พยุง

th-verb

พยุง • (pá-yung) (abstract noun การพยุง)

pá-yung (romanization)
การพยุง (abstract-noun)

2011, ไม้ เมืองเดิม, “ตอน ๑”, in แผลเก่า, กรุงเทพฯ: ไพลิน, →ISBN, page 15:

เมื่อพยุงเจ้าเรียมมาถึงเกาะ...แทบหมดแรง

mʉ̂ʉa pá-yung jâao riiam maa tʉ̌ng gɔ̀ ... tɛ̂ɛp mòt rɛɛng

When [he] carried Chao Riam to the islet...[he] almost lost [his] strength.

to support or carry physically, as by human crutch.

2021 June 4, สุลักษณ์ ศิวรักษ์, 11:47 from the start, in "เชื่อ 'จอมพล ป.' ก็จบแล้ว" จริงหรือ ?, Dhanadis - ธนดิศ, retrieved 2022-08-25:

ประยุทธ์อยู่นานเท่าไร บ้านเมืองฉิบหายมากเท่านั้น เขาเป็นคนที่ไม่มีจิตสำนึก คุณงามความดี ไม่มีความสามารถ แต่อยู่ได้ทุกวันนี้เพราะทหารพยุง

bprà-yút yùu naan tâo-rai · bâan-mʉʉang chìp-hǎai mâak tâo nán · kǎo bpen kon tîi mâi mii jìt-sǎm-nʉ́k · kun-ngaam-kwaam-dii · mâi mii kwaam-sǎa-mâat · dtɛ̀ɛ yùu dâai túk-wan-níi prɔ́ tá-hǎan pá-yung

The longer Prayut stays, the more the country will suffer. He is a man who has no conscience [and] virtue. [He] has no ability. But [he] can remain [till] these days because the military backs [him].

2018 May 10, torzkrub, “ซีพีเอฟ เร่งส่งออกไข่ เดือนละ 6.8 ล้านฟอง/เดือน พยุงราคาช่วยเกษตรกรรายย่อย”, in เกษตรก้าวไกล, retrieved 2022-08-25:

การส่งออกจะช่วยพยุงราคาไข่

gaan-sòng-ɔ̀ɔk jà chûai pá-yung raa-kaa kài

Exportation will help support the eggs' price.

1965, ถนอม รุ่งโรจน์, “ผู้วายชนม์”, in พิธีและคาถาในการทำนา, พระนคร: ม.ป.พ., page 7:

ทอดกล้วยขายเพื่อพยุงฐานะทางครอบครัว

tɔ̂ɔt glûai kǎai pʉ̂ʉa pá-yung tǎa-ná taang krɔ̂ɔp-kruua

[She] fried bananas for sale to support the condition of [her] family.

to support or maintain, so as to prevent from falling or to keep in some condition.


จับผิด

จับผิด • (jàp-pìt) (abstract noun การจับผิด)

jàp-pìt (romanization)
การจับผิด (abstract-noun)

/t͡ɕap̚˨˩.pʰit̚˨˩/

From จับ (jàp, “to catch; to capture”) + ผิด (pìt, “fault; wrong”).


จวก

jùuak (romanization)
การจวก (abstract-noun)

/t͡ɕua̯k̚˨˩/


สรวล

sǔuan (romanization)
การสรวล (abstract-noun)
สำรวล (alternative)

From Khmer ស្រួល (sruəl, “easy, simple, comfortable; to laugh”); ultimately from Western Cham srual (“to amuse; to diverse”). Extended as Khmer សំរួល (sɑmruəl), from which Thai สำรวล derives.

der

2005, ไพฑูรย์ ธัญญา, เป็นสร้อยโสภิศพ้น อุปรมา, Bangkok: มติชน, →ISBN, pages 50–51:

สามโลกยนี้ใคร และจะอาจมาดูแคลน ใคร่สรวลแก่ตั๊กแตน มาวิ่งไฟบ่เกรงกลัว

sǎam lôok-yá níi krai · lɛ́ jà àat maa duu-klɛɛn · krâi sǔuan gɛ̀ɛ dták-dtɛɛn · maa wîng fai bɔ̀ɔ greeng-gluua

And who throughout these Three Realms would dare look down upon me? I'd like to laugh at the grasshopper that runs into fire without fear!

(elegant, chiefly used of gods, high priests, or royal persons) to laugh; to smile.

high priests; or royal persons; high priests; or royal persons


แห่แหน

th-verb

แห่แหน • (hɛ̀ɛ-hɛ̌ɛn) (abstract noun การแห่แหน)

hɛ̀ɛ-hɛ̌ɛn (romanization)
การแห่แหน (abstract-noun)
แหนแห่ (alternative)

/hɛː˨˩.hɛːn˩˩˦/

From แห่ (hɛ̀ɛ, “to parade”) + แหน (hɛ̌ɛn, “undefined”).

com

(figurative) to flock: to go or gather in a flock


ขยะแขยง

th-verb

ขยะแขยง • (kà-yà-kà-yɛ̌ɛng) (abstract noun การขยะแขยง)

kà-yà-kà-yɛ̌ɛng (romanization)
การขยะแขยง (abstract-noun)

/kʰa˨˩.ja˨˩.kʰa˨˩.jɛːŋ˩˩˦/


ขยุกขยิก

ขยุกขยิก • (kà-yùk-kà-yìk) (abstract noun การขยุกขยิก)

kà-yùk-kà-yìk (romanization)
การขยุกขยิก (abstract-noun)


ยึกยัก

ยึกยัก • (yʉ́k-yák) (abstract noun การยึกยัก)

yʉ́k-yák (romanization)
การยึกยัก (abstract-noun)


ยอมความ

ยอมความ • (yɔɔm-kwaam) (abstract noun การยอมความ)

yɔɔm-kwaam (romanization)
การยอมความ (abstract-noun)


ทดน้ำ

ทดน้ำ • (tót-náam) (abstract noun การทดน้ำ)

tót-náam (romanization)
การทดน้ำ (abstract-noun)


จมปลัก

จมปลัก • (jom-bplàk) (abstract noun การจมปลัก)

jom-bplàk (romanization)
การจมปลัก (abstract-noun)

From จม (jom, “to bog (down)”) + ปลัก (bplàk, “muddy wallow; mudpuddle; mudhole”); referring to the wallowing habit of water buffaloes, the animal which represents stupidity in the Thai culture.

com

2019 March 24, “ไม่ใช่จมปลักแบบนี้ แม่เฒ่านั่งรถเข็นใช้สิทธิ์เลือกตั้ง เผยอยากเห็นประเทศพัฒนา”, in ข่าวสด, Bangkok: ข่าวสด, retrieved 2019-04-28:

อยากเห็นประเทศไทยเดินหน้าและมีความพัฒนาไปในทิศทางที่ดี ไม่ใช่จมปลักอยู่แบบนี้

yàak hěn bprà-têet tai dəən nâa lɛ́ mii kwaam-pát-tá-naa bpai nai tít-taang tîi dii · mâi châi jom-bplàk yùu bɛ̀ɛp níi

I want to see Thailand moving forwards and getting developed in a good way, not getting bogged down in mud like this.

2015, สายไหม, เส้นรุ้งที่ขอบฟ้า, Bangkok: Love Garden Publishing, →ISBN, page 417:

คุณจมปลักอยู่ในความแค้นมากี่ปีแล้ว ปล่อยมันไปเสียเถิดค่ะ

kun jom-bplàk yùu nai kwaam-kɛ́ɛn maa gìi bpii lɛ́ɛo · bplɔ̀i man bpai sǐia tə̀ət kâ

How many years have you been stuck in revenge? Let go of it.

2014, วิลาสินี, ม่านรักทานตะวัน, Bangkok: Bongkoch Publishing, →ISBN, page 266:

ทานตะวันไม่ใช่ผู้หญิงที่จะจมปลักกับความเจ็บปวดนาน เมื่อเวลาผ่านไป ความรู้สึกต่าง ๆ ก็จะทุเลาเบาบางลง

taan-dtà-wan mâi châi pûu-yǐng tîi jà jom-bplàk gàp kwaam-jèp-bpùuat naan · mʉ̂ʉa wee-laa pàan bpai · kwaam-rúu-sʉ̀k dtàang dtàang gɔ̂ jà tú-lao bao-baang long

Thantawan was not a woman who would bog down in pain for long. Once the time had passed by, all the feelings would cool and calm down.

2006, ชุมพล พลปญฺโญ, สันติรำลึก รวมธรรมะของหลวงพ่อชุมพล พลปญฺโญ, Bangkok: Widhaya Trisarnwadhana, pages 281–282:

ผู้ไม่มีปัญญาย่อมหลงใหลในสุขเวทนาและก็ต้องจมปลักอยู่ในทุกข์

pûu mâi mii bpan-yaa yɔ̂m lǒng-lǎi nai sùk-kà wêet-tá-naa lɛ́ gɔ̂ dtɔ̂ng jom-bplàk yùu nai túk

A person for want of wisdom would be infatuated with the feelings of happiness and would then, for certain, get stuck in suffering.

(Can we date this quote?), สามก๊กออนไลน์ เล่ม ๑, Bangkok: หมื่นลี้, page 133:

เหมือนกับจะถามเขาว่า ต้องการที่จะเสี่ยงเพื่อที่จะก้าวหน้า หรือต้องการที่จะจมปลักอยู่ในที่เดิม

mʉ̌ʉan-gàp jà tǎam kǎo wâa · dtɔ̂ng-gaan tîi jà sìiang pʉ̂ʉa tîi jà gâao-nâa · rʉ̌ʉ dtɔ̂ng-gaan tîi jà jom-bplàk yùu nai tîi dəəm

As if to ask him whether he wants to take a risk for betterment or wants to stay in the same old place.

(idiomatic, sometimes derogatory and offensive) to remain (in a condition or place that is unpleasant or unlikely to lead to an improvement).


ตั้งชื่อ

th-verb

ตั้งชื่อ • (dtâng-chʉ̂ʉ) (abstract noun การตั้งชื่อ)

dtâng-chʉ̂ʉ (romanization)
การตั้งชื่อ (abstract-noun)

/taŋ˥˩.t͡ɕʰɯː˥˩/


ม่องเท่ง

ม่องเท่ง • (mɔ̂ng-têng)

/mɔŋ˥˩.tʰeŋ˥˩/

ม่อง (mɔ̂ng) + (เท่ง, shortened from เท่งทึง (têng-tʉng)).


เท่งทึง

เท่งทึง • (têng-tʉng)

/tʰeŋ˥˩.tʰɯŋ˧/

Onomatopoeic, from drum sound in funeral.


ลำเลียง

ลำเลียง • (lam-liiang) (abstract noun การลำเลียง)

lam-liiang (romanization)
การลำเลียง (abstract-noun)

ลำเลียงคบเพลิง


คุกเข่า

คุกเข่า • (kúk-kào) (abstract noun การคุกเข่า)

kúk-kào (romanization)
การคุกเข่า (abstract-noun)


ทำนาบนหลังคน

ทำนาบนหลังคน • (tam-naa-bon-lǎng-kon) (abstract noun การทำนาบนหลังคน)

tam-naa-bon-lǎng-kon (romanization)
การทำนาบนหลังคน (abstract-noun)

From ทำนา (“to do rice farming”) + บน (bon, “on”) + หลัง (lǎng, “back”) + คน (kon, “human being”); literally "to do rice farming on a human's back".

com

(idiomatic) to derive benefit from other's suffering; to make money from other's suffering; to enrich oneself at other's expense; to make money by oppressive means.


อวสาน

th-verb

อวสาน • (à-wá-sǎan) (abstract noun การอวสาน)

à-wá-sǎan (romanization)
การอวสาน (abstract-noun)
โอสาน (alternative)

From Pali avasāna (“end; termination”) or Sanskrit अवसान (avasāna, idem). Cognate with Old Khmer ʼavasāna (“end (of the world)”); Modern Khmer អវសាន (ʼɑɑwsaan, “absolute end; complete termination”).

cog

(elegant) to absolutely end; to come to a complete end; to completely terminate; to completely finish; to have no more; to be no more.


ดราม่า

th-verb

ดราม่า • (draa-mâa) (abstract noun การดราม่า or ความดราม่า)

draa-mâa (romanization)
การดราม่า (abstract-noun)
ความดราม่า (abstract-noun)

(colloquial) to dramatise: to exaggerate the seriousness or importance; to express or present in a dramatic or exaggerated way; to make a dramatic or exaggerated expression.


สมมุติ

สมมุติ • (sǒm-mút) (abstract noun การสมมุติ)

sǒm-mút (romanization)
การสมมุติ (abstract-noun)
สมมต (alternative)
สมมติ (alternative)

Borrowed from Pali sammuti f (“knowing; known (n.)”).


จ๊าก

th-verb

จ๊าก • (jáak)

2019 April 26, “คนกรุงจ๊าก ศาลปกครองไม่สั่งคุ้มครองขึ้นค่าโดยสารรถเมล์”, in แนวหน้า, แนวหน้า, retrieved 2019-05-03:

kon-grung jáak · sǎan-bpòk-krɔɔng mâi sàng kúm-krɔɔng kʉ̂n kâa-dooi-sǎan rót-mee

Bangkokians in shock! Administrative court denies injunction [for stopping] bus fees hike

2019 January 10, กองบรรณาธิการ M2F, “คนกรุงจ๊าก ขึ้นค่ารถเมล์ทุกชนิด ๒๑ ม.ค.”, in M2F, Bangkok: บางกอก โพสต์, retrieved 2019-05-03:

คนกรุงจ๊าก ขึ้นค่ารถเมล์ทุกชนิด ๒๑ ม.ค.

kon-grung jáak · kʉ̂n kâa rót-mee túk chá-nít · yîi-sìp èt · mɔɔ-kɔɔ

Bangkokians shocked! All types of bus fees to be increased [as from] 21 Jan

(slang) to experience or express a sudden fear, sudden terror, shock, or the like, by or as if by making such an exclamation.


ยาตรา

ยาตรา • (yâat-dtraa) (abstract noun การยาตรา)

yâat-dtraa (romanization)
การยาตรา (abstract-noun)

From Pali yātrā (“going, marching; travel, journey; navigation; etc”) or Sanskrit यात्रा (yātrā, idem); perhaps via Old Khmer yātrā, yatra (“to go or cause to go in procession; procession, parade; etc”). Cognate with Modern Khmer យាត្រា (yiətraa).

bor

(elegant) to go or cause to go, especially in procession.


ชี้ต้าน

th-verb

ชี้ต้าน • (chíi-dtâan) (abstract noun การชี้ต้าน)

chíi-dtâan (romanization)
การชี้ต้าน (abstract-noun)

/t͡ɕʰiː˦˥.taːn˥˩/

From ชี้ (chíi, “to point out; to indicate”) + ต้าน (dtâan, “to speak; to tell”).

com

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 138:
ครั้นคิดครั้นรีบเร้ง วางไป นบนอบภูธรทูล บ่อย้าน ความผิดแผกไผรชรงง โชรมโจทย ก็ดี ขอจงพระชี้ต้าน ไตร่ตรา
krán kít krán rîip-réng · waang bpai · nóp-nɔ̂ɔp puu-tɔɔn tuun · bɔ̀ɔ yáan · kwaam-pìt pɛ̀ɛk pǎi chang · choom jòot · gɔ̂ɔ-dii · kɔ̌ɔ jong prá chíi-dtâan · dtrài-dtraa
Upon thinking so, he then with dispatch went forth to pay homage to the Bearer of the Earth and, without fear, asked about the offences, of which some people that hated him might have jointly accused him, saying: "May it please Your Majesty to explain [to me the charges they laid against me] and consider [my reply thereto]."

(archaic) to point out, to indicate, to specify, to stipulate; to explain, to clarify, to demonstrate.


ปัดถู

th-verb

ปัดถู • (bpàt-tǔu) (abstract noun การปัดถู)

bpàt-tǔu (romanization)
การปัดถู (abstract-noun)

/pat̚˨˩.tʰuː˩˩˦/


ต่อยอด

ต่อยอด • (dtɔ̀ɔ-yɔ̂ɔt) (abstract noun การต่อยอด)

dtɔ̀ɔ-yɔ̂ɔt (romanization)
การต่อยอด (abstract-noun)

/tɔː˨˩.jɔːt̚˥˩/

From ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to extend, to prolong; to join, to connect; to build, construct, or create”) + ยอด (yɔ̂ɔt, “top”); possibly calque of English build on.

com

(neologism) to build on: to add to and develop something that already exists


แล้วเสร็จ

th-verb

แล้วเสร็จ • (lɛ́ɛo-sèt)

แล้ว (lɛ́ɛo) + เสร็จ (sèt).

th-l

แล้ว (lɛ́ɛo)


ท้องร่วง

th-verb

ท้องร่วง • (tɔ́ɔng-rûuang)

/tʰɔːŋ˦˥.rua̯ŋ˥˩/

From ท้อง (tɔ́ɔng, “stomach”) + ร่วง (rûuang, “to drop; to fall”).


หกล้ม

th-verb

หกล้ม • (hòk-lóm) (abstract noun การหกล้ม)

hòk-lóm (romanization)
การหกล้ม (abstract-noun)

From หก (hòk, “to fall”) + ล้ม (lóm, “to fall”).


ล้มเลิก

th-verb

ล้มเลิก • (lóm-lə̂ək) (abstract noun การล้มเลิก)

lóm-lə̂ək (romanization)
การล้มเลิก (abstract-noun)

From ล้ม (lóm, “to cancel”) + เลิก (lə̂ək, “to discontinue”).

com

(transitive, of an activity, hope, etc) to give up; to quit; to cancel; to discontinue.


