ทอดใจ

th-verb

ทอดใจ • (tɔ̂ɔt-jai) (abstract noun การทอดใจ)

tɔ̂ɔt-jai (romanization)
การทอดใจ (abstract-noun)

/tʰɔːt̚˥˩.t͡ɕaj˧/

From ทอด (tɔ̂ɔt, “to abandon; to cast away; to give up; to throw away; etc.”) + ใจ (jai, “heart; mind; spirit; soul; will; etc.”).

compound

Luo Guanzhong (1330–1400), Romance of the Three Kingdoms, translated into Thai by Lord Minister of Finance (Hǒn Bun-lǒng) (?–1805) and into English by Charles Henry Brewitt-Taylor (1857–1938).
當日見了榜文，慨然長嘆。隨後一人厲聲言曰：「大丈夫不與國家出力，何故長嘆？」
ขณะนั้น เล่าปี่เดินไปเห็นหนังสือซึ่งปิดไว้ที่ประตูเมือง เล่าปี่คิดไปมิตลอด ยืนดูหนังสือทอดใจใหญ่อยู่ มีคนหนึ่งยืนอยู่ข้างหลังเล่าปี่แล้วว่า เป็นผู้ชายไม่ช่วยทำนุบำรุงแผ่นดินแล้วสิมาทอดใจใหญ่
kà-nà-nán lâo-bpìi dəən bpaii hěn nǎng-sʉ̌ʉ sʉ̂ng bpìt wái tîi bprà-tuu mʉʉang lâo-bpìi kít bpaii mí tà-lɔ̀ɔt yʉʉn duu nǎng-sʉ̌ʉ tɔ̂ɔt-jai yài yùu mii kon nʉ̀ng yʉʉn yùu kâang lǎng lâo-bpìi lɛ́ɛo wâa bpen pûu-chaai mài chûuai tam-nú-bam-rung pɛ̀n-din lɛ́ɛo sí maa tɔ̂ɔt-jai yài
The sight of the notice saddened him, and he sighed as he read it. Suddenly a rasping voice behind him cried, 'Sir, why sigh if you do nothing to help your country?'

ถอดใจ

to abandon or be deprived of confidence, courage, enthusiasm, hope, or spirits


ชักดาบ

th-verb

ชักดาบ • (chák-dàap) (abstract noun การชักดาบ)

chák-dàap (romanization)
การชักดาบ (abstract-noun)

/t͡ɕʰak̚˦˥.daːp̚˨˩/

From ชัก (chák, “to draw; to pull; to raise; etc”) + ดาบ (dàap, “sword”), literally "to draw out a sword", from historical period dramas in which a martial artist orders and consumes food and usually refuses to pay the price by drawing out his sword to threaten the shop owner or worker who demands the payment.

com

กินแล้วชักดาบ

ประธาน กยศ. เปิดเผยว่า ยอดหมอชักดาบพุ่งถึงร้อยละ ๕๐

bprà-taan · gɔɔ-yɔɔ-sɔ̌ɔ · bpə̀ət-pə̌əi wâa · yɔ̂ɔt mɔ̌ɔ chák-dàap pûng tʉ̌ng rɔ́ɔi-lá · hâa sìp

The Student Loan Fund president reveals that the number of medical students evading payment has increased by 50%.

(slang, idiomatic) to refuse or intentionally fail to make a payment when required to pay


ชักว่าว

th-verb

ชักว่าว • (chák-wâao) (abstract noun การชักว่าว)

chák-wâao (romanization)
การชักว่าว (abstract-noun)

/t͡ɕʰak̚˦˥.waːw˥˩/

From ชัก (chák, “to pull; to draw”) + ว่าว (wâao, “kite”); referring to an act of flying a kite by pulling its tail back and forth.

com

(slang, of a male, transitive or intransitive) to masturbate


เห็นกงจักรเป็นดอกบัว

th-verb

เห็นกงจักรเป็นดอกบัว • (hěn-gong-jàk-bpen-dɔ̀ɔk-buua) (abstract noun การเห็นกงจักรเป็นดอกบัว)

hěn-gong-jàk-bpen-dɔ̀ɔk-buua (romanization)
การเห็นกงจักรเป็นดอกบัว (abstract-noun)

/hen˩˩˦.koŋ˧.t͡ɕak̚˨˩.pen˧.dɔːk̚˨˩.bua̯˧/

From เห็น (hěn, “to consider; to perceive; to see; to view; etc.”) + กงจักร (“chakra discus”) + เป็น (bpen, “to be”) + ดอกบัว (“lotus flower; water lily ; etc.”); literally "to see a chakra discus as a lotus flower".
The term is derived from a story in a Buddhist treatise, Mangalattha Dīpanī ("The Book of the Commentaries to the Auspicious Discourse"). The story tells of a matricide named Mittavinduka who met a prēta ghost on an isle. As a punishment for its matricidal act, the ghost had long been confined on this infernal isle and had incessantly been injured by a discus flying over its head. Due to his grave sin, Mittavinduka saw the discus as a beautiful lotus and asked the ghost for it. Realising that it had completely served its punishment and a new ghost had now come to replace it, the ghost immediately handed the lotus over to Mittavinduka before disappearing. Once he accepted the lotus, or the discus in reality, Mittavinduka turned into a new preta ghost and his punishment began.

compound

(idiomatic, intransitive) to fail to discern right from wrong; to consider something or someone immoral, improper, unfavourable, unpleasant, etc., to be moral, proper, favourable, pleasant, etc.

en-เห็นกงจักรเป็นดอกบัว-th-verb-SE2USl7t


ไล่ออก

th-verb

ไล่ออก • (lâi-ɔ̀ɔk) (abstract noun การไล่ออก)

lâi-ɔ̀ɔk (romanization)
การไล่ออก (abstract-noun)

/laj˥˩.ʔɔːk̚˨˩/

From ไล่ (lâi, “to drive”) + ออก (ɔ̀ɔk, “out”).


ประโคม

th-verb

ประโคม • (bprà-koom) (abstract noun การประโคม)

bprà-koom (romanization)
การประโคม (abstract-noun)

to herald, proclaim, announce with music.


เปิดการ์ด

เปิดการ์ด • (bpə̀ət-gáat) (abstract noun การเปิดการ์ด)

bpə̀ət-gáat (romanization)
การเปิดการ์ด (abstract-noun)

/pɤːt̚˨˩.kaːt̚˦˥/

From เปิด (bpə̀ət, “to open”) + การ์ด (gáat, “card”), literally "to open a card", originating from online games that feature trump cards.

compound

มหาวิทยาลัยเปิดการ์ดรู้เท่าไม่ถึงการณ์ในกรณีรับน้อง

má-hǎa-wít-tá-yaa-lai bpə̀ət-gáat rúu-tâo-mâi-tʉ̌ng-gaan nai gà-rá-nii ráp-nɔ́ɔng

The university pulls the benightedness card to defend itself in the hazing scandal.

เปิดการ์ดจงรักภักดีรัว ๆ

Pull out the cards of loyalty (to the monarchy) repeatedly!


อาพาธ

th-verb

อาพาธ • (aa-pâat) (abstract noun การอาพาธ)

aa-pâat (romanization)
การอาพาธ (abstract-noun)

/ʔaː˧.pʰaːt̚˥˩/


โบกรถ

โบกรถ • (bòok-rót) (abstract noun การโบกรถ)

bòok-rót (romanization)
การโบกรถ (abstract-noun)


มุกิ้ว

มุกิ้ว • (mú-gîu) (abstract noun การมุกิ้ว)

mú-gîu (romanization)
การมุกิ้ว (abstract-noun)

From Japanese むっきゅん (mukkyun), a catchphrase of Akira Amatsume (天女目瑛), a character in the 2008 adult visual novel Yosuga no Sora (ヨスガノソラ). The character utters the catchphrase when she wants someone to hug her.

(Internet slang) to invite someone to engage in a sexual activity.


โบก

bòok (romanization)
การโบก (abstract-noun)

to wave back and forth, fan, flap, flourish.


โบก

Compare Middle Chinese 抹 (MC mat, “to smear”). Cognate with Lao ໂບກ (bōk), Khmer បូក (bouk).

to spread/apply cement, mortar, or plaster.


พิฆาต

พิฆาต • (pí-kâat) (abstract noun การพิฆาต)

pí-kâat (romanization)
การพิฆาต (abstract-noun)
พิฆาฏ (alternative archaic dated obsolete)
วิฆาต (alternative)

/pʰi˦˥.kʰaːt̚˥˩/

From Old Khmer ពិឃាដ្ឋ (bighāṭṭha, “to kill; killing”); ultimately from Sanskrit विघात (vighāta, “destruction; obstruction; removal; etc”). Cognate with Modern Khmer ពិឃាដ (pikhiət).


นฤพาน

th-verb

นฤพาน • (ná-rʉ́-paan) (abstract noun การนฤพาน)

ná-rʉ́-paan (romanization)
การนฤพาน (abstract-noun)

From Sanskrit निर्वाण (nirvāṇa); perhaps via Old Khmer nirbāna, nirabāna, nirrabāna.

นิพพาน นิพพาน#Thai

(archaic) Alternative form of นิพพาน (níp-paan)


พิราลัย

From พิร (“brave (person; compare วีร (wii-rá-))”) + อาลัย (aa-lai, “abode”), literally “abode of the brave”, referring to heaven.


ทรงพระเจริญ

th-verb

ทรงพระเจริญ • (song-prá-jà-rəən)

From ทรง (song) + พระ (prá) + เจริญ (jà-rəən).

compound

(used of a royal person) to gain weight.


แรก

rɛ̂ɛk (romanization)
การแรก (abstract-noun)

แรกนา


สถาปนา

th-verb

สถาปนา • (sà-tǎa-bpà-naa) (abstract noun การสถาปนา)

sà-tǎa-bpà-naa (romanization)
การสถาปนา (abstract-noun)
ฐาปนา (alternative)

From Sanskrit स्थापना (sthāpanā, “establishment; installation; etc”); possibly via Old Khmer *sthāpanā, sṭhāpaṇā, sthāpanā, sthāpana, sthāpaṇā, sthapanā (“to establish, found, install, or set up (a religious image or building)”). Doublet of สถาบัน (sà-tǎa-ban).

bor

ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ (2018 January 16) “การชาบู ครู และสิ่งศักดิ์สิทธิ์: ครูในมุมมองของ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์”, in way magazine (in Thai), Bangkok: way magazine, retrieved 2019-01-16
มหาวิทยาลัยไม่ใช่ที่สถาปนาความศักดิ์สิทธิ์ มันเป็นที่นำเอาความศักดิ์สิทธิ์มาตรวจสอบ มาถกเถียง มาสู้รบปรบมือ เพราะความงอกงามทางปัญญา
má-hǎa-wít-tá-yaa-lai mâi châi tîi sà-tǎa-bpà-naa kwaam-sàk-sìt · man bpen tîi nam ao kwaam-sàk-sìt maa dtrùuat-sɔ̀ɔp · maa tòk-tǐiang · maa sûu-róp-bpròp-mʉʉ · prɔ́ kwaam-ngɔ̂ɔk-ngaam taang bpan-yaa
A university is not a place for establishing sacredness. It is a place where sacredness is brought to investigation, to debate, or to challenge, for the sake of intellectual growth.

(formal, elegant, used of an institution, organisation, or sacred thing) to create; to set up; to establish; to found; to install.

organisation; or sacred thing; organisation; or sacred thing

(formal, elegant) to raise to a higher office, position, rank, etc.


ประดิษฐาน

th-verb

ประดิษฐาน • (bprà-dìt-sà-tǎan) (abstract noun การประดิษฐาน)

bprà-dìt-sà-tǎan (romanization)
การประดิษฐาน (abstract-noun)

From Sanskrit प्रतिष्ठान (pratiṣṭhāna, “establishment; installation; etc.”). Compare Pali patiṭṭhāna.

bor

ให้ประดิษฐานนางไว้ในที่มเหสี

hâi bprà-dìt-sà-tǎan naang wái nai tîi má-hee-sǐi

She shall be installed in the position of queen consort.

ประดิษฐานพระไว้ในอุโบสถ

To place a Buddha image in the preaching hall.

to place (used of exalted, holy, or sacred persons or things, or at, in, on, around, etc., an exalted, holy, or sacred office, position, or place).

ประดิษฐานพระระเบียงสามหลังไว้ในวัด

bprà-dìt-sà-tǎan prá-rá-biiang sǎam lǎng wái nai wát

To erect three cloisters within the temple.

to bring into being, build up, set up, or establish (used of exalted, holy, or sacred things).


กินตับ

A word play, from กิน (gin), "to eat" + ตับ (dtàp), which literally means "liver" (body organ) and also represents the sound of bodies hitting each other during an intercourse.

ขอกินตับหน่อย

Let me bang you!
 (literally) Let me eat your liver!

นางโดนกินตับทั้งคืน

She was pounded all night.
 (literally) Her liver was eaten all night.

เชิญชมคลิปสาวบอกรักผัวกินตับกันไปด้วย

chəən chom klíp sǎao bɔ̀ɔk rák pǔua gin-dtàp gan bpai dûuai

Let's watch a video of a girl confessing her love to her husband while knocking boots.
 (literally) Let's watch a video of a girl confessing her love to her husband while they're eating each other's liver.


จุ่ม

jùm (romanization)
การจุ่ม (abstract-noun)

Probably related with จุ้ม (jûm), จิ้ม (jîm), and จ่อม (jɔ̀ɔm). Cognate with Isan จุ่ม, Lao ຈຸ່ມ (chum), Northern Thai ᨧᩩ᩵ᨾ (cum²), Khün ᨧᩩ᩵ᨾ (cum²), Lü ᦈᦳᧄᧈ (ṫsum¹), Tai Dam ꪊꪴ꪿ꪣ (chúm), Shan ၸုမ်ႇ (tsùm), Tai Nüa ᥓᥧᥛᥱ (tsǔm), Ahom 𑜋𑜤𑜉𑜫 (chum). Compare Middle Chinese 蘸 (MC tsreamH, “to dip”).

cog

Lü ᦈᦳᧄᧈ (ṫsum¹)


จุ้ม

jûm (romanization)
การจุ้ม (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 蘸 (MC tsreamH, “to dip”). Probably related with จุ่ม (jùm), จิ้ม (jîm), and จ่อม (jɔ̀ɔm).

to douse; to steep; to soak; to immerse.


พระราชทาน

th-verb

พระราชทาน • (prá-râat-chá-taan) (abstract noun การพระราชทาน)

prá-râat-chá-taan (romanization)
การพระราชทาน (abstract-noun)

From พระราช (prá-râat-chá-, “honorific for royal persons as well as persons or things relating to them”, literally “holy [and] royal”) + ทาน (taan, “donation; gift; etc”). Compare Modern Khmer ព្រះរាជទាន (prĕəhriəctiən), Lao ພຣະຣາຊທານ (phra rāt thān). And compare Old Khmer rājadāna (“royal gift; gift from or munificence on the part of a king”).

cog

สมาคมพระคริสตธรรมไทย (n.d.) “เอสเธอร์ 2:18 (KJV)”, in พระคัมภีร์ภาษาไทยฉบับ KJV (in Thai), YouVersion, retrieved 2018-12-10
แล้วกษัตริย์พระราชทานการเลี้ยงใหญ่แก่เจ้านายและข้าราชการทั้งปวงของพระองค์เป็นการเลี้ยงของพระนางเอสเธอร์ พระองค์ทรงอนุมัติให้งดส่วยแก่มณฑลทั้งปวงและพระราชทานของกำนัลด้วยพระทัยกว้างขวางของกษัตริย์
lɛ́ɛo gà-sàt prá-râat-chá-taan gaan-líiang yài gɛ̀ɛ jâo-naai lɛ́ kâa-râat-chá-gaan táng-bpuuang kɔ̌ɔng prá-ong bpen gaan-líiang kɔ̌ɔng prá-naang êes-tə̂ə · prá-ong song à-nú-mát hâi ngót sùai gɛ̀ɛ mon-ton táng-bpuuang lɛ́ prá-râat-chá-taan kɔ̌ɔng-gam-nan dûai prá-tai gwâang-kwǎang kɔ̌ɔng gà-sàt
Then the king made a great feast unto all his princes and his servants, even Esther's feast; and he made a release to the provinces, and gave gifts, according to the state of the king.

สมาคมพระคริสตธรรมไทย (n.d.) “เอสเธอร์ 1:9 (KJV)”, in พระคัมภีร์ภาษาไทยฉบับ KJV (in Thai), YouVersion, retrieved 2018-12-10
พระราชินีวัชทีก็พระราชทานการเลี้ยงแก่สตรีในราชสำนักซึ่งเป็นของกษัตริย์อาหสุเอรัสด้วย
prá raa-chí-nii wát-tii gɔ̂ prá-râat-chá-taan gaan-líiang gɛ̀ɛ sà-dtrii nai râat-chá-sǎm-nák sʉ̂ng bpen kɔ̌ɔng gà-sàt aa-hà-sù-ee-ràt dûai
Also Vashti the queen made a feast for the women in the royal house which belonged to king Ahasuerus.


อุปโภค

th-verb

อุปโภค • (ù-bpà-pôok) (abstract noun การอุปโภค)

ù-bpà-pôok (romanization)
การอุปโภค (abstract-noun)

/ʔu˨˩.pa˨˩.pʰoːk̚˥˩/

/ʔup̚˨˩.pa˨˩.pʰoːk̚˥˩/

From Sanskrit उपभोग (upabhoga, “consumption; enjoyment; pleasure; etc”) or Pali upabhoga (idem). Compare Old Khmer upabhoga, °upabhoga (“enjoyment; possession; use”); Modern Khmer ឧបភោគ (ʼŏbâphoŭk).

bor

ผู้ถือสารทางทูตจะได้อุปโภคความละเมิดมิได้ส่วนบุคคลและต้องไม่ถูกจับกุมหรือกักขังในรูปใด

Pûu-tʉ̌ʉ-sǎan-taang-tûut jà dâai ù-bpà-pôok kwaam-lá-mə̂ət-mí-dâai sùuan-bùk-kon lɛ́ dtɔ̂ng mâi tùuk jàp-gum rʉ̌ʉ gàk-kǎng nai rûup dai

The diplomatic courier shall enjoy person inviolability and shall not be liable to any form of arrest or detention.

