bird, half-man monster.


มังกร

mang-gɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

From corruption of มกร (má-gɔɔn). Cognate with Lao ມັງກອນ (mang kǭn).


วลี

From Sanskrit वली (valī, “wrinkle”) or Pali valī (“wrinkle”). Cognate with Lao ວະລີ (wa lī).


กบ

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -p sound


เพศชาย

/pʰeːt̚˥˩.t͡ɕʰaːj˧/


นาม

From Pali nāma (“name”) or Sanskrit नाम (nāma, “name”). Cognate with Old Khmer nām, nāma; Modern Khmer នាម (niəm); Lao ນາມ (nām).

(philosophy, religion) intangible or formless thing, as emotion, feeling, etc.


กาล

From Sanskrit काल (kāla, “time”). Cognate with Lao ການ (kān). Compare Shan ၵႃႇလ.


ประธาน

From Sanskrit प्रधान (pradhāna, “leading; presiding; etc”); possibly via Old Khmer pradhāna, pradāna, prathṭhāna, braḥ dhāna, braḥ dhāṇa, braḥ thāna (“chief, lord, master, leader; man of distinction, personage of note; supreme, most important; etc”). Cognate with Lao ປະທານ (pa thān), Modern Khmer ប្រធាន (prɑɑthiən).


สหาย

th-noun

สหาย • (sà-hǎai)

First attested in the Inscription of Wat Si Chum (จารึกวัดศรีชุม), c. 1341-1367. Possibly borrowed from Middle Khmer សហាយ (sahāya), ultimately from Sanskrit सहाय (sahāya, “friend; follower”) or Pali sahāya (“companion”).


เทวดา

From Pali devatā (“god; deity”), from Sanskrit देवता (devatā, “idem”); probably via Old Khmer devatā, devtā (“idem”). Cognate with Modern Khmer ទេវតា (teivĕəʼtaa), Lao ເທວະດາ (th dā).

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

(theology, mythology) (classifier องค์ or พระองค์ or, archaically, ตน) god; deity; divine being; celestial being; immortal being.


ราศี

raa-sǐi (romanization)
ราสี (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit राशि (rāśi, “cluster; heap; pile; zodiac sign”); probably via Old Khmer rāśi, raśi (“zodiac sign”). Compare Modern Khmer រាសី (riəsəy).

bor

any of the twelve divisions of the ecliptic under the solar system of astrology, each divided into 30 degrees and represented by a constellation.

any of the twelve solar zodiac signs, named after the said twelve constellations.


สิงห์

th-noun

สิงห์ • (sǐng)

From Sanskrit सिंह (siṃha, “lion”); probably via Old Khmer siṅha, siṅ (“lion; Leo”). Cognate with Modern Khmer សិង្ហ (senghɑɑ), Lao ສິງ (sing). Compare Pali sīha, from which Thai สีหะ was derived.

ราช ราช#Thai

(mythology) (ราช~) siṃha, lion-like mythological animal.


สิงห์

th-proper noun

สิงห์ • (sǐng)

ราศี ราศี#Thai


กด

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -t sound.


ขยาย

th-verb

ขยาย • (kà-yǎai) (abstract noun การขยาย)

kà-yǎai (romanization)
การขยาย (abstract-noun)

Uncertain. Possibly corruption of สยาย, from Old Khmer *សអាយ៑ (*saʼāy), *ស្អាយ៑ (*sʼāy), extended forms of Angkorian Old Khmer *សាយ៑ (*sāy, “to spread, to extend; to be spread, to be extended; etc”).


เมษ

th-proper noun

เมษ • (mêet)

From Sanskrit मेष (meṣa, “ram; sheep”). Cognate with Lao ເມດ (mēt).

ราศี ราศี#Thai


ฤกษ์

th-noun

ฤกษ์ • (rə̂ək)

From Sanskrit ऋक्ष (ṛkṣa, “constellation; lunar mansion; star”). Cognate with Old Khmer ṛkṣa (“lunar mansion”); Modern Khmer ឫក្ស (rɨk, “auspicious time determined by astrologer; star”).

cog

2 Kings 21:6, KJV:
และพระองค์ได้ทรงถวายโอรสของพระองค์ให้ลุยไฟ ถือฤกษ์ยาม การใช้เวทมนตร์ ทรงเจ้าเข้าผี และพ่อมดหมอผี พระองค์ทรงกระทำความชั่วร้ายเป็นอันมากในสายพระเนตรของพระเยโฮวาห์ ซึ่งเป็นการยั่วยุให้พระองค์ทรงกริ้วโกรธ
lɛ́ prá-ong dâai song tà-wǎai oo-rót kɔ̌ɔng prá-ong hâi lui fai · tʉ̌ʉ rə̂ək yaam · gaan-chái wêet-mon · song-jâao-kâo-pǐi · lɛ́ pɔ̂ɔ-mót mɔ̌ɔ-pǐi · prá-ong song grà-tam kwaam-chûua-ráai bpen-an-mâak nai sǎai-prá-nêet kɔ̌ɔng prá yee-hoo-waa · sʉ̂ng bpen gaan-yûua-yú hâi prá-ong song grîu-gròot
And he made his son pass through the fire, and observed times, and used enchantments, and dealt with familiar spirits and wizards: he wrought much wickedness in the sight of the LORD, to provoke him to anger.

พระ พระ#Thai

(astrology) (พระ~) time or point of time believed to bring good or bad outcomes, as determined by an astrologer.

(astrology, astronomy, now rare) planet; star.


แม่

th-noun

แม่ • (mɛ̂ɛ)

From Proto-Tai *meːᴮ (“mother”). Cognate with Northern Thai ᨾᩯ᩵, Lao ແມ່ (mǣ), Lü ᦶᦙᧈ (mae¹), Shan မႄႈ (māae), Ahom 𑜉𑜦𑜧 (mē), Bouyei meeh, Zhuang meh.

แม่สื่อแม่ชัก ไม่ได้เจ้าตัวเอาวัวพันหลัก

(grammar) category assigned to a syllable based on its ending sound:

the category กก (gòk) for a syllable ended by the sound [k], which is represented by the letter ก (gɔɔ), ข (kɔ̌ɔ), ฃ (kɔ̌ɔ), ค (kɔɔ), ฅ (kɔɔ), or ฆ (kɔɔ);

the category กง (gong) for a syllable ended by the sound [ŋ], which is represented by the letter ง (ngɔɔ);

the category กด (gòt) for a syllable ended by the sound [t], which is represented by the letter จ (jɔɔ), ฉ (chɔ̌ɔ), ช (chɔɔ), ซ (sɔɔ), ฌ (chɔɔ), ฎ (dɔɔ), ฏ (dtɔɔ), ฐ (tɔ̌ɔ), ฑ (tɔɔ), ฒ (tɔɔ), ด (dɔɔ), ต (dtɔɔ), ถ (tɔ̌ɔ), ท (tɔɔ), ธ (tɔɔ), ศ (sɔ̌ɔ), ษ (sɔ̌ɔ), or ส (sɔ̌ɔ);

the category กน (gon) for a syllable ended by the sound [n], which is represented by the letter ญ (yɔɔ), ณ (nɔɔ), น (nɔɔ), ร (rɔɔ), ล (lɔɔ), or ฬ (lɔɔ);

the category กบ (gòp) for a syllable ended by the sound [p], which is represented by the letter บ (bɔɔ), ป (bpɔɔ), พ (pɔɔ), ฟ (fɔɔ), or ภ (pɔɔ);

the category กม (gom) for a syllable ended by the sound [m], which is represented by the letter ม (mɔɔ);

เกย เกย#Thai

the category เกย (gəəi) for a syllable ended by the sound [j], which is represented by the letter ย (yɔɔ);

เกอว เกอว#Thai

the category เกอว (gəəo) for a syllable ended by the sound [w], which is represented by the letter ว (wɔɔ);

ก กา
ก กา#Thai

the category ก กา (gɔɔ gaa) for an open syllable.


สุจิตรา

From Sanskrit सुचित्रा (sucitrā), from सु (su, “easy; good, fine, excellent”) + चित्रा (citrā, “illusion; unreality; etc”), equivalent to Thai สุ (sù) + จิตรา.

com

สุ (sù) + จิตรา

(Buddhist mythology) Sucitrā, one of the four chief wives of the god Indra.


เศรษฐี

th-noun

เศรษฐี • (sèet-tǐi)

/seːt̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Sanskrit श्रेष्ठी (śreṣṭhī, “merchant”). Compare Old Khmer sesṭhi (“wealthy merchant”); Modern Khmer សេដ្ឋី (seetthəy, “wealthy man”); Lao ເສດຖີ (sēt thī); Pali seṭṭhī (“wealthy man”).

(Hinduism, astronomy, astrology) a name of the fixed star Dhaniṣṭhā, corresponding to Alpha Delphini to Delta Delphini.


ลึงค์

ลึงค์ • (lʉng)

From Sanskrit लिङ्ग (liṅga) or Pali liṅga.


ยักษ์

ยักษ์ • (yák)

From Sanskrit यक्ष (yakṣa, “yakṣa”). Cognate with យក្ស (yĕək); Lao ຍັກ (nyak) and Burmese ယက္ခ (yakhka.). Compare Pali yakkha, from which Thai ยักข์ (yák) is derived.

(mythology) (classifier ตน) yakṣa, a kind of malevolent supernatural being, often depicted as having supernatural power, great strength, a very large stature, and a frightening appearance.

(mythology) (classifier ตน) similar being, as giant, ogre, etc.


นรก

นรก • (ná-rók)

Borrowed from Pali naraka or Sanskrit नरक (naraka); possibly via Old Khmer naraka, naroka, °narraka, °nāraka (“hell; purgatory”). Cognate with Burmese နရက် (na.rak), Modern Khmer នរក (nɔɔnɔrŭək), Lao ນະລົກ (na lok), Dhivehi ނަރަކަ (naraka).

(theology, mythology) hell; purgatory; underworld; realm of the dead.


เงือก

เงือก • (ngʉ̂ʉak)

From Proto-Tai *ŋɯəkᴰ (“crocodile”); cognate with Lao ເງືອກ (ngư̄ak), Tai Dam ꪹꪉꪀ, Shan ငိူၵ်ႈ (ngōek), Tai Nüa ᥒᥫᥐ (ngoek), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük), Nong Zhuang ngowg, Zuojiang Zhuang ngweg.
According to Pittayaporn (2009-2010:16) from Middle Chinese 鱷 (MC ngak, “crocodile”), yet Vovin (2021:113) contends that the loan direction is from Tai to Eastern Han Chinese.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük)

(archaic, mythology, literature) nāga; dragon; serpent.

(archaic, mythology, literature) malevolent creature having a snake- or crocodile-like appearance and associated with water.


สิงโต

sǐng-dtoo (romanization)
สิงห์โต (alternative archaic dated obsolete)

Eye dialect spelling of the obsolete สิงห์โต, from สิงห์ (sǐng, “siṃha, lion-like mythological animal”) + โต (dtoo, “lion-like mythological animal”).

com

(mythology) siṃha, lion-like mythological animal.