รีดนม

th-verb

รีดนม • (rîit-nom) (abstract noun การรีดนม)

rîit-nom (romanization)
การรีดนม (abstract-noun)

From รีด (rîit, “to squeeze”) + นม (nom, “milk”).


เสล่อ

th-verb

เสล่อ • (sà-lə̀ə) (abstract noun การเสล่อ)

sà-lə̀ə (romanization)
การเสล่อ (abstract-noun)

/sa˨˩.lɤː˨˩/

เสร่อ เสร่อ#Thai


ขึง

kʉ̌ng (romanization)
การขึง (abstract-noun)

Cognate with Lao ຂຶງ (khưng), ຄຶງ (khưng).


ออกดอก

ออกดอก • (ɔ̀ɔk-dɔ̀ɔk) (abstract noun การออกดอก)

ɔ̀ɔk-dɔ̀ɔk (romanization)
การออกดอก (abstract-noun)

/ʔɔːk̚˨˩.dɔːk̚˨˩/

com

ออก (ɔ̀ɔk) + ดอก (dɔ̀ɔk)


ประเคน

th-verb

ประเคน • (bprà-keen) (abstract noun การประเคน)

bprà-keen (romanization)
การประเคน (abstract-noun)

From Old Khmer ព្រគេន (pragena, pragēna), ប្រគេន (bragena, “to give or offer (something to a monk)”); extended forms of Angkorian Old Khmer គេន៑ (gen, “to move; to put forward; to present; to offer; etc”). Cognate with Modern Khmer ប្រគេន (prɑɑkein), Mon ဗ္ဂိန်.

cog

to give or offer (something to a priest) by or as if by handing, especially as part of a ceremony or rite.

ประเคนหมัด

to punch; to hook
 (literally) to offer a fist

(slang, humorous, sarcastic) to present; to offer.


ปิดสวิตช์

th-verb

ปิดสวิตช์ • (bpìt-sà-wít) (abstract noun การปิดสวิตช์)

bpìt-sà-wít (romanization)
การปิดสวิตช์ (abstract-noun)

From ปิด (bpìt, “to turn off”) + สวิตช์ (sà-wít, “switch”).

com

2019 May 19, “ธนาธรสุดตัวลุยปิดสวิตช์ คสช.”, in ข่าวสด, Bangkok: มติชน, retrieved 2019-05-22:

ต้องติดตามด้วยว่า นายธนาธรและพรรคอนาคตใหม่จะปิดสวิตช์ คสช.ได้สำเร็จหรือไม่

dtɔ̂ng dtìt-dtaam dûai wâa · naai tá-naa-tɔɔn lɛ́ pák à-naa-kót mài jà bpìt-sà-wít · kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ dâai sǎm-rèt rʉ̌ʉ mâi

[We] also need to make a follow up as to [whether] or not Mr Thanathon and the Future Forward Party will succeed in switching off the NCPO.

2019 May 15, “สูตรขั้วที่สามปิดสวิตช์ คสช.”, in MSN ข่าว, Bangkok: MSN, retrieved 2019-05-22:

สูตรที่ ๓ ภูมิใจไทย ประชาธิปัตย์ ชาติไทยพัฒนา เพื่อไทย อนาคตใหม่ เสรีรวมไทย...จะได้เสียงสนับสนุนประมาณ ๓๗๖ เสียง...พอที่จะปิดสวิตช์ ส.ว.

sùut tîi · sǎam · puum-jai tai · bprà-chaa-tí-bpàt · châat tai pát-tá-naa · pʉ̂ʉa tai · à-naa-kót mài · sěe-rii ruuam tai ... jà dâai sǐiang sà-nàp-sà-nǔn bprà-maan · sǎam-rɔ́ɔi jèt-sìp hòk · sǐiang ... pɔɔ tîi jà bpìt-sà-wít · sɔ̌ɔ-wɔɔ

The third formula: [the combination of] Phum Chai Thai, Democrats, Chat Thai Phatthana, Phuea Thai, Future Forward, Seri Ruam Thai... would gain around 376 votes in support,... [which is] enough for switching off the Senators.

(slang) to end the roles or functions (of); to stop or prevent from functioning or from being in operation or power; to disable; to deactivate.


ไล่ผี

th-verb

ไล่ผี • (lâi-pǐi) (abstract noun การไล่ผี)

lâi-pǐi (romanization)
การไล่ผี (abstract-noun)


กวัก

gwàk (romanization)
การกวัก (abstract-noun)


ใส่ไฟ

ใส่ไฟ • (sài-fai) (abstract noun การใส่ไฟ)

sài-fai (romanization)
การใส่ไฟ (abstract-noun)

From ใส่ (sài, “to put; to insert; to add”) + ไฟ (fai, “fire”).

com

(now rare) to supply (a fire, stove, etc) with fuel; to feed (a fire); to replenish; to stoke.

(now rare) to cremate (a corpse); to set a fire for cremation (of a corpse); to start cremation (of a corpse).

(idiomatic) to foment, aggravate, or intensify (discord, discontent, etc).


ใส่เกียร์หมา

th-verb

ใส่เกียร์หมา • (sài-giia-mǎa)

From ใส่ (sài, “to insert”) + เกียร์ (“gear”) + หมา (mǎa, “dog”); literally "to insert a dog gear", meaning to adjust the gear for a dog's speed or to use the gear(s) of a dog.

com

2019 January 26, “เซียนไก่ใส่เกียร์หมาหนีกระเจิงหลังตำรวจล้อมจับลอบเล่นพนันชนไก่ในสวนยาง”, in Sanook!, Bangkok: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2019-05-25:

siian gài sài-giia-mǎa nǐi grà-jəəng lǎng dtam-rùuat lɔ́ɔm jàp lɔ̂ɔp lên pá-nan chon-gài nai sà-wá-ná-yaang

Cock[fight] betters ran away to all directions using a dog gear after being hemmed in by police [who tried to] arrest [them] for secretly holding cockfight bets in a rubber garden.

2017 November 22, “ใส่เกียร์หมาก็ไม่รอด ตร. รวบหนุ่มลำพูนตกเป็นทาสยานรก”, in 77jowo, Bangkok: 77jowo, retrieved 2019-05-25:

sài-giia-mǎa gɔ̂ mâi rɔ̂ɔt · dtɔɔ-rɔɔ · rûuap nùm lam-puun dtòk bpen tâat yaa-nrók

Using a dog gear does not [help him] survive: police [successfully] bust a Lamphun lad [who has] become a hell drug slave.

(slang, humorous, derogatory) to run, run away, or escape with great speed, like a dog running or running away.


ตกปลา

th-verb

ตกปลา • (dtòk-bplaa) (abstract noun การตกปลา)

dtòk-bplaa (romanization)
การตกปลา (abstract-noun)


เวทนา

เวทนา • (wêet-tá-naa) (abstract noun การเวทนา or ความเวทนา)

wêet-tá-naa (romanization)
การเวทนา (abstract-noun)
ความเวทนา (abstract-noun)
เพทนา (alternative)

From Pali vedanā (“ache; agony; misery; pain; soreness; suffering; etc”) or Sanskrit वेदना (vedanā, idem); possibly via Old Khmer veddanā (“feeling, sensation; ache, agony, misery, pain, soreness, suffering”). Cognate with Modern Khmer វេទនា (veittĕəʼniə).

bor

to feel pity (for, on, etc); to take pity (on); to ache (for); to commiserate.


พลี

pá-lii (romanization)
การพลี (abstract-noun)
พลิ (alternative)

From Pali bali (“tax; impost; levy; etc”); ultimately from Sanskrit बलि (bali, “idem”). Cognate with Modern Khmer ពលី (pĕəʼlii).

(elegant) to worship, especially with an offering; to make a tribute (to); to offer in worship or as tribute; to dedicate.


พลี

plii (romanization)
การพลี (abstract-noun)

Uncertain. Cognate with Modern Khmer ពលី (pĕəʼlii).

(archaic) to invite, invoke, bring (out), or take (out), especially through a rite.

(elegant, chiefly poetic) to sacrifice: to give up for the sake of other considerations.


ประมวลกฎหมาย

th-verb

ประมวลกฎหมาย • (bprà-muuan-gòt-mǎai) (abstract noun การประมวลกฎหมาย)

bprà-muuan-gòt-mǎai (romanization)
การประมวลกฎหมาย (abstract-noun)

From ประมวล (bprà-muuan, “to compile, to collect; compilation, collection”) + กฎหมาย (gòt-mǎai, “law”), Compare Lao ປະມວນກົດໝາຍ (pa mūan kot māi); perhaps calque of English legal code.


แก้ไขเพิ่มเติม

th-verb

แก้ไขเพิ่มเติม • (gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm) (abstract noun การแก้ไขเพิ่มเติม)

gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm (romanization)
การแก้ไขเพิ่มเติม (abstract-noun)

/kɛː˥˩.kʰaj˩˩˦.pʰɤːm˥˩.tɤːm˧/

From แก้ไข (gɛ̂ɛ-kǎi, “to correct; to rectify; to fix; to edit”) + เพิ่มเติม (“to add; to supplement”).

com

2019 May 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 69 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-05-28, page 128:

มาตรา ๔ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๒๗๖ แห่งประมวลกฎหมายอาญาซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐

mâat-dtraa · sìi · hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp hòk · hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa sʉ̂ng gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm dooi prá-râat-chá-ban-yàt gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa · (chà-bàp tîi · yîi-sìp hòk) · pút-tá-sàk-gà-ràat · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hòk sìp

Section 4 The provision of Section 276 of the Penal Code, which has been amended by the Act Amending the Penal Code (No. 26), 2560 BE, shall be repealed.

2017 April 6, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-11, archived from the original on 2020-11-01:

ในการนี้ ให้รัฐสภามีอำนาจแก้ไขเพิ่มเติมตามข้อเสนอของศาลฎีกา ศาลรัฐธรรมนูญ หรือองค์กรอิสระ

nai gaan níi · hâi rát-tà-sà-paa mii am-nâat gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm dtaam kɔ̂ɔ-sà-nə̌ə kɔ̌ɔng sǎan-dii-gaa · sǎan-rát-tà-tam-má-nuun · rʉ̌ʉ ong-gɔɔn-ìt-sà-rà

In this respect, the National Assembly shall have the power to make amendments in accordance with the proposals of the Supreme Court of Justice, Constitutional Court, or independent organ.

วุฒิสภาจะต้องให้ความเห็นชอบหรือไม่ให้ความเห็นชอบภายในยี่สิบวันนับแต่วันที่ร่างพระราชบัญญัตินั้นมาถึงวุฒิสภาโดยจะแก้ไขเพิ่มเติมใด ๆ มิได้

wút-tí-sà-paa jà dtɔ̂ng hâi kwaam-hěn-chɔ̂ɔp rʉ̌ʉ mâi hâi kwaam-hěn-chɔ̂ɔp paai-nai yîi sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan tîi râang-prá-râat-chá-ban-yàt nán maa tʉ̌ng wút-tí-sà-paa dooi jà gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm dai · dai · mí dâai

The Senate must give approval or disapproval within twenty days reckoned from the date on which such bill arrives at the Senate, without making any amendment [thereto].


เสียโฉม

th-verb

เสียโฉม • (sǐia-chǒom) (abstract noun การเสียโฉม or ความเสียโฉม)

sǐia-chǒom (romanization)
การเสียโฉม (abstract-noun)
ความเสียโฉม (abstract-noun)

/sia̯˩˩˦.t͡ɕʰoːm˩˩˦/

From เสีย (sǐia, “to lose”) + โฉม (chǒom, “shape, figure, form, condition; appearance, look”).

com

1910 April 15, “กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. ๑๒๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 25 (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, published 1910-06-01, หมวดที่ ๒ ความผิดฐานประทุษฐร้ายแก่ร่างกาย, page 263:

มาตรา ๒๕๖ ผู้ใดกระทำประทุษฐร้ายแก่ร่างกายจนมีผลถึงสาหัสแก่ผู้ถูกกระทำร้าย คือว่า...(๖) ถึงรูปหน้าเสียโฉมติดตัวก็ดี...ประทุษฐร้ายแก่ร่างกายอย่างสาหัส มันต้องรวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีขึ้นไปจนถึงเจ็ดปี

mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi hâa-sìp hòk · pûu dai grà-tam bprà-tút-sà-ráai gɛ̀ɛ râang-gaai jon mii pǒn tʉ̌ng sǎa-hàt gɛ̀ɛ pûu tùuk grà-tam ráai · kʉʉ wâa ... (hòk) · tʉ̌ng rûup nâa sǐia-chǒom dtìt-dtuua gɔ̂ɔ-dii ... bprà-tút-sà-ráai gɛ̀ɛ râang-gaai yàang sǎa-hàt · man dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sɔ̌ɔng bpii kʉ̂n bpai jon tʉ̌ng jèt bpii

Section 256 Anyone who commits a bodily assault to the degree that casts a serious impact upon the person assaulted, that is to say,... (6) to the extent that the facial appearance is disfigured permanently;... [is said] to commit a serious bodily assault. He shall be liable to imprisonment from two years up to seven years.

1956 November 13, “ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. ๒๔๙๙”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, archived from the original on 2020-07-09, หมวด ๒ ความผิดต่อร่างกาย:

มาตรา ๒๙๗ ผู้ใดกระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกายจนเป็นเหตุให้ผู้ถูกกระทำร้ายรับอันตรายสาหัสต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงสิบปีและปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงสองแสนบาท อันตรายสาหัสนั้น คือ...(๔) หน้าเสียโฉมอย่างติดตัว...

mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi gâao-sìp jèt · pûu dai grà-tam kwaam-pìt tǎan tam-ráai-râang-gaai jon bpen hèet hâi pûu tùuk grà-tam ráai ráp an-dtà-raai-sǎa-hàt dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ hòk dʉʉan tʉ̌ng sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ nʉ̀ng mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sɔ̌ɔng sɛ̌ɛn bàat · an-dtà-raai-sǎa-hàt nán · kʉʉ ... (sìi) · nâa sǐia-chǒom yàang dtìt-dtuua ...

Section 297 Anyone who commits an offence of bodily assault to the extent that causes the person assaulted to undergo serious harm shall be liable to imprisonment from six months to ten years and a fine from ten thousand baht to two hundred thousand baht. Such serious harm includes:... (4) the face being disfigured permanently...


อุตส่าห์

th-verb

อุตส่าห์ • (ùt-sàa) (abstract noun การอุตส่าห์ or ความอุตส่าห์)

ùt-sàa (romanization)
การอุตส่าห์ (abstract-noun)
ความอุตส่าห์ (abstract-noun)
อุตสาห (alternative)
อุตสาหะ (alternative)
อุษาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อุสส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)
อุสสาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อตส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)

/ʔut̚˨˩.saː˨˩/

From Sanskrit उत्साह (utsāha, “enthusiasm, zeal; resolution, firmness, strong will; strength, power, energy, effort, strenuous and continuous exertion; etc”); perhaps via Old Khmer otsā, *utsāha (“to work hard; to strive; to exert (oneself, every effort, etc)”). Cognate with Thai อุตสาหะ (ùt-sǎa-hà), Modern Khmer ឧស្សាហៈ (ʼuhsaahaʼ).

bor

2019 March 4, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in ใครวะเนี่ย...ใครถีบกูวะ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:

นั่งก่อน นั่งก่อน ฟังข่าวเด็ดอีเรณู อุตส่าห์อมไว้ตั้งแต่บนรถไฟ

nâng gɔ̀ɔn · nâng gɔ̀ɔn · fang kàao dèt ii ree-nuu · ùt-sàa om wái dtâng-dtɛ̀ɛ bon rót-fai

Sit [down] first, sit [down] first, [and] listen to [this] hot news [about] I Renu, [which] I've tried not to disclose since [we're] on the train!

(now often used sarcastically) to make an effort (to); to take pains (to); to try hard; to work hard; to strive; to exert (oneself, every effort, etc).


เทิน

təən (romanization)
การเทิน (abstract-noun)


ล่วงล้ำ

th-verb

ล่วงล้ำ • (lûuang-lám) (abstract noun การล่วงล้ำ)

lûuang-lám (romanization)
การล่วงล้ำ (abstract-noun)

From ล่วง (lûuang, “to pass; to elapse; to go beyond; etc”) + ล้ำ (lám, “to go beyond; to exceed; etc”).

com

2019 May 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 69 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-05-30, page 133:

มาตรา ๓๖๖/๑ ผู้ใดกระทำเพื่อสนองความใคร่ของตนโดยการใช้อวัยวะเพศของตนล่วงล้ำอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือช่องปากของศพ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / nʉ̀ng · pûu dai grà-tam pʉ̂ʉa sà-nɔ̌ɔng kwaam-krâi kɔ̌ɔng dton dooi gaan-chái à-wai-yá-wá-pêet kɔ̌ɔng dton lûuang-lám à-wai-yá-wá-pêet · tá-waan-nàk · rʉ̌ʉ chɔ̂ng-bpàak kɔ̌ɔng sòp · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sǎam bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən hòk mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp

Section 366/1 Anyone who commits [any act] in order to satisfy his own desire by penetrating the genital organ, anus, or oral cavity of a corpse using his own genital organ, shall be liable to imprisonment for not more than three years, or a fine of not exceeding sixty thousand baht, or both.