ที่อยู่ส่วนตัวของตัวแทนทางทูตจะได้อุปโภคความละเมิดมิได้และความคุ้มครองเช่นเดียวกับสถานที่ของคณะผู้แทน

Tîi-yùu sùuan-dtuua kɔ̌ɔng dtuua-tɛɛn-taang-tûut jà dâai ù-bpà-pôok kwaam-lá-mə̂ət-mí-dâai lɛ́ kwaam-kúm-krɔɔng chên-diiao gàp sà-tǎan-tîi kɔ̌ɔng ká-ná-pûu-tɛɛn

The private residence of a diplomatic agent shall enjoy the same inviolability and protection as the premises of the mission.

รัฐภาคีแห่งกติกานี้รับรองสิทธิของทุกคนที่จะอุปโภคสิทธิประโยชน์แห่งความก้าวหน้าและการประยุกต์ใช้ทางวิทยาศาสตร์

Rát-tà-paa-kii hɛ̀ng gà-dtì-gaa níi ráp-rɔɔng sìt-tí kɔ̌ɔng túk-kon tîi jà ù-bpà-pôok sìt-tí-bprà-yòot hɛ̀ng kwaam-gâao-nâa lɛ́ gaan-bprà-yúk-chái taang-wít-tá-yaa-sàat

The States Parties to the present Covenant recognize the right of everyone to enjoy the benefits of scientific progress and its applications.

(law) to enjoy: to have the benefit (of), to possess and benefit (from).


เลือกตั้ง

th-verb

เลือกตั้ง • (lʉ̂ʉak-dtâng) (abstract noun การเลือกตั้ง)

lʉ̂ʉak-dtâng (romanization)
การเลือกตั้ง (abstract-noun)

/lɯa̯k̚˥˩.taŋ˥˩/

From เลือก (lʉ̂ʉak, “to choose; to select; etc.”) + ตั้ง (dtâng, “to appoint; to designate; to name; etc.”); literally "to appoint by selection" or "to select and appoint".

compound

ประชาชนพึงมีสิทธิเลือกตั้งผู้นำของตน

Bprà-chaa-chon pʉng mii sìt-tí lʉ̂ʉak-dtâng pûu-nam kɔ̌ɔng dton

The citizens should have the right to elect their own leader.

(transitive) to elect (to choose or select by vote, as for an office).


มองแรง

th-verb

มองแรง • (mɔɔng-rɛɛng) (abstract noun การมองแรง)

mɔɔng-rɛɛng (romanization)
การมองแรง (abstract-noun)

/mɔːŋ˧.rɛːŋ˧/

From มอง (mɔɔng, “to look; to see; to watch; etc”) + แรง (rɛɛng, “powerfully; seriously; severely; strongly; etc”).


ยิ้มอ่อน

th-verb

ยิ้มอ่อน • (yím-ɔ̀ɔn) (abstract noun การยิ้มอ่อน)

yím-ɔ̀ɔn (romanization)
การยิ้มอ่อน (abstract-noun)

/jim˦˥.ʔɔːn˨˩/

From ยิ้ม (yím, “a smile; to smile; etc”) + อ่อน (ɔ̀ɔn, “mild; mildly; weak; weakly; etc”).

com

(slang) to give a thin smile; to smile thinly.


ตื้บ

th-verb

ตื้บ • (dtʉ̂ʉp)

th-l

กระทืบ (grà-tʉ̂ʉp)

โจรโดนรุมตื้บจนตาย

The thief was stamped to death by the crowd.

(slang, sometimes considered humorous) to beat or strike with a forcible, downward thrust of the foot.


พิสูจน์

th-verb

พิสูจน์ • (pí-sùut) (abstract noun การพิสูจน์)

pí-sùut (romanization)
การพิสูจน์ (abstract-noun)


ห่อ

hɔ̀ɔ (romanization)
การห่อ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰrɔːᴮ¹ (“to wrap up; to bundle”). Cognate with Northern Thai ᩉᩬᩴ᩵ or ᩉᩕᩬᩴ᩵, Lao ຫໍ່ (hǭ), Lü ᦠᦸᧈ (ḣoa¹), Tai Dam ꪬꪷ꪿, Tai Dón ꪬꪮꫀ, Shan ႁေႃႇ (hàu), Tai Nüa ᥞᥨᥝᥱ (hǒw), Phake ꩭေႃ (hō), Ahom 𑜍𑜦𑜡 (rō), Zuojiang Zhuang hoq.

cog

Lü ᦠᦸᧈ (ḣoa¹)


อพยพ

th-verb

อพยพ • (òp-pá-yóp) (abstract noun การอพยพ)

òp-pá-yóp (romanization)
การอพยพ (abstract-noun)

From Sanskrit अवयव (avayava, “component; limb; member; organ; portion; etc”). Cognate with Lao ອົບພະຍົບ (ʼop pha nyop), Khmer អពយព (ʼɑppyup), អព្យព (ʼɑppyup). Doublet of อวัยวะ (à-wai-yá-wá).


ส้วม

sûuam (romanization)
การส้วม (abstract-noun)

สวม สวม#Thai

(obsolete) Alternative form of สวม (sǔuam)


กุ

Buddhist Era
Common Era
th:ก.ศ.ร. กุหลาบ

After Kulap Tritsananon (กุหลาบ ตฤษณานนท์) [2377 BE (1834/35 CE) — 2464 BE (1921/22 CE)], a Siamese man notorious for allegedly seeking benefits by stealing manuscripts from royal libraries and publishing distorted versions of them to avoid being caught.

(slang) to make up or fabricate (something fictitious or false).


กุ

กรุ กรุ#Thai

(archaic) Alternative form of กรุ (grù).


จอด

jɔ̀ɔt (romanization)
การจอด (abstract-noun)

Compare Khmer ចត (cɑɑt), Lao ຈອດ (chǭt).


คูณ

kuun (romanization)
การคูณ (abstract-noun)

สูตรคูณ


บวก

bùuak (romanization)
การบวก (abstract-noun)

From Old Khmer បូក (pūka, “to heap up; to accumulate; to total”). Cognate with Modern Khmer បូក (bouk), Lao ບວກ (būak).

bor

(slang, originally an online gaming slang) to combat, to fight; to strike, to attack; to counter, to oppose; to confront; to clash, to collide.


บวก

โบก โบก#Thai


เที่ยว

th-verb

เที่ยว • (tîao) (abstract noun การเที่ยว)

tîao (romanization)
การเที่ยว (abstract-noun)

to travel; to tour; to wander; to go (from place to place).


ปรับปรุง

ปรับปรุง • (bpràp-bprung) (abstract noun การปรับปรุง)

bpràp-bprung (romanization)
การปรับปรุง (abstract-noun)


เดินทาง

เดินทาง • (dəən-taang) (abstract noun การเดินทาง)

dəən-taang (romanization)
การเดินทาง (abstract-noun)

/dɤːn˧.tʰaːŋ˧/

เดินทางอย่างปลอดภัย


ผลัก

plàk (romanization)
การผลัก (abstract-noun)


ร้องเพลง

ร้องเพลง • (rɔ́ɔng-pleeng) (abstract noun การร้องเพลง)

rɔ́ɔng-pleeng (romanization)
การร้องเพลง (abstract-noun)

/rɔːŋ˦˥.pʰleːŋ˧/


ขับร้อง

ขับร้อง • (kàp-rɔ́ɔng) (abstract noun การขับร้อง)

kàp-rɔ́ɔng (romanization)
การขับร้อง (abstract-noun)

/kʰap̚˨˩.rɔːŋ˦˥/


ขอโทษ

ขอโทษ • (kɔ̌ɔ-tôot) (abstract noun การขอโทษ)

kɔ̌ɔ-tôot (romanization)
การขอโทษ (abstract-noun)

/kʰɔː˩˩˦.tʰoːt̚˥˩/

Compound of ขอ (kɔ̌ɔ, “to ask for”) + โทษ (tôot, “punishment”)

com+

(ambitransitive) to apologise; to express apology (to, for, etc)


มีชีวิต

th-verb

มีชีวิต • (mii-chii-wít) (abstract noun การมีชีวิต)

mii-chii-wít (romanization)
การมีชีวิต (abstract-noun)


ได้ยิน

ได้ยิน • (dâi-yin) (abstract noun การได้ยิน)

dâi-yin (romanization)
การได้ยิน (abstract-noun)

Compare Lao ໄດ້ຍິນ (dn), Zhuang ndaejnyi.


ยิน

From Proto-Tai *ŋinᴬ (“to hear”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ຍິນ (nyin), Tai Dam ꪉꪲꪙ, Shan ငိၼ်း (ngín), ယိၼ်း (yín) or ၺိၼ်း (nyín), Ahom 𑜂𑜢𑜃𑜫 (ṅin).
In Northern Tai, cognate with Zhuang nyi.
Ccmpare Proto-Austronesian *dəŋəʀ (whence Paiwan ladenga or langeda, Malay dengar, Tagalog dinig).


รับฟัง

รับฟัง • (ráp-fang) (abstract noun การรับฟัง)

ráp-fang (romanization)
การรับฟัง (abstract-noun)

From รับ (ráp, “to accept; to agree”) + ฟัง (fang, “to hear; to listen”).

com

2020 August 18, สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, หนังสือสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่ ศธ ๐๔๒๗๗/๘๘๕, นครศรีธรรมราช: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๒, page 1:

คณะกรรมาธิการวิสามัญ...มีมติให้รับฟังความเห็นของนักเรียน...

ká-ná-gam-maa-tí-gaan-wí-sǎa-man ... mii má-dtì hâi ráp-fang kwaam-hěn kɔ̌ɔng nák-riian ...

The select committee...has resolved to hear opinions of students...

(idiomatic) to take into account; to accept into consideration; to listen to and consider.


ประกัน

th-verb

ประกัน • (bprà-gan) (abstract noun การประกัน)

bprà-gan (romanization)
การประกัน (abstract-noun)

From Khmer ប្រកាន់ (prɑɑkan, “to hold; to uphold; to adhere; to maintain; etc”), from ប្រ (brâ-, prefix indicating mutual repetition and others) + កាន់ (kan, “to hold, to handle, to carry; to be responsible for, to be in charge of, etc”), the latter being from Pre-Angkorian Old Khmer kan, kān (“to secure, to make fast; to hold, to carry, to wield; to exercise, to use; etc”); equivalent to Thai ประ (bprà) + กัน (gan). Cognate with Lao ປະກັນ (pa kan). Compare Old Khmer ផ្កន៑ (phkan).

bor

to guarantee; to assure; to ensure; to secure.

(law) to bail out: to secure the provisional release (of an accused person).

(law) to insure through an insurance contract.


เล่นเพื่อน

th-verb

เล่นเพื่อน • (lên-pʉ̂ʉan) (abstract noun การเล่นเพื่อน)

lên-pʉ̂ʉan (romanization)
การเล่นเพื่อน (abstract-noun)

Compound of เล่น (lên, “to enjoy”) + เพื่อน (pʉ̂ʉan, “friend”), literally “to enjoy friend(ship)”.

com+

1964, หรีด เรืองฤทธิ์, “อธิบายเพลงยาวเรื่องหม่อมเป็ดสวรรค์”, in กลอนเพลงยาวเรื่องหม่อมเป็ดสวรรค์และพระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ, พระนคร: กรมศิลปากร, page 57:

หม่อมสุดเป็นหม่อมห้ามในกรมพระราชวังบวรมหาศักดิพลเสพ...แต่ชอบเล่นเพื่อน ทำหน้าที่เป็นเพื่อนชายของหม่อมขำ

mɔ̀m sùt bpen mɔ̀m-hâam nai grom-prá-râat-chá-wang-bɔɔ-wɔɔn má-hǎa sàk-dì pon-lá sèep ... dtɛ̀ɛ chɔ̂ɔp lên-pʉ̂ʉan · tam-nâa-tîi bpen pʉ̂ʉan chaai kɔ̌ɔng mɔ̀m kǎm

Consort Sut was a consort of Front Palace Prince Mahasakdiphonlasep...but [she] loved committing lesbianism, acting as a male companion of Consort Kham.

1853 July 7, “ประกาศพระราชบัญญัติฝ่ายพระบวรราชวังเรื่องเล่นเบี้ยในพระบวรราชวัง”, in ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔ ภาค ๑, พระนคร: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1921, page 40:

คนนอก...คบหา...กับคนในพระบวรราชวังเล่นเพื่อนตั้งบ่อนถั่วบ่อนแปดเก้าเล่นหวยการพนันต่าง ๆ

kon nɔ̂ɔk ... kóp-hǎa ... gàp kon nai prá-bɔɔ-wɔɔn-râat-chá-wang lên-pʉ̂ʉan dtâng bɔ̀n tùua bɔ̀n bpɛ̀ɛt-gâao lên hǔai gaan-pá-nan dtàang dtàang

Outsiders...were associated...with people in the Front Palace in committing lesbianism, setting up thua houses [and] paet kao houses, [and] playing various [kinds of] lottery [and] gambling.

(intransitive, slang, archaic, of a woman) to engage in lesbianism; to be a lesbian


เล่นสวาท

th-verb

เล่นสวาท • (lên-sà-wàat) (abstract noun การเล่นสวาท)

lên-sà-wàat (romanization)
การเล่นสวาท (abstract-noun)

เล่น (lên, “to play; to have fun; to act, to perform; etc”) + สวาท (sà-wàat, “comfort man”); literally "to have fun with a comfort man", "to play with a comfort man", etc.

com

(LGBTQ, archaic, used of a man) to adopt a boy for sexual purposes.

(LGBTQ, archaic, used of a man) to have a sexual relationship or engage in a sexual activity with a man; to have a male homosexual relationship; to be a male homosexual; to be a gay.


ทำงาน

th-verb

ทำงาน • (tam-ngaan) (abstract noun การทำงาน)

tam-ngaan (romanization)
การทำงาน (abstract-noun)

ทำ (tam, “to do”) + งาน (ngaan, “work”).

คุณทำงานอะไร


กล่าว

กล่าว • (glàao) (abstract noun การกล่าว)

glàao (romanization)
การกล่าว (abstract-noun)

→ Khmer: ក្លាវញ (klavnhô)

From Middle Chinese 告 (MC kawH|kowk, “to report”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩵ᩣ᩠ᩅ, Lao ກ່າວ (kāo), Lü ᦂᦱᧁᧈ (k̇aaw¹), Shan ၵၢဝ်ႇ (kàao), Ahom 𑜀𑜈𑜫 (kaw), 𑜀𑜨𑜧 (kow) or 𑜀𑜨𑜈𑜫 (kow), Zuojiang Zhuang gauq, Zhuang gauq. Compare Phake ကွ် (kaw, “to ask for help from a supernatural power”).

cog

Lü ᦂᦱᧁᧈ (k̇aaw¹)

ข้าพเจ้ากล่าวอย่างนี้ตามอย่างมนุษย์หรือ พระราชบัญญัติมิได้กล่าวอย่างนี้เหมือนกันหรือ

Say I these things as a man? or saith not the law the same also?

kâa-pá-jâao glàao yàang níi dtaam yàang má-nút rʉ̌ʉ prá-râat-chá-ban-yàt mí dâai glàao yàang níi mʉ̌ʉan-gan rʉ̌ʉ

ครั้นกล่าวอย่างนั้นแล้ว ท่านจึงให้เลิกชุมนุม

And when he had thus spoken, he dismissed the assembly.

krán glàao yàang nán lɛ́ɛo tân jʉng hâi lə̂ək chum-num

เรายอมรับเจ้าเกี่ยวกับเรื่องนี้ ด้วยว่าเราจะไม่ทำลายล้างเมืองนี้ซึ่งเจ้าได้กล่าวถึง

I have accepted thee concerning this thing also, that I will not overthrow this city, for the which thou hast spoken.

rao yɔɔm-ráp jâo gìao-gàp rʉ̂ʉang níi dûai-wâa rao jà mâi tam-laai-láang mʉʉang níi sʉ̂ng jâo dâai glàao tʉ̌ng

เราทั้งหลายได้กล่าวใส่ร้ายพระองค์สถานใด

What have we spoken so much against thee?

rao táng-lǎai dâi glàao sài-ráai prá-ong sà-tǎan dai

จงวิ่งไปรับนางทันทีและกล่าวแก่นางว่า 'นางสบายดีหรือ สามีสบายดีหรือ เด็กสบายดีหรือ'" และนางได้ตอบว่า "สบายดีค่ะ"

Run now, I pray thee, to meet her, and say unto her, Is it well with thee? is it well with thy husband? is it well with the child? And she answered, It is well.

jong wîng bpai ráp naang tan-tii lɛ́ glàao gɛ̀ɛ naang wâa 'naang sà-baai dii rʉ̌ʉ sǎa-mii sà-baai dii rʉ̌ʉ dèk sà-baai dii rʉ̌ʉ'" lɛ́ naang dâai dtɔ̀ɔp wâa "sà-baai dii kâ"

(formal) to express in words: to declare, to mention, to say, to speak, to tell, etc.

(archaic) to propose: to make a marriage offer.


สำนัก

th-verb

สำนัก • (sǎm-nák) (abstract noun การสำนัก)

sǎm-nák (romanization)
การสำนัก (abstract-noun)
สำนักนิ (alternative)
สำนักนิ์ (alternative)

From Old Khmer saṃnaka, saṃnakka, saṃnâka, etc, meaning “refuge, lodging, resting place; to take refuge, to lodge, to rest; etc”. Cognate with Modern Khmer សំណាក់ (sɑmnak), Lao ສຳນັກ (sam nak).

(archaic) to reside; to dwell; to abide.


รับผิด

รับผิด • (ráp-pìt) (abstract noun การรับผิด or ความรับผิด)

ráp-pìt (romanization)
การรับผิด (abstract-noun)
ความรับผิด (abstract-noun)

From รับ (ráp, “to accept”) + ผิด (pìt, “wrong”).

com

to admit one's guilt or mistake; to confess, to own up.


