ขาด

kàat (romanization)
การขาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *qaːtᴰ.
Cognate with Lao ຂາດ (khāt), Lü ᦃᦱᧆ (ẋaad), Shan ၶၢတ်ႇ (khàat), Ahom 𑜁𑜞𑜄𑜫 (khrat), Zhuang gat and gad (dialectal).

to be separated, parted, set apart, or removed (from, as by cutting, tearing, pulling, etc).

to be deprived (of); to be strip (of); to be barred (from); to lose.

1973 [1929], ดอกไม้สด, “คำนำ (ในการพิมพ์ครั้งแรก)”, in ศัตรูของเจ้าหล่อน, กรุงเทพฯ: บรรณาคาร:

บางท่านก็เห็นว่าอ่านหนังสือที่ไม่มีคำนำนั้น เปรียบเหมือนซดแกงที่ขาดน้ำปลาดี

baang tâan gɔ̂ hěn wâa àan nǎng-sʉ̌ʉ tîi mâi mii kam-nam nán · bprìiap mʉ̌ʉan sót gɛɛng tîi kàat nám-bplaa dii

Some people are of the opinion that reading a book without a preface is akin to drinking soup that lacks fine fish sauce.

to lack; to be without; to be deficient (in); to require or need (because of shortage, deficiency, absence, or the like).

to miss; to be absent (from); to fail to appear or attend.


กะพริบ

th-verb

กะพริบ • (gà-príp) (abstract noun การกะพริบ)

gà-príp (romanization)
การกะพริบ (abstract-noun)

Perhaps from กะ (gà) + พริบ (príp). Compare Khmer ប៉ប្រិច (pɑɑprəc).

(of an eye) to close and immediately reopen: to blink, to wink, etc.

(by extension, of a light) to shine intermittently: to blink, to twinkle, to flash, etc; to cause to shine in such a manner.


กระพริบ

กระพริบ • (grà-príp) (abstract noun การกระพริบ)

grà-príp (romanization)
การกระพริบ (abstract-noun)

กะพริบ กะพริบ#Thai


พริบ

príp (romanization)
การพริบ (abstract-noun)

Uncertain. Compare Khmer ព្រិច (prɨc); Lao ພິບ (phip).


ง่วง

ง่วง • (ngûuang) (abstract noun การง่วง or ความง่วง)

ngûuang (romanization)
การง่วง (abstract-noun)
ความง่วง (abstract-noun)


เผย

pə̌əi (romanization)
การเผย (abstract-noun)

เปิดเผย

bpə̀ət-pə̌əi


หนวกหู

หนวกหู • (nùuak-hǔu) (abstract noun การหนวกหู)

nùuak-hǔu (romanization)
การหนวกหู (abstract-noun)


รีไซเคิล

รีไซเคิล • (rii-sai-kə̂n) (abstract noun การรีไซเคิล)

rii-sai-kə̂n (romanization)
การรีไซเคิล (abstract-noun)


อึด

อึด • (ʉ̀t) (abstract noun การอึด or ความอึด)

ʉ̀t (romanization)
การอึด (abstract-noun)
ความอึด (abstract-noun)


คุ้น

kún (romanization)
การคุ้น (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɡunꟲ (“familiar”).
Cognate with Lao ຄຸ້ນ (khun), Zhuang gunx (“docile”).


ย้ำ

yám (romanization)
การย้ำ (abstract-noun)


พนัน

pá-nan (romanization)
การพนัน (abstract-noun)

→ Khmer: ភ្នាល់ (phnŏəl)


สังกัด

สังกัด • (sǎng-gàt) (abstract noun การสังกัด)

sǎng-gàt (romanization)
การสังกัด (abstract-noun)

From Old Khmer saṅkat (“division, section, part; period of time; etc”). Cognate with Modern Khmer សង្កាត់ (sɑɑsɑngkat).

bor

to be under the command (of); to be under the supervision (of); to be under the jurisdiction (of); to be subject (to); to be subordinate (to); to be affiliated (with); to be a member (of); to be part (of).


ลิงโลด

th-verb

ลิงโลด • (ling-lôot) (abstract noun การลิงโลด or ความลิงโลด)

ling-lôot (romanization)
การลิงโลด (abstract-noun)
ความลิงโลด (abstract-noun)

From ลิง (ling, “monkey”) + โลด (lôot, “to jump; to leap”); literally "monkey jumping".

com

2015, โก้วเล้ง, ดาวตก ผีเสื้อ กระบี่ (ฉบับปรับปรุงใหม่) เล่ม ๑, SMM Publishing, →ISBN, page 296:
เม่งแชฮุ้นลิงโลดจนแทบกระโดดปราดขึ้น ชั่วชีวิตมันไม่เคยลิงโลดยินดีปานนี้มาก่อน
mêeng-chɛɛ-hún ling-lôot jon tɛ̂ɛp grà-dòot bpràat kʉ̂n · chûua chii-wít man mâi kəəi ling-lôot yin-dii bpaan níi maa gɔ̀ɔn
Meng Xinghun was over the moon that he could even jump in that very instance. Never once in his life had he been so jubilant and happy.

2015, โก้วเล้ง, เหยี่ยวนรกทะเลทราย เล่ม ๑ (ฉบับปรับปรุงใหม่), SMM Publishing, →ISBN, page 185:
ทุกผู้คนล้วนลิงโลดยินดี เป็นความลิงโลดยินดีที่เอี้ยงกวงนำมาให้
túk pûu-kon lúuan ling-lôot yin-dii · bpen kwaam-ling-lôot yin-dii tîi îiang-guuang nam maa hâi
All of the people were completely elated and delighted. It was the feeling of elation and delight that was brought to them by Youjiao.

2015, โก้วเล้ง, ศึกศรสวาท เล่ม ๑, SMM Publishing, →ISBN, page 129:
ปึงอิดลิงโลดยิ่ง กุมมือโต่วเกียงขึ้นสูดดม โต่วเกียงหัวร่อ คิดชักมือกลับมากล่าวคำว่า "คันยิ่งนัก"
bpʉng-ìt ling-lôot yîng · gum mʉʉ dtòow-giiang kʉ̂n sùut-dom · dtòow-giiang hǔua-rɔ̂ɔ · kít chák mʉʉ glàp maa glàao kam wâa · “kan yîng nák”
Pueng-it extremely exulted as he held Toukiang's hands up and nosed them. Toukiang giggled, thinking she should draw her hands back and utter these words: "So itchy!"

Psalm 94:3, KJV:
ข้าแต่พระเยโฮวาห์ คนชั่วจะนานเท่าใด คนชั่วจะลิงโลดอยู่นานเท่าใด
kâa-dtɛ̀ɛ prá yee-hoo-waa · kon chûua jà naan tâo-dai · kon chûua jà ling-lôot yùu naan tâo-dai
LORD, how long shall the wicked, how long shall the wicked triumph?

Psalm 68:3, KJV:
แต่ขอให้คนชอบธรรมชื่นบาน ให้เขาเต้นโลดต่อเบื้องพระพักตร์พระเจ้า ให้เขาลิงโลดด้วยความชื่นบาน
dtɛ̀ɛ kɔ̌ɔ hâi kon chɔ̂ɔp-tam chʉ̂ʉn-baan · hâi kǎo dtêen-lôot dtɔ̀ɔ bʉ̂ʉang prá pák prá-jâao · hâi kǎo ling-lôot dûai kwaam-chʉ̂ʉn-baan
But let the righteous be glad; let them rejoice before God: yea, let them exceedingly rejoice.


เทียม

th-verb

เทียม • (tiiam) (abstract noun การเทียม)

tiiam (romanization)
การเทียม (abstract-noun)

Cognate with Lao ທຽມ (thīam). Compare Khmer ទឹម, នឹម (tɨm, nɨm, “to yoke; to place/stand side by side”).


จาง

jaang (romanization)
การจาง (abstract-noun)


ซีด

sîit (romanization)
การซีด (abstract-noun)


เจือ

jʉʉa (romanization)
การเจือ (abstract-noun)


ดาด

dàat (romanization)
การดาด (abstract-noun)


เสียว

th-verb

เสียว • (sǐao) (abstract noun การเสียว or ความเสียว)

sǐao (romanization)
การเสียว (abstract-noun)
ความเสียว (abstract-noun)


กริ่ง

กริ่ง • (grìng) (abstract noun การกริ่ง or ความกริ่ง)

grìng (romanization)
การกริ่ง (abstract-noun)
ความกริ่ง (abstract-noun)


สม

sǒm (romanization)
การสม (abstract-noun)


เหยียด

เหยียด • (yìiat) (abstract noun การเหยียด)

yìiat (romanization)
การเหยียด (abstract-noun)
เอยียด (alternative archaic dated obsolete)
เยียด (alternative archaic dated obsolete)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ˀjiətᴰᴸ³ (“to stretch”), from Proto-Tai *ˀjiətᴰ (“to stretch out”).
Cognate with Northern Thai ᩀ᩠ᨿᨯ, Lao ຢຽດ (yīat), Lü ᦵᦊᧆᧈ (ẏed¹), Shan ယဵတ်ႇ (yàet), Tai Nüa ᥕᥤᥖ (yit), ᥕᥪᥖ (yuet), Zhuang iet, Nong Zhuang ed, Zuojiang Zhuang yied.

cog

Lü ᦵᦊᧆᧈ (ẏed¹)

to disparage; to belittle; to depreciate; to treat with contempt.


เหยียด

yìiat (romanization)
การเหยียด (abstract-noun)

Cognate with Tai Nüa ᥕᥤᥖᥴ (yít) or ᥕᥪᥖᥴ (yúet). Possibly related to ยึด (yʉ́t).


รับมือ

th-verb

รับมือ • (ráp-mʉʉ) (abstract noun การรับมือ)

ráp-mʉʉ (romanization)
การรับมือ (abstract-noun)

From รับ (ráp, “to accept; to take; to receive; etc”) + มือ (mʉʉ, “hand”).

com

2020 April 6, ประจักษ์ ก้องกีรติ, “[untitled]”, in prajak kong, Bangkok, retrieved 2020-04-06:

วันนี้ ๖ เม.ย. ครบรอบ ๓ ปี รธน. ๒๕๖๐ ซึ่งเป็น รธน. ที่ออกแบบมาเพื่อพาสังคมไทยย้อนกลับไปสู่อดีต มิใช่เพื่อรับมือกับ ค.ท้าทายในอนาคต

wan-níi · 6 · mee-yɔɔ · króp-rɔ̂ɔp · sǎam · bpii · rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ · sɔ̌ɔng hâa hòk sǔun · sʉ̂ng bpen · rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ · tîi ɔ̀ɔk-bɛ̀ɛp maa pʉ̂ʉa paa sǎng-kom tai yɔ́ɔn-glàp bpai sùu à-dìit · mí châi pʉ̂ʉa ráp-mʉʉ gàp · kɔɔ táa-taai nai à-naa-kót

Today, 6 April, is the third anniversary of the 2017 constitution, which is a constitution that has been designed for bringing the Thai society back to the past, not for coping with [any] challenge in the future.

(idiomatic) to handle; to deal (with); to cope (with).


มือใหม่

th-verb

มือใหม่ • (mʉʉ-mài) (abstract noun การมือใหม่)

mʉʉ-mài (romanization)
การมือใหม่ (abstract-noun)


โยง

yoong (romanization)
การโยง (abstract-noun)

Cognate with Lao ໂຍງ (nyōng), Shan ယူင်ႉ (yṵ̂ung).


ย้อน

yɔ́ɔn (romanization)
การย้อน (abstract-noun)

→ Lao: ຍ້ອນ (nyǭn)

→ Northern Thai: ᨿᩬ᩶ᩁ

ย้อนแย้ง

yɔ́ɔn-yɛ́ɛng

ย้อนแสง

yɔ́ɔn sɛ̌ɛng

to be silhouetted
(literally) to go against the light

to retort: to reply, especially in a sharp or retaliatory way.


วอน

wɔɔn (romanization)
การวอน (abstract-noun)

Cognate with Isan วอน, Lao ວອນ (wǭn), Northern Thai ᩅᩬᩁ, Khün ᩅᩬᩁ, Lü ᦞᦸᧃ (voan), Shan ဝွၼ်း (wáun).


ล่องหน

ล่องหน • (lɔ̂ng-hǒn) (abstract noun การล่องหน)

lɔ̂ng-hǒn (romanization)
การล่องหน (abstract-noun)

/lɔŋ˥˩.hon˩˩˦/

From ล่อง (lɔ̂ng, “to drift; to float; etc”) + หน (hǒn, “path, route; place, location, district; etc”).

com

to vanish through or as if through magic.

(figurative, slang) to disappear; to be absent; to be missing; to be no longer seen.


ล่อง

lɔ̂ng (romanization)
การล่อง (abstract-noun)

c. 15th century CE, “พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับปลีก หมายเลข ๒/ก๑๐๔ ต้นฉบับของหอพระสมุดวชิรญาณ”, in วินัย พงศ์ศรีเพียร, editor, ความยอกย้อนของประวัติศาสตร์, กรุงเทพฯ: คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย, สำนักนายกรัฐมนตรี, published 1996, →ISBN, page 205:

อยู่มาพรญาบาลเมืองเจ้าเมืองพิศณุโลคล่องมาถวายบังคม

yùu-maa prá-yaa baan mʉʉang jâao mʉʉang pít-sà-nú-lôok lɔ̂ng maa tà-wǎai-bang-kom

Later on, Phraya Ban Mueang, ruler of the town of Phitsanulok, descended to pay respect [to His Majesty at Ayutthaya].

to go or come (to a lower place, south, southwards, or along a stream).

(now chiefly in combination) to drift; to float; to flow.


ล้อม

lɔ́ɔm (romanization)
การล้อม (abstract-noun)

Compare Isan ล้อม, Lao ລ້ອມ (lǭm), Shan လွမ်ႉ (lâ̰um), Khmer ឡោម (laom).

to surround; to encircle; to enclose; to besiege


แหวก

wɛ̀ɛk (romanization)
การแหวก (abstract-noun)

→ Lao: ແຫວກ (hǣuk)


สั่งเสีย

th-verb

สั่งเสีย • (sàng-sǐia) (abstract noun การสั่งเสีย)

sàng-sǐia (romanization)
การสั่งเสีย (abstract-noun)


เงย

ngəəi (romanization)
การเงย (abstract-noun)


วี

wii (romanization)
การวี (abstract-noun)


ติ่ง

ติ่ง • (dtìng) (abstract noun การติ่ง or ความติ่ง)

dtìng (romanization)
การติ่ง (abstract-noun)
ความติ่ง (abstract-noun)

Sense 5 and verb sense 1 the fact that Thai schoolgirls, who are statutorily compelled to wear shingle bob cuts, are often seen acting crazily towards celebrities. Compare เกรียน (griian) for a similar development.

(fandom slang, humorous, sometimes derogatory) to stan: to act as a stan (for).


ทบ

tóp (romanization)
การทบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *dopᴰ (“to fold double”).
Cognate with Lao ທົບ (thop), Shan တူပ်ႉ (tṵ̂up), Tai Nüa ᥖᥨᥙ (top), Zhuang doeb (“double; to fold”).


ทุบ

túp (romanization)
การทุบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *dupᴬ (“to pound”). Cognate with Isan ทุบ, Lao ທຸບ (thup), Northern Thai ᨴᩩᨷ (tup⁶), Khün ᨵᩩ᩠ᨷ (thup⁶), Lü ᦑᦳᧇ (tub), Shan ထုပ်ႉ (thṵ̂p), Zhuang dub.


เล่นแร่แปรธาตุ

เล่นแร่แปรธาตุ

เล่นแร่แปรธาตุ • (lên-rɛ̂ɛ-bprɛɛ-tâat) (abstract noun การเล่นแร่แปรธาตุ)

lên-rɛ̂ɛ-bprɛɛ-tâat (romanization)
การเล่นแร่แปรธาตุ (abstract-noun)

/len˥˩.rɛː˥˩.prɛː˧.tʰaːt̚˥˩/


เคาะ

kɔ́ (romanization)
การเคาะ (abstract-noun)

Possibly from Old Khmer goh. Compare Old Chinese 叩 (OC *kʰoːʔ). Cognate with Lao ເຄາະ (khǫ) or ໂຄະ (kho).


หยอด

yɔ̀ɔt (romanization)
การหยอด (abstract-noun)

Compare Northern Thai ᩀᩬᨯ, Lao ຢອດ (yǭt), Shan ယွတ်ႇ (yàut).

to add a little at a time; to pour out drop by drop.


เหยาะ

yɔ̀ (romanization)
การเหยาะ (abstract-noun)

to drop or drip little by little (usually used with condiment).


เดาะ

dɔ̀ (romanization)
การเดาะ (abstract-noun)


เดาะ

เหยาะ เหยาะ#Thai


ล้อเลียน

ล้อเลียน • (lɔ́ɔ-liian) (abstract noun การล้อเลียน)

lɔ́ɔ-liian (romanization)
การล้อเลียน (abstract-noun)


เลียน

เลียน • (liian) (abstract noun การเลียน)

liian (romanization)
การเลียน (abstract-noun)


เอาจริง

เอาจริง • (ao-jing) (abstract noun การเอาจริง)

ao-jing (romanization)
การเอาจริง (abstract-noun)

to be serious; to be stern; to be strict; to be rid


หงอ

ngɔ̌ɔ (romanization)
การหงอ (abstract-noun)


ร่วง

rûuang (romanization)
การร่วง (abstract-noun)

Cognate with Lao ຮ່ວງ (hūang) and ຫ່ວງ (hūang), Shan ႁူင်ႈ (hūung), Ahom 𑜍𑜤𑜂𑜫 (ruṅ).


ผลิ

plì (romanization)
การผลิ (abstract-noun)


ตวง

dtuuang (romanization)
การตวง (abstract-noun)


ลอกคราบ

ลอกคราบ • (lɔ̂ɔk-krâap) (abstract noun การลอกคราบ)

lɔ̂ɔk-krâap (romanization)
การลอกคราบ (abstract-noun)

/lɔːk̚˥˩.kʰraːp̚˥˩/


ลอก

lɔ̂ɔk (romanization)
การลอก (abstract-noun)
ฬอก (alternative)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *lɔːkᴰᴸ⁴ (“to skin; to flay”). Cognate with Northern Thai ᩃᩬᨠ, Khün ᩃᩬᨠ, Lao ລອກ (lǭk), Lü ᦟᦸᧅ (loak), Shan လွၵ်ႈ (lāuk), Phake လွက် (lok), Ahom 𑜎𑜨𑜀𑜫 (lok).