1918, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพ, “ตอนที่ ๑๓”, in พงษาวดาร เรื่อง เรารบพม่า ครั้งกรุงธนฯ แลกรุงเทพฯ, โรงพิมพ์ไทย ถนนรองเมือง:

ห้ามอย่าให้ไทยไปล่วงล้ำเขตรแดนของอังกฤษ

hâam-yàa-hâi tai bpai lûuang-lám kèet-dɛɛn kɔ̌ɔng ang-grìt

To prohibit the Thais from invading the English borders.

to move, go, come, or pass in, into, or through, especially wrongfully or without right: to invade, to penetrate, to trespass, to violate, to infringe, to encroach, to entrench, etc.


เกลือก

th-verb

เกลือก • (glʉ̀ʉak) (abstract noun การเกลือก)

glʉ̀ʉak (romanization)
การเกลือก (abstract-noun)

Uncertain. Extended as กระเลือก and กระเกลือก. Compare Lao ເກືອກ (kư̄ak), Northern Thai ᨠᩖᩮᩬᩥᨠ, Khün ᨠᩮᩨ᩠ᨠ, Lü ᦵᦂᦲᧅᧈ (k̇oek¹), Shan ၵိူၵ်ႇ (kòek).

cog

Lü ᦵᦂᦲᧅᧈ (k̇oek¹)

(somewhat archaic) to roll about; to roll around; to roll over; to wallow.


บาก

bàak (romanization)
การบาก (abstract-noun)


สมคบ

th-verb

สมคบ • (sǒm-kóp) (abstract noun การสมคบ)

sǒm-kóp (romanization)
การสมคบ (abstract-noun)


มั่ง

มั่ง • (mâng) (abstract noun การมั่ง or ความมั่ง)

mâng (romanization)
การมั่ง (abstract-noun)
ความมั่ง (abstract-noun)


หมาง

mǎang (romanization)
การหมาง (abstract-noun)


โกอินเตอร์

โกอินเตอร์ • (goo-in-dtəə) (abstract noun การโกอินเตอร์ or ความโกอินเตอร์)

goo-in-dtəə (romanization)
การโกอินเตอร์ (abstract-noun)
ความโกอินเตอร์ (abstract-noun)

(slang) to go global; to go to an international level.


อวยพร

อวยพร • (uai-pɔɔn) (abstract noun การอวยพร)

uai-pɔɔn (romanization)
การอวยพร (abstract-noun)

Compound of อวย (uai, “to give”) + พร (pɔɔn, “blessing”).

com+

(transitive or intransitive) to give a blessing (to); to express a good wish (for); to wish (someone something).


สาปส่ง

th-verb

สาปส่ง • (sàap-sòng) (abstract noun การสาปส่ง)

sàap-sòng (romanization)
การสาปส่ง (abstract-noun)

From สาป (sàap, “to curse”) + ส่ง (sòng, “to send (off)”).

com

(idiomatic) to end a relation or friendship with someone furiously.


ฉีดยา

th-verb

ฉีดยา • (chìit-yaa) (abstract noun การฉีดยา)

chìit-yaa (romanization)
การฉีดยา (abstract-noun)

/t͡ɕʰiːt̚˨˩.jaː˧/


ฉวย

chǔai (romanization)
การฉวย (abstract-noun)

→ Lao: ສວຍ (suāi)

/t͡ɕʰua̯j˩˩˦/


คลอก

klɔ̂ɔk (romanization)
การคลอก (abstract-noun)

Uncertain.
Compare Khmer កំលោច (kɑmlooc, “to burn to ashes”), Old Chinese 絡 (*ɡ·raːɡ, “to enmesh; to wrap around”).

cog

2024 May 23, “ไฟไหม้กุฏิเก่าวัดสวนแก้ว เด็กวัดเสียชีวิต 3 คน”, in thaipbs.or.th:

เด็กวัดถูกไฟคลอกเสียชีวิต 3 คน

dèk-wát tùuk fai klɔ̂ɔk sǐia-chii-wít · sǎam · kon

Three temple kids were engulfed [and] killed by fire.

(of fire) to engulf; to enclose; to encircle.


มุสา

mú-sǎa (romanization)
การมุสา (abstract-noun)

Borrowed from Pali musā. Doublet of มฤษา.


ยวบ

yûuap (romanization)
การยวบ (abstract-noun)


ย้วย

yúai (romanization)
การย้วย (abstract-noun)

to bias; to be awry; to be aslant; to be askew.


เคลียร์

th-verb

เคลียร์ • (kliia) (abstract noun การเคลียร์)

kliia (romanization)
การเคลียร์ (abstract-noun)

เคลียร์พื้นที่

เคลียร์ถนน

เคลียร์ห้อง

เคลียร์โต๊ะ

(colloquial) to clear: to empty; to make empty; to make free of something undesirable or unpleasant; to make free of any obstructions or unwanted things.

เคลียร์ทุกประเด็น

(colloquial) to clear: to clear up; to clarify; to explain; to make someone clear about something; to talk over.

เคลียร์บัญชี

เคลียร์หนี้

(colloquial) to settle: to close or finalise by payment; to pay in whole.

ต้องเคลียร์งานก่อน

เคลียร์งานค้างหลังหยุดยาว

To finish the pending work after a long break

(colloquial) to finish; to finalise; to complete in whole; to get done in whole.


ใส่เดี่ยว

ใส่เดี่ยว • (sài-dìao) (abstract noun การใส่เดี่ยว)

sài-dìao (romanization)
การใส่เดี่ยว (abstract-noun)

From ใส่ (sài, “to insert; to put (in)”) + เดี่ยว (dìao, “alone; singly; solely; solo”).

com

(slang) to engage in or pick a personal or one on one fight or quarrel.


วุ่น

wûn (romanization)
การวุ่น (abstract-noun)


เข้าตา

th-verb

เข้าตา • (kâo-dtaa) (abstract noun การเข้าตา)

kâo-dtaa (romanization)
การเข้าตา (abstract-noun)

From เข้า (kâo, “to enter”) + ตา (dtaa, “eye”).

com

(idiomatic) to attract someone's attention, favour, or liking.


กระเด็น

th-verb

กระเด็น • (grà-den) (abstract noun การกระเด็น)

grà-den (romanization)
การกระเด็น (abstract-noun)


แปรรูป

แปรรูป • (bprɛɛ-rûup) (abstract noun การแปรรูป)

bprɛɛ-rûup (romanization)
การแปรรูป (abstract-noun)


เฉด

chèet (romanization)
การเฉด (abstract-noun)

/t͡ɕʰeːt̚˨˩/


กระดิก

กระดิก • (grà-dìk) (abstract noun การกระดิก)

grà-dìk (romanization)
การกระดิก (abstract-noun)


ประณาม

ประณาม • (bprà-naam) (abstract noun การประณาม)

bprà-naam (romanization)
การประณาม (abstract-noun)

From Sanskrit प्रणाम (praṇāma, “salutation; prostration; obeisance”). Cognate with Khmer ប្រណាម (prɑɑnaam). Compare Pali paṇāma, from which Thai ปณาม is derived.

bor

1916, กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, “สรรคที่ ๗”, in พระนลคำฉันท์, Bangkok: n.p.:

ภูมินทร์นรินทร์จง จรให้นิกรประณาม

puu-min ná-rin jong · jà-rá hâi ní-gɔɔn bprà-naam

May Lord of Land, Lord of Men, come out for the people to adore.

1913, พระยาศรีสุนทรโวหาร (ผัน สาลักษณ), “ศุภมัสดุ”, in อิลราชคำฉันท์, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 2000:

ข้าขอเทอดทศนักข์ประณามคุณพระศรี สรรเพ็ชญ์พระผู้มี พระภาค

kâa kɔ̌ɔ tə̂ət tót-sà-nák bprà-naam kun prá sǐi · sǎn-pét prá pûu mii · prá pâak

I should like to raise [my] ten fingers to pay homage to the virtue of His Holiness the Glorious Omniscient, the one who enjoys sacred bliss.

(Can we date this quote?), กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา, “อลินจิตต์คำฉันท์”, in อลินจิตต์คำฉันท์, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1928:

วาจีกายจิตรน้อมประนอมนขประณาม นบรัตนทั้งสาม ประเสริฐ

waa-jii gaai jì-dtrà nɔ́ɔm bprà-nɔɔm ná-kà bprà-naam · nóp rát-ná táng sǎam · bprà-sə̀ət

[With my] speech, action, and mind humbled, [I hereby] press [my] fingers [together] to pay homage [and] obeisance unto the three Excellent Gems.

(elegant) to salute, to worship; to praise, to extol.

2019 June 6, “กลุ่ม นศ. แม่โจ้ มธ. ค้านสืบทอดอำนาจ ประณามศิษย์เก่าหนุนบิ๊กตู่ในสภา”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2019-06-07:

glùm · nɔɔ-sɔ̌ɔ · mɛ̂ɛ-jôo · mɔɔ-tɔɔ · káan sʉ̀ʉp-tɔ̂ɔt am-nâat · bprà-naam sìt-gào nǔn bík dtùu nai sà-paa

Groups of students [from] Maejo [and] TU oppose [the military's] succeeding to power [and] condemn alumni [for] supporting Big Tu in parliament

2019 June 4, “ยูเอ็นประณามกองทัพซูดานสังหารประชาชน”, in กรุงเทพธุรกิจ, Bangkok: กรุงเทพธุรกิจ มีเดีย, retrieved 2017-06-07:

ยูเอ็นประณามกองทัพซูดานสังหารประชาชน

yuu-en bprà-naam gɔɔng-táp suu-daan sǎng-hǎan bprà-chaa-chon

UN denounces Sudan's army for killing citizens

2017 May 25, “สื่อไร้พรมแดนประณามรัฐบาล คสช. ๓ ปีปิดเสรีภาพสื่อปราบนักกิจกรรม”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2019-06-07:

สื่อไร้พรมแดนประณามรัฐบาล คสช. ๓ ปีปิดเสรีภาพสื่อ ปราบนักกิจกรรม

sʉ̀ʉ rái prom-dɛɛn bprà-naam rát-tà-baan · kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ · sǎam · bpii bpìt sěe-rii-pâap sʉ̀ʉ · bpràap nák-gìt-jà-gam

Reporters sans frontières condemns NCPO government [for] shutting down press freedom [and] suppressing activists [during its] three years [in power]

to denounce, to condemn; to banish, to expel.


ประนาม

th-verb

ประนาม • (bprà-naam) (abstract noun การประนาม)

bprà-naam (romanization)
การประนาม (abstract-noun)

ประณาม ประณาม#Thai


จัดแจง

จัดแจง • (jàt-jɛɛng) (abstract noun การจัดแจง)

jàt-jɛɛng (romanization)
การจัดแจง (abstract-noun)

/t͡ɕat̚˨˩.t͡ɕɛːŋ˧/

From จัด (jàt, “to arrange, to order, to put in order; to regulate, to conduct; etc”) + แจง (jɛɛng, “to distribute; to allocate; to apportion; etc”).


สบถ

sà-bòt (romanization)
การสบถ (abstract-noun)

From Pali sapatha (“oath; swearing”); possibly via Old Khmer spota, spot, spotta, spipāṭa, ssapāṭa, *śapatha (“to swear; to vow; to pledge; to take an oath”) or Angkorian Old Khmer śapatha, śapata, śapatta (idem). Cognate with Modern Khmer ស្បថ (sbɑt).

(elegant) to swear; to vow; to pledge; to take an oath.

to swear: to use profane oaths or language.


เปลื้อง

th-verb

เปลื้อง • (bplʉ̂ʉang) (abstract noun การเปลื้อง)

bplʉ̂ʉang (romanization)
การเปลื้อง (abstract-noun)


พิรุธ

พิรุธ • (pí-rút) (abstract noun การพิรุธ)

pí-rút (romanization)
การพิรุธ (abstract-noun)
วิรุธ (alternative)
พิรุทธ (alternative archaic dated obsolete)
วิรุทธ (alternative archaic dated obsolete)
พิรุทธ์ (alternative archaic dated obsolete)
วิรุทธ์ (alternative archaic dated obsolete)

From Pali viruddha (“contrary, repugnant, incompatible; doubtful, questionable; uncertain, precarious; etc”) or Sanskrit विरुद्ध (viruddha, idem). Compare Old Khmer viruddha (“opposition, contention, dispute, difference, variance; to be at variance, to have a disagreement or dispute”). Cognate with Modern Khmer ពិរុទ្ធ (pirut), វិរុទ្ធ (virut).

cog

1869, เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค), “๕๓. ทำสังคายนาพระไตรปิฎก”, in สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, editor, พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๑, 6th edition, Bangkok: กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1988, →ISBN, retrieved 2019-06-08:

พระเจ้าอยู่หัว...ถามพระราชาคณะทั้งปวงว่า พระไตรปิฎกธรรมทุกวันนี้ยังถูกต้องบริบูรณ์อยู่หรือพิรุธผิดเพี้ยนประการใด

prá jâao-yùu-hǔua ... tǎam prá raa-chaa-ká-ná táng-bpuuang wâa · prá dtrai-bpì-dòk-gà tam túk-wan-níi yang tùuk-dtɔ̂ng bɔɔ-rí-buun yùu rʉ̌ʉ pí-rút pìt-píian bprà-gaan dai

His Majesty the Lord Over the Heads...asked all the Holy Patriarchs if the dharma in the Three Holy Canons nowadays was still correct and complete or had become corrupted and inaccurate in any manner.

พระธรรมทินเถรเจ้าผู้เป็นมหาเถรอยู่ ณ เมืองนพีสีนคร คือ เมืองเชียงใหม่ พิจารณาเห็นว่า พระไตรปิฎกพิรุธมาก...จึงถวายพระพรแก่พระเจ้าศิริธรรมจักรวรรดิ์ดิลกราชซึ่งเสวยราชสมบัติ ณ เมืองเชียงใหม่ว่า จะชำระพระปริยัติธรรมให้บริบูรณ์

prá tam-má tin-ná těe-rá jâao pûu bpen má-hǎa-těen yùu · nɔɔ · mʉʉang ná-pii-sǐi ná-kɔɔn · kʉʉ · mʉʉang chiiang-mài · pí-jaa-rá-naa hěn wâa · prá dtrai-bpì-dòk pí-rút mâak ... jʉng tà-wǎai-prá-pɔɔn gɛ̀ɛ prá-jâao sì-rì tam-má jàk-grà-wàt dì-lók râat sʉ̂ng sà-wə̌əi râat-chá-sǒm-bàt · ná · mʉʉang chiiang-mài wâa · jà cham-rá prá bpà-rí-yát-dtì tam hâi bɔɔ-rí-buun

His Holiness Dharma Dina Thera the Lord, who was the High Priest in the Town of Nabīsī Nagara, that is, the Town of Chiang Mai, had considered and found that the Three Holy Canons were much corrupt... [He] then informed Holy Lord Śiri Dharma Cakravarti Tilaka Rāja, who enjoyed the kingship in the Town of Chiang Mai, that [he] would like to revise the Holy Pariyatti Dharma for [its] perfection.

1885, หลวงทวยหาญรักษา (เพิ่ม), “นิราศเมืองหลวงพระบาง”, in นิราศเมืองหลวงพระบาง และรายงานปราบเงี้ยว, 4th edition, Bangkok: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 2005, retrieved 2019-06-08:

น้ำจะกินดินข้างใต้เอาใช้แช่ เป็นยาแก้ธาตุพิรุธช่วยอุดหนุน

náam jà gin din kâang dtâai ao chái chɛ̂ɛ · bpen yaa gɛ̂ɛ tâat pí-rút chûai ùt-nǔn

Use the clay underneath to cool [your] drinking water – [this] is a medicine [which] heals [your] corrupt elements [and] helps support [your health].

2019 June 8 (last accessed), “๒๕ นิทานเรื่องนางกะเชอรั่ว”, in ประชุมปกรณัมภาคที่ ๕ นนทุกปกรณัม, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1926:

สาขาพฤกษานี้พิรุธนักจะหักลง ขอเชิญเสด็จจงพลัน

sǎa-kǎa prʉ́k-sǎa níi pí-rút nák jà hàk long · kɔ̌ɔ chəən sà-dèt jong plan

The branches of this tree are so dilapidated and likely to break down. [I] beg [you] to leave [the tree] at once.

(archaic) to vary, to change, to undergo change; to be or become corrupt or perverted; to be or become inaccurate, incorrect, or imperfect; to be in or fall into bad or poor condition; to deteriorate; to depreciate; to decline in condition, value, etc.


แปรปรวน

th-verb

แปรปรวน • (bprɛɛ-bpruuan) (abstract noun การแปรปรวน or ความแปรปรวน)

bprɛɛ-bpruuan (romanization)
การแปรปรวน (abstract-noun)
ความแปรปรวน (abstract-noun)

to change; to fluctuate; to be uncertain.


ละเลง

ละเลง • (lá-leeng) (abstract noun การละเลง)

lá-leeng (romanization)
การละเลง (abstract-noun)


กระเซ็น

กระเซ็น • (grà-sen) (abstract noun การกระเซ็น)

grà-sen (romanization)
การกระเซ็น (abstract-noun)


ดั้น

dân (romanization)
การดั้น (abstract-noun)


ด้น

dôn (romanization)
การด้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ດົ້ນ (don), Shan လူၼ်ႈ (lūun).


ด้นถอยหลัง

ด้นถอยหลัง • (dôn-tɔ̌i-lǎng) (abstract noun การด้นถอยหลัง)

dôn-tɔ̌i-lǎng (romanization)
การด้นถอยหลัง (abstract-noun)

/don˥˩.tʰɔj˩˩˦.laŋ˩˩˦/

From ด้น (dôn) + ถอย (tɔ̌i) + หลัง (lǎng).