สูญหาย

th-verb

สูญหาย • (sǔun-hǎai) (abstract noun การสูญหาย or ความสูญหาย)

sǔun-hǎai (romanization)
การสูญหาย (abstract-noun)
ความสูญหาย (abstract-noun)

From สูญ (sǔun, “to vanish; to disappear”) + หาย (hǎai, “to disappear”).


ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน

th-verb

ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน • (chák-náam-kâo-lʉ́k-chák-sʉ̀k-kâo-bâan)

/t͡ɕʰak̚˦˥.naːm˦˥.kʰaw˥˩.lɯk̚˦˥.t͡ɕʰak̚˦˥.sɯk̚˨˩.kʰaw˥˩.baːn˥˩/

From ชัก (chák, “to attract; to drag; to draw; to lead; to pull; etc.”) + น้ำ (náam, “river; water; etc.”) + เข้า (kâo, “to come; to enter; into; to; etc.”) + ลึก (lʉ́k, “deep; profound”) + ชัก (chák, “to attract; to drag; to draw; to lead; to pull; etc.”) + ศึก (sʉ̀k, “enemy; foe; war; etc.”) + เข้า (kâo, “to come; to enter; into; to; etc.”) + บ้าน (bâan, “home; house; residence; etc.”); literally "to lead a river into deepness, to lead a foe into the house".

compound

(idiomatic) to bring a trouble or troublemaker to one's family, residence, base, society, etc.

en-ชักน้ำเข้าลึก_ชักศึกเข้าบ้าน-th-verb-P47xO7C7


เล่น

lên (romanization)
การเล่น (abstract-noun)
เหล้น (alternative)

Cognate with Lao ຫຼິ້ນ (lin) or ເຫຼັ້ນ (len), Shan လဵၼ်ႈ (lāen), Ahom 𑜎𑜢𑜃𑜫 (lin).

(intransitive) to play: to employ oneself in amusement or recreation.

(intransitive) to kid; to jest; to be unserious.

(transitive or intransitive) to do, perform, use, engage (in), etc, especially for pleasure, amusement, or recreation.

(transitive, as of a dramatic or musical performance) to perform.

(transitive or intransitive, as of a role in a dramatic performance) to play; to act; to portray.

(transitive, as of a musical instrument) to perform; to play; to sound.

(transitive or intransitive, as of audio, video, player thereof) to play.

video; player thereof; video; player thereof

(intransitive, figurative) to play ball; to cooperate; to participate; to join.


เกลียด

th-verb

เกลียด • (glìiat) (abstract noun การเกลียด)

glìiat (romanization)
การเกลียด (abstract-noun)


โอเค

/ʔoː˧.kʰeː˧/

to be in good condition, quality, health, etc.


เรียกว่า

เรียกว่า • (rîiak-wâa) (abstract noun การเรียกว่า)

rîiak-wâa (romanization)
การเรียกว่า (abstract-noun)


ละ

Cognate with Lao ລະ (la), Northern Thai ᩃ, Lü ᦟᦰ (l!). Compare Khmer លះ (lĕəh) or ស្រឡះ (srɑɑlah), Mon ဗၠး.

to vacate; to depart; to leave; to abandon.


หวี

wǐi (romanization)
การหวี (abstract-noun)

Inherited from Proto-Tai *ʰrwɯːjᴬ.
Cognate with Lao ຫວີ (h), Lü ᦛᦲ (v̇ii), Shan ဝီ (wǐi), Tai Dam ꪪꪲ, Ahom 𑜈𑜣 (bī), Zhuang roi and vi (dialectal).
Compare Old Chinese 篦 (OC *piː, *bis).


สุด

sùt (romanization)
การสุด (abstract-noun)

Cognate with Lao ສຸດ (sut), Lü ᦉᦳᧆ (ṡud), Shan သုတ်း (sút), Ahom 𑜏𑜤𑜄𑜫 (sut).

cog

Lü ᦉᦳᧆ (ṡud)


เลี้ยว

th-verb

เลี้ยว • (líao) (abstract noun การเลี้ยว)

líao (romanization)
การเลี้ยว (abstract-noun)

เลี้ยวขวาที่นี่


ถึง

tʉ̌ng (romanization)
การถึง (abstract-noun)
เถิง (alternative obsolete)
เถีง (alternative obsolete)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰɤŋᴬ¹ (“to arrive; to reach”) (Pittayaporn, 2008), from Proto-Tai *C̬.tɤŋᴬ (“to arrive”). Cognate with Northern Thai ᨳᩮᩥ᩠ᨦ, Lao ເຖິງ (thœng), Shan ထိုင် (thǔeng), Ahom 𑜌𑜢𑜤𑜂𑜫 (thüṅ), Zhuang daengz. Within Kra-Dai, compare Sui dangl and Lingao [ɗɔŋ¹]. Compare also Proto-Malayo-Polynesian *dateŋ (whence Malay datang, Tagalog dating).

inh+

to meet (a criterion, requirement, etc).


หมาย

mǎai (romanization)
การหมาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰmaːjᴬ (“to mark; to aim”).
Cognate with Isan หมาย, Lao ໝາຍ (māi), Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ (maay¹), Khün ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ (maay¹), Lü ᦖᦻ (ṁaay), Tai Dam ꪢꪱꪥ (mai), Shan မၢႆ (mǎai), Tai Nüa ᥛᥣᥭᥴ (máay), Ahom 𑜈𑜩𑜤 (bayu), Zhuang mai (“birthmark; to paint”).


เกิน

gəən (romanization)
การเกิน (abstract-noun)


ท้อ

th-verb

ท้อ • (tɔ́ɔ) (abstract noun การท้อ or ความท้อ)

tɔ́ɔ (romanization)
การท้อ (abstract-noun)
ความท้อ (abstract-noun)


ท้อ

tɔ́ɔ (romanization)
การท้อ (abstract-noun)


ทราบ

sâap (romanization)
การทราบ (abstract-noun)

From Old Khmer jrap. Cognate with Lao ຊາບ (sāp).

(polite) to know; to understand; to realize.


อาจ

àat (romanization)
การอาจ (abstract-noun)


ลาก

lâak (romanization)
การลาก (abstract-noun)
มลาก (alternative)

From Proto-Southwestern Tai *laːkᴰ²ᴸ (“to drag; to pull”), from Proto-Tai *C̬.laːkᴰ (“to pull; to drag”).
Cognate with Lao ລາກ (lāk), Lü ᦟᦱᧅ (laak), Shan လၢၵ်ႈ (lāak), Tai Dam ꪩꪱꪀ, Tai Dón ꪩꪱ, Tai Nüa ᥘᥣᥐ (laak), Ahom 𑜎𑜀𑜫 (lak), Zhuang rag, Nong Zhuang laeg, Zuojiang Zhuang lag.


หาร

hǎan (romanization)
การหาร (abstract-noun)


ท้อง

tɔ́ɔng (romanization)
การท้อง (abstract-noun)

From Proto-Tai *dwuːŋᶜ (“belly”). Cognate with Lao ທ້ອງ (thǭng), Northern Thai ᨴ᩶ᩬᨦ, Lü ᦑᦸᧂᧉ (toang²), Shan တွင်ႉ (tâ̰ung), Nong Zhuang dongx, Zhuang dungx.

(colloquial, intransitive) to be pregnant; to be with child.

(colloquial, transitive, as of a child) to carry (in the womb).


เต้า

dtâo (romanization)
การเต้า (abstract-noun)

(slang, used of information, data, news, etc) to forge; to invent; to make up.


สู้

sûu (romanization)
การสู้ (abstract-noun)

สู้สายตา

สู้แดด

to endure, to bear; to withstand, to resist.

to struggle, as with physical force, weapon, intelligence, etc: to fight, to battle, to combat, to contend, etc.

2020 January 14, เจ้าแม่แคปชั่น, “พรหมลิขิตหรือจะสู้บัตรเครดิตในมือพี่”, in เจ้าแม่แคปชั่น, เจ้าแม่แคปชั่น, retrieved 2022-01-15:

พรหมลิขิตหรือจะสู้บัตรเครดิตในมือพี่

prom-lí-kìt rʉ̌ʉ jà sûu bàt-kree-dìt nai mʉʉ pîi

[How] can the Heaven's design prevail over the credit card in my hand?

to overcome; to beat; to be superior (to).

สู้นิ่งดีกว่า

สู้เราไป...

[It is better for] us to go ... / We'd [better] go ...

(auxiliary) used to indicate that doing something is more favourable.

(law) to defend (a legal case) as a defendant or the like.


คืน

kʉʉn (romanization)
การคืน (abstract-noun)

Cognate with Lao ຄືນ (khư̄n), Shan ၶိုၼ်း (khúen), Lü ᦆᦹᧃ (xuen), Ahom 𑜁𑜢𑜤𑜃𑜫 (khün).

to be or cause to be back: to return; to give back, to send back; to bring back, to take back, to restore; to come back, to go back.


เย็บ

yép (romanization)
การเย็บ (abstract-noun)

→ Lao: ເຍັບ (nyep)

From Proto-Tai *ɲepᴰ (“to sew”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿᩥᨷ, Lao ຫຍິບ (nyip), Lü ᦵᦊᧇ (ẏeb), Tai Dam ꪑꪲꪚ, Tai Dón ꪉꪲꪚ, Shan ယဵပ်ႉ (yâ̰ep), Bouyei nyib, Zhuang nyib.

cog

Lü ᦵᦊᧇ (ẏeb)


ล้าง

láang (romanization)
การล้าง (abstract-noun)

From Proto-Tai *C.lwɤːŋꟲ (“to rinse”). Cognate with Isan ล้าง, Lao ລ້າງ (lāng), Northern Thai ᩃ᩶ᩣ᩠ᨦ (laaŋ⁶), Khün ᩃ᩶ᩣ᩠ᨦ (laaŋ⁶), Lü ᦟᦱᧂᧉ (laang²), Tai Dam ꪩ꫁ꪱꪉ (ꞌlạng), Shan လၢင်ႉ (lâ̰ang), Ahom 𑜎𑜂𑜫 (laṅ).

Khün ᩃ᩶ᩣ᩠ᨦ (laaŋ⁶)

(transitive) to remove or cleanse using water or fire for example, such as to wash.

(transitive) to annihilate, to eradicate, to exterminate, to extirpate, to obliterate; to destroy; to dispose (of), to get rid (of), to discard; to efface, to wipe out, to rub out, to expunge; to clear.

(law, transitive) to annul; to nullify; to invalidate.


อุ้ม

ûm (romanization)
การอุ้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔuːmꟲ (“to carry in the arms”).
Cognate with Lao ອຸ້ມ (ʼum) or ອູ້ມ (ʼūm), Shan ဢုမ်ႈ (ʼūm), Ahom 𑜒𑜤𑜪 (ʼuṃ), Zhuang umj.

cog

Shan ဢုမ်ႈ (ʼūm)

to bear, carry, hold, or lift up using or as if using an arm or arms.

2020 May 19, “นายกฯ ยัน ไม่อุ้มการบินไทย จำเป็นต้องรักษาเงินประเทศไว้ช่วย ปชช.”, in ไทยรัฐ, Bangkok: วัชรพล, retrieved 2020-06-05:

นายกฯยันไม่อุ้มการบินไทย จำเป็นต้องรักษาเงินประเทศไว้ช่วย ปชช.

naa-yók yan mâi ûm gaan-bin tai · jam-bpen-dtɔ̂ng rák-sǎa ngən bprà-têet wái chûai · bpɔɔ-chɔɔ-chɔɔ

PM confirms [that the government] won't back Thai Airways, [saying it] needs to preserve national money for helping people

(slang) to uphold, to maintain; to support, to supply (with financial aid, moral aid, etc); to defend, to advocate.

2020 June 5, “สมยศเชื่อวันเฉลิมเสียชีวิตแล้วหลังโดนอุ้มที่กัมพูชา”, in เดลินิวส์, Bangkok: เดลินิวส์, retrieved 2020-06-05:

sǒm yót chʉ̂ʉa wan chà-lə̌əm sǐia-chii-wít lɛ́ɛo lǎng doon ûm tîi gam-puu-chaa

Somyot believes Wanchalerm is already dead after having been kidnapped in Cambodia


ดง

dong (romanization)
การดง (abstract-noun)

(cooking) to put (a container of cooked rice from which water has been removed) on a low fire or heat and turn (the container) around in order to make the rice thoroughly cooked.


ขน

kǒn (romanization)
การขน (abstract-noun)

(transitive, as from one place to another) to take; to bring; to carry; to transport.


ถุย

tǔi (romanization)
การถุย (abstract-noun)

Perhaps onomatopoeic. Compare Burmese ထွေး (htwe:), Old Burmese ထုယ်.


อ้วก

ûuak (romanization)
การอ้วก (abstract-noun)

(colloquial) to vomit; to disgorge; to regurgitate.


อาเจียน

th-verb

อาเจียน • (aa-jiian) (abstract noun การอาเจียน)

aa-jiian (romanization)
การอาเจียน (abstract-noun)

Unknown. Possibly changed from เอียน (iian).

(formal) to disgorge; to vomit; to puke; to throw up; to regurgitate.


กลัว

กลัว • (gluua) (abstract noun การกลัว or ความกลัว)

gluua (romanization)
การกลัว (abstract-noun)
ความกลัว (abstract-noun)

Cognate with Lao ກົວ (kūa), Isan กัว, Northern Thai ᨠᩖ᩠ᩅᩫ, Khün ᨠ᩠ᩅᩫ, Lü ᦷᦂ (k̇o), Shan ၵူဝ် (kǒ), Tai Dam ꪀꪺ, Tai Nüa ᥐᥨᥝ (kow), Ahom 𑜀𑜥 (kū).

ความกลัว


ขุด

kùt (romanization)
การขุด (abstract-noun)
ฃุ่ด (alternative)

From Middle Chinese 掘 (MC gjut|gjwot, “to dig”). Cognate with Lao ຂຸດ (khut), Lü ᦃᦳᧆ (ẋud), Shan ၶုတ်း (khút), Ahom 𑜁𑜤𑜄𑜫 (khut), Bouyei gud, Zhuang gud or goed or hud.

cog

Lü ᦃᦳᧆ (ẋud)


เช็ด

chét (romanization)
การเช็ด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɟetᴰ (“to wipe”).
Compare Old Chinese 擦 (OC *sʰlaːd).
Cognate with Northern Thai ᨩᩮᩢ᩠ᨯ, Lao ເຊັດ (set), Lü ᦵᦋᧆ (tsed), Tai Dam ꪹꪋꪸꪒ, Shan ၸဵတ်ႉ (tsâ̰et), Phake ꩡိတ် (cit), Ahom 𑜋𑜢𑜄𑜫 (chit), Zhuang caed.


หัน

hǎn (romanization)
การหัน (abstract-noun)


คุก

Compare Old Chinese 牿 (OC *kuːɡ) or Middle Chinese 牿 (MC kowk). Cognate with Lao ຄຸກ (khuk), Tai Dam ꪅꪴꪀ, Khmer គុក (kuk). Possibly doublet of คอก (kɔ̂ɔk).

“ศาลนครพนมคุก ๘ ปีครูจอมทรัพย์คดีแพะลวงโลก”, in INN News (in Thai), Bangkok: สำนักข่าว ไอ.เอ็น.เอ็น., 2019 March 6, archived from the original on 2019-03-06
ศาลนครพนมคุก ๘ ปีครูจอมทรัพย์คดีแพะลวงโลก
sǎan ná-kɔɔn-pá-nom kúk · bpɛ̀ɛt · bpii kruu jɔɔm sáp ká-dii pɛ́ luuang-lôok
Nakhon Phanom court sentences Teacher Chomsap to 8 years in gaol in fake [scape]goat case.

(slang) to sentence to imprisonment; to imprison.


โหลด

lòot (romanization)
การโหลด (abstract-noun)

โหลดของขึ้นเครื่อง

(colloquial) to insert a charge, projectile, etc., into (a firearm).


โหลด

เว็บไม่โหลดเลย

เบราว์เซอร์ไม่โหลดเว็บเลย

The browser isn't (down)loading the site at all!

ดาวน์โหลด ดาวน์โหลด#Thai

(colloquial, computing) Synonym of ดาวน์โหลด (daao-lòot)


โหลด

อัปโหลด อัปโหลด#Thai

(colloquial, computing) Synonym of อัปโหลด (áp-lòot)


อึ

Onomatopoeic, from the sound uttered when forcing stool out.

(intransitive, colloquial, childish, sometimes considered vulgar) to defecate.


เจี๊ยว

th-verb

เจี๊ยว • (jíao)

(colloquial) to make noise (by children or women).


หมด

mòt (romanization)
การหมด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰmotᴰˢ¹ (“all gone”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩫᨯ, Lao ໝົດ (mot), Lü ᦷᦖᧆ (ṁod), Tai Dam ꪹꪢꪸꪒ, Shan မူတ်း (múut), Southern Thai เหม็ด.
Compare Middle Chinese 歿 (MC mwot, “to die”).

cog

Lü ᦷᦖᧆ (ṁod)

หมดศรัทธา

หมดหวัง

หมดรัก

หมดลม

หมดเวลา

หมดยุคของ...

หมดไปจากโลก

แบตหมด

to be out of battery
(literally) Battery is no more.

to be no longer available; to be no more; to no longer exist; to end.


บาด

bàat (romanization)
การบาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓaːtᴰ. Cognate with Northern Thai ᨷᩤ᩠ᨯ and Tày bát.

(often of a sharp and thin object, as a blade, knife, piece of glass, etc) to cut; to wound.

knife; piece of glass; etc; knife; piece of glass; etc

(figurative) to offend; to hurt; to injure.


ทราม

saam (romanization)
การทราม (abstract-noun)


ซัก

sák (romanization)
การซัก (abstract-noun)

ซักพยาน


ซัก

From Proto-Tai *zakᴰ (“to wash (clothes)”). Cognate with Lao ຊັກ (sak), Shan သၵ်ႉ (sâ̰k), Zhuang saeg.

to wash (particularly clothes); to cleanse using water or other liquid.