ไช

chai (romanization)
การไช (abstract-noun)


เซ่น

sên (romanization)
การเซ่น (abstract-noun)


สาด

sàat (romanization)
การสาด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨯ, Lao ສາດ (sāt).


กรวย

Compare Khmer ពួយ (puəy, “to throw (something long and pointed)”) (whence Thai พวย (puai)).


กลิ้ง

th-verb

กลิ้ง • (glîng) (abstract noun การกลิ้ง)

glîng (romanization)
การกลิ้ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ກິ້ງ (king), Shan ၵိင်ႈ (kīng), Zhuang gingj.


หมัก

màk (romanization)
การหมัก (abstract-noun)


มัก

mák (romanization)
การมัก (abstract-noun)

Cognate with Lao ມັກ (mak), Lü ᦙᧅ (mak), Shan မၵ်ႉ (mâ̰k).


ค้าง

káang (romanization)
การค้าง (abstract-noun)

(intransitive) to stay; to remain; to linger; to loiter.

(intransitive) to hang; to hang up; to freeze.

(intransitive) to stay overnight; to spend the night (at some place).

(transitive) to pend (further process, performance, etc).

(intransitive) to remain unfinished, undealt with, unsettled, or outstanding.

(intransitive) to remain open or unclosed; to stay agape.


คาบ

kâap (romanization)
การคาบ (abstract-noun)

to hold or carry using the lips or mouth.

(figurative) to carry; to take; to bring.


พ่น

pôn (romanization)
การพ่น (abstract-noun)

พ่นน้ำลาย

พ่นพิษ

พ่นไฟ

พ่นควัน

พ่นยุง

(of particles, drops, smoke, or the like) to eject from or as if from the mouth: to spit, to sprinkle, to spray, etc.

drops; smoke; or the like; drops; smoke; or the like

พ่นคำหยาบ

(slang, of remarks, words, etc) to send forth rapidly or copiously: to spout, to shoot, etc.

(slang) to chatter; to jabber; to blabber.


อิง

ing (romanization)
การอิง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔiːŋᴬ (“to lean back”).
Cognate with Northern Thai ᩋᩥ᩠ᨦ, Khün ᩋᩥ᩠ᨦ, Lao ອີງ (ʼīng), Lü ᦀᦲᧂ (˙ʼiing), Tai Dam ꪮꪲꪉ, Shan ဢိင် (ʼǐng), Tai Nüa ᥟᥤᥒ (ʼing), Phake ဢိင် (ʼiṅ), Ahom 𑜒𑜢𑜂𑜫 (ʼiṅ), Zhuang ing, Zuojiang Zhuang ing.


ผัน

pǎn (romanization)
การผัน (abstract-noun)

Possibly from Old Chinese 翻 (OC *pʰan) or 番 (OC *pʰan). Likely a Doublet of ผวน (pǔuan, “to turn around, to reverse”). Cognate with Lao ຜັນ (phan).

doublet

(transitive) to change; to alter; to transform


แปะ

bpɛ̀ (romanization)
การแปะ (abstract-noun)


แวดล้อม

th-verb

แวดล้อม • (wɛ̂ɛt-lɔ́ɔm) (abstract noun การแวดล้อม)

wɛ̂ɛt-lɔ́ɔm (romanization)
การแวดล้อม (abstract-noun)

/wɛːt̚˥˩.lɔːm˦˥/

แวด (wɛ̂ɛt) + ล้อม (lɔ́ɔm).

com

แวด (wɛ̂ɛt) + ล้อม (lɔ́ɔm)


แวด

wɛ̂ɛt (romanization)
การแวด (abstract-noun)


ปุ

bpù (romanization)
การปุ (abstract-noun)


เค

Clipping of โอเค (oo-kee), from English OK


โค้ง

kóong (romanization)
การโค้ง (abstract-noun)

From Proto-Mon-Khmer *koŋ (“to bend; to be bent”). Cognate with Thai ก่ง (gòng), ก้งโค้ง, โกง (goong), โก่ง (gòong), โก้งโค้ง, Lao ໂຄ້ງ (khōng).


ออม

ɔɔm (romanization)
การออม (abstract-noun)

(transitive or intransitive, of money) to save; to save up.

ออมแรง

ออมมือ

to pull punches
(literally) to save [one's] hand[s]

(figurative, transitive) to save; to conserve; to refrain from using, giving, or showing too much.


เฆี่ยน

th-verb

เฆี่ยน • (kîian) (abstract noun การเฆี่ยน)

kîian (romanization)
การเฆี่ยน (abstract-noun)


ตีลังกา

ตีลังกา • (dtii-lang-gaa) (abstract noun การตีลังกา)

dtii-lang-gaa (romanization)
การตีลังกา (abstract-noun)

From ตี (dtii, “to attack”) + ลังกา (“Laṅkā”, a mythological city in Rāmāyaṇa), literally “to attack Laṅkā”, influenced by the actions of the monkey soldiers of King Rāma when attacking the city of Laṅkā in the Hindu epic Rāmāyaṇa.

com

(intransitive) to cartwheel (all senses).


จั่ว

jùua (romanization)
การจั่ว (abstract-noun)

Compare Teochew 拖 (tua1, “to drag; to tow; to haul”). Cognate with Lao ຈົ່ວ (chūa).


รอด

rɔ̂ɔt (romanization)
การรอด (abstract-noun)

to succeed (in escaping danger or an unfavourable cause, or in reaching a destination).

(chiefly religion) to be saved; to enjoy salvation.


รอบคอบ

th-verb

รอบคอบ • (rɔ̂ɔp-kɔ̂ɔp) (abstract noun การรอบคอบ or ความรอบคอบ)

rɔ̂ɔp-kɔ̂ɔp (romanization)
การรอบคอบ (abstract-noun)
ความรอบคอบ (abstract-noun)

/rɔːp̚˥˩.kʰɔːp̚˥˩/


หลีกเลี่ยง

หลีกเลี่ยง • (lìik-lîiang) (abstract noun การหลีกเลี่ยง)

lìik-lîiang (romanization)
การหลีกเลี่ยง (abstract-noun)

สิ่งที่เรากำลังหลีกเลี่ยงอยู่เป็นสิ่งที่เราต้องทำก่อน

sìng tîi rao gam-lang lìik-lîiang yùu bpen sìng tîi rao dtɔ̂ng tam gɔ̀ɔn

The thing that we are avoiding is the thing that we have to do first.


แต่งตั้ง

แต่งตั้ง • (dtɛ̀ng-dtâng) (abstract noun การแต่งตั้ง)

dtɛ̀ng-dtâng (romanization)
การแต่งตั้ง (abstract-noun)

/tɛŋ˨˩.taŋ˥˩/


เอ่ย

ə̀əi (romanization)
การเอ่ย (abstract-noun)


ชวน

chuuan (romanization)
การชวน (abstract-noun)

Cognate with Isan ชวน, Lao ຊວນ (sūan), Northern Thai ᨩ᩠ᩅᩁ (“cuan⁴”), Khün ᨩ᩠ᩅᩁ. Compare Lü ᦷᦋ (tso), Shan ၸူဝ်း (tsó) or သူၼ်း (súun), Tai Nüa ᥓᥨᥝᥰ (tsöw), Ahom 𑜋𑜥 (chū), Middle Chinese 勸 (MC khjwonH).


ทำร้าย

ทำร้าย • (tam-ráai) (abstract noun การทำร้าย)

tam-ráai (romanization)
การทำร้าย (abstract-noun)

Compound of ทำ (tam, “to do”) + ร้าย (ráai, “harm”)

com+

(transitive) to harm; to hurt; to injure


ทำลาย

th-verb

ทำลาย • (tam-laai) (abstract noun การทำลาย)

tam-laai (romanization)
การทำลาย (abstract-noun)

Borrowed from Khmer ទំលាយ (tumliəy), an infixed form of Old Khmer dlāy (“to be shattered; to be ruined; etc”), whence Thai ทลาย (tá-laai). Cognate with Lao ທຳລາຍ (tham lāi).

cog

1926, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “เรื่องพงศาวดารเมืองเวียงจันท์เมื่อก่อนเปนขบถ”, in จดหมายเหตุเรื่องปราบขบถเวียงจันท์, พระนคร: หอพระสมุดวชิรญาณ, page 8:

ให้กองทัพพระยาราชสุภาวดีขึ้นไปทำลายเมืองเวียงจันท์

hâi gɔɔng-táp prá-yaa râat-chá sù-paa-wá-dii kʉ̂n bpai tam-laai mʉʉang wiiang-jan

ordered the army of Phraya Ratchasuphawadi to march north to destroy the town of Wiang Chan

2017 January 24, “พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๐”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 134, number 10A:

ผู้ใดรู้ว่าข้อมูลคอมพิวเตอร์ในความครอบครองของตนเป็นข้อมูลที่ศาลสั่งให้ทำลายตามมาตรา ๑๖

pûu-dai rúu wâa kɔ̂ɔ-muun kɔm-piu-dtə̂ə nai kwaam-krɔ̂ɔp-krɔɔng kɔ̌ɔng dton bpen kɔ̂ɔ-muun tîi sǎan sàng hâi tam-laai dtaam mâat-dtraa · sìp hòk

Whoever knows that the computer data in his own possession is the data which the court [has] ordered to be destroyed in accordance with section 16

(transitive) to destroy; to ruin; to shatter; to break apart

1935 April 21, “พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พุทธศักราช ๒๔๗๗”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชชกาลที่ ๘, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, published 1936, page 18:

ในกรณีที่หลักเขตต์ทำลายหรือศูนย์หาย

nai gɔɔ-rá-nii tîi làk-kèet tam-laai rʉ̌ʉ sǔun-hǎai

In the event that the boundary mark is destroyed or lost

c. 19th century, ห้องสิน, volume 1, พระนคร: องค์การค้าของคุรุสภา, published 1963, page 8:

จงกงสีแค้นใจ เอาศีรษะกระทบภูเขา ภูเขาก็ทำลาย

jong-gong-sǐi kɛ́ɛn-jai · ao sǐi-sà grà-tóp puu-kǎo · puu-kǎo gɔ̂ tam-laai

Enraged, Gongongshi hit [his] head [against] the mountain, thereby [causing] the mountain to collapse.

(intransitive, obsolete) to undergo destruction or ruination; to collapse; to shatter; to fall apart


หมิ่น

mìn (romanization)
การหมิ่น (abstract-noun)


ประมาท

th-verb

ประมาท • (bprà-màat) (abstract noun การประมาท or ความประมาท)

bprà-màat (romanization)
การประมาท (abstract-noun)
ความประมาท (abstract-noun)


พล่าม

พล่าม • (plâam) (abstract noun การพล่าม)

plâam (romanization)
การพล่าม (abstract-noun)

to talk nonsense; to drivel; to babble; to blather.


ปะ

bpà (romanization)
การปะ (abstract-noun)

to meet, to see, to encounter; to confront, to face; to find, to discover.

to cover: to put or place on the top or surface (of); to patch.


แทะ

tɛ́ (romanization)
การแทะ (abstract-noun)


โขก

kòok (romanization)
การโขก (abstract-noun)


แหย่

yɛ̀ɛ (romanization)
การแหย่ (abstract-noun)


พุ่ง

pûng (romanization)
การพุ่ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ພຸ່ງ (phung), Northern Thai ᨻᩩ᩵ᨦ, Lü ᦗᦳᧂᧈ (pung¹), Shan ပုင်ႈ (pūng).


ทำใจ

ทำใจ • (tam-jai) (abstract noun การทำใจ)

tam-jai (romanization)
การทำใจ (abstract-noun)

From ทำ (tam, “to make”) + ใจ (jai, “mind”); literally, "to make [one's] mind".

ทำใจยอมรับ

(idiomatic) to force oneself, reconcile oneself, or come (as to accept something painful or difficult).


ฝ่อ

fɔ̀ɔ (romanization)
การฝ่อ (abstract-noun)

to wilt; to wither; to shrink; to undergo atrophy

to be scared; to be frightened; to be terrified


รับผิดชอบ

รับผิดชอบ • (ráp-pìt-chɔ̂ɔp) (abstract noun การรับผิดชอบ or ความรับผิดชอบ)

ráp-pìt-chɔ̂ɔp (romanization)
การรับผิดชอบ (abstract-noun)
ความรับผิดชอบ (abstract-noun)

/rap̚˦˥.pʰit̚˨˩.t͡ɕʰɔːp̚˥˩/

From รับ (ráp, “to accept”) + ผิด (pìt, “wrong”) + ชอบ (chɔ̂ɔp, “right”). Cognate with Lao ຮັບຜິດຊອບ (hap phit sǭp). Compare the literal meaning of Khmer ទទួលខុសត្រូវ (tɔɔtɔtuəl khoh trəw, “responsible”).

cog

ទទួលខុសត្រូវ

to be responsible; to take responsibility.


แล่

lɛ̂ɛ (romanization)
การแล่ (abstract-noun)


วน

won (romanization)
การวน (abstract-noun)


แงะ

ngɛ́ (romanization)
การแงะ (abstract-noun)


งีบ

ngîip (romanization)
การงีบ (abstract-noun)


ง้าง

ngáang (romanization)
การง้าง (abstract-noun)

Cognate with Lao ງ້າງ (ngāng), Shan ငၢင်ႉ (ngâ̰ang).


แบก

bɛ̀ɛk (romanization)
การแบก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨷᩯ᩠ᨠ, Lao ແບກ (bǣk), Tai Dam ꪵꪚꪀ, Shan မႅၵ်ႇ (mèk) or ဝႅၵ်ႇ (wèk), Ahom 𑜉𑜢𑜀𑜫 (mik), Nong Zhuang mbeg, Tày béc.


แจง

jɛɛng (romanization)
การแจง (abstract-noun)

to divide or separate into parts: to distribute, to analyse, to apportion, etc.

to amplify: to expand in stating or describing, as by details or illustrations; to clarify by expanding.


เฉา

chǎo (romanization)
การเฉา (abstract-noun)

to wither; to wilt; to droop; to dry out


โรย

rooi (romanization)
การโรย (abstract-noun)


อ่อย

ɔ̀i (romanization)
การอ่อย (abstract-noun)


เอือม

ʉʉam (romanization)
การเอือม (abstract-noun)

to be fed up; to be bored; to be tired of


เอื้อม

th-verb

เอื้อม • (ʉ̂ʉam) (abstract noun การเอื้อม)

ʉ̂ʉam (romanization)
การเอื้อม (abstract-noun)

cog

Lao ເອຶ້ອມ (ē ʼư ʼam)

to reach out with one's arm; to hold out one's hand


โอบ

òop (romanization)
การโอบ (abstract-noun)

Cognate with Isan โอบ, Lao ໂອບ (ʼōp), Lü ᦷᦀᧇ (˙ʼob, “to enclose”).


ลาออก

th-verb

ลาออก • (laa-ɔ̀ɔk) (abstract noun การลาออก)

laa-ɔ̀ɔk (romanization)
การลาออก (abstract-noun)

/laː˧.ʔɔːk̚˨˩/

From ลา (laa, “to bid farewell; to say goodbye”) + ออก (ɔ̀ɔk, “to come out; to quit”).

com

2000 May 18, “พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๔๓”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการตุลาการ, published 2019-01-15, retrieved 2019-06-05:

ข้าราชการตุลาการผู้ใดถูกสั่งให้ออกตามมาตรานี้ให้มีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญเสมือนว่าผู้นั้นลาออกจากราชการ

kâa-râat-chá-gaan-dtù-laa-gaan pûu dai tùuk sàng hâi ɔ̀ɔk dtaam mâat-dtraa níi hâi mii sìt-tí dâai-ráp bam-nèt-bam-naan sà-mʉ̌ʉan wâa pûu nán laa-ɔ̀ɔk jàak râat-chá-gaan

Any judicial officer who has been ordered to vacate [office] in accordance with this Section shall have the right to receive pension as if he has resigned from official service.


ลงโทษ

th-verb

ลงโทษ • (long-tôot) (abstract noun การลงโทษ)

long-tôot (romanization)
การลงโทษ (abstract-noun)


สอบสวน

สอบสวน • (sɔ̀ɔp-sǔuan) (abstract noun การสอบสวน)

sɔ̀ɔp-sǔuan (romanization)
การสอบสวน (abstract-noun)

/sɔːp̚˨˩.sua̯n˩˩˦/

From สอบ (sɔ̀ɔp, “to ask; to inquire; to question; to investigate”) + สวน (sǔuan, “idem”).

com

2019 March 26, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-29:

มาตรา ๑๒๑ พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวนคดีอาญาทั้งปวง

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi yîi-sìp èt · pá-nák-ngaan-sɔ̀ɔp-sǔuan mii am-nâat sɔ̀ɔp-sǔuan ká-dii aa-yaa táng-bpuuang

Section 121 Inquiry officials have the power to inquire into all criminal cases.

ในคดีซึ่งมิใช่ความผิดต่อส่วนตัว การถอนคำร้องทุกข์เช่นนั้นย่อมไม่ตัดอำนาจพนักงานสอบสวนที่จะสอบสวนหรือพนักงานอัยการที่จะฟ้องคดีนั้น

nai ká-dii sʉ̂ng mí châi kwaam-pìt-dtɔ̀ɔ-sùuan-dtuua · gaan-tɔ̌ɔn kam-rɔ́ɔng-túk chên nán yɔ̂m mâi dtàt am-nâat pá-nák-ngaan-sɔ̀ɔp-sǔuan tîi jà sɔ̀ɔp-sǔuan rʉ̌ʉ pá-nák-ngaan-ai-yá-gaan tîi jà fɔ́ɔng ká-dii nán

In a case which does not involve a personal offence, the withdrawal of the complaint in such a manner does not deprive the inquiry officials of the power to hold inquiries or [deprive] the public prosecutors [of the power] to institute that case.

(law) to inquire; to conduct an inquiry.

(loosely) to investigate; to conduct an investigation.


ยักยอก

th-verb

ยักยอก • (yák-yɔ̂ɔk) (abstract noun การยักยอก)

yák-yɔ̂ɔk (romanization)
การยักยอก (abstract-noun)

/jak̚˦˥.jɔːk̚˥˩/

From ยัก (yák, “to appropriate: to take for oneself, to expropriate, etc”) + ยอก (yɔ̂ɔk, “to pierce; to prick”).
Cognate with Lao ຍັກຍອກ (nyaik ʼak).


