สำคัญ

th-verb

สำคัญ • (sǎm-kan) (abstract noun การสำคัญ)

sǎm-kan (romanization)
การสำคัญ (abstract-noun)

Uncertain. Perhaps from extension of Old Khmer sgāla, sgãla, sgal (“to know, be acquainted or familiar with”), corresponding to Modern Khmer ស្គាល់ (skŏəl).
Compare Modern Khmer សំគាល់ (sɑmkŏəl), សម្គាល់ (sɑɑsɑmkŏəl, “to notice, to take note of; to distinguish, to recognise; mark, sign; etc”).
Reborrowed by Modern Khmer as សំខាន់ (sɑmkhan, “important; excellent, magnificent; remarkable; exemplary, model; etc”).
Compare also Lao ສຳຄັນ (sam khan).

Mark 6:49, HCSB:
เมื่อเหล่าสาวกเห็นพระองค์ทรงดำเนินบนทะเล เขาสำคัญว่าผี แล้วพากันร้องอึงไป
mʉ̂ʉa lào sǎa-wók hěn prá-ong song dam-nəən bpai bon tá-lee kǎo sǎm-kan wâa pǐi lɛ́ɛo paa gan rɔ́ɔng ʉng bpai
When they saw Him walking on the sea, they thought it was a ghost and cried out;

1 Samuel 1:13, KJV:
ฝ่ายฮันนาห์นั้น นางพูดแต่ในใจ ริมฝีปากของนางมุบมิบเท่านั้น ไม่ได้ยินเสียงของนาง เพราะเหตุนี้ เอลีจึงสำคัญว่า นางมึนเมา
fàai naang han-nâa nán naang pûut dtɛ̀ɛ nai jai rim-fǐi-bpàak kɔ̌ɔng naang múp-míp tâo-nán mâi dâai-yin sǐiang kɔ̌ɔng naang prɔ́-hèet-níi ee-lîi jʉng sǎm-kan wâa naang mʉn-mao
Now Hannah, she spake in her heart; only her lips moved, but her voice was not heard: therefore Eli thought she had been drunken.

2 Samuel 13:33, KJV:
ฉะนั้น บัดนี้ ขอกษัตริย์เจ้านายของข้าพระองค์อย่าได้ร้อนพระทัยด้วยสำคัญว่า ราชโอรสทั้งหมดของกษัตริย์สิ้นชีวิต เพราะอัมโนนสิ้นชีพแต่ผู้เดียว
chà-nán bàt-níi kɔ̌ɔ gà-sàt jâao-naai kɔ̌ɔng kâa-prá-ong yàa dâai rɔ́ɔn-prá-tai dûai sǎm-kan wâa râat-chá-oo-rót táng-mòt kɔ̌ɔng gà-sàt sîn-chii-wít prɔ́ an-noon sîn-chîip dtɛ̀ɛ pûu diao
Now therefore let not my lord the king take the thing to his heart, to think that all the king's sons are dead: for Amnon only is dead.

to believe, consider, think, or understand, especially groundlessly or incorrectly.

1 Corinthians 7:19, HCSB:
การเข้าสุหนัตไม่สำคัญอะไร และการไม่เข้าสุหนัตไม่สำคัญอะไร
gaan-kâo-sù-nàt mâi sǎm-kan à-rai lɛ́ gaan-mâi-kâo-sù-nàt mâi sǎm-kan à-rai
Circumcision does not matter and uncircumcision does not matter,

to matter; to signify; to be of importance.

อย่าสำคัญตัว

เลิกสำคัญตัว

Get over yourself! — (literally) Quit thinking too much of yourself!

(used negatively or sarcastically) to regard or view as important; to hold in high esteem.


แปล

bplɛɛ (romanization)
การแปล (abstract-noun)


โทรศัพท์

โทรศัพท์ • (too-rá-sàp) (abstract noun การโทรศัพท์)

too-rá-sàp (romanization)
การโทรศัพท์ (abstract-noun)

→ Lao: ໂທລະສັບ (thō la sap)

→ Khmer: ទូរស័ព្ទ (tuurĕəʼsap)

From โทร (too-rá-, “far; remote”) + ศัพท์ (sàp, “term, word; sound; etc”); ultimately from Sanskrit दूर (dūra) + शब्द (śabda); calque of English telephone.

com

to make a telephone call; to call or contact through telephone; to talk or converse through telephone.


เจ็บ

th-verb

เจ็บ • (jèp) (abstract noun การเจ็บ or ความเจ็บ)

jèp (romanization)
การเจ็บ (abstract-noun)
ความเจ็บ (abstract-noun)

From Proto-Tai *cepᴰ (“hurt”).
Cognate with Lao ເຈັບ (chep), Northern Thai ᨧᩮᩢ᩠ᨷ, Tai Dam ꪹꪊꪸꪚ, Lü ᦵᦈᧇ (ṫseb), Shan ၸဵပ်း (tsáep), Ahom 𑜋𑜢𑜆𑜫 (chip), Zhuang sep and cep (dialectal).


บาดเจ็บ

บาดเจ็บ • (bàat-jèp) (abstract noun การบาดเจ็บ)

bàat-jèp (romanization)
การบาดเจ็บ (abstract-noun)

/baːt̚˨˩.t͡ɕep̚˨˩/


จน

jon (romanization)
การจน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨧᩫ᩠ᨶ, Lao ຈົນ (chon).


เซ

see (romanization)
การเซ (abstract-noun)

stagger, to sway from one side to the other as if about to fall in standing or walking.


ผ่า

pàa (romanization)
การผ่า (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *pʰaːᴮ¹ (“to split; to hew”), from Middle Chinese 破 (MC phaH, “to break; to cut open”). Cognate with Northern Thai ᨹ᩵ᩣ, Lao ຜ່າ (phā), Lü ᦕᦱᧈ (ṗhaa¹), Shan ၽႃႇ (phàa), Tai Nüa ᥚᥣᥱ (phǎa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜡 (phā).

cog

Lü ᦕᦱᧈ (ṗhaa¹)

to split or divide, especially with a knife or axe.


ผ่าตัด

th-verb

ผ่าตัด • (pàa-dtàt) (abstract noun การผ่าตัด)

pàa-dtàt (romanization)
การผ่าตัด (abstract-noun)

From ผ่า (pàa, “to cut open”) + ตัด (dtàt, “to cut off”).

com

ผ่า ผ่า#Thai

ตัด ตัด#Thai

Used other than figuratively or idiomatically: see ผ่า (pàa), ตัด (dtàt).


แล

lɛɛ (romanization)
การแล (abstract-noun)

Cognate with Southern Thai แล, Isan แล, Lao ແລ (lǣ), Northern Thai ᩃᩯ (lɛɛ⁴), Khün ᩃᩯ (lɛɛ⁴), Lü ᦶᦟ (lae), Tai Dam ꪵꪩ (ꞌlé), Ahom 𑜎𑜦𑜧 (lē).

cog

Khün ᩃᩯ (lɛɛ⁴)


กล้า

th-verb

กล้า • (glâa) (abstract noun การกล้า or ความกล้า)

glâa (romanization)
การกล้า (abstract-noun)
ความกล้า (abstract-noun)

(to be brave): → Khmer: ក្លា (klaa)

Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ, Lao ກ້າ (kā), Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²).

cog

Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²)


ท่า

tâa (romanization)
*ถ้า (alternative obsolete)

From Proto-Southwestern Tai *tʰaːꟲ¹ (“to wait”), from Proto-Tai *craːᶜ (“to wait”). Cognate with Northern Thai ᨳ᩶ᩣ, Khün ᨳ᩶ᩣ, Isan ถ้า or ถ่า, Lao ຖ້າ (thā), Lü ᦏᦱᧉ (ṫhaa²), Shan ထႃႈ (thāa), Phake ထႃ (thā), Ahom 𑜌𑜠 (tha), 𑜌𑜡 (thā), or 𑜌𑜡𑜠 (thāa).

cog

Lü ᦏᦱᧉ (ṫhaa²)


บ่า

From Proto-Tai *ɓaːᴮ (“to spill”).
In Central Tai, cognate with Tày bá.
Compare Proto-Austronesian *baSaq (“flood; to overflow”) (whence Tagalog baha).


ล่า

lâa (romanization)
การล่า (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃ᩵ᩣ, Lao ລ່າ (lā).

(transitive) to hunt; to chase; to pursue.

ล่าผู้หญิง

(slang, transitive) to chase after; to woo.

ล่ารายชื่อ

to seek after subscribers [to a petition]

(slang, transitive) to seek after, especially in an intense manner.


ล้า

láa (romanization)
การล้า (abstract-noun)


หย่า

yàa (romanization)
การหย่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ˀjaːᴮ (“to quit”).
Cognate with Lao ຢ່າ (yā).

หย่านม

to wean
 (literally) to cease [from] milk

หย่าศึก

(transitive or intransitive, somewhat archaic) to quit; to give up; to leave; to cease; to end.

(transitive or intransitive, of married persons) to divorce.


ค้า

káa (romanization)
การค้า (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣ᩶ᩤ, Lao ຄ້າ (khā), Lü ᦅᦱᧉ (kaa²), Khün ᨣ᩶ᩤ, Shan ၵႃႉ (kâ̰a), Ahom 𑜀𑜠 (ka).


จ่า

jàa (romanization)
การจ่า (abstract-noun)

to tell or indicate, especially by or in writing.

(archaic, in certain games) to fine or be fined.


ด่า

dàa (romanization)
การด่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗaːᴮ (“to scold; to revile”).
Cognate with Northern Thai ᨯ᩵ᩣ, Lao ດ່າ (dā), Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹), Khün ᨯ᩵ᩣ, Tai Dam ꪒ꪿ꪱ, Shan လႃႇ (làa), Tai Nüa ᥘᥣᥱ (lǎa), Nong Zhuang ndaq, Bouyei ndas, Zhuang ndaq.

Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹)


อ้า

âa (romanization)
การอ้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔaːꟲ (“to open (the mouth)”).
Cognate with Tày ả, Zhuang aj.


ห่า

hàa (romanization)
การห่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *kraːᴮ (“gust (of rain)”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ, Khün ᩉ᩵ᩣ, Isan ห่า, Lao ຫ່າ (hā), Shan ႁႃႇ (hàa), Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹), Phake ꩭႃ (hā), Ahom 𑜍𑜠 (ra), Zhuang raq (“spell (of rain etc.)”), Zuojiang Zhuang haq, Tày xá.

Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹)


ใคร่

th-verb

ใคร่ • (krâi) (abstract noun การใคร่ or ความใคร่)

krâi (romanization)
การใคร่ (abstract-noun)
ความใคร่ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣᩕᩱ᩵ or ᨣᩕᩲ᩵, Lao ໃຄ່ (khai), Lü ᦺᦆᧈ (xay¹), Shan ၶႂ်ႈ (khāue), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜞𑜧 (khraw), Zhuang gyaez.