โผน

pǒon (romanization)
การโผน (abstract-noun)


จบเห่

จบเห่ • (jòp-hèe) (abstract noun การจบเห่)

jòp-hèe (romanization)
การจบเห่ (abstract-noun)

→ Khmer: ចប់ហើយ (cɑphaəy)

/t͡ɕop̚˨˩.heː˨˩/

From จบ (jòp, “to end”) + เห่ (hèe, “a singing pattern used in certain rites; song so sung”).

com

(idiomatic, now rare) to end one's voice; to have no more voice; to shut one's mouth up.

(idiomatic, now rare) to end; to terminate; to discontinue.

(idiomatic) to be finished, to be doomed, to be done for, to be undone; to come to or be at a dead end, to have or see no hope, to have or see no way out.


ประชด

th-verb

ประชด • (bprà-chót) (abstract noun การประชด or ความประชด)

bprà-chót (romanization)
การประชด (abstract-noun)
ความประชด (abstract-noun)


แดกดัน

แดกดัน • (dɛ̀ɛk-dan) (abstract noun การแดกดัน or ความแดกดัน)

dɛ̀ɛk-dan (romanization)
การแดกดัน (abstract-noun)
ความแดกดัน (abstract-noun)

From แดก (dɛ̀ɛk, “to push; to press”) + ดัน (dan, “idem”).

com

to attack or ridicule with satire; to speak ironically (of); to lampoon.


แป้ก

th-verb

แป้ก • (bpɛ̂k) (abstract noun การแป้ก or ความแป้ก)

bpɛ̂k (romanization)
การแป้ก (abstract-noun)
ความแป้ก (abstract-noun)

Onomatopoeic, from the sound of something hitting the floor after missing its target.

(slang) to flop: to fail, to be or become a failure.


แป๊ก

แป๊ก • (bpɛ́k) (abstract noun การแป๊ก or ความแป๊ก)

bpɛ́k (romanization)
การแป๊ก (abstract-noun)
ความแป๊ก (abstract-noun)

แป้ก แป้ก#Thai


ประณต

ประณต • (bprà-nót) (abstract noun การประณต)

bprà-nót (romanization)
การประณต (abstract-noun)

From Sanskrit प्रणत (praṇata, “bent; bowed; etc”). Compare Pali paṇata, from which Thai ปณต is derived.

bor

(elegant, chiefly literary or poetic) to pay respect by or as if by bowing; to humble oneself in order to show respect; to pay deep respect or homage; to make obeisance.


จังกอบ

th-verb

จังกอบ • (jang-gɔ̀ɔp) (abstract noun การจังกอบ)

jang-gɔ̀ɔp (romanization)
การจังกอบ (abstract-noun)
จกอบ (alternative)
เชิงกอบ (alternative)

/t͡ɕaŋ˧.kɔːp̚˨˩/

From Pre-Angkorian Old Khmer caṃkop, caṃkap (“that which is collected”), extended forms of ckop, *chkop (“to collect, to gather; to impose, to levy”).


ปริตยาค

ปริตยาค • (bpà-rít-dtà-yâak) (abstract noun การปริตยาค)

bpà-rít-dtà-yâak (romanization)
การปริตยาค (abstract-noun)
ปรตยาค (alternative)
ปริตยาคะ (alternative)
ปรตยาคะ (alternative)

บริจาค บริจาค#Thai

(elegant, archaic) Synonym of บริจาค (bɔɔ-rí-jàak)


ปรตยาค

ปรตยาค • (bpròt-dtà-yâak) (abstract noun การปรตยาค)

bpròt-dtà-yâak (romanization)
การปรตยาค (abstract-noun)

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 63:
พระทรงปรตยาคพ้ยง พระกรรณ พระหฤๅทยทยมสินธุ์ ช่ยวซรึ้ง พระทรงเสชณฉัน พระพิษณุ์ พระภาคยไกรกลึ้งก้งง แผ่นผงร
prá song bpròt-dtà-yâak píiang · prá gan · prá hà-rʉ́-tai tiiam sǐn · chîao sʉ́ng · prá song sěe-chon chǎn · prá pít · prá pâak grai glʉ̂ng gâng · pɛ̀n pà-ngɔ̌ɔn
He makes donations like Karṇa. His heart is equivalent to a swiftly flowing, deep sea. He is as accomplished as Biṣṇu. [He,] Blessed One, is greater than the umbrella hanging over the turned-up earth.

ปริตยาค ปริตยาค#Thai

Alternative form of ปริตยาค (bpà-rít-dtà-yâak)


ซี้ซั้ว

ซี้ซั้ว • (síi-súua) (abstract noun การซี้ซั้ว)

síi-súua (romanization)
การซี้ซั้ว (abstract-noun)

From Teochew 四散 (si3 suan2, “to scatter in all directions; carelessly”).

bor

to do something recklessly or carelessly.


นิมิต

th-verb

นิมิต • (ní-mít) (abstract noun การนิมิต)

ní-mít (romanization)
การนิมิต (abstract-noun)
นิมิตร (alternative archaic dated obsolete)

From Pali nimmita (“to create; to build; etc”); ultimately from Sanskrit निर्मित (nirmita, “created; built; etc”), from which Thai นิรมิต (ní-rá-mít) is derived. Cognate with Khmer និម្មិត (nimmɨt).

der

to do, make, create, cause, produce, or bring about with or as if with magic or supernatural power.


นิมิต

From Pali nimitta (“sign, mark; omen, portent; reason, cause; etc”); ultimately from Sanskrit निमित्त (nimitta, idem). Cognate with Khmer និមិត្ត (nimɨt).


เตรียมตัว

th-verb

เตรียมตัว • (dtriiam-dtuua) (abstract noun การเตรียมตัว)

dtriiam-dtuua (romanization)
การเตรียมตัว (abstract-noun)

From เตรียม (dtriiam, “to prepare; to make or get ready”) + ตัว (dtuua, “body; self”).

com

เตรียมตัวตาย

เตรียมตัวเจ๊ง

เตรียมตัวสอบ

เตรียมตัวเลือกตั้ง

เตรียมตัวก่อนบริจาคเลือด

To prepare oneself before donating blood

(intransitive) to prepare (oneself for something); to make (oneself) ready or to get ready (for something); to brace (oneself) up; to build (oneself) up.


หลอนหู

th-verb

หลอนหู • (lɔ̌ɔn-hǔu) (abstract noun การหลอนหู or ความหลอนหู)

lɔ̌ɔn-hǔu (romanization)
การหลอนหู (abstract-noun)
ความหลอนหู (abstract-noun)

/lɔːn˩˩˦.huː˩˩˦/

From หลอน (lɔ̌ɔn, “to haunt”) + หู (hǔu, “ear”).

com

(slang, of tune, music, etc) to be catchy; to be an earworm; to repeat in a person's mind.


ไปดี

th-verb

ไปดี • (bpai-dii) (abstract noun การไปดี)

bpai-dii (romanization)
การไปดี (abstract-noun)

From ไป (bpai, “to go”) + ดี (dii, “well”); possibly influenced by or calque from Pali sugati (“happiness; happy state or condition”, literally “good course; good going”), from which Thai สุคติ is derived, or sugata (an epithet of the Budda, literally “(one who has) gone well”), from which Thai สุคต is derived.


เก็บกวาด

เก็บกวาด • (gèp-gwàat) (abstract noun การเก็บกวาด)

gèp-gwàat (romanization)
การเก็บกวาด (abstract-noun)

เก็บ (gèp, “to keep; to pick”) + กวาด (gwàat, “to sweep”).


สาธุ

th-verb

สาธุ • (sǎa-tú)

/saː˩˩˦.tʰuʔ˦˥/

to express solemn agreement or ratification, especially by uttering this interjection.

(elegant, figurative) to adore, to worship; to extol, to laud.


วิปลาส

วิปลาส • (wí-bpà-lâat) (abstract noun การวิปลาส or ความวิปลาส)

wí-bpà-lâat (romanization)
การวิปลาส (abstract-noun)
ความวิปลาส (abstract-noun)
วิปลาด (alternative archaic dated obsolete)
พิปลาส (alternative)

From Pali vipallāsa (“perversion; distortion; etc”); ultimately from Sanskrit viprayāsa (“inversion”, literally “throwing around in different directions”).

der

(elegant) to be perverted: to go away from the right, normal, or usual condition, state, or course.

(slang) to go crazy; to be out of one's mind; to be of unsound mind; to be or become insane.


พนม

pá-nom (romanization)
การพนม (abstract-noun)

From Old Khmer bnaṃ (“height; high place; hill, mountain; temple-mountain, mountain on top of which a temple is located, the temple itself; etc”), extended as branomya, from which Thai ประนม is derived. Compare Old Khmer vnaṃ, vnaṃm, vnam; Pre-Angkorian Old Khmer vnaṃ. Cognate with Modern Khmer ភ្នំ (phnum).

bor

พนม พนม#Thai

มือ มือ#Thai

to cause to look like a hill, mountain, or lotus bud, such as พนมมือ (pá-nom mʉʉ; literally "to pá-nom hands"), meaning to press hand palms together in a salute fashion.


กู้ภัย

th-verb

กู้ภัย • (gûu-pai) (abstract noun การกู้ภัย)

gûu-pai (romanization)
การกู้ภัย (abstract-noun)


ตะลึง

ตะลึง • (dtà-lʉng) (abstract noun การตะลึง)

dtà-lʉng (romanization)
การตะลึง (abstract-noun)

to be dumbfound; to be stunned; to be stupefied.


ถลุง

ถลุง • (tà-lǔng) (abstract noun การถลุง)

tà-lǔng (romanization)
การถลุง (abstract-noun)

/tʰa˨˩.luŋ˩˩˦/


ได้แก่

ได้แก่ • (dâai-gɛ̀ɛ)

/daːj˥˩.kɛː˨˩/

From ได้ (dâai, “to get”) + แก่ (gɛ̀ɛ, “to”).

1943 June 19, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-07:

ถ้าส่วนของทายาทนั้นยังมีเหลือ...ก็ให้ได้แก่ผู้สืบสันดานของทายาทนั้น

tâa sùuan kɔ̌ɔng taa-yâat nán yang mii lʉ̌ʉa ... gɔ̂ hâi dâai-gɛ̀ɛ pûu-sʉ̀ʉp-sǎn-daan kɔ̌ɔng taa-yâat nán

If the share of that heir remains still,...[it] shall then belong to the descendants of that heir.

to belong to; to fall into or be in the possession or ownership of; to be at the disposal of.

1992 March 31, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 109, number 42, กรุงเทพฯ: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, published 1999-04-08, pages 11–12:

มาตรา ๔๕ ภูมิลำเนาของคนไร้ความสามารถ ได้แก่ ภูมิลำเนาของผู้อนุบาล

mâat-dtraa · sìi-sìp hâa · puum-lam-nao kɔ̌ɔng kon-rái-kwaam-sǎa-mâat · dâai-gɛ̀ɛ · puum-lam-nao kɔ̌ɔng pûu-à-nú-baan

Section 45 The domicile of an incompetent person is the domicile of [his] curator.

มาตรา ๑๑๐ มูลนิธิ ได้แก่ ทรัพย์สินที่จัดสรรไว้โดยเฉพาะ...

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi sìp · muun-lá-ní-tí · dâai-gɛ̀ɛ · sáp-sǐn tîi jàt-sǎn wái dooi-chà-pɔ́ ...

Section 110 A foundation is [a mass of] property which has been allocated especially...

to be; to be equivalent to; to be akin to.


สำรวจ

สำรวจ • (sǎm-rùuat) (abstract noun การสำรวจ)

sǎm-rùuat (romanization)
การสำรวจ (abstract-noun)


ส่งออก

ส่งออก • (sòng-ɔ̀ɔk) (abstract noun การส่งออก)

sòng-ɔ̀ɔk (romanization)
การส่งออก (abstract-noun)

/soŋ˨˩.ʔɔːk̚˨˩/

ส่ง (sòng) + ออก (ɔ̀ɔk)

compound

ส่ง (sòng) + ออก (ɔ̀ɔk)


ปริวรรต

th-verb

ปริวรรต • (bpà-rí-wát) (abstract noun การปริวรรต)

bpà-rí-wát (romanization)
การปริวรรต (abstract-noun)

From Sanskrit परिवर्त (parivarta, “revolving; change, exchange; etc.”). Cognate with Pali parivatta, Khmer បរិវត្ត (bɑɑrɨwttɑɑ), Lao ປະຣິວັດ (pa ri wat).

cog

Khmer បរិវត្ត (bɑɑrɨwttɑɑ)


แจกแจง

th-verb

แจกแจง • (jɛ̀ɛk-jɛɛng) (abstract noun การแจกแจง)

jɛ̀ɛk-jɛɛng (romanization)
การแจกแจง (abstract-noun)

/t͡ɕɛːk̚˨˩.t͡ɕɛːŋ˧/

From แจก (jɛ̀ɛk, “to distribute; to give away; to hand out”) + แจง (jɛɛng, “to distribute, to analyse; to amplify”).

com

to explain by means of analysis; to explain, describe, or show in detail.


พรำ

pram (romanization)
การพรำ (abstract-noun)


วางสาย

th-verb

วางสาย • (waang-sǎai) (abstract noun การวางสาย)

waang-sǎai (romanization)
การวางสาย (abstract-noun)

to hang up; to terminate a telephone call.


เมือ

mʉʉa (romanization)
การเมือ (abstract-noun)
เมื้อ (alternative)
เมืออ (alternative)

From Proto-Tai *mɯəᴬ (“to go upward”).
Cognate with Isan เมือ, Lao ເມືອ (mư̄a), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥᩋ (mɯa⁴), Khün ᨾᩮᩬᩨ (mɤɤ⁴), Lü ᦵᦙᦲ (moe), Tai Dam ꪹꪣ (ꞌmứa), Shan မိူဝ်း (móe), Tai Nüa ᥛᥫᥰ (möe), Tày mừa, Zhuang mwz (dialectal).

cog

Khün ᨾᩮᩬᩨ (mɤɤ⁴)

(now dialect) to go back; to come back; to return.


ฝ่าฟัน

th-verb

ฝ่าฟัน • (fàa-fan) (abstract noun การฝ่าฟัน)

fàa-fan (romanization)
การฝ่าฟัน (abstract-noun)


รับน้อง

รับน้อง • (ráp-nɔ́ɔng) (abstract noun การรับน้อง)

ráp-nɔ́ɔng (romanization)
การรับน้อง (abstract-noun)

/rap̚˦˥.nɔːŋ˦˥/

From รับ (ráp, “to receive”) + น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; junior”).

com

(of a freshman, newcomer, new member, etc) to receive or welcome with a certain ceremony or activity.

newcomer; new member; etc; newcomer; new member; etc

(slang, of a freshman, newcomer, new member, etc) to haze: to subject to an abusive or humiliating activity.


ขาก

kàak (romanization)
การขาก (abstract-noun)

From Middle Chinese 喀 (MC khaek), possibly onomatopoeic. Cognate with Northern Thai ᨡᩣ᩠ᨠ, Lao ຂາກ (khāk) or ຄາກ (khāk), Lü ᦃᦱᧅ (ẋaak), Zhuang gak or gag, Zuojiang Zhuang hak.


เวี่ย

th-verb

เวี่ย • (wîia)

wîia (romanization)
เวี่ยว (alternative)

1831, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร, “โคลงโลกนิติ”, in สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ (2000) ประชุมโคลงโลกนิติ (in Thai), Bangkok: องค์การค้าของคุรุสภา, →ISBN, page 66:
ครรโลงโลกนิตินี้ นมนาน มีแต่โบราณกาล เก่าพร้อง เป็นสุภสิตสาร สอนจิต กลดั่งสร้อยสอดคล้อง เวี่ยไว้ในกรรณ
kan-loong lôok-gà-nít níi · nom-naan · mii dtɛ̀ɛ boo-raan-ná-gaan · gào prɔ́ɔng · bpen sùp-pá-sìt sǎan · sɔ̌ɔn-jìt · gon-dàng sɔ̂i sɔ̀ɔt-klɔ́ɔng · wîia wái nai gan
This khanlong [called] Law of the World is ages old. [It] has existed since ancient times [and has been] transmitted orally [for so] long. [It] is a well spoken, didactic message, [which] is like threaded beads [that should be] hung on the ears.

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, pages 85–86:
เป็นสร้อยโสภิศพ้น อุปรมา โสรมโสตสรวงธิรางค์ เวี่ยไว้ จงคงคู่กัลปา ยืนโยค หายแผ่นดินฟ้าไหม้ อย่าหาย
bpen sɔ̂i sǒo-pít pón · ùp-bprà-maa · sǒom sòot sǔuang tí-raang · wîia wái · jong kong kûu gan-lá-bpaa · yʉʉn yôok · hǎai pɛ̀n-din fáa mâi · yàa hǎai
[This work] is a chain [of words so] beautiful beyond compare. [May the chain] adorn the ears of the gods [and] be hung [on the ears by] the wise. May [it] remain with the epoch throughout the epoch. [Though] the heaven is burnt down [or] the earth perishes, [this work] shall not perish.

(archaic) to wear; to put on; to hang (on something).


หมกมุ่น

หมกมุ่น • (mòk-mûn) (abstract noun การหมกมุ่น or ความหมกมุ่น)

mòk-mûn (romanization)
การหมกมุ่น (abstract-noun)
ความหมกมุ่น (abstract-noun)

to be engrossed in; to be preoccupied with.


เอียน

iian (romanization)
การเอียน (abstract-noun)


กู่

gùu (romanization)
การกู่ (abstract-noun)

to hollow; to call out; to shout; to yell.