แปรอักษร

th-verb

แปรอักษร • (bprɛɛ-àk-sɔ̌ɔn) (abstract noun การแปรอักษร)

bprɛɛ-àk-sɔ̌ɔn (romanization)
การแปรอักษร (abstract-noun)

/prɛː˧.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

From แปร (bprɛɛ, “to change; to vary”) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; character”).


แปลอักษร

th-verb

แปลอักษร • (bplɛɛ-àk-sɔ̌ɔn) (abstract noun การแปลอักษร)

bplɛɛ-àk-sɔ̌ɔn (romanization)
การแปลอักษร (abstract-noun)

/plɛː˧.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

แปรอักษร แปรอักษร#Thai

misspelling of แปรอักษร (bprɛɛ-àk-sɔ̌ɔn)


มล่อน

มล่อน • (má-lɔ̂ɔn)

Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ, Isan ม่วน, Lao ມ່ວນ (mūan), Khün ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ, Lü ᦷᦙᧃᧈ (mon¹), Tai Dam ꪣ꪿ꪺꪙ, Shan မူၼ်ႈ (mūun), Ahom 𑜉𑜤𑜃𑜫 (mun) or 𑜈𑜤𑜃𑜫 (bun).

cog

Lü ᦷᦙᧃᧈ (mon¹)

(archaic) to be pleasant, enjoyable, fun


วิวัฒนาการ

th-verb

วิวัฒนาการ • (wí-wát-tá-naa-gaan) (abstract noun วิวัฒนาการ)

wí-wát-tá-naa-gaan (romanization)
วิวัฒนาการ (abstract-noun)


ถ่าย

tàai (romanization)
การถ่าย (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨳ᩵ᩣ᩠ᨿ, Khün ᨳ᩵ᩣ᩠ᨿ, Lao ຖ່າຍ (thāi), Lü ᦏᦻᧈ (ṫhaay¹).


ยุ่ง

yûng (romanization)
การยุ่ง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɲuŋᴮ/ꟲ (“entangled”). Cognate with Lao ຫຍຸ້ງ (nyung), Shan ယုင်ႈ (yūng), Tai Nüa ᥕᥧᥒᥲ (yùng), Zhuang nyungj.


ป่วย

ป่วย • (bpùai) (abstract noun การป่วย or ความป่วย)

bpùai (romanization)
การป่วย (abstract-noun)
ความป่วย (abstract-noun)

to be or become sick, ill, or ailing; to undergo a certain unfavourable condition.

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 135:
นายเอยอยาป่วยก้ยว กลพราง พรอกเลย
naai əəi yaa bpùai gîao · gon praang · prɔ̂ɔk ləəi
O men, waste not [your time] prevaricating [as if] uttering a hidden fraud [unto me].

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 149:
แปรเป็นป่วยเพราะพัน มโนราช ไขปตูเอาข้าบาปบร
bprɛɛ bpen bpùai prɔ́ pan · má-noo râat · kǎi bpà-dtuu ao kâa bàap bɔɔn
[Their efforts] turned to be vain as Phan Mano Rat opened the gate [and] led the members of the evil opponent [host in].

(archaic) to waste, to worsen, to ruin, to render useless or void; to be or become wasted, worse, ruined, useless, or void.


โปรด

bpròot (romanization)
การโปรด (abstract-noun)

Borrowed from Angkorian Old Khmer ប្រោស៑ (pros, “to free, to set free; to acquit; to revive, to make alive or vigorous; to pay (debts); etc”). Cognate with Modern Khmer ប្រោស (praoh).

bor+

(religion) to free from suffering or sin or to help attain liberation or salvation.

(royal) to be pleased to do something or let something happen.

to favour, to like, to love; to please, to content.


จัดการ

th-verb

จัดการ • (jàt-gaan) (abstract noun การจัดการ)

jàt-gaan (romanization)
การจัดการ (abstract-noun)

From จัด (jàt, “to set; to arrange; etc”) + การ (gaan, “affair; activity; etc”).

com

to conduct; to carry out; to perform; to do.


ต้อนรับ

th-verb

ต้อนรับ • (dtɔ̂ɔn-ráp) (abstract noun การต้อนรับ)

dtɔ̂ɔn-ráp (romanization)
การต้อนรับ (abstract-noun)

From ต้อน (dtɔ̂ɔn, “to gather together”) + รับ (ráp, “to receive”).


ได้รู้

th-verb

ได้รู้ • (dâi-rúu) (abstract noun การได้รู้)

ได้ รู้ (canonical)
dâi-rúu (romanization)
การได้รู้ (abstract-noun)

to get to know; to find out; to discover.


ทรงจำ

ทรงจำ • (song-jam) (abstract noun การทรงจำ)

song-jam (romanization)
การทรงจำ (abstract-noun)


ทรง

song (romanization)
การทรง (abstract-noun)
ซง (alternative archaic dated obsolete)
ธรง (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer ទ្រង៑ (draṅ), ទ្រោង៑ (droṅ), ទ្រង (draṅa), ទ្រូង (drūṅa, “to bear, to carry, to hold, to support; to have, to possess; etc”). Cognate with Modern Khmer ទ្រង់ (trŭəng); Lao ຊົງ (song).

to serve as a foundation for; to bear; to hold up.

to be able to remain in an upright position or posture.

to hold or carry in a particular manner.

ทรงม้า

(used of a god, high priest, or royal person)

ทรงศร

ทรงศีล

ทรงพระนาม

ทรงราชย์

to bear; to carry; to hold; to possess; to uphold.


สวน

sǔuan (romanization)
การสวน (abstract-noun)

to come or pass in the opposite directions


สวน

Borrowed from Old Khmer *ស្វរ៑ (*svar, “to ask; to question”), extended as សំន្វរ៑ (saṃnvar), whence Thai สำนวน (sǎm-nuuan). Cognate with Modern Khmer សួរ (suə).

bor+

1292, แผนกตรวจรักษาของโบราณ, “หลักที่ ๑ (จารึกพ่อขุนรามคำแหง)”, in ประชุมจารึกสยาม ภาคที่ ๑, โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1934, page 9:

สวนความแก่มันด้วยซื่อ

inquired information from him with honesty

(archaic, now in compounds, transitive) to ask; to inquire; to question; to interrogate.


แสดง

th-verb

แสดง • (sà-dɛɛng) (abstract noun การแสดง)

sà-dɛɛng (romanization)
การแสดง (abstract-noun)
สำแดง (alternative)

/sa˨˩.dɛːŋ˧/

From Old Khmer stēṅa, steṅa, steṅ, steñ (“to declare; to demonstrate; to express; to show; etc”). Cognate with Modern Khmer ស្ដែង (sdaeng); Lao ສະແດງ (sa dǣng).

to display; to express; to make known; to reveal; to show.

to declare; to demonstrate; to explain; to indicate; to state; to tell.


บิดเบือน

บิดเบือน • (bìt-bʉʉan) (abstract noun การบิดเบือน or ความบิดเบือน)

bìt-bʉʉan (romanization)
การบิดเบือน (abstract-noun)
ความบิดเบือน (abstract-noun)

From บิด (bìt, “to turn”) + เบือน (bʉʉan, “to turn”).

compound

อินทรชิตบิดเบือนกายิน เหมือนองค์อมรินทร์ ทรงคชเอราวัณ

in-tɔɔ-rá-chít bìt-bʉʉan gaa-yin · mʉ̌ʉan ong à-má-rin · song kót-chá ee-raa-wan

Indrajit converts his own body into one that looks like the god Indra, the rider of the elephant Airavata.

(archaic) to change in form or appearance; to change into a different from or appearance.

to distort; to misrepresent; to pervert.


ยสตน

th-verb

ยสตน • (yɔɔ-sɔ̌ɔ-dtɔɔ-nɔɔ)

yɔɔ-sɔ̌ɔ-dtɔɔ-nɔɔ (romanization)
ยสตน. (alternative)

/jɔː˧.sɔː˩˩˦.tɔː˧.nɔː˧/

Abbreviation of เย็ดสดแตกใน (yét-sòt-dtɛ̀ɛk-nai), literally "to do it raw and cum inside".

th-l

เย็ด-สด-แตก-ไน

เย็ดสดแตกใน (yét-sòt-dtɛ̀ɛk-nai)

(slang) to creampie: to discharge semen in a vagina or anus.


ล้างตู้เย็น

th-noun

ล้างตู้เย็น • (láang-dtûu-yen)

From ล้าง (láang, “to clean; to wash; etc.”) + ตู้เย็น (dtûu-yen, “refrigerator”).


พาน

paan (romanization)
การพาน (abstract-noun)

to meet; to see; to encounter; to face; to confront.


พาน

(archaic) to lie against, to lie in the way (of); to impede; to obstruct; to prevent; to bar.


พาน

(chiefly in combination) to court; to woo.


หีบ

hìip (romanization)
การหีบ (abstract-noun)

Cognate with Khün ᩉᩦ᩠ᨷ, Isan หีบ, Lao ຫີບ (hīp), Lü ᦠᦲᧇᧈ (ḣiib¹), Shan ႁိပ်ႇ (hìp), Tai Nüa ᥞᥤᥙ (hip). Possibly related to หนีบ (nìip, “to pinch”).
Compare Middle Chinese 夾 (MC keap)

cog

Lü ᦠᦲᧇᧈ (ḣiib¹)


ประมาณ

th-verb

ประมาณ • (bprà-maan) (abstract noun การประมาณ)

bprà-maan (romanization)
การประมาณ (abstract-noun)
ปรมาร (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit प्रमाण (pramāṇa, “measure; extent; etc”). Cognate with Old Khmer pramāṇa, pramāna, pramān, praḥmāna, prahmāna; Modern Khmer ប្រមាណ (prɑɑmaan); Lao ປະມານ (pa mān). Compare Pali pamāna.

bor

to measure, to determine; to approximate, to estimate.

15th century CE, “พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ (ฉบับปลีก หมายเลขทะเบียน ๒๒๒ ๒/ก ๑๐๔)”, in อรพิน์ คำสอน et al, editor, ๑๐๐ เอกสารสำคัญ: สรรพสาระประวัติศาสตร์ไทย ลำดับที่ ๑๓, Bangkok: ศักดิโสภาการพิมพ์, published 2012, →ISBN, page 110:

อยู่มา มีผู้เอาเป็ดอั่วตัวหนึ่งมาให้แก่ขุนราชอาษา...เสดนั้นบุตรภรรยาเอามาประมาณ...เห็นหนวดเสืออยู่ในเป็ดนั้น...แลขุนราชอาษาก็ไอถึงโลหิตออกแต่ปาก

yùu-maa · mii pûu ao bpèt ùua dtuua nʉ̀ng maa hâi gɛ̀ɛ kǔn râat-chá aa-sǎa ... sèet nán bùt pan-yaa ao maa bprà-maan ... hěn nùuat-sʉ̌ʉa yùu nai bpèt nán ... lɛɛ kǔn râat-chá aa-sǎa gɔ̂ ai tʉ̌ng loo-hìt ɔ̀ɔk dtɛ̀ɛ bpàak

Later on, there happened to be someone bringing a stuffed duck in [and] giving [it] to Khun Ratcha-asa... [After he ate the duck, his] wife [and] children took the remains in [for] examining... [thus] finding nuat suea within that duck... And Khun Ratcha-asa then coughed to the point [that he ejected] blood out of [his] mouth.

(archaic) to analyse; to check carefully or part by part; to dissect; to scrutinise.


มาถึง

th-verb

มาถึง • (maa-tʉ̌ng) (abstract noun การมาถึง)

maa-tʉ̌ng (romanization)
การมาถึง (abstract-noun)

/maː˧.tʰɯŋ˩˩˦/


เขี่ย

kìia (romanization)
การเขี่ย (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຂ່ຍ (khīa), Shan ၶေႇ (khèe).


จอง

jɔɔng (romanization)
การจอง (abstract-noun)

From Old Khmer ចោង៑ (coṅ), ចោង (coṅa), ចោង្ង៑ (coṅṅ, “to secure, to fasten, to bind, to tie; to construct, to build, to erect; to build with stone or brick, to make stonework or brickwork; etc”). Cognate with Modern Khmer ចង (cɑɑng, “to bind; to tie”) (extended as ចំណង (cɑmnɑɑng), from which Thai จำนอง (jam-nɔɔng) is derived), Lao ຈອງ (chǭng).

(archaic) to secure; to fasten; to bind; to tie.

จองถนน

(archaic) to construct, build, or erect, especially with stone or brick.


บุ๊ก

บุ๊ก • (búk)

(colloquial and very rare) to book, to reserve


เริ่ม

เริ่ม • (rə̂əm) (abstract noun การเริ่ม)

rə̂əm (romanization)
การเริ่ม (abstract-noun)


เริ่มต้น

เริ่มต้น • (rə̂əm-dtôn) (abstract noun การเริ่มต้น)

rə̂əm-dtôn (romanization)
การเริ่มต้น (abstract-noun)


ตั้ง

dtâng (romanization)
การตั้ง (abstract-noun)

From Proto-Tai *taŋꟲ (“to erect”).
Cognate with Northern Thai ᨲᩢ᩠᩶ᨦ, Lao ຕັ້ງ (tang), Lü ᦎᧂᧉ (ṫang²), Shan တင်ႈ (tāng), Ahom 𑜄𑜂𑜫 (taṅ), Zhuang daengj.

cog

Lü ᦎᧂᧉ (ṫang²)

ตั้งชื่อ

ตั้งวง

to form a band (of persons); to form a gathering (of persons)

ตั้งกฎหมาย

ตั้งขบวน

to set up a procession; to form a procession

ตั้งแถว

to line up
(literally) to set up a line (of persons); to form a line (of persons)

to set up, to erect; to create, to establish; to form, to constitute.

to set (in a certain position or condition):

to nominate; to appoint; to invest (with a position, authority, etc); to install (in an office).

to install: to place in position or connect for service or use.

ตั้งนาฬิกาปลุก

to keep, maintain, or conduct (oneself in a certain condition or state).

to stand; to erect; to set or be in an upright or vertical position or direction.

ตั้งราคา

to heap up; to pile up; to put or place (something over, above, or on top of another).

ตั้งครรภ์

to start pregnancy; the pregnancy starts; to start being pregnant

ตั้งกระทู้


เต้นรำ

th-verb

เต้นรำ • (dtên-ram) (abstract noun การเต้นรำ)

dtên-ram (romanization)
การเต้นรำ (abstract-noun)

From เต้น (dtên, “to dance”) + รำ (ram, “to dance”).


วาด

wâat (romanization)
การวาด (abstract-noun)

Compare Lao ວາດ (wāt) or ລວາດ (luāt), Lü ᦞᦱᧆ (vaad), Nong Zhuang ngvad (as in ngvadbih).

(transitive) to draw; to paint (e.g. a picture).


ทำออรัล

th-verb

ทำออรัล • (tam-ɔɔ-râl) (abstract noun การทำออรัล)

tam-ɔɔ-râl (romanization)
การทำออรัล (abstract-noun)

ทำ (tam, “to do”) + transliteration of oral.


ขาดคอช้าง

ขาดคอช้าง • (kàat-kɔɔ-cháang) (abstract noun การขาดคอช้าง)

kàat-kɔɔ-cháang (romanization)
การขาดคอช้าง (abstract-noun)

/kʰaːt̚˨˩.kʰɔː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/

From ขาด (kàat, “to be cut; to be cleaved; etc.”) + คอ (kɔɔ, “neck”) + ช้าง (cháang, “elephant”); literally "to be cut [on] elephant's neck".

compound

(archaic) to be killed by a cutting blow during an elephant duel.

Mingyi Swa
Naresuan
th:วัดสุวรรณดารารามราชวรวิหาร


เจี๊ยะ

th-verb

เจี๊ยะ • (jía)

(colloquial) to win in some kinds of gambling.


สมภพ

สมภพ • (sǒm-póp) (abstract noun การสมภพ)

sǒm-póp (romanization)
การสมภพ (abstract-noun)
สัมภวะ (alternative noun)

From Pali sambhava (“birth; semen; sperm”) or from Sanskrit सम्भव (sambhava, “birth; existence; sexual intercourse; union”); perhaps via Old Khmer saṃbhabva (“birth”). Cognate with Modern Khmer សម្ភព (sɑmphup).

bor

(of a royal person) to be born; to be delivered.


พรม

prom (romanization)
การพรม (abstract-noun)

Compare Khmer ព្រំ (prum) (as in ប្រោះព្រំ (prɑhprum) and បំព្រំ (bɑmprum)).


อาจจะ

th-verb

อาจจะ • (àat-jà)

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕaʔ˨˩/


ดูดฝุ่น

ดูดฝุ่น • (dùut-fùn) (abstract noun การดูดฝุ่น)

dùut-fùn (romanization)
การดูดฝุ่น (abstract-noun)


โละ

ló (romanization)
การโละ (abstract-noun)

Borrowed from Teochew 落 (loh8).
Compare Lao ໂລະ (lo).


ระเบิด

ระเบิด • (rá-bə̀ət) (abstract noun การระเบิด)

rá-bə̀ət (romanization)
การระเบิด (abstract-noun)

/ra˦˥.bɤːt̚˨˩/

2020 June 16, “แตกหัก เกาหลีเหนือระเบิดสำนักประสานงาน ๒ เกาหลี”, in ไทยพีบีเอส, Bangkok: องค์การแพร่ภาพและกระจายเสียงสาธารณะแห่งประเทศไทย, retrieved 2020-06-16:

สำนักข่าวเกาหลีใต้รายงานว่า เกาหลีเหนือระเบิดสำนักประสานงานระหว่างเกาหลีเหนือ-ใต้ท่ามกลางความตึงเครียดในคาบสมุทรเกาหลี

sǎm-nák kàao gao-lǐi-dtâai raai-ngaan wâa · gao-lǐi-nʉ̌ʉa rá-bə̀ət sǎm-nák bprà-sǎan-ngaan rá-wàang gao-lǐi nʉ̌ʉa - dtâai tâam-glaang kwaam-dtʉng-krîiat nai kâap-sà-mùt gao-lǐi

South Korean news agencies report that North Korea [has] blown up the liaison office between North and South Koreas amidst tension on the Korean peninsula.

to attack, damage, or destroy by explosion or an explosive: to bomb, to blow up, to bombard, etc.