(formal, elegant, humble) to crave; to desire; to want; to wish.


ไข

kǎi (romanization)
การไข (abstract-noun)

From Middle Chinese 開 (MC khoj, “open”). Cognate with Lao ໄຂ (khai).


ไส

sǎi (romanization)
การไส (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩈᩱ, Isan ไส, Lao ໄສ (sai), Lü ᦺᦉ (ṡay), Khün ᩈᩱ, Shan သႆ (sǎi), Ahom 𑜏𑜩 (say).

to move or cause to move (as by driving, pushing, shoving, etc) along an even floor.


ไซ้

sái (romanization)
การไซ้ (abstract-noun)

to root, dig, probe (with beak or snout).


ไต่

dtài (romanization)
การไต่ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *taj/aɰᴮ¹ (“to creep; to move like a worm”), from Proto-Tai *twajᴮ (“to crawl over”).
Cognate with Northern Thai ᨲᩱ᩵, Lao ໄຕ່ (tai), Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹), Shan တႆႇ (tài), Tai Nüa ᥖᥭᥱ (tǎy), Ahom 𑜄𑜩 (tay), Zhuang laeh (dialectal).

cog

Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹)

to crawl, creep (of insects, small creatures).

to walk (on a small/narrow path e.g. rope).


ไถ

tǎi (romanization)
การไถ (abstract-noun)

From Proto-Tai *crwajᴬ (“plough”). Cognate with Lao ໄຖ (thai), Northern Thai ᨳᩱ, Khün ᨳᩱ, Lü ᦺᦏ (ṫhay), Shan ထႆ (thǎi), Ahom 𑜌𑜩 (thay), Zhuang cae, Saek ไถ่. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Mon ထေဲာ, Burmese ထယ် (htai).

to plough: to turn up soil or make a furrow with a plough

to drive, push, or move (especially with difficulty, along a rough surface, or in a manner similar to moving an animal-drawn plough in soil); to slide

(slang, humorous, computing) to swipe (a touchscreen)

(slang) to squeeze: to extract or gain by intimidation or other pressure


ใย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaɰᴬ⁴ (“fiber; filament”). Cognate with Northern Thai ᨿᩱ , Khün ᨿᩱ, Lao ໃຍ (nyai), Lü ᦺᦍ (yay), Tai Dam ꪻꪥ, Tai Dón ꪻꪥ, Shan ယႂ်း (yáue), Tai Nüa ᥕᥬᥰ (yäue), Phake ယၞ် (yaü), Ahom 𑜊𑜧 (jʸaw).


ใบ้

bâi (romanization)
การใบ้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓɤɰꟲ (“dumb”).
Cognate with Lao ໃບ້ (bai), Shan မႂ်ႈ (māue), Tày bẩư.


ไฝ่

ใฝ่ ใฝ่#Thai


ไหม้

mâi (romanization)
การไหม้ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰmajꟲ¹ (“to burn; burnt”), from Proto-Tai *ʰmajꟲ (“to burn (intr.)”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩱ᩶, Lao ໄໝ້ (mai), Lü ᦺᦖᧉ (ṁay²), Tai Dam ꪼꪢ꫁, Shan မႆႈ (māi), Tai Nüa ᥛᥭᥲ (mày), Phake မႝ (may), Ahom 𑜉𑜩 (may), Zhuang maej (dialectal).

cog

Lü ᦺᦖᧉ (ṁay²)


ไล่

lâi (romanization)
การไล่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *lajᴮ (“to chase”).
Cognate with Lao ໄລ່ (lai), Ahom 𑜎𑜩 (lay), Zhuang laeh.


ไล้

lái (romanization)
การไล้ (abstract-noun)


ไหล

lǎi (romanization)
การไหล (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlajᴬ¹ (“to flow”). Cognate with Lao ໄຫຼ (lai), Lü ᦺᦜ (l̇ay), Shan လႆ (lǎi), Ahom 𑜎𑜩 (lay) or 𑜎𑜩𑜤 (layu). Compare Proto-Be *ləːjᴬ¹.


ไว

Compare Middle Chinese 快 (MC khwaejH). Cognate with Northern Thai ᩅᩮᩥ᩠ᨿ or ᩅᩰᩫ᩠ᨿ, Lao ໄວ (wai), Lü ᦺᦞ (vay), Shan ဝႆး (wái), Tai Nüa ᥝᥭᥰ (wäy), Ahom 𑜈𑜩 (bay).


ไว้

wái (romanization)
การไว้ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *waj/aɰꟲ² (“to keep”). Cognate with Northern Thai ᩅᩱ᩶ or ᩅᩱ᩠᩶ᨿ, Lao ໄວ້ (wai), Lü ᦺᦞᧉ (vay²), Tai Dam ꪼꪫ꫁, Shan ဝႆႉ (wâ̰i), Tai Nüa ᥝᥭᥳ (wȧy), Ahom 𑜈𑜩 (bay) or 𑜉𑜩 (may).

to keep; to hold; to maintain; to preserve.

to keep, wear, or sport (a style of moustache, for example).

(auxiliary) added at the end of a verb for emphasis or for indicating that the action has already been done.

to leave: to let remain; to have remaining behind.


ไห้

From Proto-Tai *t.hajꟲ (“to weep”).
Cognate with Isan ไห่ or ไห้, Lao ໄຫ້ (hai), Shan ႁႆႈ (hāi), Ahom 𑜑𑜩 (hay) or 𑜍𑜩 (ray), Zhuang daej and haej (dialectal).
Within Kra-Dai, compare Sui qngeec (“to weep, to cry”), Southern Kam ngees (“to weep, to cry”), Proto-Hlai *C-ŋiːʔ (whence ŋej³~ŋaj³ across the modern lects).
Compare also Proto-Austronesian *Caŋis (“to cry, to weep”).


ไร

(now rarely used alone) approximate; estimate.


เคล้า

kláo (romanization)
การเคล้า (abstract-noun)


เกล้า

th-verb

เกล้า • (glâao) (abstract noun การเกล้า)

glâao (romanization)
การเกล้า (abstract-noun)

Li (1977) reconstructed Proto-Tai *kləuꟲ¹ (“head; knot of hair on the top of the head”).
Thereafter, Pittayaporn (2009) reconstructed the Proto-Tai forms as *klawꟲ (“hair knot”) and *krawꟲ (“head”) (เกล้า (glâao), Lao ເກົ້າ (kao), Tai Nüa ᥐᥝᥲ (kàw) and Zhuang gyaeuj are descendants of *klawꟲ (“hair knot”)), but it seems to vacillate whether to distinguish between the two forms.
Possibly cognate with Proto-Austronesian *qulu (“head”).
Pan (2000) considered Old Chinese 首 (*qhljǔʔ, “head”) as a cognate word with Kra-Dai such as Zhuang gyaeuj etc. and Tibeto-Burman such as Tibetan མགོ (mgo, “head”) etc.


กลั้น

glân (romanization)
การกลั้น (abstract-noun)

From Proto-Tai *klanꟲ. Cognate with Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To restrain, suppress, hold back, inhibit (regular bodily functions, expressions of emotion).

To refrain from (performing a bodily function, expressing emotion).


กั้น

gân (romanization)
การกั้น (abstract-noun)

Compare Chinese 干 (MC kan, “shield; to interfere”), Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To cut off (by coming between), to shut off, bar, block.


กลั่น

glàn (romanization)
การกลั่น (abstract-noun)

Compare Old Chinese 揀 (OC *kreːnʔ, *ɡ·reːns, “to choose, to pick”). Cognate with Lao ກັ່ນ (kan).


กัน

gan (romanization)
การกัน (abstract-noun)

From Middle Chinese 干 (MC kan, “to shield; to protect”). Cognate with Lao ກັນ (kan), Tai Dam ꪀꪽ, Shan ၵၼ် (kǎn), Khmer កាល់ (kal).


กัน

From Old Khmer កាល្ល៑ (kāll, “to trim close to the root or flush with the ground”). Cognate with Modern Khmer កាល់ (kal).

bor

(of eyebrows, mustaches, hair, etc) to shape, especially by shaving or trimming.

mustaches; hair; etc; mustaches; hair; etc


คัน

kan (romanization)
การคัน (abstract-noun)
ฅัน (alternative)

From Proto-Tai *ɣalᴬ (“to itch”).
Cognate with Isan คัน, Lao ຄັນ (khan), Northern Thai ᨤᩢ᩠ᨶ (xan⁴), Khün ᨤᩢ᩠ᨶ (khan⁴), Lü ᦆᧃ (xan), Shan ၶၼ်း (khán, “full of lascivious desire”), Tai Nüa ᥑᥢᥰ (xän, “sexually active”), Zhuang haenz.


ปู

bpuu (romanization)
การปู (abstract-noun)

to lay out, stretch out, spread out, or expand (something flat or a sheet of something).

to pave (a road, walk, etc, with something).

(figurative) to lay out, provide, or demonstrate (the basis, background, foundation, etc, of something).


สัก

sàk (romanization)
การสัก (abstract-noun)

Cognate with Zhuang caeg (ชัก, ปัก, แทง, สัก).
Compare Khmer សាក់ (sak).

รอยสัก


ซอย

sɔɔi (romanization)
การซอย (abstract-noun)

Cognate with Lao ຊອຍ (sǭi), Shan သွႆး (sáui).


ต้องการ

th-verb

ต้องการ • (dtɔ̂ng-gaan) (abstract noun การต้องการ)

dtɔ̂ng-gaan (romanization)
การต้องการ (abstract-noun)

From ต้อง (dtɔ̂ng) + การ (gaan). Compare Lao ຕ້ອງການ (tǭng kān).

ฉันต้องการซื้อตั๋ว

to want; to wish; to desire; to yearn; to crave.


ต้อง

Compare Lao ຕ້ອງ (tǭng), Lü ᦎᦸᧂᧉ (ṫoang²), Ahom 𑜄𑜨𑜂𑜫 (toṅ, “same”).

cog

Lü ᦎᦸᧂᧉ (ṫoang²)

to touch; to come into contact (with); to hit.

ต้องคำพิพากษา

to be subjected [to] a judgment
(literally) to be hit [by] a judgment

ต้องหา

to be accused
(literally) to be hit [by] an accusation

ต้องโทษ

to be imposed [with] a penalty; to be subjected [to] a penalty
(literally) to be hit [by] a penalty

ต้องห้าม

to be forbidden; to be prohibited
(literally) to be hit by a prohibition

ต้องไป

ต้องทำเดี๋ยวนี้

[This] has to be done right now; [this] must be done right now.

ต้องออกกฎหมาย

(auxiliary) to have (to); to be required (to); to need (to); to be necessary (to, for, etc).

