กอด

gɔ̀ɔt (romanization)
การกอด (abstract-noun)

From Proto-Tai *koːtᴰ (“to hug; to embrace”).
Cognate with Northern Thai ᨠᩬᨯ, Khün ᨠᩬᨯ, Lao ກອດ (kǭt), Lü ᦂᦸᧆᧈ (k̇oad¹), Shan ၵွတ်ႇ (kàut), Phake ကွတ် (kot), Zhuang got, Nong Zhuang gud.

cog

Lü ᦂᦸᧆᧈ (k̇oad¹)

(transitive) to hug (to clasp in the arms)


รำ

ram (romanization)
การรำ (abstract-noun)
ระบำ (alternative)

From Pre-Angkorian Old Khmer raṃ (“to dance; to move rhythmically”).
Cognate with Modern Khmer រាំ (rŏəm).

bor

2 Samuel 6:14, KJV:
และดาวิดก็ทรงรำถวายต่อพระพักตร์พระเยโฮวาห์ด้วยสุดกำลังของพระองค์
lɛ́ daa-wìt gɔ̂ song ram tà-wǎai dtɔ̀ɔ prá pák prá yee-hoo-waa dûai sùt gam-lang kɔ̌ɔng prá-ong
And David danced before the LORD with all his might;

2 Samuel 6:16, KJV:
มีคาลราชธิดาของซาอูลก็มองออกที่ช่องหน้าต่าง เห็นกษัตริย์ดาวิดกระโดดโลดเต้นรำถวายต่อพระพักตร์พระเยโฮวาห์ และนางก็มีใจหมิ่นประมาท
mii-kaal râat-chá tí-daa kɔ̌ɔng saa-uul gɔ̂ mɔɔng ɔ̀ɔk tîi chɔ̂ng nâa-dtàang · hěn gà-sàt daa-wìt grà-dòot-lôot-dtên ram tà-wǎai dtɔ̀ɔ prá pák prá yee-hoo-waa · lɛ́ naang gɔ̂ mii jai mìn-bprà-màat
Michal Saul's daughter looked through a window, and saw king David leaping and dancing before the LORD; and she despised him in her heart.


เต้น

dtên (romanization)
การเต้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຕັ້ນ (ten), Shan တဵၼ်ႈ (tāen).


ดม

dom (romanization)
การดม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗɤmᴬ (“to smell (tr.)”).
Cognate with Lao ດົມ (dom), Lü ᦡᦳᧄ (ḋum), Shan ၼူမ် (nǔum), Ahom 𑜃𑜤𑜉𑜫 (num).

cog

Lü ᦡᦳᧄ (ḋum)


ดม

dom (romanization)
การดม (abstract-noun)
ดํ (alternative)
ดำ (alternative)

Possibly from Old Khmer taṃ (“to beat; to pound”), thus cognate with Modern Khmer ដំ (dɑm).

(archaic) to beat; to hit; to strike; to pound.


ศอก

sɔ̀ɔk (romanization)
การศอก (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.swoːkᴰ.
Cognate with Lao ສອກ (sǭk), Lü ᦉᦸᧅ (ṡoak) or ᦉᦸᧅᧈ (ṡoak¹), Shan သွၵ်ႇ (sàuk), Tai Dam ꪎꪮꪀ, Ahom 𑜏𑜨𑜀𑜫 (sok), Zhuang sok (as in doegsok) (dialectal).


กด

gòt (romanization)
การกด (abstract-noun)


ถาม

tǎam (romanization)
การถาม (abstract-noun)

From Proto-Tai *c.raːmᴬ (“to ask”). Cognate with Northern Thai ᨳᩣ᩠ᨾ, Lao ຖາມ (thām), Lü ᦏᦱᧄ (ṫhaam), Shan ထၢမ် (thǎam), Tai Nüa ᥗᥣᥛᥴ (tháam), Phake ထံ (thaṃ), Ahom 𑜌𑜪 (thaṃ), 𑜌𑜉𑜫 (tham) or 𑜌𑜢𑜤𑜉𑜫 (thüm), Zhuang cam, Saek ถ่าม, Zuojiang Zhuang tam.


ตอบ

dtɔ̀ɔp (romanization)
การตอบ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *tɔːpᴰ¹ᴸ (“to answer”), from Middle Chinese 答 (MC top, “to answer; to reply”). Cognate with Northern Thai ᨲᩬᨷ, Lao ຕອບ (tǭp), Lü ᦎᦸᧇ (ṫoab), Tai Dam ꪔꪮꪚ, Shan တွပ်ႇ (tàup), Phake တွပ် (top), Ahom 𑜄𑜨𑜆𑜫 (top).


ปีน

bpiin (romanization)
การปีน (abstract-noun)

From Proto-Tai *piːnᴬ (“to climb”). Cognate with Lao ປີນ (pīn), Zhuang bin, Zuojiang Zhuang bin.


หนีบ

nìip (romanization)
การหนีบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰniːpᴰ (“to pinch”). Cognate with Lao ໜີບ (nīp), Lü ᦐᦲᧇᧈ (ṅiib¹), Zhuang nip, Nong Zhuang neb. Possibly related to หีบ (hìip, “to squeeze”).

cog

Lü ᦐᦲᧇᧈ (ṅiib¹)


เกา

gao (romanization)
การเกา (abstract-noun)

From Proto-Tai *kawᴬ (“to scratch”). Cognate with Lao ເກົາ (kao), Zhuang gaeu.


ซบ

sóp (romanization)
การซบ (abstract-noun)

to rest (one's head or face on something).


กำ

gam (romanization)
การกำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *kamᴬ (“to hold in the closed hand”). Cognate with Northern Thai ᨠᩣᩴ, Khün ᨠᩣᩴ, Lao ກຳ (kam), Lü ᦂᧄ (k̇am), Shan ၵမ် (kǎm), Tai Nüa ᥐᥛ (kam), Phake ကံ (kaṃ), Ahom 𑜀𑜪 (kaṃ), Zhuang gaem, Nong Zhuang gaem, Saek กั๋ม, Tày căm.


เผา

pǎo (romanization)
การเผา (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pʰawᴬ¹ (“to burn (tr.)”), from Proto-Tai *prawᴬ (“to burn (tr.)”). Compare Middle Chinese 炮 (MC baew, “to roast; to burn”). Cognate with Northern Thai ᨹᩮᩢᩣ, Khün ᨹᩮᩢᩣ, Isan เผา, Lao ເຜົາ (phao), Lü ᦕᧁ (ṗhaw), Tai Dam ꪹꪠꪱ (faw1), Tai Dón ꪹꪞꪱ (phaw1), Tai Daeng ꪹꪠꪱ (faw1), Shan ၽဝ် (phǎo), Tai Nüa ᥚᥝᥴ (pháw), Ahom 𑜇𑜧 (phaw), Southern Thai เพ่า, Zhuang byaeu.

(transitive) to roast: to cook by direct exposure to fire or heat.

(slang) to do something in a quick-and-dirty or slapdash manner.

(slang) to dish the dirt on; to gossip about; to speak ill of.


สงสัย

th-verb

สงสัย • (sǒng-sǎi) (abstract noun การสงสัย or ความสงสัย)

sǒng-sǎi (romanization)
การสงสัย (abstract-noun)
ความสงสัย (abstract-noun)

From Pali saṃsaya (“doubt”), from Sanskrit संशय (saṃśaya, “doubt; uncertainty; irresolution; hesitation”). Cognate with Indonesian sangsi, Khmer សង្ស័យ (sɑɑsɑngsay), Lao ສົງໃສ (song sai) or ສົງໄສ (song sai).

der

อย่างไม่ต้องสงสัย


แปลง

th-verb

แปลง • (bplɛɛng) (abstract noun การแปลง)

bplɛɛng (romanization)
การแปลง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩯᨸ᩠ᩃᨦ, ᨸᩯ᩠ᨦ, Lao ແປງ (pǣng), Khün ᨸᩯ᩠ᨦ, Lü ᦶᦔᧂ (ṗaeng). Compare Khmer ប្លែង (plaeng).

to transform; to change; to convert (partially or wholly).


ลูบ

lûup (romanization)
การลูบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.luːpᴰ (“to stroke; to caress”).
Cognate with Lao ລູບ (lūp), Shan လုပ်ႈ (lūp), Ahom 𑜎𑜤𑜆𑜫 (lup), Zhuang rub.


สี

sǐi (romanization)
การสี (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *siːᴬ¹ (“to rub”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᩈᩦ, Lao ສີ (sī), Lü ᦉᦲ (ṡii), Tai Dam ꪎꪲ, Shan သီ (sǐi), Tai Nüa ᥔᥤᥴ (sí), Phake ꩬီ (sī), Ahom 𑜏𑜣 (sī).


ตำ

dtam (romanization)
การตำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *tamᴬ (“to pound”).
Cognate with Isan ตำ, Lao ຕຳ (tam), Northern Thai ᨲᩣᩴ (tam¹), Khün ᨲᩣᩴ (tam¹), Lü ᦎᧄ (ṫam), Shan တမ် (tǎm), Ahom 𑜄𑜪 (taṃ), Zhuang daem.

to prick, to prickle; to pierce, to puncture; to sting; to penetrate.

2020 April 3, Slowlife, “มาดูรีวิวก่อนไปตำกันจ้า”, in sistacafe, กรุงเทพฯ: โดนัทส์ แบงค็อก, retrieved 2021-03-19:

วางขายที่...ทุกสาขา...ไปตำกันได้

waang kǎai tîi ... túk sǎa-kǎa ... bpai dtam gan dâai

[They are] out for sale at every branch of... [You] all can go get [them now].

(slang, humorous) to get, take, or buy (a product or service); to visit (a shop for such purpose).


อำ

Uncertain. Compare Lao ອຳ (ʼam); Northern Thai ᩋᩣᩴ; Khün ᩋᩣᩴ; Lü ᦀᧄ (˙ʼam); Shan ဢမ် (ʼǎm).

cog

Lü ᦀᧄ (˙ʼam)

(of a ghost, spirit, etc) to visit during sleep and disturb by sitting upon, dragging, assaulting, suffocating, etc.

(slang) to cheat, to deceive; to counterfeit, to forge.


อำนวย

th-verb

อำนวย • (am-nuai) (abstract noun การอำนวย)

am-nuai (romanization)
การอำนวย (abstract-noun)

From Old Khmer ʼamnoy, ʼaṃnoy, ʼaṃnoya, ʼaṃmnoya (“donation; gift”), extended forms of oʼaya, oy, oya, oyy, oyya, oyaya, uy, ūya (“to cause, to make; to give; to allow, to let, to permit; on behalf of; so that; etc”), from which Thai อวย (uai) and โอย (ooi) were derived. Cognate with Modern Khmer អំណោយ (ʼɑmnaoy), Lao ອຳນວຍ (ʼamn wa nya).

อวย อวย#Thai

to conduct (an orchestra, musical band, etc).

to supervise in general; to exercise general supervision (of).

to allow, facilitate, or support (the possibility of something, the happening of something, the carrying out of some action, etc).


ยำ

yam (romanization)
การยำ (abstract-noun)

Uncertain. Compare Khmer ញាំ (ñŏəm, “Cambodian salad; to make a Cambodian salad”); Hakka 醃 /腌 (âm, “to marinate; to pickle”).

cog

(slang) to mess up; to muddle; to confuse; to conflate.

(slang) to assault or attack through mob action or in a similar fashion.


รัด

rát (romanization)
การรัด (abstract-noun)

Cognate with Isan ฮัด, Lao ຮັດ (hat), Tai Dam ꪭꪰꪒ, Zuojiang Zhuang raet.

to bind, tie, fasten (something) tightly.


มัด

mát (romanization)
การมัด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *matᴰˢ⁴ (“to fasten; to tie”). Cognate with Northern Thai ᨾᩢ᩠ᨯ, Khün ᨾᩢ᩠ᨯ, Lao ມັດ (mat), Lü ᦙᧆ (mad), Tai Dam ꪣꪰꪒ, Shan မတ်ႉ (mâ̰t), Tai Nüa ᥛᥖ (mat), Phake မတ် (mat), Ahom *𑜉𑜄𑜫 (*mat).


ผูก

pùuk (romanization)
การผูก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pʰuːkᴰ¹ᴸ (“to tie; to bind”), from Proto-Tai *cm̩.rukᴰ (“to tie”). Cognate with Lao ຜູກ (phūk), Northern Thai ᨹᩪᨠ, Khün ᨹᩪᨠ, Lü ᦕᦳᧅᧈ (ṗhuk¹), Shan ၽုၵ်ႇ (phùk), Tai Dam ꪠꪴꪀ, Phake ၸုက် (phuk), Ahom 𑜇𑜤𑜀𑜫 (phuk).

cog

Lü ᦕᦳᧅᧈ (ṗhuk¹)


ปัด

bpàt (romanization)
การปัด (abstract-noun)

From Proto-Tai *pacᴰ (“to dust off”). Cognate with Lao ປັດ (pat), Zhuang baet.

to remove by or as if by fanning, wiping, sweeping, brushing, or the like.

(of an evil, evil spirit, bad luck, etc) to remove; to dispel; to expel; to exorcise.

evil spirit; bad luck; etc; evil spirit; bad luck; etc

(cosmetics) to brush (into shape, with a cosmetic brush, etc).

to skim: to pass lightly over or near a surface.


กวาด

gwàat (romanization)
การกวาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *kwaːtᴰ (“to sweep”), from Old Chinese 刮 (OC *kroːd, “to wipe; to sweep”).
Cognate with Lao ກວາດ (kuāt), Northern Thai ᨠ᩠ᩅᩣ᩠ᨯ, Lü ᦦᦱᧆ (k̇waad), Tai Dón ꪀꪫꪱꪒ, Shan ၵႂၢတ်ႇ (kwàat), Ahom 𑜀𑜄𑜫 (kat).
Compare Vietnamese quét (“to sweep”).
Possibly related to กราด (gràat) and คราด (krâat).

Tai Dón ꪀꪫꪱꪒ


ถู

tǔu (romanization)
การถู (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰuːᴬ¹ (“to rub; to polish”).
Cognate with Northern Thai ᨳᩪ, Khün ᨳᩪ, Isan ถู, Lao ຖູ (thū), Lü ᦏᦴ (ṫhuu), Shan ထူ (thǔu), Tai Nüa ᥗᥧᥴ (thú), Phake ထူ (thū), Ahom 𑜌𑜥 (thū).


จัด

jàt (romanization)
การจัด (abstract-noun)

to set; to arrange; to order; to organise; to systematise.

to arrange (for); to make arrangements (for).


นัด

nát (romanization)
การนัด (abstract-noun)

Cognate with Lao ນັດ (nat), Northern Thai ᨶᩢ᩠ᨯ, Khün ᨶᩢ᩠ᨯ, Tai Dam ꪙꪰꪒ (ꞌnặt).

2019 February 26, admin, “ศาลปกครองกลางนัดฟังคำพิพากษาคดีวอยซ์ทีวีฟ้องเพิกถอนคำสั่ง กสทช.”, in ไอลอว์, Bangkok: ศูนย์ข้อมูลกฎหมายและคดีเสรีภาพ โดย ไอลอว์, retrieved 2019-02-26:

ต่อมาวันที่ ๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒ ศาลปกครองกลางนัดไต่สวนฉุกเฉินทุเลาคำสั่งของ กสทช.

dtɔ̀ɔ-maa wan-tîi · sìp hâa · gum-paa-pan · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hòk-sìp sɔ̌ɔng · sǎan-bpòk-krɔɔng glaang nát dtài-sǔuan-chùk-chə̌ən tú-lao kam-sàng kɔ̌ɔng · gɔɔ-sɔ̌ɔ-tɔɔ-chɔɔ

Later on the 15th day of February, 2562 [2019], the Central Administrative Court appointed [the day for] the urgent hearing [of the application for] staying the order of the NBTC.

to appoint, to make an appointment (for, with, etc); to arrange, to make arrangements (for).


นัด

to snuff: to draw in through the nose by inhaling.


อัด

àt (romanization)
การอัด (abstract-noun)


สูบ

sùup (romanization)
การสูบ (abstract-noun)

Compare Lao ສູບ (sūp), Lü ᦉᦳᧇᧈ (ṡub¹), Khmer ជប់ (cup), ស្រូប (sroup) (possible doublets), Burmese စုပ် (cup), Zhuang sup or cup.

cog

Lü ᦉᦳᧇᧈ (ṡub¹)


เสพ

sèep (romanization)
การเสพ (abstract-noun)

From Sanskrit सेव (seva) or Pali seva (“service”).

เสพสุรา

เสพอาหาร

เสพเมถุน

มีสุขร่วมเสพ มีทุกข์ร่วมต้าน

mii sùk rûuam sèep · mii túk rûuam dtâan

Whenever there is happiness, we enjoy it together. Whenever there is suffering, we endure it together.

(formal, sometimes elegant) to enjoy; to receive pleasure or benefit (from).

(formal, sometimes elegant) to associate; to mingle; to keep company (with).


สูด

sùut (romanization)
การสูด (abstract-noun)


ท่อง

tɔ̂ng (romanization)
การท่อง (abstract-noun)

to go around; to go here and there; to wander; to roam; to travel.


ท่อง

to repeat or recite, especially in order to commit to memory.


พัน

pan (romanization)
การพัน (abstract-noun)

From Middle Chinese 翻 (MC phjon). Cognate with Lao ພັນ (phan), Lü ᦗᧃ (pan), Shan ပၼ်း (pán).


ตำหนิ

th-verb

ตำหนิ • (dtam-nì) (abstract noun การตำหนิ)

dtam-nì (romanization)
การตำหนิ (abstract-noun)

From Old Khmer tamni, Cognate with Lao ຕຳໜິ (tam ni).


แทรก

sɛ̂ɛk (romanization)
การแทรก (abstract-noun)
ชำแรก (alternative)
แซก (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer ជ្រេក (jrēka, “to insert, to introduce; to come between; etc”). Cognate with Modern Khmer ជ្រែក (crɛɛk). Extended as ชำแรก (cham-rɛ̂ɛk).

bor

to come, go, or occur (between, in the course of, in the middle of, or through someone or something).

to add, insert, or introduce (between or through); to interpose; to interpolate; to intercalate; to interject.