2020 January 19, chai 362, “ระเบิดความมัน คอนเสิร์ตริมชายหาด”, in 362degree.com, Bangkok: 362degree.com, archived from the original on 2020-02-08:

ปรากฏการณ์ความสนุก...กำลังจะระเบิดขึ้น...กับเทศกาลดนตรีและศิลปะ...ณ แหลมแม่พิมพ์ อ่าวไข่ จังหวัดระยอง

bpraa-gòt-dtà-gaan kwaam-sà-nùk ... gam-lang jà rá-bə̀ət kʉ̂n ... gàp têet-sà-gaan don-dtrii lɛ́ sǐn-lá-bpà ... ná · lɛ̌ɛm mɛ̂ɛ-pim · àao kài · jang-wàt rá-yɔɔng

A phenomenon of amusement...is going to start off...with Music and Arts Festival...at Mae Phim Cape, Khai Bay, Rayong Province.

(slang, of a great or splendid event) to bring into being; to come into being.


บอมบ์

bɔm (romanization)
การบอมบ์ (abstract-noun)


สนทนา

สนทนา • (sǒn-tá-naa) (abstract noun การสนทนา)

sǒn-tá-naa (romanization)
การสนทนา (abstract-noun)

Compare Pali saṃsandanā (“comparison (of thoughts)”).


สูบบุหรี่

th-verb

สูบบุหรี่ • (sùup-bù-rìi) (abstract noun การสูบบุหรี่)

sùup-bù-rìi (romanization)
การสูบบุหรี่ (abstract-noun)


ทรงพระกรุณา

From ทรง (song, “to bear; to have; to maintain; etc”) + พระ (prá, “used to prefix a noun concerning a royal person”, literally “divine; sacred; etc”) + กรุณา (gà-rú-naa, “grace; kindness”); literally "to have divine grace", "to have divine kindness", etc.

compound

ทรงพระกรุณาให้นายทหารรับราชการดังนี้

song-prá-gà-rú-naa hâi naai-tá-hǎan ráp râat-chá-gaan dang-níi

(literally) [His Majesty] has divine kindness to allow the following military officers to serve the royal court:

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้ โดยคำแนะนำและยินยอมของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ดังต่อไปนี้

2016, "พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้ายและการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง พ.ศ. ๒๕๕๙", ราชกิจจานุเบกษา (เล่ม ๑๓๓, ตอนที่ ๑๑๔ ก, ๓๐ ธันวาคม ๒๕๕๙), สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 10

Be it, enacted by the King’s most Excellent Majesty, by and with the advice and consent of the National Legislative Assembly, as follows:
(literally) Now, therefore, [His Majesty], bearing divine kindness and having mercy on [all] heads, allows a divine royal enactment to be made up, by and with the advice and consent of the National Legislative Assembly, as follows:

jʉng song-prá-gà-rú-naa-bpròot-glâao-bpròot-grà-mɔ̀m hâi dtraa prá-râat-ban-yàt kʉ̂n wái dooi kam-nɛ́-nam lɛ́ yin-yɔɔm kɔ̌ɔng sà-paa-ní-dtì-ban-yàt-hɛ̀ng-kàat dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๖๐–๒๕๖๔) ตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๕๙ จนถึงวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๔
jʉng song-prá-gà-rú-naa-bpròot-glâao-bpròot-grà-mɔ̀m hâi chái pɛ̌ɛn pát-tá-naa sèet-tà-gìt lɛ́ sǎng-kom hɛ̀ng châat chà-bàp tîi sìp-sɔ̌ɔng (pút-tá-sàk-gà-ràat sɔ̌ɔng pan hâa rɔ́ɔi hòk sìp tʉ̌ng sɔ̌ɔng pan hâa rɔ́ɔi hòk-sìp sìi) dtâng-dtɛ̀ɛ wan-tîi nʉ̀ng dtù-laa-kom sɔ̌ɔng pan hâa rɔ́ɔi hâa-sìp gâao jon tʉ̌ng wan-tîi sǎam-sìp gan-yaa-yon sɔ̌ɔng pan hâa rɔ́ɔi hòk-sìp sìi
Be it, commanded by the King’s most Excellency Majesty that the 12th National Economic and Social Development Plan (2017–2021) be enforced from 1 October 2016 to 30 September 2021.
(literally) Now, therefore, [His Majesty], bearing divine kindness and having mercy on [all] heads, allows the National Economic and Social Development Plan: 12th Version (2560–2564 BE), to be enforced from the date of 1 October 2559 until the date of 30 September 2564

2016, "ประกาศ เรื่อง แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๖๐–๒๕๖๔)", ราชกิจจานุเบกษา (เล่ม ๑๓๓, ตอนที่ ๑๑๕ ก, ๓๐ ธันวาคม ๒๕๕๙), สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 1

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๒ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย…จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาขึ้นไว้ ดังต่อไปนี้

2016, "พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการมอบอำนาจ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๙ ", ราชกิจจานุเบกษา (เล่ม ๑๓๓, ตอนที่ ๑๑๔ ก, ๓๐ ธันวาคม ๒๕๕๙), สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 21

Be it, decreed by the King’s most Excellent Majesty, by virtue of section 22 of the Constitution of the Kingdom of Thailand…, as follows:
(literally) Now, therefore, citing the power according to the provision of section 22 of the State Charter of the Royal Realm of the Thais…, [His Majesty], bearing divine kindness and having mercy on [all] heads, allows a divine royal decree to be made up as follows:

aa-sǎi am-nâat dtaam kwaam nai mâat-dtraa yîi-sìp sɔ̌ɔng kɔ̌ɔng rát-tà-tam-má-nuun hɛ̀ng râat-chá-aa-naa-jàk tai…jʉng song-prá-gà-rú-naa-bpròot-glâao-bpròot-grà-mɔ̀m hâi dtraa prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa kʉ̂n wái dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi

(auxiliary) an auxiliary verb conventionally used to add elegance to a verb when the subject is a monarch.


คัด

kát (romanization)
การคัด (abstract-noun)

วาด วาด#Thai

to propel a vessel by sweeping the water outwards using a paddle, oar, etc, as opposed to วาด (wâat), by which the water is swept inwards.


ระดับ

th-verb

ระดับ • (rá-dàp) (abstract noun การระดับ)

rá-dàp (romanization)
การระดับ (abstract-noun)
รดับ (alternative archaic dated obsolete)

Possibly from Old Khmer ltāp, ltap (“to occur one after another”), corresponding to Modern Khmer រដាប់ (rɔɔrɔdap, “to be in close alignment”); extended as laṃtāp, laṃtap (“order, sequence, series; to arrange in orders, sequences, or series; etc”), corresponding to Modern Khmer លំដាប់ (lumdap), from which Thai ลำดับ (lam-dàp) was derived.

cog

(archaic) to arrange or place in levels, classes, ranks, degrees, orders, sequences, etc.

to put or place in a horizontal position or position of rest; to set down.


รดับ

rá-dàp (romanization)
การรดับ (abstract-noun)

ระดับ ระดับ#Thai


ขำ

kǎm (romanization)
การขำ (abstract-noun)


กระโชก

th-verb

กระโชก • (grà-chôok) (abstract noun การกระโชก)

grà-chôok (romanization)
การกระโชก (abstract-noun)
กรรโชก (alternative)
กันโชก (alternative archaic dated obsolete)
กำโชก (alternative archaic dated obsolete)

/kra˨˩.t͡ɕʰoːk̚˥˩/

to coerce; to intimidate; to menace; to threaten.

(criminal law) to extort; to racketeer; to blackmail.


เชิญ

chəən (romanization)
การเชิญ (abstract-noun)
เชีญ (alternative archaic dated obsolete)
เชืญ (alternative archaic dated obsolete)
เชอญ (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer *jeñ (“to meet; to join”), which is extended as Old Khmer prajeñ (“to meet; to confront; etc”), from which Thai ประเชิญ (bprà-chəən) and เผชิญ (pà-chəən) are derived, and as Middle Khmer añjeñ (“to seek to meet; to invite; to request formally; etc”), from which Thai อัญเชิญ (an-chəən) is derived; or from aphaeresis of Middle Khmer ʼañjeñ (idem). Perhaps cognate with Lao ເຊີນ (sœ̄n), Khmer ជើញ (cəəñ). Compare Middle Chinese 請 (MC dzjeng|tshjengX|dzjengH, “to request”).

ltc-l

1869, เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), “๑๒๗. พระยาสุเรนทรราชเสนาเชิญศุภอักษรไปเชียงใหม่”, in พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๓ ฉะบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1938, retrieved 2019-07-13:

ลุศักราช ๑๒๐๑ ปีกุน เอกศก เป็นปีที่ ๑๖ ณ วันเดือน ๕ ขึ้น ๓ ค่ำ โปรดให้พระยาสุเรนทรราชเสนา นายพลพ่าย มหาดเล็ก เป็นข้าหลวงเชิญศุภอักษรขึ้นไปถึงพระยาเชียงใหม่ พระยาละคร พระยาลำพูน ให้ชำระเงินคืนให้แก่ลูกค้าพวกอังกฤษ

lú sàk-gà-ràat · pan sɔ̌ɔng rɔ́ɔi èt · bpii gun · èek-gà-sòk · bpen bpii tîi · sìp hòk · ná · wan dʉʉan · hâa · kʉ̂n · sǎam · kâm · bpròot hâi prá-yaa sù-reen râat-chá sěe-naa · naai pon-lá pâai · má-hàat-lék · bpen kâa-lǔuang chəən sùp-pá-àk-sɔ̌ɔn kʉ̂n bpai tʉ̌ng prá-yaa chiiang-mài · prá-yaa lá-kɔɔn · prá-yaa lam-puun · hâi cham-rá ngən kʉʉn hâi gɛ̀ɛ lûuk-káa pûuak ang-grìt

[Once it] reached the year 1201, the Year of the Pig, Year One, being the 16th year [of this reign]; on the 3rd day of the waxing moon of the 5th month, [His Majesty] kindly appointed Phraya Suren Ratchasena and Nai Phonlaphai the page as royal officials carrying a letter of prosperity up to [the] Phraya [of] Chiang Mai, [the] Phraya [of] La-khon, [and the] Phraya [of] Lamphun, [which] ordered them to pay the money back to the merchants [from] the English faction.

1869, เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), “๗๗. เชิญพระพุทธสิหิงก์มากรุงเทพฯ”, in พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๑, 6th edition, Bangkok: กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1988, →ISBN, retrieved 2019-07-13:

เมืองสุโขทัยร้าง สมเด็จพระรามาธิบดีจึงให้เชิญพระพุทธสิหิงค์ลงมาไว้ในกรุงศรีอยุธยา

mʉʉang sù-kǒo-tai ráang · sǒm-dèt prá raa-maa-típ-bɔɔ-dii jʉng hâi chəən prá pút-tá sì-hǐng long maa wái nai grung sǐi à-yút-tá-yaa

The Town of Sukhothai was abandoned. Somdet Phra Ramathipbodi then had Phra Phuttha Sihing [a Buddha image] taken down to be kept in the Realm of Sri Ayutthaya.

(of a sacred object or person) to bring; to take; to carry.

(auxiliary) used to express a request, command, or permission.


ตลก

dtà-lòk (romanization)
การตลก (abstract-noun)


อาบน้ำ

th-verb

อาบน้ำ • (àap-náam) (abstract noun การอาบน้ำ)

àap-náam (romanization)
การอาบน้ำ (abstract-noun)

/ʔaːp̚˨˩.naːm˦˥/

อาบน้ำฝักบัว

(intransitive) to bathe, to take a bath, to take a shower.


อาบ

àap (romanization)
การอาบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔaːpᴰ (“to bathe”).
Cognate with Lao ອາບ (ʼāp), Lü ᦀᦱᧇ (˙ʼaab), Northern Thai ᩋᩣ᩠ᨷ, Shan ဢၢပ်ႇ (ʼàap), Tai Dam ꪮꪱꪚ, Tai Dón ꪮꪱꪚ, Tai Nüa ᥟᥣᥙᥱ (ʼǎap), Zhuang ap in apdah (“to swim”), Nong Zhuang aeb, Zuojiang Zhuang ab, Tày áp.

cog

Lü ᦀᦱᧇ (˙ʼaab)


ถวายบังคม

th-verb

ถวายบังคม • (tà-wǎai-bang-kom) (abstract noun การถวายบังคม)

tà-wǎai-bang-kom (romanization)
การถวายบังคม (abstract-noun)

From ถวาย (tà-wǎai, “to offer; to present; etc”) + บังคม (bang-kom, “homage; respect”).

com

to pay respect (to a high-ranking royal person, such as a king, queen, etc).


บ่าย

bàai (romanization)
การบ่าย (abstract-noun)

(of the sun) to come to or be in an afternoon hour; to pass the noon.

to turn, move, shift, or switch (to a different target, purpose, position, direction, etc).


ปลาบปลื้ม

th-verb

ปลาบปลื้ม • (bplàap-bplʉ̂ʉm) (abstract noun การปลาบปลื้ม)

bplàap-bplʉ̂ʉm (romanization)
การปลาบปลื้ม (abstract-noun)


ใคร่ครวญ

ใคร่ครวญ • (krâi-kruuan) (abstract noun การใคร่ครวญ)

krâi-kruuan (romanization)
การใคร่ครวญ (abstract-noun)


ห้ำหั่น

ห้ำหั่น • (hâm-hàn) (abstract noun การห้ำหั่น)

hâm-hàn (romanization)
การห้ำหั่น (abstract-noun)

Reflex of Proto-Tai *tramꟲ (“to chop”) + หั่น (hàn); the former is cognate with Zhuang raemj.


กลั่นกรอง

กลั่นกรอง • (glàn-grɔɔng) (abstract noun การกลั่นกรอง)

glàn-grɔɔng (romanization)
การกลั่นกรอง (abstract-noun)


ยั่วเย้า

ยั่วเย้า • (yûua-yáo) (abstract noun การยั่วเย้า)

yûua-yáo (romanization)
การยั่วเย้า (abstract-noun)


ครุ่นคิด

ครุ่นคิด • (krûn-kít) (abstract noun การครุ่นคิด)

krûn-kít (romanization)
การครุ่นคิด (abstract-noun)


ลุล่วง

ลุล่วง • (lú-lûuang) (abstract noun การลุล่วง or ความลุล่วง)

lú-lûuang (romanization)
การลุล่วง (abstract-noun)
ความลุล่วง (abstract-noun)


กริ่งเกรง

กริ่งเกรง • (grìng-greeng) (abstract noun การกริ่งเกรง)

grìng-greeng (romanization)
การกริ่งเกรง (abstract-noun)


มุ่งมาด

มุ่งมาด • (mûng-mâat) (abstract noun การมุ่งมาด)

mûng-mâat (romanization)
การมุ่งมาด (abstract-noun)


เอื้อนเอ่ย

เอื้อนเอ่ย • (ʉ̂ʉan-ə̀əi) (abstract noun การเอื้อนเอ่ย)

ʉ̂ʉan-ə̀əi (romanization)
การเอื้อนเอ่ย (abstract-noun)

/ʔɯa̯n˥˩.ʔɤːj˨˩/


หยอกเอิน

หยอกเอิน • (yɔ̀ɔk-əən) (abstract noun การหยอกเอิน)

yɔ̀ɔk-əən (romanization)
การหยอกเอิน (abstract-noun)

/jɔːk̚˨˩.ʔɤːn˧/


เยื้องย่าง

เยื้องย่าง • (yʉ́ʉang-yâang) (abstract noun การเยื้องย่าง)

yʉ́ʉang-yâang (romanization)
การเยื้องย่าง (abstract-noun)

/jɯa̯ŋ˦˥.jaːŋ˥˩/


รกเรื้อ

รกเรื้อ • (rók-rʉ́ʉa) (abstract noun การรกเรื้อ)

rók-rʉ́ʉa (romanization)
การรกเรื้อ (abstract-noun)


ยอ

yɔɔ (romanization)
การยอ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɲoːᴬ (“to lift”).
Cognate with Northern Thai ᨿᩬᩴ, Lao ຍໍ (nyǭ), Lü ᦍᦸ (yoa), Tai Dón ꪑꪮ, Shan ယေႃး (yáu), Phake ယေႃ (yō), Zhuang yo.
Compare Middle Chinese 諛 (MC yu).

to please by complimentary remarks or attention.

to lift; to bring or move to a higher place or position.