นางฟ้า

Compound of นาง (naang, “woman”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”). Cognate with Lao ນາງຟ້າ (nāng fā).

com+

c. 19th century, ห้องสิน, volume 1, กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา, published 1963, page 266:

เทพยดาจะพานางฟ้าลงมาชมพระที่นั่งเย็น

têep-pá-yá-daa jà paa naang-fáa long maa chom prá tîi-nâng yen

Deities would bring angels down to see the Evening Hall.

(mythology) celestial woman, as angel, goddess, etc


คำเชื่อม

th-noun

คำเชื่อม • (kam-chʉ̂ʉam)

/kʰam˧.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


อุทาน

อุทาน • (ù-taan)


สรรพนาม

From Sanskrit सर्वनामन् (sarvanāman, “pronoun”). Equivalent to สรรพ (sàp, “all; entire; whole; every”) + นาม (naam, “name; noun”).


วิเศษณ์

th-noun

วิเศษณ์ • (wí-sèet)

From Sanskrit विशेषण (viśeṣaṇa, “qualifying; distinguishing; adjective; adverb”). Cognate with Khmer វិសេសន (viseesaʼnaʼ), Lao ວິເສດ (wi sēt).

der

กริยาวิเศษณ์

(grammar) (คำ~) modifier e.g. adjective, adverb.


อสูร

th-noun

อสูร • (à-sǔun)

/ʔa˨˩.suːn˩˩˦/

2001, สุธี แสงเสรีชน, ทายาทอสูร:
ค่ำคืนที่ไร้ดวงดาวเมฆดำครอบคลุมนภา กลิ่นอายอสูรกระจายอยู่ในความมืดมัวหม่น
kâm-kʉʉn tîi rái duuang-daao mêek dam klɔ̂ɔp-klum ná-paa · glìn-aai à-sǔun grà-jaai yùu nai kwaam-mʉ̂ʉt muua-mòn
On this starless night when the sky is completely covered with dark clouds, the vapours of a devil are sensible everywhere in the darkness.

1991, ธานี พูนสุวรรณ, อสูรและโฉมงาม:
แน่นอนดังแสงทอง ส่องประกายยามเช้า คือเรื่องในนิทาน เพลงขับขานครั้งเก่า อสูรและโฉมงาม
nɛ̂ɛ-nɔɔn dang sɛ̌ɛng tɔɔng · sɔ̀ng bprà-gaai yaam cháao · kʉʉ rʉ̂ʉang nai ní-taan · pleeng kàp-kǎan kráng gào · à-sǔun lɛ́ chǒom ngaam
Certain as the sun rising in the east. Tale as old as time. Song as old as rhyme. Beauty and the beast.

(mythology) malevolent or dangerous and fearsome creature: demon, devil, monster, etc.


กรรม

กรรม • (gam)

gam (romanization)
กรรม์ (alternative)
กำ (alternative archaic dated obsolete)
กำม์ (alternative archaic dated obsolete)

From Pali kamma (“action; activity”), probably via Old Khmer -កម្ម (-kamma, “action, deed”), probably with some input from Sanskrit कर्मन् (karman, “action; activity”); probably via Old Khmer -កម៌្ម (-karmma, “action, deed”). The regular derivative of the Sanskrit word is synonymous กรรม์ (gan).


กก

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -k sound.


กง

Compare with Lü ᦷᦂᧂ (k̇ong), Northern Thai ᨠᩫ᩠ᨦ, Lao ກົງ (kong).

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -ŋ sound.


เพศ

th-noun

เพศ • (pêet)

From Sanskrit वेष (veṣa, “dress, ornament; appearance, look”). Compare Pali vesa (“clothing; costume; dress”); Modern Khmer ភេទ (pheit).


การแปลภาษาอัตโนมัติ

th-noun

การแปลภาษาอัตโนมัติ

การแปลภาษาอัตโนมัติ • (gaan-bplɛɛ paa-sǎa àt-dtà-noo-mát)

gaan-bplɛɛ paa-sǎa àt-dtà-noo-mát (romanization)

/kaːn˧.plɛː˧.pʰaː˧.saː˩˩˦.ʔat̚˨˩.ta˨˩.noː˧.mat̚˦˥/

การ (gaan) + แปล (bplɛɛ, “translation”) + ภาษา (paa-sǎa, “language”) + อัตโนมัติ (àt-dtà-noo-mát, “automatic”)

affix

(translation studies) machine translation


แมงป่อง

th-noun

แมงป่อง • (mɛɛng-bpɔ̀ng) (classifier ตัว)

mɛɛng-bpɔ̀ng (romanization)
ตัว (classifier)

/mɛːŋ˧.pɔŋ˨˩/

(astrology) year of the scorpion, sign of the scorpion


คณะ

คณะ • (ká-ná)

ká-ná (romanization)
คณ (alternative prefix)
คนะ (alternative obsolete)

From Sanskrit गण (gaṇa, “band; class; group; herd; etc”). Cognate with Old Khmer gaṇa, gana, gaṇā, ganā; Angkorian Old Khmer gaṇa, gana, gan, gann; Modern Khmer គណៈ (kĕəʼnaʼ), គណ (kŭən), គ្នា (kniə).

der

คณะของกาพย์ยานี คือ ๑ บทมี ๒ บาท ๑ บาทมี ๒ วรรค วรรคหน้ามี ๕ คำ วรรคหลังมี ๖ คำ

ká-ná kɔ̌ɔng gàap-yaa-nii kʉʉ nʉ̀ng bot mii sɔ̌ɔng bàat nʉ̀ng bàat mii sɔ̌ɔng wák wák nâa mii hâa kam wák lǎng mii hòk kam

The structure of gàap-yaa-nii is as follows: Each stanza contains two lines. Each lines contains two parts. The first part has five words. The second, six words.

(prosody) structure of poetry, especially in terms of units or words required for each form or type of poetry.


พยัญชนะ

From Pali byañjana (“sign; mark; consonant”), vyañjana (“attribute; distinctive mark; sign; characteristic; letter; consonant”) or Sanskrit व्यञ्जन (vyañjana, “making clear, indicating, manifesting; mark, token, sign; consonant; etc”). Cognate with Khmer ព្យញ្ជនៈ (pyŭəñcĕəʼnĕəʼ), Lao ພະຍັນຊະນະ (pha nyan sa na), Burmese ဗျည်း (byany:).

cog

Khmer ព្យញ្ជនៈ (pyŭəñcĕəʼnĕəʼ)


สายฟ้า

th-noun

สายฟ้า • (sǎai-fáa)

From สาย (sǎai, “line; strip; thread”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”).

com

(mythology) similar weapon, as that of Zeus in the Greek mythology.


บุรุษ

th-noun

บุรุษ • (bù-rùt)

bù-rùt (romanization)
บุรุด (alternative)

Borrowed from Sanskrit पुरुष (puruṣa, “man”). Cognate with Pali purisa, Khmer បុរស (borɑh), Lao ບຸຣຸດ (bu rut), ບຸລຸດ (bu lut).


เพชร

เพชร • (pét)

pét (romanization)
เพชญ (alternative archaic dated obsolete)
เพชญร (alternative archaic dated obsolete)
เพช (alternative archaic dated obsolete)
เพ็ชร (alternative archaic dated obsolete)
เพ็ช (alternative archaic dated obsolete)
เพ็ชญ (alternative archaic dated obsolete)

/pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥./

From Old Khmer bejra, beja, bejña (“diamond”); ultimately from Sanskrit वज्र (vajra, “diamond; thunderbolt; vajra, Indra's weapon”). Cognate Modern Khmer ពេជ្រ (pɨc). And cognate with Thai พัชระ, พิเชียร, วชิระ, วัชระ, วิเชียร (wí-chiian).

der

(mythology, elegant, chiefly in combination) similar weapon, as that of Zeus in the Greek mythology.


ไวยากรณ์

Borrowed from Sanskrit वैयाकरण (vaiyākaraṇa), which is derived from व्याकरण (vyākaraṇa). Cognate with Pali veyyākaraṇa, Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ), Lao ໄວຍາກອນ (w kǭn). Doublet of พยากรณ์ (pá-yaa-gɔɔn) and วยากรณ์

cog

Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ)

Lao ໄວຍາກອນ (w kǭn)

doublet

ไวยากรณ์อังกฤษ


เสียง

sǐiang (romanization)
เสียง (classifier)
สยง (alternative)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *siəŋᴬ¹ (“sound”) (Jonsson, 1991), from Middle Chinese 聲 (MC syeng, “sound”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᨿᨦ, Lao ສຽງ (sīang), Lü ᦵᦉᧂ (ṡeng), Tai Dam ꪎꪸꪉ (siêng) or ꪹꪎꪉ (sương), Tai Dón ꪎꪸꪉ, Shan သဵင် (sǎeng), Tai Nüa ᥔᥥᥒᥴ (séng), Aiton ꩬိင် (siṅ), Phake ꩬိင် (siṅ), Ahom 𑜏𑜢𑜂𑜫 (siṅ).


สำเนียง

→ Khmer: សំនៀង (sɑmniəng) / សំណៀង (sɑmniəng)

→ Lao: ສຳນຽງ (sam nīang)

→ Northern Thai: ᩈᩣᩴᨶ᩠ᨿᨦ


สัน

(astrology, dialect) Year of the Monkey, the ninth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


ไส้

(astrology, now dialect) Year of the Snake: the sixth year in a cycle of twelve years under the lunar calendar.


มักกะลีผล

th-noun

มักกะลีผล • (mák-gà-lii-pǒn)

(Buddhist mythology) Nariphon; Makaliporn (a mythical tree which bears fruit in the shape of young 16-year-old girls).

th:มักกะลีผล


ชวด

From Old Khmer jūt, jūta, jūtra (“rat (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer ជូត (cuut); Vietnamese chuột.

/t͡ɕʰua̯t̚˥˩/

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Rat, the first year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


ชวด

/t͡ɕʰua̯t̚˥˩/

(astrology) Rat, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


ฉลู

/t͡ɕʰa˨˩.luː˩˩˦/

From Old Khmer chlū, chlu, chlūva (“ox (zodiac)”); Pre-Angkorian Old Khmer clau, clauhv, clov (idem); Angkorian Old Khmer chlū, chlu (idem); or Old Mon jlow (idem). Cognate with Modern Khmer ឆ្លូវ (chləw).