ฟ้อง

fɔ́ɔng (romanization)
การฟ้อง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨼᩬ᩶ᨦ, Khün ᨼᩬ᩶ᨦ, Lao ຟ້ອງ (fǭng), Lü ᦝᦸᧂᧉ (foang²). Compare Shan ပွင်ႉ (pâ̰ung).

2017 July 18, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-17:

ในคดีที่โจทก์ฟ้องเรียกค่าเช่าหรือค่าเสียหายอันต่อเนื่องคำนวณถึงวันฟ้อง เมื่อศาลเห็นสมควร ศาลจะพิพากษาให้ชำระค่าเช่าและค่าเสียหายเช่นว่านี้จนถึงวันที่ได้ชำระเสร็จตามคำพิพากษาก็ได้

nai ká-dii tîi jòot fɔ́ɔng rîiak kâa-châo rʉ̌ʉ kâa-sǐia-hǎai an dtɔ̀ɔ-nʉ̂ʉang kam-nuuan tʉ̌ng wan fɔ́ɔng · mʉ̂ʉa sǎan hěn sǒm-kuuan · sǎan jà pí-pâak-sǎa hâi cham-rá kâa-châo lɛ́ kâa-sǐia-hǎai chên wâa níi jon tʉ̌ng wan tîi dâai cham-rá sèt dtaam kam-pí-pâak-sǎa gɔ̂ɔ-dâai

In the case where the plaintiff institutes [an action] claiming rent or damages which are continuing, calculated up to the date [the action is] instituted, the court may, as the court deems appropriate, give a judgment awarding the payment of such rent and damages up to the date [they are] paid completely in accordance with the judgment.

เมื่อได้มีการถอนคำฟ้อง หรือเมื่อศาลได้ตัดสินให้ยกคำฟ้องโดยไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องคดีใหม่...ให้ศาลมีอำนาจที่จะสั่งคืนค่าขึ้นศาลทั้งหมดหรือบางส่วนแก่คู่ความ...

mʉ̂ʉa dâai mii gaan-tɔ̌ɔn kam-fɔ́ɔng · rʉ̌ʉ mʉ̂ʉa sǎan dâai dtàt-sǐn hâi yók kam-fɔ́ɔng dooi mâi dtàt sìt-tí jòot tîi jà fɔ́ɔng ká-dii mài ... hâi sǎan mii am-nâat tîi jà sàng kʉʉn kâa-kʉ̂n-sǎan táng-mòt rʉ̌ʉ baang sùuan gɛ̀ɛ kûu-kwaam ...

When there has been the withdrawal of a plaint or when the court has decided that the plaint be dismissed without prejudice to the right of the plaintiff to institute the case again..., the court shall have the power to order the return of the court fees in whole or in part to the party...

2019 February 20, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-17:

มาตรา ๒๘ บุคคลเหล่านี้มีอำนาจฟ้องคดีอาญาต่อศาล (๑) พนักงานอัยการ (๒) ผู้เสียหาย

mâat-dtraa · yîi-sìp bpɛ̀ɛt · bùk-kon lào-níi mii am-nâat fɔ́ɔng ká-dii aa-yaa dtɔ̀ɔ sǎan · (nʉ̀ng) · pá-nák-ngaan-ai-yá-gaan · (sɔ̌ɔng) · pûu-sǐia-hǎai

Section 28 These persons have the power to bring criminal cases before the court: (1) public prosecutors; (2) the victims.

เมื่อผู้ต้องหาถูกควบคุมอยู่และยังมิได้ถูกฟ้องต่อศาล ให้ยื่นต่อพนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการ แล้วแต่กรณี

mʉ̂ʉa pûu-dtɔ̂ng-hǎa tùuk kûuap-kum yùu lɛ́ yang mí dâai tùuk fɔ́ɔng dtɔ̀ɔ sǎan · hâi yʉ̂ʉn dtɔ̀ɔ pá-nák-ngaan-sɔ̀ɔp-sǔuan rʉ̌ʉ pá-nák-ngaan-ai-yá-gaan · lɛ́ɛo dtɛ̀ɛ gɔɔ-rá-nii

When the alleged offender is being held and has not yet been charged before the court, [the document] shall be submitted to the inquiry official or public prosecutor, as the case may be.

ถ้าการชันสูตรพลิกศพยังไม่เสร็จ ห้ามมิให้ฟ้องผู้ต้องหายังศาล

tâa gaan-chan-ná-sùut-plík-sòp yang mâi sèt · hâam-mí-hâi fɔ́ɔng pûu-dtɔ̂ng-hǎa yang sǎan

If the postmortem examination is not yet completed, the alleged offender shall not be charged in court.

(law) to sue; to institute or subject to (legal proceedings), as by a plaint, complaint, charge, petition, etc.

1938, เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), “๒๕๐. ทูตอเมริกันฟ้องพระยาศรีพิพัฒน”, in พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๓ ฉะบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ, retrieved 2019-03-17:

ท่านเจ้าพระยาพระคลังกลับเข้ามาถึงกรุงเทพมหานคร โยเสฟ บาเลศเตีย ทำหนังสือมายื่นฟ้องพระยาศรีพิพัฒนรัตนราชโกษาว่าดูถูกราชทูต

tâan jâao-prá-yaa prá klang glàp kâo maa tʉ̌ng grung-têep-má-hǎa-ná-kɔɔn · yoo-sèep · baa-lées-dtiia · tam nǎng-sʉ̌ʉ maa yʉ̂ʉn fɔ́ɔng prá-yaa sǐi pí-pát rát râat-chá goo-sǎa wâa duu-tùuk râat-chá-tûut

His Excellency Chaophraya Phrakhlang had come back into Krung Thep Maha Nakhon. Joseph Balestier prepared a document to be submitted [to His Excellency], accusing Phraya Si Phiphat Rat Ratchakosa of insulting the royal envoy.

1988, เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), “๗๔. ถอดเจ้านครล้านช้าง”, in สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, editor, พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๑, 6th edition, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ, retrieved 2019-03-17:

ในปีนั้น มีผู้ฟ้องว่า เจ้านันทเสน เจ้านครล้านช้างเวียงจันทน์ กับพระบรมราชา เจ้าเมืองนครพนม คบคิดกันเป็นกบฏ

nai bpii nán · mii pûu fɔ́ɔng wâa · jâao nan-tá sěen · jâao ná-kɔɔn láan-cháang wiiang-jan · gàp prá bɔɔ-rom-raa-chaa · jâao mʉʉang ná-kɔɔn-pá-nom · kóp-kít gan bpen gà-bòt

In that year, there happened to be someone accusing Chao Nanthasen, ruler of the Lan Chang City of Wiang Chan, and Phra Borom Racha, ruler of Nakhon Phanom Town, of plotting treason together.

to complain; to claim; to allege; to accuse; to denounce.


แทน

tɛɛn (romanization)
การแทน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨴᩯ᩠ᨶ, Khün ᨴᩯ᩠ᨶ, Lao ແທນ (thǣn), Lü ᦶᦑᧃ (taen), Shan တႅၼ်း (tén).


จับมือ

th-verb

จับมือ • (jàp-mʉʉ) (abstract noun การจับมือ)

jàp-mʉʉ (romanization)
การจับมือ (abstract-noun)

/t͡ɕap̚˨˩.mɯː˧/


ร่วมมือ

ร่วมมือ • (rûuam-mʉʉ) (abstract noun การร่วมมือ or ความร่วมมือ)

rûuam-mʉʉ (romanization)
การร่วมมือ (abstract-noun)
ความร่วมมือ (abstract-noun)


หลุดมือ

หลุดมือ • (lùt-mʉʉ) (abstract noun การหลุดมือ)

lùt-mʉʉ (romanization)
การหลุดมือ (abstract-noun)

to slip out of one's hand (literally or figuratively)


หลุด

lùt (romanization)
การหลุด (abstract-noun)

Cognate with Lao ຫຼຸດ (lut), Lü ᦜᦳᧆ (l̇ud), Tai Nüa ᥘᥧᥖᥴ (lút), Phake လုတ် (lut), Ahom 𑜎𑜤𑜄𑜫 (lut).


มึน

มึน • (mʉn) (abstract noun การมึน or ความมึน)

mʉn (romanization)
การมึน (abstract-noun)
ความมึน (abstract-noun)

Cognate with Lao ມຶນ (mưn), Zhuang mwnh.


แสร้ง

แสร้ง • (sɛ̂ɛng) (abstract noun การแสร้ง)

sɛ̂ɛng (romanization)
การแสร้ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ແສ້ງ (sǣng), Khün ᩈᩯ᩠᩶ᨦ.

to intend; to intentionally or purposely do.

2015, พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย, บทละครเรื่องอิเหนา, Office for Mobile Application, page 70:
แล้วแสร้งโศกาจาบัลย์ มิให้สองประหมันกินใจ
lɛ́ɛo sɛ̂ɛng sǒo-gaa-jaa-ban · mí hâi sɔ̌ɔng bprà-mǎn gin-jai
Then he pretended to weep and wail, so that his two aunts would not suspect.


ประดิษฐ์

ประดิษฐ์ • (bprà-dìt) (abstract noun การประดิษฐ์)

bprà-dìt (romanization)
การประดิษฐ์ (abstract-noun)

From Sanskrit प्रतिष्ठ (pratiṣṭha, “foundation; setting up; etc”).

bor

(elegant) to establish; to install; to institute; to found; to set up.

(formal) to invent: to create or generate by the use of ingenuity or imagination.

(sarcastic) to invent; to devise; to contrive; to concoct; to elaborate; to fabricate.


รุม

rum (romanization)
การรุม (abstract-noun)


ตั้งตัว

th-verb

ตั้งตัว • (dtâng-dtuua) (abstract noun การตั้งตัว)

dtâng-dtuua (romanization)
การตั้งตัว (abstract-noun)

From ตั้ง (dtâng, “to set (up)”) + ตัว (dtuua, “body; self”).

com

(idiomatic) to prepare (oneself for something); to make (oneself) ready or to get ready (for something); to brace (oneself) up; to build (oneself) up.

(idiomatic) to proclaim, appoint, or honour (oneself as something).

(idiomatic) to establish or carve out one's life, career, fortune, wealth, or the like; to make one's way; to advance in life.


เจียว

jiao (romanization)
การเจียว (abstract-noun)

Suggested by some scholars to be from Teochew 焦 (ziao1).


หด

hòt (romanization)
การหด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰrotᴰ. Cognate with Lao ຫົດ (hot), Shan ႁူတ်း (húut) or ႁွတ်း (háut), Zhuang hoet.


หาม

hǎam (romanization)
การหาม (abstract-noun)

From Proto-Tai *trwaːmᴬ (“to carry on the back”).
Cognate with Isan หาม, Lao ຫາມ (hām), Northern Thai ᩉᩣ᩠ᨾ (haam¹), Khün ᩉᩣ᩠ᨾ (haam¹), Lü ᦠᦱᧄ (ḣaam), Tai Dam ꪬꪱꪣ (ham), Shan ႁၢမ် (hǎam), Tai Nüa ᥞᥣᥛᥴ (háam), Ahom 𑜍𑜪 (raṃ), Bouyei raaml, Zhuang ram, Saek หร่าม.


ห่าม

th-verb

ห่าม • (hàam) (abstract noun การห่าม or ความห่าม)

hàam (romanization)
การห่าม (abstract-noun)
ความห่าม (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ᩠ᨾ, Khün ᩉ᩵ᩣ᩠ᨾ, Isan เหิ่ม, Lao ເຫີ່ມ (hœ̄m), Nyaw เหิ่ม, Lü ᦣᦱᧄᧈ (haam¹), Shan ႁၢမ်ႇ (hàam), Phake ꩭံ (haṃ), Ahom 𑜑𑜪 (haṃ).

cog

Lao ເຫີ່ມ (hœ̄m)


หลอก

lɔ̀ɔk (romanization)
การหลอก (abstract-noun)


หิ้ว

hîu (romanization)
การหิ้ว (abstract-noun)

From Proto-Tai *triːwꟲ (“to carry (a bag)”). Cognate with Lao ຫິ້ວ (hiu), Shan ႁိဝ်ႈ (hīo), Bouyei riuc, Zhuang riuj, Saek ริ̂ว.

(colloquial) to bring foreign merchandise back from the trip as other's request.


ทุ่น

tûn (romanization)
การทุ่น (abstract-noun)

Possibly corrupted from ทุน (tun, “capital”).

to economize; to save (from spending power, time, money).


หน้ามืด

th-verb

หน้ามืด • (nâa-mʉ̂ʉt) (abstract noun การหน้ามืด)

nâa-mʉ̂ʉt (romanization)
การหน้ามืด (abstract-noun)

/naː˥˩.mɯːt̚˥˩/


ก้มหน้า

ก้มหน้า • (gôm-nâa) (abstract noun การก้มหน้า)

gôm-nâa (romanization)
การก้มหน้า (abstract-noun)


แต่งหน้า

แต่งหน้า • (dtɛ̀ng-nâa) (abstract noun การแต่งหน้า)

dtɛ̀ng-nâa (romanization)
การแต่งหน้า (abstract-noun)

/tɛŋ˨˩.naː˥˩/


มุ่งหน้า

มุ่งหน้า • (mûng-nâa) (abstract noun การมุ่งหน้า)

mûng-nâa (romanization)
การมุ่งหน้า (abstract-noun)


จ่าหน้า

จ่าหน้า • (jàa-nâa) (abstract noun การจ่าหน้า)

jàa-nâa (romanization)
การจ่าหน้า (abstract-noun)

/t͡ɕaː˨˩.naː˥˩/


คืบหน้า

คืบหน้า • (kʉ̂ʉp-nâa) (abstract noun การคืบหน้า or ความคืบหน้า)

kʉ̂ʉp-nâa (romanization)
การคืบหน้า (abstract-noun)
ความคืบหน้า (abstract-noun)

/kʰɯːp̚˥˩.naː˥˩/


หอบ

hɔ̀ɔp (romanization)
การหอบ (abstract-noun)


หอบ

Cognate with Lao ຫອບ (hǭp), Shan ႁွပ်ႇ (hàup), Ahom 𑜍𑜨𑜆𑜫 (rop), Zhuang rop, Saek โร̄บ.


โลด

lôot (romanization)
การโลด (abstract-noun)


สะท้อน

สะท้อน • (sà-tɔ́ɔn) (abstract noun การสะท้อน)

sà-tɔ́ɔn (romanization)
การสะท้อน (abstract-noun)

/sa˨˩.tʰɔːn˦˥/


ปะทะ

bpà-tá (romanization)
การปะทะ (abstract-noun)


สลาย

สลาย • (sà-lǎai) (abstract noun การสลาย)

sà-lǎai (romanization)
การสลาย (abstract-noun)
ฉลาย (alternative archaic dated obsolete)

Cognate with Lao ສະຫຼາຍ (sa lāi). Possibly related to ทลาย (tá-laai).

to come to an end, to melt away, to fade away, to disappear; to be or become broken or ruined.

to cause to do so; to bring to an end; to break; to ruin; to destroy.

to break apart, to break into parts or pieces; to disintegrate; to disperse, to scatter.


สบ

sòp (romanization)
การสบ (abstract-noun)


ฟาด

fâat (romanization)
การฟาด (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *vaːtᴰ (“to beat; to whip”). Cognate with Northern Thai ᨼᩣ᩠ᨯ, Lao ຟາດ (fāt), Khün ᨼᩣ᩠ᨯ, Lü ᦝᦱᧆ (faad), Ahom 𑜇𑜄𑜫 (phat). Possibly related to Proto-Southwestern Tai *vatᴰ (whence Thai ฟัด (fát)).

inh

to whip, to lash, to slash; to swing, to sway.

(slang) to strike or beat: to defeat or overcome, especially in a fierce way.

(slang) to eat, consume or take, especially in a voracious manner.


ทิ่ม

tîm (romanization)
การทิ่ม (abstract-noun)


หมอบ

mɔ̀ɔp (romanization)
การหมอบ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᨷ, Isan หมอบ, หมูบ, Lao ໝອບ (mǭp), ໝູບ (mūp), Lü ᦷᦙᧇ (mob), Khün ᩉ᩠ᨾᩬᨷ, ᩉ᩠ᨾᩪᨷ, Shan မွပ်ႇ (màup).


ลาด

lâat (romanization)
การลาด (abstract-noun)


ราด

râat (romanization)
การราด (abstract-noun)

From Proto-Tai *rwaːtᴰ (“to pour”).
Cognate with Lao ຮາດ (hāt) or ລາດ (lāt), Lü ᦟᦱᧆ (laad), Shan ႁၢတ်ႇ (hàat), Zhuang rwed.


กลั้ว

th-verb

กลั้ว • (glûua) (abstract noun การกลั้ว)

glûua (romanization)
การกลั้ว (abstract-noun)


เงี่ยน

เงี่ยน • (ngîian) (abstract noun การเงี่ยน or ความเงี่ยน)

ngîian (romanization)
การเงี่ยน (abstract-noun)
ความเงี่ยน (abstract-noun)
เหงี้ยน (alternative)

(impolite, vulgar) to crave; to lust; to want greatly


เหน็บ

nèp (romanization)
การเหน็บ (abstract-noun)

Cognate with Lao ເໜັບ (nep), Lü ᦵᦐᧇ (ṅeb), Shan ၼဵပ်း (náep), Tai Nüa ᥘᥥᥙᥱ (lěp), Phake ꩫိပ် (nip), Ahom 𑜃𑜢𑜆𑜫 (nip).

cog

Lü ᦵᦐᧇ (ṅeb)


ใส่ร้าย

th-verb

ใส่ร้าย • (sài-ráai) (abstract noun การใส่ร้าย)

sài-ráai (romanization)
การใส่ร้าย (abstract-noun)

From ใส่ (sài, “to add; to insert; etc”) + ร้าย (ráai, “ill; evil; etc”).

com

(transitive) to asperse; to calumniate; to slander.


จ่อ

jɔ̀ɔ (romanization)
การจ่อ (abstract-noun)

to direct or point (something at, on, or closely to something).

to focus or concentrate (oneself, one's attention, etc, on something).

(slang) to be about (to do something); to be very close (to do something); to intend or aim (to do something) soon.


อัง

ang (romanization)
การอัง (abstract-noun)


ทึ่ง

tʉ̂ng (romanization)
การทึ่ง (abstract-noun)


พลาด

plâat (romanization)
การพลาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *blaːtᴰ (“to slip, to fall”); cognate with Lao ພາດ (phāt), ພະລາດ (pha lāt), Shan ပြၢတ်ႈ (prāat), ပရၢတ် (pǎ rǎat), ပလၢတ်ႈ (pǎ lāat).