โอนอ่อน

โอนอ่อน • (oon-ɔ̀ɔn) (abstract noun การโอนอ่อน)

oon-ɔ̀ɔn (romanization)
การโอนอ่อน (abstract-noun)

/ʔoːn˧.ʔɔːn˨˩/


รก

rók (romanization)
การรก (abstract-noun)


เปลี่ยนแปลง

เปลี่ยนแปลง • (bplìian-bplɛɛng) (abstract noun การเปลี่ยนแปลง or ความเปลี่ยนแปลง)

bplìian-bplɛɛng (romanization)
การเปลี่ยนแปลง (abstract-noun)
ความเปลี่ยนแปลง (abstract-noun)

From เปลี่ยน (bplìian, “to change”) + แปลง (bplɛɛng, “to change; to convert; to modify”).

com

มาตรา ๑๔๙ นิติกรรม หมายความว่า การใด ๆ อันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัครมุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลเพื่อจะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือระงับซึ่งสิทธิ

1992, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์:


เปียกปอน

th-verb

เปียกปอน • (bpìiak-bpɔɔn) (abstract noun การเปียกปอน)

bpìiak-bpɔɔn (romanization)
การเปียกปอน (abstract-noun)


ช่วงชิง

ช่วงชิง • (chûuang-ching) (abstract noun การช่วงชิง)

chûuang-ching (romanization)
การช่วงชิง (abstract-noun)

/t͡ɕʰua̯ŋ˥˩.t͡ɕʰiŋ˧/


หมิ่นเหม่

หมิ่นเหม่ • (mìn-mèe) (abstract noun การหมิ่นเหม่)

mìn-mèe (romanization)
การหมิ่นเหม่ (abstract-noun)


อับอาย

อับอาย • (àp-aai) (abstract noun การอับอาย)

àp-aai (romanization)
การอับอาย (abstract-noun)

/ʔap̚˨˩.ʔaːj˧/


ชิงชัง

ชิงชัง • (ching-chang) (abstract noun การชิงชัง)

ching-chang (romanization)
การชิงชัง (abstract-noun)

/t͡ɕʰiŋ˧.t͡ɕʰaŋ˧/


อิงแอบ

อิงแอบ • (ing-ɛ̀ɛp) (abstract noun การอิงแอบ)

ing-ɛ̀ɛp (romanization)
การอิงแอบ (abstract-noun)

/ʔiŋ˧.ʔɛːp̚˨˩/


ชื่นชอบ

ชื่นชอบ • (chʉ̂ʉn-chɔ̂ɔp) (abstract noun การชื่นชอบ)

chʉ̂ʉn-chɔ̂ɔp (romanization)
การชื่นชอบ (abstract-noun)

/t͡ɕʰɯːn˥˩.t͡ɕʰɔːp̚˥˩/


เยี่ยมเยียน

เยี่ยมเยียน • (yîiam-yiian) (abstract noun การเยี่ยมเยียน)

yîiam-yiian (romanization)
การเยี่ยมเยียน (abstract-noun)


ต่ำต้อย

ต่ำต้อย • (dtàm-dtɔ̂ɔi) (abstract noun การต่ำต้อย)

dtàm-dtɔ̂ɔi (romanization)
การต่ำต้อย (abstract-noun)


บ่งบอก

บ่งบอก • (bòng-bɔ̀ɔk) (abstract noun การบ่งบอก)

bòng-bɔ̀ɔk (romanization)
การบ่งบอก (abstract-noun)

/boŋ˨˩.bɔːk̚˨˩/


เหินห่าง

เหินห่าง • (hə̌ən-hàang) (abstract noun การเหินห่าง)

hə̌ən-hàang (romanization)
การเหินห่าง (abstract-noun)

/hɤːn˩˩˦.haːŋ˨˩/


รื่นรมย์

รื่นรมย์ • (rʉ̂ʉn-rom) (abstract noun การรื่นรมย์)

rʉ̂ʉn-rom (romanization)
การรื่นรมย์ (abstract-noun)


เคย

เคย • (kəəi)

Cognate with Lao ເຄີຍ (khœ̄i) and Northern Thai ᨣᩮᩥ᩠ᨿ.

เขาเคยไปที่นั่น

เคยอยู่ร่วมกัน

They used to live together. / They lived together.

to use to (usually express a past tense)


หยิบ

yìp (romanization)
การหยิบ (abstract-noun)


โยน

yoon (romanization)
การโยน (abstract-noun)


เปรียบ

เปรียบ • (bprìiap) (abstract noun การเปรียบ)

bprìiap (romanization)
การเปรียบ (abstract-noun)

From Angkorian Old Khmer pryap (“to set side by side; to compare; to weigh; comparison”); compare Modern Khmer ប្រៀប (priəp, “to compare; to match up with; comparison; analogy”).
Cognate with Lao ປຽບ (pīap), Northern Thai ᨷᩕ᩠ᨿᨷ. Related to เรียบ (rîiap).


เลือก

th-verb

เลือก • (lʉ̂ʉak) (abstract noun การเลือก)

lʉ̂ʉak (romanization)
การเลือก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *lɯəkᴰ (“to choose”). Cognate with Isan เลือก, Lao ເລືອກ (lư̄ak), Northern Thai ᩃᩮᩬᩥᨠ (lɯak⁵), Khün ᩃᩮᩨ᩠ᨠ (lɤɤk²), Lü ᦵᦟᦲᧅ (loek), Tai Dam ꪹꪩꪀ (ꞌlưạk), Tai Dón ꪩꪷꪀ, Shan လိူၵ်ႈ (lōek), Tai Nüa ᥘᥫᥐ (loek), Aiton လိုက် (lük), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜀𑜫 (lük).

cog

Khün ᩃᩮᩨ᩠ᨠ (lɤɤk²)

(intransitive, transitive) to choose; to select; to pick; to elect.


จ่าย

jàai (romanization)
การจ่าย (abstract-noun)

From Angkorian Old Khmer ចាយ៑ (cāy) or Pre-Angkorian Old Khmer ចាយ៑ (cāy, “to give out; to scatter; to disperse; to dispose of”). Cognate with Modern Khmer ចាយ (caay), Lao ຈ່າຍ (chāi). Extended as จำหน่าย (jam-nàai).

bor

จ่ายยา

to disburse; to distribute; to give out; to hand out.

จ่ายค่าปรับ

ต้องจ่ายเงินไหม

จ่ายหนี้

(of money) to disburse, to pay out; to pay, to spend.

จ่ายกับข้าว

จ่ายตลาด

to shop: to visit for purchasing or examining goods.


ฟันไม้ข่มนาม

th-verb

ฟันไม้ข่มนาม • (fan-máai-kòm-naam) (abstract noun การฟันไม้ข่มนาม)

fan-máai-kòm-naam (romanization)
การฟันไม้ข่มนาม (abstract-noun)

From ฟัน (fan, “to chop; to hack; to slash; etc”) + ไม้ (máai, “plant; tree; wood; etc”) + ข่ม (kòm, “to coerce; to frighten; to suppress; etc”) + นาม (naam, “name; title; etc”).


หล่อ

lɔ̀ɔ (romanization)
การหล่อ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlɔːᴮ¹ (“to cast; to melt (metal)”). Compare Middle Chinese 爐 (MC lu, “stove; furnace”); Cognate with Lao ຫຼໍ່ (lǭ), Shan လေႃႇ (làu), Ahom 𑜎𑜦𑜡 (lō).

inh

to cast: to form an object by pouring metal, plaster, etc, in a fluid state into a mold and letting it harden.

to place or keep anything in liquid in order to maintain its condition.

to apply an oily substance to anything in order to diminish friction.


สวม

sǔuam (romanization)
การสวม (abstract-noun)


ถูกต้อง

th-verb

ถูกต้อง • (tùuk-dtɔ̂ng) (abstract noun การถูกต้อง)

tùuk-dtɔ̂ng (romanization)
การถูกต้อง (abstract-noun)

/tʰuːk̚˨˩.tɔŋ˥˩/

From ถูก (tùuk, “to touch; to hit”) + ต้อง (dtɔ̂ng, “to touch; to hit”), Compare Lao ຖືກຕ້ອງ (thư̄k tǭng).


อุ่น

ùn (romanization)
การอุ่น (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔunᴮ (“warm”), from Middle Chinese 溫 (MC 'won, “lukewarm”). Cognate with Lao ອຸ່ນ (ʼun), Lü ᦀᦳᧃᧈ (˙ʼun¹), Tai Dam ꪮꪴ꪿ꪙ, Shan ဢုၼ်ႇ (ʼùn), Ahom 𑜒𑜤𑜃𑜫 (ʼun).

cog

Lü ᦀᦳᧃᧈ (˙ʼun¹)

Shan ဢုၼ်ႇ (ʼùn)


พอง

pɔɔng (romanization)
การพอง (abstract-noun)

From Proto-Tai *boːŋᴬ (“blistered”).
Cognate with Lao ພອງ (phǭng) or ໂພງ (phōng), Shan ပွင်း (páung), Tày poòng, Zhuang bongz.
Possibly related to โปง (bpoong), โป่ง (bpòong), โพรง (proong).
Compare Old Chinese 膨 (OC *braːŋ, *braːŋs).


แช่แข็ง

th-verb

แช่แข็ง • (chɛ̂ɛ-kɛ̌ng) (abstract noun การแช่แข็ง)

chɛ̂ɛ-kɛ̌ng (romanization)
การแช่แข็ง (abstract-noun)

/t͡ɕʰɛː˥˩.kʰɛŋ˩˩˦/


น้ำแตก

น้ำแตก • (náam-dtɛ̀ɛk)

/naːm˦˥.tɛːk̚˨˩/

From น้ำ (náam, “liquid; water; etc”) + แตก (dtɛ̀ɛk, “to break out; to burst out; to explode; etc”).

com

(slang) to discharge semen following an orgasm.


เยี่ยม

th-verb

เยี่ยม • (yîiam) (abstract noun การเยี่ยม)

yîiam (romanization)
การเยี่ยม (abstract-noun)


สระ

sà (romanization)
การสระ (abstract-noun)


ผายลม

ผายลม • (pǎai-lom) (abstract noun การผายลม)

pǎai-lom (romanization)
การผายลม (abstract-noun)

From ผาย (pǎai, “to expand; to extend; to open; etc”) + ลม (lom, “air; breath; faint; wind; etc”).


อาศัย

th-verb

อาศัย • (aa-sǎi) (abstract noun การอาศัย)

aa-sǎi (romanization)
การอาศัย (abstract-noun)

From Sanskrit आशय (āśaya). Compare Lao ອາໄສ (ʼā sai).


ล่าม

lâam (romanization)
การล่าม (abstract-noun)

From Proto-Tai *laːmᴮ (“to tie up”). Cognate with Lao ລ່າມ (lām), Shan လၢမ်ႈ (lāam)., Zhuang lamh.


ลอย

lɔɔi (romanization)
การลอย (abstract-noun)

From Proto-Tai *loːjᴬ (“to swim”). Cognate with Northern Thai ᩃᩬ᩠ᨿ, Isan ลอย, Lao ລອຍ (lǭi), Lü ᦟᦾ (loay), Khün ᩃᩭ, Shan လွႆး (láui), Ahom 𑜎𑜨𑜐𑜫 (loñ) and 𑜃𑜨𑜩 (noy).


หล่น

lòn (romanization)
การหล่น (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰlɤnᴮ (“to fall off”). Cognate with Lao ຫຼົ່ນ (lon), Shan လူၼ်ႇ (lùun), Zhuang loenq.


รบ

róp (romanization)
การรบ (abstract-noun)

Compare Lao ຮົບ (hop), Northern Thai ᩁᩫ᩠ᨷ or ᩌᩫᨷ, Lü ᦷᦣᧇ (hob).


หั่น

hàn (romanization)
การหั่น (abstract-noun)


คั้น

kán (romanization)
การคั้น (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɡalꟲ (“to squeeze”).
Cognate with Lao ຄັ້ນ (khan), Nong Zhuang jenj.


แว่น

แว่น • (wɛ̂n)

From clipping of แว่นตา (wɛ̂n-dtaa), from แว่น (wɛ̂n, “circular piece (of glass)”) + ตา (dtaa, “to eye”).

com

สาวแว่น

หนุ่มแว่น


แว่น

th-verb

แว่น • (wɛ̂n)


อยู่กิน

อยู่กิน • (yùu-gin) (abstract noun การอยู่กิน)

yùu-gin (romanization)
การอยู่กิน (abstract-noun)

From อยู่ (yùu, “to dwell; to live”) + กิน (gin, “to eat”), literally referring to an act of sharing residence and meals together.

compound

to live together as if married, usually without legal or religious sanction (e.g. without civil marriage).


ขับ

kàp (romanization)
การขับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *k.rapᴰ (“to drive away”). Cognate with Lao ຂັບ (khap), Lü ᦃᧇ (ẋab).

(transitive) to cause or force to move (out, away, along, etc):

(as of a vehicle) to drive; to propel; to operate.

(as of waste matter) to discharge; to excrete.


ขับ

Cognate with Isan ขับ, Lao ຂັບ (khap), Northern Thai ᨡᩢ᩠ᨷ (xap¹), Khün ᨡᩢ᩠ᨷ (khap⁴), Lü ᦃᧇ (ẋab), Tai Dam ꪄꪚꪾ (khắp), Tai Dón ꪄꪚꪾ, Shan ၶပ်း (kháp).

(transitive, now often in combination) to sing; to chant.


ทีม

2020 June 4, “แคนดี้ รากแก่น โพสต์ทีมแม่บุ๋ม แขวะ ส.ส. ท่านหนึ่งอย่าบริจาคร่างกาย เดี๋ยว น.ศ. แพทย์ตกใจ ไม่มีสมอง”, in ข่าวสด, Bangkok: ข่าวสด, retrieved 2020-06-04:

kɛɛn-dîi · râak gɛ̀n · póos tiim mɛ̂ɛ bǔm · kwɛ̀ · sɔ̌ɔ-sɔ̌ɔ · tâan nʉ̀ng yàa bɔɔ-rí-jàak râang-gaai · dǐao · nɔɔ-sɔ̌ɔ · pɛ̂ɛt dtòk-jai · mâi mii sà-mɔ̌ɔng

Kandy Rakkaen posts [that she's] on Mae Bum's side [and] makes a satire, saying a certain MP should not donate [her own] body [for studies], otherwise medical students would get shocked [that] there's no brain [in the body].

(slang) to support; to side (with); to take the side (of); to be on someone's side.


ขี่

kìi (romanization)
การขี่ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *kʰwiːᴮ (“to ride”), from Middle Chinese 騎 (MC gje, “to ride”). Cognate with Lao ຂີ່ (khī), Lü ᦃᦲᧈ (ẋii¹), Tai Dam ꪄꪲ꪿, Shan ၶီႇ (khìi), Ahom 𑜁𑜣 (khī), Zhuang gwih, Nong Zhuang kiq.

cog

Lü ᦃᦲᧈ (ẋii¹)

ขี่ม้า


ไปเที่ยว

th-verb

ไปเที่ยว • (bpai-tîao) (abstract noun การไปเที่ยว)

bpai-tîao (romanization)
การไปเที่ยว (abstract-noun)


ไหว

ไหว • (wǎi) (abstract noun การไหว or ความไหว)

wǎi (romanization)
การไหว (abstract-noun)
ความไหว (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.wajᴬ (“to shake”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩱ, Lao ໄຫວ (h), Tai Dam ꪼꪪ, Lü ᦺᦛ (v̇ay), Shan ဝႆ (wǎi), Phake ဝႝ (way), Ahom *𑜈𑜩 (*bay), Nong Zhuang vae, Zuojiang Zhuang vaej.

to wave; to shift, to move, to be in motion; to sway, to shake, to quake.

(often found after a verb) to be capable (of doing something); to be able, be within one's ability, have a capacity, or be possible (to do something).


ยืม

From Proto-Tai *ˀjɯ:mᴬ (“to borrow”).
Cognate with Lao ຢືມ (yư̄m), Shan ယိမ် (yǐm) and ယိုမ် (yǔem), Zhuang yim (dialectal).
Compare Proto-Austronesian *Sezam (“to borrow”) (whence Paiwan sedjam, Cebuano hulam).
Yurayong (2020) proposed a connection with Chinese 賃 (OC *nɯms).


ให้ยืม

ให้ยืม • (hâi-yʉʉm) (abstract noun การให้ยืม)

hâi-yʉʉm (romanization)
การให้ยืม (abstract-noun)


กู้

gûu (romanization)
การกู้ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨠᩪ᩶, Lao ກູ້ (kū), Lü ᦂᦴᧉ (k̇uu²), Tai Nüa ᥐᥧᥲ (kù), Shan ၵူႈ (kūu).

cog

Lü ᦂᦴᧉ (k̇uu²)

(of an explosive) to dispose of; to defuse; to disable


กู้

ยืม ยืม#Thai

หมวด ก
s:th:พจนานุกรมกฎหมาย/ก

(transitive, law, obsolete) to take (a monetary loan with interest, as opposed to ยืม (yʉʉm), in which no interest is imposed)

(transitive) to take (a monetary loan, whether with or without interest)


ขอยืม

th-verb

ขอยืม • (kɔ̌ɔ-yʉʉm) (abstract noun การขอยืม)

kɔ̌ɔ-yʉʉm (romanization)
การขอยืม (abstract-noun)

/kʰɔː˩˩˦.jɯːm˧/


บล็อก

บล็อก • (blɔ́k) (abstract noun การบล็อก)

blɔ́k (romanization)
การบล็อก (abstract-noun)

(colloquial, Internet, sports) to block, to prevent.


ทัวร์

ทัวร์ • (tuua)


รำฦก

รำลึก รำลึก#Thai


เลื่องฦๅ

เลื่องฦๅ • (lʉ̂ʉang-lʉʉ)

/lɯa̯ŋ˥˩.lɯː˧/

เลื่องลือ เลื่องลือ#Thai


เล่าฦๅ

เล่าฦๅ • (lâo-lʉʉ)

เล่าลือ เล่าลือ#Thai


ระฦก

ระฦก • (rá-lʉ́k)

ระลึก ระลึก#Thai


คราส

คราส • (krâat)

From Sanskrit ग्रास (grāsa, “to bite; to swallow”).


สระผม

th-verb

สระผม • (sà-pǒm) (abstract noun การสระผม)

sà-pǒm (romanization)
การสระผม (abstract-noun)


แตะ

dtɛ̀ (romanization)
การแตะ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨲᩯᩡ, Lao ແຕະ (tæ).

(colloquial) to interfere with; to meddle with.


สัมผัส

สัมผัส • (sǎm-pàt) (abstract noun การสัมผัส)

sǎm-pàt (romanization)
การสัมผัส (abstract-noun)

Borrowed from Pali samphassa (“contact”). Cognate with Lao ສຳຜັດ (sam phat).

bor+

(transitive) to touch (to make a physical contact with)

(transitive, figurative) to feel; to sense; to perceive; to experience

(intransitive) to rhyme (to be identical in sound)


แตะต้อง

th-verb

แตะต้อง • (dtɛ̀-dtɔ̂ng) (abstract noun การแตะต้อง)

dtɛ̀-dtɔ̂ng (romanization)
การแตะต้อง (abstract-noun)

/tɛʔ˨˩.tɔŋ˥˩/


เตี๊ยม

เตี๊ยม • (dtíiam) (abstract noun การเตี๊ยม)

dtíiam (romanization)
การเตี๊ยม (abstract-noun)


ติ

dtì (romanization)
การติ (abstract-noun)

Borrowed from Pre-Angkorian Old Khmer តិះ (tiḥ), *តិស៑ (*tis), *តេះ (*teḥ). Cognate with Khmer តិះ (teh), Northern Thai ᨲᩥ, Lao ຕິ (ti).