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Ox, the second year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


ฉลู

/t͡ɕʰa˨˩.luː˩˩˦/

(astrology) Ox, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


ขาล

ขาล • (kǎan)

Borrowed from Angkorian Old Khmer ខាល៑ (khāl), ខាល (khāla, “tiger (zodiac)”), from Vietic. Cognate with Modern Khmer ខាល (khaal).
Doublet of ขฺลา (klǎa), a Pre-Angkorian Old Khmer loan.

bor+

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Tiger, the third year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


ขาล

th-proper noun

ขาล • (kǎan)

(astrology) Tiger, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


เถาะ

th-noun

เถาะ • (tɔ̀)

From Old Khmer thoḥ, thaḥ, Angkorian Old Khmer thoḥ (“rabbit (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer ថោះ (thɑh). Compare Vietnamese thỏ.

bor

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Rabbit, the fourth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


เถาะ

th-proper noun

เถาะ • (tɔ̀)

(astrology) Rabbit, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


มะโรง

From Old Khmer roṅ, roṅa (“dragon (zodiac)”). The first syllable, má, is interpolated. Cognate with Modern Khmer រោង (roong). Compare Chinese 龍 (OC *b·roŋ, *mroːŋ, “dragon”).

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Dragon, the fifth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


มะโรง

(astrology) Dragon, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


มะเส็ง

th-noun

มะเส็ง • (má-sěng)

má-sěng (romanization)
มะเสญ (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer មសាញ៑° (masāñ°, “snake (zodiac)”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer ម្រសាញ៑ (mrasañ); Modern Khmer ម្សាញ់ (msañ).

cog

(astrology) (ปี~) year of the Snake, the sixth year under the twelve-year lunar cycle.


มะเส็ง

th-proper noun

มะเส็ง • (má-sěng)

(astrology) the Snake, one of the twelve lunar zodiac signs.


มะเมีย

th-noun

มะเมีย • (má-miia)

From Old Khmer mamī (“horse (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer មមី (mɔɔmɔmii).

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Horse, the seventh year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


มะเมีย

th-proper noun

มะเมีย • (má-miia)

(astrology) Horse, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


มะแม

th-noun

มะแม • (má-mɛɛ)

From Old Khmer mamē or mamēha (“goat (zodiac)”). Compare Modern Khmer មមែ (mɔɔmɔmɛɛ).

(astrology) (ปี~) year of the Goat, the eighth year under the twelve-year lunar cycle.


มะแม

th-proper noun

มะแม • (má-mɛɛ)

(astrology) the Goat, one of the twelve lunar zodiac signs.


วอก

th-noun

วอก • (wɔ̂ɔk)

From Old Khmer vak, vok, or Angkorian Old Khmer vak°, vauk° (“monkey”). Cognate with Modern Khmer វក (vɔɔk); Lao ວອກ (wǭk).

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Monkey, the ninth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


วอก

th-proper noun

วอก • (wɔ̂ɔk)

(astrology) Monkey, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


ระกา

From Old Khmer rakā, rkā, rkā°, rakāha (“rooster (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer រកា (rɔɔrɔkaa).

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Rooster, the tenth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


ระกา

(astrology) Rooster, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


จอ

From Old Khmer ចោ (co), ច (ca), ច° (ca°), ចហ° (caha°), or ចហ (c̈aha, “dog (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer ច (cɑɑ), Lao ຈໍ (chǭ), Vietnamese chó, Kuy จอ.

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Dog, the eleventh year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


จอ

(astrology) Dog, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


กุน

gun (romanization)
กุญ (alternative archaic dated obsolete)
กุร (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer កុរ៑ (kur), កុរ° (kura°), កូរ (kūra), កូ (kū, “pig (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer កុរ (kol).

(astrology) (ปี~, ~ศก) Year of the Pig, the twelfth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


กุน

(astrology) Pig, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


อุน

(astrology) day on which auspicious activities ought not to be held.


ศุกร์

th-noun

ศุกร์ • (sùk)

From Sanskrit शुक्र (śukra, “bright; light; white; etc”); probably via Old Khmer śukra, sukra (“Venus”). Cognate with Lao ສຸກ (suk), Lü ᦉᦳᧅ (ṡuk), Modern Khmer សុក្រ (sok).

cog

Lü ᦉᦳᧅ (ṡuk)

พระ พระ#Thai

(Roman mythology) (พระ~) Venus: god of love.


เสาร์

th-proper noun

เสาร์ • (sǎo)

From Sanskrit सौर (saura, “celestial; divine; etc”); probably via Angkorian Old Khmer saura, sau, sova (“Saturn”). Cognate with Lao ເສົາ (sao), Lü ᦉᧁ (ṡaw), Shan သဝ် (sǎo), Khmer សៅរ៍ (saw). Compare Pali sora, Old Khmer sor.

bor

(wan; (wan; (wan; (wan; (wan; (wan; (wan

วัน; วัน; วัน; วัน; วัน; วัน; วัน

days of the week: วันสัปดาห์:อาทิตย์ aa-tít) ·จันทร์ jan) ·อังคาร ang-kaan) ·พุธ pút) ·พฤหัสบดี prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-di) ·ศุกร์ sùk) ·เสาร์ sǎo) [edit]

พระ พระ#Thai

(Roman mythology) (พระ~) Saturn: god of agriculture.


ชง

chong (romanization)
การชง (abstract-noun)

From Teochew 衝 /冲 (tshong, “to clash; to collide”).

2012, จิตตวชิระ, แก้กรรมความรัก ตอน รักผิดที่ ผิดคน ผิดเวลา, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 113:

ปีที่ชงกันปรากฏเป็น ๖ คู่ดังนี้ ปีชวดชงกับปีมะเมีย ปีฉลูชงกับปีมะแม ปีขาลชงกับปีวอก ปีเถาะชงกับปีระกา ปีมะโรงชงกับปีจอ และปีมะเส็งชงกับปีกุน

bpii tîi chong gan bpraa-gòt bpen · hòk · kûu dang-níi · bpii chûuat chong gàp bpii má-miia · bpii chà-lǔu chong gàp bpii má-mɛɛ · bpii kǎan chong gàp bpii wɔ̂ɔk · bpii tɔ̀ chong gàp bpii rá-gaa · bpii má-roong chong gàp bpii jɔɔ · lɛ́ bpii má-sěng chong gàp bpii gun

The years that are hostile to each other appear as the following six pairs: the Year of the Rat is hostile to the Year of the Horse, the Year of the Ox is hostile to the Year of the Goat, the Year of the Tiger is hostile to the Year of the Monkey, the Year of the Rabbit is hostile to the Year of the Rooster, the Year of the Dragon is hostile to the Year of the Dog, and the Year of the Snake is hostile to the Year of the Pig.

(colloquial, astrology) to be adversary, hostile, or opponent; to be in conflict (with).


ชง

chong (romanization)
ความชง (abstract-noun)

(colloquial, astrology) inauspicious; unfavourable; unfortunate.


ตรรกวิบัติ

th-noun

ตรรกวิบัติ • (dtàk-gà-wí-bàt)

From Sanskrit तर्क (tarka, “argument; reasoning; etc.”) + विपत्ति (vipatti, “adversity; calamity; difficulty; disaster; hardship; etc.”); equivalent to ตรรก (dtàk) + วิบัติ (wí-bàt).

com

ตรรก (dtàk) + วิบัติ (wí-bàt)


ธาตุ

th-noun

ธาตุ • (tâat)

tâat (romanization)
ทาตุ (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit धातु (dhātu, “component, element; mineral; root; semen; etc”); perhaps via Old Khmer dhātu (“material, matter, substance; relics, remains”). Cognate with Lao ທາດ (thāt), Modern Khmer ធាតុ (thiət).


การเวก

gaa-rá-wêek (romanization)
กรวิก (alternative)
การวิก (alternative)

From Pali karavika, karavīka (“Indian cuckoo”). Compare Sanskrit कलविङ्क (kalaviṅka). Cognate with Old Khmer karavika, Modern Khmer ករវិក (kɑɑvɨk).

(Buddhist mythology) (นก~) a mythical bird said to be immortal, living in the Himavanta Forest, having an enchanting melodious cry, having feathers that can turn into gold, and having a long flowing tail, also believed by the East Asians to have a human's head and a bird's torso.

(Can we date this quote?), กวั้นจง หลัว, สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่ม ๑, translated by เจ้าพระยาพระคลัง (หน), Bangkok: ดอกหญ้า, page 8:

มีคนหนึ่งรูปร่างโตใหญ่ขับเกวียนมาถึงหน้าร้านสุราเข้าไปเรียกผู้ขายสุราว่า เอาสุรามาขายจงเร็ว เรากินแล้วจะรีบไปอาสาแผ่นดิน เล่าปี่เห็นผู้นั้นสูงประมาณหกศอก หนวดยาวประมาณศอกเศษ หน้าแดงดังผลพุทราสุก ปากแดงดังชาดแต้ม คิ้วดังตัวไหม จักษุยาวดังนกการเวก เห็นกิริยาผิดประหลาดกว่าคนทั้งปวง

mii kon nʉ̀ng rûup-râang dtoo-yài kàp gwiian maa tʉ̌ng nâa ráan sù-raa kâo bpai rîiak pûu kǎai sù-raa wâa · ao sù-raa maa kǎai jong reo · rao gin lɛ́ɛo jà rîip bpai aa-sǎa pɛ̀n-din · lâo-bpìi hěn pûu nán sǔung bprà-maan hòk sɔ̀ɔk · nùuat yaao bprà-maan sɔ̀ɔk sèet · nâa dɛɛng dang pǒn pút-saa sùk · bpàak dɛɛng dang cháat dtɛ̂ɛm · kíu dang dtuua mǎi · jàk-sù yaao dang nók gaa-rá-wêek · hěn gì-rí-yaa pìt-bprà-làat gwàa kon táng-bpuuang

There was a certain man of a huge frame riding a cart in till reaching the front of the wine shop, which he entered to call the wine seller, saying: "Bring wine in for sale quickly! I shall drink it and rush to offer myself for the country!" Liu Bei looked over that man, [noting that] he was around six cubits tall, his beard was a bit over a cubit long approximately, his face was vivid like a ripe apple, his lips were red as if having been painted with cinnabar, his eyebrows were like silkworms, and his eyes were so long as [the eyes of] a phoenix. His whole appearance was seemingly more distinct than everyone.

(Chinese mythology, by extension) (นก~) fenghuang: Chinese phoenix.

(mythology, by extension) (นก~) phoenix.


การันต์

From Pali kāranta (“final letter”). Cognate with Lao ກາລັນ (kā lan), ກາຣັນ (kā ran).

ทัณฑฆาต ทัณฑฆาต#Thai

(grammar) letter or group of letters affected by the diacritical mark ทัณฑฆาต (tan-tá-kâat).


มะโรงศก

From มะโรง (má-roong, “dragon”) + ศก (sòk, “era; year”).

compound

(astrology) year of the Dragon, the fifth year under the twelve-year lunar cycle.


ขาลศก

th-noun

ขาลศก • (kǎan-sòk)

From ขาล (kǎan, “tiger”) + ศก (sòk, “era; year”).

compound

(astrology) a year of the Tiger, the third year under the twelve-year lunar cycle.


มะเมียศก

th-noun

มะเมียศก • (má-miia-sòk)

From มะเมีย (má-miia, “horse”) + ศก (sòk, “era; year”).

compound

(astrology) a year of the Horse, the seventh year under the twelve-year lunar cycle.