ชิด

chít (romanization)
การชิด (abstract-noun)


ห่วง

hùuang (romanization)
การห่วง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅ᩵ᨦ, Khün ᩉ᩠ᩅ᩵ᨦ, Lao ຫ່ວງ (huang).
Compare another Northern Thai ᨲ᩠ᩅ᩵ᨦ, Shan တူင်ႇ (tùung), Phake ကွင် (koṅ), တွင် (toṅ), တုင် (tuṅ), Ahom 𑜀𑜞𑜨𑜂𑜫 (kroṅ).


ง้อ

ngɔ́ɔ (romanization)
การง้อ (abstract-noun)


งอน

ngɔɔn (romanization)
การงอน (abstract-noun)


ยอก

yɔ̂ɔk (romanization)
การยอก (abstract-noun)

Cognate with Lao ຢອກ (yǭk), Northern Thai ᨿᩬᨠ.


พลัด

plát (romanization)
การพลัด (abstract-noun)

From Proto-Tai *blaːtᴰ (“to slip and fall”).
Cognate with Lao ພັດ (phat), Zhuang byad.


ผลัด

plàt (romanization)
การผลัด (abstract-noun)

to replace; to alternate; to take turns.


ควง

kuuang (romanization)
การควง (abstract-noun)

ควงมีด

ควงปืน

to cause to move in a circular course or revolving motion: to rotate, to revolve, to flip, to manipulate, etc.

(slang, of a weapon) to wield; to carry.

(printing) to connect, link, enclose, or hold together, as with a curly bracket.

ควง ควง#Thai

แขน แขน#Thai

(of bodily organs) to link or be linked, as ควงแขน (kuuang-kɛ̌ɛn, "arm in arm", literally "[with] arms linked").

(slang, of persons, as lovers) to pair up or be paired up.

(slang) to date; to go on a date; to be in a romantic relationship.


ส่าย

sàai (romanization)
การส่าย (abstract-noun)


เล็ง

leng (romanization)
การเล็ง (abstract-noun)


กระอัก

th-verb

กระอัก • (grà-àk) (abstract noun การกระอัก)

grà-àk (romanization)
การกระอัก (abstract-noun)


เมิน

məən (romanization)
การเมิน (abstract-noun)


หลอม

lɔ̌ɔm (romanization)
การหลอม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຫຼອມ (lǭm), Northern Thai ᩉᩖᩬᨾ (lɔɔm¹), Khün ᩉᩖᩬᨾ, Lü ᦜᦸᧄ (l̇oam).


เผลอ

plə̌ə (romanization)
การเผลอ (abstract-noun)


ถลอก

ถลอก • (tà-lɔ̀ɔk) (abstract noun การถลอก)

tà-lɔ̀ɔk (romanization)
การถลอก (abstract-noun)

/tʰa˨˩.lɔːk̚˨˩/

Possibly from Old Khmer lok (“to scratch, to score; to dig, to excavate”); or *lāk, *lak (“to scratch, to score, to mark (the surface); to incise, to engrave; to chisel, to gouge; etc”), which were extended as chlāk, caṃlāk, etc; or *cok (“to scratch, to scrape; to dig”), which were extended as *kcak, kcok, kracok, etc. Perhaps cognate with Modern Khmer លក (lɔɔk), លាក់ (lĕək), or ចក់ (cɑk).
Extended as Thai จำหลอก (jam-lɔ̀ɔk).
Etymologically related to Thai ลอก (lɔ̂ɔk), จำหลอก (jam-lɔ̀ɔk), สลัก (sà-làk), ฉลัก (chà-làk), จำหลัก (jam-làk), ฉลาก (chà-làak), ฉอก (chɔ̀ɔk), กระฉอก (grà-chɔ̀ɔk).

th-l

จำหลอก (jam-lɔ̀ɔk)

จำหลอก (jam-lɔ̀ɔk)

สลัก (sà-làk)

ฉอก (chɔ̀ɔk)

กระฉอก (grà-chɔ̀ɔk)

(of skin, surface, etc) to abrade; to undergo abrasion; to be scraped; to be excoriated; to undergo excoriation; to peel.


เร่ง

th-verb

เร่ง • (rêng) (abstract noun การเร่ง or ความเร่ง)

rêng (romanization)
การเร่ง (abstract-noun)
ความเร่ง (abstract-noun)

→ Lao: ເລ່ງ (lēng) / ເລັ່ງ (leng)

to hurry; to rush; to speed up; to accelerate


งอก

ngɔ̂ɔk (romanization)
การงอก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ŋɔːkᴰ²ᴸ (“to bud forth; a sprout”). Cognate with Lao ງອກ (ngǭk), Shan ငွၵ်ႈ (ngāuk), Tai Dam ꪉꪮꪀ, Nong Zhuang ngaed.


หงาย

ngǎai (romanization)
การหงาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰŋaːjᴬ (“moonlight”).
Cognate with Lao ຫງາຍ (ngāi), Shan ငၢႆ (ngǎai), Tày hai, Zhuang hai (“moon”) (dialectal).


บ่อน

bɔ̀n (romanization)
การบ่อน (abstract-noun)

1831, “โคลงโลกนิติ”, in ประชุมโคลงโลกนิติ, Bangkok: สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, published 2000, →ISBN, page 72:

ผลเดื่อเมื่อสุกไซร้ มีพรรณ ภายนอกแดงดูฉัน ชาดบ้าย ภายในย่อมแมลงวัน หนอนบ่อน ดุจดั่งคนใจร้าย นอกนั้นดูงาม

pǒn dʉ̀ʉa mʉ̂ʉa sùk-gà-sái · mii pan · paai-nɔ̂ɔk dɛɛng duu chǎn · cháat bâai · paai-nai yɔ̂m má-lɛɛng wan · nɔ̌ɔn bɔ̀n · dùt-dàng kon jai-ráai · nɔ̂ɔk nán duu ngaam

Fig fruits, once ripened, get red external skin, looking as if painted with cinnabar, [but] are often [full of] gnawing flies [and] worms inside; just like people of ill hearts – [often] looking good on the outside.

(of a worm, insect, etc) to gnaw within or from within.


ระบุ

rá-bù (romanization)
การระบุ (abstract-noun)


คล้าย

th-verb

คล้าย • (kláai) (abstract noun การคล้าย)

kláai (romanization)
การคล้าย (abstract-noun)

Cognate with Lao ຄ້າຍ (khāi), Shan ငၢႆး (ngáai).

วันคล้ายวันเกิด


ป่น

bpòn (romanization)
การป่น (abstract-noun)


ปน

bpon (romanization)
การปน (abstract-noun)


คลาย

klaai (romanization)
การคลาย (abstract-noun)


ดาม

daam (romanization)
การดาม (abstract-noun)

to hold, support, or maintain, as with a stiffener, brace, or the like.

(medicine) to secure with a cast, splint, or the like.

ดามหัวใจ

(slang, of something broken) to strengthen; to restore to strength; to fix; to mend.


ด้อม

dɔ̂m (romanization)
การด้อม (abstract-noun)


ทวง

tuuang (romanization)
การทวง (abstract-noun)

ทวงหนี้

to demand [the payment of] a debt; to demand [a debtor to pay] the debt

ทวงค่าเช่า

to demand [the payment of] rent; to demand [a tenant to pay] the rent

ทวงบุญคุณ

to demand [the return or recognition of] favour

ทวงสิทธิ์

to demand (the observance of a promise or agreement, the performance of an obligation, the repayment or recognition of one's favour or kindness, or something to which one is rightfully or lawfully entitled).


ตัดต่อ

ตัดต่อ • (dtàt-dtɔ̀ɔ) (abstract noun การตัดต่อ)

dtàt-dtɔ̀ɔ (romanization)
การตัดต่อ (abstract-noun)

/tat̚˨˩.tɔː˨˩/

From ตัด (dtàt, “to cut (out)”) + ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to extend; to add (in order to extend); etc”).

com

โปรแกรมตัดต่อวิดีโอ

(of a text, picture, video, etc) to alter or edit, especially by cutting certain parts out or inserting new elements.

picture; video; etc; picture; video; etc

ภาพตัดต่อ

(of a text, picture, video, etc) to doctor.


เกี่ยง

th-verb

เกี่ยง • (gìiang) (abstract noun การเกี่ยง)

gìiang (romanization)
การเกี่ยง (abstract-noun)


ตรึง

dtrʉng (romanization)
การตรึง (abstract-noun)

to bind; to fasten; to detain; to crucify


หนุน

nǔn (romanization)
การหนุน (abstract-noun)
หนูน (alternative obsolete)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩩᩁ, Lao ໜູນ (nūn) or ໜຸນ (nun).

to support; to back; to advocate; to bolster; to promote.

to enhance; to increase; to add; to boost; to augment; to supplement; to strengthen; to reinforce.


อุด

ùt (romanization)
การอุด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔwɯtᴰ (“to plug (a hole)”).
Cognate with Lao ອຸດ (ʼut), Shan ဢုတ်း (ʼút), Zhuang oet.
Possibly doublet of หยุด (yùt).

cog

Shan ဢုတ်း (ʼút)


อุดหนุน

th-verb

อุดหนุน • (ùt-nǔn) (abstract noun การอุดหนุน)

ùt-nǔn (romanization)
การอุดหนุน (abstract-noun)


ติดตาม

ติดตาม • (dtìt-dtaam) (abstract noun การติดตาม)

dtìt-dtaam (romanization)
การติดตาม (abstract-noun)

From ติด (dtìt, “to cling; to stick”) + ตาม (dtaam, “to follow; to go after; to come after”).

com

ติดตามผู้ร้าย

to pursue a criminal; to go after a criminal

ระบบติดตามอีเมล

ติดตามข่าวสาร

ติดตามผล

to keep tabs on the result (of something)

to follow; to monitor; to keep track (of).


สดใส

th-verb

สดใส • (sòt-sǎi) (abstract noun การสดใส or ความสดใส)

sòt-sǎi (romanization)
การสดใส (abstract-noun)
ความสดใส (abstract-noun)

to be lively; to be cheerful; to be joyful


ย่น

yôn (romanization)
การย่น (abstract-noun)


ย่อง

yɔ̂ng (romanization)
การย่อง (abstract-noun)


สร่าง

สร่าง • (sàang) (abstract noun การสร่าง)

sàang (romanization)
การสร่าง (abstract-noun)


อ้อน

ɔ̂ɔn (romanization)
การอ้อน (abstract-noun)

Cognate with Lao ອ້ອນ (ʼǭn), Northern Thai ᩋᩬ᩶ᩁ (ʔɔɔn³), Khün ᩋᩬ᩶ᩁ (ʔɔɔn³), Lü ᦀᦸᧃᧉ (˙ʼoan²), Tai Dam ꪮ꫁ꪮꪙ (ỏn), Shan ဢွၼ်ႈ (ʼāun).

cog

Lao ອ້ອນ (ʼǭn)

Khün ᩋᩬ᩶ᩁ (ʔɔɔn³)

Lü ᦀᦸᧃᧉ (˙ʼoan²)

(transitive) to entreat, implore, or appeal, especially in a childish manner.


ริน

rin (romanization)
การริน (abstract-noun)

(transitive, as of a liquid from a container) to pour (out), especially in a slow or gentle manner.

(intransitive, as of a watercourse or stream) to flow, especially in a slow or gentle manner.


แกม

gɛɛm (romanization)
การแกม (abstract-noun)


ล่วง

lûuang (romanization)
การล่วง (abstract-noun)


ลวง

luuang (romanization)
การลวง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃ᩠ᩅᩢᨦ, Lao ລວງ (lūang). Compare Khmer លួង (luəng).


เขมือบ

th-verb

เขมือบ • (kà-mʉ̀ʉap) (abstract noun การเขมือบ)

kà-mʉ̀ʉap (romanization)
การเขมือบ (abstract-noun)

/kʰa˨˩.mɯa̯p̚˨˩/


ย้อย

yɔ́ɔi (romanization)
การย้อย (abstract-noun)

Cognate with Lao ຍ້ອຍ (nyǭi), Lü ᦍᦾᧉ (yoay²), Shan ယွႆႉ (yâ̰ui), Tai Nüa ᥕᥩᥭᥳ (yȯay), Ahom 𑜊𑜨𑜩 (jʸoy), Zhuang yoix.


เปื้อน

เปื้อน • (bpʉ̂ʉan) (abstract noun การเปื้อน)

bpʉ̂ʉan (romanization)
การเปื้อน (abstract-noun)

Cognate with Lao ເປື້ອນ (pư̄an). Compare 糞 (MC pjunH, “excrement”).

cog

Lao ເປື້ອນ (pư̄an)


จิบ

jìp (romanization)
การจิบ (abstract-noun)

Compare Khmer ជិប (cɨp), Lao ຈິບ (chip), Proto-Hlai *tçʰɯp (“to sip”).


ลิ้ม

lím (romanization)
การลิ้ม (abstract-noun)


มุด

mút (romanization)
การมุด (abstract-noun)


ซุก

súk (romanization)
การซุก (abstract-noun)


ละเมอ

th-verb

ละเมอ • (lá-məə) (abstract noun การละเมอ)

lá-məə (romanization)
การละเมอ (abstract-noun)


ปฏิบัติการ

ปฏิบัติการ • (bpà-dtì-bàt-gaan) (abstract noun การปฏิบัติการ)

bpà-dtì-bàt-gaan (romanization)
การปฏิบัติการ (abstract-noun)

ปฏิบัติ (bpà-dtì-bàt, “to perform; to carry out”) + การ (gaan, “act; activity; etc”).

com

(intransitive) To perform an act; to carry out an activity; to take an action.


จ้อง

jɔ̂ng (romanization)
การจ้อง (abstract-noun)

to stare; to gaze; to fix one's eyes (on, at, etc); to look fixedly (at, into, etc).

to have one's eye on; to watch; to monitor.

to look forward to; to await (the opportunity to do something)


พก

pók (romanization)
การพก (abstract-noun)


โผ

pǒo (romanization)
การโผ (abstract-noun)


โผล่

plòo (romanization)
การโผล่ (abstract-noun)


ฟอก

fɔ̂ɔk (romanization)
การฟอก (abstract-noun)

Cognate with Lao ຟອກ (fǭk), Shan ၽွၵ်ႈ (phāuk) and ၾွၵ်ႈ (fāuk).


โม้

móo (romanization)
การโม้ (abstract-noun)


ลื่น

lʉ̂ʉn (romanization)
การลื่น (abstract-noun)
มลื่น (alternative obsolete poetic)

From Proto-Tai *m.lɯːlᴮ (“slippery; smooth”).
Cognate with Northern Thai ᨾᩨ᩠᩵ᨶ, Isan มื่น, Lao ມື່ນ (mư̄n), Shan မိုၼ်ႈ (mūen), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜃𑜫 (mün), Saek หมรื้น, Zhuang lwenq.


ล้ม

lóm (romanization)
การล้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *lɤmꟲ (“to fall down”).
Cognate with Lao ລົ້ມ (lom), Lü ᦟᦳᧄᧉ (lum²), Shan လူမ်ႉ (lṵ̂um), Phake လုံ (luṃ), Ahom 𑜎𑜤𑜪 (luṃ), Zhuang laemx, Nong Zhuang laemx, Zuojiang Zhuang loemx.
Possibly related to ล่ม (lôm).

cog

Lü ᦟᦳᧄᧉ (lum²)


ฉุน

chǔn (romanization)
การฉุน (abstract-noun)


เตียน

th-verb

เตียน • (dtiian) (abstract noun การเตียน)

dtiian (romanization)
การเตียน (abstract-noun)

From Old Khmer *tyal, tiala (“to rebuke, to reprimand; to criticise, to censure; to blame, to accuse”); extended as Old Khmer taṃnyal, from which Thai ตำเนียน was derived. Cognate with Modern Khmer ដៀល (diəl).

cog

Thai ตำเนียน

to rebuke, to reprimand; to criticise, to censure; to blame, to accuse.


แวะ

wɛ́ (romanization)
การแวะ (abstract-noun)


ทึ้ง

tʉ́ng (romanization)
การทึ้ง (abstract-noun)


ยื้อ

yʉ́ʉ (romanization)
การยื้อ (abstract-noun)

(transitive) to grasp; to grab; to snatch; to seize

(figurative, transitive) to prevent from going or leaving; to hold back; to delay


แห่

hɛ̀ɛ (romanization)
การแห่ (abstract-noun)

→ Urak Lawoi': แฮ (hä)

Compare Lao ແຫ່ (hǣ), Northern Thai ᩉᩯ᩵.

2012 May 9, กองบรรณาธิการ วอยซ์ทีวี, “แห่ศพอากงไปรดน้ำหน้าศาลอาญา”, in Voice, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-02-27:

แห่ศพอากงไปรดน้ำหน้าศาลอาญา

hɛ̀ɛ sòp aa-gong bpai rót-náam nâa sǎan aa-yaa

A-kong's dead body to be paraded to the front of the Criminal Court for bathing [ceremony].

pomp and circumstance
pomp and circumstance

to parade; to move or go in a procession or with pomp and circumstance.

(colloquial) to move in a flock or crowd.


ยัน

yan (romanization)
การยัน (abstract-noun)

Compare Lao ຢັນ (yan), Shan ယၼ် (yǎn), Lü ᦶᦊᧃ (ẏaen)

to push, shove, or press (up, against, away, etc).

to shove or strike with or as if with the sole of a foot.

to face; to confront; to stand (against).


ยุ

Compare Lao ຍູ້ (nyū), Isan ยู้, Northern Thai ᨿᩪ᩶, Khün ᨿᩪ᩶, Lü ᦍᦴᧉ (yuu²), Shan ယူႉ (yṵ̂u), ယု (yǔ), all in the senses: to push, to shove, to thrust; to help; to stimulate.


โกย

gooi (romanization)
การโกย (abstract-noun)

to sweep: to move or remove with or as if with a broom, brush, or the like.

โกยคะแนน

(slang) to take or take into possession (in a large quantity).


ถลก

tà-lòk (romanization)
การถลก (abstract-noun)


ถอน

tɔ̌ɔn (romanization)
การถอน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *tʰɔːnᴬ¹ (“to pull out; to extract”). Cognate with Northern Thai ᨳᩬᩁ, Khün ᨳᩬᩁ, Lao ຖອນ (thǭn), Lü ᦏᦸᧃ (ṫhoan), Shan ထွၼ် (thǎun), Tai Nüa ᥗᥩᥢᥴ (thóan), Phake ထွꩫ် (thon), Ahom 𑜌𑜨𑜃𑜫 (thon).