ติฉิน

to indicate or state a fault; to give a negative comment

ติชม

to indicate or state the merits and faults


วิจารณ์

th-verb

วิจารณ์ • (wí-jaan) (abstract noun การวิจารณ์)

wí-jaan (romanization)
การวิจารณ์ (abstract-noun)
พิจารณ์ (alternative)

Borrowed from Pali vicāraṇā (“investigation”), ultimately from Sanskrit विचारणा (vicāraṇā, “idem”). Doublet of พิจารณา (pí-jaa-rá-naa).

bor+

2022 September 26, admin26, “ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสรคดี ม. 112 แต่ให้รอลงอาญา เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด”, in tlhr2014.com:

ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสร...เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด

sǎan pí-pâak-sǎa jam-kúk · sìi · bpii àp-sɔ̌ɔn ... hèet chɛɛ póos bpà-win wí-jaan râat-chá-wong tai · mɛ́ɛ mâi dâai sài kam-ban-yaai dai

The court sentenced Apson to four-year imprisonment...for sharing Pawin's post [which] criticised the Thai royal family, even though [she] did not add any caption [to it].

2020 December 10, “ผู้ต้องหา ม. 112 ประกาศก้าวข้ามเส้นแห่งความกลัว เดินหน้าเรียกร้องยกเลิกกฎหมายหมิ่นสถาบันฯ”, in bbc.com:

นักศึกษาและประชาชนอย่างน้อย 24 คนถูกดำเนินคดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112...ที่พวกเขาวิจารณ์ว่าป่าเถื่อนล้าหลัง

nák-sʉ̀k-sǎa lɛ́ bprà-chaa-chon yàang nɔ́ɔi · yîi-sìp sìi · kon tùuk dam-nəən-ká-dii dtaam bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa · mâat-dtraa · rɔ́ɔi sìp sɔ̌ɔng ... tîi pûuak-kǎo wí-jaan wâa bpàa-tʉ̀ʉan láa-lǎng

At least 24 students and citizens have been prosecuted under section 112 [of] the Penal Code...which they criticised as [being] barbaric [and] outdated.

(ambitransitive) to comment; to criticise; to review


พิจารณ์

th-verb

พิจารณ์ • (pí-jaan) (abstract noun การพิจารณ์)

pí-jaan (romanization)
การพิจารณ์ (abstract-noun)

วิจารณ์ วิจารณ์#Thai


มโน

má-noo (romanization)
การมโน (abstract-noun)

Borrowed from Pali manas (“heart; mind”).


จำเลย

จำเลย • (jam-ləəi)

From Old Khmer camley (“answer; reply; response”), from Old Khmer chley, chlœya (“to answer; to reply; to respond; etc”), from which Thai เฉลย (chà-lə̌əi) is derived.

bor

(archaic and poetic) to answer; to reply.


เฉลย

th-verb

เฉลย • (chà-lə̌əi) (abstract noun การเฉลย)

chà-lə̌əi (romanization)
การเฉลย (abstract-noun)

/t͡ɕʰa˨˩.lɤːj˩˩˦/

From Old Khmer chley, chlœya (“to answer; to reply; to respond; etc”). Compare Modern Khmer ឆ្លើយ (chlaəy), extended as ចំឡើយ (cɑmlaəy, “answer; reply; response”), from which Thai จำเลย (jam-ləəi, “defendant”) was derived.

to declare or provide an answer or explanation.


มาม่า

From an instant noodle brand in Thailand, established in 1972.

ดราม่า ดราม่า#Thai

(slang, humorous, mocking the term ดราม่า (draa-mâa)) Alternative form of ดราม่า (draa-mâa)


หยุดพัก

หยุดพัก • (yùt-pák) (abstract noun การหยุดพัก)

yùt-pák (romanization)
การหยุดพัก (abstract-noun)


เลื่อน

เลื่อน • (lʉ̂ʉan) (abstract noun การเลื่อน)

lʉ̂ʉan (romanization)
การเลื่อน (abstract-noun)

(transitive) promote (to a higher position)


ซิงก์

síng (romanization)
การซิงก์ (abstract-noun)

From English sync, short for synchronize.


ก่อการร้าย

ก่อการร้าย • (gɔ̀ɔ-gaan-ráai) (abstract noun การก่อการร้าย)

gɔ̀ɔ-gaan-ráai (romanization)
การก่อการร้าย (abstract-noun)

From ก่อ (gɔ̀ɔ, “to cause”) + การ (gaan, “act; action; activity”) + ร้าย (ráai, “bad; ill; wicked; evil”).


มรณภาพ

th-verb

มรณภาพ • (mɔɔ-rá-ná-pâap) (abstract noun การมรณภาพ)

mɔɔ-rá-ná-pâap (romanization)
การมรณภาพ (abstract-noun)

From มรณ (mron, “death”) + ภาพ (pâap, “condition; emotion; manner; state”); literally "condition of death".


ดับขันธ์

th-verb

ดับขันธ์ • (dàp-kǎn)

From ดับ (dàp, “to cease; to extinguish; to terminate”) + ขันธ์ (kǎn, “the five aggregates (physical form, sensation, perception, mental formation, consciousness)”); literally "to terminate one's aggregates".

compound

(used of a religious or royal personage, as a buddha, saint, high priest, monarchs, etc) to die.

saint; high priest; monarchs; etc; saint; high priest; monarchs; etc


ทิวงคต

th-verb

ทิวงคต • (tí-wong-kót) (abstract noun การทิวงคต)

tí-wong-kót (romanization)
การทิวงคต (abstract-noun)
ชีวงคต (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit दिवङ्गत (divaṅgata, literally “gone to heaven”); probably via Old Khmer divaṅgata (“to die”).

bor

(used of crown princes and other high-ranking royals) to die.


สุรคต

th-verb

สุรคต • (sù-rá-kót) (abstract noun การสุรคต)

sù-rá-kót (romanization)
การสุรคต (abstract-noun)

From สุร (“god, deity; gallant, warrior”) + คต (kót, “gone”); literally "gone to [the land of] gods" or "gone to [the land of] gallants".

com

(used of foreign monarchs, archaic) to die.


วายปราณ

th-verb

วายปราณ • (waai-bpraan) (abstract noun การวายปราณ)

waai-bpraan (romanization)
การวายปราณ (abstract-noun)

From วาย (waai, “to end; to expire”) + ปราณ (bpraan, “breath”).

af

แต่พระเจ้าสเตฟาน ยังทรงกลัวพระธิดาจะวายปราณ จึงทรงมีบัญชาให้เครื่องปั่นฝ้ายทั้งมวลในอาณาจักรถูกเผาทิ้งไปในวันนั้น และก็เป็นไปตามพระประสงค์

dtɛ̀ɛ prá-jâao sà-tee-faan · yang song gluua prá-tí-daa jà waai-bpraan · jʉng song mii ban-chaa hâi krʉ̂ʉang-bpàn-faai tang-muuan nai aa-naa-jàk tùuk pǎo tíng bpai nai wan nán · lɛ́ gɔ̂ɔ bpeen-bpaii dtaam prá-bprà-sǒng

But King Stefan, still fearful of his daughter's life, did then and there decree that every spinning wheel in the kingdom should on that very day be burnt. So it was done.
(Literally) But King Stefan still feared that his divine daughter might perish. So he issued a command that all the spinning wheels in the kingdom be burnt away on that very day. And it happened in accordance with his divine desire.


เท

tee (romanization)
การเท (abstract-noun)

เทน้ำใส่แก้ว

ฝนเท

to move like a stream: to flow, to stream, etc; to cause to so move.

to incline, as in a particular direction: to slant, to lean, etc.

เทผู้

โดนเพื่อนเท

เทงาน

เทสอบ

เทนัด

(slang) to dump, to desert, to abandon; to skip, to jump, to avoid taking part (in) or attending, to pass over, to intentionally miss or omit.


ตรา

dtraa (romanization)
การตรา (abstract-noun)

From Old Khmer ត្រា (trā), តរា (tarā), ត្រ (tra). Cognate with Khmer ត្រា (traa), Lao ຕາ (tā).


หยด

yòt (romanization)
การหยด (abstract-noun)


ประชุมเพลิง

th-verb

ประชุมเพลิง • (bprà-chum-pləəng) (abstract noun การประชุมเพลิง)

bprà-chum-pləəng (romanization)
การประชุมเพลิง (abstract-noun)

From ประชุม (bprà-chum, “to assemble”) + เพลิง (pləəng, “flame”).

com

(transitive or intransitive, as of a dead body or person) to cremate; to hold a cremation (for).


กรน

gron (romanization)
การกรน (abstract-noun)

From Proto-Tai *klɤlᴬ (“to snore”). The Thai form aberrantly has / -r-/ instead of the expected /-l-/.
Cognate with Ahom 𑜁𑜤𑜃𑜫 (khun), Lao ກົນ (kon), ຂົນ (khon), Isan โกน, Shan ၶူၼ် (khǔun), Zhuang gyaen, Nong Zhuang zaen (as in noanzzaen).


เสียตัว

th-verb

เสียตัว • (sǐia-dtuua) (abstract noun การเสียตัว)

sǐia-dtuua (romanization)
การเสียตัว (abstract-noun)

From เสีย (sǐia, “to lose”) + ตัว (dtuua, “body”); literally "to lose one's body". Compare Chinese 失身 (shīshēn).

com

1968, กรรณิการ์ เฮงรัศมี, รักที่ต้องเลือก (วันนี้):
โอ้วันนี้วันสำคัญตื้นตันนัก มิรู้จักเลือกทางอย่างไรได้ ถ้าไม่ไปพบเขาเราเสียใจ แต่ถ้าไปพบเขาเราเสียตัว
ôo wan níi wan sǎm-kan dtʉ̂ʉn-dtan nák · mí rúu jàk lʉ̂ʉak taang yàang rai dâai · tâa mâi bpai póp kǎo rao sǐia-jai · dtɛ̀ɛ tâa bpai póp kǎo rao sǐia-dtuua
Oh, today is the day and I feel so delighted! Still I don't know which choice I should make. If I don't go to see him, I'd lose my mind. But if I go to see him, I'd lose my virginity.

(slang, of a woman) to lose one's virginity; to lose one's chastity.


เสียชีวิต

th-verb

เสียชีวิต • (sǐia-chii-wít) (abstract noun การเสียชีวิต)

sǐia-chii-wít (romanization)
การเสียชีวิต (abstract-noun)

/sia̯˩˩˦.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/

From เสีย (sǐia, “to lose”) + ชีวิต (chii-wít, “life”); literally "to lose one's life".


หมดลม

th-verb

หมดลม • (mòt-lom) (abstract noun การหมดลม)

mòt-lom (romanization)
การหมดลม (abstract-noun)

From หมด (mòt, “to have no more; to run out of”) + ลม (lom, “breath”).


สิ้นชีวิต

th-verb

สิ้นชีวิต • (sîn-chii-wít) (abstract noun การสิ้นชีวิต)

sîn-chii-wít (romanization)
การสิ้นชีวิต (abstract-noun)

From สิ้น (sîn, “to come to an end; to lose; to have no more”) + ชีวิต (chii-wít, “life”).


ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง

th-verb

ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง • (wâa-dtɛ̀ɛ-kǎo-ì-nǎo-bpen-eeng)

/waː˥˩.tɛː˨˩.kʰaw˩˩˦.ʔi˨˩.naw˩˩˦.pen˧.ʔeːŋ˧/

From ว่า (wâa, “to accuse; to blame; to criticise”) + แต่ (dtɛ̀ɛ, “merely; only”) + เขา (kǎo, “a third person pronoun; a third party; another person”) + อิเหนา (ì-nǎo, “the name of a Javanese prince”) + เป็น (bpen, “to be”) + เอง (eeng, “oneself”); literally "I-nǎo criticises others for this but, in the end, he does it himself"; based on the life of Javanese prince Ì-nǎo, who criticised other men for falling in love with and quarrelling over a princess called บุษบา (bùt-sà-baa) (or Kirana) but eventually fell in love with her himself.

compound

(idiomatic) to criticise another for anything but do that thing oneself.

en-ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง-th-verb-qN1aoHUu


ชิง

ching (romanization)
การชิง (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 爭 (MC tsreang). Cognate with Lao ຊີງ (sīng), Khün ᨩᩥ᩠ᨦ, Shan ၸိင်း (tsíng), and Ahom 𑜋𑜢𑜂𑜫 (chiṅ).

ชิงรางวัล

ชิงตำแหน่งประธานาธิบดี

to run for president
 (literally) to vie for the position of president

to contend, to contest, to compete; to strive, to struggle.

ชิงฆ่าตัวตายก่อนถูกจับ

(auxiliary) to do (before or ahead of another person, an event, etc).

ชิงราชสมบัติ

to seize the throne; to usurp the throne

2019 November 4, “ชิงตัว ๓ ผู้ต้องหากลางศาลพัทยา”, in กรุงเทพธุรกิจ, Bangkok: กรุงเทพธุรกิจ, retrieved 2020-01-19:

ชิงตัว ๓ ผู้ต้องหากลางศาลพัทยา

ching dtuua · sǎam · pûu-dtɔ̂ng-hǎa glaang sǎan pát-tá-yaa

Three alleged offenders taken away from Phatthaya court
 (literally) The persons of three alleged offenders [have been] taken [away] in the middle of the Phatthaya court.

to seize: to take by force or without legal right.

(law) to rob: to take by unlawful force or threat of violence.

2020 January 16, Arnowe, “ตำรวจค้นแหล่งกบดานโจรชิงทอง เจออุโมงค์ใกล้หนองน้ำ”, in อมรินทร์ทีวี, Bangkok: อมรินทร์เทเลวิชั่น, retrieved 2020-01-19:

dtam-rùuat kón lɛ̀ng gòp-daan joon ching tɔɔng · jəə ù-moong glâi nɔ̌ɔng-náam

Police search after hideout of 'gold-robbing monster', discover tunnel near swamp

2019 November 20, “ฎีกายืนสั่งประหารอาเธอร์ฆ่าหั่นเศรษฐีสเปนชิง ๗ แสน”, in เดลินิวส์, Bangkok: เดลินิวส์, retrieved 2020-01-19:

dii-gaa yʉʉn sàng bprà-hǎan aa-tə̂ə kâa-hàn sèet-tǐi sà-bpeen ching · jèt · sɛ̌ɛn

Top court affirms death sentence for Arthur [who] butchered Spanish millionaire to steal 700,000 [baht money]

to rob, to steal, to take by theft; to kidnap, to abduct.


ให้การ

th-verb

ให้การ • (hâi-gaan) (abstract noun การให้การ)

hâi-gaan (romanization)
การให้การ (abstract-noun)

From ให้ (hâi, “to give”) + การ (gaan, “affair; activity; etc”).

com

(law, intransitive) to reply (to a plaint, complaint, charge, accusation, etc) as a defendant, respondent, etc.

(law, intransitive) to give evidence as a witness.


เด๊ดสะมอเร่

th-verb

เด๊ดสะมอเร่ • (déet-sà-mɔɔ-rêe)

From "That's Amore", a song recorded by Dean Martin. The first word is corrupted into English dead. The rest is Italian amore (“love”).


ป้ายสี

ป้ายสี • (bpâai-sǐi) (abstract noun การป้ายสี)

bpâai-sǐi (romanization)
การป้ายสี (abstract-noun)

From ป้าย (bpâai, “to paint; to smear”) + สี (sǐi, “colour”); literally "to smear colours".

com

(idiomatic) to slander; to smear; to sully, vilify, or soil a good name, reputation, etc.


สาบาน

th-verb

สาบาน • (sǎa-baan) (abstract noun การสาบาน)

sǎa-baan (romanization)
การสาบาน (abstract-noun)
ษาบาล (alternative archaic dated obsolete)
ษาบาน (alternative archaic dated obsolete)
สบัน (alternative archaic dated obsolete)

From Pali sapana (“oath”); ultimately from Sanskrit शपन (śapana). Cognate with Khmer សាបាន (saabaan).

to swear; to vow; to pledge; to take an oath.


โบย

booi (romanization)
การโบย (abstract-noun)

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
พวกราชมัลโดย พลโบยมิใช่เบา สุดหัตถะแห่งเขา ขณะหวดสิพึงกลัว
pûuak râat-chá-man dooi · pá-lá booi mí châi bao · sùt hàt-tà hɛ̀ng kǎo · kà-nà hùuat sì pʉng gluua
And hardly and wildly those royal enforcers beat him using all their strength. Each strike, indeed, struck terror into the onlookers.

to beat (with a cane, stick, or the like) as punishment.


ยล

yon (romanization)
การยล (abstract-noun)

Francois Touvenet Hilaire:
สองคนยลตามช่อง คนหนึ่งมองเห็นโคลนตม คนหนึ่งตาแหลมคม เห็นดวงดาวอยู่พราวพราย
sɔ̌ɔng kon yon dtaam chɔ̂ng · kon nʉ̀ng mɔɔng-hěn kloon-dtom · kon nʉ̀ng dtaa lɛ̌ɛm-kom · hěn duuang-daao yùu praao-praai
Two folks look through same hole, one sees mud, one sees star.

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
บางพวกก็เป็นกลาง ยลข้างพิจารณ์ดี บางหมู่กรุณมี ณหทัยก็ให้ของ
baang pûuak gɔ̂ɔ bpen glaang · yá-lá kâang pí-jaan dii · baang mùu gà-run mii · ná hà-tai gɔ̂ɔ hâi kɔ̌ɔng
Some were neutral and seemed to give fair comments. Some that had compassion in their minds provided material aid.


มลัก

má-lák (romanization)
การมลัก (abstract-noun)


ชักภาพ

ชักภาพ • (chák-pâap) (abstract noun การชักภาพ)

chák-pâap (romanization)
การชักภาพ (abstract-noun)

/t͡ɕʰak̚˦˥.pʰaːp̚˥˩/

From ชัก (chák, “to draw; to pull”) + ภาพ (pâap, “image; picture”).

compound

(historical) to take a photograph using a daguerreotype camera.

เอาสมาร์ตโฟนมาชักภาพกันหน่อยซิ

Let's take our photos with this smartphone!

ao sà-máat-foon maa chák-pâap gan nɔ̀i sí

(humorous) to take a photograph, regardless of the means.