ต้องด้วยมาตราหนึ่งของรัฐธรรมนูญ

dtɔ̂ng dûai mâat-dtraa nʉ̀ng kɔ̌ɔng rát-tà-tam-má-nuun

to be in line with section 1 of the Constitution; to be in agreement with section 1 of the Constitution

to go in line (with); to be in agreement (with); to be in accordance (with); to be compatible (with).


เกรียน

th-verb

เกรียน • (griian) (abstract noun การเกรียน)

griian (romanization)
การเกรียน (abstract-noun)

From the fact that Thai schoolboys, who are statutorily compelled to wear crew cuts, are often seen behaving ill when playing online games.

(slang) to troll; to behave like a troll; to act as a troll.


สัญญา

สัญญา • (sǎn-yaa) (abstract noun การสัญญา)

sǎn-yaa (romanization)
การสัญญา (abstract-noun)

From Pali saññā (“motion; perception; sign; etc”); perhaps via Old Khmer saṃñā (“mark, sign; recognition; agreement, consent”).
Cognate with Khmer សន្យា (sɑnyaa), Lao ສັນຍາ (san nyā), Northern Thai ᩈᨬ᩠ᨬᩣ.

bor

(archaic) to give, make, or express a sign, signal, or gesture.

to promise or agree; to give, make, or express a promise or agreement.


ดาวน์โหลด

th-verb

ดาวน์โหลด • (daao-lòot) (abstract noun การดาวน์โหลด)

daao-lòot (romanization)
การดาวน์โหลด (abstract-noun)


อัปโหลด

อัปโหลด • (áp-lòot) (abstract noun การอัปโหลด)

áp-lòot (romanization)
การอัปโหลด (abstract-noun)

/ʔap̚˦˥.loːt̚˨˩/

/ʔap̚˥˩.loːt̚˨˩/


แรม

แรม • (rɛɛm)


แรม

rɛɛm (romanization)
การแรม (abstract-noun)

to stay overnight; to cause to stay overnight.


เรื้อน

เรื้อน • (rʉ́ʉan)

Cognate with Isan เฮื้อน, Lao ເຮື້ອນ (hư̄an), Northern Thai ᩁᩮᩬᩥ᩶ᩁ, Khün ᩁᩮᩨ᩠᩶ᨶ, Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²), Tai Dam ꪹꪭ꫁ꪙ, Shan ႁိူၼ်ႉ (hô̰en, “itch”), Tai Nüa ᥞᥫᥢᥳ (hȯen)

cog

Lao ເຮື້ອນ (hư̄an)

Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²)

(slang) to behave badly or madly when drunk.


กรุณา

gà-rú-naa (romanization)
กรรุณา (alternative archaic dated obsolete)
กัรรุณา (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Pali karuṇā (“compassion; pity”) or Sanskrit करुणा (karuṇā); perhaps via Old Khmer ករុណា (karuṇā), ករុនា (karunā), កុរណា (kuraṇā), កុណ៌្នា (kurṇnā), កូណ៌ា (kūrṇā), កុណ្នា (kuṇnā), កូណ៌្នា (kūrṇnā, “compassion, mercy, clemency; royal favour, kindness, or grace; royal command; etc”). Cognate with Modern Khmer ករុណា (kaʼrunaa), Old Javanese karuṇā, Lao ກະລຸນາ (ka lu nā).

bor+

to be compassionate; to have, feel, or show compassion; to have a heart.


เผือก

th-verb

เผือก • (pʉ̀ʉak) (abstract noun การเผือก)

pʉ̀ʉak (romanization)
การเผือก (abstract-noun)

(slang, humorous) to meddle; to interfere officiously, unduly, or unwantedly (used for avoiding vulgarity).


เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม

เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม • (ao-lûuk-kǎo-maa-líiang ao-mîiang-kǎo-maa-om) (abstract noun การเอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม)

การเอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม (abstract-noun)

/ʔaw˧.luːk̚˥˩.kʰaw˩˩˦.maː˧.lia̯ŋ˦˥.ʔaw˧.mia̯ŋ˥˩.kʰaw˩˩˦.maː˧.ʔom˧/

เอา (ao) + ลูก (lûuk) + เขา (kǎo) + มา (maa) + เลี้ยง (líiang) + เอา (ao) + เมี่ยง (mîiang) + เขา (kǎo) + มา (maa) + อม (om). Literally "take another person's child as your own; eat another person's miang".

compound

(idiomatic) To take another person's duty or burden which can result in something unexpectable or unfavourable.

en-เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม-th-verb-RG3E1g0y


เอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม

th-verb

เอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม • (ao-lûuk-kǎo-maa-líiang ao-mîiang-kǎo-maa-om) (abstract noun การเอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม)

การเอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม (abstract-noun)

เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม#Thai

(idiomatic) Alternative form of เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม (ao-lûuk-kǎo-maa-líiang ao-mîiang-kǎo-maa-om)

en-เอาลูกเขามาเลี้ยง_เอาเมี่ยงเขามาอม-th-verb-a9sQJHzW


เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล

เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล

เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล • (sèt-naa-kâa-koo-tʉ̀k-sèt-sʉ̀k-kâa-kǔn-pon) (abstract noun การเสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล)

การเสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล (abstract-noun)

/set̚˨˩.naː˧.kʰaː˥˩.kʰoː˧.tʰɯk̚˨˩.set̚˨˩.sɯk̚˨˩.kʰaː˥˩.kʰun˩˩˦.pʰon˧/

เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล
เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล#Thai

(idiomatic) Alternative form of เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล

en-เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล-th-verb-u~q~Sqln


สอนหนังสือสังฆราช

สอนหนังสือสังฆราช • (sɔ̌ɔn-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat) (abstract noun การสอนหนังสือสังฆราช)

sɔ̌ɔn-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat (romanization)
การสอนหนังสือสังฆราช (abstract-noun)
บอกหนังสือสังฆราช (alternative)

/sɔːn˩˩˦.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.saŋ˩˩˦.kʰa˦˥.raːt̚˥˩/

From สอน (sɔ̌ɔn, “to teach; to instruct”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “letter, character; literary work”) + สังฆราช (sǎng-ká-râat, “patriarch”).

com

teach grandmother to suck eggs
teaching grandmother to suck eggs

(idiomatic) to teach grandmother to suck eggs.


บอกหนังสือสังฆราช

th-verb

บอกหนังสือสังฆราช • (bɔ̀ɔk-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat) (abstract noun การบอกหนังสือสังฆราช)

bɔ̀ɔk-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat (romanization)
การบอกหนังสือสังฆราช (abstract-noun)

/bɔːk̚˨˩.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.saŋ˩˩˦.kʰa˦˥.raːt̚˥˩/

From บอก (bɔ̀ɔk, “to teach; to instruct”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “letter, character; literary work”) + สังฆราช (sǎng-ká-râat, “patriarch”).

com

สอนหนังสือสังฆราช สอนหนังสือสังฆราช#Thai

(idiomatic) Alternative form of สอนหนังสือสังฆราช (sɔ̌ɔn-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat)


สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ

th-verb

สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ • (sɔ̌ɔn-jɔɔ-rá-kêe-hâi-wâai-náam) (abstract noun การสอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ)

sɔ̌ɔn-jɔɔ-rá-kêe-hâi-wâai-náam (romanization)
การสอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ (abstract-noun)

/sɔːn˩˩˦.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩.haj˥˩.waːj˥˩.naːm˦˥/

สอน (sɔ̌ɔn) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe) + ให้ (hâi) + ว่าย (wâai) + น้ำ (náam), literally "Teach a crocodile how to swim".

compound

teach grandma how to suck eggs
teach grandma how to suck eggs

(idiomatic) To try to tell or show someone more knowledgeable or experienced than oneself how to do something, teach grandma how to suck eggs.


เอาแป้งนวลไปขายชาววัง

/ʔaw˧.pɛːŋ˥˩.nua̯n˧.paj˧.kʰaːj˩˩˦.t͡ɕʰaːw˧.waŋ˧/

เอา (ao) + แป้ง (bpɛ̂ɛng) + นวล (nuuan) + ไป (bpai) + ขาย (kǎai) + ชาววัง.
: Literally, "sell face powder to palace ladies".

carry coals to Newcastle
carry coals to Newcastle

(idiomatic) carry coals to Newcastle (do something unnecessary, redundant, or duplicative).

en-เอาแป้งนวลไปขายชาววัง-th-verb--lbAugbA

(idiomatic) to show knowledge to someone who is more knowledgeable than oneself.

en-เอาแป้งนวลไปขายชาววัง-th-verb-0NkXYZsN


เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน

th-verb

เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน • (ao-má-práao-hâao-bpai-kǎai-sǔuan)

/ʔaw˧.ma˦˥.pʰraːw˦˥.haːw˥˩.paj˧.kʰaːj˩˩˦.sua̯n˩˩˦/

From เอา (ao, “to take; to bring”) + มะพร้าว (má-práao, “coconut”) + ห้าว (hâao, “ripe”) + ไป (bpai, “to”) + ขาย (kǎai, “to sell”) + สวน (sǔuan, “orchard”), literally “to take ripe coconuts to sell to an orchard”.

com

(idiomatic) to show off one's knowledge to someone who is more knowledgeable.

en-เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน-th-verb-LdVc7PpT


เล่นกับหมา หมาเลียปาก

th-verb

เล่นกับหมา หมาเลียปาก • (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak) (abstract noun การเล่นกับหมา หมาเลียปาก)

lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak (romanization)
การเล่นกับหมา หมาเลียปาก (abstract-noun)

/len˥˩.kap̚˨˩.maː˩˩˦.maː˩˩˦.lia̯˧.paːk̚˨˩/

เล่นกับหมาหมาเลียปาก เล่นกับหมาหมาเลียปาก#Thai

(idiomatic) Alternative form of เล่นกับหมาหมาเลียปาก (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak)

en-เล่นกับหมา_หมาเลียปาก-th-verb-PhNOohsv


ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา • (mâi-dâai-dûai-lêe-gɔ̂-ao-dûai-gon mâi-dâai-dûai-mon-gɔ̂-ao-dûai-kaa-tǎa)

/maj˥˩.daːj˥˩.dua̯j˥˩.leː˥˩.kɔʔ˥˩.ʔaw˧.dua̯j˥˩.kon˧.maj˥˩.daːj˥˩.dua̯j˥˩.mon˧.kɔʔ˥˩.ʔaw˧.dua̯j˥˩.kʰaː˧.tʰaː˩˩˦/

ไม่ (mâi) + ได้ (dâai) + ด้วย (dûai) + เล่ห์ (lêe) + ก็ (gɔ̂) + เอา (ao) + ด้วย (dûai) + กล (gon) + ไม่ (mâi) + ได้ (dâai) + ด้วย (dûai) + มนต์ (mon) + ก็ (gɔ̂) + เอา (ao) + ด้วย (dûai) + คาถา (kaa-tǎa).
Literally “If you can't get it through tricks, use wiles; if you still can't get it by spells, then use charms”.