เถาะศก

th-noun

เถาะศก • (tɔ̀-sòk)

/tʰɔʔ˨˩.sok̚˨˩/

From เถาะ (tɔ̀, “rabbit”) + ศก (sòk, “era; year”).

compound

ศักราช ๗๓๗ เถาะศก เสด็จไปเอาเมืองพีศณุโลก

1681, Luang Prasoet Chronicle of Ayutthaya:

In the year 737, the Year of the Hare, His Majesty went to take Phitsanulok Town.

sàk-gà-ràat jèt rɔ́ɔi sǎm-sìp jèt tɔ̀-sòk sà-dèt bpai ao mʉʉang pít-sà-nú-lôok

(astrology) a year of the Rabbit, the fourth year under the twelve-year lunar cycle.


ฉลูศก

/t͡ɕʰa˨˩.luː˩˩˦.sok̚˨˩/

From ฉลู (chà-lǔu, “ox”) + ศก (sòk, “era; year”).

ศักราช ๗๓๕ ฉลูศก เสด็จไปเมืองชากังราว

In the year 735, the Year of the Ox, His Majesty went to Chakangrao Town.

sàk-gà-ràat jèt rɔ́ɔi sǎm-sìp hâa chà-lǔu-sòk sà-dèt bpai mʉʉang chaa-gang-raao

(astrology) a year of the Ox, the second year under the twelve-year lunar cycle.


ชวดศก

/t͡ɕʰua̯t̚˥˩.sok̚˨˩/

From ชวด (chûuat, “rat”) + ศก (sòk, “era; year”).

ศักราช ๗๓๔ ชวดศก เสด็จไปเอาเมืองนครพังค่าแลเมืองแสงเชรา

In the year 734, the Year of the Rat, His Majesty went to take Nakhon Phang Kha Town and Saeng Chao Town.

sàk-gà-ràat jèt rɔ́ɔi sǎm-sìp sìi chûuat-sòk sà-dèt bpai ao mʉʉang ná-kɔɔn pang kâa lɛɛ mʉʉang sɛ̌ɛng chao

(astrology) a year of the Rat, the first year under the twelve-year lunar cycle.


กุนศก

From กุน (gun, “pig”) + ศก (sòk, “era; year”).

ศักราช ๗๓๓ กุนศก สมเด็จพระบรมราชาธีราชเจ้าเสด็จไปเอาเมืองเหนือ

In the year 733, the Year of the Pig, His Divine Majesty Boromrachathirat, the Master, went to take northern towns.

sàk-gà-ràat jèt rɔ́ɔi sǎm-sìp sǎm gun-sòk sǒm-dèt-prá bɔ-rom-raa-chaa-tí-râat jâao sà-dèt bpai ao mʉʉang nʉ̌ʉa

(astrology) a year of the Pig, the twelfth year under the twelve-year lunar cycle.


ระกาศก

From ระกา (rá-gaa, “rooster”) + ศก (sòk, “era; year”).

ศักราช ๘๐๓ ระกาศก ครั้งนั้น เกิดเพลิงไหม้พระที่นั่งตรีมุกข

In the year 803, the Year of the Rooster, at that time, a fire broke out and burnt the Divine Hall of Three Faces.

sàk-gà-ràat bpɛ̀ɛt rɔ́ɔi sǎm rá-gaa-sòk kráng-nán gə̀ət pləəng mâi prá-tîi-nâang dtrii-múk

(astrology) a year of the Rooster, the tenth year under the twelve-year lunar cycle.


มะแมศก

th-noun

มะแมศก • (má-mɛɛ-sòk)

From มะแม (má-mɛɛ, “goat”) + ศก (sòk, “era; year”).

compound

(astrology) a year of the Goat, the eighth year under the twelve-year lunar cycle.


สระ

th-noun

สระ • (sà-rà) (classifier เสียง or รูป or ตัว)

sà-rà (romanization)
เสียง (classifier)
รูป (classifier)
ตัว (classifier)

From Pali sara (“vowel”). Compare Sanskrit स्वर (svara, “vowel”).


สมุทร

สมุทร • (sà-mùt)

Learned borrowing from Sanskrit समुद्र (samudra, “sea”). Cognate with Old Khmer samudra, sramaddha; Modern Khmer សមុទ្រ (saʼmot). Compare Pali samudda; Modern Khmer សមុទ្ទ (saʼmot).

lbor

พระ พระ#Thai


นพเคราะห์

th-noun

นพเคราะห์ • (nóp-pá-krɔ́)

nóp-pá-krɔ́ (romanization)
นวครหะ (alternative)
นวเคราะห์ (alternative)

/nop̚˦˥.pʰa˦˥.kʰrɔʔ˦˥/

From Sanskrit नवग्रह (navagraha). Same as นพ (nóp) + เคราะห์ (krɔ́).

com

นพ (nóp) + เคราะห์ (krɔ́)

ดาว ดาว#Thai

(astrology) (ดาว~) nine astrological bodies.


ไม้เอก

th-noun

ไม้เอก • (mái-èek)

/maːj˦˥.ʔeːk̚˨˩/

(linguistics) "mai ek", Thai first tone marker, low tone marker ◌่


ไม้ตรี

ไม้ ตรี (canonical)
mái-dtrii (romanization)


อมนุษย์

อมนุษย์ • (à-má-nút)

Learned borrowing from Sanskrit अमनुष्य (amanuṣya, “demon”, literally “nonhuman”), from अ (a, “not”) + मनुष्य (manuṣya, “human”), equivalent to Thai อ (à) + มนุษย์ (má-nút). Cognate with Lao ອະມະນຸດ (ʼa ma nut).

com

อ (à) + มนุษย์ (má-nút)

(mythology) nonhuman being, as deity, demon, ghost, spirit, etc, especially malevolent one, but usually not including animals.


พูนสวัสดิ์

th-noun

พูนสวัสดิ์ • (puun-sà-wàt)

From พูน (puun, “to heap up; to increase”) + สวัสดิ์ (sà-wàt, “prosperity; wellbeing”).

compound

ศูนย์หนึ่งอย่าพึงจร แม้นราญรอนจะอัปรา สองศูนย์เร่งยาตรา จะมีลาภสวัสดี สี่ศูนย์จะพูนผล จรดลลาภมากมี ปลอดศูนย์พูนสวัสดิ์ ภัยพิบัติลาภไม่มี กากบาทตัวอัปรีย์ แม้จรลีจะอัปรา

sǔun nʉ̀ng yàa pʉng jɔɔn · mɛ́ɛn raan-rɔɔn jà ap-bpraa · sɔ̌ɔng sǔun rêng yâat-dtraa · jà mii lâap sà-wàt-dii · sìi sǔun jà puun pǒn · jɔɔ-rá-don lâap mâak mii · bplɔ̀ɔt sǔun puun-sà-wàt · pai-pí-bàt lâap mâi mii · gaa-gà-bàat dtuua àp-brii · mɛ́ɛ jɔɔ-rá-lii jà àp-bpraa

The period of 0–1 is not for going anywhere, unless only catastrophe will be met. During the period of 2–0, don't hesitate to go, as luck and success are waiting. The period of 4–0 is even more favourable and is perfect for starting a journey, as it will bring about a bunch of luck. During the puun-sà-wàt period, or the period that lacks zeroes, no loss will be met, but no gain will befall too. Wicked is the period of cross, that will only lead to ruin.

อุบากอง อุบากอง#Thai

(astrology) a period of time not accompanied by any zero when calculated according to the science of อุบากอง (ù-baa-gɔɔng), traditionally believed to be the period of uselessness as any action or effort undertaken during such a period is said to give no result, either good or bad, or is destined for naught.


สัทอักษรสากล

th-proper noun

สัทอักษรสากล • (sàt-tá-àk-sɔ̌ɔn-sǎa-gon)

/sat̚˨˩.tʰa˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saː˩˩˦.kon˧/

Calque of English International Phonetic Alphabet. Same as สัทอักษร (sàt-tá-àk-sɔ̌ɔn, “phonetic alphabet”) + สากล (sǎa-gon, “international; universal”).

compound

International Phonetic Alphabet
International Phonetic Alphabet

(phonetics) International Phonetic Alphabet.


ขื่อ

th-noun

ขื่อ • (kʉ̀ʉ)

Cognate with Lao ຂື່ (khư̄), Lü ᦃᦹᧈ (ẋue¹), Tai Dam ꪅꪳ, Shan ၶိုဝ်ႇ (khùe), Phake ၵိုဝ် (khüw), Ahom *𑜁𑜢𑜤𑜈𑜫 (*khüw).

cog

Lü ᦃᦹᧈ (ẋue¹)


นาค

th-noun

นาค • (nâak)

From Pali nāga (“cobra”). Compare Sanskrit नाग (nāga, “cobra”). Cognate with Old Khmer nāga, nāgya, nāgā; Modern Khmer នាគ (niək); Burmese နဂါး (na.ga:), နာဂ (naga.); Lao ນາກ (nāk); Mon နာ်.

dragonงูใหญ่เงือกเงือกหงอนจอมนาคนาคานาคินทร์นาคีนาเคนทร์นาเคศนาเคศวรนาโครคินทระผณินทรผณิศวรพญางูพาสุกรีภุชคะภุชงค์ภุชงคมะโภคินโภคีมกรมะโรงมังกรวาสุกรีวาสุกีอุรคะอุรเคนทร์

Revelation 12:7, KJV:
และมีสงครามเกิดขึ้นในสวรรค์ มีคาเอลและพวกทูตสวรรค์ของท่านได้ต่อสู้กับพญานาค และพญานาคกับพวกทูตของมันก็ต่อสู้
lɛ́ mii sǒng-kraam gə̀ət kʉ̂n nai sà-wǎn mii-kaa-eel lɛ́ pûuak tûut-sà-wǎn kɔ̌ɔng tân dâai dtɔ̀ɔ-sûu gàp pá-yaa-nâak lɛ́ pá-yaa-nâak gàp pûuak tûut kɔ̌ɔng man gɔ̂ɔ dtɔ̀ɔ-sûu
And there was war in heaven, Michael and his angels waging war with the dragon. The dragon and his angels waged war,

Revelation 13:11, KJV:
และข้าพเจ้าเห็นสัตว์ร้ายอีกตัวหนึ่งขึ้นมาจากแผ่นดิน มีสองเขาเหมือนลูกแกะ และพูดเหมือนพญานาค
lɛ́ kâa-pá-jâao hěn sàt-ráai ìik dtuua nʉ̀ng kʉ̂n maa jàak pɛ̀n-din mii sɔ̌ɔng kǎo mʉ̌ʉan lûuk-gɛ̀ lɛ́ pûut mʉ̌ʉan pá-yaa-nâak
And I beheld another beast coming up out of the earth; and he had two horns like a lamb, and he spake as a dragon.

Job 26:13, KJV:
พระหัตถ์ของพระองค์ทรงสร้างพญานาคที่ขด
prá-hàt kɔ̌ɔng prá-ong song sâang pá-yaa-nâak tîi kòt
his hand hath formed the crooked serpent.