ฉวัดเฉวียน

th-verb

ฉวัดเฉวียน • (chà-wàt-chà-wǐian) (abstract noun การฉวัดเฉวียน)

chà-wàt-chà-wǐian (romanization)
การฉวัดเฉวียน (abstract-noun)

/t͡ɕʰa˨˩.wat̚˨˩.t͡ɕʰa˨˩.wia̯n˩˩˦/

From Pre-Angkorian Old Khmer chvā't chvēṅ (“darting in and out”) or chvā't chvial (“(of a flock of birds) to circle around”). Compare Modern Khmer ឆ្វាត់ឆ្វៀល (chvatchviəl).

der

(of a winged animal, aircraft, etc) to fly around in a dangerous or startling manner.

(of a wheeled vehicle, as a car, motorcycle, etc) to move in a speedy and dangerous or startling manner.


นัดหมาย

th-verb

นัดหมาย • (nát-mǎai) (abstract noun การนัดหมาย)

nát-mǎai (romanization)
การนัดหมาย (abstract-noun)

From นัด (nát, “to appoint”) + หมาย (mǎai, “to fix; to determine”).

com

to appoint: to determine by authority or agreement.


ชิงสุกก่อนห่าม

th-verb

ชิงสุกก่อนห่าม • (ching-sùk-gɔ̀ɔn-hàam)

/t͡ɕʰiŋ˧.suk̚˨˩.kɔːn˨˩.haːm˨˩/

From ชิง (ching, “to seize”) + สุก (sùk, “to ripen”) + ก่อน (gɔ̀ɔn, “before”) + ห่าม (hàam, “the period during which a fruit is almost ripe”); literally "to seize (an opportunity) to ripen before the time of near ripeness".

compound

(idiomatic) to do something before the right time.


สิง

sǐng (romanization)
การสิง (abstract-noun)

From Old Khmer ស្យង (syaṅa), ស្យង៑ (syaṅ), សិយង (siyaṅa), សីយង (sīyaṅa), សិង្យ (siṅya), សិង (siṅa), សីង (sīṅa), សិង៑ (siṅ, “to dwell; to reside; to be present; etc”). Cognate with Modern Khmer សិង (səng).

(of a spirit, especially an evil one) to possess; to occupy; to dwell; to reside.

1939, น.ม.ส., “เรื่องที่ ๑”, in นิทานเวตาล, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร [พิมพ์แจกเป็นที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพท้าววรคณานันท์ (ม.ร.ว.ปั้ม มาลากุล) วันที่ ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๒ ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส], page 51:

เมื่อนางเหยียบดอกบัวนั้น นางให้สัญญาว่า นางชื่อ ปัทมาวดี และเมื่อนางเอาดอกบัวปักที่อุระนั้น เป็นที่หมายว่า พระองค์สิงอยู่ในหฤทัยแห่งนาง

mʉ̂ʉa naang yìiap dɔ̀ɔk buua nán · naang hâi sǎn-yaa wâa · naang chʉ̂ʉ · bpàt-tá-maa wá-dii · lɛ́ mʉ̂ʉa naang ao dɔ̀ɔk buua bpàk tîi ù-rá nán · bpen-tîi mǎai wâa · prá-ong sǐng yùu nai hà-rʉ́-tai hɛ̀ng naang

As she steppeth upon the water lily, she giveth a sign that she is clept Patthamawadi. And as she taketh the water lily [up and] placeth [it] in [her] bosom, it is meant [to be understood] that in her heart art thou dwelling.

(literary or slang) to dwell; to reside; to remain; to stay.

(slang, humorous, of persons) to stick together closely or stay close to each other, as if being one.


บำบัด

th-verb

บำบัด • (bam-bàt) (abstract noun การบำบัด)

bam-bàt (romanization)
การบำบัด (abstract-noun)

Borrowed from Old Khmer paṃpat (“to deceive, to cheat; to destroy, to eliminate; to end, to stop; etc”). Doublet of ตระบัด (dtrà-bàt). Cognate with Modern Khmer បំបាត់ (bɑmbat).

bor+

บำบัดน้ำเสีย

บำบัดโรค

บำบัดผู้ป่วย

(transitive, of something unfavourable) to heal, to treat; to make better, to improve; to dispel, to eliminate, to remove.


เล่า

lâo (romanization)
การเล่า (abstract-noun)

Cognate with Lao ເລົ່າ (lao), Lü ᦟᧁᧈ (law¹).

Numbers 14:39, KJV:
โมเสสเล่าข้อความนี้ให้คนอิสราเอลทั้งหมดฟัง
moo-sèes lâo kɔ̂ɔ-kwaam níi hâi kon ìs-raa-eel táng-mòt fang
Moses told these sayings unto all the children of Israel.

1 Chronicles 16:9, KJV:
จงเล่าถึงการมหัศจรรย์ทั้งสิ้นของพระองค์
jong lâo tʉ̌ng gaan má-hàt-sà-jan táng-sîn kɔ̌ɔng prá-ong
Talk ye of all his wondrous works.

เล่ามนตร์

(now rare, used of a magical or religious text) to chant; to intone; to recite.


ลุย

lui (romanization)
การลุย (abstract-noun)

From Mon လုဲ (lùi, “to wade”). Compare Khmer លុយ (luy), Lao ລຸຍ (lui), ລຸຽ (l), Vietnamese lội.

(transitive) to wade; to go through; to pass through.

(slang, intransitive) to proceed; to go ahead.


นิรโทษกรรม

th-verb

นิรโทษกรรม • (ní-rá-tôot-sà-gam) (abstract noun การนิรโทษกรรม)

ní-rá-tôot-sà-gam (romanization)
การนิรโทษกรรม (abstract-noun)

From Sanskrit निर्दोष (nirdoṣa, “faultless; guiltless”) + कर्म (karma, “act; action; activity”).


กำสรวล

gam-sǔuan (romanization)
กำสรวญ (alternative archaic dated obsolete)


อวตาร

th-verb

อวตาร • (à-wá-dtaan) (abstract noun การอวตาร)

à-wá-dtaan (romanization)
การอวตาร (abstract-noun)

From Sanskrit अवतार (avatāra, “avatar”). Cognate with Khmer អវតារ (ʼɑɑwtaa).

(Hinduism, intransitive) to take or adopt the form of an avatar.

พรรคไทยรักไทยอวตารเป็นพรรคพลังประชาชน

pák tai rák tai à-wá-dtaan bpen pák pá-lang bprà-chaa-chon

The Thais Love Thais Party was incarnated by the People's Power Party.
 The People's Power Party descends from the Thais Love Thais Party.

(Internet slang, sometimes humorous, intransitive) to take or adopt an alternative account, body, form, etc.; to descend; to use a sock puppet.


กูเกิล

กูเกิล • (guu-gə̂n)


ละเมิด

ละเมิด • (lá-mə̂ət) (abstract noun การละเมิด)

lá-mə̂ət (romanization)
การละเมิด (abstract-noun)

/la˦˥.mɤːt̚˥˩/

From Old Khmer ល្មេស៑ (lmes, “to violate”). Cognate with Modern Khmer ល្មើស (lməəh), Mon လၟုတ်.

(civil law, transitive or intransitive) to commit a tort (against).

ละเมิดทางเพศ

ละเมิดกฎหมาย

ละเมิดลิขสิทธิ์

ละเมิดสัญญา

(transitive) to breach; to break; to violate.


เพลา

to reduce (frequency, hardness, harshness, seriousness, strength, etc).


แถวตรง

/tʰɛːw˩˩˦.troŋ˧/

From แถว (tɛ̌o, “line”) + ตรง (dtrong, “direct; straight”); literally "Line, be straight!" or "straight line".

com

(military) to assume the position of attention.


กลับหลังหัน

th-verb

กลับหลังหัน • (glàp-lǎng-hǎn) (abstract noun การกลับหลังหัน)

glàp-lǎng-hǎn (romanization)
การกลับหลังหัน (abstract-noun)

From กลับ (glàp, “to reverse; to turn”) + หลัง (lǎng, “back; rear”) + หัน (hǎn, “to turn round”); literally "to turn back and turn round".


จัดแถว

th-verb

จัดแถว • (jàt-tɛ̌ɛo) (abstract noun การจัดแถว)

jàt-tɛ̌ɛo (romanization)
การจัดแถว (abstract-noun)

/t͡ɕat̚˨˩.tʰɛːw˩˩˦/

From จัด (jàt, “to arrange; to organise; etc”) + แถว (tɛ̌o, “line”).


มงลง

th-verb

มงลง • (mong-long) (abstract noun การมงลง)

mong-long (romanization)
การมงลง (abstract-noun)

From มง (mong), an apocopation of มงกุฎ (mong-gùt, “crown”) + ลง (long, “to come down; to go down”); literally "a crown descends (on someone's head)".

ไม่พลิกโผ มงลง ก ในมิสทิฟฟานี่ ๒๐๑๖

mâi plík-pǒo mong-long gɔɔ nai miss-típ-faa-nîi sɔ̌ɔng pan sìp-hòk

Not beyond expectation! A got the crown of Miss Tiffany 2016!
 Not beyond expectation! A was crowned as Miss Tiffany 2016!

(Internet slang) to be given a crown; to be honoured or rewarded.


ต้มตุ๋น

ต้มตุ๋น • (dtôm-dtǔn) (abstract noun การต้มตุ๋น)

dtôm-dtǔn (romanization)
การต้มตุ๋น (abstract-noun)

From ต้ม (dtôm, “to boil”) + ตุ๋น (dtǔn, “to stew”); literally "to boil and stew".

compound

นางโดนต้มตุ๋นเงินไปสี่ล้านบาท

Naang doon dtôm-dtǔn ngəən bpai sìi láan bàat

เขาหาว่าผมต้มตุ๋นเขาให้โอนเงินให้

kǎo hǎa wâa pǒm dtôm-dtǔn kǎo hâi oon ngəən hâi

He accuses me of conning him into transferring his money to me.

เขาโดนข้อหาต้มตุ๋นชาวบ้าน

He's been charged with conning the public.

(idiomatic) to con; to swindle by means of a confidence game.

ปอกลอก

bpɔ̀ɔk-lɔ̂ɔk


ชี้

chíi (romanization)
การชี้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɟiːꟲ (“to point”), from Middle Chinese 指 (MC tsyijX, “finger; to point; to indicate”).
Cognate with Northern Thai ᨩᩦ᩶, Lao ຊີ້ (sī), Lü ᦋᦲᧉ (tsii²), Tai Dam ꪋꪲ꫁, Shan ၸီႉ (tsḭ̂i), Ahom 𑜋𑜣 (chī), Zhuang ceij, Nong Zhuang jix.
Compare Vietnamese chỉ, chĩa.

ltc-l

to point: to direct something at, to, or upon something.

2020 June 6, “เครือข่าย น.ศ. ชี้ ผลงานเด่น ส.ว. คือ หนุนอำนาจรัฐประหารให้คงอยู่ ไม่คุ้มงบเฉียดหมื่นล้าน”, in มติชน, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-06-07:

krʉʉa-kàai · nɔɔ-sɔ̌ɔ · chíi · pǒn-ngaan dèn · sɔ̌ɔ-wɔɔ · kʉʉ · nǔn am-nâat rát-tà-bprà-hǎan

Students' Network points out, supporting the junta's power is the prominent work of the Senate

2020 January 26, “อนุสรณ์ชี้แฮชแท็ก 'รัฐบาลเฮงซวย' ขึ้นอันดับ ๑ สะท้อนวิกฤติภาวะผู้นำ”, in คมชัดลึก, Bangkok: คมชัดลึก, retrieved 2020-02-05:

à-nú-sɔ̌ɔn chíi hɛ́ch-tɛ̀k · ‘rát-tà-baan heng-suai’ · kʉ̂n an-dàp · nʉ̀ng · sà-tɔ́ɔn wí-grìt paa-wá-pûu-nam

Anusorn points out, the hashtag 'Shitty Government' rising to number one reflects leadership crisis

2018 December 24, ธนกร วงษ์ปัญญา, “นักวิชาการธรรมศาสตร์ชี้ไทยเหลื่อมล้ำด้านทรัพย์สินมาก เทียบสูงสุดต่ำสุดห่างกัน ๓๗๕.๒ เท่า”, in The Standard, Bangkok: The Standard, retrieved 2019-02-28:

nák-wí-chaa-gaan tam-má-sàat chíi tai lʉ̀ʉam-lám dâan sáp-sǐn mâak

Thammasat academicians point out [that] Thais are greatly unequal, wealth-wise

(colloquial) to point out; to tell; to indicate.

to identify; to verify (the identity of).


สั่ง

sàng (romanization)
การสั่ง (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *saŋᴮ¹ (“to bid; to order”), from Proto-Tai *saŋᴮ (“to order”).
Cognate with Northern Thai ᩈᩢ᩠᩵ᨦ, Khün ᩈᩢ᩠᩵ᨦ, Lao ສັ່ງ (sang), Lü ᦉᧂᧈ (ṡang¹), Tai Dam ꪎꪰ꪿ꪉ, Shan သင်ႇ (sàng), Tai Nüa ᥔᥒᥱ (sǎng), Phake ꩬင် (saṅ), Ahom 𑜏𑜂𑜫 (saṅ), Zhuang daengq and saengq (dialectal).

cog

Lü ᦉᧂᧈ (ṡang¹)

to order; to command; to direct; to instruct.

to give parting instructions (before leaving someone or before dying, for example).


สั่ง

From Proto-Tai *saŋᴮ (“to blow the nose”).
Cognate with Northern Thai ᩈᩢ᩠᩵ᨦ, Khün ᩈᩢ᩠᩵ᨦ, Lao ສັ່ງ (sang), Shan သင်ႇ (sàng), Tai Nüa ᥔᥒᥱ (sǎng), Zhuang saengq (as in saengq mug).
Compare Cantonese 擤 (sang³).


ซิ่ว

sîu (romanization)
การซิ่ว (abstract-noun)

Clipping of ฟ้อดซิ่ว, an eye dialect of ฟอสซิล (fɔ́ɔt-sîl, “fossil”)

(slang, intransitive, of a student) to drop out of one university, faculty, etc, to attend another one


ซักอบรีด

th-verb

ซักอบรีด • (sák-òp-rîit) (abstract noun การซักอบรีด)

sák-òp-rîit (romanization)
การซักอบรีด (abstract-noun)

From ซัก (sák, “to wash”) + อบ (òp, “to dry (clothes using a drying machine)”) + รีด (rîit, “to iron”); literally "to wash, dry, and iron".

compound

to launder: to undergo washing and ironing.

ชั่งตวงวัด

weights and measures; to weigh, measure, and scale

อาบอบนวด

massage parlour; to bathe, sauna, and masage


ฮั้ว

húua (romanization)
การฮั้ว (abstract-noun)

Borrowed from Teochew 和 (hua5/huê5, “harmony; union”).

(law and colloquial) to collude: to adopt or take part in such an agreement.


ฮั้วประมูล

th-verb

ฮั้วประมูล • (húua-bprà-muun) (abstract noun การฮั้วประมูล)

húua-bprà-muun (romanization)
การฮั้วประมูล (abstract-noun)

From ฮั้ว (húua, “to collude; to conspire; collusion; conspiracy”) + ประมูล (bprà-muun, “bid; to bid”); literally "to conspire in bidding" or "bidding conspiracy".

compound

(law and colloquial) to commit or take part in bid rigging.


แก้ไข

th-verb

แก้ไข • (gɛ̂ɛ-kǎi) (abstract noun การแก้ไข)

gɛ̂ɛ-kǎi (romanization)
การแก้ไข (abstract-noun)

/kɛː˥˩.kʰaj˩˩˦/

From แก้ (gɛ̂ɛ, “to unbind; to undo”) + ไข (kǎi, “to unlock; to undo”).

com

(transitive) to fix; to set right; to rectify.

(transitive) to edit; to amend; to revise.


เบิ้ล

bə̂n (romanization)
การเบิ้ล (abstract-noun)

เบิ้ลท่อนฮุก

(literally) To double the chorus (= to sing the chorus again; to repeat the chorus; to sing the chorus some more times)

เบิ้ลข้าวผัด

(literally) To double fried rice (= to eat more bowls of fried rice; to eat several bowls of fried rice at the same time)

เบิ้ลเส้น

(literally) To double noodles (= to request more noodles)

(slang) to do, have, take, or make more, again, or in several amounts or numbers at the same time.


ทะเลาะ

th-verb

ทะเลาะ • (tá-lɔ́) (abstract noun การทะเลาะ)

tá-lɔ́ (romanization)
การทะเลาะ (abstract-noun)
จำเลาะ (alternative)
ชมเลาะ (alternative)
ชำเลาะ (alternative)
ชะเลาะ (alternative)

/tʰa˦˥.lɔʔ˦˥/

/tʰa˧.lɔʔ˦˥/

From Khmer ឈ្លោះ (chlŭəh, “to quarrel”).


สงวน

สงวน • (sà-ngǔuan) (abstract noun การสงวน)

sà-ngǔuan (romanization)
การสงวน (abstract-noun)

From Old Khmer sṅvan, Pre-Angkorian Old Khmer saṅhvan (“to care for”). Cognate with Modern Khmer ស្ងួន (snguən).

bor

มาตรา ๑๔๙ นิติกรรม หมายความว่า การใด ๆ อันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัครมุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลเพื่อจะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือระงับซึ่งสิทธิ

1992, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์:

to conserve; to preserve; to reserve; to sustain.


ปลดกลางอากาศ

th-verb

ปลดกลางอากาศ • (bplòt-glaang-aa-gàat) (abstract noun การปลดกลางอากาศ)

bplòt-glaang-aa-gàat (romanization)
การปลดกลางอากาศ (abstract-noun)

From ปลด (bplòt, “to remove; to take off”) + กลาง (glaang, “central; middle”) + อากาศ (aa-gàat, “air”); literally "to take off in the middle of the air" or "to take off in mid-air".

ปลดฟ้าผ่า

to remove like the striking of lightning

(slang, used of a television show, radio show, etc.) to take off the air part-way.

(slang) to remove or dismiss from office, position, job, etc., suddenly.