compound

en-ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล_ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา-th-verb-xZOUmFzn


th-verb

mai dai duai le ko ao duai kon · mai dai duai mon ko ao duai kha-tha

ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนตร์ก็เอาด้วยคาถา (abstract noun การไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนตร์ก็เอาด้วยคาถา)

ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา#Thai

(idiomatic) Alternative spelling of ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา (mâi-dâai-dûai-lêe-gɔ̂-ao-dûai-gon mâi-dâai-dûai-mon-gɔ̂-ao-dûai-kaa-tǎa)

en-ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล_ไม่ได้ด้วยมนตร์ก็เอาด้วยคาถา-th-verb-JSN-XNKk


ข่มขืนกระทำชำเรา

ข่มขืนกระทำชำเรา • (kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao) (abstract noun การข่มขืนกระทำชำเรา)

kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao (romanization)
การข่มขืนกระทำชำเรา (abstract-noun)

/kʰom˨˩.kʰɯːn˩˩˦.kra˨˩.tʰam˧.t͡ɕʰam˧.raw˧/

From ข่มขืน (kòm-kʉ̌ʉn, “to force”) + กระทำ (grà-tam, “to do; to perform”) + ชำเรา (cham-rao, “sexual intercourse”).

com

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2017 March 24) “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-10-03
มาตรา ๒๗๖ ผู้ใดข่มขืนกระทำชำเราผู้อื่นโดยขู่เข็ญด้วยประการใด ๆ โดยใช้กำลังประทุษร้าย โดยผู้อื่นนั้นอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ หรือโดยทำให้ผู้อื่นนั้นเข้าใจผิดว่าตนเป็นบุคคลอื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สี่ปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่แปดหมื่นบาทถึงสี่แสนบาท
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp hòk · pûu dai kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao pûu ʉ̀ʉn dooi kùu-kěn dûai bprà-gaan dai dai · dooi chái gam-lang bprà-tút-sà-ráai · dooi pûu ʉ̀ʉn nán yùu nai paa-wá tîi mâi sǎa-mâat kàt-kʉ̌ʉn dâai · rʉ̌ʉ dooi tam hâi pûu ʉ̀ʉn nán kâo-jai-pìt wâa dton bpen bùk-kon ʉ̀ʉn · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìi bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat
Anyone who forcibly performs sexual intercourse with another person by threatening [the latter] in whatever manner, by exercising forcible violence, by taking advantage of the latter being in a state of irresistibility, or by causing the latter to mistake him for a different person, shall be liable to imprisonment from four years to twenty years and a fine from eight thousand baht to forty thousand baht.


ขี่ช้างจับตั๊กแตน

th-verb

ขี่ช้างจับตั๊กแตน • (kìi-cháang-jàp-dták-gà-dtɛɛn)

/kʰiː˨˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥.t͡ɕap̚˨˩.tak̚˦˥.ka˨˩.tɛːn˧/

ขี่ (kìi) + ช้าง (cháang) + จับ (jàp) + ตั๊กแตน (dták-gà-dtɛɛn), literally "Ride an elephant to catch a grasshopper".

compound

(idiomatic) To use a high amount of effort to carry out a little work; to do something with more force than is necessary.


มารผจญ

Compound of มาร (maan, “Māra”) + ผจญ (“to risk; to challenge”), literally “challenged by Māra”. Originated from a Buddhist tale in which the Māra comes with his demonic armies to prevent the Buddha from attaining enlightenment.

com+

(idiomatic) to be prevented from success or accomplishment


ก๊อกแตก

th-verb

ก๊อกแตก • (gɔ́k-dtɛ̀ɛk)

/kɔk̚˦˥.tɛːk̚˨˩/

ก๊อก (gɔ́k) + แตก (dtɛ̀ɛk), literally "a cock (water tap) breaks".

compound

ก๊อก (gɔ́k) + แตก (dtɛ̀ɛk)

To urinate after holding one's urinary bladder for so long.


กินข้าวแดง

th-verb

กินข้าวแดง • (gin-kâao-dɛɛng)

From กิน (gin, “to eat”) + ข้าวแดง (“red rice”); literally "to eat red rice", referring to the cooked red rice which Thai prisons typically provide to their inmates.

com

2018 April 6, Zong'teen, “ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก”, in Soccer Suck, Bangkok: Devtab Co., Ltd., retrieved 2019-02-13:

sǎan dát kêm sòng fɛɛn sǐng-dtoo gin-kâao-dɛɛng · sǎam · dʉʉan gɔ̀ɔ hèet wûn-waai geem ùn-gʉ̀ʉak

A Dutch court assumes a rigid attitude, sending Lion fans to eat red rice for three months for causing a disturbing incident at a shoe-warming game.

2018 November 7, Amarin TV, “กินข้าวแดงยาว ฎีกาพิพากษากลับจำคุกมือปืนป๊อปคอร์น ๓๗ ปี ๔ เดือน”, in LINE Today, Bangkok: LINE Corporation, retrieved 2019-02-13:

gin-kâao-dɛɛng yaao · dii-gaa pí-pâak-sǎa glàp jam-kúk mʉʉ-bpʉʉn bpɔ́p-kɔɔn · sǎam-sìp jèt · bpii · sìi · dʉʉan

Eating red rice for a long term: The Supreme Court gives an overturned judgment, sentencing the Popcorn Shooter to 37 years and 4 months in prison.

2017 December 31, auma, “เปรี้ยวมือหั่นศพบ่นเบื่อกินข้าวแดง คิดถึงแฟน บอกพี่สาวรู้แล้วรสชาติติดคุก”, in Amarin 34 HD, Bangkok: Amarin Television Company, retrieved 2019-02-13:

bprîao mʉʉ hàn sòp bòn bʉ̀ʉa gin-kâao-dɛɛng · kít-tʉ̌ng fɛɛn · bɔ̀ɔk pîi-sǎao rúu lɛ́ɛo rót-châat dtìt kúk

Priao the torso butcher complains she gets tired of eating red rice and misses her boyfriend, telling her older sister she has learnt the taste of getting stuck in gaol.

2016 July 6, Zong'teen, “เกือบไป ศาลสเปนพิพากษาเมสซี่เลียงภาษีรอลงอาญาจำคุก ๒๑ เดือน”, in Baah Ball, Bangkok: baahball.com, retrieved 2019-02-13:

ตามข้อปฏิบัติของศาลสเปนนั้น หากถูกพิพากษาต้องโทษจำคุกน้อยกว่า ๒ ปี ก็จะเป็นเพียงการรอลงอาญา และหากทำผิดอีก ถึงจะต้องไปกินข้าวแดง

dtaam kɔ̂ɔ-bpà-dtì-bàt kɔ̌ɔng sǎan sà-bpeen nán · hàak tùuk pí-pâak-sǎa dtɔ̂ng tôot jam-kúk nɔ́ɔi gwàa · sɔ̌ɔng · bpii · gɔ̂ jà bpen piiang gaan-rɔɔ-long-aa-yaa · lɛ́ hàak tam pìt ìik · tʉ̌ng jà dtɔ̂ng bpai gin-kâao-dɛɛng

According to the practice guides of the Spanish courts, if [a person] is sentenced to the punishment of imprisonment less than two years, it will only be a suspended sentence, and he will need to go eat red rice only when he repeats the crime.

2007 September 5, MGR Online, “ออกวุฒิปลอมมีสิทธิ์กินข้าวแดงยาว ๕ ปี”, in MGR Online, Bangkok: Manager Online, retrieved 2019-02-13:

ผู้ที่ออกวุฒิปลอม ปลอมแปลงเอกสาร เตรียมไปกินข้าวแดงอย่างน้อย ๖ เดือนถึง ๕ ปี

pûu tîi ɔ̀ɔk wút-tí bplɔɔm · bplɔɔm-bplɛɛng èek-gà-sǎan · dtriiam bpai gin-kâao-dɛɛng yàang-nɔ́ɔi · hòk · dʉʉan tʉ̌ng · hâa · bpii

Those who issue fake certificates or falsified documents shall get ready to go eat red rice for six months up to five years at least.

(slang, idiomatic) to be imprisoned for a crime.


จิ้น

jîn (romanization)
การจิ้น (abstract-noun)

(slang) to ship: to support or have an interest in a romantic pairing between fictional characters, celebrities, etc.


จิ้น

(slang) to be virgin: to have never had sexual intercourse.


รำชั่วโทษพาทย์

th-verb

รำชั่วโทษพาทย์ • (ram-chûua-tôot-pâat) (abstract noun การรำชั่วโทษพาทย์)

ram-chûua-tôot-pâat (romanization)
การรำชั่วโทษพาทย์ (abstract-noun)

/ram˧.t͡ɕʰua̯˥˩.tʰoːt̚˥˩.pʰaːt̚˥˩/

รำ (ram) + ชั่ว (chûua) + โทษ (tôot) + พาทย์ (pâat), literally "dance poorly and blame the orchestra".

compound

(idiomatic) To blame another person for one's own fault.


รำชั่วโทษพากย์

th-verb

รำชั่วโทษพากย์ • (ram-chûua-tôot-pâak) (abstract noun การรำชั่วโทษพากย์)

ram-chûua-tôot-pâak (romanization)
การรำชั่วโทษพากย์ (abstract-noun)

/ram˧.t͡ɕʰua̯˥˩.tʰoːt̚˥˩.pʰaːk̚˥˩/

รำ (ram) + ชั่ว (chûua) + โทษ (tôot) + พากย์ (pâak), literally “dance poorly and blame the singer”.

compound

รำชั่วโทษพาทย์ รำชั่วโทษพาทย์#Thai

(idiomatic) Alternative form of รำชั่วโทษพาทย์ (ram-chûua-tôot-pâat)


ขี้ราดโทษล่อง

th-verb

ขี้ราดโทษล่อง • (kîi-râat-tôot-lɔ̂ng) (abstract noun การขี้ราดโทษล่อง)

kîi-râat-tôot-lɔ̂ng (romanization)
การขี้ราดโทษล่อง (abstract-noun)

/kʰiː˥˩.raːt̚˥˩.tʰoːt̚˥˩.lɔŋ˥˩/

From ขี้ (kîi) + ราด (râat) + โทษ (tôot) + ล่อง (lɔ̂ng), literally “poo on the floor and blame the floor”.