ผสม

pà-sǒm (romanization)
การผสม (abstract-noun)
ผะสม (alternative obsolete)

From Old Khmer ផ្សំ (phsaṃ), ផ្សម៑ (phsam), ផ្សំម៑ (phsaṃm), ផ្សំម (phsaṃma), ប្សំ (psaṃ), ប្សំម៑ (psaṃm), ប្សម៑ (psam, “to join; to assemble; to add; etc”). Cognate with modern Khmer ផ្សំ (phsɑm), Lao ຜະສົມ (pha som).


ผลาญ

plǎan (romanization)
การผลาญ (abstract-noun)

From Old Khmer phlañ. Cognate with Northern Thai ᨹᩖᩣ᩠ᨶ, Lao ຜານ (phān).


เปรียบเทียบ

th-verb

เปรียบเทียบ • (bprìiap-tîiap) (abstract noun การเปรียบเทียบ)

bprìiap-tîiap (romanization)
การเปรียบเทียบ (abstract-noun)

From เปรียบ (bprìiap, “to compare”) + เทียบ (tîiap, “to compare”). Compare Khmer ប្រៀបធៀប (priəp tʰiəp); Lao ປຽບທຽບ (pīap thīap).

com

(law, as of a police officer, administrative officer, etc) to terminate a criminal prosecution against someone who has committed a certain type of crime, by imposing a fine on him as authorised by law instead of having him tried in court.

administrative officer; etc; administrative officer; etc


ตกลง

th-verb

ตกลง • (dtòk-long) (abstract noun การตกลง)

dtòk-long (romanization)
การตกลง (abstract-noun)


ลด

lót (romanization)
การลด (abstract-noun)


ลง

long (romanization)
การลง (abstract-noun)

From Proto-Tai *n̩.loŋᴬ (“to descend”). Cognate with Northern Thai ᩃᩫ᩠ᨦ, Lao ລົງ (long), Lü ᦟᦳᧂ (lung), Tai Dam ꪶꪩꪉ, Shan လူင်း (lúung), Tai Nüa ᥘᥨᥒᥰ (löng), Ahom 𑜎𑜤𑜂𑜫 (luṅ), Zhuang roengz.

ลงสถานีไหน

to make (an entry in a register); to record; to register; to note down; to write down.

to yield: to give up to a superior power or authority.

(colloquial, computing) to install (a program).


เพิ่ม

เพิ่ม • (pə̂əm) (abstract noun การเพิ่ม)

pə̂əm (romanization)
การเพิ่ม (abstract-noun)

to make greater: to increase, to augment, to enhance, to expand, etc.

to become greater: to increase, to multiply, to grow, etc.


ขยาย

ขยาย • (kà-yǎai) (abstract noun การขยาย)

kà-yǎai (romanization)
การขยาย (abstract-noun)

Uncertain. Possibly corruption of สยาย, from Old Khmer *សអាយ៑ (*saʼāy), *ស្អាយ៑ (*sʼāy), extended forms of Angkorian Old Khmer *សាយ៑ (*sāy, “to spread, to extend; to be spread, to be extended; etc”).

cog

to be or cause to be greater (in size, quantity, etc): to enlarge, to expand, to extend, to broaden, to lengthen, to prolong, to scale up, to blow up, to spread, to dilate, to multiply, to amplify, etc.

to be or cause to be loose or looser: to loose, to let loose, to loosen, to unfasten, to untie, etc.

to open out; to spread out; to unfold; to unfurl.

to let out (to others or the public): to leak, to disclose, to reveal, etc.

to amplify: to clarify by expanding; to expand in stating or describing, as by details or illustrations.


ออกกำลังกาย

th-verb

ออกกำลังกาย • (ɔ̀ɔk-gam-lang-gaai) (abstract noun การออกกำลังกาย)

ɔ̀ɔk-gam-lang-gaai (romanization)
การออกกำลังกาย (abstract-noun)

From ออกกำลัง (ɔ̀ɔk-gam-lang, “exercise, exert”) + กาย (gaai, “body”).

com

(intransitive) exercise (engage in physical activity).


กระจาย

th-verb

กระจาย • (grà-jaai) (abstract noun การกระจาย)

grà-jaai (romanization)
การกระจาย (abstract-noun)

From ขจาย (kà-jaai), from Old Khmer ក្ជាយ (kjāya).

to circulate; to disseminate; to distribute; to propagate; to spread.


แตก

dtɛ̀ɛk (romanization)
การแตก (abstract-noun)

From Proto-Tai *p.reːkᴰ (“to burst”).
Compare Old Chinese 爆 (OC *proːwɢs, *poːwɢ, *proːwɢ, “to burst”).
Cognate with Lao ແຕກ (tǣk), Lü ᦶᦎᧅ (ṫaek), Shan တႅၵ်ႇ (tèk), Ahom 𑜄𑜢𑜀𑜫 (tik), Zhuang dek and bek.

och-l

ท่อแตก

หัวแตก

[One's] head is bleeding.
(literally) The head breaks.

หูแตก

ใจแตก

to go wild (to become unrestrained morally)
(literally) Heart breaks.

ผนังแตก

(intransitive) to break; to crack; to split; to fracture.

โลกแตก

ตบะแตก

(intransitive) to break; to shatter; to become destroyed or ruined.

น้ำแตก

to come (to discharge semen)
(literally) Liquid bursts [out].

ฉี่แตก

[One's] bladder is full.
(literally) Pee bursts [out].

เหงื่อแตก

ngʉ̀ʉa dtɛ̀ɛk

to sweat
(literally) Sweats burst [out].

(slang, vulgar, intransitive) to come; to ejaculate.

แตกหน่อ

to put forth buds
(literally) to divide [into] buds

แตกใบ

to put forth leaves
(literally) to divide [into] leaves

แตกสาขา

(intransitive) to divide (into); to separate (into); to be distributed (into); to dissolve (into).

(intransitive, figurative) to disunite; to lack unity, to disharmonise; to differ, to disagree, to be at variance.

แตกแบงก์

(transitive, slang) to break (into smaller units).


ปั่น

bpàn (romanization)
การปั่น (abstract-noun)

From Proto-Tai *panᴮ (“to revolve; to spin”).
Cognate with Northern Thai ᨸᩢ᩠᩵ᨶ, Lao ປັ່ນ (pan), Lü ᦔᧃᧈ (ṗan¹), Shan ပၼ်ႇ (pàn), Phake ပꩫ် (pan), Ahom 𑜆𑜃𑜫 (pan), Zhuang baenq.

cog

Lü ᦔᧃᧈ (ṗan¹)

to cause to move around or in a circle: to spin, to revolve, to rotate, to circulate, to whirl, to twirl, etc.

(cooking) to blend, purée, or emulsify, as with a liquidiser.

(slang) to stir up; to incite; to instigate.

(slang) to enhance or increase, especially by dishonest means or for a dishonest purpose.

(slang) to work nonstop; to carry out or do something without rest, especially in order to finish it as soon as possible.


ปลุกปั่น

th-verb

ปลุกปั่น • (bplùk-bpàn) (abstract noun การปลุกปั่น)

bplùk-bpàn (romanization)
การปลุกปั่น (abstract-noun)


ปลุก

bplùk (romanization)
การปลุก (abstract-noun)

From Proto-Tai *plokᴰ (“to awaken (someone)”). The vowel of ปลุก [pluk̚ᴰˢ¹] shows irregularity as a reflex of it.
In Southwestern Tai, cognate with Lao ປຸກ (puk), Shan ပူၵ်း (púuk), Ahom 𑜆𑜤𑜀𑜫 (puk).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang byoak.


เขย่า

th-verb

เขย่า • (kà-yào) (abstract noun การเขย่า)

kà-yào (romanization)
การเขย่า (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຍົ່າ (nyao), Lü ᦃᧁᧈ (ẋaw¹) and ᦊᧁᧈ (ẏaw¹), Shan ၶဝ်ႇ (khào) or ၶဝ်း (kháo).

cog

Lü ᦃᧁᧈ (ẋaw¹)


เป่า

bpào (romanization)
การเป่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *powᴮ (“to blow”). Cognate with Northern Thai ᨸᩮᩢ᩵ᩣ, Lao ເປົ່າ (pao), Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹), Tai Dam ꪹꪜ꪿ꪱ, Tai Dón ꪹꪜꪱꫀ, Tai Do pảu, Tày pấu, Shan ပဝ်ႇ (pào), Tai Nüa ᥙᥝᥱ (pǎw), Phake ပွ် (paw), Ahom 𑜆𑜧 (paw) or 𑜆𑜨𑜧 (pow), Zhuang boq, Zuojiang Zhuang baeuq.

Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹)

Tai Dón ꪹꪜꪱꫀ


กรีด

grìit (romanization)
การกรีด (abstract-noun)


อม

From Proto-Tai *ʔɤmᴬ (“to hold in the mouth”). Cognate with Northern Thai ᩋᩫ᩠ᨾ, Khün ᩋᩫ᩠ᨾ, Lao ອົມ (ʼom), Lü ᦷᦁᧄ (ʼom), Shan ဢူမ် (ʼǔum), Ahom 𑜒𑜤𑜉𑜫 (ʼum), Zhuang oem, Nong Zhuang umq.

cog

Lü ᦷᦁᧄ (ʼom)

to hold in the mouth (for various purposes, such as for letting the thing held dissolve in the mouth or for sucking that thing).

2019 March 4, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in ใครวะเนี่ย...ใครถีบกูวะ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:

นั่งก่อน นั่งก่อน ฟังข่าวเด็ดอีเรณู อุตส่าห์อมไว้ตั้งแต่บนรถไฟ

nâng gɔ̀ɔn · nâng gɔ̀ɔn · fang kàao dèt ii ree-nuu · ùt-sàa om wái dtâng-dtɛ̀ɛ bon rót-fai

Sit [down] first, sit [down] first, [and] listen to [this] hot news [about] I Renu, [which] I've tried not to disclose since [we're] on the train!

(slang) to hold inside; to keep within; to avoid showing or expressing.

(slang, of a feeling, emotion, condition, etc, especially an unfavourable one) to experience; to undergo; to be consumed (by).

emotion; condition; etc; especially an unfavourable one; emotion; condition; etc; especially an unfavourable one


งัด

ngát (romanization)
การงัด (abstract-noun)

to move, raise, or open by or as if by leverage: to lever, to prise, to jimmy, to crowbar, etc.

ทำบุญต้องเข้าวัด แต่ถ้าอยากงัดต้องเข้าเมรุ

tam-bun dtɔ̂ng kâo wát · dtɛ̀ɛ tâa yàak ngát dtɔ̂ng kâo meen

[If you want to] make merit, [you]'ve to enter a monastery. But if [you] want to fight, [you'll] have to enter a mortuary.

(slang, humorous) to pick a fight, to pick a quarrel; to fight, to quarrel.


ปิด

bpìt (romanization)
การปิด (abstract-noun)

Uncertain. Possibly derived from Old Chinese 閉 (OC *piːds, *piːd). Cognate with Burmese ပိတ် (pit), Lao ປິດ (pit), Southern Thai ปิ๋ด, Shan ပိတ်ႉ (pḭ̂t) or ပိၵ်ႉ (pḭ̂k).
Compare Pre-Angkorian Old Khmer *ក្បិត៑ (*kpit), Angkorian Old Khmer បិត៑ (pit), បិត្ត៑ (pitt), Khmer បិទ (bət), Northern Khmer เบฺิ็ด, with same meaning.

to stick; to attach (flier, notice, gold leaf, etc).

to be out of action; to stop work (of an organization, a shop, etc).


ก่อ

gɔ̀ɔ (romanization)
การก่อ (abstract-noun)

From Proto-Tai *koːᴮ (“to build”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ກໍ່ (kǭ), Tai Nüa ᥐᥨᥝᥱ (kǒw), Northern Thai ᨠᩬᩴ᩵, Shan ၵေႃႇ (kàu), Ahom 𑜀𑜦𑜡 (kō).
In Central Tai, cognate with Tày có.
In Northern Tai, possibly cognate with Zhuang guh, Bouyei gueh.
Compare Old Chinese 構 (OC *koːs).

ก่อปัญหา

ก่อหนี้

ก่อกำแพง

ก่อปราสาท

to construct, to build; to pile (up), to heap (up).

ก่อสงคราม

ก่อเตา

ก่อไฟ

ก่อกบฏ

ก่อจลาจล


ส่ง

sòng (romanization)
การส่ง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *soŋᴮ¹ (“to send; to conduct”). Compare Middle Chinese 送 (MC suwngH). Cognate with Northern Thai ᩈᩫ᩠᩵ᨦ, Khün ᩈᩫ᩠᩵ᨦ, Lao ສົ່ງ (song), Lü ᦉᦳᧂᧈ (ṡung¹), Shan သူင်ႇ (sùung), Tai Nüa ᥔᥨᥒᥱ (sǒng), Ahom 𑜏𑜤𑜂𑜫 (suṅ).

cog

Lü ᦉᦳᧂᧈ (ṡung¹)


เชิด

chə̂ət (romanization)
การเชิด (abstract-noun)

/t͡ɕʰɤːt̚˥˩/


เชิดชู

th-verb

เชิดชู • (chə̂ət-chuu) (abstract noun การเชิดชู)

chə̂ət-chuu (romanization)
การเชิดชู (abstract-noun)

/t͡ɕʰɤːt̚˥˩.t͡ɕʰuː˧/


ชู

chuu (romanization)
การชู (abstract-noun)

Cognate with Lao ຊູ (sū). Compare Mandarin 出 (chū, “to appear, to come out, etc.”).

ชูมือ

to raise (one's) hand (i.e. to hold one's hand in the air)

ชูประเด็น

ชูรส

(transitive) to raise; to elevate; to lift up; to enhance.

ชูนโยบาย

(slang, transitive) to bring up, to come up with; to propose, to introduce; to present, to offer.

(figurative, now chiefly in combination, transitive) to exalt; to extol.


ขู่

kùu (romanization)
การขู่ (abstract-noun)

Cognate with Isan ขู่, Lao ຂູ່ (khū), Northern Thai ᨡᩪ᩵, Khün ᨡᩪ᩵.


คาย

kaai (romanization)
การคาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɣaːjᴬ (“to put out of the mouth”). Cognate with Northern Thai ᨤᩣ᩠ᨿ, Lao ຄາຍ (khāi), Lü ᦆᦻ (xaay), Shan ၶၢႆး (kháai), Saek กฺ๊าย, Nong Zhuang haiz, Tày cài.


จด

jòt (romanization)
การจด (abstract-noun)


จด

jòt (romanization)
การจด (abstract-noun)
จรด (alternative)


จดจำ

th-verb

จดจำ • (jòt-jam) (abstract noun การจดจำ)

jòt-jam (romanization)
การจดจำ (abstract-noun)


แขวน

kwɛ̌ɛn (romanization)
การแขวน (abstract-noun)
แฃวน (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Tai *qweːnᴬ (“to hang up”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᩅᩯᩁ, Lao ແຂວນ (khuǣn), Lü ᦶᦧᧃ (ẋwaen), Shan ၵႅၼ် (kěn) or ၽႅၼ် (phěn), Ahom 𑜁𑜢𑜐𑜫 (khiñ).
In Northern Tai, possibly cognate with Zhuang venj (“to hung up”).
Compare Old Chinese 懸 (OC *ɡʷeːn).

(slang) to expose to public humiliation; to subject to public shaming.

(slang) to put off from consideration: to table, to shelve, etc.


พาด

pâat (romanization)
การพาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *baːtᴰ (“to lay (a cloth, etc.) across”). Cognate with Lao ພາດ (phāt), Shan ပၢတ်ႈ (pāat), Ahom 𑜆𑜄𑜫 (pat).


ว่าย

wâai (romanization)
การว่าย (abstract-noun)
หว้าย (alternative)

Cognate with Lao ຫວ້າຍ (huāi), Northern Thai ᩉ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦛᦻᧉ (v̇aay²), Shan ဝၢႆႈ (wāai), Zhuang vaij.


โต้

dtôo (romanization)
การโต้ (abstract-noun)


โต้คลื่น

th-verb

โต้คลื่น • (dtôo-klʉ̂ʉn) (abstract noun การโต้คลื่น)

dtôo-klʉ̂ʉn (romanization)
การโต้คลื่น (abstract-noun)

/toː˥˩.kʰlɯːn˥˩/


ไอ

From Proto-Tai *ʔajᴬ (“to cough”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩋᩱ, Lao ໄອ (ʼai), Lü ᦺᦀ (˙ʼay), Shan ဢႆ (ʼǎi), Tai Dam ꪼꪮ, Tai Nüa ᥟᥭ (ʼay), Aiton ဢႝ (ʼay), Ahom 𑜒𑜩 (ʼay).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang ae, Tày ay.
In Northern Tai, cognate with Zhuang ae, Saek ไอ๋.
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang ae (Chongzuo, Ningming, Longzhou, Daxin dialects).

cog

Lü ᦺᦀ (˙ʼay)


ปาก

From Proto-Tai *paːkᴰ (“mouth”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨸᩣ᩠ᨠ, Lao ປາກ (pāk), Shan ပၢၵ်ႇ (pàak), Lü ᦔᦱᧅ (ṗaak), Tai Dam ꪜꪱꪀ, Ahom 𑜆𑜀𑜫 (pak), Tai Nüa ᥙᥣᥐᥱ (pǎak).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang baeg.
In Northern Tai, cognate with Zhuang bak, Saek ป̄าก.
Compare Southern Kam bags (“mouth”), Proto-Be *ɓaːkᴰ¹ (“mouth”) (whence ɓak⁷ in modern lects).
Compare also Proto-Malayo-Polynesian *baqbaq (whence Cebuano baba, Eastern Cham ꨚꨝꩍ (pabah), Hawaiian waha).