อาราธนา

อาราธนา • (aa-râat-tá-naa) (abstract noun การอาราธนา)

aa-râat-tá-naa (romanization)
การอาราธนา (abstract-noun)
อาราธน์ (alternative)

From Pali ārādhanā (“invitation; gratification; propitiation”); ultimately from Sanskrit आराधन (ārādhana, idem); perhaps via Old Khmer ʼārādhnā, ʼārādanā, ʼārāddanā, ʼārādaṇā (“to invite; to summon; to solicit; to ask a favour or boon; etc”) or Angkorian Old Khmer ʼārādhanā (idem). Cognate with Modern Khmer អារាធនា (ʼaariətniə).

bor

to summon, call, call on, invoke, invite, request, make a request to, appeal to, or entreat (a priest, sacred person, or sacred thing).


เขก

kèek (romanization)
การเขก (abstract-noun)


ทูน

tuun (romanization)
การทูน (abstract-noun)


ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ

th-verb

ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ • (dtam-náam-prík-lá-laai-mɛ̂ɛ-náam)

/tam˧.naːm˦˥.pʰrik̚˦˥.la˦˥.laːj˧.mɛː˥˩.naːm˦˥/

From ตำ (dtam, “to pound; to make or cook by pounding”) + น้ำพริก (nám-prík, “nam phrik, a type of chili paste or sauce”) + ละลาย (lá-laai, “to dissolve”) + แม่น้ำ (mɛ̂ɛ-náam, “river”); literally "to cook up nam phrik for dissolution in river" or "to cook up nam phrik and dissolve it in river".

com

(idiomatic) to waste resources or efforts for nothing or for an insignificant or unworthy purpose.

en-ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ-th-verb-Gp-JGYt9


ทดแทน

th-verb

ทดแทน • (tót-tɛɛn) (abstract noun การทดแทน)

tót-tɛɛn (romanization)
การทดแทน (abstract-noun)

/tʰot̚˦˥.tʰɛːn˧/


กรัง

Compare Khmer ក្រាំង (krang, “to dry oneself in the sun (of crocodiles)”) (etymology 2).


หาเหาใส่หัว

th-verb

หาเหาใส่หัว • (hǎa-hǎo-sài-hǔua)

หา (hǎa) + เหา (hǎo) + ใส่ (sài) + หัว (hǔua), lit. "to look for a louse and put it on one's head".

com

nyaeb maet haeuj ndang

to pick a flea and get it into one's body


ละเมิดอำนาจศาล

th-verb

ละเมิดอำนาจศาล • (lá-mə̂ət-am-nâat-sǎan) (abstract noun การละเมิดอำนาจศาล)

lá-mə̂ət-am-nâat-sǎan (romanization)
การละเมิดอำนาจศาล (abstract-noun)

From ละเมิด (lá-mə̂ət, “to violate”) + อำนาจ (am-nâat, “authority; power”) + ศาล (sǎan, “court”); literally "to violate court's authority" or "to violate the authority of the court".


ญาติดี

th-verb

ญาติดี • (yâat-dii) (abstract noun การญาติดี)

yâat-dii (romanization)
การญาติดี (abstract-noun)

From ญาติ (yâat, “relative”) + ดี (dii, “good”); perhaps meaning "to treat as relative and to be good to".

com

2014, อัปสรา, บุพเพอาละวาดข้ามภพ, Bangkok: eReader (Thailand), page 197:

พ่อเพ็งสงสัยในตัวน้องสาวเพราะรู้ว่าน้องสาวมิญาติดีกับแม่หญิงวิลันดาอย่างแน่นอน

pɔ̂ɔ peng sǒng-sǎi nai dtuua nɔ́ɔng-sǎao prɔ́ rúu wâa nɔ́ɔng-sǎao mí yâat-dii gàp mɛ̂ɛ-yǐng wí-lan-daa yàang nɛ̂ɛ-nɔɔn

Pho Pheng raised doubt about [his] younger sister since he knew that [his] little sister would not be on good terms with the Dutch lady for certain.

(idiomatic) to befriend; to be friendly (to); to be on good terms (with); to have good relations (with); to be at peace (with).


มารยา

From extension of มายา (maa-yaa, “deception, fraud; unreality; illusion; vision, dream; magic, witchcraft; etc”), from Pali māyā (“jugglery; magic, sorcery, witchcraft; illusion; vision; etc”) or Sanskrit माया (māyā, idem); possibly via Old Khmer māya (“pretence, duplicity, hypocrisy; to be pretentious, duplicitous, hypocritical; etc”).

bor

(often derogatory and offensive) to pretend, to be pretentious, to feign, to act; to exercise craft, cunning, or guile; to be crafty, cunning, or guileful; to be duplicitous, hypocritical, insincere, or untruthful.


จกตา

From จก (jòk, “to strike (of a snake); to pick with the hand”) + ตา (dtaa, “eye”).

com

2019 June 5, “มาแน่ไม่จกตา โฟร์ มด ร่วมเฟรมปล่อยเสียงฮา”, in ดาราเดลี่, Bangkok: ดาราเดลี่, retrieved 2019-09-08:

มาแน่ไม่จกตา

2019 July 4, “เมย์เดือดโพสต์แรงสะเทือนถึงใคร สวยจริงไม่จกตา หนิง แอฟ เป้ย โผล่คอมเมนต์”, in TNews, Bangkok: TNews, retrieved 2019-09-08:

สวยจริงไม่จกตา

[This is] truly beautiful. [It's] not deceiving [your] eyes.

(slang, humorous) to deceive the eye; to misrepresent; to give misrepresentation (of); to give or convey a false expression or impression (of); to lie.


ระดม

rá-dom (romanization)
การระดม (abstract-noun)

(transitive, of troops, forces, resources, funds, etc) to raise; to assemble; to muster; to collect.

forces; resources; funds; etc; forces; resources; funds; etc


วิสามัญ

th-verb

วิสามัญ • (wí-sǎa-man) (abstract noun การวิสามัญ)

wí-sǎa-man (romanization)
การวิสามัญ (abstract-noun)
วิสามัญฯ (alternative)

From clipping of วิสามัญฆาตกรรม, from วิสามัญ (wí-sǎa-man, “extraordinary; unusual”) + ฆาตกรรม (kâat-dtà-gam, “killing”), perhaps calque of English extrajudicial killing.

clipping

วิสามัญฆาตกรรม

clipping of วิสามัญฆาตกรรม

com

2019 July 24, อีจัน, “ชาวบ้านเวียงแหงไม่พอใจตำรวจวิสามัญหนุ่มมูเซอผู้ต้องหาค้ายา รุมกระทืบเจ็บหนัก”, in อีจัน, Bangkok: อีจัน, retrieved 2019-09-11:

chaao-bâan wiiang hɛ̌ɛng mâi pɔɔ-jai dtam-rùuat wí-sǎa-man nùm muu-səə pûu-dtɔ̂ng-hǎa káa yaa

Wiang Haeng villages displeased with police [for] extrajudicially killing a Musoe lad accused of drug dealing

2019 July 26, “ชาวบ้านล่าหู่พาสื่อดูจุดวิสามัญ ชี้ผู้ตายไม่ได้ต่อสู้ไม่มีอาวุธติดตัว”, in ไทยรัฐออนไลน์, Bangkok: วัชรพล:

ชาวบ้านลาหู่...ประมาณ ๒๐๐ คนได้แห่โลงศพของนาย...อายุ ๒๖ ปี ที่ถูกตำรวจวิสามัญที่กลางดอย...ชาวบ้านอ้างว่าเป็นการกระทำเกินเหตุและละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง จึงรวมตัวเรียกร้องความเป็นธรรมโดยจะแห่โลงศพไปที่หน้า สภ.เวียงแหง

chaao-bâan laa-hùu ... bprà-maan · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi · kon dâai hɛ̀ɛ loong-sòp kɔ̌ɔng naai ... aa-yú · yîi-sìp hòk · bpii · tîi tùuk dtam-rùuat wí-sǎa-man tîi glaang dɔɔi ... chaao-bâan âang wâa bpen gaan-grà-tam gəən-hèet lɛ́ lá-mə̂ət sìt-tí-má-nút-sà-yá-chon yàang ráai-rɛɛng · jʉng ruuam-dtuua rîiak-rɔ́ɔng kwaam-bpen-tam dooi jà hɛ̀ɛ loong-sòp bpai tîi nâa · sɔ̌ɔ-pɔɔ wiiang hɛ̌ɛng

Around 200...Lahu villagers paraded a coffin [containing] the body of Nai..., aged 26 years, who had been extrajudicially killed by the police in the middle of the hill... Claiming that [this is such] an immoderate act and a serious breach of human rights, the villagers then gathered to demand justice, [intending] to parade the coffin to the front of the Wiang Haeng Provincial Police Station.


อ่วม

ùuam (romanization)
การอ่วม (abstract-noun)

2019 April 11, “คนกรุงอ่วม ขึ้นค่ารถเมล์ ดีเดย์ ๒๒ เม.ย.”, in ไทยโพสต์ออนไลน์, Bangkok: ไทยโพสต์, retrieved 2019-09-12:

kon-grung ùuam · kʉ̂n kâa rót-mee · dii-dee · yîi-sìp sɔ̌ɔng · mee-yɔɔ

Bangkokians in dire straits! Bus fees to be increased, [with] 22 Apr [as] D-Day!

2019 September 6, “บุญทรงอ่วม ศาลเพิ่มโทษคดีโกงข้าวจีทูจีอีก ๖ ปี รวมติดคุก ๔๘ ปี”, in ไอเอ็นเอ็นนิวส์, Bangkok: ไอเอ็นเอ็นนิวส์, retrieved 2019-09-12:

bun song ùuam · sǎan pə̂əm tôot ká-dii goong kâao jii-tuu-jii ìik · hòk · bpii · ruuam dtìt-kúk · sìi-sìp bpɛ̀ɛt · bpii

Bunsong in great trouble! Court increases penalty [in] G2G rice fraud case, [giving] 6 more years [in gaol, being] 48 years of imprisonment in total

2019 August 1, “น้ำท่วมเชียงรายอ่วม ๒ อำเภอ ผู้ว่าฯ สั่งเฝ้าระวัง ๒๔ ชม.”, in Workpoint News, Bangkok: Workpoint, archived from the original on 2019-08-03:

náam tûuam chiiang-raai ùuam · sɔ̌ɔng · am-pəə · pûu-wâa · sàng fâo-rá-wang · yîi-sìp sìi · chûua-moong

Floods cover Chiang Rai, throwing 2 districts into dire straits; governor orders 24-hour monitoring

(slang) to be or put in a very bad, difficult, or inconvenient situation; to experience or cause great trouble or inconvenience.


ฟาดแข้ง

th-verb

ฟาดแข้ง • (fâat-kɛ̂ng) (abstract noun การฟาดแข้ง)

fâat-kɛ̂ng (romanization)
การฟาดแข้ง (abstract-noun)

/faːt̚˥˩.kʰɛŋ˥˩/

From ฟาด (fâat, “to whip; to trash; to strike as if whipping or trashing; etc”) + แข้ง (kɛ̂ng, “shin”).


เอามา

th-verb

เอามา • (ao-maa) (abstract noun การเอามา)

ao-maa (romanization)
การเอามา (abstract-noun)

From เอา (ao, “to take”) + มา (maa, “to come”).


เวน

ween (romanization)
การเวน (abstract-noun)

Compare Isan เวน (“to give; to present; to offer”).

cog

(archaic) to give; to present; to offer.

(archaic) to hand over; to surrender; to transfer; to cede.


ตายทั้งกลม

From ตาย (dtaai, “to die”) + ทั้งกลม (táng-glom, “all”).

com

2018, คณิตยา/คีตฌาณ์, สาปรัก, Bangkok: Hytexts Interactive Limited:

คุณเคยบังคับให้ผู้หญิงคนหนึ่งไปทำแท้งแต่ผู้หญิงคนนั้นแอบเก็บลูกไว้ คุณรู้เข้าก็เลยซ้อมเธอและผลคือ...เธอตกเลือดตาย เธอตายทั้งกลม และตอนนี้วิญญาณของเธอก็อยู่ในห้องนี้

kun kəəi bang-káp hâi pûu-yǐng kon nʉ̀ng bpai tam-tɛ́ng dtɛ̀ɛ pûu-yǐng kon nán ɛ̀ɛp gèp lûuk wái · kun rúu kâo gɔ̂ɔ-ləəi sɔ́ɔm təə lɛ́ pǒn kʉʉ ... təə dtòk-lʉ̂ʉat dtaai · təə dtaai-táng-glom · lɛ́ dtɔɔn-níi win-yaan kɔ̌ɔng təə gɔ̂ yùu nai hɔ̂ng níi

You once forced a woman to undertake abortion, but that woman secretly kept [her] womb. You came to know [it, you] then bashed her up, and the result was...she died [from obstetrical] bleeding. She died together with the child in her womb. And now, the ghost of hers is being in this room.

2014, ดอน ท่าศาลา, เปิดป่าช้าล่าผีไทย, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 32:

นางนาคคลอดยาก ทำอย่างไรเด็กก็ไม่ยอมออกมา...นางนาคก็ต้องตายทั้งกลม

naang nâak klɔ̂ɔt yâak · tam yàang-rai dèk gɔ̂ mâi yɔɔm ɔ̀ɔk maa ... naang nâak gɔ̂ dtɔ̂ng dtaai-táng-glom

Nang Nak had a difficulty giving birth. [No matter] how [they] did, the child would not come out easily... Nang Nak thus ended up dying together with the child in her womb.

2012 February 20, “เฮี้ยน ชาวบ้านผวาผีตายทั้งกลม สั่งผ่าเด็กออกแล้วเผาแม่”, in คมชัดลึก, Bangkok: กะปุก, retrieved 2019-09-16:

วันนี้ (๒๐ กุมภาพันธ์) ผู้สื่อข่าวได้รับแจ้งจาก...หัวหน้าเจ้าหน้าที่กู้ภัย สภ.วิเศษชัยชาญว่า กำลังจะเดินทางไปรับศพหญิงตายทั้งกลมที่วัดเกศทอง...เพื่อนำทารกออกจากครรภ์ของศพ

wan-níi · (yîi sìp · gum-paa-pan) · pûu-sʉ̀ʉ-kàao dâai-ráp jɛ̂ɛng jàak ... hǔua-nâa jâao-nâa-tîi gûu-pai · sɔ̌ɔ-pɔɔ wí-sèet-chai-chaan wâa · gam-lang jà dəən-taang bpai ráp sòp yǐng dtaai-táng-glom tîi wát gèet tɔɔng ... pʉ̂ʉa nam taa-rók ɔ̀ɔk jàak kan kɔ̌ɔng sòp

Today (20 February), reporters had received information from...the Head of the Wiset Chai Chan PPS Rescue Officials that [he] was about to go out to pick at Wat Ket Thong the body of a woman [who] died together with the child in her womb...to [further] take the [deceased] baby out of the corpse's womb.

(of a pregnant woman) to die together with the child or children in her womb.


โสษ

head

โสษ • (sòot)

From Sanskrit सोष (soṣa, “to harry; to ransack”).


เจียน

th-verb

เจียน • (jiian) (abstract noun การเจียน)

jiian (romanization)
การเจียน (abstract-noun)

Compare Khmer ចៀរ (ciə), Middle Chinese 剪 (MC tsjenX).

(of leaves, fruits, vegetables, etc) to shape by cutting, trimming, or the like.

fruits; vegetables; etc; fruits; vegetables; etc


เป็นหูเป็นตา

เป็นหูเป็นตา • (bpen-hǔu-bpen-dtaa) (abstract noun การเป็นหูเป็นตา)

bpen-hǔu-bpen-dtaa (romanization)
การเป็นหูเป็นตา (abstract-noun)

From เป็น (bpen, “to be; like, as”) + หู (hǔu, “ear”) + เป็น (bpen, idem) + ตา (dtaa, “eye”).

com

(idiomatic) to be on guard or vigilant (on behalf of or for the sake of someone or something).


ตรึม

th-verb

ตรึม • (dtrʉm)

(slang) to be present in a great amount or number.


เฉ

chěe (romanization)
การเฉ (abstract-noun)


แชร์

chɛɛ (romanization)
การแชร์ (abstract-noun)

2022 September 26, admin26, “ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสรคดี ม. 112 แต่ให้รอลงอาญา เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด”, in tlhr2014.com:

ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสร...เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด

sǎan pí-pâak-sǎa jam-kúk · sìi · bpii àp-sɔ̌ɔn ... hèet chɛɛ póos bpà-win wí-jaan râat-chá-wong tai · mɛ́ɛ mâi dâai sài kam-ban-yaai dai

The court sentenced Apson to four-year imprisonment...for sharing Pawin's post [which] criticised the Thai royal family, even though [she] did not add any caption [to it].

(ambitransitive, computing) to share (to post or repost)

(ambitransitive, colloquial) to share (to give or have a share or part (in))

(transitive, colloquial) to share (to reveal)


ประจบ

ประจบ • (bprà-jòp) (abstract noun การประจบ)

bprà-jòp (romanization)
การประจบ (abstract-noun)


อนาถ

à-nàat (romanization)
การอนาถ (abstract-noun)
อำนาถ (alternative)

/ʔa˨˩.naːt̚˨˩/

From Pali anātha (literally “without protector; without someone to depend on; without husband; etc”), from a- (“lacking; without; etc”) + nātha (“protector; lord; master; owner; husband; etc”); or from Sanskrit अनाथ (anātha, idem), from अ (a, idem) + नाथ (nātha, idem); equivalent to Thai อ (ɔɔ) + นาถ (nâat). Cognate with Khmer អាណិត (ʼaanət).

bor

to pity; to be sorry (for); to commiserate (with); to feel compassion (for).