กินทิ้งกินขว้าง

th-verb

กินทิ้งกินขว้าง • (gin-tíng-gin-kwâang) (abstract noun การกินทิ้งกินขว้าง)

gin-tíng-gin-kwâang (romanization)
การกินทิ้งกินขว้าง (abstract-noun)

กิน (kin, “to eat”) + ทิ้ง (thing, “to throw away”) + กิน (kin, “to eat”) + ขว้าง (khwang, “to throw away”)

To eat a small amount of something and throw the remaining part away; to be extravagant in eating.


กินครึ่งทิ้งครึ่ง

กินครึ่งทิ้งครึ่ง • (gin-krʉ̂ng-tíng-krʉ̂ng) (abstract noun การกินครึ่งทิ้งครึ่ง)

gin-krʉ̂ng-tíng-krʉ̂ng (romanization)
การกินครึ่งทิ้งครึ่ง (abstract-noun)

/kin˧.kʰrɯŋ˥˩.tʰiŋ˦˥.kʰrɯŋ˥˩/

กิน (gin, “to eat”) + ครึ่ง (krʉ̂ng, “half”) + ทิ้ง (tíng, “to throw away”) + ครึ่ง (krʉ̂ng, “half”)

compound

To eat something in part and throw the other part away; to be extravagant in eating.


กินล้างกินผลาญ

th-verb

กินล้างกินผลาญ • (gin-láang-gin-plǎan) (abstract noun การกินล้างกินผลาญ)

gin-láang-gin-plǎan (romanization)
การกินล้างกินผลาญ (abstract-noun)

กิน (kin, “to eat”) + ล้าง (lang, “devastatingly”) + กิน (kin, “to eat”) + ผลาญ (phlan, “devastatingly”)


ออกทะเล

ออกทะเล • (ɔ̀ɔk-tá-lee)

/ʔɔːk̚˨˩.tʰa˦˥.leː˧/

From ออก (ɔ̀ɔk, “go out”) + ทะเล (tá-lee, “sea”), literally “go out to the sea”.

com

ออก ออก#Thai

ทะเล ทะเล#Thai

(literally) Used other than figuratively or idiomatically: see ออก (ɔ̀ɔk), ทะเล (tá-lee).

2019 March 6, รวิศ หาญอุตสาหะ, “ประชุมอย่างไรให้ไม่ออกทะเล ไม่เสียเวลาทั้งวัน ไม่มีคนมานั่งเล่นมือถือ”, in The Standard:

ประชุมอย่างไรให้ไม่ออกทะเล

How to hold a meeting without going off-topic?

2020 April 9, “รักข้ามมิติ”, in วันนี้ดูอะไร:

ตอนต้น...เขียนได้ดี...แต่ท้าย ๆ...ออกทะเล

dtɔɔn dtôn ... kǐian dâai dii ... dtɛ̀ɛ táai táai ... ɔ̀ɔk-tá-lee

The initial parts ... have been well written ... but the concluding [parts] ... are off-topic.

(idiomatic, slang) to be off-topic; to be off-point.


หย่อนก้น

th-noun

หย่อนก้น • (yɔ̀n-gôn)

หย่อน (yɔ̀n) + ก้น (gôn), literally "drop the buttock".

compound

หย่อน (yɔ̀n) + ก้น (gôn)


หน้าผีบอดี้เน่า

th-verb

หน้าผีบอดี้เน่า • (nâa-pǐi-bɔɔ-dîi-nâo)

/naː˥˩.pʰiː˩˩˦.bɔː˧.diː˥˩.naw˥˩/

From หน้า (nâa) + ผี (pǐi) + บอดี้ (bɔɔ-dîi) + เน่า (nâo), literally “ghostly face, rotten body”.

compound

(colloquial) Having bad facial appearance and bad physical shape.


เพ้อเจ้อ

th-verb

เพ้อเจ้อ • (pə́ə-jə̂ə) (abstract noun การเพ้อเจ้อ or ความเพ้อเจ้อ)

pə́ə-jə̂ə (romanization)
การเพ้อเจ้อ (abstract-noun)
ความเพ้อเจ้อ (abstract-noun)

/pʰɤː˦˥.t͡ɕɤː˥˩/

(derogatory, offensive) to talk nonsense; to drivel; to babble; to blather.


อกไหม้ไส้ขม

อกไหม้ไส้ขม • (òk-mâi-sâi-kǒm)

อก (òk) + ไหม้ (mâi) + ไส้ (sâi) + ขม (kǒm); literally, "having a burning feeling in the chest, having a bitter feeling in the intestine".

compound

(idiomatic) To undergo serious emotional disturbances.


อดเปรี้ยวไว้กินหวาน

th-verb

อดเปรี้ยวไว้กินหวาน • (òt-bprîao-wái-gin-wǎan) (abstract noun การอดเปรี้ยวไว้กินหวาน)

òt-bprîao-wái-gin-wǎan (romanization)
การอดเปรี้ยวไว้กินหวาน (abstract-noun)

อด (òt) + เปรี้ยว (bprîao) + ไว้ (wái) + กิน (gin) + หวาน (wǎan); literally, "forgo the sour for the sweet". The idiom comes from the fact that many local fruits of Thailand, such as mangoes, initially have sour taste but will become sweet if left for a period of time. Some people love to eat them when they are still sour, but some love to wait until they are sweet. Compare Lao ອົດສົ້ມໄດ້ກິນຫວານ ອົດຄ້ານໄດ້ເງິນຄຳ (ʼot som dai kin huān ʼot khān dai ngœn kham), Northern Thai ᩋᩫ᩠ᨯᨹᩮᩢ᩠ᨯᨠᩥ᩠ᨶᩉ᩠ᩅᩣ᩠ᨶ ᩋᩫ᩠ᨯᩈᩣ᩠ᨶᨯᩱ᩶ᨪ᩶ᩣ (“ʔot¹ phet¹ kin¹ vaan¹ ʔot¹ saan¹ day³ saa⁶”), Lü ᦷᦀᧆᦷᦑᧅᦺᦡᧉᦂᦲᧃᦛᦱᧃ ᦷᦀᧆᦕᦱᧃᦺᦡᧉᦟᧁᧈᦷᦋᧈ (˙ʼodtokḋay²k̇iinv̇aan ˙ʼodṗhaanḋay²law¹tso¹) or ᦷᦀᧆᦉᦳᧄᧉᦺᦡᧉᦂᦲᧃᦛᦱᧃ ᦷᦀᧆᦕᦱᧃᦺᦡᧉᦟᧁᧈᦷᦋᧈ (˙ʼodṡum²ḋay²k̇iinv̇aan ˙ʼodṗhaanḋay²law¹tso¹).

cog

ອົດສົ້ມໄດ້ກິນຫວານ ອົດຄ້ານໄດ້ເງິນຄຳ

ᩋᩫ᩠ᨯᨹᩮᩢ᩠ᨯᨠᩥ᩠ᨶᩉ᩠ᩅᩣ᩠ᨶ ᩋᩫ᩠ᨯᩈᩣ᩠ᨶᨯᩱ᩶ᨪ᩶ᩣ

ᦷᦀᧆᦷᦑᧅᦺᦡᧉᦂᦲᧃᦛᦱᧃ ᦷᦀᧆᦕᦱᧃᦺᦡᧉᦟᧁᧈᦷᦋᧈ

(idiomatic) To refrain from doing or enjoying something in order to await a better thing; delay gratification to get something better in the future.


ทลาย

th-verb

ทลาย • (tá-laai) (abstract noun การทลาย)

tá-laai (romanization)
การทลาย (abstract-noun)

From Old Khmer ថ្លាយ (thlāya, “to be shattered; to be ruined; etc”) or Angkorian Old Khmer ទ្លាយ៑ (dlāy), ទ្លៃយ៑ (dlaiy, “idem”), from Proto-Mon-Khmer *laaj. Cognate with Modern Khmer ធ្លាយ (thliəy). Extended as Thai ทำลาย (tam-laai). Possibly related to สลาย (sà-lǎai).

bor

to be or become destroyed, broken, shattered, or ruined.

(figurative) to be or become vain or unsuccessful; to come to naught; to fail.

2016 May 11, “เจ้าหน้าที่ทลายแก๊งค้าน้ำมันเถื่อนกลางเมืองตรัง”, in โพสต์ทูเดย์, Bangkok: โพสต์ทูเดย์, retrieved 2020-09-06:

jâao-nâa-tîi tá-laai gɛ́ng káa nám-man tʉ̀ʉan glaang mʉʉang dtrang

Authorities raid illegal oil trade gangs in the heart of Trang Town

(slang) to strike or attack (in order to destroy or cause the fall of).


นวด

nûuat (romanization)
การนวด (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *nuətᴰ²ᴸ (“to massage; to rub”). Cognate with Northern Thai ᨶ᩠ᩅᨯ, Khün ᨶ᩠ᩅᨯ, Lao ນວດ (nūat), Lü ᦷᦓᧆ (nod), Shan ၼူတ်ႈ (nūut), Tai Nüa ᥘᥨᥖ (lot) or ᥢᥨᥖ (not), Ahom 𑜃𑜤𑜄𑜫 (nut).


เปลี่ยน

th-verb

เปลี่ยน • (bplìian) (abstract noun การเปลี่ยน)

bplìian (romanization)
การเปลี่ยน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pliənᴮ² (“to change”), from Middle Chinese 變 (MC pjenH, “to change”). Cognate with Lao ປ່ຽນ (pīan), Lü ᦵᦔᧃᧈ (ṗen¹), Tai Dam ꪜꪸ꪿ꪙ, Shan ပိၼ်ႇ (pìn), Tai Nüa ᥙᥤᥢᥱ (pǐn), Zhuang bienq, Nong Zhuang byenq or benq.

cog

Lü ᦵᦔᧃᧈ (ṗen¹)

to change; to modify; to alter; to make different.

to change; to undergo a change; to become different.


ขุดทอง

th-verb

ขุดทอง • (kùt-tɔɔng) (abstract noun การขุดทอง)

kùt-tɔɔng (romanization)
การขุดทอง (abstract-noun)

/kʰut̚˨˩.tʰɔːŋ˧/

From ขุด (kùt, “to dig”) + ทอง (tɔɔng, “gold; (slang) feces”).

compound

(idiomatic) to go abroad for new opportunities.

(colloquial, LGBTQ, used of males) to penetrate a male's anus with one's penis for sexual purposes; to perform anal sex on a male.


ควักกะปิ

th-verb

ควักกะปิ • (kwák-gà-bpì) (abstract noun การควักกะปิ)

kwák-gà-bpì (romanization)
การควักกะปิ (abstract-noun)

From ควัก (kwák, “to gouge, dig, or pick out using a hand”) + กะปิ (gà-bpì, “shrimp paste”).

com

(colloquial) to dance like someone who does not know how to dance.

(slang, of a male) to penetrate another's anus with one's finger(s) or hand(s) for sexual purposes.