บน

bon (romanization)
การบน (abstract-noun)

to ask (a supernatural being) to grant one's wish, with a promise to give or do something in return.


หก

hòk (romanization)
การหก (abstract-noun)


ฝัง

fǎng (romanization)
การฝัง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *faŋᴬ¹ (“to bury”). Cognate with Isan ฝัง, Lao ຝັງ (fang), Northern Thai ᨺᩢ᩠ᨦ (faŋ¹), Khün ᨺᩢ᩠ᨦ (faŋ¹), Lü ᦚᧂ (ḟang), Tai Dam ꪠꪰꪉ (phăng), Shan ၽင် (phǎng) หรือ ၾင် (fǎng), Tai Nüa ᥜᥒᥴ (fáng), Ahom 𑜇𑜞𑜂𑜫 (phraṅ), Zhuang baeng, Zuojiang Zhuang paeng.

cog

Khün ᨺᩢ᩠ᨦ (faŋ¹)


ถูก

tùuk (romanization)
การถูก (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.tɯːkᴰ (“to come into contact”). Compare Middle Chinese 觸 (MC tsyhowk, “to touch; to come in contact with”). Cognate with Northern Thai ᨳᩪᨠ, Isan ถืก, Lao ຖືກ (thư̄k), Lü ᦏᦳᧅᧈ (ṫhuk¹), Khün ᨳᩪᨠ, Shan ထုၵ်ႇ (thùk), Tai Nüa ᥗᥧᥐᥴ (thúk), Ahom 𑜌𑜤𑜀𑜫 (thuk).

cog

Lü ᦏᦳᧅᧈ (ṫhuk¹)

(auxiliary) used as a passive voice marker


ปล้น

bplôn (romanization)
การปล้น (abstract-noun)

ปล้นเมือง

ปล้นราชสมบัติ

ปล้นชาวบ้าน

to take by force: to usurp, to seize, to rob, etc.

(slang) to strip or deprive someone of something completely.


ถือ

tʉ̌ʉ (romanization)
การถือ (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 戴 (MC tojH, “to carry on the head”). Cognate with Isan ถือ, Lao ຖື (thư̄), Northern Thai ᨳᩨ, Khün ᨳᩨ, Lü ᦏᦹ (ṫhue), Nong Zhuang tw. Compare Tai Dam ꪕꪳ, Tai Dón ꪕꪳ.

to hold, carry, or bear, with or as if with a hand.

(of a status, position, title, etc) to hold; to have; to occupy.

1681, “พระราชพงษาวดาร ฉบับหลวงประเสริฐ”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๑, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย, published 1914, page ๑๒๘:

พญาองค์สวรรคโลกเปนนายกองถือพล ๓๐๐๐๐...พระมหาเทพถือวัวเกียน

pá-yaa ong sà-wǎn-ká-lôok bpen naai-gɔɔng tʉ̌ʉ pon · sǎam-mʉ̀ʉn ... prá má-hǎa-têep tʉ̌ʉ wuua giian

Phaya Ong [of] Sawankhalok was the captain, commanding a host 30,000 [strong] ... Phra Mahathep commanded ox-wagons.

to have (in charge); to be in charge of.

(archaic) to take (a loan); to rent; to lease.

to uphold; to support; to observe; to follow; to adhere (to).

(of a religion, cult, belief, etc) to profess.

to consider offensive or inappropriate; to view as a taboo.


ชิม

chim (romanization)
การชิม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɟimᴬ (“to taste”).
Cognate with Lao ຊີມ (sīm), Shan ၸိမ်း (tsím), Zhuang cimz, Zuojiang Zhuang chimz.
Compare Proto-Hlai *tçʰim (“to taste”).


ฃ๋า

ฆ่า ฆ่า#Thai


ฃาย

ขาย ขาย#Thai


เฃ๋า

เข้า เข้า#Thai


แฃวน

kwɛ̌ɛn (romanization)
การแฃวน (abstract-noun)

แขวน แขวน#Thai


ฃัน

ขัน ขัน#Thai


เฃียน

th-verb

เฃียน • (kǐian) (abstract noun การเฃียน)

kǐian (romanization)
การเฃียน (abstract-noun)

เขียน เขียน#Thai


รฦก

รฦก • (rá-lʉ́k)

ระลึก ระลึก#Thai


ลือชา

ลือชา • (lʉʉ-chaa)

/lɯː˧.t͡ɕʰaː˧/


ฦๅชา

/lɯː˧.t͡ɕʰaː˧/

ลือชา ลือชา#Thai


ลือ

lʉʉ (romanization)
การลือ (abstract-noun)
ฦๅ (alternative archaic dated obsolete)


ปรากฏ

ปรากฏ • (bpraa-gòt) (abstract noun การปรากฏ or ความปรากฏ)

bpraa-gòt (romanization)
การปรากฏ (abstract-noun)
ความปรากฏ (abstract-noun)

Borrowed from Sanskrit प्रकट (prakaṭa, “clear; visible”). Cognate with Lao ປະກົດ (pa kot), Northern Thai ᨷᩤᨠᩫ᩠ᨭ, Mon ပြာကတ်.

bor+

1929, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา, “คำอธิบาย”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 14, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page ข:

ดังปรากฏในหนังสือคำให้การชาวกรุงเก่าซึ่งหอพระสมุดฯ ได้สำเนาฉะบับหลวงมาแต่เมืองพะม่า

dang bpraa-gòt nai nǎng-sʉ̌ʉ kam-hâi-gaan chaao grung-gào sʉ̂ng hɔ̌ɔ-prá-sà-mùt - · dâai sǎm-nao chà-bàp lǔuang maa dtɛ̀ɛ mʉʉang pá-mâa

As shown in the book The Replies of the People From the Old Kingdom, a copy of the royal manuscript of which has been obtained by the Royal Library from the Burmese state

1992 April 8, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 109, number 42, page 12:

ถ้าภูมิลำเนาไม่ปรากฏ ให้ถือว่าถิ่นที่อยู่เป็นภูมิลำเนา

tâa puum-lam-nao mâi bpraa-gòt · hâi tʉ̌ʉ wâa tìn-tîi-yùu bpen puum-lam-nao

If the domicile is not known, it shall be deemed that the place of residence is the domicile.

(intransitive) to appear; to occur; to be or become shown; to be or become known

1953, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา, เรื่องเมืองพิษณุโลก, พระนคร: โรงพิมพ์อักษรนิติ, page 15:

มีหลักฐานปรากฏว่าเมืองพิษณุโลกนี้พวกขอมสร้าง

mii làk-tǎan bpraa-gòt wâa mʉʉang pít-sà-nú-lôok níi pûuak kɔ̌ɔm sâang

There is evidence showing that this town of Phitsanulok was established by the Khom.

2019 March 19, ศาลฎีกา, คำสั่งศาลฎีกาที่ ๑๗๐๖/๒๕๖๒, page 4:

เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่าผู้คัดค้านเป็นหุ้นส่วนผู้จัดการของห้างหุ้นส่วนจำกัด

mʉ̂ʉa kɔ̂ɔ-tét-jing bpraa-gòt wâa pûu-kát-káan bpen hûn-sùuan-pûu-jàt-gaan kɔ̌ɔng hâang-hûn-sùuan-jam-gàt

When the fact shows that the Objector was the managing partner of the limited partnership

1940, กระทรวงมหาดไทย, “ปัจฉิมภาค”, in การปกครองแคว้นลาวและเขมรของฝรั่งเศส, พระนคร: โรงพิมพ์กรมรถไฟ, page 69:

ปรากฏว่าแคว้นลาวมีรายจ่ายมากกว่ารายได้

bpraa-gòt wâa kwɛ́ɛn laao mii raai-jàai mâak gwàa raai-dâai

[It] appeared that the Lao region had more expenditure than revenue.


ยิ้ม

yím (romanization)
การยิ้ม (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨿᩥ᩠᩶ᨾ, Lao ຍິ້ມ (nyim), Lü ᦍᦲᧄᧉ (yiim²). Compare Shan ယုမ်ႉ (yṵ̂m), Ahom 𑜐𑜤𑜉𑜫 (ñum), Zhuang nyumx, Zuojiang Zhuang yumx.

Ella Wheeler Wilcox, Worth While, translated into Thai by Luang Wichitwathakan:
เป็นการง่ายยิ้มได้ไม่ต้องฝืน เมื่อชีพชื่นเหมือนบรรเลงเพลงสวรรค์ แต่คนที่ควรชมนิยมกัน ต้องใจมั่นยิ้มได้เมื่อภัยมา
bpen gaan ngâai yím dâai mâi dtɔ̂ng fʉ̌ʉn · mʉ̂ʉa chîip chʉ̂ʉn mʉ̌ʉan ban-leeng pleeng sà-wǎn · dtɛ̀ɛ kon tîi kuuan chom ní-yom gan · dtɔ̂ng jai mân yím dâai mʉ̂ʉa pai maa
It is easy enough to be pleasant, when life flows by like a song, but the man worth while is one who will smile, when everything goes dead wrong.

เย็ด เย็ด#Thai

(LGBTQ slang, humorous, mocking the term เย็ด (yét)) to fuck: to have sex.


ระลึก

th-verb

ระลึก • (rá-lʉ́k) (abstract noun การระลึก)

rá-lʉ́k (romanization)
การระลึก (abstract-noun)


ขาย

kǎai (romanization)
การขาย (abstract-noun)
ฃาย (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Tai *p.qaːjᴬ (“to sell”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ᩠ᨿ, Lao ຂາຍ (khāi), Lü ᦃᦻ (ẋaay), Tai Dam ꪄꪱꪥ, Shan ၶၢႆ (khǎai), Phake ၵႝ (khay), Ahom 𑜁𑜩 (khay), Nùng khải, Zhuang gai, Bouyei gaail. Compare Sui beel and ggeel (“to sell”), Southern Kam beel (“to sell”).


ค้อน

kɔ́ɔn (romanization)
การค้อน (abstract-noun)

to give a side glance or to look askance, especially as a sign of disapproval or discontent; to express disapproval or discontent by such means.


ขุน

kǔn (romanization)
การขุน (abstract-noun)


อิ่ม

ìm (romanization)
การอิ่ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔiːmᴮ (“satiated”).
Cognate with Lao ອິ່ມ (ʼim) or ອີ່ມ (ʼīm), Northern Thai ᩋᩥ᩠᩵ᨾ, Khün ᩋᩥ᩠᩵ᨾ, Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹), Shan ဢိမ် (ʼǐm), Ahom 𑜒𑜢𑜉𑜫 (ʼim), Zhuang imq.
Compare Middle Chinese 厭 (MC 'jiemH, “to be sated”).

cog

Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹)

to cause to be full; to make full; to fill to utmost capacity.

to contain to the full; to be filled (with something) to utmost capacity.


พา

paa (romanization)
การพา (abstract-noun)
ภา (alternative archaic dated obsolete)

Cognate with Northern Thai ᨻᩣ, Lao ພາ (phā), Lü ᦗᦱ (paa), Tai Nüa ᥙᥣᥰ (päa).

to carry or have (on one's body, with oneself, or around one).


ฟัน

fan (romanization)
การฟัน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *vanᴬ (“to slash”), from Proto-Tai *walᴬ (“to slash”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ຟັນ (fan), Shan ၽၼ်း (phán) or ၾၼ်း (fán), Ahom 𑜇𑜃𑜫 (phan) or 𑜇𑜞𑜃𑜫 (phran).
In Northern Tai, cognate with Zhuang faenz (dialectal), Saek วั๋น.


เกิด

gə̀ət (romanization)
การเกิด (abstract-noun)

From Pre-Angkorian Old Khmer កេត៑ (ket), កេត្ត៑ (kett, “to bring into existence; to come into existence; etc”), which later became into Middle Khmer កេត~កើត~កេត្រ~កើត្រ (keta~kœta~ketra~kœtra), cognate with Modern Khmer កើត (kaət); extended as កំនេត (kaṃneta), កុំនេត (kuṃneta), etc, from which กำเนิด (gam-nə̀ət) is derived, and as បង្កេត៑ (paṅket), from which บังเกิด is derived.
Cognate also with Lao ເກີດ (kœ̄t), Lü ᦵᦂᦲᧆ (k̇oed), Northern Thai ᨠᩮᩥ᩠ᨯ, Shan ၵိူတ်ႇ (kòet), which possibly borrowed from Ayutthaya Old Thai or contemporary Middle Khmer.

cog

កេត~កើត~កេត្រ~កើត្រ

to come into being: to be born, to rise, to originate, to emerge, to occur, to happen, to take place, etc.

(slang) to rise; to shine; to be or become conspicuous, prominent, or popular.


ก้าว

gâao (romanization)
การก้าว (abstract-noun)


ตั้งใจ

th-verb

ตั้งใจ • (dtâng-jai) (abstract noun การตั้งใจ or ความตั้งใจ)

dtâng-jai (romanization)
การตั้งใจ (abstract-noun)
ความตั้งใจ (abstract-noun)

From ตั้ง (dtâng, “to set”) + ใจ (jai, “mind”).

com

to be mindful, attentive, or heedful; to attend; to pay attention; to heed.

to be intentional, wilful, or deliberate; to intend; to mean.


เห็นด้วย

th-verb

เห็นด้วย • (hěn-dûai) (abstract noun การเห็นด้วย or ความเห็นด้วย)

hěn-dûai (romanization)
การเห็นด้วย (abstract-noun)
ความเห็นด้วย (abstract-noun)


จินตนา

จินตนา • (jin-dtà-naa) (abstract noun การจินตนา)

jin-dtà-naa (romanization)
การจินตนา (abstract-noun)

Borrowed from Sanskrit चिन्तन (cintana, “thinking”).


วินาศ

วินาศ • (wí-nâat) (abstract noun การวินาศ or ความวินาศ)

wí-nâat (romanization)
การวินาศ (abstract-noun)
ความวินาศ (abstract-noun)
พินาศ (alternative)

From Sanskrit विनाश (vināśa, “destruction; loss; ruin”); probably via Old Khmer vināśa (“damage, injury; to damage, to do injury to”). Cognate with Angkorian Old Khmer vināsa, vinās; Modern វិនាស (viniəh); Lao ພິນາດ (phi nāt).

der

to undergo or cause to undergo destruction, loss, or ruin.


ขโมย

th-verb

ขโมย • (kà-mooi) (abstract noun การขโมย)

kà-mooi (romanization)
การขโมย (abstract-noun)

→ Khmer: ខ្មួយ (khmuəy)

→ Nyah Kur: คะโมย

→ Lao: ຂະໂມຍ (kha mōi) / ກະໂມຍ (ka mōi)

→ Northern Thai: ᨡᨾᩰᩫ᩠ᨿ


นับ

náp (romanization)
การนับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *napᴰ (“to count”). Cognate with Northern Thai ᨶᩢ᩠ᨷ, Lao ນັບ (nap), Lü ᦓᧇ (nab), Tai Dam ꪙꪚꪾ, Shan ၼပ်ႉ (nâ̰p), Phake ꩫပ် (nap, “to calculate”), Ahom *𑜃𑜆𑜫 (*nap).

1994 December 21, “พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 111, number 59A, page 1:

พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

prá-râat-chá-ban-yàt níi hâi chái-bang-káp mʉ̂ʉa pón gam-nòt gâao sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan bprà-gàat nai râat-chá-gìt-jaa-nú-bèek-sǎa

This Act shall come into force upon elapse of a period of ninety days reckoned from the day [of its] publication in the Government Gazette.

1992 April 8, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 109, number 42A, page 39:

ถ้ากำหนดระยะเวลาเป็นวัน สัปดาห์ เดือน หรือปี มิให้นับวันแรกแห่งระยะเวลานั้น

tâa gam-nòt rá-yá-wlao bpen wan · sàp-daa · dʉʉan · rʉ̌ʉ bpii · mí hâi náp wan rɛ̂ɛk hɛ̀ng rá-yá-wlao nán

If a time period is determined in days, weeks, months, or years, the first day of such time period shall not be counted.

to count; to enumerate; to calculate; to reckon.

1942 January 25, “ประกาศสงครามต่อบริเตนใหญ่และสหรัฐอเมริกา”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 59, number 5, page 245:

นับได้ว่า เป็นการละเมิดต่อกฎหมายระหว่างประเทศ

náp dâai wâa · bpen gaan-lá-mə̂ət dtɔ̀ɔ gòt-mǎai-rá-wàang-bprà-têet

[It] could be deemed that [this] is a violation of the international law.


ชาย

chaai (romanization)
การชาย (abstract-noun)

(of the afternoon sun) to decline; to be in descent.


ท้าทาย

ท้าทาย • (táa-taai) (abstract noun การท้าทาย or ความท้าทาย)

táa-taai (romanization)
การท้าทาย (abstract-noun)
ความท้าทาย (abstract-noun)

From ท้า (táa, “to challenge”) + ทาย (taai, “to question”).

com

วัยรุ่นวิวาทหลังท้าทายกัน

Teens quarreled after challenging each other.

ท้าทายความสามารถ

ท้าทายกฎหมาย

to challenge the law (by violating it, refusing to comply with it, etc)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc; to call into question; to defy.


ท้า

táa (romanization)
การท้า (abstract-noun)

Cognate with Lao ທ້າ (thā), Shan တႃႉ (tâ̰a, “be ready,daunt”), Lü ᦑᦱᧉ (taa²)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc.


ต่อต้าน

th-verb

ต่อต้าน • (dtɔ̀ɔ-dtâan) (abstract noun การต่อต้าน)

dtɔ̀ɔ-dtâan (romanization)
การต่อต้าน (abstract-noun)

/tɔː˨˩.taːn˥˩/

ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to combat; to fight”) + ต้าน (dtâan, “to oppose; to stand (against)”).

com

ต่อต้านการทุจริต

to counter; to fight (against); to oppose.


ลิขิต

th-verb

ลิขิต • (lí-kìt) (abstract noun การลิขิต)

lí-kìt (romanization)
การลิขิต (abstract-noun)

From Pali likhita (“inscribed; written”) or Sanskrit लिखित (likhita, “document; writing”), probably via Old Khmer likhita (“inscribed, written; document, writing”). Cognate with Modern Khmer លិខិត (likhət).