ฟ้าผ่า

th-verb

ฟ้าผ่า • (fáa-pàa)

/faː˦˥.pʰaː˨˩/

From ฟ้า (fáa, “sky; heaven”) + ผ่า (pàa); the latter came from Proto-Tai *praːꟲ (“thunder”) (whence cognate with Zhuang byaj).


มอบตัว

มอบตัว • (mɔ̂ɔp-dtuua) (abstract noun การมอบตัว)

mɔ̂ɔp-dtuua (romanization)
การมอบตัว (abstract-noun)

From มอบ (mɔ̂ɔp, “to give”) + ตัว (dtuua, “body; self”).

com

to present (a child) to a school as its student, especially as part of orientation.

to give up (oneself or someone) to an authority as a criminal, suspect, or the like.


เมาค้าง

th-verb

เมาค้าง • (mao-káang) (abstract noun การเมาค้าง)

mao-káang (romanization)
การเมาค้าง (abstract-noun)

From เมา (mao, “to be intoxicated, as with alcohol”) + ค้าง (káang, “to remain; to be left over”).


ลบล้าง

th-verb

ลบล้าง • (lóp-láang) (abstract noun การลบล้าง)

lóp-láang (romanization)
การลบล้าง (abstract-noun)

From ลบ (lóp, “to delete; to erase”) + ล้าง (láang, “to destroy; to cleanse”).

com

2013, ภาสกร ประมูลวงศ์, ประชาธิป'ไทย, Bangkok: มติชน, →ISBN, page 63:

...ประกาศในรัฐธรรมนูญที่ผ่านการออกเสียงประชามติให้การนิรโทษกรรมผู้ทำรัฐประหารเป็นอันเสียเปล่าไปและให้ลบล้างคำพิพากษาของศาลที่มีที่มาจากการรัฐประหารด้วย เราเห็นว่า วิธีนี้น่าจะเป็นการแก้ปัญหารัฐประหาร

... bprà-gàat nai rát-tà-tam-má-nuun tîi pàan gaan-ɔ̀ɔk-sǐiang bprà-chaa-má-dtì hâi gaan-ní-rá-tôot-sà-gam pûu tam rát-tà-bprà-hǎan bpen-an sǐia-bplàao bpai lɛ́ hâi lóp-láang kam-pí-pâak-sǎa kɔ̌ɔng sǎan tîi mii tîi-maa jàak gaan-rát-tà-bprà-hǎan dûai · rao hěn wâa · wí-tii níi nâa jà bpen gaan-gɛ̂ɛ bpan-hǎa rát-tà-bprà-hǎan

...to declare in a constitution which is [to be] passed in a referendum vote that the amnesty [granted to] the coupmakers is to be void and [that] the judgments of the courts which take their origins from the coup are to be annulled. We think that this method would be a resolution to the coup problems.

to cancel or destroy the effect or outcome (of): to annihilate, to annul, to nullify, to invalidate, to undo, etc.


แกรด

grɛ́ɛt (romanization)
การแกรด (abstract-noun)

2019 March 5, อ่านทำไม, “หลังจากเมษาแกรด โอตะเมษาส่วนใหญ่เฮนไปหาน้องอุ้มรุ่น ๒ จริงรึเปล่าครับ เพราะอะไร”, in พันทิป, พันทิป, retrieved 2019-10-21:

lǎng-jàak mee-sǎa grɛ́ɛt · oo-dtà mee-sǎa sùuan-yài hen bpai hǎa nɔ́ɔng ûm rûn · sɔ̌ɔng · jing rʉ́ bplàao kráp

After Maysa graduated, most of Maysa's ota turn their minds to Nong Oom [of] the second generation – is that true, sir?

(slang, of a Japanese idol, Korean idol, or the like) to graduate: to leave the group or band; to resign from membership.

Korean idol; or the like; Korean idol; or the like

2019 October 20, 悠太哥哈哈哈, “คุณก้อยแกรดจิงดิ เพิ่งจาติดเซมนะ”, in 悠太哥哈哈哈, 悠太哥哈哈哈, retrieved 2019-10-21:

คุณก้อยแกรดจริงดิ เพิ่งจะติดเซ็มนะ

kun gɔ̂i grɛ́ɛt jing dì · pə̂ng jà dtìt-sem ná

(slang) Miss Koy graduated for real? [Hasn't she] just been chosen as [one of] the senbatsu?
 (actual meaning) Miss Koy vacated [her position] for real? [Hasn't she] just got her position?

(slang, humorous) to leave, quit, resign from, or relinquish (one's office, position, status, rank, etc).


ซัดทอด

th-verb

ซัดทอด • (sát-tɔ̂ɔt) (abstract noun การซัดทอด)

sát-tɔ̂ɔt (romanization)
การซัดทอด (abstract-noun)

/sat̚˦˥.tʰɔːt̚˥˩/

From ซัด (sát, “to cast; to hurl”) + ทอด (tɔ̂ɔt, “to cast; to hurl”).

com

(now rare) to cite; to refer; to allude; to mention.

(law) to implicate: to show to be also involved, usually in an incriminating manner.


เอาผิด

th-verb

เอาผิด • (ao-pìt) (abstract noun การเอาผิด)

ao-pìt (romanization)
การเอาผิด (abstract-noun)

From เอา (ao, “to take”) + ผิด (pìt, “incorrect; wrong; guilty”).

com

to consider (someone's action) to be wrong or offensive; to take offence; to consider to be an offence or wrongdoing.

to secure or seek punishment (for a wrongdoer); to have someone punished for his wrongdoing; to prosecute.


ออกลาย

th-verb

ออกลาย • (ɔ̀ɔk-laai)

/ʔɔːk̚˨˩.laːj˧/

From ออก (ɔ̀ɔk, “to cause to come out; to cause to appear”) + ลาย (laai, “strip”).

com

show one's true colors
show one's true colors

(idiomatic) to show one's true nature; to show one's true colors.


ไขว่ห้าง

th-verb

ไขว่ห้าง • (kwài-hâang) (abstract noun การไขว่ห้าง)

kwài-hâang (romanization)
การไขว่ห้าง (abstract-noun)

From ไขว่ (kwài, “to place over; to rest on”) + ห้าง (hâang, “cabin, cottage, hut; scaffold; business house; etc”).

com

to be cross-legged at the knees: to have one leg placed over the other at the knees.


สรรค์

sǎn (romanization)
การสรรค์ (abstract-noun)
สรรค (alternative)

From Sanskrit सर्ग (sarga, “creation of the world; primary creation; etc”). Cognate with Khmer សគ៌ៈ (sâគ៌ៈ).

cog

Khmer សគ៌ៈ (sâគ៌ៈ)

(elegant) to bring into existence; to create; to produce; to erect; to build.


แอบอิง

th-verb

แอบอิง • (ɛ̀ɛp-ing) (abstract noun การแอบอิง)

ɛ̀ɛp-ing (romanization)
การแอบอิง (abstract-noun)

/ʔɛːp̚˨˩.ʔiŋ˧/


เข้าไป

เข้าไป • (kâo-bpai) (abstract noun การเข้าไป)

kâo-bpai (romanization)
การเข้าไป (abstract-noun)


ไม่สน

ไม่สน • (mâi-sǒn) (abstract noun การไม่สน)

mâi-sǒn (romanization)
การไม่สน (abstract-noun)

From ไม่ (mâi, “not”) + สน (sǒn, “to be interested”).

com

to be uninterested, to ignore, to neglect


ไม่ได้

th-verb

ไม่ได้ • (mâi-dâi) (abstract noun การไม่ได้)

mâi-dâi (romanization)
การไม่ได้ (abstract-noun)

From ไม่ (mâi, “not”) + ได้ (dâai, “can, be able to”).


เลือนลาง

th-verb

เลือนลาง • (lʉʉan-laang) (abstract noun การเลือนลาง)

lʉʉan-laang (romanization)
การเลือนลาง (abstract-noun)


หวังว่า

หวังว่า • (wǎng-wâa) (abstract noun การหวังว่า)

wǎng-wâa (romanization)
การหวังว่า (abstract-noun)

/waŋ˩˩˦.waː˥˩/


ทั้งวัน

th-noun

ทั้งวัน • (táng-wan)


ขอให้

th-verb

ขอให้ • (kɔ̌ɔ-hâi) (abstract noun การขอให้)

kɔ̌ɔ-hâi (romanization)
การขอให้ (abstract-noun)

/kʰɔː˩˩˦.haj˥˩/


เลยไป

เลยไป • (ləəi bpai) (abstract noun การเลยไป)

ləəi bpai (romanization)
การเลยไป (abstract-noun)


อยากจะ

อยากจะ • (yàak jà) (abstract noun การอยากจะ)

yàak jà (romanization)
การอยากจะ (abstract-noun)

/jaːk̚˨˩.t͡ɕaʔ˨˩/


นอนหลับ

นอนหลับ • (nɔɔn-làp) (abstract noun การนอนหลับ)

nɔɔn-làp (romanization)
การนอนหลับ (abstract-noun)

From นอน (nɔɔn, “to sleep”) + หลับ (làp, idem).

com

to sleep; to go to bed; to take a nap; to be in or as in the state of sleep; to cease being awake; to be asleep.

to sleep successfully or smoothly; to be able to sleep; to sleep well; to have a good sleep.


ตื่นขึ้น

th-verb

ตื่นขึ้น • (dtʉ̀ʉn kʉ̂n) (abstract noun การตื่นขึ้น)

dtʉ̀ʉn kʉ̂n (romanization)
การตื่นขึ้น (abstract-noun)

/tɯːn˨˩.kʰɯn˥˩/


มาจาก

มาจาก • (maa jàak) (abstract noun การมาจาก)

maa jàak (romanization)
การมาจาก (abstract-noun)

/maː˧.t͡ɕaːk̚˨˩/


มองเห็น

มองเห็น • (mɔɔng hěn) (abstract noun การมองเห็น)

mɔɔng hěn (romanization)
การมองเห็น (abstract-noun)

/mɔːŋ˧.hen˩˩˦/


จางหาย

จางหาย • (jaang hǎai) (abstract noun การจางหาย)

jaang hǎai (romanization)
การจางหาย (abstract-noun)

/t͡ɕaːŋ˧.haːj˩˩˦/


ชี

chii (romanization)
การชี (abstract-noun)

(of a downy substance) to diffuse; to spread; to scatter.


หายหัว

หายหัว • (hǎai-hǔua) (abstract noun การหายหัว)

hǎai-hǔua (romanization)
การหายหัว (abstract-noun)

From หาย (hǎai, “to lose”) + หัว (hǔua, “head”).

com

(idiomatic, vulgar, sometimes derogatory and offensive) to disappear or be absent for a long time; to be gone for good.

(idiomatic, vulgar, sometimes derogatory and offensive) to avoid meeting or being seen by someone; to escape the sight of someone; to make oneself lost.


มือเติบ

th-verb

มือเติบ • (mʉʉ-dtə̀əp) (abstract noun การมือเติบ or ความมือเติบ)

mʉʉ-dtə̀əp (romanization)
การมือเติบ (abstract-noun)
ความมือเติบ (abstract-noun)

/mɯː˧.tɤːp̚˨˩/

From มือ (mʉʉ, “hand”) + เติบ (dtə̀əp, “to overgrow”).

com

(idiomatic) to lack restraint in spending money; to spend much more money than is necessary or wise; to be prodigal; to be extravagant.


ผงะ

pà-ngà (romanization)
การผงะ (abstract-noun)

/pʰa˨˩.ŋaʔ˨˩/

Uncertain. Possibly from Old Khmer bhñāka (“to jerk, to jump; to be startled; to awake; etc”) and cognate with Modern Khmer ភ្ញាក់ (phñĕək).

bor

(of a body) to jerk, jolt, or bounce because of alarm, surprise, or the like.


ผงก

pà-ngòk (romanization)
การผงก (abstract-noun)

/pʰa˨˩.ŋok̚˨˩/

Possibly from Old Khmer *ṅak, *ṅok (“to nod”), and thus cognate with Modern Khmer ងក់ (ngŭək). Possibly related to สัปหงก.


ผคม

From Old Khmer *ផ្គំ (*phgaṃ, “to unite; to group”).


บีบคั้น

th-verb

บีบคั้น • (bìip-kán) (abstract noun การบีบคั้น or ความบีบคั้น)

bìip-kán (romanization)
การบีบคั้น (abstract-noun)
ความบีบคั้น (abstract-noun)

From บีบ (bìip, “to squeeze; to compress; to juice; etc”) + คั้น (kán, idem).

com

to pressure; to constrain; to force; to coerce; to compel; to oppress.

to affect distressingly or painfully: to wring, to wrench, etc.


ตีปลาหน้าไซ

th-verb

ตีปลาหน้าไซ • (dtii-bplaa-nâa-sai) (abstract noun การตีปลาหน้าไซ)

dtii-bplaa-nâa-sai (romanization)
การตีปลาหน้าไซ (abstract-noun)

From ตี (dtii, “to hit”) + ปลา (bplaa, “fish”) + หน้า (nâa, “in front of”) + ไซ (sai, “sai, a kind of fish trap”); meaning to hit a fish that is about to enter a sai trap set up by another person.

com

(idiomatic) to ruin an imminent or forthcoming success of another person.


ทะเยอทะยาน

th-verb

ทะเยอทะยาน • (tá-yəə-tá-yaan) (abstract noun การทะเยอทะยาน or ความทะเยอทะยาน)

tá-yəə-tá-yaan (romanization)
การทะเยอทะยาน (abstract-noun)
ความทะเยอทะยาน (abstract-noun)


ตั้งเป้าหมาย

ตั้งเป้าหมาย

ตั้งเป้าหมาย • (dtâng-bpâo-mǎai) (abstract noun การตั้งเป้าหมาย)

dtâng-bpâo-mǎai (romanization)
การตั้งเป้าหมาย (abstract-noun)

From ตั้ง (dtâng, “set”) + เป้าหมาย (bpâo-mǎai, “goal”).


เบิกความ

th-verb

เบิกความ • (bə̀ək-kwaam) (abstract noun การเบิกความ)

bə̀ək-kwaam (romanization)
การเบิกความ (abstract-noun)

From เบิก (bə̀ək, “to bring forwards”) + ความ (kwaam, “matter; affair; etc”).


ประชาทัณฑ์

th-verb

ประชาทัณฑ์ • (bprà-chaa-tan) (abstract noun การประชาทัณฑ์)

bprà-chaa-tan (romanization)
การประชาทัณฑ์ (abstract-noun)

From ประชา (bprà-chaa, “people; public”) + ทัณฑ์ (tan, “penalty; punishment”).

com

to inflict or carry out such a punishment (on someone).


ลงแขก

th-verb

ลงแขก • (long-kɛ̀ɛk) (abstract noun การลงแขก)

long-kɛ̀ɛk (romanization)
การลงแขก (abstract-noun)

/loŋ˧.kʰɛːk̚˨˩/

Possibly from ลง (long, “to descend; to cause to descend or come down”) + แขก (kɛ̀ɛk, “guest; visitor”), meaning to invite guests to come into and work together in a paddy field.

com

(idiomatic) to gather and work together, especially in a paddy field.


ฟันแล้วทิ้ง

th-verb

ฟันแล้วทิ้ง • (fan-lɛ́ɛo-tíng) (abstract noun การฟันแล้วทิ้ง)

fan-lɛ́ɛo-tíng (romanization)
การฟันแล้วทิ้ง (abstract-noun)

From ฟัน (fan, “to slash”) + แล้ว (lɛ́ɛo, “and; then”) + ทิ้ง (tíng, “to leave; to discard”).

com

(slang) to have sex with someone and dump that one afterwards: to nail and bail, to hit and run, etc.


เจาะยาง

th-verb

เจาะยาง • (jɔ̀-yaang) (abstract noun การเจาะยาง)

jɔ̀-yaang (romanization)
การเจาะยาง (abstract-noun)

/t͡ɕɔʔ˨˩.jaːŋ˧/

From เจาะ (jɔ̀, “to pierce”) + ยาง (yaang, “tyre”).

com

(slang, in sports, as boxing, taekwondo, etc) to strike the rival's thigh or calf with one's foot or shinbone in order to deprive the rival of mobility, dexterity, or stability.


ทาบ

tâap (romanization)
การทาบ (abstract-noun)


รีดไถ

th-verb

รีดไถ • (rîit-tǎi) (abstract noun การรีดไถ)

rîit-tǎi (romanization)
การรีดไถ (abstract-noun)

From รีด (rîit, “to squeeze (out)”) + ไถ (tǎi, “to plough (out)”).

com

รีดไถเงินจากเหยื่อ

to squeeze: to extract or gain by intimidation or other pressure.


ยืนหยัด

th-verb

ยืนหยัด • (yʉʉn-yàt) (abstract noun การยืนหยัด)

yʉʉn-yàt (romanization)
การยืนหยัด (abstract-noun)

From ยืน (yʉʉn, “to stand”) + หยัด (“to stretch out”).

com

ยืนหยัดต่อสู้ความอยุติธรรม

to persist in fighting against injustice

to persist in, to stand firm, be steadfast, be unyielding


จรด

th-verb

จรด • (jà-ròt)


ถกเถียง

ถกเถียง • (tòk-tǐiang) (abstract noun การถกเถียง)

tòk-tǐiang (romanization)
การถกเถียง (abstract-noun)

/tʰok̚˨˩.tʰia̯ŋ˩˩˦/


สั่งสม

สั่งสม • (sàng-sǒm) (abstract noun การสั่งสม)

sàng-sǒm (romanization)
การสั่งสม (abstract-noun)


คล้องจอง

คล้องจอง • (klɔ́ɔng-jɔɔng) (abstract noun การคล้องจอง or ความคล้องจอง)

klɔ́ɔng-jɔɔng (romanization)
การคล้องจอง (abstract-noun)
ความคล้องจอง (abstract-noun)

/kʰlɔːŋ˦˥.t͡ɕɔːŋ˧/

com

คล้อง (klɔ́ɔng) + จอง (jɔɔng)

(intransitive) to rhyme (to be identical in sound)


ทัวร์ลง

From ทัวร์ (tuua, “tour; tourist”) + ลง (long, “to descend; to come down; etc”).