สอยมะม่วง

th-verb

สอยมะม่วง • (sɔ̌ɔi-má-mûuang) (abstract noun การสอยมะม่วง)

sɔ̌ɔi-má-mûuang (romanization)
การสอยมะม่วง (abstract-noun)

/sɔːj˩˩˦.ma˦˥.mua̯ŋ˥˩/

From สอย (sɔ̌ɔi, “to pick, collect, or take with a long stick or the like”) + มะม่วง (má-mûuang, “mango”).

com

(slang, humorous) to orally stimulate the penis and/or scrotum.


เกี่ยวกับ

th-verb

เกี่ยวกับ • (gìao-gàp) (abstract noun การเกี่ยวกับ)

gìao-gàp (romanization)
การเกี่ยวกับ (abstract-noun)

From เกี่ยว (gìao, “to hook”) + กับ (gàp, “with”).

com

เกี่ยว เกี่ยว#Thai

กับ กับ#Thai

Used other than figuratively or idiomatically: see เกี่ยว (gìao), กับ (gàp).


ซื้อ

sʉ́ʉ (romanization)
การซื้อ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *zɯːꟲ⁴ (“to buy”), from Proto-Tai *z.ɟɯːꟲ (“to buy”). Cognate with Northern Thai ᨪᩨ᩶, Khün ᨪᩨ᩶, Lao ຊື້ (sư̄), Isan ซื้อ, Lü ᦌᦹᧉ (sue²), Tai Dam ꪏꪳ꫁, Shan သိုဝ်ႉ (sṵ̂e), Tai Nüa ᥔᥪᥳ (su̇e), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw), Zhuang cawx, Zuojiang Zhuang swx, Bouyei xex.

cog

Shan သိုဝ်ႉ (sṵ̂e)

ฉันอยากซื้อสิ่งนี้


แปรพักตร์

th-verb

แปรพักตร์ • (bprɛɛ-pák) (abstract noun การแปรพักตร์)

bprɛɛ-pák (romanization)
การแปรพักตร์ (abstract-noun)

From แปร (bprɛɛ, “to alter; to change; to turn”) + พักตร์ (pák, “face”); literally, "to change face".

compound

(idiomatic) to betray; to break allegiance; to become disloyal or insubordinate.


ชักแม่น้ำทั้งห้า

th-verb

ชักแม่น้ำทั้งห้า • (chák-mɛ̂ɛ-náam-táng-hâa)

/t͡ɕʰak̚˦˥.mɛː˥˩.naːm˦˥.tʰaŋ˦˥.haː˥˩/

Aciravati
Ganges
Vessantara Jataka
Yamuna

Compound of ชัก (chák, “to draw (in); to allude (to)”) + แม่น้ำ (mɛ̂ɛ-náam, “river”) + ทั้ง (táng, “all”) + ห้า (hâa, “five”), literally “to allude to all the five rivers”.
Originated from the Buddhist tale of Prince Vessantara, in which a beggar, Jūjaka, persuades the prince to give his children to him as slaves by uttering lengthy stories about the five great rivers, Gaṇga, Yamunā, Aciravati, Sarabhū, and Mahi, and comparing them with the generous mind of the prince.

com+

(idiomatic, now rare) to cajole; to coax; to wheedle

(idiomatic) to cite lengthy or various reasons which, however, do not directly concern the subject matter of the discussion


ชวด

chûuat (romanization)
การชวด (abstract-noun)

/t͡ɕʰua̯t̚˥˩/

(slang) to be disappointed; to fail to do or be able to do something as expected.


ถวาย

th-verb

ถวาย • (tà-wǎai) (abstract noun การถวาย)

tà-wǎai (romanization)
การถวาย (abstract-noun)

From Old Khmer ថ្វាយ (thvāya), ថ្វាយ៑ (thvāy), តវាយ (tâvāya), ត្វាយ៑ (tvāy), ថ្វៃ (thvai, “to make an offering, present, or make a gift (to gods, royalty, etc)”); or from Old Mon တွာဲ (twāy, “to present (to a king)”). Cognate with Northern Thai ᨳ᩠ᩅ᩻ᩣ᩠ᨿ, Modern Khmer ថ្វាយ (thvaay). Extended as Thai ดงวาย, ตังวาย.

bor

to offer, present, give, donate, or dedicate (to gods, priests, or royal persons).


ถวายบังคมลา

th-verb

ถวายบังคมลา • (tà-wǎai-bang-kom-laa) (abstract noun การถวายบังคมลา)

tà-wǎai-bang-kom-laa (romanization)
การถวายบังคมลา (abstract-noun)


ขอบใจ

ขอบใจ • (kɔ̀ɔp-jai) (abstract noun การขอบใจ)

kɔ̀ɔp-jai (romanization)
การขอบใจ (abstract-noun)

/kʰɔːp̚˨˩.t͡ɕaj˧/

ขอบ (kɔ̀ɔp, “to acknowledge”) + ใจ (jai, “desire; favour; intention; kindness; heart; mind; etc”). Compare Lao ຂອບໃຈ (khǭp chai).


ค่ำ

From Proto-Tai *ɣamᴮ (“night”). Cognate with Southern Thai ขำ, Isan ค่ำ, Lao ຄ່ຳ (kham), Northern Thai ᨤ᩵ᩣᩴ (xam⁵), Khün ᨤ᩵ᩣᩴ (kham²), Lü ᦆᧄᧈ (xam¹), Tai Dam ꪁꪾ꪿ (ꞌcăm), Tai Dón ꪅꪝꪾꫀ, Shan ၶမ်ႈ (khām), Tai Nüa ᥑᥛ (xam), Ahom 𑜁𑜪 (khaṃ), Zhuang haemh, Saek กฺั้ม.

cog

Tai Dón ꪅꪝꪾꫀ

to become dark; to enter the period of time after the end of daylight.


ชง

chong (romanization)
การชง (abstract-noun)

From Hokkien 沖 /冲 (chhiong, “to pour water on; to infuse”).

bor

2014, คีตะธารา, ซีรีส์รัก ชุด ดอกไม้ในสายลมหนาว, Bangkok: eReader (Thailand), page 298:

หากชงมาแล้วฉันดื่มไม่ได้เธอต้องดื่มให้หมด

hàak chong maa lɛ́ɛo chǎn dʉ̀ʉm mâi dâai təə dtɔ̂ng dʉ̀ʉm hâi mòt

If [you] make [this drink and bring it] to [me], and I can't drink it, you must drink it all [yourself].

นาราลักษณ์จำต้องเดินไปชงกาแฟออกมาให้เขา

naa-raa lák jam-dtɔ̂ng dəən bpai chong gaa-fɛɛ ɔ̀ɔk maa hâi kǎo

Naralak needed to walk away to prepare coffee and bring it out to him.

2014, วิลาสินี, ม่านรักทานตะวัน, Bangkok: Bongkoch Publishing, →ISBN, page 201:

ทานตะวันมองหม้อต้มน้ำที่เธอต้มน้ำชงกาแฟอาหรับ ผงกาแฟนั้นเตรียมไว้แล้วในกระปุก

taan-dtà-wan mɔɔng mɔ̂ɔ dtôm náam tîi təə dtôm náam chong gaa-fɛɛ aa-ràp · pǒng gaa-fɛɛ nán dtriiam wái lɛ́ɛo nai grà-bpùk

Thantawan looked at the water-boiling pot which she [used to] boil water for brewing Arabian coffee. The coffee powder had already been prepared in the jug.

2018 September 28, โรค, “สมชายชงร่างแก้ กม. ยาเสพติดเปิดช่องใช้กัญชากระท่อมสกัดรักษา”, in กรุงเทพธุรกิจ, Bangkok: กรุงเทพธุรกิจ มีเดีย, retrieved 2019-01-15:

สมชายชงร่างแก้ กม. ยาเสพติดเปิดช่องใช้กัญชากระท่อมสกัดรักษาโรค เตรียมเปิดเวทีฟังความเห็นก่อนส่ง สนช. พิจารณา

sǒm chaai chong râang gɛ̂ɛ · gòt-mǎai · yaa-sèep-dtìt bpə̀ət-chɔ̂ng chái gan-chaa grà-tɔ̂m sà-gàt rák-sǎa rôok · dtriiam bpə̀ət wee-tii fang kwaam-hěn gɔ̀ɔn sòng · sɔ̌ɔ-nɔɔ-chɔɔ · pí-jaa-rá-naa

Somchai prepared a draft drug law amendment to provide a window for using cannabis and kratom extracts in treating diseases, getting ready to open forums for hearing opinions before sending [the draft to] NLA for consideration.

2018 August 13, “สนช. ขอความเห็นก่อนชงร่าง พ.ร.บ. ข้าว”, in MGR Online, Bangkok: Manager Online, retrieved 2019-01-15:

สนช. ขอความเห็นก่อนชงร่าง พ.ร.บ. ข้าว

sɔ̌ɔ-nɔɔ-chɔɔ · kɔ̌ɔ kwaam-hěn gɔ̀ɔn chong râang · pɔɔ-rɔɔ-bɔɔ · kâao

NLA asks for opinions before drawing up a rice bill.

2018 October 1, ผู้จัดการออนไลน์, “ชาวเน็ตแห่หนุน สนช. ชงร่าง พ.ร.บ. ยาเสพติด ปลดล็อกกัญชารักษามะเร็ง”, in MGR Online, Bangkok: Manager Online, retrieved 2019-01-15:

ชาวเน็ตแห่หนุน สนช. ชงร่าง พ.ร.บ. ยาเสพติดปลดล็อกกัญชารักษามะเร็ง

chaao-nèt hɛ̀ɛ nǔn · sɔ̌ɔ-nɔɔ-chɔɔ · chong râang · pɔɔ-rɔɔ-bɔɔ · yaa-sèep-dtìt bplòt-lɔ́k gan-chaa rák-sǎa má-reng

Netizens parade to support NLA in preparing a drug bill to unlock [the use] of cannabis in treating cancers.

2014 May 26, “คมนาคมชงโครงการเร่งด่วนเสนอประจิน”, in เดลินิวส์, Bangkok: สี่พระยาการพิมพ์, retrieved 2019-01-15:

คมนาคมชงโครงการเร่งด่วนเสนอประจิน

ká-má-naa-kom chong kroong-gaan rêng-dùuan sà-nə̌ə bprà-jin

[The] transport [ministry] develops urgent projects to be introduced to Prachin.

2018 September 26, “รัฐบาลชงตั้งสภาพัฒนาตำบลอัดเงินลงท้องถิ่น”, in กรุงเทพธุรกิจ, Bangkok: กรุงเทพธุรกิจ มีเดีย, retrieved 2019-01-15:

rát-tà-baan chong dtâng sà-paa pát-tá-naa dtam-bon àt ngən long tɔ́ɔng-tìn

The [central] government prepares the setting up of a subdistrict development council for injecting money into the local [government].