รักษา

th-verb

รักษา • (rák-sǎa) (abstract noun การรักษา)

rák-sǎa (romanization)
การรักษา (abstract-noun)
รักษ์ (alternative)

From Sanskrit रक्षा (rakṣā, “defence”). Compare Pali rakkhā.
Compare with Lao ຮັກສາ (hak sā), Shan ႁၵ်ႉသႃ (hâ̰k sǎa).

to keep; to maintain; to preserve; to conserve.

to watch; to guard; to protect; to take care (of).

to heal, cure, or treat (medically, emotionally, etc).


บริการ

บริการ • (bɔɔ-rí-gaan) (abstract noun การบริการ)

bɔɔ-rí-gaan (romanization)
การบริการ (abstract-noun)

Possibly from Sanskrit परि (pari, “round; around; about”) + कार (kāra, “doing; making; maker; doer”); equivalent to บริ (brì, “about; around; surrounding; etc”) + การ (gaan, “act, action, affair, business, deed; mission, task, work; etc”). Related to บริกร. Compare Lao ບໍຣິການ (bǭ ri kān), ບໍລິການ (bǭ li kān).

com

to service, to serve; to help, to assist.


กฎ

From Old Khmer កត៑ (kat), *កត៑ (*kat), កត (kata, “to engrave, to inscribe, to mark down, to note down, to record, to register; to note, to observe; to decide, to solve, to resolve; etc”); extended as កំម្នត៑ (kaṃmnat), កាំនត (kāṃnata), from which Thai กำหนด (gam-nòt) was derived. Cognate with Modern Khmer កត់ (kɑt); Lao ກົດ (kot). Possibly cognate with Thai กด (gòt).

(archaic) to engrave, to inscribe; to mark down, to note down; to record, to register.

(archaic) to command, to decree, to direct, to instruct, to order, to ordain; to rule, to decide, to judge, to solve, to resolve; to enact, to legislate, to prescribe, to regulate.


ปฏิบัติ

th-verb

ปฏิบัติ • (bpà-dtì-bàt) (abstract noun การปฏิบัติ)

bpà-dtì-bàt (romanization)
การปฏิบัติ (abstract-noun)
ประติบัติ (alternative)

From Pali paṭipatti (“course of action; conduct; observance”). Cognate with Old Khmer pattipãtta (“admission, reception; to be admitted (to), to be received (into); etc”); Modern Khmer បដិបត្តិ (paʼdebat, “to perform; to carry out; etc”); Lao ປະຕິບັດ (pa ti bat).

cog

“รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, 2017 April 11, archived from the original on 2017-08-27
รัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานของรัฐ ต้องปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ กฎหมาย และหลักนิติธรรม เพื่อประโยชน์ส่วนรวมของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม
rát-tà-sà-paa · ká-ná-rát-tà-mon-dtrii · sǎan · ong-gɔɔn-ìt-sà-rà · lɛ́ nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát · dtɔ̂ng bpà-dtì-bàt nâa-tîi hâi bpen-bpai dtaam rát-tà-tam-má-nuun · gòt-mǎai · lɛ́ làk ní-dtì-tam · pʉ̂ʉa bprà-yòot-sùuan-ruuam kɔ̌ɔng bprà-têet-châat lɛ́ kwaam-pǎa-sùk kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon dooi ruuam
The National Assembly, Council of Ministers, courts, independent organs, and state agencies must execute their duties in accordance with the Constitution, law, and rule of law principles for the common interest of the Nation and the well-being of the people as a whole.

“พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการศาลยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๔๓”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, 2015 September 9, archived from the original on 2021-01-05
ไม่เป็นผู้มีกายทุพพลภาพจนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ไร้ความสามารถหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ หรือเป็นโรคติดต่อร้ายแรง
mâi bpen pûu mii gaai túp-pon-lá-pâap jon mâi sǎa-mâat bpà-dtì-bàt nâa-tîi dâai · rái-kwaam-sǎa-mâat rʉ̌ʉ jìt-fân-fʉʉan-mâi-sǒm-bprà-gɔ̀ɔp · rʉ̌ʉ bpen rôok-dtìt-dtɔ̀ɔ ráai-rɛɛng
Not being a person whose body is disabled to the extent unable to carry out duties, [who is legally] incompetent or morally imbecile, or [who is] undergoing a serious communicable disease.

(formal) to conduct; to do; to perform; to carry out.

(formal) to treat: to act or behave (towards someone in some way).

1953 February 9, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๔๙๖ [Revenue Code Amendment Act (No. 10), 2496 BE]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 70, number 12 A (Special) (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-07-17, page 9:

Section 3 decem Any person who fails to abide by an order of an officer...shall be liable to a fine of not exceeding five thousand baht.

มาตรา ๓ ทศ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามคำสั่งเจ้าพนักงาน...ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าพันบาท

mâat-dtraa · sǎam · tá-sà · pûu dai mâi bpà-dtì-bàt dtaam kam-sàng jâao-pá-nák-ngaan ... dtɔ̂ng rá-waang-tôot bpràp mâi gəən hâa pan bàat

(formal) to observe; to follow; to comply (with).

(formal) to practice (as a profession or occupation, habitually or customarily, or for acquiring skill or proficiency).


สมัคร

th-verb

สมัคร • (sà-màk) (abstract noun การสมัคร)

sà-màk (romanization)
การสมัคร (abstract-noun)
สมัค (alternative obsolete)
สมรรค (alternative obsolete)

Possibly from Old Khmer smāka (“to want, to wish, to desire; to act at will, to be voluntary, to volunteer; to be harmonious, in accord, in unison, or united”). Compare Sanskrit समग्र (samagra, “complete; full”), Pali samagga (“idem”). Cognate with Modern Khmer ស្ម័គ្រ (smak), Lao ສະໝັກ (sa mak).

cog

(intransitive) to want, to wish, to desire; to act at will, to be voluntary, to volunteer

(intransitive) to be harmonious, in accord, in unison, or united

(ambitransitive) to subscribe (to); to sign up (for); to request membership (from); to apply (for)


สามารถ

th-verb

สามารถ • (sǎa-mâat) (abstract noun การสามารถ or ความสามารถ)

sǎa-mâat (romanization)
การสามารถ (abstract-noun)
ความสามารถ (abstract-noun)

/saː˩˩˦.maːt̚˥˩/

From Sanskrit समर्थ (samartha, “strong; able; powerful; sufficient; etc”). Cognate with Old Khmer samartha (“ability, competence, potential; in conjunction with, in association with; to join (with), to combine (with); etc”).

cog

(auxiliary) can; may; to be able (to) or suitable (for).


ใจ

From Proto-Southwestern Tai *caɰᴬ², from Proto-Tai *cɤɰᴬ (“heart; breath”).
Cognate with Northern Thai ᨧᩲ, Lao ໃຈ (chai), Lü ᦺᦈ (ṫsay), Tai Dam ꪻꪊ, Shan ၸႂ် (tsǎue), Tai Nüa ᥓᥬ (tsaue), Phake ꩡၞ် (caü), Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow), Zhuang caw.
Compare to Proto-Austronesian *qaCay.

(slang) to be brave; to dare; to have courage.


สาว

sǎao (romanization)
การสาว (abstract-noun)


เลี้ยง

th-verb

เลี้ยง • (líiang) (abstract noun การเลี้ยง)

líiang (romanization)
การเลี้ยง (abstract-noun)
เฬี้ยง (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Tai *liəŋꟲ (“to raise”), from Old Chinese 養 (OC *laŋʔ, “to nourish”). Cognate with Northern Thai ᩃ᩠ᨿ᩶ᨦ, Lao ລ້ຽງ (līang), Lü ᦵᦟᧂᧉ (leng²), Shan လဵင်ႉ (lâ̰eng), Tai Nüa ᥘᥥᥒᥳ (lėng), Ahom 𑜎𑜢𑜂𑜫 (liṅ).

to maintain, to keep or make remain (in a good or certain condition); to prolong, to lengthen, to make remain in existence for a longer period.

to give care (to); to take care (of); to nurture; to foster.

to raise; to grow; to breed; to promote the growth (of).

to consider, treat, or acknowledge (as one's parent, child, etc).

(of an animal) to raise; to feed; to farm; to breed.

(of an animal) to keep or treat as a pet.

to keep or treat as a servant or subordinate.

to host: to be the host (at); to act as host (to).


ทำแท้ง

ทำแท้ง • (tam-tɛ́ɛng) (abstract noun การทำแท้ง)

tam-tɛ́ɛng (romanization)
การทำแท้ง (abstract-noun)

/tʰam˧.tʰɛːŋ˦˥/

From ทำ (tam, “to make; to do”) + แท้ง (tɛ́ɛng, “to abort; to miscarry; etc”).

com

to voluntarily undergo abortion (in order to end a pregnancy).

ทำให้แท้ง

to perform or cause abortion (in order to end a pregnancy)


แท้ง

tɛ́ɛng (romanization)
การแท้ง (abstract-noun)

Possibly changed from ท้อง (tɔ́ɔng, “to be pregnant”).

to experience the termination of a pregnancy before the fetus is viable: to abort, to miscarry, etc.

(slang) to go or come to naught; to result in nothing; to give no result; to take no effect; to be or become void or invalid.


ลาบ

lâap (romanization)
การลาบ (abstract-noun)


บี้

bîi (romanization)
การบี้ (abstract-noun)

Borrowed from Teochew 癟／瘪 (bhit4, “flat”).


ราดหน้า

th-verb

ราดหน้า • (râat-nâa) (abstract noun การราดหน้า)

râat-nâa (romanization)
การราดหน้า (abstract-noun)

From ราด (râat, “to flood; to pour; etc”) + หน้า (nâa, “face; top; etc”); literally "to pour on the face".

com

(slang) to give a money shot: to discharge semen on the partner's body, especially on the face.


บรรยาย

th-verb

บรรยาย • (ban-yaai) (abstract noun การบรรยาย)

ban-yaai (romanization)
การบรรยาย (abstract-noun)


เอาใจ

เอาใจ • (ao-jai) (abstract noun การเอาใจ)

ao-jai (romanization)
การเอาใจ (abstract-noun)

to pamper, to soothe, to please someone.


แต่ง

dtɛ̀ng (romanization)
การแต่ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຕ່ງ (tǣng), Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹).

cog

Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹)

to appoint; to name; to nominate; to designate.

to arrange; to prepare; to organise; to set up.

to compose; to create; to author; to draw up.

to wear, as an item of clothing, makeup, etc.

แต่งงาน แต่งงาน#Thai

Short for แต่งงาน (dtɛ̀ng-ngaan, “to marry; to wed”).


สำนึก

th-verb

สำนึก • (sǎm-nʉ́k) (abstract noun การสำนึก)

sǎm-nʉ́k (romanization)
การสำนึก (abstract-noun)

From Khmer សំណឹក (sɑmnək); cognate with Lao ສຳນຶກ (sam nưk).


บิน

bin (romanization)
การบิน (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓilᴬ (“to fly”). Cognate with Lao ບິນ (bin), Northern Thai ᨷᩥ᩠ᨶ, Lü ᦢᦲᧃ (ḃiin), Shan မိၼ် (mǐn) or ဝိၼ် (wǐn), Tai Dam ꪚꪲꪙ, Ahom 𑜉𑜢𑜃𑜫 (min), 𑜉𑜢𑜐𑜫 (miñ) or 𑜈𑜢𑜃𑜫 (bin), Tày bên, Zhuang mbin. Compare Proto-Be *vinᴬ¹.


เอา

ao (romanization)
การเอา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔawᴬ (“to take”). Cognate with Isan เอา, Lao ເອົາ (ē ʼ), Northern Thai ᩐᩣ, Khün ᩐᩢᩣ, Lü ᦀᧁ (˙ʼaw), Tai Dam ꪹꪮꪱ, Shan ဢဝ် (ʼǎo), Ahom 𑜒𑜧 (ʼaw) or 𑜒𑜧𑜈𑜫 (ʼaww) or 𑜒𑜨𑜧 (ʼow), Zhuang aeu, Tày au.

cog

Lao ເອົາ (ē ʼ)

Lü ᦀᧁ (˙ʼaw)

เอามานี่

เอามันไปฆ่า

เอาเมือง

เอานี่ป่ะ

เอาน้ำอะไรคะ

หรือจะเอา


ดู

duu (romanization)
การดู (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ˀduːᴬ³ (“to look; to watch”). Compare Lao ດູ (dū), Northern Thai ᨯᩪ, Tai Dam ꪒꪴ, Shan လူ (lǔu), Phake ꩫူ (nū), Ahom 𑜎𑜥 (lū).

inh

to view; to consider; to examine; to inspect.

to view; to consider; to regard; to deem.

to look (after); to take care (of); to guard; to protect.

รอดู

to see; to find out; to learn; to ascertain.


กลับ

glàp (romanization)
การกลับ (abstract-noun)

ตั๋วไปกลับ


หัวเราะ

th-verb

หัวเราะ • (hǔua-rɔ́) (abstract noun การหัวเราะ)

hǔua-rɔ́ (romanization)
การหัวเราะ (abstract-noun)

/hua̯˩˩˦.rɔʔ˦˥/

Corrupted from older หัวร่อ (hǔua-rɔ̂ɔ).


หัว

hǔua (romanization)
การหัว (abstract-noun)
หวว (alternative obsolete)
หวัว (alternative)

From Proto-Tai *krɯəwᴬ (“to laugh”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ຫົວ (hūa), Shan ၶူဝ် (khǒ), Lü ᦷᦃ (ẋo).
In Northern Tai, cognate with Zhuang riu.
Compare Sui gul and gol (“to laugh”), Southern Kam gol (“to laugh”).


อุทาน

อุทาน • (ù-taan) (abstract noun การอุทาน)

ù-taan (romanization)
การอุทาน (abstract-noun)


วง

wong (romanization)
การวง (abstract-noun)

From Old Khmer វាង៑ (vāṅ), វាង្ង៑ (vāṅṅ), វង៑ (vaṅ, “enclosure; citadel, fort, fortress, stronghold; palace; to encircle, to enclose, to surround; to bar, to block; to screen, to shield; etc”), from Proto-Mon-Khmer *wa(a)ŋ (“enclosure”). Cognate with Khmer វង់ (vŭəng), Lao ວົງ (wong). Doublet of วัง (wang) and เวียง (wiiang).


อธิษฐาน

th-verb

อธิษฐาน • (à-tít-tǎan) (abstract noun การอธิษฐาน)

à-tít-tǎan (romanization)
การอธิษฐาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/

From Sanskrit अधिष्ठान (adhiṣṭhāna, “benediction”).

der

to pray (to a deity such as God or Allah).


ขี้

kîi (romanization)
การขี้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.qɯjꟲ (“excrement”).
In Southern Tai, cognate with Northern Thai ᨡᩦ᩶, Lao ຂີ້ (khī), Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²), Shan ၶီႈ (khīi), Ahom 𑜁𑜣 (khī).
In Northern Tai, cognate with Zhuang haex, Saek ไกฺ.
Possibly cognate with Proto-Austronesian *Caqi (whence Paiwan tsaqi, Malay tahi, Malagasy tay).
Also possibly cognate with Chinese 屎 (shǐ, “excrement”); Modern Thai ขี้ (kîi) was considered cognate with Middle Chinese 屎 (MC śi) by Manomaivibool (1975) and Old Chinese 屎 (OC qhji') by Gong (2002).
Bauer (1996) pointed out that khV ("excrement") is quite widespread in Cantonese 𡲢 (ke¹, “poop”), Tai (e.g. Thai ขี้ (kîi)) and Tibeto-Burman (e.g. Zaiwa kʰji²¹, Burmese ချေး (hkye:, “shit”) and Lashi kʰjei⁵⁵) in focusing on modern lexical forms instead of proto forms. Paul Benedict criticized that the lexical forms Bauer had pulled together as the "same" word were really just "looklike". Bauer rebutted that it is highly unlikely that the phenomenon of simple coincidence explains the occurrence of so many phonosemantically similar (and identical) forms in so many different languages.
Compare Sui ggeex, Proto-Kra *kaiꟲ and Proto-Hlai *ɦaːjʔ (whence haːj³ in most modern dialects).

cog

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

Coordinate term: เยี่ยว (yîao)

(intransitive, vulgar, sometimes offensive) to shit (defecate)


ร้า

ráa (romanization)
การร้า (abstract-noun)

to abate, to decline, to decrease, to die down, to diminish, to dwindle, to fade, to lessen, to let up, to moderate, to relax, to slacken, to subside, to weaken.


ดำ

dam (romanization)
การดำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗamᴬ (“to dive”).
Cognate with Shan လမ် (lǎm), Zhuang ndaem.


ดำ

From Proto-Tai *t.namᴬ (“to transplant”).
Cognate with Zhuang ndaem.
Compare Khmer ដាំ (dam, “to plant”), Proto-Austronesian *taɬem (“to transplant”).

to plant; to transplant (rice in the padding field).


แดง

th-verb

แดง • (dɛɛng)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdɛːŋᴬ³ (“red”), from Proto-Tai *C̥.dwiːŋᴬ (“red”). Cognate with Northern Thai ᨯᩯ᩠ᨦ, Lao ແດງ (dǣng), Lü ᦶᦡᧂ (ḋaeng), Shan လႅင် (lěng), Tai Dam ꪵꪒꪉ, Tai Nüa ᥘᥦᥒ (laeng), Ahom 𑜓𑜢𑜂𑜫 (diṅ) or 𑜃𑜢𑜂𑜫 (niṅ), Tày đeng, Zhuang nding, Nong Zhuang ndiang, Nùng đéng, Saek รี๋ง. Compare Proto-Be *ziːŋᴬ¹ (“red; crimson”).


สวย

สวย • (sǔai)

(colloquial) to undergo something bad, such as to get scolded or punched.


คม

Shortened from บังคม (bang-kom), from Khmer បង្គំ (bɑɑbɑngkum).