โม่

môo (romanization)
การโม่ (abstract-noun)


คั่น

kân (romanization)
การคั่น (abstract-noun)


กระทบ

th-verb

กระทบ • (grà-tóp) (abstract noun การกระทบ)

grà-tóp (romanization)
การกระทบ (abstract-noun)
กรรทบ (alternative)
ประทบ (alternative)

to hit, to strike; to clash, to collide.


เฉียด

เฉียด • (chìiat) (abstract noun การเฉียด)

chìiat (romanization)
การเฉียด (abstract-noun)

/t͡ɕʰia̯t̚˨˩/


อั้น

ân (romanization)
การอั้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ອັ້ນ (ʼan), Northern Thai ᩋᩢ᩠᩶ᨶ, Khün ᩋᩢ᩠᩶ᨶ, Lü ᦀᧃᧉ (˙ʼan²), Shan ဢၼ်ႈ (ʼān).

cog

Lü ᦀᧃᧉ (˙ʼan²)

อั้นลมหายใจ

อั้นปัสสาวะ

(informal, transitive or intransitive) to hold; to keep; to confine; to contain.

ไม่อั้น

(slang, often intransitive) to limit; to restrict.


ซ่าน

sâan (romanization)
การซ่าน (abstract-noun)


เผ่น

pèn (romanization)
การเผ่น (abstract-noun)


กินบนเรือนขี้บนหลังคา

th-verb

กินบนเรือนขี้บนหลังคา

กินบนเรือนขี้บนหลังคา • (gin-bon-rʉʉan-kîi-bon-lǎng-kaa)

en-กินบนเรือนขี้บนหลังคา-th-verb-oC7D-0Yy


เพลีย

เพลีย • (pliia) (abstract noun การเพลีย or ความเพลีย)

pliia (romanization)
การเพลีย (abstract-noun)
ความเพลีย (abstract-noun)


คึก

kʉ́k (romanization)
การคึก (abstract-noun)

to be impetuous ; to be high-spirited ; to be stoked


คลุก

klúk (romanization)
การคลุก (abstract-noun)


แย่ง

yɛ̂ɛng (romanization)
การแย่ง (abstract-noun)


นอง

nɔɔng (romanization)
การนอง (abstract-noun)

Cognate with Isan นอง, Lao ນອງ (nǭng), Northern Thai ᨶᩬᨦ (nɔɔŋ⁴), Khün ᨶᩬᨦ (nɔɔŋ⁴), Lü ᦓᦸᧂ (noang), Tai Dam ꪙꪮꪉ (ꞌnóng), Shan ၼွင်း (náung).

cog

Khün ᨶᩬᨦ (nɔɔŋ⁴)


ซี้

síi (romanization)
การซี้ (abstract-noun)

Borrowed from Hokkien 死 (sí). Compare Teochew 死 (sí).

ถ้าอยู่ที่นั่นก็คงซี้ไปแล้ว

If [he] had stayed there, [he] would have died.

ได้คุยกันบ่อยจนซี้กัน

[We] has been talking to each other so often that [we] are close.


สื่อสาร

th-verb

สื่อสาร • (sʉ̀ʉ-sǎan) (abstract noun การสื่อสาร)

sʉ̀ʉ-sǎan (romanization)
การสื่อสาร (abstract-noun)

/sɯː˨˩.saːn˩˩˦/


ล้อเล่น

ล้อเล่น • (lɔ́ɔ-lên) (abstract noun การล้อเล่น)

lɔ́ɔ-lên (romanization)
การล้อเล่น (abstract-noun)


ตกผลึก

ตกผลึก • (dtòk-pà-lʉ̀k) (abstract noun การตกผลึก)

dtòk-pà-lʉ̀k (romanization)
การตกผลึก (abstract-noun)


มอม

mɔɔm (romanization)
การมอม (abstract-noun)


รีบ

รีบ • (rîip) (abstract noun การรีบ or ความรีบ)

rîip (romanization)
การรีบ (abstract-noun)
ความรีบ (abstract-noun)

Cognate with Lao ຮີບ (hīp), Northern Thai ᩁᩦ᩠ᨷ, Lü ᦣᦲᧇ (hiib), Shan ႁိပ်ႈ (hīp).


คว่ำ

kwâm (romanization)
การคว่ำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *qwamꟲ (“face down”).
Cognate with Lao ຄວ່ຳ (khuam); possibly Zhuang ngaem (“to face down”), goemz (ditto) (dialectal), gumj (ditto) (dialectal), gomh (“to bow down (rice stalk)”) (dialectal).

เรือคว่ำ

คว่ำเรือ

to turn a boat upside down; to capsize a boat

(transitive or intransitive) to turn upside down; to turn over; to flip over; to capsize; to upset.

โหวตคว่ำร่างกฎหมาย

to vote against a draft law; to vote down a draft law
(literally) to vote to overthrow a draft law

คว่ำคู่แข่ง


โชย

chooi (romanization)
การโชย (abstract-noun)


บด

bòt (romanization)
การบด (abstract-noun)

Cognate with Lao ບົດ (bot). Compare Khmer បោះ (bɑh), Mon ပိုဟ်.


ตอม

dtɔɔm (romanization)
การตอม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຕອມ (tǭm), Northern Thai ᨲᩬᨾ, Khün ᨲᩬᨾ, Lü ᦎᦸᧄ (ṫoam), Shan တွမ် (tǎum).


บิด

bìt (romanization)
การบิด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓitᴰ (“to twist; to wring”).
Cognate with Lao ບິດ (bit), Shan မိတ်း (mít), Ahom 𑜉𑜢𑜄𑜫 (mit), Zhuang mbit (dialectal).
Compare Sui qbyeds, Southern Kam miuds, Tày bít.


เบือน

เบือน • (bʉʉan) (abstract noun การเบือน)

bʉʉan (romanization)
การเบือน (abstract-noun)


สอด

sɔ̀ɔt (romanization)
การสอด (abstract-noun)

Cognate with Isan สอด, Lao ສອດ (sǭt), Northern Thai ᩈᩬᨯ (sɔɔt²), Khün ᩈᩬᨯ (sɔɔt²), Lü ᦉᦸᧆᧈ (ṡoad¹), Tai Dam ꪎꪮꪒ (sót), Shan သွတ်ႇ (sàut).

cog

Khün ᩈᩬᨯ (sɔɔt²)

Lü ᦉᦸᧆᧈ (ṡoad¹)


คลุม

klum (romanization)
การคลุม (abstract-noun)

Possibly related to คุม (kum), คุ้ม (kúm), กุม (gum).


ซ่า

sâa (romanization)
การซ่า (abstract-noun)


เบียน

th-verb

เบียน • (biian) (abstract noun การเบียน)

biian (romanization)
การเบียน (abstract-noun)


เบียด

เบียด • (bìiat) (abstract noun การเบียด)

bìiat (romanization)
การเบียด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨷ᩠ᨿᨯ, Lao ບຽດ (bīat).


รุด

rút (romanization)
การรุด (abstract-noun)
รูด (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer rūta (“to be quick, to be in a hurry; to move quickly; to hasten; to slide, to swish; etc”). Cognate with Modern Khmer រូត (ruut); Lao ຮຸດ (hut). Perhaps corrupted as Thai รวด (rûuat).

bor

to act or move hastily, speedily, or quickly.


รายงาน

th-verb

รายงาน • (raai-ngaan) (abstract noun การรายงาน)

raai-ngaan (romanization)
การรายงาน (abstract-noun)

From ราย (raai, “per”) + งาน (ngaan, “work; activity; event; etc”).

com

to report: to give an account or statement (of).

to report: to present (oneself before an authority).


เปื่อย

th-verb

เปื่อย • (bpʉ̀ai) (abstract noun การเปื่อย)

bpʉ̀ai (romanization)
การเปื่อย (abstract-noun)


หน้าซีด

หน้าซีด • (nâa-sîit) (abstract noun การหน้าซีด)

nâa-sîit (romanization)
การหน้าซีด (abstract-noun)


ยับ

(archaic) to pick (up), to take (up); to keep, to store.


ยับ

(now chiefly in combination) to stop, to rest; to put a stop (to), to bring to rest.


ลัด

lát (romanization)
การลัด (abstract-noun)

to cut across or cut through, in order to reach somewhere quicker.

ลัดขั้นตอน

ลัดคิว

to shorten or skip, in order to accomplish something quicker.


แนบ

nɛ̂ɛp (romanization)
การแนบ (abstract-noun)


กาง

gaang (romanization)
การกาง (abstract-noun)

Cognate with Lao ກາງ (kāng), Lü ᦂᦱᧂ (k̇aang), Shan ၵၢင် (kǎang, “to set a trap; to restrain”), Ahom 𑜀𑜂𑜫 (kaṅ, “to protect; to prevent”), Zhuang gang, Zuojiang Zhuang kang.


กร่าง

th-verb

กร่าง • (gràang) (abstract noun การกร่าง)

gràang (romanization)
การกร่าง (abstract-noun)


ล้มละลาย

ล้มละลาย • (lóm-lá-laai) (abstract noun การล้มละลาย)

lóm-lá-laai (romanization)
การล้มละลาย (abstract-noun)

From ล้ม (lóm, “to collapse”) + ละลาย (lá-laai, “to dissolve”).

com

(law, intransitive, of a person, company, etc) to go bankrupt; to undergo bankruptcy.


ละลาย

th-verb

ละลาย • (lá-laai) (abstract noun การละลาย)

lá-laai (romanization)
การละลาย (abstract-noun)


บุก

bùk (romanization)
การบุก (abstract-noun)


เคี่ยว

เคี่ยว • (kîao) (abstract noun การเคี่ยว)

kîao (romanization)
การเคี่ยว (abstract-noun)

Cognate with Lao ຂ້ຽວ (khiāu), Shan ၶဵဝ်ႈ (khāeo) or ၵဵဝ်ႈ (kāeo).

(cooking) to cook at the boiling point for a long period of time in order to make drier, thicker, or softer.


เด็ด

dèt (romanization)
การเด็ด (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.decᴰ (“to pluck”).
Cognate with Lao ເດັດ (det), Lü ᦵᦡᧆ (ḋed).

cog

Lü ᦵᦡᧆ (ḋed)


จุ

th-verb

จุ • (jù) (abstract noun การจุ or ความจุ)

jù (romanization)
การจุ (abstract-noun)
ความจุ (abstract-noun)

Related to บรรจุ (ban-jù) and ประจุ (bprà-jù). Compare Mon စုတ်.

to contain; to hold; to have a capacity (for).


ชุบชีวิต

ชุบชีวิต • (chúp-chii-wít) (abstract noun การชุบชีวิต)

chúp-chii-wít (romanization)
การชุบชีวิต (abstract-noun)

/t͡ɕʰup̚˦˥.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/


เฉาะ

chɔ̀ (romanization)
การเฉาะ (abstract-noun)


พูน

puun (romanization)
การพูน (abstract-noun)


พอก

pɔ̂ɔk (romanization)
การพอก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *bɔːkᴰᴸ⁴ (“to apply; to put on; to pile on”).


รัว

ruua (romanization)
การรัว (abstract-noun)

to beat repeatedly; to hit rapidly; to roll.


ตื่นตัว

th-verb

ตื่นตัว • (dtʉ̀ʉn-dtuua) (abstract noun การตื่นตัว or ความตื่นตัว)

dtʉ̀ʉn-dtuua (romanization)
การตื่นตัว (abstract-noun)
ความตื่นตัว (abstract-noun)


หรี่

rìi (romanization)
การหรี่ (abstract-noun)


แจก

jɛ̀ɛk (romanization)
การแจก (abstract-noun)
แจรก (alternative archaic dated obsolete)

Possibly from Old Khmer cak (“to distribute or scatter (especially in drops or particles)”); thus possibly cognate with Modern Khmer ចាក់ (cak).
Compare Lao ແຈກ (chǣk), Shan ၸႅၵ်ႇ (tsèk).
Extended as จำแนก.

bor

(somewhat archaic) to distribute: to divide into parts, classes, phases, etc.

แจกใบปลิว

แจกเงิน

to give away money (as to people in need)

to distribute, give out, or hand out, especially for free or as gifts or donations.

แจกหมัด

to punch (someone)
(literally) to give away punches (to someone); to gift (someone with) punches; to offer punches (to someone)

แจกลูกปืน

to shoot (someone) with bullets; to fire bullets (at someone)
(literally) to distribute bullets (to someone); to gift (someone with) bullets

(slang, humorous) to give; to present; to offer.


ปะทุ

bpà-tú (romanization)
การปะทุ (abstract-noun)


เคือง

th-verb

เคือง • (kʉʉang) (abstract noun การเคือง)

kʉʉang (romanization)
การเคือง (abstract-noun)


สอย

sɔ̌ɔi (romanization)
การสอย (abstract-noun)

Cognate with Lao ສອຍ (sǭi), Northern Thai ᩈᩬ᩠ᨿ, Lü ᦉᦾ (ṡoay), Shan သွႆ (sǎui). Compare Phake ꩬေ (se).

(of a fruit, flower, etc) to pick, collect, or take with a long stick or the like.

สมชัยโดนสอยจากตำแหน่ง กกต.

sǒm chai doon sɔ̌ɔi jàak dtam-nɛ̀ng · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ

Somchai has been removed from the ECT office.

(slang, especially from a position, office, or the like) to remove.

office; or the like; office; or the like

ตั๋วคอนออกแล้ว ไปสอยกัน

Concert tickets are out now. Let's get some.

(slang, especially of newly publicised goods) to take; to get; to acquire; to obtain.

2013, รังสรรค์ ราศี-ดิบ, นางนอน:
ม่อนงามเมฆลอย เสียดสูงสุดสอย นางคอยเนิ่นนาน ผ่านเลยเวลา
mɔ̂n ngaam mêek lɔɔi · sìiat sǔung sùt sɔ̌ɔi · naang kɔɔi nə̂ən-naan · pàan ləəi wee-laa
A pretty peak, flanked by floating clouds, so high that reaching is impossible – there she has long been waiting through the passing eons.

(figurative) to reach, especially through distance or difficulty.

แบล็กฮอว์กโดนอาร์พีจีสอยกลางอากาศ

blɛ́k-hɔ́k doon aa-pii-jii sɔ̌ɔi glaang aa-gàat

A Black Hawk (helicopter) was attacked by an RPG in mid-air.

(slang, especially of something far away) to hit; to attack.

นักมวยโดนสอยร่วงกลางเวที

nák-muai doon sɔ̌ɔi rûuang glaang wee-tii

The boxer has been knocked out in the middle of the ring.
 (literally) The boxer was punched that he collapsed in the middle of the stage.

(slang) to pick up for a sexual purpose; to select as one's partner in a sexual activity.


สอย

Cognate with Lao ສອຍ (sǭi) (as in ໃຊ້ສອຍ (s)), Shan သွႆ (sǎui) (as in ၸႂ်ႉသွႆ (tsâ̰ue sǎui)).

(now only in combination) to use; to utilise; to employ.


ล่ม

lôm (romanization)
การล่ม (abstract-noun)

(chiefly of a vehicle) to go down, to come down, to fall down, to overturn, to turn upside down; to cause to do so.

(of a field, farm, etc) to be ruined or damaged by a natural disaster or natural cause.

(of an activity, business, project, dream, wish, life, etc) to fail, to be unsuccessful; to cause to fail or be unsuccessful.

project; dream; wish; life; etc; project; dream; wish; life; etc

(of a government, state, regime, civilisation, etc) to fall, to collapse; to cause to fall or collapse.

(slang, of a technology system or network) to be down; to be out of order.


พ่วง

pûuang (romanization)
การพ่วง (abstract-noun)


คาดหวัง

คาดหวัง • (kâat-wǎng) (abstract noun การคาดหวัง or ความคาดหวัง)

kâat-wǎng (romanization)
การคาดหวัง (abstract-noun)
ความคาดหวัง (abstract-noun)

/kʰaːt̚˥˩.waŋ˩˩˦/

Compound of คาด (kâat, “to hope; to expect”) + หวัง (wǎng, “idem”)


มีอยู่

th-verb

มีอยู่ • (mii-yùu) (abstract noun การมีอยู่)

มี อยู่ (canonical)
mii-yùu (romanization)
การมีอยู่ (abstract-noun)


ควบ

kûuap (romanization)
การควบ (abstract-noun)


ควบคุม

ควบคุม • (kûuap-kum) (abstract noun การควบคุม or ความควบคุม)

kûuap-kum (romanization)
การควบคุม (abstract-noun)
ความควบคุม (abstract-noun)

From ควบ (kûuap, “to combine”) + คุม (kum, “to supervise; to watch”).

com

(law) to take into custody; to hold in custody.


คุม

kum (romanization)
การคุม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ɣumꟲ² (“to cover; to protect”). Cognate with Lao ຄຸມ (khum), Shan ၵုမ်း (kúm), Ahom 𑜀𑜤𑜪 (kuṃ). Doublet of คุ้ม (kúm), คลุม (klum), and กุม (gum).

doublet

to control; to oversee; to supervise; to superintend.

(archaic) to gather, to collect; to organise, to systematise.


ฝอย

fɔ̌i (romanization)
การฝอย (abstract-noun)

(slang, humorous) to blabber; to babble; to chatter; to jabber.


ปลดแอก

th-verb

ปลดแอก • (bplòt-ɛ̀ɛk) (abstract noun การปลดแอก)

bplòt-ɛ̀ɛk (romanization)
การปลดแอก (abstract-noun)

/plot̚˨˩.ʔɛːk̚˨˩/

From ปลด (bplòt, “to remove; to take out; to take off”) + แอก (ɛ̀ɛk, “yoke: device for joining animals”); literally "to remove the yoke".

com

2014, Mo Yan (author), ประเทืองพร วิรัชโภคี (translator), ตำนานรักทุ่งสีเพลิง, Nanmeebooks, →ISBN, page 19:
ผู้หญิงรุ่นใหม่ที่ปลดแอกตนจากประเพณีล้าหลัง
pûu-yǐng rûn mài tîi bplòt-ɛ̀ɛk dton jàak bprà-pee-nii láa-lǎng
New-generation women that freed themselves from the conservative tradition.