2019 January 2, สยามรัฐออนไลน์, “ชงโครงการสุนัขชุมชนแก้ปัญหาสัตว์จรจัดล้นกรุง”, in สยามรัฐ, Bangkok: สยามรัฐ, archived from the original on 2019-02-02:

chong kroong-gaan sù-nák chum-chon gɛ̂ɛ bpan-hǎa sàt jɔɔn-jàt lón grung

Preparing a community dog project for solving the problem of stray animals overflowing the capital.

2012 May 28, ผู้จัดการออนไลน์, “กรอ. ชงโครงการรถไฟรางคู่ ปรับปรุงถนน ๓ จชต. รับเข้าประชาคมอาเซียน”, in MGR Online, Bangkok: Manager Online, retrieved 2019-01-15:

กรอ. ชงโครงการรถไฟรางคู่ปรับปรุงถนน ๓ จชต. รับเข้าประชาคมอาเซียน

gɔɔ-rɔɔ-ɔɔ · chong kroong-gaan rót-fai raang kûu bpràp-bprung tà-nǒn · sǎam · jɔɔ-chɔɔ-dtɔɔ · ráp kâo bprà-chaa-kom aa-sîian

PPC prepares double-track railway project and improves 3-SBP roads in support of ASEAN community admission.

(slang) to encourage; to incite; to cheer.


ชง

From Teochew 衝 /冲 (tshong, “to clash; to collide”).

2012, จิตตวชิระ, แก้กรรมความรัก ตอน รักผิดที่ ผิดคน ผิดเวลา, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 113:

ปีที่ชงกันปรากฏเป็น ๖ คู่ดังนี้ ปีชวดชงกับปีมะเมีย ปีฉลูชงกับปีมะแม ปีขาลชงกับปีวอก ปีเถาะชงกับปีระกา ปีมะโรงชงกับปีจอ และปีมะเส็งชงกับปีกุน

bpii tîi chong gan bpraa-gòt bpen · hòk · kûu dang-níi · bpii chûuat chong gàp bpii má-miia · bpii chà-lǔu chong gàp bpii má-mɛɛ · bpii kǎan chong gàp bpii wɔ̂ɔk · bpii tɔ̀ chong gàp bpii rá-gaa · bpii má-roong chong gàp bpii jɔɔ · lɛ́ bpii má-sěng chong gàp bpii gun

The years that are hostile to each other appear as the following six pairs: the Year of the Rat is hostile to the Year of the Horse, the Year of the Ox is hostile to the Year of the Goat, the Year of the Tiger is hostile to the Year of the Monkey, the Year of the Rabbit is hostile to the Year of the Rooster, the Year of the Dragon is hostile to the Year of the Dog, and the Year of the Snake is hostile to the Year of the Pig.

(colloquial, astrology) to be adversary, hostile, or opponent; to be in conflict (with).


เฉลิมพระราชมนเทียร

th-verb

เฉลิมพระราชมนเทียร • (chà-lə̌əm-prá-râat-chá-mon-tiian) (abstract noun การเฉลิมพระราชมนเทียร)

chà-lə̌əm-prá-râat-chá-mon-tiian (romanization)
การเฉลิมพระราชมนเทียร (abstract-noun)

/t͡ɕʰa˨˩.lɤːm˩˩˦.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.mon˧.tʰia̯n˧/

เฉลิม (chà-lə̌əm) + พระ (prá) + ราช (râat) + มนเทียร, literally "celebrate royal residence".

compound

to celebrate (a building) on the occasion that a monarch will take it as his new residence; to perform a royal house warming ceremony.


ประเวศพระนคร

th-verb

ประเวศพระนคร • (bprà-wêet-prá-ná-kɔɔn) (abstract noun การประเวศพระนคร)

bprà-wêet-prá-ná-kɔɔn (romanization)
การประเวศพระนคร (abstract-noun)

ประเวศ + พระ (prá) + นคร (ná-kɔɔn), literally "enter the royal city".

compound

ประเวศ + พระ (prá) + นคร (ná-kɔɔn)

(of monarch) to ceremoniously enter, skirt, or parade around the capital city after coming back from a journey.


ประเวศน์พระนคร

th-verb

ประเวศน์พระนคร • (bprà-wêet-prá-ná-kɔɔn) (abstract noun การประเวศน์พระนคร)

bprà-wêet-prá-ná-kɔɔn (romanization)
การประเวศน์พระนคร (abstract-noun)

ประเวศน์ + พระ (prá) + นคร (ná-kɔɔn), literally "enter the royal city".

compound

ประเวศน์ + พระ (prá) + นคร (ná-kɔɔn)

ประเวศพระนคร ประเวศพระนคร#Thai

Alternative spelling of ประเวศพระนคร (bprà-wêet-prá-ná-kɔɔn)


ให้โดยเสน่หา

th-verb

ให้โดยเสน่หา • (hâi-dooi-sà-nèe-hǎa) (abstract noun การให้โดยเสน่หา)

hâi-dooi-sà-nèe-hǎa (romanization)
การให้โดยเสน่หา (abstract-noun)

From ให้ (hâi, “to give”) + โดย (dooi, “by; through”) + เสน่หา (sà-nèe-hǎa, “love; affection; fondness”).


ให้สัตยาบัน

th-verb

ให้สัตยาบัน • (hâi-sàt-dtà-yaa-ban) (abstract noun การให้สัตยาบัน)

hâi-sàt-dtà-yaa-ban (romanization)
การให้สัตยาบัน (abstract-noun)

From ให้ (hâi, “to give”) + สัตยาบัน (sàt-dtà-yaa-ban, “ratification; confirmation”).

compound

(international law) to ratify (a treaty).

(contract law) to confirm (a voidable act).


ภาคยานุวัติ

th-verb

ภาคยานุวัติ • (pâak-ká-yaa-nú-wát) (abstract noun การภาคยานุวัติ)

pâak-ká-yaa-nú-wát (romanization)
การภาคยานุวัติ (abstract-noun)

From Pali bhāgī (“partner; party”) + anuvatti (“siding in with; one who follows or acts after or according to another”). Compare Sanskrit भागिन् (bhāgin, “partner; party”) + अनुवर्तिन् (anuvartin, “consequent; subsequent”).


ซื้อขาย

th-verb

ซื้อขาย • (sʉ́ʉ-kǎai) (abstract noun การซื้อขาย)

sʉ́ʉ-kǎai (romanization)
การซื้อขาย (abstract-noun)

/sɯː˦˥.kʰaːj˩˩˦/

From ซื้อ (sʉ́ʉ, “to buy”) + ขาย (kǎai, “to sell”).


แลกเปลี่ยน

th-verb

แลกเปลี่ยน • (lɛ̂ɛk-bplìian) (abstract noun การแลกเปลี่ยน)

lɛ̂ɛk-bplìian (romanization)
การแลกเปลี่ยน (abstract-noun)

แลก (lɛ̂ɛk) + เปลี่ยน (bplìian).

compound

แลก (lɛ̂ɛk) + เปลี่ยน (bplìian)

(law) to transfer the ownership of a property to each other.


เช่าซื้อ

th-verb

เช่าซื้อ • (châo-sʉ́ʉ) (abstract noun การเช่าซื้อ)

châo-sʉ́ʉ (romanization)
การเช่าซื้อ (abstract-noun)

/t͡ɕʰaw˥˩.sɯː˦˥/

From เช่า (châo, “to hire”) + ซื้อ (sʉ́ʉ, “to buy”); perhaps calque of English hire purchase.


ใช้บังคับ

th-verb

ใช้บังคับ • (chái-bang-káp) (abstract noun การใช้บังคับ)

chái-bang-káp (romanization)
การใช้บังคับ (abstract-noun)

From ใช้ (chái, “to use; to employ; to apply”) + บังคับ (bang-káp, “to force; to enforce”); literally "to apply for enforcement".

com

2018 December 12, “พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๖๑”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-28:

ความในวรรคหนึ่งให้ใช้บังคับกับการลงมติเพื่อมีความเห็น...ด้วยโดยอนุโลม

kwaam nai wák nʉ̀ng hâi chái-bang-káp gàp gaan-long má-dtì pʉ̂ʉa mii kwaam-hěn ... dûai dooi à-nú-loom

The provision of Paragraph 1 shall also apply mutatis mutandis to...the passage of a resolution in order to adopt an opinion...

ความในมาตรานี้ไม่ใช้บังคับกับเจ้าหน้าที่ของรัฐที่เป็นข้าราชการตุลาการ

kwaam nai mâat-dtraa níi mâi chái-bang-káp gàp jâao-nâa-tîi-kɔ̌ɔng-rát tîi bpen kâa-râat-chá-gaan-dtù-laa-gaan

The provision of this Section does not apply to the state authorities who are judicial officers.

2017 April 11, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-28:

ภายในห้าวันนับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่งใช้บังคับ ให้คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศกำหนดวันเลือกตั้งทั่วไปในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งต้องไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันแต่ไม่เกินหกสิบวันนับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ

paai-nai hâa wan náp dtɛ̀ɛ wan tîi prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa dtaam wák nʉ̀ng chái-bang-káp · hâi ká-ná-gam-má-gaan gaan-lʉ̂ʉak-dtâng bprà-gàat gam-nòt wan lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai nai râat-chá-gìt-jaa-nú-bèek-sǎa · sʉ̂ng dtɔ̂ng mâi nɔ́ɔi gwàa sìi sìp hâa wan dtɛ̀ɛ mâi gəən hòk sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan tîi prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa dang glàao chái-bang-káp

Within five days reckoned from the date the royal decree under Paragraph 1 comes into force, the Election Commission shall publish in the Government Gazette the determination of the general election day, which must not be sooner than forty five days, but not later than sixty days, reckoned from the date the said royal decree comes into force.

กฎหมายตามวรรคหนึ่งต้องมีผลใช้บังคับเป็นการทั่วไป ไม่มุ่งหมายให้ใช้บังคับแก่กรณีใดกรณีหนึ่งหรือแก่บุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นการเจาะจง

gòt-mǎai dtaam wák nʉ̀ng dtɔ̂ng mii pǒn chái-bang-káp bpen gaan tûua bpai · mâi mûng-mǎai hâi chái-bang-káp gɛ̀ɛ gɔɔ-rá-nii dai gɔɔ-rá-nii nʉ̀ng rʉ̌ʉ gɛ̀ɛ bùk-kon dai bùk-kon nʉ̀ng bpen gaan jɔ̀-jong

The law under Paragraph 1 must result in general application, [that is,],not being intended to apply to any case or any person particularly.