ทรง ทรง#Thai

(royal) (ทรง~) to perform a wai; to greet with respect; to pay respect; to worship.


ขี้เกียจ

ขี้เกียจ • (kîi-gìiat)

Compound of ขี้ (kîi, a prefix used to indicate likelihood, tendency, etc) + เกียจ (gìiat, “lazy”); the latter possibly came from Proto-Tai *kliːkᴰ (“lazy”) (whence possibly cognate with Zhuang gik (“lazy”)).

com+

2024 April 17, jungswni_, “[untitled]”, in x.com/jungswni_:

ขี้เกียจจะบ่นแต่ก็ต้องพูด

[I] don't want to complain but [I] have to speak up.

2023 November 21, nchdaq, “[untitled]”, in x.com/nchdaq:

ยิ่งโตขึ้นยิ่งขี้เกียจจะพูดออกไปว่ากำลังเจออะไร

yîng dtoo kʉ̂n yîng kîi-gìiat jà pûut ɔ̀ɔk-bpai wâa gam-lang jəə à-rai

The more [I] grow up, the more [I] don't want to speak out about what [I am] being faced with.

(slang, auxiliary) (จะ~) used to express the feeling of not wanting to do something, especially because of tiredness or annoyance.


ฝนตกไม่ทั่วฟ้า

th-verb

ฝนตกไม่ทั่วฟ้า • (fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa) (abstract noun การฝนตกไม่ทั่วฟ้า)

fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa (romanization)
การฝนตกไม่ทั่วฟ้า (abstract-noun)

From ฝน (fǒn, “rain”) + ตก (dtòk, “to fall”) + ไม่ (mâi, “not”) + ทั่ว (tûua, “all over”) + ฟ้า (fáa, “heaven; sky”); literally "rain falls not from all over the sky".

compound

(idiomatic) to distribute or give away something in a discriminate or biased manner.


หนีเสือปะจระเข้

th-verb

หนีเสือปะจระเข้ • (nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe) (abstract noun การหนีเสือปะจระเข้)

nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe (romanization)
การหนีเสือปะจระเข้ (abstract-noun)

/niː˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.pa˨˩.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/

From หนี (nǐi, “to escape; to flee”) + เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”) + ปะ (bpà, “to meet”) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe, “crocodile”), literally "to escape from a tiger only to meet a crocodile".

compound

(idiomatic) to escape from one bad situation only to meet another bad situation.


ย้อมแมวขาย

th-verb

ย้อมแมวขาย • (yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai) (abstract noun การย้อมแมวขาย)

yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai (romanization)
การย้อมแมวขาย (abstract-noun)

/jɔːm˦˥.mɛːw˧.kʰaːj˩˩˦/

make a silk purse out of a sow's ear
make a silk purse out of a sow's ear

(idiomatic) to make a silk purse out of a sow's ear.


เอาใจเขามาใส่ใจเรา

เอาใจเขามาใส่ใจเรา • (ao-jai-kǎo-maa-sài-jai-rao)

Literally: Put his/her heart into your own.

put oneself in someone's shoes
put oneself in someone's shoes

(idiomatic) to put oneself in someone's shoes.


อายุ

อายุ • (aa-yú)

/ʔaː˧.juʔ˦˥/

From Pali āyu (“age”), from Sanskrit आयु (āyu); probably via Old Khmer ʼāyuḥ, ʼāyu° (“age; life; lifespan”). Compare Modern Khmer អាយុ (aayʊ’); Lao ອາຍຸ (ʼ).

cog

Lao ອາຍຸ (ʼ)

2023 September 30, “รวบแล้วพนักงานสายการบินพยายามกินบวบ-ทำอนาจารผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี”, in สรยุทธ สุทัศนะจินดา กรรมกรข่าว:

ผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี

pûu-dooi-sǎan yao-wá-chon aa-yú · sìp-hâa · bpii

a juvenile passenger aged 15 years / a 15-year-old juvenile passenger

(chiefly used to indicate the length of life) to be aged; to be old.


อนุบาล

th-verb

อนุบาล • (à-nú-baan) (abstract noun การอนุบาล)

à-nú-baan (romanization)
การอนุบาล (abstract-noun)

From Sanskrit अनु (anu, “following; further; inferior; next; towards; under; etc.”) + पाल (pāla, “guard; keeper; protector; etc.”).

der

to guard; to protect; to oversee; to watch over.


พาล

paan (romanization)
การพาล (abstract-noun)


อุจจาระ

th-verb

อุจจาระ • (ùt-jaa-rá) (abstract noun การอุจจาระ)

ùt-jaa-rá (romanization)
การอุจจาระ (abstract-noun)

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/

From Sanskrit उच्चार (uccāra, “feces”). Compare Lao ອຸດຈາຣະ (ʼut chā ra).


ขิง

kǐng (romanization)
การขิง (abstract-noun)

Believed to be a clipping of ซุยขี้ขิง (sui-kîi-kǐng), a spoonerism of สิงห์ขี้คุย (sǐng-kîi-kui, “boastful lion”).

th-l

(slang, transitive or intransitive) to show off; to flex; to flaunt.


งวด

(intransitive) to dry out; to decrease; to reduce


ฆาต

kâat (romanization)
การฆาต (abstract-noun)

Learned borrowing from Pali ghāta (“destruction; killing; slaughter”) or Sanskrit घात (ghāta, “injuring; hurting; killing”).

lbor

(elegant, literary, poetic) to hit; to strike


โฆษณาชวนเชื่อ

th-verb

โฆษณาชวนเชื่อ • (kôot-sà-naa-chuuan-chʉ̂ʉa) (abstract noun การโฆษณาชวนเชื่อ)

kôot-sà-naa-chuuan-chʉ̂ʉa (romanization)
การโฆษณาชวนเชื่อ (abstract-noun)

/kʰoːt̚˥˩.sa˨˩.naː˧.t͡ɕʰua̯n˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩/

/kʰoː˧.sa˨˩.naː˧.t͡ɕʰua̯n˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩/

From โฆษณา (kôot-sà-naa, “to advertise”) + ชวน (chuuan, “to induce; to persuade”) + เชื่อ (chʉ̂ʉa, “to believe”); literally "to advertise for the purpose of inducing belief". Compare with Lao ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ (khō sa nā sūan sư̄a).

cog

ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ


กระจอก

th-verb

กระจอก • (grà-jɔ̀ɔk) (abstract noun การกระจอก)

grà-jɔ̀ɔk (romanization)
การกระจอก (abstract-noun)
ขจอก (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer *ក្ចក៑ (*kcak), ក្ចោក៑ (kcok, “to limp, to hobble; lame”). Cognate with Modern Khmer ខ្ចក (khcɑɑk).

/kra˨˩.t͡ɕɔːk̚˨˩/


ข่มขืน

ข่มขืน • (kòm-kʉ̌ʉn) (abstract noun การข่มขืน)

kòm-kʉ̌ʉn (romanization)
การข่มขืน (abstract-noun)

/kʰom˨˩.kʰɯːn˩˩˦/

From ข่ม (kòm, “to oppress”) + ขืน (kʉ̌ʉn, “to force”).

com

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 3
มาตราหนึ่ง ชายใดข่มขืนภิริยาท่านถึงชำเรา ให้ไหมโดยประถมผิดเมียทวีคูน ถ้าข่มขืนมิได้ถึงชำเรา ให้ไหมโดยปรถมผิดเมีย
mâat-dtraa nʉ̀ng · chaai dai kòm-kʉ̌ʉn pí-rí-yaa tâan tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia tá-wii-kuun · tâa kòm-kʉ̌ʉn mí dâai tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia
Another section [is as follows: If] any man ravishes another's wife to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine in a double amount [on grounds of] wife violation. If the ravish[ment] has not been [done] to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine [on grounds of] wife violation.

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 17
ถ้าชายถูลากข่มขืนหญิงนั้น ท่านให้ไหมชายดุจทำแก่หญิงม่ายนั้น
tâa chaai tǔu-lâak kòm-kʉ̌ʉn yǐng nán · tâan hâi mǎi chaai dùt tam gɛ̀ɛ yǐng mâai nán
If the man forcibly carries off or violates that [widowed] woman, LORD orders [that] the man be fined as if having committed [an offence] against that widowed woman.

ข่มขืนกระทำชำเรา ข่มขืนกระทำชำเรา#Thai

(archaic, now considered colloquial as a clipping of ข่มขืนกระทำชำเรา) to rape; to violate sexually


สลัด

sà-làt (romanization)
การสลัด (abstract-noun)

to fling; to jilt; to shake off; to throw off; to toss away.


ไถ่

tài (romanization)
การไถ่ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰajᴮ¹ (“to redeem; to ransom”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨳᩱ᩵, Khün ᨳᩱ᩵, Lao ໄຖ່ (thai), Lü ᦺᦏᧈ (ṫhay¹), Tai Dam ꪼꪖ꪿, Tai Dón ꪼꪖꫀ, Shan ထႆႇ (thài), Tai Nüa ᥗᥭᥱ (thǎy), Phake ထႝ (thay), Ahom *𑜌𑜩 (*thay).

cog

Lü ᦺᦏᧈ (ṫhay¹)

ไถ่จำนำ

ไถ่พันธบัตร

(law) to buy back; to repay; to recover by payment or other satisfaction.

(theology) to deliver or save (from sin, evil, error, etc).

ไถ่ทาส

ไถ่ชีวิตโคกระบือ

to redeem the lives of cows and buffaloes (that are to be butchered)

to redeem; to ransom:
to buy the freedom (of).

to obtain the release (of a hostage, captive, detainee, etc) by paying a ransom.

to make up for, make amends for, or offset (a fault, shortcoming, etc).

(now only in combination) to inquire; to examine; to ask.


ปวด

th-verb

ปวด • (bpùuat) (abstract noun การปวด or ความปวด)

bpùuat (romanization)
การปวด (abstract-noun)
ความปวด (abstract-noun)

Cognate with Lao ປວດ (pūat), Northern Thai ᨸ᩠ᩅᨯ, Khün ᨸ᩠ᩅᨯ.


ป้องกัน

ป้องกัน • (bpɔ̂ng-gan) (abstract noun การป้องกัน)

bpɔ̂ng-gan (romanization)
การป้องกัน (abstract-noun)


คุ้มครอง

คุ้มครอง • (kúm-krɔɔng) (abstract noun การคุ้มครอง or ความคุ้มครอง)

kúm-krɔɔng (romanization)
การคุ้มครอง (abstract-noun)
ความคุ้มครอง (abstract-noun)

/kʰum˦˥.kʰrɔːŋ˧/

คุ้ม (kúm) + ครอง (krɔɔng). Cognate with Lao ຄຸ້ມຄອງ (khum khǭng).


หอม

hɔ̌ɔm (romanization)
การหอม (abstract-noun)

From Proto-Tai *hoːmᴬ (“fragrant”). Cognate with Northern Thai ᩉᩬᨾ, Khün ᩉᩬᨾ, Lao ຫອມ (hǭm), Lü ᦠᦸᧄ (ḣoam), Tai Dam ꪬꪮꪣ, Tai Dón ꪬꪮꪣ, Shan ႁွမ် (hǎum), Phake ꩭွံ (hoṃ), Ahom 𑜑𑜨𑜪 (hoṃ) or 𑜍𑜨𑜪 (roṃ), Zhuang hom.

to smell or sniff, especially in order to perceive or enjoy the scent of.


หอม

Cognate with Northern Thai ᩉᩬᨾ, Khün ᩉᩬᨾ, Lao ຫອມ (hǭm), Lü ᦠᦸᧄ (ḣoam), Shan ႁွမ် (hǎum), Phake ꩭွံ (hoṃ), Zhuang hom, Zuojiang Zhuang hom.

(archaic) to save; to collect; to accumulate.


ให้สัญญา

ให้สัญญา • (hâi-sǎn-yaa) (abstract noun การให้สัญญา)

hâi-sǎn-yaa (romanization)
การให้สัญญา (abstract-noun)

ให้ (hâi, “to give, to allow”) + สัญญา (sǎn-yaa)


รา

raa (romanization)
การรา (abstract-noun)

to cease, discontinue, or stop gradually.

(somewhat archaic) to diminish, to decrease, to lessen, to reduce; to weaken.


สื่อ

sʉ̀ʉ (romanization)
การสื่อ (abstract-noun)

(transitive, of news, information, etc) to communicate; to convey; to transmit; to pass on.

(transitive) to signify; to indicate; to represent.


สุขสันต์

สุขสันต์ • (sùk-sǎn) (abstract noun การสุขสันต์)

sùk-sǎn (romanization)
การสุขสันต์ (abstract-noun)


ซอ

Compare Northern Thai ᨪᩬᩴ, Lao ຊໍ (sǭ), Khmer ទ្រ (trɔɔ).


ฟัก

fák (romanization)
การฟัก (abstract-noun)

From Proto-Tai *wakᴰ (“to incubate”).
Cognate with Lao ຟັກ (fak), Zhuang faeg.


บั้ง

bâng (romanization)
การบั้ง (abstract-noun)

cog

Lü ᦢᧂᧉ (ḃang²)


มีโชค

th-verb

มีโชค • (mii-chôok) (abstract noun การมีโชค)

mii-chôok (romanization)
การมีโชค (abstract-noun)

/miː˧.t͡ɕʰoːk̚˥˩/

มี (mii, “to have”) + โชค (chôok, “luck”).


ได้

dâai (romanization)
การได้ (abstract-noun)
ใด้ (alternative)
ใด้ย (alternative)

From Proto-Tai *ɗajꟲ (“to obtain”). Cognate with Lao ໄດ້ (dai), Northern Thai ᨯᩱ᩶, Lü ᦺᦡᧉ (ḋay²), Shan လႆႈ (lāi), Tai Dam ꪼꪒ꫁, Zhuang ndaej. Compare Sui qdyais (“to get, to obtain”), Southern Kam lis (“to get”), Proto-Hlai *ɗɯː (“to get”).

cog

Lü ᦺᦡᧉ (ḋay²)

อยากได้รางวัลชนะเลิศ

ได้ไปพูดกับเขาแล้ว แต่เขาไม่ฟัง

dâai bpai pûut gàp kǎo lɛ́ɛo · dtɛ̀ɛ kǎo mâi fang

I've already talked to them, but they didn't listen.

ถ้าได้เป็นคนดังก็คงจะดี

If I could be a famous person, it would be great.

(auxiliary) used before a verb to indicate that one has done or has an opportunity to do the action.

ฝนตกหนักแบบนี้ ขี่มอไซค์ออกไปได้เหรอ

fǒn dtòk nàk bɛ̀ɛp níi · kìi mɔɔ-sai ɔ̀ɔk bpai dâai rə̌ə

Can you really ride a motorcycle in heavy rain like this?

(auxiliary) used after a verb to express that the action can be or has been done.


ลับ

láp (romanization)
การลับ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *lapᴰ²ˢ (“to sharpen”). Cognate with Lao ລັບ (lap), Northern Thai ᩃᩢ᩠ᨷ (lap⁶), Khün ᩃᩢ᩠ᨷ (lap⁵), Lü ᦟᧇ (lab), Tai Dam ꪩꪚꪾ (ꞌlặp), Tai Dón ꪩꪚꪾ, Shan လပ်ႉ (lâ̰p), Tai Nüa ᥘᥙ (lap), Phake လပ် (lap), Ahom 𑜎𑜆𑜫 (lap).


ทุกข์ร้อน

th-verb

ทุกข์ร้อน • (túk-rɔ́ɔn) (abstract noun การทุกข์ร้อน or ความทุกข์ร้อน)

túk-rɔ́ɔn (romanization)
การทุกข์ร้อน (abstract-noun)
ความทุกข์ร้อน (abstract-noun)

/tʰuk̚˦˥.rɔːn˦˥/

ทุกข์ (túk, “grief”) + ร้อน (rɔ́ɔn, “hot”).


ล้อ

lɔ́ɔ (romanization)
การล้อ (abstract-noun)

to banter, to kid, to jest; to deride, to make fun of, to mock, to ridicule.


หยาด

yàat (romanization)
การหยาด (abstract-noun)

Cognate with Lao ຢາດ (yāt), Northern Thai ᩀᩣ᩠ᨯ, Lü ᦊᦱᧆ (ẏaad), Shan ယၢတ်ႇ (yàat).


หาว

hǎao (romanization)
การหาว (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰraːwᴬ (“to yawn”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩣ᩠ᩅ, Khün ᩉᩣ᩠ᩅ, Lao ຫາວ (hāo), Lü ᦠᦱᧁ (ḣaaw), Shan ႁၢဝ် (hǎao), Tai Nüa ᥞᥝᥴ (háw), Phake ꩭွ် (haw), Zhuang rau in raurumz, Nong Zhuang hau, Zuojiang Zhuang hau.


รามา

th-verb

รามา • (raa-maa) (abstract noun การรามา)

raa-maa (romanization)
การรามา (abstract-noun)


รักร่วมเพศ

รักร่วมเพศ • (rák-rûuam-pêet) (abstract noun การรักร่วมเพศ)

rák-rûuam-pêet (romanization)
การรักร่วมเพศ (abstract-noun)

รัก (rák, “love; to love”) + ร่วม (rûuam, “to join; joint; jointly”) + เพศ (pêet, “gender; sex”); literally "love of common sex"; "to love [someone] sharing the [same] sex [with one]", etc.

compound

th:รักเพศเดียวกัน

to be homosexual; to love a person of the same sex.


ตื่น

dtʉ̀ʉn (romanization)
การตื่น (abstract-noun)

From Proto-Tai *k.tɯːnᴮ (“to wake up”).
Cognate with Isan ตื่น, Lao ຕື່ນ (tư̄n), Northern Thai ᨲᩨ᩠᩵ᨶ, Khün ᨲᩨ᩠᩵ᨶ, Lü ᦎᦹᧃᧈ (ṫuen¹), Tai Dam ꪔꪳ꪿ꪙ, Tai Dón ꪔꪳꪙꫀ, Shan တိုၼ်ႇ (tùen), Ahom 𑜄𑜢𑜤𑜃𑜫 (tün).

cog

Lü ᦎᦹᧃᧈ (ṫuen¹)

Tai Dón ꪔꪳꪙꫀ

ตื่นนอน

(intransitive) to be alert; to be alarmed.