(colloquial) to be visited by a large number of tourists.

(slang, humorous) to receive a large number of criticisms from the public; to be heavily criticised by the public; to be bombarded or flooded with negative or trolling comments or messages.


สู่ขิต

th-verb

สู่ขิต • (sùu-kìt)

Corrupted from สุขิต, which is borrowed from Northern Thai ᩈᩩᨡᩥ᩠ᨲ (sukhit, “to die”), from Pali sukhita (“happy”).

สู่ขิตในวันที่ดือ

(slang, humorous) to ascend to heaven, to be in heaven: to reach a state of bliss, to be blissful, to be extremely happy; to die, to rest in peace.


เทกระจาด

เทกระจาด • (tee-grà-jàat) (abstract noun การเทกระจาด)

tee-grà-jàat (romanization)
การเทกระจาด (abstract-noun)

From เท (tee, “to incline, slant, or lean (a container in order to pour out or cause to come out something contained therein)”) + กระจาด (grà-jàat, “a type of basket”).

com

(amongst Chinese people) to make offerings to ghosts and spirits and to give alms away to people in need, as part of the Ghost Festival.

(slang, idiomatic, of a truck, van, bus, etc) to overturn, flinging the carried passengers or goods out.


พิพาท

th-verb

พิพาท • (pí-pâat) (abstract noun การพิพาท)

pí-pâat (romanization)
การพิพาท (abstract-noun)

/pʰi˦˥.pʰaːt̚˥˩/

From Pali vivāda (“dispute; controversy; contention; contest; etc”); ultimately from Sanskrit विवाद (vivāda, idem); possibly via Old Khmer bibāda, bibādda, bibāta, bibātta, bibādha, bibvāda, bvibāta, bīybādhi, bœbāta (“to dispute; to contest; etc”). Cognate with Thai วิวาท (wí-wâat), Modern Khmer វិវាទ (viviət).

bor

ทรัพย์สินพิพาท

โจทก์จำเลยพิพาทกันด้วย...

The plaintiff and the defendant disputed with each other over...


สำ

sǎm (romanization)
การสำ (abstract-noun)


งำ

ngam (romanization)
การงำ (abstract-noun)

to conceal, to hide, to protect, to preserve.


ไม่เผาผี

th-verb

ไม่เผาผี • (mâi-pǎo-pǐi)

From ไม่ (mâi, “not”) + เผา (pǎo, “to burn”) + ผี (pǐi, “corpse”); meaning to refuse to attend the cremation rite of a dead person because of utter hatred, anger, or revenge towards that person, indicating that the person is not forgiven even after his death.

com

(idiomatic) to utterly hate someone; to have utter hatred, anger, or revenge towards someone.


นมัสการ

th-verb

นมัสการ • (ná-mát-sà-gaan) (abstract noun การนมัสการ)

ná-mát-sà-gaan (romanization)
การนมัสการ (abstract-noun)

From Sanskrit नमस्कार (namaskāra, literally “act of bowing”), from नमस् (namas, “bow”) + कार (kāra, “act; action”); possibly via Old Khmer namaskāra (“to salute, to adore, to worship; salutation, adoration, worship”). Cognate with Lao ນະມັດສະການ (na mat sa kān), Northern Thai ᨶᨾᩔᨠᩣ᩠ᩁ, Khün ᨶᨾᩈᨠᩣ᩠ᩁ, Modern Khmer នមស្ការ (nɔɔmskaa). Compare Pali namakkāra (whence นมักการ), and Persian نماز (namâz) (whence ละหมาด (lá-màat)).

cog

Khün ᨶᨾᩈᨠᩣ᩠ᩁ

นมัสการพระพุทธบาท

นมัสการพระธาตุ

นมัสการพระเจ้า

กราบ กราบ#Thai

ไหว้ ไหว้#Thai

(elegant, often used of a sacred object or figure) to salute, adore, or worship, especially by means of กราบ (gràap) or ไหว้ (wâai).

to express a greeting or farewell (to a priest).


เยือน

th-verb

เยือน • (yʉʉan) (abstract noun การเยือน)

yʉʉan (romanization)
การเยือน (abstract-noun)


หดหู่

หดหู่ • (hòt-hùu) (abstract noun การหดหู่)

hòt-hùu (romanization)
การหดหู่ (abstract-noun)

to be sad; to be depressed; to be dejected.


กัดกร่อน

กัดกร่อน • (gàt-grɔ̀n) (abstract noun การกัดกร่อน)

gàt-grɔ̀n (romanization)
การกัดกร่อน (abstract-noun)

com

กัด (gàt) + กร่อน (grɔ̀n)


ฟอน

fɔɔn (romanization)
การฟอน (abstract-noun)


ฟาย

faai (romanization)
การฟาย (abstract-noun)


เซฟ

séep (romanization)
การเซฟ (abstract-noun)
เซ้ฟ (alternative)

(colloquial) to save (money, power, etc).


ไตร

dtrai (romanization)
การไตร (abstract-noun)

(archaic) to determine, to fix, to specify, to indicate, to stipulate; to count, to calculate; to check, to verify.


สยิว

th-verb

สยิว • (sà-yǐu) (abstract noun การสยิว or ความสยิว)

sà-yǐu (romanization)
การสยิว (abstract-noun)
ความสยิว (abstract-noun)

to feel a chill; to shiver with cold; to tingle from cold.


อัญชลี

อัญชลี • (an-chá-lii) (abstract noun การอัญชลี)

an-chá-lii (romanization)
การอัญชลี (abstract-noun)
อัญชุลี (alternative)
ชุลี (alternative)

From Pali añjali (“salutation; reverence; etc”), from Sanskrit अञ्जलि (añjali, “idem”); perhaps via Old Khmer ʼañjali, ʼañjuli (“the pressing of palms together for expressing respect or reverence”). Cognate with Modern Khmer អញ្ជលី (ʼɑɑñcɔɔlii), អញ្ជុលី (ʼɑɑñculii); Burmese အဉ္ဇလီ (anyja.li).

cog

Khmer អញ្ជលី (ʼɑɑñcɔɔlii)

(elegant) to express respect or reverence in such manner.


แยแส

th-verb

แยแส • (yɛɛ-sɛ̌ɛ) (abstract noun การแยแส or ความแยแส)

yɛɛ-sɛ̌ɛ (romanization)
การแยแส (abstract-noun)
ความแยแส (abstract-noun)

/jɛː˧.sɛː˩˩˦/

ไม่แยแสคำเตือน

2010 October 4, “ผมไม่แยแส ผมไม่เป็นนายกฯ”, in โพสต์ทูเดย์, Bangkok: โพสต์ทูเดย์, retrieved 2020-02-10:

ตำแหน่งรองนายกฯเรื่องเล็ก ผมไม่แยแสเลย

dtam-nɛ̀ng rɔɔng naa-yók rʉ̂ʉang lék · pǒm mâi yɛɛ-sɛ̌ɛ ləəi

The deputy premier position [is] a trifling matter. I never care [about it] at all.

(chiefly in the negative) to care; to heed; to pay attention (to); to feel concern (about).


ชอน

chɔɔn (romanization)
การชอน (abstract-noun)


เสร่อ

เสร่อ • (sà-rə̀ə) (abstract noun การเสร่อ)

sà-rə̀ə (romanization)
การเสร่อ (abstract-noun)

/sa˨˩.rɤː˨˩/

สะเหล่อ สะเหล่อ#Thai


สะเดาะ

สะเดาะ • (sà-dɔ̀) (abstract noun การสะเดาะ)

sà-dɔ̀ (romanization)
การสะเดาะ (abstract-noun)

/sa˨˩.dɔʔ˨˩/

From Old Khmer *stoḥ, *stos (“to spit (out); spit; etc”); from the root toh, *toḥ, *tos (“to free, to untie, to release; to remove, to take away; to eliminate, to get rid of; etc”). Cognate with Modern Khmer ស្ដោះ (sdɑh), ដោះ (dɑh).

to free, release, remove, or loose, using supernatural power or magic.

(of bad luck, ill fate, etc) to eliminate or mitigate through a ceremony or rite.


อัปเปหิ

อัปเปหิ • (àp-bpee-hì) (abstract noun การอัปเปหิ)

àp-bpee-hì (romanization)
การอัปเปหิ (abstract-noun)

From Pali apehi (“begone; away; out; etc”, used as interjection).

bor

2019 January 17, “นิวซีแลนด์อัปเปหินักท่องเที่ยวเมืองผู้ดี”, in สปริงนิวส์, Bangkok: สปริงนิวส์, retrieved 2020-02-16:

niu-sii-lɛɛn àp-bpee-hì nák-tɔ̂ng-tîao mʉʉang-pûu-dii

New Zealand deports tourists [from] Land of Noblemen

2009 March 27, Kaito Daiki, “100 EPL Greatest Moment(s) By Telegraph”, in Soccersuck, Bangkok: Soccersuck, retrieved 2020-02-16:

๑๐ เดือนต่อมา เขาก็ถูกอัปเปหิจากตำแหน่งกุนซือไก่เดือยทอง

sìp · dʉʉan dtɔ̀ɔ-maa · kǎo gɔ̂ tùuk àp-bpee-hì jàak dtam-nɛ̀ng gun-sʉʉ gài-dʉai-tɔɔng

Ten months later, he was ousted from the post of strategist [for] the Golden-Spurred Cock.

2005 February 4, พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเดโช), “อัปเปหิ อเปหิ”, in คำวัด, Bangkok: กัลยาณมิตร, retrieved 2020-02-16:

เขาจึงอัปเปหิตัวเองออกจากหมู่บ้านไปอยู่ที่อื่น

kǎo jʉng àp-bpee-hì dtuua-eeng ɔ̀ɔk jàak mùu-bâan bpai yùu tîi ʉ̀ʉn

He then banished himself out of the village to live elsewhere.

(elegant, colloquial) to eject; to expel; to banish.


ถือหาง

th-verb

ถือหาง • (tʉ̌ʉ-hǎang) (abstract noun การถือหาง)

tʉ̌ʉ-hǎang (romanization)
การถือหาง (abstract-noun)

/tʰɯː˩˩˦.haːŋ˩˩˦/

From ถือ (tʉ̌ʉ, “to hold”) + หาง (hǎang, “tail”, referring to the tail of a cock in cockfighting).

com

(idiomatic, sarcastic, derogatory, offensive) to back; to support; to side (with).


ยืนกราน

th-verb

ยืนกราน • (yʉʉn-graan) (abstract noun การยืนกราน)

yʉʉn-graan (romanization)
การยืนกราน (abstract-noun)


เก็ต

gét (romanization)
การเก็ต (abstract-noun)

(colloquial) to get: to comprehend, understand, or realise.


ฆาฏ

ฆาฏ • (kâat)

ฆาต ฆาต#Thai


ดำเนินคดี

ดำเนินคดี • (dam-nəən-ká-dii) (abstract noun การดำเนินคดี)

dam-nəən-ká-dii (romanization)
การดำเนินคดี (abstract-noun)

From ดำเนิน (dam-nəən, “to carry out; to conduct”) + คดี (ká-dii, “legal case; legal matter; legal proceeding(s)”).

com

(procedural law) to start, conduct, or carry out a legal proceeding.

(criminal procedure) to prosecute criminally; to subject to a criminal prosecution; to institute a criminal prosecution (against).


ไว้วางใจ

th-verb

ไว้วางใจ • (wái-waang-jai) (abstract noun การไว้วางใจ or ความไว้วางใจ)

wái-waang-jai (romanization)
การไว้วางใจ (abstract-noun)
ความไว้วางใจ (abstract-noun)

From ไว้ (wái, “to place, to put; to keep, to maintain; etc”) + วาง (waang, “to place; to put; etc”) + ใจ (jai, “heart; mind”).

com

to have faith and trust (in); to confide (in).

(politics) to give a vote of confidence (to).


ย้อนแย้ง

th-verb

ย้อนแย้ง • (yɔ́ɔn-yɛ́ɛng) (abstract noun การย้อนแย้ง or ความย้อนแย้ง)

yɔ́ɔn-yɛ́ɛng (romanization)
การย้อนแย้ง (abstract-noun)
ความย้อนแย้ง (abstract-noun)

/jɔːn˦˥.jɛːŋ˦˥/

From ย้อน (yɔ́ɔn, “to turn back; to revert”) + แย้ง (yɛ́ɛng, “to dissent; to differ; to disagree”).

com

2019 December 4, “ฝ่ายค้านเหน็บรัฐบาลออกมาตรการย้อนแย้งแก้เศรษฐกิจ/อุตตมยันกระตุ้นทั้งออมบริโภคหวังผลเชื่อมโยง”, in อินโฟเควสท์, Bangkok: อินโฟเควสท์, retrieved 2020-02-29:

fàai-káan nèp rát-tà-baan ɔ̀ɔk mâat-dtrà-gaan yɔ́ɔn-yɛ́ɛng gɛ̂ɛ sèet-tà-gìt

Opposition lampoons government [for] laying down paradoxical measures to fix economy

2019 October 2, “ธนาธรอัดประยุทธ์ย้อนแย้งไม่เอาแก้ รธน. ทั้งที่แถลงเป็นนโยบายด่วน จี้ถามจุดยืนพรรคร่วม ปชป.”, in มติชนสุดสัปดาห์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-02-29:

tá-naa-tɔɔn àt bprà-yút yɔ́ɔn-yɛ́ɛng mâi ao gɛ̂ɛ · rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ · táng tîi tà-lɛ̌ɛng bpen ná-yoo-baai dùuan

Thanathorn slams Prayut [for] being self-contradictory [after Prayut] refused to undertake charter amendments despite having declared [them] to be urgent policy

(neologism) to be self-contradictory; to contradict oneself or itself.


เล็ดลอด

th-verb

เล็ดลอด • (lét-lɔ̂ɔt) (abstract noun การเล็ดลอด)

lét-lɔ̂ɔt (romanization)
การเล็ดลอด (abstract-noun)

/let̚˦˥.lɔːt̚˥˩/

เล็ด (lét) + ลอด (lɔ̂ɔt).

com

เล็ด (lét) + ลอด (lɔ̂ɔt)


กำเดา

From Angkorian Old Khmer khtau or Pre-Angkorian Old Khmer kto, kaṭo (“hot; warm”). Cognate with Thai เขดา, Modern Khmer ក្ដៅ (kdaw).

16–17th centuries, “อนิรุทธคำฉันท์”, in อนิรุทธคำฉันท์ พร้อมด้วยบันทึกสอบทานและหมายเหตุ, 4th edition, Bangkok: กรมศิลปากร, published 1980:

ผิวพี่เอนดูน้อง อัญเชิญช่วยมาดับความ ร้อนเร่าคือเพลิงลาม ลันลุงแดกำเดาดง

(archaic, elegant) to burn or be burnt, to heat or be heated, to feel hot or cause to feel hot; to incense or be incensed, to enrage or be enraged.


สวนสนาม

th-verb

สวนสนาม • (sǔuan-sà-nǎam) (abstract noun การสวนสนาม)

sǔuan-sà-nǎam (romanization)
การสวนสนาม (abstract-noun)

From สวน (sǔuan, “to move or go counter (to), against, or parallelly”) + สนาม (sà-nǎam, “field; ground; plaza”).


ยัก

yák (romanization)
การยัก (abstract-noun)


ยกเมฆ

th-verb

ยกเมฆ • (yók-mêek) (abstract noun การยกเมฆ)

yók-mêek (romanization)
การยกเมฆ (abstract-noun)

From ยก (yók, “to put up; to set up; to assert; to allude; etc”) + เมฆ (mêek, “cloud”).

com

(occult, archaic) to interpret the shape of clouds in order to divine an event or situation.

(idiomatic) to divine: to discover by guesswork, to conjecture; to take a wild guess; to invent, to devise, to fabricate.


รังควาน

th-verb

รังควาน • (rang-kwaan) (abstract noun การรังควาน)

rang-kwaan (romanization)
การรังควาน (abstract-noun)

to afflict, to plague, to torment, to vex, to trouble; to harass, to pester, to hound.


สืบทอด

สืบทอด • (sʉ̀ʉp-tɔ̂ɔt) (abstract noun การสืบทอด)

sʉ̀ʉp-tɔ̂ɔt (romanization)
การสืบทอด (abstract-noun)

/sɯːp̚˨˩.tʰɔːt̚˥˩/

From สืบ (sʉ̀ʉp, “to succeed (to); to continue”) + ทอด (tɔ̂ɔt, “(1) one after another, from one to another; (2) point, period, or portion (of distance, length, time, etc); (3) to stretch, to expand, to extend”).

com

2019 April 14, “จาตุรนต์ชี้มีความพยายามให้ประยุทธ์สืบทอดอำนาจให้ยาวที่สุด”, in มติชนออนไลน์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-03-13:

คสช. ก็วางแผนไว้ตั้งแต่ต้น...เพื่อให้ พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกฯสืบทอดอำนาจ คสช. ให้ยาวที่สุด

kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ · gɔ̂ waang pɛ̌ɛn wái dtâng-dtɛ̀ɛ dtôn ... pʉ̂ʉa hâi · pon-èek · bprà-yút · jan oo-chaa · naa-yók sʉ̀ʉp-tɔ̂ɔt am-nâat · kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ · hâi yaao tîi-sùt

The NCPO [military junta] has made the plans from the outset...to enable General Prayut Chan-o-cha, prime minister, to continue the power of the NCPO as longest [as possible].

to succeed (to); to inherit; to fall (heir to); to continue or carry on (something in succession to, as successor of, or after someone or something).