พญา พญา#Thai

พระยา พระยา#Thai

(mythology) (พญา~, พระยา~) naga; dragon.


ครุฑ

From Sanskrit गरुड (garuḍa, “eagle”); probably via Old Khmer គរុឌ (garuḍa), គុរុឌ (guruḍa, “garuda”). Cognate with Modern Khmer គ្រុឌ (krut).


นักษัตร

นักษัตร • (nák-sàt)

nák-sàt (romanization)
นักขัต (alternative)
นักสัตว (alternative)

From Sanskrit नक्षत्र (nakṣatra, “constellation; star”); perhaps via Old Khmer °nakṣatra (“lunar mansion; duodenary cycle”). Cognate with Modern Khmer នក្សត្រ (nĕəksat).

bor

อัศวินี อัศวินี#Thai

(astrology, astronomy) lunar mansion, consisting of the following 27 constellations:

ภรณี ภรณี#Thai

กฤติกา กฤติกา#Thai

โรหิณี โรหิณี#Thai

มฤคศิระ มฤคศิระ#Thai

มฤคศิระ (má-rʉ́k-ká-sì-rá)

มฤคศิระ (má-rʉ́k-ká-sì-rá)

อารทรา อารทรา#Thai

ปุนัพสุ ปุนัพสุ#Thai

บุษยะ บุษยะ#Thai

บุษยะ (bùt-sà-yá)

บุษยะ (bùt-sà-yá)

อาศเลษา อาศเลษา#Thai

มฆะ มฆะ#Thai

บุรพผลคุนี บุรพผลคุนี#Thai

อุตรผลคุนี อุตรผลคุนี#Thai

หัสต หัสต#Thai

จิตระ จิตระ#Thai

สวาดิ สวาดิ#Thai

สวาดิ (sà-wàat)

สวาดิ (sà-wàat)

วิศาขา วิศาขา#Thai

วิศาขา (wí-sǎa-kǎa)

วิศาขา (wí-sǎa-kǎa)

อนุราธ อนุราธ#Thai

อนุราธ (à-nú-râat)

อนุราธ (à-nú-râat)

เชษฐะ เชษฐะ#Thai

มูล มูล#Thai

ปุรพษาฒ ปุรพษาฒ#Thai

อุตราษาฒ อุตราษาฒ#Thai

ศรวณะ ศรวณะ#Thai

ศรวณะ (sà-rá-wá-ná)

ศรวณะ (sà-rá-wá-ná)

ธนิษฐะ ธนิษฐะ#Thai

ธนิษฐะ (tá-nít-tà)

ธนิษฐะ (tá-nít-tà)

ศตภิษัช ศตภิษัช#Thai

ศตภิษัช (sà-dtà-pí-sàt)

ศตภิษัช (sà-dtà-pí-sàt)

บุรพภัทรบท บุรพภัทรบท#Thai

บุรพภัทรบท (bù-rá-pá-pát-trá-bòt)

บุรพภัทรบท (bù-rá-pá-pát-trá-bòt)

อุตรภัทรบท อุตรภัทรบท#Thai

เรวดี เรวดี#Thai

ชวด ชวด#Thai

(astrology, astronomy) cycle of 12 years under the lunar calendar, consisting of:

ฉลู ฉลู#Thai

ขาล ขาล#Thai

เถาะ เถาะ#Thai

มะโรง มะโรง#Thai

มะเส็ง มะเส็ง#Thai

มะเส็ง (má-sěng)

มะเส็ง (má-sěng)

มะเมีย มะเมีย#Thai

มะแม มะแม#Thai

มะแม (má-mɛɛ)

มะแม (má-mɛɛ)

วอก วอก#Thai

ระกา ระกา#Thai

กุน กุน#Thai


มาตรา

From Old Khmer mātrā, māttrā, mātatrā, mādatra, mtrā (“dimension; measure; proportion; provision; etc”); ultimately from Sanskrit मात्रा (mātrā, “amount; degree”). Cognate with Khmer មាត្រា (miətraa).

der

(Thailand grammar) category assigned to a syllable based on its ending sound:

the category กก (gòk) for a syllable ended by the sound [k], which is represented by the letter ก (gɔɔ), ข (kɔ̌ɔ), ฃ (kɔ̌ɔ), ค (kɔɔ), ฅ (kɔɔ), or ฆ (kɔɔ);

the category กง (gong) for a syllable ended by the sound [ŋ], which is represented by the letter ง (ngɔɔ);

the category กด (gòt) for a syllable ended by the sound [t], which is represented by the letter จ (jɔɔ), ฉ (chɔ̌ɔ), ช (chɔɔ), ซ (sɔɔ), ฌ (chɔɔ), ฎ (dɔɔ), ฏ (dtɔɔ), ฐ (tɔ̌ɔ), ฑ (tɔɔ), ฒ (tɔɔ), ด (dɔɔ), ต (dtɔɔ), ถ (tɔ̌ɔ), ท (tɔɔ), ธ (tɔɔ), ศ (sɔ̌ɔ), ษ (sɔ̌ɔ), or ส (sɔ̌ɔ);

the category กน (gon) for a syllable ended by the sound [n], which is represented by the letter ญ (yɔɔ), ณ (nɔɔ), น (nɔɔ), ร (rɔɔ), ล (lɔɔ), or ฬ (lɔɔ);

the category กบ (gòp) for a syllable ended by the sound [p], which is represented by the letter บ (bɔɔ), ป (bpɔɔ), พ (pɔɔ), ฟ (fɔɔ), or ภ (pɔɔ);

the category กม (gom) for a syllable ended by the sound [m], which is represented by the letter ม (mɔɔ);

เกย เกย#Thai

the category เกย (gəəi) for a syllable ended by the sound [j], which is represented by the letter ย (yɔɔ);

เกอว เกอว#Thai

the category เกอว (gəəo) for a syllable ended by the sound [w], which is represented by the letter ว (wɔɔ);

ก กา
ก กา#Thai

the category ก กา (gɔɔ gaa) for an open syllable.


อักษรต่ำ

th-noun

อักษรต่ำ • (àk-sɔ̌ɔn-dtàm)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.tam˨˩/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + ต่ำ (dtàm, “low”).

com

(linguistics) low-class consonant (in Thai)


อักษรกลาง

th-noun

อักษรกลาง • (àk-sɔ̌ɔn-glaang)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.klaːŋ˧/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + กลาง (glaang, “middle”).

com

(linguistics) mid-class consonant (in Thai)


อักษรสูง

th-noun

อักษรสูง • (àk-sɔ̌ɔn-sǔung)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.suːŋ˩˩˦/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + สูง (sǔung, “high”).

com

(linguistics) high-class consonant (in Thai)


กรรมวาจก

From กรรม (gam, “object”) + วาจก (“declarer; expresser; speaker”); ultimately from Sanskrit कर्म (karma) + वाचक (vācaka). Cognate with Khmer កម្មវាចក (kâmmôvéachkâ).


เซเทอร์

th-noun

เซเทอร์ • (see-tə̂ə) (classifier ตน or ตัว)

see-tə̂ə (romanization)
ตน (classifier)
ตัว (classifier)

/seː˧.tʰɤː˥˩/


มกร

มกร • (má-gɔɔn)

From Sanskrit मकर (makara, “alligator; crocodile; dolphin”); probably via Old Khmer makara (“Capricorn”). Compare Modern Khmer មករ (môkâr), Lao ມັງກອນ (mang kǭn).

der

(mythology and obsolete) dragon; nāga; serpent.


อนุภาค

th-noun

อนุภาค • (à-nú-pâak)

/ʔa˨˩.nu˦˥.pʰaːk̚˥˩/

(grammar) (คำ~) particle. (Classifier: คำ)


สามานยนาม

สามานย + นาม (naam).

compound

สามานย + นาม (naam)


กริยาวิเศษณ์

th-noun

กริยาวิเศษณ์ • (grì-yaa-wí-sèet)

กริยา (grì-yaa, “verb”) + วิเศษณ์ (wí-sèet, “qualifying”). Cognate with Lao ກະຣິຍາວິເສດ (ka ri nyā wi sēt), Khmer កិរិយាវិសេសន៍ (keriyaa visaeh).

cog

កិរិយាវិសេសន៍


วิสามานยนาม

วิ (wí) + สามานย + นาม (naam).

compound

วิ (wí) + สามานย + นาม (naam)


ลักษณนาม

ลักษณ + นาม (naam). Cognate with Lao ລັກສະນະນາມ (lak sa na nām).

ลักษณ + นาม (naam)

(grammar) (คำ~) classifier; counter; measure word.


อาการนาม

(grammar) abstract noun, verbal noun, or gerund.


บุรุษสรรพนาม

th-noun

บุรุษสรรพนาม • (bù-rùt-sà-sàp-pá-naam)


ปฤจฉาสรรพนาม

ปฤจฉา + สรรพนาม (sàp-pá-naam).

compound

ปฤจฉา + สรรพนาม (sàp-pá-naam)

interrogative pronoun
interrogative pronoun


ประพันธสรรพนาม

th-noun

ประพันธสรรพนาม • (bprà-pan-tá-sàp-pá-naam)

ประพันธ + สรรพนาม (sàp-pá-naam).

compound

ประพันธ + สรรพนาม (sàp-pá-naam)


นิยมสรรพนาม

th-noun

นิยมสรรพนาม • (ní-yá-má-sàp-pá-naam)

demonstrative pronoun
demonstrative pronoun


อนิยมสรรพนาม

อนิยมสรรพนาม • (à-ní-yá-má-sàp-pá-naam)

/ʔa˨˩.ni˦˥.ja˦˥.ma˦˥.sap̚˨˩.pʰa˦˥.naːm˧/

/ʔa˨˩.ni˦˥.jom˧.ma˦˥.sap̚˨˩.pʰa˦˥.naːm˧/

อ (ɔɔ) + นิยม (ní-yom) + สรรพนาม (sàp-pá-naam).


บุพบท

th-noun

บุพบท • (bùp-pá-bòt)


บุรพบท

บุรพบท • (bù-rá-pá-bòt)

บุรพ + บท (bòt).

compound

บุรพ + บท (bòt)


ปัจฉิมบท

ปัจฉบท ปัจฉบท#Thai

(grammar) Synonym of ปัจฉบท (bpàt-chà-bòt)


สันธาน

Borrowed from Sanskrit संधान (saṃdhāna) or Pali sandhāna.


อุปสรรค

th-noun

อุปสรรค • (ùp-bpà-sàk)

From Sanskrit उपसर्ग (upasarga). Compare Pali upasagga. Cognate with Lao ອຸປະສັກ (ʼu pa sak).


ปัจจัย

From Pali paccaya (“cause; suffix; etc”); possibly via Old Khmer pracai, pracaiya (“(1) source of livelihood; (2) monetary support; (3) requisites for monastic life, that is, clothing, food, shelter, medicine; etc”). Cognate with Modern Khmer បច្ច័យ (paccay). Compare Sanskrit प्रत्यय (pratyaya), from which Thai ปัตยัย is derived.