ถีบ

tìip (romanization)
การถีบ (abstract-noun)

Cognate with Lao ຖີບ (thīp), Shan ထိပ်ႇ (thìp).

to shove or strike with the sole of a foot.

to operate or propel with the sole of a foot, as to pedal, to treadle, etc.


จิ้ม

jîm (romanization)
การจิ้ม (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 浸 (MC tsimH, “to soak”). Probably related with จุ่ม (jùm), จุ้ม (jûm), and จ่อม (jɔ̀ɔm).


แดก

dɛ̀ɛk (romanization)
การแดก (abstract-noun)

Cognate with Lao ແດກ (dǣk), Lü ᦶᦡᧅᧈ (ḋaek¹).

Lü ᦶᦡᧅᧈ (ḋaek¹)

ใบ้แดก

To be rendered speechless
 (literally) To be consumed by muteness

(vulgar, sometimes offensive) to consume; to drink; to eat.

(vulgar, slang) to take wrongfully or dishonestly; to embezzle; to appropriate.

(archaic) to press; to push; to tighten.


รับประทาน

th-verb

รับประทาน • (ráp-bprà-taan) (abstract noun การรับประทาน)

ráp-bprà-taan (romanization)
การรับประทาน (abstract-noun)

From รับ (ráp, “to accept; to receive; to take”) + ประทาน (bprà-taan, “to give; to grant”); literally "to receive a grant" or "to receive (something) granted".

com

(formal) to consume; to eat; to take; to drink.


พับ

páp (romanization)
การพับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *bapᴰ (“to fold”).
Cognate with Isan พับ, Lao ພັບ (phap), Northern Thai ᨻᩢ᩠ᨷ, Khün ᨻᩢ᩠ᨷ, Lü ᦗᦸᧇ (poab), Tai Dam ꪝꪚꪾ (“book”), Tai Dón ꪝꪚꪾ, Shan ပပ်ႉ (pâ̰p), Zhuang baeb (dialectal).


ร่วมเพศ

th-verb

ร่วมเพศ • (rûuam-pêet) (abstract noun การร่วมเพศ)

rûuam-pêet (romanization)
การร่วมเพศ (abstract-noun)


ลอง

lɔɔng (romanization)
การลอง (abstract-noun)


ค้าประเวณี

ค้าประเวณี • (káa-bprà-wee-nii) (abstract noun การค้าประเวณี)

káa-bprà-wee-nii (romanization)
การค้าประเวณี (abstract-noun)

Compound of ค้า (káa, “to trade (in)”) + ประเวณี (bprà-wee-nii, “sexual intercourse”)

com+

(formal, ambitransitive) to prostitute; to carry out prostitution


สำเร็จความใคร่

th-verb

สำเร็จความใคร่ • (sǎm-rèt-kwaam-krâi) (abstract noun การสำเร็จความใคร่)

sǎm-rèt-kwaam-krâi (romanization)
การสำเร็จความใคร่ (abstract-noun)

From สำเร็จ (sǎm-rèt) + ความใคร่ (kwaam-krâi).


ช่วยตัวเอง

th-verb

ช่วยตัวเอง • (chûai-dtuua-eeng) (abstract noun การช่วยตัวเอง)

chûai-dtuua-eeng (romanization)
การช่วยตัวเอง (abstract-noun)

/t͡ɕʰua̯j˥˩.tua̯˧.ʔeːŋ˧/

ช่วย (chûai, “to assist; to help”) + ตัวเอง (dtuua-eeng, “oneself”)


เลย

ləəi (romanization)
การเลย (abstract-noun)

Cognate with Lao ເລີຍ (lœ̄i), Khmer ឡើយ (laəy), Shan လိူဝ် (lǒe), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜈𑜫 (lüw).

to pass; to go through; to pass through.


เยี่ยว

th-verb

เยี่ยว • (yîao) (abstract noun การเยี่ยว)

yîao (romanization)
การเยี่ยว (abstract-noun)

From Proto-Tai *niəwᴮ (“urine”), from Middle Chinese 尿 (MC newH, “urine; to piss”). Cognate with Lao ຍ່ຽວ (nyiāu), Lü ᦵᦍᧁᧈ (yew¹), Tai Dam ꪹꪑꪸ꪿ꪫ, Shan ယဵဝ်ႈ (yāeo), Ahom 𑜊𑜢𑜈𑜫 (jʸiw), Zhuang nyouh, Nong Zhuang nyuh, Saek หญู้.

cog

Lü ᦵᦍᧁᧈ (yew¹)

Coordinate term: ขี้ (kîi)

(intransitive, vulgar, sometimes offensive) to piss (urinate)


เบา

bao (romanization)
การเบา (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ˀbawᴬ³ (“light; not heavy”), from Proto-Tai *C̥.bawᴬ (“light (in weight)”). Cognate with Northern Thai ᨷᩮᩢᩤ, Lao ເບົາ (bao), Lü ᦢᧁ (ḃaw), Khün ᨷᩮᩢᩤ, Shan မဝ် (mǎo) or ဝဝ် (wǎo), Tai Nüa ᥛᥝ (maw), Ahom 𑜉𑜨𑜧 (mow), Zhuang mbaeu, Nong Zhuang nawj, Saek เว๋า, Tày bau.

inh

to relieve; to relax; to lighten; to lessen; to get better; to abate.

to slow down; to decelerate; to retard; to slow up.


ฉาบ

chàap (romanization)
การฉาบ (abstract-noun)

/t͡ɕʰaːp̚˨˩/

(transitive) to coat thinly or merely on the surface.


ฉี่

chìi (romanization)
การฉี่ (abstract-noun)

Onomatopoeic. Compare Burmese ဆီး (hci:).

(intransitive, colloquial, sometimes considered vulgar) to pee, to urinate.


ปัสสาวะ

th-verb

ปัสสาวะ • (bpàt-sǎa-wá) (abstract noun การปัสสาวะ)

bpàt-sǎa-wá (romanization)
การปัสสาวะ (abstract-noun)

From Pali passāva (“urine; flowing out”).

(polite, intransitive) to urinate; to pee.


เทศน์

têet (romanization)
การเทศน์ (abstract-noun)

From Sanskrit देशना (deśanā, “instruction; direction”).

bor

เทศนา เทศนา#Thai


ป่อง

bpɔ̀ng (romanization)
การป่อง (abstract-noun)


แสก

sɛ̀ɛk (romanization)
การแสก (abstract-noun)


แหล่

lɛ̀ɛ (romanization)
การแหล่ (abstract-noun)


ลีลาศ

th-verb

ลีลาศ • (lii-lâat) (abstract noun การลีลาศ)

lii-lâat (romanization)
การลีลาศ (abstract-noun)

Coined by Wan Waithayakon in 2476 BE (1933/34 CE); perhaps from the stem ลีลา (lii-laa).


บาย

(colloquial) to withdraw from a competition


บาย

baai (romanization)
บัย (alternative)
บัยม์ (alternative)
บัยส์ (alternative)
บรัยส์ (alternative)

From English bye (“farewell; to farewell”).

(colloquial) to not involve in some situation


กอง

gɔɔng (romanization)
การกอง (abstract-noun)

From Proto-Tai *koːŋᴬ (“to heap up”).
Cognate with Lao ກອງ (kǭng), Lü ᦂᦸᧂ (k̇oang), Tai Nüa ᥐᥩᥒ (koang), Tai Dam ꪀꪮꪉ, Shan ၵွင် (kǎung), Zhuang gong (“classifier for heaped-up things”).

cog

to pile up; to pile; to accumulate; to heap; to stack up.


คราด

krâat (romanization)
การคราด (abstract-noun)

Possibly related to กวาด (gwàat) and กราด (gràat).


ดับ

dàp (romanization)
การดับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗapᴰ (“to extinguish”).
Cognate with Lao ດັບ (dap), Lü ᦡᧇ (ḋab), Northern Thai ᨯᩢ᩠ᨷ, Tai Dam ꪒꪾꪚ, Shan လပ်း (láp), Phake ꩫပ် (nap), Zhuang ndaep, Saek ดั๊บ.

(transitive or intransitive) to end; to expire; to terminate.

2024 June 5, “ด่วน! พบร่างนักศึกษาหญิงถูกฆ่าห่อศพทิ้งใต้ทางด่วนบางพูน จนท. รุดตรวจสอบ”, in matichon.co.th:

นักศึกษาหญิงดับปริศนา ถูกห่อทิ้งใต้ทางด่วนบางพูน จนท. รุดตรวจสอบ

nák-sʉ̀k-sǎa yǐng dàp bprìt-sà-nǎa · tùuk hɔ̀ɔ tíng dtâai taang-dùuan baang-puun · jɔɔ-nɔɔ-tɔɔ · rút dtrùuat-sɔ̀ɔp

A female student died mysteriously. [Her body was] wrapped up [and] dumped under Bang Phun Expressway. Authorities rushed to investigate.

(intransitive, slang) to die (a violent or unusual death).

1855, “แผ่นดินขุนวรวงษาธิราช”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 1, พระนคร: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1912, page 21:

ขอให้เทียนขุนวรวงษาธิราชดับก่อน

kɔ̌ɔ hâi tiian kǔn wɔɔ-rá-wong-sǎa-tí-râat dàp gɔ̀ɔn

May the candle of Khun Worawongsathirat go out first.

1939, น.ม.ส., “เรื่องที่ ๘”, in นิทานเวตาล, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 306:

ประหนึ่งจะดับไฟราคด้วยน้ำในมหาสมุท

bprà-nʉ̀ng jà dàp fai raa-ká dûai náam nai má-hǎa-sà-mùt

as if to douse the fire of passion with water from an ocean

1939, น.ม.ส., “เรื่องที่ ๘”, in นิทานเวตาล, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, pages 310–311:

เพลิงแห่งความโกรธของพระราชานั้นก็ดับด้วยเลือดแห่งอสูร แต่เพลิงแห่งความทุกข์ที่ไม่ได้นางคืนนั้นหาดับไม่

pləəng hɛ̀ng kwaam-gròot kɔ̌ɔng prá raa-chaa nán gɔ̂ dàp dûai lʉ̂ʉat hɛ̀ng à-sǔun · dtɛ̀ɛ pləəng hɛ̀ng kwaam-túk tîi mâi dâai naang kʉʉn nán hǎa dàp mâi

The fire of the ire of the king was then quenched by the blood of the demon. But the fire of the suffering of failing to get her back ceaseth not.

(transitive or intransitive, of a light, fire, smoke, smell, etc) to put out; to go out.

fire; smoke; smell; etc; fire; smoke; smell; etc

2024 June 2, “3 มิ.ย. 67! กฟน.ประกาศ “ดับไฟ” 19 จุด กทม.-นนทบุรี-สมุทรปราการ”, in pptvhd36.com:

กฟน. ประกาศดับไฟ 19 จุด กทม. นนทบุรี สมุทรปราการ

gɔɔ-fɔɔ-nɔɔ · bprà-gàat dàp fai · sìp-gâao · jùt · gɔɔ-tɔɔ-mɔɔ · non-tá-bù-rii · sà-mùt-bpraa-gaan

MEA announces switching off electricity [in] 19 points [around] BKK, Nonthaburi, Samut Prakan

n.d., “รถดับกลางอากาศ เกิดจากอะไร? วิธีรับมือสถานการณ์นี้อย่างมือโปร”, in nexenthailand.com:

รถดับระหว่างขับขี่

(transitive or intransitive, of power, engine, machine, device, etc) to turn off; to switch off; to shut off; to go out.

engine; machine; device; etc; engine; machine; device; etc

(transitive, of a dream, hope, etc) to ruin; to destroy.

(intransitive, slang, of a celebrity, star, etc) to lose fame or popularity.


โคลน

kloon (romanization)
การโคลน (abstract-noun)


เลิก

lə̂ək (romanization)
การเลิก (abstract-noun)
เลอก (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Middle Khmer លើក (lœka, “to lift; to raise; to elevate”). Cognate with Modern Khmer លើក (ləək), Lao ເລີກ (lœ̄k), Northern Thai ᩃᩮᩥ᩠ᨠ.

bor+

เลิกคิ้ว

(often of cloth or clothing, transitive) to lift up; to raise.

เลิกศาสนา

(archaic, transitive) to extol; to honour.

โรงเรียนเลิก

เลิกโรงเรียน

เลิกบุหรี่

เลิกพูด

เลิกศาล

เลิกประชุม

เลิกกิจการ

เลิกสัญญา

เลิกทาส

เลิกกฎหมาย

เลิกสัมปทาน

(transitive or intransitive) to discontinue.

(intransitive) to break up: to end a romantic relationship.


ขอบคุณ

th-verb

ขอบคุณ • (kɔ̀ɔp-kun) (abstract noun การขอบคุณ or ความขอบคุณ)

kɔ̀ɔp-kun (romanization)
การขอบคุณ (abstract-noun)
ความขอบคุณ (abstract-noun)

/kʰɔːp̚˨˩.kʰun˧/

From ขอบ (kɔ̀ɔp, “to acknowledge”) + คุณ (kun, “favour; kindness”).

com

(transitive or intransitive) to thank; to give thanks.


ขด

kòt (romanization)
การขด (abstract-noun)

Cognate with Lao ຂົດ (khot), Shan ၶူတ်း (khúut), Zhuang gyoet.


เงียบ

th-verb

เงียบ • (ngîiap) (abstract noun การเงียบ)

ngîiap (romanization)
การเงียบ (abstract-noun)

เงียบปาก

to shut up (a command of silence)
 (literally) to silence (your) mouth

to silence; to be or become silent or less loud.

(of a situation of violence, turmoil, disturbance, embarrassment, scandal, etc) to calm down.

turmoil; disturbance; embarrassment; scandal; etc; turmoil; disturbance; embarrassment; scandal; etc


นิยม

ní-yom (romanization)
การนิยม (abstract-noun)

From Sanskrit नियम (niyama, “restraining; rule; law; precept”) or Pali niyama (“restraint; limitation”). Cognate with Khmer និយម (niyum), Lao ນິຍົມ (ni nyom).

der

(intransitive) to be popular; to be fashionable; to be in vogue.


สุ่ม

sùm (romanization)
การสุ่ม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *sumᴮ¹ (“trap; fish trap; coop”). Cognate with Northern Thai ᩈᩩ᩵ᨾ, Khün ᩈᩩ᩵ᨾ, ᩈᩪ᩵ᨾ, Lao ສຸ່ມ (sum), Lü ᦉᦳᧄᧈ (ṡum¹), Tai Dam ꪎꪴ꪿ꪣ, Shan သုမ်ႇ (sùm), Tai Nüa ᥔᥧᥛᥱ (sǔm), Phake ꩬုံ (suṃ), Ahom 𑜏𑜤𑜪 (suṃ).

cog

Lü ᦉᦳᧄᧈ (ṡum¹)

(figurative, originated from the use of such a fishing basket) to take or select at random.


ไหว้

wâai (romanization)
การไหว้ (abstract-noun)

Compare Lao ໄຫວ້ (h), Lü ᦺᦛᧉ (v̇ay²), Shan ဝႆႈ (wāi), Vietnamese vái, Middle Chinese 𢷎／拜 (MC peajH peajH, “worship，bow, pray”).

Lü ᦺᦛᧉ (v̇ay²)

ltc-l

to pay respect, with or as if with a wai.

2016, ฟ้าดุษฎี, จำเลยอัคนี, Bangkok: eReader (Thailand), page 124:

อย่าขายฉันเลยนะคะ ฉันไหว้ล่ะ ฉันอยากกลับบ้าน ปล่อยฉันไปเถอะนะ

yàa kǎai chǎn ləəi ná ká · chǎn wâai lâ · chǎn yàak glàp bâan · bplɔ̀i chǎn bpai tə̀ ná

Don't put me on sale, I beg [you]. I want to return home. [Please] let me go.

ไหว้เจ้า

ไหว้พระจันทร์


ตอน

dtɔɔn (romanization)
การตอน (abstract-noun)


ตอน

From Proto-Tai *toːnᴬ (“to castrate”).
Cognate with Lao ຕອນ (tǭn), Lü ᦎᦸᧃ (ṫoan), Shan တွၼ် (tǎun), Zhuang don.
Compare Middle Chinese 驐 (MC twon).


ว่า

wâa (romanization)
การว่า (abstract-noun)

From Middle Chinese 話 (MC hwaejH, “to say; to speak”). Cognate with Lao ວ່າ (wā), Northern Thai ᩅ᩵ᩤ, Khün ᩅ᩵ᩤ, Lü ᦞᦱᧈ (vaa¹), Shan ဝႃႈ (wāa), Tai Dam ꪫ꪿ꪱ, Ahom 𑜈𑜠 (ba), Zhuang vah.

to say, to speak, to tell; to utter, to pronounce.

to address; to deal (with); to handle; to administer; to manage.

to admonish; to scold; to rebuke; to lecture.

to criticise; to comment negatively; to speak ill (of).

(now often in combination) to hire; to employ; to ask to do something in exchange for compensation.

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 03:55 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:

ม้าไม่อยากให้เอ็งกลับไปเชียงใหม่แล้วล่ะ มาอยู่ด้วยกันเสียใกล้ ๆ ที่นี่แหละ ม้าว่าจะยกตึกที่ปากน้ำโพให้เอ็งทั้งสองคน เอ็งสองคนผัวเมียอยากจะค้าขายอะไรก็ไปปรึกษากัน

máa mâi yàak hâi eng glàp bpai chiiang-mài lɛ́ɛo lâ · maa yùu dûai-gan sǐia glâi glâi tîi-nîi lɛ̀ · máa wâa jà yók dtʉ̀k tîi bpàak-nám-poo hâi eng táng sɔ̌ɔng kon · eng sɔ̌ɔng kon pǔua miia yàak jà káa-kǎai à-rai gɔ̂ bpai bprʉ̀k-sǎa gan

I don't want you to return to Chiang Mai anymore. Come [and] live together near this very place. I think [I] will to give the buildings at Pak Nam Pho to both of you. [If] you two, husband [and] wife, want to do [any] business whatsoever, just go consult each other.

to think, to view; to bear in mind, have in mind, or create in mind (a thought, opinion, idea, etc); to plan, to intend.