ตกทอด

th-verb

ตกทอด • (dtòk-tɔ̂ɔt) (abstract noun การตกทอด)

dtòk-tɔ̂ɔt (romanization)
การตกทอด (abstract-noun)

/tok̚˨˩.tʰɔːt̚˥˩/

From ตก (dtòk, “to fall; to drop; to come down”) + ทอด (tɔ̂ɔt, “(1) one after another, from one to another; (2) point, period, or portion (of distance, length, time, etc); (3) to stretch, to expand, to extend”).

com

1992 April 8, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-07, archived from the original on 2020-07-05:

สิทธิที่จะขอถอนการจัดตั้งมูลนิธินี้ไม่ตกทอดไปยังทายาท

sìt-tí tîi jà kɔ̌ɔ tɔ̌ɔn gaan-jàt-dtâng muun-lá-ní-tí níi mâi dtòk-tɔ̂ɔt bpai yang taa-yâat

This right to apply for withdrawing the founding of a foundation does not devolve onto the heir.

1943 June 19, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-07, archived from the original on 2020-07-05:

มาตรา ๑๕๙๙ เมื่อบุคคลใดตาย มรดกของบุคคลนั้นตกทอดแก่ทายาท

mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hâa-rɔ́ɔi gâao-sìp gâao · mʉ̂ʉa bùk-kon dai dtaai · mɔɔ-rá-dòk kɔ̌ɔng bùk-kon nán dtòk-tɔ̂ɔt gɛ̀ɛ taa-yâat

Section 1599 When any person dies, the inheritance of that person devolves upon [his] heirs.

เมื่อบุคคลใดถึงแก่ความตายโดยไม่มีทายาทโดยธรรมหรือผู้รับพินัยกรรม...มรดกของบุคคลนั้นตกทอดแก่แผ่นดิน

mʉ̂ʉa bùk-kon dai tʉ̌ng-gɛ̀ɛ-kwaam-dtaai dooi mâi mii taa-yâat-dooi-tam rʉ̌ʉ pûu-ráp-pí-nai-gam ... mɔɔ-rá-dòk kɔ̌ɔng bùk-kon nán dtòk-tɔ̂ɔt gɛ̀ɛ pɛ̀n-din

When any person dies without having [any] statutory heir or legatee... the inheritance of that person devolves upon the State.

to devolve (on an heir); to pass on (to an heir); to hand down (to an heir).


คำราม

th-verb

คำราม • (kam-raam) (abstract noun การคำราม)

kam-raam (romanization)
การคำราม (abstract-noun)


อับปาง

อับปาง • (àp-bpaang) (abstract noun การอับปาง or ความอับปาง)

àp-bpaang (romanization)
การอับปาง (abstract-noun)
ความอับปาง (abstract-noun)

/ʔap̚˨˩.paːŋ˧/

Suggested by Phraya Anuman Ratchathon (Yong Sathiankoset) to be from Cantonese 合 (hap6, “to close; to shut”) + 崩 (bang1, “to collapse; to fall into ruins”).

zh-l

(of a seagoing vessel only) to capsize; to overturn; to sink.

(figurative) to fall; to fail; to collapse; to come to ruin.


อัปปาง

th-verb

อัปปาง • (àp-bpaang) (abstract noun การอัปปาง or ความอัปปาง)

àp-bpaang (romanization)
การอัปปาง (abstract-noun)
ความอัปปาง (abstract-noun)

/ʔap̚˨˩.paːŋ˧/

อับปาง อับปาง#Thai


ชิดซ้าย

ชิดซ้าย • (chít-sáai) (abstract noun การชิดซ้าย)

chít-sáai (romanization)
การชิดซ้าย (abstract-noun)

/t͡ɕʰit̚˦˥.saːj˦˥/

From ชิด (chít, “close; near; etc”) + ซ้าย (sáai, “left”).

com

(of movement or position, as of a vehicle, walking, etc) to keep to the left; to be as close as possible to the left side.

2019 April 12, Vee Elementalist, “อาการหนักขนาดนี้ทำไมถึงเพิ่งพามาโรงพยาบาล”, in กรงกรรม, Bangkok: Ch3Thailand, retrieved 2020-04-01:

ใหม่สมกับเป็นรุ่นใหญ่ เบลล่าชิดซ้ายเลยบทโศกแบบนี้

mài sǒm gàp bpen rûn-yài · ben-lâa chít-sáai ləəi bòt sòok bɛ̀ɛp níi

Mai deserves being a veteran [actress]. [Even] Bella [has to] keep left [in] a sad scene like this.

2019 May 8, iceparpanchai, “กระบะ ๔ ประตูคงต้องชิดซ้ายให้ฟอร์ด ๖ ประตูคันนี้”, in Car Variety, Bangkok: เอวี (บางกอก), retrieved 2020-04-01:

grà-bà · sìi · bprà-dtuu kong dtɔ̂ng chít-sáai hâi fɔ̀ɔt · hòk · bprà-dtuu kan níi

Four-door pickups might have to keep left for this six-door Ford

(slang) to be unable to keep up with, to be not as good as, to be unable to match, or to yield to (someone or something, in terms of value, quality, ability, etc).


จาบ

th-verb

จาบ • (jàap)

1648, “พระไอยการลักษณวิวาทตีด่ากัน”, in R. Lingat, editor, ประมวลกฎหมาย รัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง เล่ม ๒, Bangkok: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1938, pages 283–284:

มาตราหนึ่ง ด่าท่านว่า...อี่แสนหกแสนขี้จาบ...ให้ไหมทวีคูน

mâat-dtraa nʉ̀ng · dàa tâan wâa ... ìi sɛ̌ɛn hòk sɛ̌ɛn kîi jàap ... hâi mǎi tá-wii-kuun

Another section [is as follows: Whoever] insults another, saying [that]...[the latter] habitually tells lies [or] truly habitually speaks ill [of others]...shall be fined [in a] doubled [amount].

(archaic) to speak ill (of); to violate verbally; to abuse verbally; to blaspheme; to revile.


สวาปาม

สวาปาม • (sà-wǎa-bpaam) (abstract noun การสวาปาม or ความสวาปาม)

sà-wǎa-bpaam (romanization)
การสวาปาม (abstract-noun)
ความสวาปาม (abstract-noun)

From สวา (swǎa, “monkey”) + ปาม (bpaam, “to grab, seize, or pick with the tips of fingers”), referring to a monkey's behaviour when eating.

com

(slang) to eat or consume voraciously, ravenously, or a great deal.


ยืนหนึ่ง

th-verb

ยืนหนึ่ง • (yʉʉn-nʉ̀ng) (abstract noun การยืนหนึ่ง or ความยืนหนึ่ง)

yʉʉn-nʉ̀ng (romanization)
การยืนหนึ่ง (abstract-noun)
ความยืนหนึ่ง (abstract-noun)

/jɯːn˧.nɯŋ˨˩/

From ยืน (yʉʉn, “to stand”) + หนึ่ง (nʉ̀ng, “one; the first; top; etc”).

com

2020 April 26, “ลาวยืนหนึ่ง ไม่พบติดโควิดต่อเนื่องเป็นวันที่ ๑๐ ยอดต่ำสุดในอาเซียน”, in มติชนออนไลน์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-05-01:

laao yʉʉn-nʉ̀ng · mâi póp dtìt koo-wìt dtɔ̀ɔ-nʉ̂ʉang bpen wan tîi · sìp · yɔ̂ɔt dtàm sùt nai aa-sîian

Laos stands out. No COVID infection has been found [in the country] for ten consecutive days – the lowest toll in ASEAN.

2020 April 24, “จุฬาฯ ยืนหนึ่งด้านนิเวศทางบกยั่งยืน และครองอันดับที่ ๔๕ ของโลก”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2020-05-01:

จุฬาฯ ยืนหนึ่งด้านนิเวศทางบกยั่งยืน

jù-laa · yʉʉn-nʉ̀ng dâan ní-wêet taang bɔɔ-gɔɔ yâng-yʉʉn

Chula stands out [in the] field [of] terrestrial ecosystem sustainability

2019 July 22, “สมกับคำกล่าว มินมินยืนหนึ่ง น่ารักจริง ๆ”, in IDON, Bangkok: IDON, retrieved 2020-05-01:

sǒm gàp kam-glàao · min min yʉʉn-nʉ̀ng · nâa-rák jing jing

[Minmin] deserves the title "Minmin Standing Out". [She's] truly cute.

(slang) to stand out: to be especially prominent, eminent, or excellent in comparison to someone or something else.


สอดคล้อง

th-verb

สอดคล้อง • (sɔ̀ɔt-klɔ́ɔng) (abstract noun การสอดคล้อง or ความสอดคล้อง)

sɔ̀ɔt-klɔ́ɔng (romanization)
การสอดคล้อง (abstract-noun)
ความสอดคล้อง (abstract-noun)

/sɔːt̚˨˩.kʰlɔːŋ˦˥/

From สอด (sɔ̀ɔt, “to be identical; to be receptible”) + คล้อง (klɔ́ɔng, “to be consistent; to be compatible”).

com

to accord; to be in accordance; to be in line; to agree; to be in agreement; to conform; to be in conformity; to harmonise; to be in harmony.


ดาวน์

daao (romanization)
การดาวน์ (abstract-noun)

(law, finance) To pay money amount for possession of property with not full price, which pay by installments the rest later.


ขืนใจ

th-verb

ขืนใจ • (kʉ̌ʉn-jai) (abstract noun การขืนใจ)

kʉ̌ʉn-jai (romanization)
การขืนใจ (abstract-noun)

/kʰɯːn˩˩˦.t͡ɕaj˧/

From ขืน (kʉ̌ʉn, “to go against”) + ใจ (jai, “mind”).

com

2020 March 9, “สอบเอาผิดครูโรงเรียนดังขืนใจลูกศิษย์ เผยพบอีกหลายราย”, in คมชัดลึก, Bangkok: คมชัดลึก, retrieved 2020-05-09:

sɔ̀ɔp ao-pìt kruu roong-riian dang kʉ̌ʉn-jai lûuk-sìt · pə̌əi póp ìik lǎai raai

Investigation [is underway] to prosecute teachers [at] famous school [for] raping students; [authorities] reveal many more cases have been discovered

(slang) to rape: to commit the crime of rape (upon).


สวรรคาลัย

From สวรรค (sà-wǎn-ká-, “heaven”) + อาลัย (aa-lai, “abode; rest; etc”); literally "abode of heaven", "rest of heaven", "heavenly abode", "heavenly rest", etc.

เสด็จ เสด็จ#Thai

สู่ สู่#Thai

(of a high-ranking royal person) (เสด็จ~, เสด็จสู่~) to die.

(เสด็จ~, เสด็จสู่~) to die.


ฝันเฟื่อง

th-verb

ฝันเฟื่อง • (fǎn-fʉ̂ʉang) (abstract noun การฝันเฟื่อง)

fǎn-fʉ̂ʉang (romanization)
การฝันเฟื่อง (abstract-noun)

/fan˩˩˦.fɯa̯ŋ˥˩/

From ฝัน (fǎn, “dream”) + เฟื่อง (fʉ̂ʉang, “disseminated, spread; flourishing”).

com

(intransitive) daydream or fantasize about the impossible, imagine the impossible


เพ้อฝัน

th-verb

เพ้อฝัน • (pə́ə-fǎn) (abstract noun การเพ้อฝัน or ความเพ้อฝัน)

pə́ə-fǎn (romanization)
การเพ้อฝัน (abstract-noun)
ความเพ้อฝัน (abstract-noun)

/pʰɤː˦˥.fan˩˩˦/

From เพ้อ (pə́ə, “to rave”) + ฝัน (fǎn, “to dream”).

com

(intransitive, often derogatory) to daydream; to fancy; to be delusional.


หลงผิด

th-verb

หลงผิด • (lǒng-pìt) (abstract noun การหลงผิด)

lǒng-pìt (romanization)
การหลงผิด (abstract-noun)

/loŋ˩˩˦.pʰit̚˨˩/

From หลง (lǒng, “get lost, go astray”) + ผิด (pìt, “wrong, incorrect”).


นอนมา

th-verb

นอนมา • (nɔɔn-maa)

From นอน (nɔɔn, “to lie”) + มา (maa, “to come (in); in; towards (the speaker's direction); etc”); literally "to lie in" or "to come in lying [down]".

com

2017 September 23, “เลือกตั้งเยอรมนี แมร์เคิลนอนมาอีกสมัยหรือไม่”, in บีบีซีไทย, Bangkok: บีบีซีไทย, retrieved 2020-05-20:

lʉ̂ʉak-dtâng yəə-rá-má-nii · mɛɛ-kə̂ən nɔɔn-maa ìik sà-mǎi rʉ̌ʉ mâi

German election: Would Merkel win with ease for another term?

2018 July 29, “เริ่มแล้วเลือกตั้งทั่วไปกัมพูชา คาดฮุน เซน นอนมา”, in ประชาชาติ, Bangkok: ประชาชาติ, retrieved 2020-05-20:

rə̂əm lɛ́ɛo lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai gam-puu-chaa · kâat hun · sen · nɔɔn-maa

Cambodian general election has begun! Hun Sen is expected to win with ease.

2018 April 18, “ประสงค์นอนมาปลัดคลัง ครม. เขย่าเก้าอี้เอกนิติเสียบสรรพากร”, in แนวหน้า, Bangkok: แนวหน้า, retrieved 2020-05-20:

ประสงค์นอนมาปลัดคลัง

Prasong gains [the seat of] finance undersecretary with ease

(slang, humorous) to gain victory or success easily; to not have to do much or struggle in order to win or succeed.


อี๋

(now only found in combination) to flatter; to court, to woo, to flirt.


เงิบ

th-verb

เงิบ • (ngə̂əp)

Possibly from clipping of หงายเงิบ (“to fall over”).

(slang) to be taken aback or rendered speechless by disappointment or by one's own mistake or fault.


แค้นฝังหุ่น

แค้นฝังหุ่น • (kɛ́ɛn-fǎng-hùn)

/kʰɛːn˦˥.faŋ˩˩˦.hun˨˩/

From the Thai title of the 1988 American horror film Child's Play; from แค้น (kɛ́ɛn, “wrath; vengeance; etc”) + ฝัง (fǎng, “to be deep-seated (in)”) + หุ่น (hùn, “doll”).

com

2019 November 13, “แค้นฝังหุ่น ๕ ปี อบต. หนุ่มใหญ่ไล่ยิงพี่เขยดับ โทรแจ้งตำรวจเอง”, in ไทยรัฐ, Bangkok: วัชรพล, retrieved 2020-06-05:

kɛ́ɛn-fǎng-hùn · hâa · bpii · ɔɔ-bɔɔ-dtɔɔ · nùm-yài lâi ying pîi-kə̌əi dàp

Having harboured malice for five years, a middle-aged SAO man [eventually] shot [his own] older brother-in-law dead in a chase.

(slang, humorous) to have deep-seated anger or revenge (towards someone); to be deeply vengeful (towards someone).


หลู่

lùu (romanization)
การหลู่ (abstract-noun)


ลิดรอน

th-verb

ลิดรอน • (lít-rɔɔn) (abstract noun การลิดรอน)

lít-rɔɔn (romanization)
การลิดรอน (abstract-noun)

From ลิด (lít, “to trim”) + รอน (rɔɔn, “to cut”).

com

(of authority, right, freedom, reputation, etc) to take away (a part); to abate or deduct; to repeal or abolish (partially).

right; freedom; reputation; etc; right; freedom; reputation; etc


ริดรอน

th-verb

ริดรอน • (rít-rɔɔn) (abstract noun การริดรอน)

rít-rɔɔn (romanization)
การริดรอน (abstract-noun)

com

ริด (rít) + รอน (rɔɔn)

ลิดรอน ลิดรอน#Thai


อุตสาหะ

th-verb

อุตสาหะ • (ùt-sǎa-hà) (abstract noun การอุตสาหะ or ความอุตสาหะ)

ùt-sǎa-hà (romanization)
การอุตสาหะ (abstract-noun)
ความอุตสาหะ (abstract-noun)
อุตสาห (alternative)
อุตส่าห์ (alternative)
อุษาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อุสส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)
อุสสาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อตส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)

/ʔut̚˨˩.saː˩˩˦.haʔ˨˩/

From Sanskrit उत्साह (utsāha, “power, strength, energy”). Compare Khmer ឧស្សាហៈ (ʼuhsaahaʼ), Pali ussa (“superior, higher”).


โล่งอก

th-verb

โล่งอก • (lôong-òk)

/loːŋ˥˩.ʔok̚˨˩/


เหยียดผิว

เหยียดผิว • (yìiat-pǐu) (abstract noun การเหยียดผิว)

yìiat-pǐu (romanization)
การเหยียดผิว (abstract-noun)

From เหยียด (yìiat, “to disparage”) + ผิว (pǐu, “skin”).

com

to express or commit colourism (against).


จำนง

th-verb

จำนง • (jam-nong) (abstract noun การจำนง or ความจำนง)

jam-nong (romanization)
การจำนง (abstract-noun)
ความจำนง (abstract-noun)