ประโยค

ประโยค • (bprà-yòok)

From Sanskrit प्रयोग (prayoga, “recitation”). Compare Pali payoga. Cognate with Lao ປະໂຫຍກ (pa hōik), Khmer ប្រយោគ (prɑɑyook).


มุขยประโยค

มุขยประโยค • (múk-kà-yá-bprà-yòok)

มุขย + ประโยค (bprà-yòok).

compound

มุขย + ประโยค (bprà-yòok)


ประโยคหลัก

th-noun

ประโยคหลัก • (bprà-yòok-làk)


อนุประโยค

อนุประโยค • (à-nú-bprà-yòok)


ประโยคย่อย

ประโยคย่อย • (bprà-yòok-yɔ̂i)

compound

ประโยค (bprà-yòok) + ย่อย (yɔ̂i)


คุณานุประโยค

th-noun

คุณานุประโยค • (kú-naa-nú-bprà-yòok)

(grammar) relative clause; adjective clause; adjectival clause.


เอกรรถประโยค

เอกรรถประโยค • (ee-gàt-tà-bprà-yòok)

เอก (èek) + อรรถ (àt) + ประโยค (bprà-yòok).


ประโยคความเดียว

th-noun

ประโยคความเดียว • (bprà-yòok-kwaam-diao)

ประโยค (bprà-yòok) + ความ (kwaam) + เดียว (diao).


อเนกรรถประโยค

th-noun

อเนกรรถประโยค • (à-nee-gàt-tà-bprà-yòok)

อเนก (à-nèek) + อรรถ (àt) + ประโยค (bprà-yòok).


ประโยคความรวม

ประโยค (bprà-yòok) + ความ (kwaam) + รวม (ruuam).


สังกรประโยค

th-noun

สังกรประโยค • (sǎng-gà-rá-bprà-yòok)

สังกร + ประโยค (bprà-yòok).

compound

สังกร + ประโยค (bprà-yòok)


ประโยคความซ้อน

th-noun

ประโยคความซ้อน • (bprà-yòok-kwaam-sɔ́ɔn)

ประโยค (bprà-yòok) + ความ (kwaam) + ซ้อน (sɔ́ɔn).


ปัณฑุกัมพล

From ปัณฑุ (“yellowish white; red”) + กัมพล (“flannel; wool; woolen”); ultimately from Pali paṇḍukambala, from paṇḍu (“yellowish white”) + kambala (“flannel; wool; woolen”). Compare Khmer បណ្ឌុកម្ពល (bɑɑndukmpɔɔl); Sanskrit पाण्डुकम्बल (pāṇḍukambala).

com

แลใต้ต้นนั้นมีแท่นศิลาแก้วอันหนึ่งชื่อว่า ปัณฑุกัมพล โดยรีได้ ๔๘๐,๐๐๐ วา โดยกว้างได้ ๔๐,๐๐๐ วา โดยหนาได้ ๑๒๐,๐๐๐ วา แดงเข้มแดงฉันดั่งดอกสะเอ้ง แลอ่อนดั่งฟูกผ้า อ่อนดั่งหงอนราชหงส์ทอง ผิเมื่อพระอินทร์นั่งเหนือแผ่นศิลานั้น แผ่นศิลานั้นอ่อนจุลงไปเพียงสะดือ ผิเมื่อพระอินทร์ธลุกลงจากศิลา ศิลานั้นเต็มขึ้นมาดั่งก่อนเล่า

1345, พระมหาธรรมราชาที่ ๑, ไตรภูมิกถา:

And underneath that tree is a seat of crystal stone, known by the name of Red Wool. It is 480,000 fathoms long, 40,000 fathoms wide, and 120,000 fathoms thick. It is deep, vivid red as a scarlet mallow flower, soft as a fabric mattress, and pliable as the crest of a golden royal swan. Once Indra sits upon that stone sheet, the stone sheet will become soft and sunken like a navel. Once he, Indra, rises from the stone, that stone will become full as before.

lɛɛ dtâai dtôn nán mii tɛ̂n sì-laa gɛ̂ɛo an nʉ̀ng chʉ̂ʉ wâa bpan-dù-gam-pon dooi rii dâai sìi sɛ̌ɛn bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn waa dooi gwâang dâai sìi mʉ̀ʉn waa dooi nǎa dâai sɛ̌ɛn sɔ̌ɔng mʉ̀ʉn waa dɛɛng kêem dɛɛng chǎn dàng dɔ̀ɔk sà-êng lɛɛ ɔ̀ɔn dàng fûuk pâa ɔ̀ɔn dàng ngɔ̌ɔn râat-chá-hǒng tɔɔng pì mʉ̂ʉa prá-in nâng nʉ̌ʉa pɛ̀n sì-laa nán pɛ̀n sì-laa nán ɔ̀ɔn jù long bpai piiang sà-dʉʉ pì mʉ̂ʉa prá-in tá lúk long jàak sì-laa sì-laa nán dtem kʉ̂n maa dàng-gɔ̀ɔn lâo

(Buddhism and Hinduism mythology) the throne of the Buddhist/Hindu god Indra, located under a coral tree in the heaven of Tāvatiṃsa, made of stone, but as soft as wool, being red in colour.


วิเศษณานุประโยค

th-noun

วิเศษณานุประโยค • (wí-sěe-sà-naa-nú-bprà-yòok)

/wi˦˥.seː˩˩˦.sa˨˩.naː˧.nu˦˥.pra˨˩.joːk̚˨˩/

วิเศษณ + อนุประโยค (à-nú-bprà-yòok).

compound

วิเศษณ + อนุประโยค (à-nú-bprà-yòok)


กริยาวิเศษณานุประโยค

th-noun

กริยาวิเศษณานุประโยค • (grì-yaa-wí-sěe-sà-naa-nú-bprà-yòok)

/kri˨˩.jaː˧.wi˦˥.seː˩˩˦.sa˨˩.naː˧.nu˦˥.pra˨˩.joːk̚˨˩/

/ka˨˩.ri˦˥.jaː˧.wi˦˥.seː˩˩˦.sa˨˩.naː˧.nu˦˥.pra˨˩.joːk̚˨˩/

กริยา (grì-yaa) + วิเศษณ + อนุประโยค (à-nú-bprà-yòok)

compound

en-กริยาวิเศษณานุประโยค-th-noun-TXmpR3yA


อกรรมกริยา

th-noun

อกรรมกริยา • (à-gam-grì-yaa)

From อ (ɔɔ) + กรรม (gam) + กริยา (grì-yaa).


สกรรมกริยา

ส (sɔ̌ɔ) + กรรม (gam) + กริยา (grì-yaa).


กริยานุเคราะห์

กริยานุเคราะห์ • (grì-yaa-nú-krɔ́)

กริยา (grì-yaa) + อนุเคราะห์

compound

กริยา (grì-yaa) + อนุเคราะห์


อักขรวิธี

th-noun

อักขรวิธี • (àk-kà-rà-wí-tii)

อักขร + วิธี (wí-tii).

compound

อักขร + วิธี (wí-tii)


วรรณยุกต์

th-noun

วรรณยุกต์ • (wan-ná-yúk) (classifier เสียง or รูป or ตัว)

wan-ná-yúk (romanization)
เสียง (classifier)
รูป (classifier)
ตัว (classifier)


โป๊ยเซียน

From Teochew 八仙 (boih4 siêng1 / boih4 siang1, literally “eight immortals”).


เรือเหาะ

/rɯa̯˧.hɔʔ˨˩/

From เรือ (rʉʉa, “ship”) + เหาะ (hɔ̀, “to fly, especially by supernatural power”); literally "flying ship".


ลิงค์

th-noun

ลิงค์ • (ling)

From Sanskrit लिङ्ग (liṅga) or Pali liṅga. Cognate with Lao ລິງ (ling).


เพศหญิง

เพศหญิง • (pêet-yǐng)

/pʰeːt̚˥˩.jiŋ˩˩˦/


ตัวเชื่อม

ตัวเชื่อม • (dtuua-chʉ̂ʉam)

/tua̯˧.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


คุณศัพท์

คุณศัพท์ • (kun-ná-sàp)

Borrowed from Sanskrit गुणशब्द (guṇaśabda). By surface analysis, คุณ (kun-ná-) + ศัพท์ (sàp).


นิบาต

th-noun

นิบาต • (ní-bàat)

From Pali nipāta (“falling down; descending; grammatical particle”) or Sanskrit निपात (nipāta, “falling down; descending; decay; destruction; irregularity; grammatical particle”).


มน

(astrology) to be fixed; to be stationary.


พยางค์

pá-yaang (romanization)
พยางค์ (classifier)

From Pali byāṅga. Cognate with Lao ພະຍາງ (pha nyāng), Khmer ព្យាង្គ (pyiəng).


วิมาน

wí-maan (romanization)
พิมาน (alternative)

From Pali vimāna (“divine mansion; palace”) or Sanskrit विमान (vimāna, “flying chariot; airplane, aircraft”); probably via Old Khmer vimāna (“celestial palace, abode in heaven; palace; temple”). Cognate with Lao ວິມານ (wi mān), Modern Khmer វិមាន (vimiən).

bor

(mythology) flying boat; flying castle; flying chariot.

2005, ฉัตรชัย ดุริยประณีต, ลาวม่านแก้ว:
ล่องลอยเอยจากพิมาน ข้ามสีทันดรตระการ สู่แคว้นแดนไทย
lɔ̂ng-lɔɔi əəi jàak pí-maan · kâam sǐi-tan-dɔɔn dtrà-gaan · sùu kwɛ́ɛn dɛɛn tai
You flew, ah, from a vimāna across the wide sea of Sīdantara unto the realm, the land of the Thais.

1992, สุรักษ์ สุขเสวี, วิมานดิน:
เป็นวิมานอยู่บนดิน ให้เธอได้พักพิงพิง และนอนหลับใหล
bpen wí-maan yùu bon din · hâi təə dâai pák-ping ping · lɛ́ nɔɔn làp-lǎi
I will be a vimāna on earth for you to rest and sleep in.

(mythology) abode or residence of a god, especially that in heaven or on a cloud.


วาสุกี

Borrowed from Pali vāsukī. Compare Sanskrit वासुकि (vāsuki).

(mythology) Vāsukī, a nāga in Hindu mythology.


สนธิ

th-noun

สนธิ • (sǒn-tí)

From Sanskrit सन्धि (sandhi, “union; connection”) or Pali sandhi (“union; connection”).

bor

(linguistics) compound word made by joining two or more Pali/Sanskrit loanwords with vowel gliding.


อักษรนำ

th-noun

อักษรนำ • (àk-sɔ̌ɔn-nam)

แหน แหน#Thai

อยู่ อยู่#Thai

(linguistics) the leading consonant of an initial-consonant cluster (double consonant), such as silent ห (hɔ̌ɔ) (หอ นำ) in the word แหน (hɛ̌ɛn), silent อ (ɔɔ) (ออ นำ) in the word อยู่ (yùu), or the leading mid- or high-class consonant in words that follow the clustered consonant tone rule


อสนีบาต

à-sà-nii-bàat (romanization)
อัสนีบาต (alternative)
อสุนีบาต (alternative)

From Pali asanipāta, from asani (“thunderbolt”) + pāta (“falling; dropping”); equivalent to Thai อสนี (à-sà-nii) + บาต (bàat).