(archaic) to mean; to denote; to signify.


พาย

paai (romanization)
การพาย (abstract-noun)


เป็น

bpen (romanization)
การเป็น (abstract-noun)

From Proto-Tai *m̩.pelᴬ (“to be; to become”). Cognate with Isan เป็น, Lao ເປັນ (pen), Northern Thai ᨸᩮ᩠ᨶ, Lü ᦔᦲᧃ (ṗiin), Tai Dam ꪹꪜꪸꪙ, Tai Dón ꪜꪲꪙ, Shan ပဵၼ် (pǎen), Tai Nüa ᥙᥥᥢ (pen), Ahom 𑜈𑜢𑜃𑜫 (bin), Zhuang baenz, Saek พั๊น, Zuojiang Zhuang binz.

เขาเป็นไข้หลังกลับถึงบ้าน

(of an illness or unfavourable condition) to get; to have; to experience; to suffer.

ผมขี่จักรยานเป็น

(auxiliary) used at the end of an expression to indicate that the person concerned can or knows how to do the related action.


จะ

jà (romanization)
จัก (alternative)
จิ๊ (alternative)
จ่ (alternative obsolete)

Compare Lao ຈະ (cha), ຈັກ (chak), Lü ᦈᧅ (ṫsak).

พรุ่งนี้จะไปสวนสาธารณะ

(auxiliary) used to indicate a future tense: will; would; to be to; to be about to; to be going to; etc.


โดน

doon (romanization)
การโดน (abstract-noun)

Cognate with Isan โดน, Lao ໂດນ (dōn), Northern Thai ᨯᩰᩫ᩠ᨶ (doon⁴), Khün ᨯᩰ᩠ᨶ (doon⁴).

(passive voice, auxiliary) passive voice marker.


จาก

jàak (romanization)
การจาก (abstract-noun)

From Old Khmer cak. Compare Lao ຈາກ (chāk).


เกรงใจ

th-verb

เกรงใจ • (greeng-jai) (abstract noun การเกรงใจ or ความเกรงใจ)

greeng-jai (romanization)
การเกรงใจ (abstract-noun)
ความเกรงใจ (abstract-noun)

From เกรง (greeng, “to fear; to worry”) + ใจ (jai, “heart; mind; etc”).

com

2016, พิชชารัศมิ์ Marumura, กัมบัตเตะเนะ เพราะความสำเร็จไม่มีทางลัด, กรุงเทพฯ: มติชน, →ISBN, page 155:

เข้าแถวซื้ออาหารหรือรับเสบียงตอนเกิดพิบัติภัย...โดยไม่มีการแก่งแย่งกันนั่นเพราะความรู้สึกเกรงใจและระมัดระวังจะไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน

2018 July 6, “ยิ่งสนิท ยิ่งไม่เกรงใจ ความบอบบางใต้คำว่า “เพื่อน” ที่เราอาจทำร้ายกันโดยไม่รู้ตัว”, in พรูเด็นเชียล, กรุงเทพฯ: พรูเด็นเชียล ประกันชีวิต (ประเทศไทย), retrieved 2021-04-02:

ยิ่งสนิท ยิ่งไม่เกรงใจ ความบอบบางใต้คำว่า "เพื่อน"

2025 June 22, ธีรพงษ์ เศรษฐิวัฒน์, “ทำตัวแบบไหนเพื่อนร่วมงานถึงจะเกรงใจคุณ”, in Salesarm, กรุงเทพฯ: Salesarm (Thailand), archived from the original on 2021-05-15:

ทำตัวแบบไหนเพื่อนร่วมงานถึงจะเกรงใจคุณ

to care (about someone's feelings); to be considerate (towards); to be respectful (of); to be thoughtful (of).


เข้าใจผิด

th-verb

เข้าใจผิด • (kâo-jai-pìt) (abstract noun การเข้าใจผิด)

kâo-jai-pìt (romanization)
การเข้าใจผิด (abstract-noun)


เคืองใจ

เคืองใจ • (kʉʉang-jai) (abstract noun การเคืองใจ)

kʉʉang-jai (romanization)
การเคืองใจ (abstract-noun)

/kʰɯa̯ŋ˧.t͡ɕaj˧/


เจ็บใจ

เจ็บใจ • (jèp-jai) (abstract noun การเจ็บใจ)

jèp-jai (romanization)
การเจ็บใจ (abstract-noun)


เจริญตาเจริญใจ

เจริญตาเจริญใจ • (jà-rəən-dtaa-jà-rəən-jai) (abstract noun การเจริญตาเจริญใจ)

jà-rəən-dtaa-jà-rəən-jai (romanization)
การเจริญตาเจริญใจ (abstract-noun)

From เจริญ (jà-rəən, “to cultivate; to develop; to enhance”) + ตา (dtaa, “eyes”) + เจริญ (jà-rəən, “to cultivate; to develop; to enhance”) + ใจ (jai, “heart; mind”).


เจียมใจ

th-verb

เจียมใจ • (jiiam-jai) (abstract noun การเจียมใจ)

jiiam-jai (romanization)
การเจียมใจ (abstract-noun)

to be humble, modest, self-effacing, unassuming.


เชื่อใจ

เชื่อใจ • (chʉ̂ʉa-jai) (abstract noun การเชื่อใจ)

chʉ̂ʉa-jai (romanization)
การเชื่อใจ (abstract-noun)

/t͡ɕʰɯa̯˥˩.t͡ɕaj˧/


เดือดเนื้อร้อนใจ

เดือดเนื้อร้อนใจ

เดือดเนื้อร้อนใจ • (dʉ̀ʉat-nʉ́ʉa-rɔ́ɔn-jai) (abstract noun การเดือดเนื้อร้อนใจ)

dʉ̀ʉat-nʉ́ʉa-rɔ́ɔn-jai (romanization)
การเดือดเนื้อร้อนใจ (abstract-noun)

/dɯa̯t̚˨˩.nɯa̯˦˥.rɔːn˦˥.t͡ɕaj˧/


เต็มใจ

เต็มใจ • (dtem-jai) (abstract noun การเต็มใจ or ความเต็มใจ)

dtem-jai (romanization)
การเต็มใจ (abstract-noun)
ความเต็มใจ (abstract-noun)


เบาใจ

เบาใจ • (bao-jai) (abstract noun การเบาใจ)

bao-jai (romanization)
การเบาใจ (abstract-noun)

to be light-hearted; to take things easy; to be relieved.


เป็นใจ

From เป็น (bpen, “to be”) + ใจ (jai, “heart; mind”).

com

(of the happening or possibility of an event or situation) to support, to help, to aid, to promote; to allow, to endorse.

(of the commission of a wrongdoing) to knowingly help or allow; to connive (at).


เปลี่ยนใจ

th-verb

เปลี่ยนใจ • (bplìian-jai) (abstract noun การเปลี่ยนใจ)

bplìian-jai (romanization)
การเปลี่ยนใจ (abstract-noun)


เปลี่ยวใจ

เปลี่ยวใจ • (bplìao-jai) (abstract noun การเปลี่ยวใจ)

bplìao-jai (romanization)
การเปลี่ยวใจ (abstract-noun)


เย็นใจ

เย็นใจ • (yen-jai) (abstract noun การเย็นใจ)

yen-jai (romanization)
การเย็นใจ (abstract-noun)

เย็น (yen, “cool”) + ใจ (jai, “heart; mind; etc”).

com

to be at ease; to be relaxed; to be free from disturbance, anxiety, concern, etc.


เร้าใจ

th-verb

เร้าใจ • (ráo-jai) (abstract noun การเร้าใจ)

ráo-jai (romanization)
การเร้าใจ (abstract-noun)


เสียใจ

เสียใจ • (sǐia-jai) (abstract noun การเสียใจ)

sǐia-jai (romanization)
การเสียใจ (abstract-noun)

to be sorry; to feel sorry; to feel badly; to regret.


เสียน้ำใจ

เสียน้ำใจ • (sǐia-náam-jai) (abstract noun การเสียน้ำใจ)

sǐia-náam-jai (romanization)
การเสียน้ำใจ (abstract-noun)

From เสีย (sǐia, “to lose”) + น้ำใจ (náam-jai, “heart; mind”).

com

to feel hurt because of being treated as of little importance or because one's good mood, goodwill, or good intention is ruined or disregarded.


เห็นใจ

th-verb

เห็นใจ • (hěn-jai) (abstract noun การเห็นใจ or ความเห็นใจ)

hěn-jai (romanization)
การเห็นใจ (abstract-noun)
ความเห็นใจ (abstract-noun)

From เห็น (hěn, “to see”) + ใจ (jai, “heart; mind”).

com

(dated) to realise or see through (someone's true intention, feelings, nature, etc).

(idiomatic) to visit (a dying person in order to bid one's last farewell to that person or see off that person to the next world).

(idiomatic) to have a heart (for); to feel (for); to sympathise (with); to empathise (with); to commiserate.


เห็นอกเห็นใจ

th-verb

เห็นอกเห็นใจ • (hěn-òk-hěn-jai) (abstract noun การเห็นอกเห็นใจ or ความเห็นอกเห็นใจ)

hěn-òk-hěn-jai (romanization)
การเห็นอกเห็นใจ (abstract-noun)
ความเห็นอกเห็นใจ (abstract-noun)

From เห็น (hěn, “to see”) + อก (òk, “chest; breast”) + เห็น (hěn, “to see”) + ใจ (jai, “heart; mind”).


เหนื่อยใจ

th-verb

เหนื่อยใจ • (nʉ̀ai-jai) (abstract noun การเหนื่อยใจ or ความเหนื่อยใจ)

nʉ̀ai-jai (romanization)
การเหนื่อยใจ (abstract-noun)
ความเหนื่อยใจ (abstract-noun)

Compound of เหนื่อย (nʉ̀ai, “to be exhausted”) + ใจ (jai, “heart; mind; emotion”)

com+

emotional exhaustion
emotional exhaustion

to be emotionally exhausted; to undergo emotional exhaustion


เอาใจใส่

th-verb

เอาใจใส่ • (ao-jai-sài) (abstract noun การเอาใจใส่)

ao-jai-sài (romanization)
การเอาใจใส่ (abstract-noun)

to take an interest (in), put one's heart (into).


เสร็จ

sèt (romanization)
การเสร็จ (abstract-noun)

Possibly borrowed from Middle Khmer សុរេច (sureca), សូរេច (sūreca), សុរេច្ច (surecca), សូរេច្ច (sūrecca), សុរេយ្ច (sureyca), សុរេយ្ច្ច (surēycca), សូយ៌េច (sūryeca), ស្រេច (sreca), សរេច (sareca), ស្រេច (srēca), ឝ្រច (śraca). Cognate with Modern Khmer ស្រេច (srac), Lao ເສັດ (set).


เป็นตัวของตัวเอง

th-verb

เป็นตัวของตัวเอง

เป็นตัวของตัวเอง • (bpen-dtuua-kɔ̌ɔng-dtuua-eeng) (abstract noun การเป็นตัวของตัวเอง)

bpen-dtuua-kɔ̌ɔng-dtuua-eeng (romanization)
การเป็นตัวของตัวเอง (abstract-noun)


กำลัง

From Middle Khmer kuṃlāṃṅa (“strength; vigour; brawn; force; power; might; energy; clients; dependents; servants; helper; aid; ally”), Angkorian Old Khmer kanlāṅ, kanlaṅ (“strength; force; power; one who is strong or powerful”), or Pre-Angkorian Old Khmer kanlaṅ, kanlāṅ (“strength; force; power; one who is strong or powerful”); compare Modern Khmer កម្លាំង (kɑmlang). Cognate with Lao ກຳລັງ (kam lang).
The Khmer word is derived from -m- infixation of the root ខ្លាំង (khlang, “strong; vigorous; robust”), whence also Thai ขลัง (klǎng, “magically potent; magical; having supernatural powers; miraculous”).
The auxiliary verb evolved from the noun senses and was first attested in mid-19ᵗʰ century writing. It supplanted the earlier postverbal auxiliary อยู่ (yùu, “to stay”) for marking the progressive or continuous aspect. The current use of preverbal กำลัง (gam-lang) is either in addition to, or instead of, postverbal อยู่ (yùu).

cog

กำลัง (gam-lang) + verb + อยู่ (yùu): to be ...ing
โทรศัพท์กำลังดังอยู่
too-rá-sàp gam-lang dang yùu
The phone is ringing.
มีคนกำลังว่ายน้ำอยู่ในแม่น้ำ
mii kon gam-lang wâai-náam yùu nai mɛ̂ɛ-náam
Someone is swimming in the river.

กำลัง (gam-lang) + verb: to be ...ing
คนแก่คู่รักกำลังเดินเล่นในสวน
kon gɛ̀ɛ kûu-rák gam-lang dəən lên nai sà-wá-ná-
The old couple were in the park taking a walk.

กำลัง (gam-lang) + verb + จะ (jà): to be about to do
แม่กำลังจะเตรียมอาหาร
mɛ̂ɛ gam-lang jà dtriiam aa-hǎan
Mum is/was about to prepare the food.

(preverb, auxiliary) preverbal auxiliary marking progressive or continuous aspect.


เอาใจช่วย

th-verb

เอาใจช่วย • (ao-jai-chûai) (abstract noun การเอาใจช่วย)

ao-jai-chûai (romanization)
การเอาใจช่วย (abstract-noun)

to give moral support (to); to root (for).


เอาใจออกห่าง

เอาใจออกห่าง • (ao-jai-ɔ̀ɔk-hàang)

/ʔaw˧.t͡ɕaj˧.ʔɔːk̚˨˩.haːŋ˨˩/

เอาใจออกหาก เอาใจออกหาก#Thai


เอาอกเอาใจ

เอาอกเอาใจ • (ao-òk-ao-jai) (abstract noun การเอาอกเอาใจ)

ao-òk-ao-jai (romanization)
การเอาอกเอาใจ (abstract-noun)


แข็งใจ

แข็งใจ • (kɛ̌ng-jai) (abstract noun การแข็งใจ)

kɛ̌ng-jai (romanization)
การแข็งใจ (abstract-noun)

/kʰɛŋ˩˩˦.t͡ɕaj˧/

to summon up one's courage; to steel oneself.


แค้นใจ

แค้นใจ • (kɛ́ɛn-jai) (abstract noun การแค้นใจ)

kɛ́ɛn-jai (romanization)
การแค้นใจ (abstract-noun)

/kʰɛːn˦˥.t͡ɕaj˧/


แคลงใจ

แคลงใจ • (klɛɛng-jai) (abstract noun การแคลงใจ)

klɛɛng-jai (romanization)
การแคลงใจ (abstract-noun)

/kʰlɛːŋ˧.t͡ɕaj˧/


แน่แก่ใจ

แน่แก่ใจ • (nɛ̂ɛ-gɛ̀ɛ-jai) (abstract noun การแน่แก่ใจ)

nɛ̂ɛ-gɛ̀ɛ-jai (romanization)
การแน่แก่ใจ (abstract-noun)

/nɛː˥˩.kɛː˨˩.t͡ɕaj˧/


แน่ใจ

แน่ใจ • (nɛ̂ɛ-jai) (abstract noun การแน่ใจ or ความแน่ใจ)

nɛ̂ɛ-jai (romanization)
การแน่ใจ (abstract-noun)
ความแน่ใจ (abstract-noun)

/nɛː˥˩.t͡ɕaj˧/


แปลกใจ

แปลกใจ • (bplɛ̀ɛk-jai) (abstract noun การแปลกใจ)

bplɛ̀ɛk-jai (romanization)
การแปลกใจ (abstract-noun)


โปร่งใจ

โปร่งใจ • (bpròong-jai) (abstract noun การโปร่งใจ)

bpròong-jai (romanization)
การโปร่งใจ (abstract-noun)

to be unworried; to be free of anxiety or care.


ผลิต

pà-lìt (romanization)
การผลิต (abstract-noun)

From Sanskrit फलित (phalita, “developed”).


พัฒนา

Alteration of พัฒน (pát); see there for more.

นักวิทยาศาสตร์พัฒนาวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ขึ้น

nák wít-tá-yaa-sàat pát-tá-naa wák-siin bpɔ̂ng-gan rôok kâi-wàt-yài kʉ̂n


บาล

Etymology tree
Proto-Indo-European *peh₂-
Sanskrit पा (pā)?
Proto-Indo-European *per-
Sanskrit पार (pāra)?
Sanskrit पाल (pāla)bor.
Thai บาล (baan)
Borrowed from Sanskrit पाल (pāla).


จี้

jîi (romanization)
การจี้ (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 刺 (MC tshjeH, “spike; thorn”). Cognate with Northern Thai ᨧᩦ᩶, Khün ᨧᩦ᩶, Lao ຈີ້ (chī), Lü ᦈᦲᧉ (ṫsii²), Shan ၸီႈ (tsīi).

cog

Lü ᦈᦲᧉ (ṫsii²)

to tickle, poke (with a finger), prod, to stimulate.


ลา

laa (romanization)
การลา (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩣ, Lao ລາ (lā), Lü ᦟᦱ (laa), Khmer លា (liə).

to take one's leave, say goodbye (upon one's departure)

to request or take leave, leave of absence, time off


ยก

yók (romanization)
การยก (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɲɤkᴰ (“to raise”).
Cognate with Lao ຍົກ (nyok), Lü ᦷᦍᧅ (yok), Shan ယုၵ်ႉ (yṵ̂k), Ahom 𑜊𑜤𑜀𑜫 (jʸuk), Northern Thai ᨿᩫ᩠ᨠ.

(archaic) to raise; to erect; to build; to construct; to create.