2014, โจนาธาน กิฟฟอร์ด, ๑๐๐ สุดยอดผู้นำธุรกิจแห่งสุดยอดบริษัทระดับโลก, Nation Books, →ISBN, page 269:
จวบจนอินเดียปลดแอกตัวเองจากการยึดครองของอังกฤษและประกาศอิสรภาพได้สำเร็จในปี ๑๙๔๗
jùuap-jon in-diia bplòt-ɛ̀ɛk dtuua-eeng jàak gaan-yʉ́t-krɔɔng kɔ̌ɔng ang-grìt lɛ́ bprà-gàat ìt-sà-rà-pâap dâai sǎm-rèt nai bpii · pan gâao-rɔ́ɔi sìi-sìp jèt
Until India liberated itself from British occupation and successfully declared independence in the year 1947.

2014, ประชาคม ลุนาชัย, เวียดนาม แผ่นดินหลังสงครามในความงามและความหมาย, Nanmeebooks, →ISBN, page 12:
แม้จะปราชัยย่อยยับไม่สามารถปลดแอกจากจีนได้สำเร็จ แผ่นดินเวียดนามไม่เคยลืมเธอในฐานะวีรสตรีคนสำคัญ
mɛ́ɛ jà bpà-raa-chai yɔ̂i-yáp mâi sǎa-mâat bplòt-ɛ̀ɛk jàak jiin dâai sǎm-rèt · pɛ̀n-din wîiat-naam mâi kəəi lʉʉm təə nai tǎa-ná wii-rá-sà-dtrii kon sǎm-kan
Despite the destructive defeat and inability to succeed in liberating itself from China, the Vietnamese nation never forgets her as one of its important heroines.

2012, วิลาสินี, วสันต์อ้อนรัก, Bongkoch Publishing, →ISBN, page 202:
บางทีอาจไม่ใช่ลัทธิที่ช่วยปลดแอกเธอจากความทรงจำเลวร้ายนั่น
baang-tii àat mâi châi lát-tí tîi chûai bplòt-ɛ̀ɛk təə jàak kwaam-song-jam leeo-ráai nân
Perhaps, it's not Latthi who helped release her from such an unfavourable memory.

(idiomatic) to liberate, as from oppression, servitude, foreign control, social constraint, etc.


เข็ด

kèt (romanization)
การเข็ด (abstract-noun)

to fear; to be afraid of doing something again.


เร้า

ráo (romanization)
การเร้า (abstract-noun)


ขัดเกลา

th-verb

ขัดเกลา • (kàt-glao) (abstract noun การขัดเกลา)

kàt-glao (romanization)
การขัดเกลา (abstract-noun)


เกลา

glao (romanization)
การเกลา (abstract-noun)


กล่อม

กล่อม • (glɔ̀m) (abstract noun การกล่อม)

glɔ̀m (romanization)
การกล่อม (abstract-noun)

Cognate with Isan กล่อม, Lao ກ່ອມ (kǭm), Northern Thai ᨠᩖᩬ᩵ᨾ (kɔm²) or ᨠᩬ᩵ᨾ (kɔm²), Khün ᨠᩬ᩵ᨾ, Lü ᦂᦸᧄᧈ (k̇oam¹), Shan ၵွမ်ႇ (kàum), Tai Nüa ᥐᥩᥛᥱ (kǒam).

cog

Lü ᦂᦸᧄᧈ (k̇oam¹)


เห็นขี้ดีกว่าไส้

th-verb

เห็นขี้ดีกว่าไส้ • (hěn-kîi-dii-gwàa-sâi) (abstract noun การเห็นขี้ดีกว่าไส้)

hěn-kîi-dii-gwàa-sâi (romanization)
การเห็นขี้ดีกว่าไส้ (abstract-noun)

From เห็น (hěn, “to think; to view; to consider”) + ขี้ (kîi, “faeces”) + ดี (dii, “good”) + กว่า (gwàa, “more; over”) + ไส้ (sâi, “intestine”); literally "to regard faeces as better than intestines".

com

2015, เกรซ, เจ้าหนี้ที่รัก, eReader (Thailand):
"แม่! ฉันลูกแม่นะ จะมาเห็นขี้ดีกว่าไส้ไม่ได้นะแม่" อุ่นเรือน (พูด)
“mɛ̂ɛ! · chǎn lûuk mɛ̂ɛ ná · jà maa hěn-kîi-dii-gwàa-sâi mâi dâai ná mɛ̂ɛ” · ùn rʉʉan · (pûut)
"Mother, I'm your daughter! You can't treat shit better than your own intestines!" [said] Unruean.

2016, ฟินนิกซ์, กรงราคีซาตาน, eReader (Thailand):
"อย่าเห็นขี้ดีกว่าไส้ไปหน่อยเลย" ยายจิตพูดเหน็บแนมเมื่อสมศรีเห็นคนอื่นดีกว่าหลานสาวตัวเอง
“yàa hěn-kîi-dii-gwàa-sâi bpai nɔ̀i ləəi” · yaai jìt pûut nèp-nɛɛm mʉ̂ʉa sǒm sǐi hěn kon ʉ̀ʉn dii gwàa lǎan-sǎao dtuua-eeng
"Don't you regard shit as better than your own intestines!" Granny Chit said ironically when Somsi found that someone else was better than her own niece.

2016, บุษบาพาฝัน, ผึ้งรวงหลงรัง, ปองรัก, →ISBN, page 215:
"...แกเห็นน้องเป็นศัตรูและเห็นคนอื่นดีกว่า คนอย่างแกเขาเรียกว่าเห็นขี้ดีกว่าไส้ จำใส่สมองไว้บ้างนะ" คุณอรพินท์ (พูด)
“...gɛɛ hěn nɔ́ɔng bpen sàt-dtruu lɛ́ hěn kon ʉ̀ʉn dii gwàa · kon yàang gɛɛ kǎo rîiak wâa hěn-kîi-dii-gwàa-sâi · jam sài sà-mɔ̌ɔng wái bâng ná” · kun ɔɔ-rá-pin · (pûut)
"...As you treat your sister as an enemy and think that someone else is better, people would label a person like you as [one who] finds shit to be better than one's own intestines. Bear this in mind!" [said] Miss Oraphin.

(idiomatic) to regard someone else as better than one's own relatives.


สาวไส้

th-verb

สาวไส้ • (sǎao-sâi) (abstract noun การสาวไส้)

sǎao-sâi (romanization)
การสาวไส้ (abstract-noun)

From สาว (sǎao, “to drag (out); to tow (out); etc”) + ไส้ (sâi, “intestine”); literally "to drag intestines out".

com

2014, สายไหม, สูตรรักหารสอง, Love Garden Publishing, →ISBN, page 295:
อยากให้ฉันเอาเรื่องของหล่อนไปเปิดเผยใช่ไหม ทำกันแบบนี้ ถ้ายังไม่เลิก ฉันจะสาวไส้ออกมาให้หมดเลย
yàak hâi chǎn ao rʉ̂ʉang kɔ̌ɔng lɔ̀n bpai bpə̀ət-pə̌əi châi mǎi · tam gan bɛ̀ɛp níi · tâa yang mâi lə̂ək · chǎn jà sǎao-sâi ɔ̀ɔk maa hâi mòt ləəi
You want me to bring your affairs to light, right? If you don't stop treating me like this, I'll haul out all your intestines!

2015, เฌอมาลย์, ลิขิตรักจ้าวหัวใจ, eReader (Thailand), page 35:
สวนกลับไปบ้างก่อนจะโดนสาวไส้จนหมดพุง
sà-wá-ná-glàp bpai bâng gɔ̀ɔn jà doon sǎao-sâi jon mòt pung
Somehow, you should jab him back before all of the intestines in your stomach get dragged out.

2015, บุษบาพาฝัน, รอยแค้น แสนรัก, eReader (Thailand):
"เขาว่าทหารจะปฏิวัติและเรื่องของท่านวินัยที่ร่วมมือกับนายพลสองสามคนงาบงบลับไปกำลังจะโดนสาวไส้
“kǎo wâa tá-hǎan jà bpà-dtì-wát lɛ́ rʉ̂ʉang kɔ̌ɔng tâan wí-nai tîi rûuam-mʉʉ gàp naai-pon sɔ̌ɔng-sǎam kon ngâap ngóp láp bpai gam-lang jà doon sǎao-sâi
"They said the military is going to launch a coup and the affairs of Mister Winai who cooperated with a few generals in peculating secret budgets are being exposed.

(idiomatic) to air someone's private problems.


เหน็บแนม

th-verb

เหน็บแนม • (nèp-nɛɛm) (abstract noun การเหน็บแนม)

nèp-nɛɛm (romanization)
การเหน็บแนม (abstract-noun)

From เหน็บ (nèp, “to insert, to interject; to speak ironically (of); etc”) + แนม (nɛɛm, “idem”).

com

to speak ironically (of); to taunt; to jeer; to scoff.


เปิดเผย

th-verb

เปิดเผย • (bpə̀ət-pə̌əi) (abstract noun การเปิดเผย)

bpə̀ət-pə̌əi (romanization)
การเปิดเผย (abstract-noun)

/pɤːt̚˨˩.pʰɤːj˩˩˦/


คู

kuu (romanization)
การคู (abstract-noun)


เมื่อย

เมื่อย • (mʉ̂ai) (abstract noun การเมื่อย)

mʉ̂ai (romanization)
การเมื่อย (abstract-noun)

From Proto-Tai *mɯəjᴮ (“stiff and tired”).
Cognate with Isan เมื่อย, Lao ເມື່ອຍ (mư̄ai), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ or ᨾᩮᩥ᩠᩵ᨿ, Khün ᨾᩮᩨ᩠᩵ᨿ, Lü ᦵᦙᧀᧈ (moey¹), Tai Dam ꪹꪣ꪿ꪥ, Tai Dón ꪝꪷꪥꫀ, Shan မူၺ်ႈ (mōi), Ahom 𑜉𑜨𑜩 (moy), Zhuang maix (dialectal), Zuojiang Zhuang mweih.

cog

Lao ເມື່ອຍ (mư̄ai)

Tai Dón ꪝꪷꪥꫀ


กลึง

glʉng (romanization)
การกลึง (abstract-noun)

Compare Min Nan 槓 /杠 (kǹg, “to sharpen”).


ร้าว

th-verb

ร้าว • (ráao) (abstract noun การร้าว or ความร้าว)

ráao (romanization)
การร้าว (abstract-noun)
ความร้าว (abstract-noun)


กุม

gum (romanization)
การกุม (abstract-noun)

Possibly related to คุม (kum), คุ้ม (kúm), คลุม (klum).

to control; to exercise control (over); to exercise restraint (over); to take into control; to take control (of).


กุมมือ

กุมมือ • (gum-mʉʉ) (abstract noun การกุมมือ)

gum-mʉʉ (romanization)
การกุมมือ (abstract-noun)


ปลอบ

ปลอบ • (bplɔ̀ɔp) (abstract noun การปลอบ)

bplɔ̀ɔp (romanization)
การปลอบ (abstract-noun)


ก้อง

ก้อง • (gɔ̂ng) (abstract noun การก้อง or ความก้อง)

gɔ̂ng (romanization)
การก้อง (abstract-noun)
ความก้อง (abstract-noun)

Cognate with Lao ກ້ອງ (kǭng), Lü ᦂᦸᧂᧉ (k̇oang²), Shan ၵွင်ႈ (kāung), Ahom 𑜀𑜨𑜂𑜫 (koṅ).


กลบ

glòp (romanization)
การกลบ (abstract-noun)


สุม

sǔm (romanization)
การสุม (abstract-noun)

Cognate with Khün ᩈᩩᨾ, Lao ສຸມ (sum), Lü ᦉᦳᧄ (ṡum), Shan သုမ် (sǔm), Tai Nüa ᥔᥧᥛᥴ (súm), Phake ꩬုံ (suṃ). Possibly related to สม (sǒm) (etymology 2).

cog

Lü ᦉᦳᧄ (ṡum)


ซุ่ม

sûm (romanization)
การซุ่ม (abstract-noun)

to lurk; to lie or wait in concealment; to cause to do so.

(slang, computing) to lurk: to read or observe a discussion, content, etc, without actively contributing.

(slang) to do in secret, in private, in silence, or without letting anyone know or notice.


ซด

sót (romanization)
การซด (abstract-noun)

Cognate with Lao ຊົດ (sot), Shan သူတ်ႉ (sṵ̂ut). Compare Mon သောတ်.


สัด

sàt (romanization)
การสัด (abstract-noun)


ติดสัด

th-verb

ติดสัด • (dtìt-sàt) (abstract noun การติดสัด)

dtìt-sàt (romanization)
การติดสัด (abstract-noun)


ขลิบ

klìp (romanization)
การขลิบ (abstract-noun)


แง้ม

แง้ม • (ngɛ́ɛm) (abstract noun การแง้ม or ความแง้ม)

ngɛ́ɛm (romanization)
การแง้ม (abstract-noun)
ความแง้ม (abstract-noun)


หวีด

wìit (romanization)
การหวีด (abstract-noun)

(slang) to demonstrate intense excitement or adoration for an object of affection: to fanboy, to fangirl, etc.


ประหลาดใจ

ประหลาดใจ • (bprà-làat-jai) (abstract noun การประหลาดใจ or ความประหลาดใจ)

bprà-làat-jai (romanization)
การประหลาดใจ (abstract-noun)
ความประหลาดใจ (abstract-noun)


แล้ง

lɛ́ɛng (romanization)
การแล้ง (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.leːŋꟲ. Cognate with Lao ແລ້ງ (lǣng), Lü ᦶᦟᧂᧉ (laeng²), Shan လႅင်ႉ (lḛ̂ng), Zhuang rengx, Zuojiang Zhuang lengx, Tày lẹng.


ลุก

lúk (romanization)
การลุก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩩᨠ, Lü ᦟᦳᧅ (luk), Shan လုၵ်ႉ (lṵ̂k).


แต้ม

dtɛ̂ɛm (romanization)
การแต้ม (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 點 (MC temX). Cognate with Lao ແຕ້ມ (tǣm), Northern Thai ᨲᩯ᩠᩶ᨾ, Khün ᨲᩯ᩠᩶ᨾ, Lü ᦶᦎᧄᧉ (ṫaem²), Shan တႅမ်ႈ (tēm), Tai Dam ꪵꪔ꫁ꪣ, Tai Dón ꪵꪔꪝꫂ.

cog

Lü ᦶᦎᧄᧉ (ṫaem²)

Tai Dón ꪵꪔꪝꫂ


จับเวลา

th-verb

จับเวลา • (jàp-wee-laa) (abstract noun การจับเวลา)

jàp-wee-laa (romanization)
การจับเวลา (abstract-noun)


พิมพ์ดีด

พิมพ์ดีด • (pim-dìit) (abstract noun การพิมพ์ดีด)

pim-dìit (romanization)
การพิมพ์ดีด (abstract-noun)


ดีด

dìit (romanization)
การดีด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓliːtᴰ (“snap”).
Cognate with Lao ດີດ (dīt), Tai Dam ꪒꪲꪒ, Shan ၼဵတ်း (náet) and လဵတ်း (láet), Tai Nüa ᥘᥤᥖᥴ (lít), Ahom 𑜃𑜢𑜄𑜫 (nit).


ลุ้น

lún (romanization)
การลุ้น (abstract-noun)

to await; to anticipate; to wait in expectation; to wait with hope.


รับใช้

รับใช้ • (ráp-chái) (abstract noun การรับใช้)

ráp-chái (romanization)
การรับใช้ (abstract-noun)


วิด

wít (romanization)
การวิด (abstract-noun)


หลอมเหลว

หลอมเหลว • (lɔ̌ɔm-lěeo) (abstract noun การหลอมเหลว)

lɔ̌ɔm-lěeo (romanization)
การหลอมเหลว (abstract-noun)

/lɔːm˩˩˦.leːw˩˩˦/


ผิดหวัง

ผิดหวัง • (pìt-wǎng) (abstract noun การผิดหวัง or ความผิดหวัง)

pìt-wǎng (romanization)
การผิดหวัง (abstract-noun)
ความผิดหวัง (abstract-noun)

/pʰit̚˨˩.waŋ˩˩˦/


ขายหน้า

ขายหน้า • (kǎai-nâa) (abstract noun การขายหน้า)

kǎai-nâa (romanization)
การขายหน้า (abstract-noun)

/kʰaːj˩˩˦.naː˥˩/

ขาย (kǎai, “to sell”) + หน้า (nâa, “face”); literally “to sell face”.


ลน

lon (romanization)
การลน (abstract-noun)


ทด

tót (romanization)
การทด (abstract-noun)

(transitive) to bar; to prevent; to check; to stop.

(transitive, of water, watercourse, etc) to bar or detain, in order to cause to increase in amount or overflow.


ทด

(transitive, archaic) to replace, to substitute; to make up, to compensate.


ตุนาหงัน

Semi-learned borrowing from Malay tunangan (“fiancé; fiancée”) or Javanese tunangan (“fiancé; fiancée”).

slbor

(literary, poetic) to engage for marriage.


ปกป้อง

th-verb

ปกป้อง • (bpòk-bpɔ̂ng) (abstract noun การปกป้อง)

bpòk-bpɔ̂ng (romanization)
การปกป้อง (abstract-noun)

/pok̚˨˩.pɔŋ˥˩/

From ปก (bpòk, “to cover; to extend (over); to spread (on, over); etc”) + ป้อง (bpɔ̂ng, “to cover; to screen; etc”).

com

John 17:15, KJV:
ขอปกป้องเขาไว้ให้พ้นจากความชั่วร้าย
kɔ̌ɔ bpòk-bpɔ̂ng kǎo wái hâi pón jàak kwaam-chûua-ráai
thou shouldest keep them from the evil.

John 17:12, KJV:
ผู้ซึ่งพระองค์ได้ประทานแก่ข้าพระองค์ ข้าพระองค์ได้ปกป้องเขาไว้
pûu sʉ̂ng prá-ong dâai bprà-taan gɛ̀ɛ kâa-prá-ong · kâa-prá-ong dâai bpòk-bpɔ̂ng kǎo wái
those that thou gavest me I have kept,

to protect; to defend; to guard; to safeguard.


ป้อง

bpɔ̂ng (romanization)
การป้อง (abstract-noun)

to cover, screen, shield, shade, block, or bar, in order to shelter, protect, or conceal.