(elegant, mythology) similar weapon, as that of Zeus in the Greek mythology.


สาง

(mythology) mythological creature, said to be like a tiger or lion.


ตุล

Learned borrowing from Pali tulā (“weighing scales”).

learned borrowing

ราศี ราศี#Thai


พจน์

th-noun

พจน์ • (pót)

pót (romanization)
พจน (alternative)
วจนะ (alternative)
วัจน (alternative)
วัจน์ (alternative)
วัจนะ (alternative)

From Pali vacana (“speaking, utterance, word; way of speech; grammatical number”); compare Sanskrit वचन (vacana, “speaking, uttering, saying; speech, utterance, words; grammatical number; etc.”). Cognate with Lao ພົດ (phot), Khmer ពេចន៍ (pɨc).


เอกพจน์

th-noun

เอกพจน์ • (èek-gà-pót)

èek-gà-pót (romanization)
เอกวจนะ (alternative rare)

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.pʰot̚˦˥/

From Sanskrit एकवचन (ekavacana, “singular number”), from एक (eka, “one”) + वचन (vacana, “speech; number”). Equivalent to เอก (èek) + พจน์ (pót). Cognate with Khmer ឯកវចនៈ (ʼaek vaccaʼnaʼ), Lao ເອກກະພົດ (ʼēk ka phot).

com

เอก (èek) + พจน์ (pót)


พหูพจน์

th-noun

พหูพจน์ • (pá-hǔu-pót)

พหู พจน์ (canonical)
pá-hǔu-pót (romanization)
พหุพจน์ (alternative rare)
พหุวจนะ (alternative rare)

/pʰa˦˥.huː˩˩˦.pʰot̚˦˥/

From Sanskrit बहुवचन (bahuvacana, “plural number”), from बहु (bahu, “many”) + वचन (vacana, “speech; number”). Equivalent to พหู + พจน์ (pót). Cognate with Khmer ពហុវចនៈ (pĕəʼhuʼ vaccaʼnaʼ), Lao ພະຫຸພົດ (pha hu phot).

com

พหู + พจน์ (pót)


มนุษย์หมาป่า

th-noun

มนุษย์หมาป่า • (má-nút-mǎa-bpàa) (classifier ตน)

má-nút-mǎa-bpàa (romanization)
ตน (classifier)

From มนุษย์ (má-nút, “man”) + หมาป่า (mǎa-bpàa, “wolf”); possibly calque of English werewolf


บาดาล

From Pali pātāla (“hell; underworld”); ultimately from Sanskrit पाताल (pātāla, “idem”). Cognate with Modern Khmer បាតាល (baataal).

(mythology) the world underseas, as merworld.


ไซ

ดาว ดาว#Thai

ธนิษฐา ธนิษฐา#Thai

(astronomy, astrology) (ดาว~) Synonym of ธนิษฐา


วิเชียร

wí-chiian (romanization)
พิเชียร (alternative)

From corruption of Pali vajira (“diamond; thunderbolt”); ultimately from Sanskrit वज्र (vajra); perhaps via or influenced by Old Khmer vajra (“diamond; thunderbolt; vajra, Indra's weapon”). Cognate with Modern Khmer វជិរៈ (vɔɔcirĕəʼ). And cognate with Thai พัชระ, พิเชียร, เพชร (pét), วชิระ, วัชระ.


พราย

From Old Khmer brāya, from Angkorian Old Khmer vrāy (“(1) a type of spirit, recognised by the light it emits; (2) to glitter, to sparkle; (3) to scatter, to spread; etc”). Cognate with Modern Khmer ព្រាយ (priəy), Lao ພາຍ (phāi), Shan ၽၢႆး (pháai), Phake ၸႝ (phay, “giant, monster”), Aiton ၸႝ (phay, “giant, monster”), Ahom 𑜇𑜩 (phay, “giant”). Compare Proto-Tai *praːiᴬ.

นาง นาง#Thai

(Thailand folklore) (ผี~; if being a female: นาง~) a type of ghost, generally conceived of as being the ghost of a person, especially a woman, who died violently.

(folklore, mythology, loosely) a type of imaginary creature, conceived of as inhabiting the rivers, mountains, trees, etc, as nymph, elf, naiad, etc.


คด

(occult) stone-like object believed to be found in animals or trees and to have a protective power.


ผัน

pǎn (romanization)
การผัน (abstract-noun)

Possibly from Old Chinese 翻 (OC *pʰan) or 番 (OC *pʰan). Likely a Doublet of ผวน (pǔuan, “to turn around, to reverse”). Cognate with Lao ຜັນ (phan).


อธิบดี

th-noun

อธิบดี • (à-típ-bɔɔ-dii)

à-típ-bɔɔ-dii (romanization)
ธิบดี (alternative)

/ʔa˨˩.tʰip̚˦˥.bɔː˧.diː˧/

/ʔa˨˩.tʰi˦˥.bɔː˧.diː˧/

Borrowed from Pali adhipati (literally “overlord”), from adhi (“superior; over”) + pati (“chief; lord; master”); or from Sanskrit अधिपति (adhipati, idem), from अधि (adhi, idem) + पति (pati, idem); equivalent to Thai อธิ + บดี (bɔɔ-dii). Cognate with Old Khmer °ʼadhipati, ʼādhipati (“master; chief; dean”); Burmese အဓိပတိ (a.dhi.pa.ti.); Modern Khmer អធិបតី (ʼaʼthipaʼdəy).

com

อธิ + บดี (bɔɔ-dii)

(astrology) auspiciousness; opportuneness; propitiousness.


ฟอสซิล

th-noun

ฟอสซิล • (fɔ́ɔt-sîl)

Borrowed from English fossil. See also ซิ่ว (sîu).


เงื่อนไข

เงื่อนไข • (ngʉ̂ʉan-kǎi)

/ŋɯa̯n˥˩.kʰaj˩˩˦/

เงื่อน (ngʉ̂ʉan) + ไข (kǎi)

com

เงื่อน (ngʉ̂ʉan) + ไข (kǎi)


เกย

th-noun

เกย • (gəəi)

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -j sound, except ones that spell with ใ- and ไ-.


นาคปรก

From นาค (nâak, “nāga”) + ปรก (bpròk, “to cover (over)”).

com

(Buddhist mythology) the event during the life of Gautama Buddha, taking place four weeks after he began meditating under the Bodhi Tree, in which a nāga named Mucalinda came up from beneath the earth to protect the Buddha from a prodigious rain with its hood.


มารวิชัย

From มาร (maan, “Māra”) + วิชัย (wí-chai, “victory”); literally "victory over Māra".

(Buddhist mythology) the event during the life of Gautama Buddha, in which he overcame the Māra and attained enlightenment.


บอลเชวิค

th-noun

บอลเชวิค • (bɔɔn-chee-wík)

/bɔːn˧.t͡ɕʰeː˧.wik̚˦˥/


หน่วยเสียง

หน่วยเสียง • (nùai-sǐiang)

th:หน่วยเสียง


นับถือ

th-verb

นับถือ • (náp-tʉ̌ʉ) (abstract noun การนับถือ or ความนับถือ)

náp-tʉ̌ʉ (romanization)
การนับถือ (abstract-noun)
ความนับถือ (abstract-noun)

→ Nyah Kur: นับทือ

desc

→ Shan: ၼပ်ႉထိုဝ် (nâ̰p thǔe)

→ Shan: ၼပ်ႉထိုဝ် (nâ̰p thǔe)

/nap̚˦˥.tʰɯː˩˩˦/

From นับ (náp, “to consider; to deem; to regard”) + ถือ (tʉ̌ʉ, “idem”).

com

(transitive, of a religion, religion teacher, philosophy, philosopher, or the like) to profess; to affirm belief in; to have faith in.

religion teacher; philosopher; or the like; religion teacher; philosopher; or the like


สมาส

th-noun

สมาส • (sà-màat)

From Sanskrit समास (samāsa, “compound; fusion”) or Pali samāsa (“compound; fusion”).

bor

(linguistics) compound word made by joining two or more Pali/Sanskrit loanwords without vowel gliding.


รัตนะ

th-noun

รัตนะ • (rát-dtà-ná)

rát-dtà-ná (romanization)
รัตน (alternative)
รัตน์ (alternative)
รัตนา (alternative)
รัตณะ (alternative archaic dated obsolete)

From Pali ratana (“gem; jewel”), from Sanskrit रत्न (ratna, “gem; jewel”); possibly via Old Khmer ratna, ratana°, rata, ratta, ratra (“jewel, gem, precious stone; anything precious”). Cognate with Modern Khmer រត្ន (rɔɔrŭətnɔɔ).

(Buddhist mythology) any of the seven precious items that a universal ruler should have, that is, a good chakra, a disk-like weapon; a good elephant; a good horse; good jewelry; a good lady; a good treasurer; and a good warrior.


สดับ

สดับ • (sà-dàp)

From Old Khmer *stap, stapp, stāp, stāppa (“to listen; to hear”). Cognate with Modern Khmer ស្ដាប់ (sdap).

กลอน กลอน#Thai

รับ รับ#Thai

รอง รอง#Thai

ส่ง ส่ง#Thai

(prosody) the first of the four lines of a กลอน (glɔɔn); the other three being known as รับ (ráp), รอง (rɔɔng), and ส่ง (sòng), respectively.


นาคี

สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ (2000) ประชุมโคลงโลกนิติ (in Thai), Bangkok: สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 92
นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย เลื้อยบ่ทำเดโช แช่มช้า พิษน้อยหยิ่งโยโส แมลงป่อง ชูแต่หางเองอ้า อวดอ้างฤทธี
naa-kii mii pít píiang · sù-rí-yoo · lʉ́ai bɔ̀ɔ tam dee-choo · chɛ̂m-cháa · pít nɔ́ɔi yìng-yoo-sǒo · má-lɛɛng bpɔ̀ng · chuu dtɛ̀ɛ hǎang eeng âa · ùuat âang rít-tii
A nāga possesses venom [so great] as the sun, [yet] it slithers slowly without making [known] its power. A scorpion, so proud of its little venom, raises its tail itself as if to show off its might.

(mythology, chiefly poetic) any nāga, snake, or dragon; any elephant.


ตระกูลภาษา

From ตระกูล (dtrà-guun, “family”) + ภาษา (paa-sǎa, “language”).

com

Srijampa, S. (โสภนา ศรีจำปา) (2013) “ภาษาและวัฒนธรรมอาเซียนในยุคโลกาภิวัตน์: ความท้าทายของประเทศไทย”, in วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, volume 16

ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก

ตระกูลภาษาไท

ตระกูลภาษาจีน-ทิเบต


อดีตกาล

th-l

อดีต (à-dìit)


เหรา

(mythology) an aquatic creature, said to be a hybrid of a serpent and a dragon.