(as of a body of persons or animals) to move; to cause to move.

ยกคำขอ

ยกฟ้อง

(now only found in law, obsolete elsewhere) to deny, to dismiss; to cancel, to revoke.

now only found in law; obsolete elsewhere; now only found in law; obsolete elsewhere

ยกร่าง

(now only found in law, obsolete elsewhere) to prepare; to make.


คือ

From Angkorian Old Khmer gi or gī or Pre-Angkorian Old Khmer gi, gui, or guī; Cognate with Isan คือ, Lao ຄື (khư̄), Northern Thai ᨣᩨ, Tai Dam ꪅꪳ, and Khmer គឺ (kɨɨ).

ความรักคือความเข้าใจ

นี่คือน้องชายของฉัน


จุมพิต

th-verb

จุมพิต • (jum-pít) (abstract noun การจุมพิต)

jum-pít (romanization)
การจุมพิต (abstract-noun)

Sanskrit चुम्बित (cumbita, “kissed”). Cognate with Khmer ចុម្ពិត (compɨt).


พัง

พัง • (pang) (abstract noun การพัง or ความพัง)

pang (romanization)
การพัง (abstract-noun)
ความพัง (abstract-noun)

Cognate with Lao ພັງ (phang), Shan ပင်း (páng), Ahom 𑜆𑜂𑜫 (paṅ).

(intransitive) to collapse; to fall; to break; to shatter.

(transitive) to break; to ruin; to destroy.

(intransitive) to fail; to be ruined; to be finished; to be doomed.

(intransitive) to not be in proper condition; to be out of order; to be out of service.


ปฏิสังขรณ์

ปฏิสังขรณ์ • (bpà-dtì-sǎng-kɔ̌ɔn) (abstract noun การปฏิสังขรณ์)

bpà-dtì-sǎng-kɔ̌ɔn (romanization)
การปฏิสังขรณ์ (abstract-noun)

/pa˨˩.ti˨˩.saŋ˩˩˦.kʰɔːn˩˩˦/


ปราชัย

ปราชัย • (bpà-raa-chai) (abstract noun การปราชัย)

bpà-raa-chai (romanization)
การปราชัย (abstract-noun)

(literary) to lose, to fail, to be defeated


เสด็จพระราชสมภพ

เสด็จพระราชสมภพ

เสด็จพระราชสมภพ • (sà-dèt-prá-râat-chá-sǒm-póp) (abstract noun การเสด็จพระราชสมภพ)

sà-dèt-prá-râat-chá-sǒm-póp (romanization)
การเสด็จพระราชสมภพ (abstract-noun)

/sa˨˩.det̚˨˩.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰop̚˦˥/

to be born (used by commoner to address king).


สวรรคต

สวรรคต • (sà-wǎn-kót) (abstract noun การสวรรคต)

sà-wǎn-kót (romanization)
การสวรรคต (abstract-noun)

Borrowed from Sanskrit स्वर्गगत (svargagata, literally “gone to heaven”). Related to สวรรค์ (sà-wǎn). Compare Lao ສະຫວັນລະຄົດ (sa huan la khot).

bor

(used of a high-ranking royal person, as a monarch, consort, crown prince, etc) to die.


ทรงพระประชวร

th-verb

ทรงพระประชวร • (song-prá-bprà-chuuan) (abstract noun การทรงพระประชวร)

song-prá-bprà-chuuan (romanization)
การทรงพระประชวร (abstract-noun)

(royal) to be sick (used of a royal person).


ตรัส

dtràt (romanization)
การตรัส (abstract-noun)
ตรัศ (alternative)
ตรัษ (alternative)
ดำรัส (alternative)

From Old Khmer trasa, trassa, trāsa, trãsa, trâsa, trāssa, trãssa (“to illuminate, to enlighten; to declare, to speak; etc”). Cognate with Modern Khmer ត្រាស់ (trah).

(used of a god, high priest, or royal person) to speak; to say; to tell; to utter.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


ปุจฉา

ปุจฉา • (bpùt-chǎa) (abstract noun การปุจฉา)

bpùt-chǎa (romanization)
การปุจฉา (abstract-noun)

/put̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Pali pucchā (“interrogation”). Cognate with Modern Khmer បុច្ឆា (bocchaa).

(elegant) to question; to ask; to interrogate; to examine.


ทรงพระสุบิน

ทรงพระสุบิน • (song-prá-sù-bin) (abstract noun การทรงพระสุบิน)

song-prá-sù-bin (romanization)
การทรงพระสุบิน (abstract-noun)

(royal) to dream (used of a royal person).


ต้องราชประสงค์

ต้องราชประสงค์ • (dtɔ̂ng-râat-chá-bprà-sǒng) (abstract noun การต้องราชประสงค์)

dtɔ̂ng-râat-chá-bprà-sǒng (romanization)
การต้องราชประสงค์ (abstract-noun)

/tɔŋ˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.pra˨˩.soŋ˩˩˦/


ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท

ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท • (sâap-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat) (abstract noun การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท)

sâap-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat (romanization)
การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท (abstract-noun)

/saːp̚˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.tʰu˦˥.liː˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

From ทราบ (sâap) + ฝ่าละอองธุลีพระบาท.

compound

ฝ่าละอองธุลีพระบาท

ทราบ (sâap) + ฝ่าละอองธุลีพระบาท

ความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาททั้งสองพระองค์แล้ว

Both Their Majesties have learnt of the matter.

en-ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-verb-e5Tm8ovL


ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา

th-verb

ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา • (mâi-kuuan-jà-gràap-bang-kom-tuun-prá-gà-rú-naa) (abstract noun การไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา)

การไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา (abstract-noun)

en-ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา-th-verb-mXz5TNiO


รับเสด็จ

รับเสด็จ • (ráp-sà-dèt) (abstract noun การรับเสด็จ)

ráp-sà-dèt (romanization)
การรับเสด็จ (abstract-noun)

From รับ (ráp, “to receive”) + เสด็จ (sà-dèt, “to come; to go; to move”).

com

to receive, greet, or welcome (a royal person who arrives at some place).


ดำรัส

th-verb

ดำรัส • (dam-ràt) (abstract noun การดำรัส)

dam-ràt (romanization)
การดำรัส (abstract-noun)
ตรัส (alternative)

From Old Khmer tamrās (“royal”) from Old Khmer trasa, trassa, trāsa, trãsa, trâsa, trāssa, trãssa (“to illuminate, to enlighten; to declare, to speak; etc”), from which Thai ตรัส (dtràt) was derived.

(of a god, high priest, or royal person) to speak; to say; to tell; to utter.


เท้า

táao (romanization)
การเท้า (abstract-noun)
เท้าว (alternative)

From Proto-Tai *dawꟲ (“walking cane”).
Cognate with Lao ເທົ້າ (thao), Northern Thai ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Khün ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Lü ᦑᧁᧉ (taw²), Shan တဝ်ႉ (tâ̰o), Zhuang daeux (“to support; walking cane”), Zuojiang Zhuang taeux.

cog

to lean on; to rest on; to be supported.


ช้อปปิ้ง

th-verb

ช้อปปิ้ง • (chɔ́p-bpîng) (abstract noun การช้อปปิ้ง)

chɔ́p-bpîng (romanization)
การช้อปปิ้ง (abstract-noun)

/t͡ɕʰɔp̚˦˥.piŋ˥˩/


ดำน้ำ

ดำน้ำ • (dam-náam) (abstract noun การดำน้ำ)

dam-náam (romanization)
การดำน้ำ (abstract-noun)

ดำ (dam, “to dive”) + น้ำ (náam, “water”).

com

(slang) to ad lib; to improvise; to extemporise.


ว่ายน้ำ

th-verb

ว่ายน้ำ • (wâai-náam) (abstract noun การว่ายน้ำ)

wâai-náam (romanization)
การว่ายน้ำ (abstract-noun)


จ้าง

jâang (romanization)
การจ้าง (abstract-noun)

Cognate with Lao ຈ້າງ (chāng), Shan ၸၢင်ႈ (tsāang), Tai Nüa ᥓᥣᥒᥲ (tsàang).


แต่งงาน

แต่งงาน • (dtɛ̀ng-ngaan) (abstract noun การแต่งงาน)

dtɛ̀ng-ngaan (romanization)
การแต่งงาน (abstract-noun)

/tɛŋ˨˩.ŋaːn˧/

From แต่ง (dtɛ̀ng, “to organise”) + งาน (ngaan, “ceremony”), literally “to organise a ceremony”.

com

1922, มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, “ธรรมนูญลักษณปกครองคณะนคราภิบาล พระพุทธศักราช ๒๔๖๑”, in ธรรมนูญลักษณปกครองคณะนคราภิบาล พระพุทธศักราช ๒๔๖๕, ม.ป.ท.: ม.ป.พ., page 4:

ไม่ว่าโสดหรือแต่งงานแล้ว

1917, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “คำนำ”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๕, กรุงเทพฯ: ม.ป.พ., page ซ:

เจ้าหมื่นเสมอใจราช (จู) แต่งงานกับถมยา ธิดาพระยาโชดึกฯ (ฟัก) มีบุตรธิดาหลายคน

jâao-mʉ̀ʉn sà-mə̌ə jai râat · (juu) · dtɛ̀ng-ngaan gàp tǒm-yaa · tí-daa prá-yaa choo-dʉ̀k - · (fák) · mii bùt tí-daa lǎai kon

Chaomuen Samoechairat (Chu) married Thomya, a daughter of Phraya Choduek (Fak). [They] had a lot of sons [and] daughters.

1902, ราชบุรีดิเรกฤทธิ์, พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่น, “ส่วนที่ ๑ ว่าด้วยทางไมตรี”, in ลักษณกฎหมายระหว่างประเทศโดยย่อ, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กองลหุโทษ, page 13:

หญิงซึ่งได้แต่งงานกับคนต่างประเทศ เปลี่ยนชาตเปนชาตผัว...

yǐng sʉ̂ng dâai dtɛ̀ng-ngaan gàp kon dtàang-bprà-têet · bplìian châat bpen châat pǔua ...

A woman who has married a foreign man [and] changed [her] nationality to the nationality of [her] husband...

ฉันแต่งงานแล้ว

(intransitive) to marry, especially through a ceremony.


สมรส

th-verb

สมรส • (sǒm-rót) (abstract noun การสมรส)

sǒm-rót (romanization)
การสมรส (abstract-noun)
สมรศ (alternative obsolete)

Borrowed from Sanskrit समरस (samarasa, literally “to have equal feelings; to share the same feelings”), from सम (sama) + रस (rasa). By surface analysis, สม (sǒm) + รส (rót).

surface analysis

1950, ภิรมย์ภักดี (บุญรอด เศรษฐบุตร), พระยา, “ย่อรายงานประจำวันของพระยาภิรมย์ภักดีฯ ตั้งแต่ พ.ศ. 2415 ถึง 2474 ค.ศ. 1931”, in ประวัติพระยาภิรมย์ภักดี กับประวัติโรงเบียร์, พระนคร: บุญรอดบริวเวอรี่, page 8:

สมรสกับละม้าย เศรษฐบุตร

1976 October 15, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 93, number 129, page 11:

ตอบแทนการที่หญิงยอมสมรส

in return for the women's agreement to enter into the marriage

1987 September 1, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๓๐”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 104, number 173, page 5:

ศาลอนุญาตให้ชายและเด็กหญิงนั้นสมรสกัน

sǎan à-nú-yâat hâi chaai lɛ́ dèk-yǐng nán sǒm-rót gan

The court permits the man and that girl to marry each other.


ริษยา

th-verb

ริษยา • (rít-sà-yǎa) (abstract noun การริษยา or ความริษยา)

rít-sà-yǎa (romanization)
การริษยา (abstract-noun)
ความริษยา (abstract-noun)
ฤษยา (alternative obsolete)


คา

kaa (romanization)
การคา (abstract-noun)

From Proto-Tai *gaːᴬ (“stuck”), Old Chinese 枷 (OC *ɡa, *ɡal, *kraːl, “cangue”).
Cognate with Lao ຄາ (khā), Lü ᦅᦱ (kaa), Saek ค๊า, Tày cà, Zhuang gaz.


ทา

taa (romanization)
การทา (abstract-noun)

From Proto-Tai *daːᴬ, from Middle Chinese 塗 (MC drae, “smear”).
Cognate with Northern Thai ᨴᩤ, Lao ທາ (thā), Lü ᦑᦱ (taa), Tai Dam ꪕꪱ, Shan တႃး (táa), Ahom 𑜄𑜠 (ta), Zhuang daz.

ทาลิป

to apply a lipstick / to wear a lipstick (depending on the context)

to apply something on something by means of rubbing, smearing, painting, or the like; to be applied with something in such manner: to wear, to have (on), etc.


ปา

bpaa (romanization)
การปา (abstract-noun)


วา

waa (romanization)
การวา (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *waːᴬ⁴ (“arm-spread, a measure of length”); Cognate with Northern Thai ᩅᩤ, Khün ᩅᩤ, Lao ວາ (wā), Lü ᦞᦱ (vaa), Tai Dón ꪫꪱ, Shan ဝႃး (wáa), Tai Nüa ᥝᥣᥰ (wäa), Phake ဝႃ (wā), Ahom 𑜈𑜠 (ba).


สำเร็จ

th-verb

สำเร็จ • (sǎm-rèt) (abstract noun การสำเร็จ)

sǎm-rèt (romanization)
การสำเร็จ (abstract-noun)
สำเรจ์ (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer saṃreca (“to come to an end; to bring to an end; etc”), an extended form of sreca (“ended, done; ready, prepared; etc”), from which Thai เสร็จ (sèt) was derived. Cognate with Modern Khmer សំរេច (sɑmrɨc).

bor

to succeed or be successful (in doing something).


กำหนัด

th-verb

กำหนัด • (gam-nàt) (abstract noun การกำหนัด or ความกำหนัด)

gam-nàt (romanization)
การกำหนัด (abstract-noun)
ความกำหนัด (abstract-noun)
กำดัด (alternative)
กำนัด (alternative)

to sexually desire; to be sexually aroused.


มีเพศสัมพันธ์

มีเพศสัมพันธ์

มีเพศสัมพันธ์ • (mii pêet sǎm-pan) (abstract noun การมีเพศสัมพันธ์)

มี เพศสัมพันธ์ (canonical)
mii pêet sǎm-pan (romanization)
การมีเพศสัมพันธ์ (abstract-noun)


ฝน

fǒn (romanization)
การฝน (abstract-noun)

Cognate with Isan ฝน, Lao ຝົນ (fon), Northern Thai ᨺᩫ᩠ᨶ, Khün ᨺᩫ᩠ᨶ, Lü ᦚᦳᧃ (ḟun), Shan ၽူၼ် (phǔun), Tai Nüa ᥜᥨᥢᥴ (fón), Zhuang bwn, Zuojiang Zhuang pwn.

cog

Lü ᦚᦳᧃ (ḟun)

ฝนดินสอสองบีบนกระดาษคำตอบ

fǒn din-sɔ̌ɔ sɔ̌ɔng-bii bon grà-dàat kam-dtɔ̀ɔp

(literally) To rub a 2B pencil on an answer sheet.
 (referring to a Scantron answer sheet where pencils are used to colour answer bubbles.)

ฝนทั่งให้เป็นเข็ม

(literally) To rub an anvil into a needle.

(transitive, used of an erect body, as a metal stick, graphite stick, etc.) to rub; to reduce to powder, sharpen, or shape by or as if by friction.


ราก

râak (romanization)
การราก (abstract-noun)

From Proto-Tai *rwɯəkᴰ (“to vomit”).
Compare Middle Chinese 嗀 (MC xuwk|xaewk).
Cognate with Northern Thai ᩁᩣ᩠ᨠ, Khün ᩁᩣ᩠ᨠ, Isan ฮาก, Lao ຮາກ (hāk), Lü ᦣᦱᧅ (haak), Shan ႁၢၵ်ႈ (hāak), Ahom 𑜍𑜀𑜫 (rak), Zhuang rueg, Nong Zhuang raeg, Saek หร้วก.


ตะ

dtà (romanization)
การตะ (abstract-noun)


กวด

gùuat (romanization)
การกวด (abstract-noun)

Borrowed from Middle Chinese 括 (MC kwat, “to tie; to seek; to pursue; to enclose; to include”). Cognate with Lao ກວາດ (kuāt).


เจือจาง

th-verb

เจือจาง • (jʉʉa-jaang) (abstract noun การเจือจาง)

jʉʉa-jaang (romanization)
การเจือจาง (abstract-noun)

/t͡ɕɯa̯˧.t͡ɕaːŋ˧/


สับสน

สับสน • (sàp-sǒn) (abstract noun การสับสน)

sàp-sǒn (romanization)
การสับสน (abstract-noun)

to be confused, bewildered, puzzled, messed up.


แข็งตัว

แข็งตัว • (kɛ̌ng-dtuua) (abstract noun การแข็งตัว)

kɛ̌ng-dtuua (romanization)
การแข็งตัว (abstract-noun)

/kʰɛŋ˩˩˦.tua̯˧/

to get hard, to harden, to get stiff, to stiffen.


อภิบาล

อภิบาล • (à-pí-baan) (abstract noun การอภิบาล)

à-pí-baan (romanization)
การอภิบาล (abstract-noun)

From Pali abhipāla (“protector”), from abhi (“over; upon; etc”) + pāla (“guardian; keeper; custodian; etc”), or from Sanskrit अभिपाल (abhipāla, idem), अभि (abhi, idem) + पाल (pāla, idem), equivalent to Thai อภิ (à-pí) + บาล (baan). Cognate with Khmer អភិបាល (ʼaʼphibaal).

(elegant) to guard, to protect, to take care, to look after; to administer, to govern; to keep, to maintain.


เหลา

lǎo (romanization)
การเหลา (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlawᴬ¹ (“to sharpen with a knife”). Cognate with Lao ເຫຼົາ (lao), Lü ᦜᧁ (l̇aw), Shan လဝ် (lǎo), Saek เหล่า.