อมพระมาพูด

From อม (om, “to hold in the mouth”) + พระ (prá, “god, deity, priest, etc; representation thereof, as image, statue, etc”) + มา (maa, “used to indicate motion towards the speaker's direction”) + พูด (pûut, “to speak; to utter”); meaning "to speak with a [holy] image in the mouth/on the tongue".

ต่อให้อมพระมาพูดก็ไม่เชื่อ

dtɔ̀ɔ hâi om-prá-maa-pûut gɔ̂ mâi chʉ̂ʉa

Even [you] speak with a sacred image in your mouth, [I] won't believe [you].

(idiomatic, chiefly used to express negation) to support one's own speech by alluding to a sacred thing.


มองบน

th-verb

มองบน • (mɔɔng-bon) (abstract noun การมองบน)

mɔɔng-bon (romanization)
การมองบน (abstract-noun)

From มอง (mɔɔng, “to look”) + บน (bon, “up”).

(slang) to give an eye-roll as an expression of tiredness, fed-'upness, boredom, contempt, incredulity, etc.


ยุ่ย

yûi (romanization)
การยุ่ย (abstract-noun)

to crumble; to break up; to become soft.


โทรม

soom (romanization)
การโทรม (abstract-noun)
โชรม (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer jrom (“to crouch, to kneel, to bow; to sink, to subside, to collapse; to lie flat; etc”).

bor

(archaic) to cause to come down or go down; to lower; to reduce; to decrease; to decline.

(archaic) to jointly do something; to join in doing something; to join forces for doing something.

2007 September 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, archived from the original on 2020-07-09:

...โทรมหญิงหรือกระทำกับชายในลักษณะเดียวกัน ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สิบห้าปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สามแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือจำคุกตลอดชีวิต

... soom yǐng rʉ̌ʉ grà-tam gàp chaai nai lák-sà-nà diao gan · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìp hâa bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii · lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam sɛ̌ɛn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat · rʉ̌ʉ jam-kúk dtà-lɔ̀ɔt chii-wít

...gang-rape a woman or conduct upon a man [any act] in a similar manner, [the actor] shall be liable to imprisonment from fifteen years to twenty years and a fine from three hundred thousand baht to four hundred thousand baht, or to imprisonment for life.

(criminal law, only used when the victim is a woman) to gang-rape.


รม

rom (romanization)
การรม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຮົມ (hom), Bouyei ruamx.

to smoke; to cure in smoke; to fumigate; to reek.


ตุน

dtun (romanization)
การตุน (abstract-noun)


แฉ

chɛ̌ɛ (romanization)
การแฉ (abstract-noun)

(colloquial, of a secret, scandal, embarrassing matter, etc) to unveil; to uncover; to disclose; to bring to light; to expose.

scandal; embarrassing matter; etc; scandal; embarrassing matter; etc


โด่

dòo (romanization)
การโด่ (abstract-noun)


โด่ง

dòong (romanization)
การโด่ง (abstract-noun)


เอน

een (romanization)
การเอน (abstract-noun)


ยืด

yʉ̂ʉt (romanization)
การยืด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Tai *ɲɯːtᴰ (“to stretch”).
Cognate with Lao ຍືດ (nyư̄t), ຢືດ (yư̄t), Lü ᦊᦹᧆᧈ (ẏued¹), Shan ယိုတ်ႈ (yūet), Tai Nüa ᥕᥪᥖ (yuet), Zuojiang Zhuang ywet.

cog

Lü ᦊᦹᧆᧈ (ẏued¹)


ประหยัด

th-verb

ประหยัด • (bprà-yàt) (abstract noun การประหยัด)

bprà-yàt (romanization)
การประหยัด (abstract-noun)
บำหยัด (alternative)

From Sanskrit प्रयत्न (prayatna, “precaution”).


กุด

gùt (romanization)
การกุด (abstract-noun)


บิ่น

th-verb

บิ่น • (bìn) (abstract noun การบิ่น or ความบิ่น)

bìn (romanization)
การบิ่น (abstract-noun)
ความบิ่น (abstract-noun)


กรอก

grɔ̀ɔk (romanization)
การกรอก (abstract-noun)


หลุดพ้น

หลุดพ้น • (lùt-pón) (abstract noun การหลุดพ้น or ความหลุดพ้น)

lùt-pón (romanization)
การหลุดพ้น (abstract-noun)
ความหลุดพ้น (abstract-noun)


รวน

ruuan (romanization)
การรวน (abstract-noun)


ทวน

tuuan (romanization)
การทวน (abstract-noun)

(transitive) to go through; to wade through

(transitive) to go against (to not go along with)

(transitive) to repeat; to redo; to renew


ทบทวน

ทบทวน • (tóp-tuuan) (abstract noun การทบทวน)

tóp-tuuan (romanization)
การทบทวน (abstract-noun)

From ทบ (tóp, “to fold, to pleat; to overlap, to overlay”) + ทวน (tuuan, “to repeat; to redo”).

com

to review; to rethink; to reconsider; to re-examine.


กลุ้ม

glûm (romanization)
การกลุ้ม (abstract-noun)


ฉาย

chǎai (romanization)
การฉาย (abstract-noun)

Derived from Sanskrit छाया (chāyā, “shadow; reflection”), possibly via Old Khmer chāya (“shadow; reflection; looking-glass”). Cognate with Modern Khmer ឆាយ (chaay).

der

/t͡ɕʰaːj˩˩˦/

(transitive, as of a film, slide, etc) to screen: to show on a screen.


ฉาย

Derived from Khmer ឆាយ (chaay, “to level; to flatten”)

der+

/t͡ɕʰaːj˩˩˦/

(now rare, transitive, as of ground, surface, etc) to level; to flatten.


ฉาย

/t͡ɕʰaːj˩˩˦/

(transitive, as of light, ray, etc) to emit; to let out; to send forth.

(figurative, usually of an emotion, feeling, or the like) to show; to exhibit; to allow to be seen.

feeling; or the like; feeling; or the like


ผิง

pǐng (romanization)
การผิง (abstract-noun)

Possibly related to ปิ้ง (bpîng). Cognate with Isan ผิง or ฝิง, Lao ຝີງ (fīng) or ຝິງ (fing), Northern Thai ᩉᩥ᩠ᨦ (hiŋ¹), Khün ᩉᩥ᩠ᨦ (hiŋ¹), Lü ᦕᦲᧂ (ṗhiing) or ᦠᦲᧂ (ḣiing), Tai Dam ꪠꪲꪉ (phinh), Tai Nüa ᥜᥤᥒᥴ (fíng), Ahom 𑜇𑜢𑜂𑜫 (phiṅ).

cog

Khün ᩉᩥ᩠ᨦ (hiŋ¹)


โน

noo (romanization)
การโน (abstract-noun)

Related with นอ (nɔɔ).
Compare Lao ໂນ (nō).


คั่ง

kâng (romanization)
การคั่ง (abstract-noun)


ขืน

kʉ̌ʉn (romanization)
การขืน (abstract-noun)


ว่างงาน

th-verb

ว่างงาน • (wâang-ngaan) (abstract noun การว่างงาน)

wâang-ngaan (romanization)
การว่างงาน (abstract-noun)

/waːŋ˥˩.ŋaːn˧/

to be unemployed; to be jobless; to be idle


รั้ง

ráng (romanization)
การรั้ง (abstract-noun)

(archaic, transitive) to create; to bring into being; to build; to make

(archaic, transitive) to watch, to administer, to govern, or to be in charge of, especially temporarily


รั้ง

(transitive) to pull; to drag; to draw; to haul

(transitive) to restrain, to detain; to keep, to hold; to retard, to delay; to stop, to cause to stay or wait

(intransitive, as of an armpit of a shirt) to become tight or short


แถลงการณ์

แถลงการณ์ • (tà-lɛ̌ɛng-gaan) (abstract noun การแถลงการณ์)

tà-lɛ̌ɛng-gaan (romanization)
การแถลงการณ์ (abstract-noun)

/tʰa˨˩.lɛːŋ˩˩˦.kaːn˧/

From แถลง (tà-lɛ̌ɛng, “to state”) + การณ์ (gaan, “event; happening”).

com

(formal or law) to say or make known via such a statement, argument, or communiqué.


คีบ

kîip (romanization)
การคีบ (abstract-noun)


เร่

rêe (romanization)
การเร่ (abstract-noun)

Compare Lao ເຮ່ (hē) (as in ຮ່ວນເຮ່ (hūan hē), ເຮ່ຮ່ອນ (hē hǭn)).


ซักฟอก

th-verb

ซักฟอก • (sák-fɔ̂ɔk) (abstract noun การซักฟอก)

sák-fɔ̂ɔk (romanization)
การซักฟอก (abstract-noun)

/sak̚˦˥.fɔːk̚˥˩/

From ซัก (sák, “to wash”) + ฟอก (fɔ̂ɔk, “to clean”).

com

2021 September 3, “สุทินปิดศึกซักฟอกชี้ประยุทธ์ล้มเหลวแก้โควิด”, in โพสท์ ทูเดย์, บางกอก โพสต์, retrieved 2022-01-29:

sù-tin bpìt sʉ̀k sák-fɔ̂ɔk chíi bprà-yút lóm-lěeo gɛ̂ɛ koo-wìt

Suthin concludes the interpellation war, pointing out [that] Prayut fails [in] resolving the COVID [situation].


หักเห

th-verb

หักเห • (hàk-hěe) (abstract noun การหักเห)

hàk-hěe (romanization)
การหักเห (abstract-noun)


เห

hěe (romanization)
การเห (abstract-noun)

Compare Lao ເຫ (hē) (as in ຫັນເຫ (han hē)), Phake ꩭေ (he).


จูงใจ

จูงใจ • (juung-jai) (abstract noun การจูงใจ)

juung-jai (romanization)
การจูงใจ (abstract-noun)

/t͡ɕuːŋ˧.t͡ɕaj˧/


แล่น

lɛ̂n (romanization)
การแล่น (abstract-noun)

Cognate with Isan แล่น, Lao ແລ່ນ (lǣn), Lü ᦶᦟᧃᧈ (laen¹), Shan လႅၼ်ႈ (lēn), Ahom 𑜎𑜢𑜐𑜫 (liñ), Zhuang lenh.


เคลือบ

เคลือบ • (klʉ̂ʉap) (abstract noun การเคลือบ)

klʉ̂ʉap (romanization)
การเคลือบ (abstract-noun)

/kʰlɯa̯p̚˥˩/


ประเชิญ

ประเชิญ • (bprà-chəən) (abstract noun การประเชิญ)

bprà-chəən (romanization)
การประเชิญ (abstract-noun)
เผชิญ (alternative)

/pra˨˩.t͡ɕʰɤːn˧/

From Old Khmer prajeñ (“to face, to confront; to collide, to run (into); to join, to put together, to combine; etc”); extended form of Old Khmer *jeñ (“to meet; to join”), from which Thai เชิญ (chəən) was derived.

bor

(elegant) to face; to confront; to meet.


แหงน

ngɛ̌ɛn (romanization)
การแหงน (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຫງນ (ngǣn), Shan ႁႅၼ် (hěn), Ahom 𑜑𑜢𑜐𑜫 (hiñ).


โว

woo (romanization)
การโว (abstract-noun)


เก็บเกี่ยว

th-verb

เก็บเกี่ยว • (gèp-gìao) (abstract noun การเก็บเกี่ยว)

gèp-gìao (romanization)
การเก็บเกี่ยว (abstract-noun)

com

เก็บ (gèp) + เกี่ยว (gìao)


ผุด

pùt (romanization)
การผุด (abstract-noun)


แคะ

kɛ́ (romanization)
การแคะ (abstract-noun)

to pick out; to dig out (with nail or pointed tool).


คุ้มกัน

th-verb

คุ้มกัน • (kúm-gan) (abstract noun การคุ้มกัน)

kúm-gan (romanization)
การคุ้มกัน (abstract-noun)


ต้านทาน

ต้านทาน • (dtâan-taan) (abstract noun การต้านทาน)

dtâan-taan (romanization)
การต้านทาน (abstract-noun)


เน้น

nén (romanization)
การเน้น (abstract-noun)


ดูถูก

ดูถูก • (duu-tùuk) (abstract noun การดูถูก)

duu-tùuk (romanization)
การดูถูก (abstract-noun)

From ดู (duu, “to look; to see; to view; etc”) + ถูก (tùuk, “cheap; of low value; etc”).

com

to disparage; to belittle; to depreciate; to slight; to treat with contempt.


พึ่ง

pʉ̂ng (romanization)
การพึ่ง (abstract-noun)


แผ่

pɛ̀ɛ (romanization)
การแผ่ (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຜ່ (phǣ), Lü ᦶᦕᧈ (ṗhae¹), Shan ၽႄႇ (phàae), Ahom 𑜇𑜦𑜧 (phē).

cog

Lü ᦶᦕᧈ (ṗhae¹)

to spread; to diffuse; to expand; to unfold.


คละ

klá (romanization)
การคละ (abstract-noun)


โจ้

jôo (romanization)
การโจ้ (abstract-noun)


แซง

sɛɛng (romanization)
การแซง (abstract-noun)


คว้าน

th-verb

คว้าน • (kwáan) (abstract noun การคว้าน)

kwáan (romanization)
การคว้าน (abstract-noun)


ปลด

bplòt (romanization)
การปลด (abstract-noun)

ปลดกระดุม

ปลดม่าน

ปลดกางเกง

to cause to be out, open, or loose: to take or put out, down, or off, to undo, to unfasten, to untie, to unbind, to let loose, etc.

ปลดหนี้

to discharge (someone from) an obligation

ปลดจากตำแหน่ง

to remove, release, or discharge (as from office, position, obligation, attachment, restraint, etc).

ปลดอาวุธ


แพร่ง

แพร่ง • (prɛ̂ng)

Cognate with Lao ແພ່ງ (phǣng). Possibly related to แบ่ง (bɛ̀ng).


ฉุด

chùt (romanization)
การฉุด (abstract-noun)


หยาม

yǎam (romanization)
การหยาม (abstract-noun)


เล็ด

lét (romanization)
การเล็ด (abstract-noun)

Doublet of เมล็ด (má-lét) and เม็ด (mét).


ตอก

dtɔ̀ɔk (romanization)
การตอก (abstract-noun)

From Proto-Tai *toːkᴰ (“to pound”).
Cognate with Lao ຕອກ (tǭk), Lü ᦎᦸᧅᧈ (ṫoak¹), Tai Dam ꪔꪮꪀ, Shan တွၵ်ႇ (tàuk), Ahom 𑜄𑜨𑜀𑜫 (tok), Zhuang dok.
Compare Proto-Austronesian *tuqtuq (“to hammer, pound, crush”) (whence Paiwan tjuqtjuq).

cog

Lü ᦎᦸᧅᧈ (ṫoak¹)


ปูน

bpuun (romanization)
การปูน (abstract-noun)

(of reward, remuneration, etc) to give; to bestow.


เกร็ง

th-verb

เกร็ง • (greng) (abstract noun การเกร็ง)

greng (romanization)
การเกร็ง (abstract-noun)


เหวี่ยง

เหวี่ยง • (wìiang) (abstract noun การเหวี่ยง)

wìiang (romanization)
การเหวี่ยง (abstract-noun)


เขวี้ยง

เขวี้ยง • (kwîiang) (abstract noun การเขวี้ยง)

kwîiang (romanization)
การเขวี้ยง (abstract-noun)


แขวะ

kwɛ̀ (romanization)
การแขวะ (abstract-noun)


กริ้ว

กริ้ว • (grîu) (abstract noun การกริ้ว or ความกริ้ว)

grîu (romanization)
การกริ้ว (abstract-noun)
ความกริ้ว (abstract-noun)


เสียเปรียบ

เสียเปรียบ • (sǐia-bprìiap) (abstract noun การเสียเปรียบ or ความเสียเปรียบ)

sǐia-bprìiap (romanization)
การเสียเปรียบ (abstract-noun)
ความเสียเปรียบ (abstract-noun)

to be disadvantageous; to be unfavorable.


เบี้ยว

เบี้ยว • (bîao) (abstract noun การเบี้ยว)

bîao (romanization)
การเบี้ยว (abstract-noun)

(slang) to elude or evade (as the payment of a debt or the performance of an obligation).


โจน

joon (romanization)
การโจน (abstract-noun)


แว้ง

wɛ́ɛng (romanization)
การแว้ง (abstract-noun)


เจ๊ง

jéng (romanization)
การเจ๊ง (abstract-noun)

From Teochew 腫 /肿 (zêng2, “to be swollen; to swell; swelling”), shortened from idiomatic 腫餃 /肿饺 (zêng2 giao2, “incurable situation”, literally “swelling dumpling”).

bor

(colloquial) to be ruined; to be out of order.


เอะใจ

th-verb

เอะใจ • (è-jai) (abstract noun การเอะใจ)

è-jai (romanization)
การเอะใจ (abstract-noun)

/ʔeʔ˨˩.t͡ɕaj˧/


เก๊ก

เก๊ก • (gék) (abstract noun การเก๊ก or ความเก๊ก)

gék (romanization)
การเก๊ก (abstract-noun)
ความเก๊ก (abstract-noun)

From Hokkien 革 (kek) or Teochew 革 (gêg4).


เล็ม

lem (romanization)
การเล็ม (abstract-noun)


ปลิว

bpliu (romanization)
การปลิว (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pliwᴬ² (“to float in the air”). Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩥᩅ, Lao ປິວ (piu), Lü ᦔᦲᧁ (ṗiiw), Shan ပိဝ် (pǐo), Tai Dam ꪜꪲꪫ, Tai Dón ꪜꪲꪫ, Phake ပိဝ် (piw), Ahom 𑜆𑜢𑜈𑜫 (piw), Zuojiang Zhuang bieu.


เปิบ

bpə̀əp (romanization)
การเปิบ (abstract-noun)

to eat with the hand, especially with the grip of fingertips.

(slang or figurative) to eat (by whatever means).