กินนร

th-noun

กินนร • (gin-nɔɔn)

gin-nɔɔn (romanization)
กินรา (alternative)
กินรี (alternative)

From Pali kinnara (“mythological being with the body of a human and the head of a horse or bird”); ultimately from Sanskrit किंनर (kiṃnara, idem); probably via Old Khmer កីនរ (kīnara, idem). Cognate with Modern Khmer កិន្នរ (kennɔɔ).


ศิลาจารึก

th-noun

ศิลาจารึก • (sì-laa-jaa-rʉ́k) (classifier หลัก)

sì-laa-jaa-rʉ́k (romanization)
หลัก (classifier)

From ศิลา (sì-laa, “stone”) + จารึก (jaa-rʉ́k, “inscription”).


กระทะทองแดง

th-noun

กระทะทองแดง • (grà-tá-tɔɔng-dɛɛng) (classifier ใบ)

grà-tá-tɔɔng-dɛɛng (romanization)
ใบ (classifier)

/kra˨˩.tʰa˦˥.tʰɔːŋ˧.dɛːŋ˧/

From กระทะ (grà-tá, “frying pan”) + ทองแดง (tɔɔng-dɛɛng, “copper”).

com

(Buddhist mythology) metal pan or pot-like pan used in the hell for punishing sinful creatures.


สัทสัมพันธ์

th-noun

สัทสัมพันธ์ • (sàt-tá-sǎm-pan)

สัท (sàt, “sound”) + สัมพันธ์ (sǎm-pan, “relation, to relate, to be joined”)


ภววิทยา

From ภว (pwá, “condition; being; form; existence; etc”) + วิทยา (wít-tá-yaa, “science; knowledge; etc”); perhaps calque of English ontology; coined by the Royal Institute of Thailand in 2002.


อสนี

à-sà-nii (romanization)
อัสนี (alternative)
อสุนี (alternative)

From Pali asani (“thunderbolt”), ultimately from Sanskrit अशनी (aśanī). Compare Old Khmer ʼasuni, ʼaśūni, from which Thai อสุนี is possibly derived. Cognate with Modern Khmer អសនី (ʼaʼsaʼnii).

(elegant, mythology) similar weapon, as that of Zeus in the Greek mythology.


พลูโต

Borrowed from English Pluto. Cognate with Lao ພລູໂຕ (phlū tō).

มิมาสเอนเซลาดัสเทธิสไดโอนเรอาไททันไอเพทัส

เทพ เทพ#Thai

(Greek mythology, Roman mythology) (เทพ~) Pluto.


ปล่อยของ

th-verb

ปล่อยของ • (bplɔ̀i-kɔ̌ɔng) (abstract noun การปล่อยของ)

bplɔ̀i-kɔ̌ɔng (romanization)
การปล่อยของ (abstract-noun)

/plɔj˨˩.kʰɔːŋ˩˩˦/

From ปล่อย (bplɔ̀i, “to release; to let out”) + ของ (kɔ̌ɔng, “thing”).

com

(occult, slang) to perform a ritual in order to send a magical object to harm someone.


ตุ๊กตาเสียกบาล

th-noun

ตุ๊กตาเสียกบาล • (dtúk-gà-dtaa-sǐia-gà-baan) (classifier ตัว)

dtúk-gà-dtaa-sǐia-gà-baan (romanization)
ตัว (classifier)

From ตุ๊กตา (dtúk-gà-dtaa, “doll”) + เสีย (sǐia, “to offer”) + กบาล (gà-baan, “basket made from banana trunk”).

com

(occult) doll offered to a ghost when a child comes down with an illness believed to be caused by the ghost, in hope that the ghost would harm or take away the doll instead of the child.


ไม้ไต่คู้

th-noun

ไม้ไต่คู้ • (mái-dtài-kúu)

(linguistics) "mai tai khu" a Thai diacritical symbol ◌็, which shortens vowels


นางกวัก

From นาง (naang, “lady”) + กวัก (gwàk, “to beckon”); literally "beckoning lady".

com

(occult) idol, image, or statue of a beckoning woman, believed to bring luck and fortune.


ยกเมฆ

th-verb

ยกเมฆ • (yók-mêek) (abstract noun การยกเมฆ)

yók-mêek (romanization)
การยกเมฆ (abstract-noun)

From ยก (yók, “to put up; to set up; to assert; to allude; etc”) + เมฆ (mêek, “cloud”).

com

(occult, archaic) to interpret the shape of clouds in order to divine an event or situation.


อะ

สระ สระ#Thai

(Thai language) (สระ~) the vowel /a/, represented by –ั–, –ะ, –รร, or –รร–.


เอื้อสังคม

th-adj

เอื้อสังคม • (ʉ̂ʉa-sǎng-kom)

/ʔɯa̯˥˩.saŋ˩˩˦.kʰom˧/

From เอื้อ (ʉ̂ʉa, “charitable”) + สังคม (sǎng-kom, “society”), Calque of English prosocial.

com

พฤติกรรมเอื้อสังคม


วิตกกังวล

th-verb

ความวิตกกังวล

วิตกกังวล • (wí-dtòk-gang-won) (abstract noun ความวิตกกังวล)

wí-dtòk-gang-won (romanization)
ความวิตกกังวล (abstract-noun)

From วิตก (wí-dtòk, “concerned, worried”) + กังวล (gang-won, “worried, anxious”). The nominalized form ความวิตกกังวล was translated from the English word "anxiety" by the Royal Society of Thailand in 2001.

com

(intransitive, psychiatry) be anxious, have an anxiety disorder.


ลับแล

th-proper noun

ลับแล • (láp-lɛɛ)

From ลับ (láp, “to hide”) + แล (lɛɛ, “sight”).

com

เมือง เมือง#Thai

(folklore) (เมือง~) the name of a town which legend says can only be found by chance.


กน

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -n sound.


กม

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -m sound, except ones that spell with -ำ.


เกอว

th-noun

เกอว • (gəəo)

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -w sound, except ones that spell with เ-า.


ก กา

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables without ending consonant, including ones that spell with -ำ, ใ-, ไ-, and เ-า.


นาสิก

Borrowed from Sanskrit नासिका (nāsikā). From Sanskrit नासा (nāsā), which makes the word an ultimately distant cognate with English nose


การถอดเสียง

การถอดเสียง • (gaan-tɔ̀ɔt-sǐiang)

/kaːn˧.tʰɔːt̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/


ปฐมฤกษ์

ปฐมฤกษ์ • (bpà-tǒm-má-rə̂ək)

From ปฐม (bpà-tǒm, “primary; first”) + ฤกษ์ (rə̂ək, “time or point of time traditionally considered auspicious or opportune”).

com

(astrology) the first part of an auspicious or opportune period of time according to traditional belief.


ยักษิณี

th-noun

ยักษิณี • (yák-sì-nii)

From Sanskrit यक्षिणी (yakṣiṇī, “yakṣiṇi”).

(mythology) (classifier ตน) yakṣiṇi, a female being of great strength and size.


สิถิล

th-adj

สิถิล • (sì-tǐn)

From Pali sithila, from Sanskrit शिथिल, शिथिर (śithila, śithira).

der

शिथिल, शिथिर


สิถิล

th-noun

สิถิล • (sì-tǐn)

der

शिथिल, शिथिर

(phonology) unaspirated consonants, such as ป, ต, ก, จ in Thai


ธนิต

th-adj

ธนิต • (tá-nít)


ธนิต

th-noun

ธนิต • (tá-nít)


สัจพจน์

สัจพจน์ • (sàt-jà-pót)

From สัจ (sàt, “truth”) + พจน์ (pót, “word, speech”).


ผวน

pǔuan (romanization)
การผวน (abstract-noun)

Likely a Doublet of ผัน (pǎn, “to change, to transform”). Compare Lao ຜວນ (phūan), Khün ᨹ᩠ᩅᩁ, Shan ၽူၼ် (phǔun).

doublet

(transitive, linguistics) to switch rimes between syllables


สมัยกลาง

Calque of English Middle Ages; Same as สมัย (sà-mǎi) + กลาง (glaang).


ปัจฉบท

ปัจฉ + บท (bòt).

compound

ปัจฉ + บท (bòt)


พยางค์เปิด

th-noun

พยางค์เปิด • (pá-yaang-bpə̀ət) (classifier พยางค์)

pá-yaang-bpə̀ət (romanization)
พยางค์ (classifier)

/pʰa˦˥.jaːŋ˧.pɤːt̚˨˩/


พยางค์ปิด

พยางค์ปิด • (pá-yaang-bpìt) (classifier พยางค์)

pá-yaang-bpìt (romanization)
พยางค์ (classifier)


มัชฌิมยุค

th-proper noun

มัชฌิมยุค • (mát-chí-má-yúk)


โฟบอส

โฟบอส • (foo-bɔ́ɔs)

Borrowed from English Phobos. Cognate with Lao ໂພໂບສ (phō bōs).

พระ พระ#Thai

(Roman mythology) (พระ~) Phobos: A son of Ares.

พระ พระ#Thai

(Greek mythology) (พระ~) Phobos: A son of Mars. Also the Greek god of personification of the fear brought by war.


ซีรีส

sii-ríis (romanization)
เคเรส (alternative)

Ultimately from Latin Ceres, likely via English Ceres. Cognate with Lao ສິຣິສ (si ris).

เทพี เทพี#Thai

(Roman mythology) (เทพี~): Ceres: Roman goddess of agriculture; equivalent to the Greek goddess Demeter.


ดีมอส

ดีมอส • (dii-mɔ́ɔs)

dii-mɔ́ɔs (romanization)
ไดมอส (alternative)

Borrowed from English Deimos. Cognate with Lao ດີມອສ (dī mǭs).

พระ พระ#Thai

(Greek mythology) (พระ~) Deimos: A son of Ares, god of terror.

พระ พระ#Thai

(Roman mythology) (พระ~) Deimos: A son of Mars, god of terror.


ดูดวง

th-verb

ดูดวง • (duu-duuang) (abstract noun การดูดวง)

duu-duuang (romanization)
การดูดวง (abstract-noun)


นิกรอยด์

th-noun

นิกรอยด์ • (ní-grɔɔi)


มองโกลอยด์

มองโกลอยด์ • (mɔng-goo-lɔɔi)

(anthropology) mongoloid, as racial classification


คอเคซอยด์

คอเคซอยด์ • (kɔɔ-kee-sɔɔi)

/kʰɔː˧.kʰeː˧.sɔːj˧/


ภาคแสดง

ภาคแสดง • (pâak-sà-dɛɛng)

/pʰaːk̚˥˩.sa˨˩.dɛːŋ˧/


ชนิดของคำ

ชนิดของคำ • (chá-nít-kɔ̌ɔng-kam)

/t͡ɕʰa˦˥.nit̚˦˥.kʰɔːŋ˩˩˦.kʰam˧/

ชนิด (chá-nít) + ของ (kɔ̌ɔng) + คำ (kam).