เบิก

bə̀ək (romanization)
การเบิก (abstract-noun)
เบก (alternative archaic dated obsolete)
เบอก (alternative archaic dated obsolete)

From Angkorian Old Khmer បេក៑ (pek, “to open, to loose, to release; to hand out, to issue, to give; to allocate, to distribute; to divide, to separate; etc”). Cognate with Modern Khmer បើក (baək), Northern Khmer เบฺิก, Lao ເບີກ (bœ̄k).

bor

1292/93, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (จารึกหลักที่ ๑)”, in พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช หลักที่ ๑, 3rd edition, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2013, →ISBN, page 17:

เมื่อกูขึ้นใหญ่ได้สิบเก้าเข้า ขุนสามชนเจ้าเมืองฉอดมาท่อเมืองตาก พ่อกูไปรบขุนสามชนหัวซ้าย ขุนสามชนขับมาหัวขวา ขุนสามชนเกลื่อนเข้า ไพร่ฟ้าหน้าใสพ่อกูหนีญญ่ายพายจแจ้น กูบ่หนี กูขี่ช้างเบกพล

mʉ̂ʉa guu kʉ̂n yài dâai sìp-gâao kâo · kǔn sǎam chon jâao-mʉʉang chɔ̀ɔt maa tɔ̂ɔ mʉʉang dtàak · pɔ̂ɔ guu bpai róp kǔn sǎam chon hǔua sáai · kǔn sǎam chon kàp maa hǔua kwǎa · kǔn sǎam chon glʉ̀ʉan kâo · prâi-fáa-nâa-sǎi pɔ̂ɔ guu nǐi yá-yâai-paai-jà-jɛ̂n · guu bɔ̀ɔ nǐi · guu kìi cháang bèek pon

Once I had grown up, attaining [the age of] nineteen years, Khun Sam Chom, lord of Chot Town, came to attack Tak Town. My sire went [in]to battle [with] Khun Sam Chon [from] the left quarter. Khun Sam Chon rode [his elephant] in [from] the right quarter. [As] Khun Sam Chon marched [his men] in, the men of my sire took flight in disorder. I fled not. I, mounted [upon] an elephant, led [my] host [forth].

(archaic) to bring or lead (forth, forwards, towards, through, etc).

(elegant) to open; to lift up; to uncover; to unveil.

(now rare) to widen; to enlarge; to extend; to expand.

2017 September 29, “พยานโจทก์คดีไผ่ ดาวดิน ขัดคำสั่ง คสช. เบี้ยวนัดไม่มาศาล”, in โพสต์ทูเดย์, Bangkok: โพสต์ทูเดย์, retrieved 2019-12-20:

พนักงานอัยการศาลทหารได้ขอเบิกพยานไว้ ๒ ปาก

pá-nák-ngaan-ai-yá-gaan sǎan-tá-hǎan dâai kɔ̌ɔ bə̀ək pá-yaan wái · sɔ̌ɔng · bpàak

A prosecuting attorney of the military court had sought permission to introduce two witnesses.

to introduce; to present; to bring forwards; to put forwards.

1999 September 4, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-21, archived from the original on 2020-10-04:

หากถูกควบคุมอยู่ในอำนาจของศาล ให้ศาลเบิกตัวผู้นั้นมาพิจารณาต่อไป

hàak tùuk kûuap-kum yùu nai am-nâat kɔ̌ɔng sǎan · hâi sǎan bə̀ək dtuua pûu nán maa pí-jaa-rá-naa dtɔ̀ɔ-bpai

If [the person] is being held in the custody of the court, the court shall call such person in for further trial.

to summon (to appear before an authority or in court).

to apply for withdrawal, provision, or distribution (of money, materials, etc).


ฟุ้งซ่าน

th-verb

ฟุ้งซ่าน • (fúng-sâan) (abstract noun การฟุ้งซ่าน or ความฟุ้งซ่าน)

fúng-sâan (romanization)
การฟุ้งซ่าน (abstract-noun)
ความฟุ้งซ่าน (abstract-noun)


ฟุ้ง

fúng (romanization)
การฟุ้ง (abstract-noun)


พริ้ว

príu (romanization)
การพริ้ว (abstract-noun)

พลิ้ว พลิ้ว#Thai


คลอ

klɔɔ (romanization)
การคลอ (abstract-noun)


กรุ่น

grùn (romanization)
การกรุ่น (abstract-noun)


ฟื้น

fʉ́ʉn (romanization)
การฟื้น (abstract-noun)


ตอด

dtɔ̀ɔt (romanization)
การตอด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tɔːtᴰᴸ² (“to nibble; to peck”), from Proto-Tai *tɔːtᴰ (“to nibble; to peck”).
Cognate with Isan ตอด, Lao ຕອດ (tǭt), Northern Thai ᨲᩬᨯ, Khün ᨲᩬᨯ, Lü ᦎᦸᧆᧈ (ṫoad¹), Tai Dam ꪔꪮꪒ, Tai Dón ꪔꪮꪒ, Shan တွတ်ႇ (tàut), Tai Nüa ᥖᥩᥖᥱ (tǒat), Ahom 𑜄𑜨𑜄𑜫 (tot), Zhuang dot (“to peck”).

cog

Lü ᦎᦸᧆᧈ (ṫoad¹)


โจมตี

th-verb

โจมตี • (joom-dtii) (abstract noun การโจมตี)

joom-dtii (romanization)
การโจมตี (abstract-noun)


ล้างสมอง

ล้างสมอง • (láang-sà-mɔ̌ɔng) (abstract noun การล้างสมอง)

láang-sà-mɔ̌ɔng (romanization)
การล้างสมอง (abstract-noun)

/laːŋ˦˥.sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦/

Calque of English brainwash. Same as ล้าง (láang, “to wash”) + สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”), Compare Lao ລ້າງສະໝອງ (lāng sa mǭng).

com

2018 January 2, "คสช.สั่งล้างสมอง 83,000 หมู่บ้าน ปูทางเลือกตั้งพ้น “ประชาธิปไตย” จอมปลอม", in prachachat.net, Prachachat:
คสช. สั่งล้างสมอง 83,000 หมู่บ้าน ปูทางเลือกตั้งพ้น "ประชาธิปไตย" จอมปลอม
kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ · sàng láang-sà-mɔ̌ɔng · bpɛ̀ɛt-mʉ̀ʉn sǎam , pan · mùu-bâan · bpuu taang lʉ̂ʉak-dtâng pón · “bprà-chaa-tí-bpà-dtai” · jɔɔm-bplɔɔm
The junta orders 83,000 villages to be brainwashed, paving way for elections beyond fake "democracy".


พิง

ping (romanization)
การพิง (abstract-noun)

From Middle Chinese 憑 (MC bing). Cognate with Lao ພິງ (phing), Khün ᨻᩥ᩠ᨦ


เคลิ้ม

th-verb

เคลิ้ม • (klə́əm) (abstract noun การเคลิ้ม or ความเคลิ้ม)

klə́əm (romanization)
การเคลิ้ม (abstract-noun)
ความเคลิ้ม (abstract-noun)


เกลี่ย

เกลี่ย • (glìia) (abstract noun การเกลี่ย)

glìia (romanization)
การเกลี่ย (abstract-noun)


ผาย

pǎai (romanization)
การผาย (abstract-noun)

Circa 14th century, “ลิลิตโองการแช่งน้ำ”, in วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม ๑, Bangkok: กรมศิลปากร, published 1997, →ISBN, page 7:

โอมบรเมศวราย ผายผาหลวงอะคร้าว ท้าวเสด็จเหนือวัวเผือก เอาเงือกเกี้ยวข้าง อ้างทัดจันทร์เป็นปิ่น...

oom bɔɔ-rá-mee-sǔuan-raai · pǎai pǎa-lǔuang à-kráao · táao sà-dèt nʉ̌ʉa wuua-pʉ̀ʉak · ao ngʉ̂ʉak gîao kâang · âang tát jan bpen bpìn ...

O, Great Lord who ascended the Great Mount proudly, he came upon an albino cow with serpents coiling around his flank, he is said to wear a [crescent] moon as his hairpin...

(archaic) to move or go (to or from a place).

to open; to spread, to stretch, to widen, to expand, to extend, to enlarge, to enhance; to project, to protrude, to extrude, to jut.


เติม

dtəəm (romanization)
การเติม (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 添 (MC them, “to add”)


เยิ้ม

เยิ้ม • (yə́əm) (abstract noun การเยิ้ม)

yə́əm (romanization)
การเยิ้ม (abstract-noun)


โก่ง

gòong (romanization)
การโก่ง (abstract-noun)

From Proto-Mon-Khmer *koŋ (“to bend; to be bent”). Cognate with Khmer កោង (kaong). Doublet of ก่ง (gòng), ก้งโค้ง, โกง (goong), โก้งโค้ง, and โค้ง (kóong).


เสย

sə̌əi (romanization)
การเสย (abstract-noun)

From Old Khmer *sey (“to lift, to raise; to relieve, to alleviate; to reveal, to show; etc”). Cognate with Modern Khmer សើយ (saəy).

bor

to lift up something by placing another thing under that thing and pushing it up, like prying up or levering up; to lift up, push up, raise, or elevate in a similar manner.

(of headhair) to push up, back, or away using a finger, fingers, a comb, etc.


ปริ่ม

th-verb

ปริ่ม • (bprìm) (abstract noun การปริ่ม)

bprìm (romanization)
การปริ่ม (abstract-noun)


ฮุบ

húp (romanization)
การฮุบ (abstract-noun)

2020, “จุดเด่น จุดด้อย เหยื่อปลอมตกปลาทะเล”, in ชุมพร ฟิชชิ่ง, ชุมพร: ชุมพร ฟิชชิ่ง:

ปลาฮุบเหยื่อแล้ว

to gulp: to take down in one swallow or in large morsels.

2016 June 8, ทีมข่าวสิ่งแวดล้อม, “วัดป่าหลวงตาบัวฮุบที่รัฐร่วม 1,000 ไร่ ส.ป.ก. จ่อยึดคืนทั้งหมด ลุ้น 15 วันยุบวัด”, in สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม, กรุงเทพฯ: สำนักข่าวสิ่งแวดล้อม:

wát-bpàa lǔuang-dtaa buua húp tîi rát rûuam · nʉ̀ng , pan · râi · sɔ̌ɔ-bpɔɔ-gɔɔ · jɔ̀ɔ yʉ́t kʉʉn táng-mòt · lún · sìp-hâa · wan yúp wát

Father Bua's Forest Temple [is found to have] grabbed almost 1,000 rai of state land. The ALRO is about to confiscate [the land] back in whole. The temple is awaiting to be dissolved [within] 15 days.

2018 August 13, “จีนฮุบอสังหาฯ ไทย ระเบิดเวลาลูกใหม่ ร่วมทุนนอมินีดันยอดล้นตลาด”, in ฐานเศรษฐกิจ, กรุงเทพฯ: ฐานเศรษฐกิจ มัลติมีเดีย:

จีนฮุบอสังหาฯไทย ระเบิดเวลาลูกใหม่

jiin húp à-sǎng-hǎa tai · rá-bə̀ət-wee-laa lûuk mài

Real property [in] Thailand being seized by Chinese: a new time bomb

2022 August 3, “พลิกแผนฆ่าอำพราง ผัวโหดรัดคอเมียสาวหวังฮุบมรดกร้อยล้าน ตร. ลุยอายัดศพพิสูจน์”, in มติชนสุดสัปดาห์, กรุงเทพฯ: มติชน:

ผัวโหดรัดคอเมียสาวหวังฮุบมรดกร้อยล้าน

pǔua hòot rát-kɔɔ miia sǎao wǎng húp mɔɔ-rá-dòk rɔ́ɔi láan

Cruel husband strangles young wife [to death], intending to seize estate [worth] hundred millions [baht]

(slang) to seize or appropriate, especially in whole or in large amounts.


วูบ

wûup (romanization)
การวูบ (abstract-noun)


เหลิง

เหลิง • (lə̌əng) (abstract noun การเหลิง or ความเหลิง)

lə̌əng (romanization)
การเหลิง (abstract-noun)
ความเหลิง (abstract-noun)

to give oneself airs; to lose oneself (in power, glory, fame, etc).


กรู

gruu (romanization)
การกรู (abstract-noun)


ก่อตั้ง

ก่อตั้ง • (gɔ̀ɔ-dtâng) (abstract noun การก่อตั้ง)

gɔ̀ɔ-dtâng (romanization)
การก่อตั้ง (abstract-noun)

/kɔː˨˩.taŋ˥˩/

ก่อ (gɔ̀ɔ) + ตั้ง (dtâng)

com

ก่อ (gɔ̀ɔ) + ตั้ง (dtâng)


ทัก

ták (romanization)
การทัก (abstract-noun)

to greet: to address with certain salutation.

1932 November 26, สภาผู้แทนราษฎร, รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ ๓๘/๒๔๗๕, พระนคร: สภาผู้แทนราษฎร, pages 504–505:

คณะกรรมการราษฎรฟังดูเป็นโซเวียต...และคำนี้พระเจ้าอยู่หัวทรงทักแล้ว...คำนี้น่าเปลี่ยน

ká-ná-gam-má-gaan râat-sà-dɔɔn fang duu bpen soo-wîiat ... lɛ́ kam níi prá jâao-yùu-hǔua song ták lɛ́ɛo ... kam níi nâa bplìian

[The term] "People's Committee" sounds like being Soviet ... and His Majesty has advised [against] this term ... this term should be changed.

1969, ไหม เชื้อแพง, “ผู้นำท้องถิ่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตามลักษณะและประเภทของงาน”, in วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, volume 9, number 4, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์, page 627:

ตุ๊กแกทัก...ถือว่าเป็นอัปมงคล

dtúk-gɛɛ ták ... tʉ̌ʉ wâa bpen àp-bpà-mong-kon

[Getting] alerted [by] a gecko['s cry] ... is considered to be a misfortune.

to hint, to suggest; to alert, to alarm; to advise or caution (about, against, etc).


ทักทาย

th-verb

ทักทาย • (ták-taai) (abstract noun การทักทาย)

ták-taai (romanization)
การทักทาย (abstract-noun)

→ English: (pseudo-loan) talk Thai

From ทัก (ták, “to greet”) + ทาย (taai, “to greet”).


เหิน

hə̌ən (romanization)
การเหิน (abstract-noun)

From Proto-Mon-Khmer *hər ~ *həər. Cognate with Khmer ហើរ (haə)


เคล็ด

klét (romanization)
การเคล็ด (abstract-noun)


ข่ม

kòm (romanization)
การข่ม (abstract-noun)

Cognate with Isan ข่ม, Lao ຂົ່ມ (khom), Northern Thai ᨡᩫ᩠᩵ᨾ (xom²), Khün ᨡᩫ᩠᩵ᨾ (khom²), Lü ᦃᦳᧄᧈ (ẋum¹).

cog

Lü ᦃᦳᧄᧈ (ẋum¹)

(transitive) to press something down so that it remains flat or would not bend upwards.

“ลิลิตพระลอ”, in วชิรญาณ (in Thai), n.d., retrieved 2018-11-08
เมืองเราอุบาทว์ร้าย แรงนัก ลูกเอย เขาส่งผีสางศักดิ์ ข่มแล้ว
mʉʉang rao ù-bàat ráai · rɛɛng nák · lûuk əəi · kǎo sòng pǐi-sǎang sàk · kòm lɛ́ɛo
Our nation is in dire straits, my son. They've sent powerful demons to beat us down.

(transitive, by extension) to make someone feel inferior or subordinate: to oppress, to depress, etc.

(transitive, by extension) to control; to compel.


ชุ่ย

th-verb

ชุ่ย • (chûi)

Compare Middle Chinese 率 (MC srwijH, “hasty, indiscreet”).

(archaic) to select; to choose; to pick.


เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน เอาแป้งนวลไปขายชาววัง • (ao-má-práao-hâao-bpai-kǎai-sǔuan-ao-bpɛ̂ɛng-nuuan-bpai-kǎai-chaao-wang)

/ʔaw˧.ma˦˥.pʰraːw˦˥.haːw˥˩.paj˧.kʰaːj˩˩˦.sua̯n˩˩˦.ʔaw˧.pɛːŋ˥˩.nua̯n˧.paj˧.kʰaːj˩˩˦.t͡ɕʰaːw˧.waŋ˧/

เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน (ao-má-práao-hâao-bpai-kǎai-sǔuan) + เอาแป้งนวลไปขายชาววัง (ao-bpɛ̂ɛng-nuuan-bpai-kǎai-chaao-wang).
: Literally, "sell ripe coconuts to the orchard, sell face powder to someone in the palace".

compound

เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน

เอาแป้งนวลไปขายชาววัง

carry coals to Newcastle
carry coals to Newcastle

(idiomatic) to carry coals to Newcastle (do something unnecessary, redundant, or duplicative)

en-เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน_เอาแป้งนวลไปขายชาววัง-th-verb-rDk9pCig

teach grandma how to suck eggs
teach grandma how to suck eggs

(idiomatic) to teach grandma how to suck eggs (to show knowledge to someone who is more knowledgeable than oneself)

en-เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน_เอาแป้งนวลไปขายชาววัง-th-verb-r8xzMoKw


เต่ง

th-verb

เต่ง • (dtèng) (abstract noun การเต่ง or ความเต่ง)

dtèng (romanization)
การเต่ง (abstract-noun)
ความเต่ง (abstract-noun)


หลงตัวเอง

หลงตัวเอง • (lǒng-dtuua-eeng) (abstract noun การหลงตัวเอง or ความหลงตัวเอง)

lǒng-dtuua-eeng (romanization)
การหลงตัวเอง (abstract-noun)
ความหลงตัวเอง (abstract-noun)

/loŋ˩˩˦.tua̯˧.ʔeːŋ˧/


นูน

nuun (romanization)
การนูน (abstract-noun)


เว้า

wáo (romanization)
การเว้า (abstract-noun)

Cognate with Isan เว้า, Lao ເວົ້າ (wao), Tai Dam ꪹꪫ꫁ꪱ, Phu Thai เว้า.


เกริ่น

เกริ่น • (grə̀n) (abstract noun การเกริ่น)

grə̀n (romanization)
การเกริ่น (abstract-noun)

→ Khmer: ក្រើន (kraən)


ปี้

bpîi (romanization)
การปี้ (abstract-noun)

(vulgar, used of animals, offensive if applied to humans) to have sex.


หน่วง

หน่วง • (nùuang) (abstract noun การหน่วง or ความหน่วง)

nùuang (romanization)
การหน่วง (abstract-noun)
ความหน่วง (abstract-noun)

to delay; to hinder; to hamper; to retard.


เกิดขึ้น

เกิดขึ้น • (gə̀ət-kʉ̂n) (abstract noun การเกิดขึ้น)

gə̀ət-kʉ̂n (romanization)
การเกิดขึ้น (abstract-noun)

/kɤːt̚˨˩.kʰɯn˥˩/


เท่ากับ

เท่ากับ • (tâo-gàp) (abstract noun การเท่ากับ)

tâo-gàp (romanization)
การเท่ากับ (abstract-noun)