มาตรา ๕ รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎหรือข้อบังคับ หรือการกระทำใด ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติหรือการกระทำนั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้

mâat-dtraa · hâa · rát-tà-tam-má-nuun bpen gòt-mǎai sǔung sùt kɔ̌ɔng bprà-têet · bòt-ban-yàt dai kɔ̌ɔng gòt-mǎai · gòt rʉ̌ʉ kɔ̂ɔ-bang-káp · rʉ̌ʉ gaan-grà-tam dai · kàt rʉ̌ʉ yɛ́ɛng dtɔ̀ɔ rát-tà-tam-má-nuun · bòt-ban-yàt rʉ̌ʉ gaan-grà-tam nán bpen-an chái-bang-káp mí dâai

Section 5 The Constitution is the supreme law of the Nation. [When] any provision of a law, rule, or regulation or any act is inconsistent or incompatible with the Constitution, such provision or act shall become inapplicable.

(of a law, regulation, etc) to apply; to be or become applicable; to be or become effective.


บังคับใช้

th-verb

บังคับใช้ • (bang-káp-chái) (abstract noun การบังคับใช้)

bang-káp-chái (romanization)
การบังคับใช้ (abstract-noun)

From บังคับ (bang-káp, “to force; to enforce”) + ใช้ (chái, “to use; to employ; to apply”); literally "to enforce the application".

com

2010 August 6, “ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการประสานงานในการบังคับใช้กฎหมายเพื่อป้องปรามการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา พ.ศ. ๒๕๕๓”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-28:

ในระเบียบนี้..."หน่วยงานของรัฐ" หมายความว่า หน่วยงานของรัฐที่บังคับใช้กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

nai rá-bìiap níi ... “nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát” · mǎai-kwaam wâa · nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát tîi bang-káp-chái gòt-mǎai sáp-sǐn-taang-bpan-yaa rʉ̌ʉ gòt-mǎai tîi gìao-kɔ̂ng

In these Rules... "state agency" refers to a state agency which enforces the intellectual property laws or relevant laws.

2016 December 28, “พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. ๒๕๕๓”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-28:

ประมวลและรายงานข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้เยาว์ในกรณีที่ศาลเยาวชนและครอบครัวจะต้องบังคับใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

bprà-muuan lɛ́ raai-ngaan kɔ̂ɔ-tét-jing gìao-gàp pûu-yao nai gɔɔ-rá-nii tîi sǎan yao-wá-chon lɛ́ krɔ̂ɔp-kruua jà dtɔ̂ng bang-káp-chái bòt-ban-yàt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai pɛ̂ng lɛ́ paa-nít

To collect and report facts concerning the minor in the event that the juvenile and family court will need to enforce the provisions of the Civil and Commercial Code;

(of a law, regulation, etc) to enforce; to execute; to carry out.


มีผลใช้บังคับ

th-verb

มีผลใช้บังคับ • (mii-pǒn-chái-bang-káp) (abstract noun การมีผลใช้บังคับ)

mii-pǒn-chái-bang-káp (romanization)
การมีผลใช้บังคับ (abstract-noun)

From มีผล + ใช้บังคับ (chái-bang-káp); literally "to result in application".

compound

มีผล + ใช้บังคับ (chái-bang-káp)

ให้บทบัญญัติมาตรา ๓๕ วรรคสอง วรรคสาม และวรรคสี่ ยังคงมีผลใช้บังคับต่อไปจนกว่าจะมีการตราพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญขึ้นใช้บังคับ

The provisions of section 35, paragraphs 2, 3, and 4, shall continue to apply until the organic act on constitutional court procedure is enacted.

ให้เลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนูญนี้ให้แล้วเสร็จภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญตามมาตรา ๒๙๕ มีผลใช้บังคับ

The election of Representatives under this Constitution shall be completed within ninety days as from the date the organic act under section 295 comes into force.

คำสั่งศาลตามมาตรา ๒๕๔ (๓) นั้นให้มีผลใช้บังคับได้ทันที

The judicial order under section 254 (3) shall take effect immediately.

(law) to become applicable or effective.


มีผลบังคับใช้

th-verb

มีผลบังคับใช้ • (mii-pǒn-bang-káp-chái) (abstract noun การมีผลบังคับใช้)

mii-pǒn-bang-káp-chái (romanization)
การมีผลบังคับใช้ (abstract-noun)

มีผลใช้บังคับ มีผลใช้บังคับ#Thai

misspelling of มีผลใช้บังคับ (mii-pǒn-chái-bang-káp)


ซิว

siu (romanization)
การซิว (abstract-noun)

From Teochew 收 (siu1, “to collect, to gather; to arrest; to detain; to receive; etc”).

bor

(colloquial) to arrest; to apprehend; to seize; to capture.

2020 March 4, “ต่อ ใหม่ ซิวนำชายหญิงงานประกาศรางวัลคมชัดลึกอวอร์ด ครั้งที่ ๑๖”, in สปริงนิวส์, Bangkok: สปริงนิวส์, retrieved 2020-03-04:

dtɔ̀ɔ · mài · siu nam chaai yǐng ngaan bprà-gàat raang-wan kom chát lʉ́k à-wɔ̀ɔt

Tor [and] Mai get [best] leading male [and] female [actor awards at] Kom Chad Luek Awards announcement ceremony

(colloquial) to receive; to obtain; to acquire.


ออกเสียง

th-verb

ออกเสียง • (ɔ̀ɔk-sǐiang) (abstract noun การออกเสียง)

ɔ̀ɔk-sǐiang (romanization)
การออกเสียง (abstract-noun)

/ʔɔːk̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/

From ออก (ɔ̀ɔk, “let out”) + เสียง (sǐiang, “sound; voice”). Compare Lao ອອກສຽງ (ʼǭk sīang), Northern Thai ᩋᩬᨠᩈ᩠ᨿᨦ, Lü ᦀᦸᧅᧈᦵᦉᧂ (˙ʼoak¹ṡeng), Shan ဢွၵ်ႇသဵင် (ʼàuk sǎeng).

cog

Lü ᦀᦸᧅᧈᦵᦉᧂ (˙ʼoak¹ṡeng)

Shan ဢွၵ်ႇသဵင် (ʼàuk sǎeng)


อนุญาต

th-verb

อนุญาต • (à-nú-yâat) (abstract noun การอนุญาต)

à-nú-yâat (romanization)
การอนุญาต (abstract-noun)

From Pali anuññāta (“allowed, authorised, granted, etc.”); compare Sanskrit अनुज्ञात (anujñāta, “allowed, authorised, granted, etc.”), Lao ອະນຸຍາດ (ʼa nu nyāt), Khmer អនុញ្ញាត (ʼaʼnuññaat).


อนุญาติ

th-verb

อนุญาติ • (à-nú-yâat)

อนุญาต อนุญาต#Thai


แหวะ

wɛ̀ (romanization)
การแหวะ (abstract-noun)


แหวะ

สาวแหวะใส่เขา

มีคนแหวะใส่งานเธอ

(literally) Some people vomit on your work.

Some people show their hatred for your work.

(colloquial) to express disdain or disgust.


ดักควาย

ดักควาย • (dàk-kwaai) (abstract noun การดักควาย)

dàk-kwaai (romanization)
การดักควาย (abstract-noun)

From ดัก (dàk, “to trap”) + ควาย (kwaai, “water buffalo”); literally "to trap a water buffalo".

af

(Internet slang and offensive) to lure someone into showing his or her own stupidity.


ปลดทุกข์

th-verb

ปลดทุกข์ • (bplòt-túk) (abstract noun การปลดทุกข์)

bplòt-túk (romanization)
การปลดทุกข์ (abstract-noun)

From ปลด (bplòt) + ทุกข์ (túk), literally "to relieve sufferings".


รัติฟาย

2005, เจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๔, →ISBN, page 245:
แผนที่เขตแดนนั้นไวสรอยอินเดียยังทำอยู่ ถ้าทำแล้วจะส่งเข้ามาประทับตรารัติฟาย
pɛ̌ɛn-tîi kèet-dɛɛn nán wai-sà-rɔɔi in-diia yang tam yùu tâa tam lɛ́ɛo jà sòng kâo maa bprà-táp dtraa rát-dtì-faai
As for the frontier map, the viceroy of India was still working on it. Once it was finished, he would send it in [to Bangkok] to further be sealed and ratified.

(international law and archaic) to ratify.


รติไฟ

รัติฟาย รัติฟาย#Thai

(international law and archaic) Alternative form of รัติฟาย (rát-dtì-faai)


บิณฑบาต

บิณฑบาต • (bin-tá-bàat) (abstract noun การบิณฑบาต)

bin-tá-bàat (romanization)
การบิณฑบาต (abstract-noun)
บิณฑบาตร (alternative archaic dated obsolete)

From Pali piṇḍapāta (literally “dropped lump”), from piṇḍa (“lump”) + pāta (“to drop”), equivalent to Thai บิณฑ + บาต (bàat). Compare Sanskrit पिण्डपत्र (piṇḍapatra, literally “dropped lump”).

com

บิณฑ + บาต (bàat)

cog

(Buddhism, of a priest) to accept alms dropped into one's alms bowl.

(Buddhism, of a priest) to ask for alms by requesting them to be dropped into one's alms bowl.

(Buddhism, of a priest, figuratively) to ask (for); to call (for); to demand; to request; to beg.


บิณฑบาตร

th-verb

บิณฑบาตร • (bin-tá-bàat) (abstract noun การบิณฑบาตร)

bin-tá-bàat (romanization)
การบิณฑบาตร (abstract-noun)

บิณฑบาต บิณฑบาต#Thai


คว่ำบาตร

คว่ำบาตร • (kwâm-bàat) (abstract noun การคว่ำบาตร)

kwâm-bàat (romanization)
การคว่ำบาตร (abstract-noun)

From คว่ำ (kwâm, “to face down; to turn upside down; etc”) + บาตร (bàat, “priest's alms bowl”); literally "to face down a bowl".
The term originated from the practice of Buddhist monks in denouncing laypersons. Laypersons donate food to monks by dropping the food into their bowls. When monks face their bowls down before a layperson, it means the monks refuse to accept food from such layperson and implies that the layperson is rejected or cast out by the monastic community. The facing down of a bowl has been used as a monastic expression of denouncement since the time of Gautama Buddha. For example, the Pāli Canon states that when Prince Vaḍḍha of Licchavī falsely accused the monk Dabba Mallaputra of violating his wife, the Buddha declared to all the monks: "you all shall face your bowls down against Prince Vaḍḍha of Licchavī".

com

ยูเอ็นคว่ำบาตรเกาหลีเหนือ

สหรัฐฯร่วมอียูคว่ำบาตรรัสเซีย

sà-hà-rát rûuam ii-yuu kwâm-bàat rát-siia

Gautama Buddha
Licchavi (kingdom)
Pāli Canon


หุบปาก

th-verb

หุบปาก • (hùp-bpàak) (abstract noun การหุบปาก)

hùp-bpàak (romanization)
การหุบปาก (abstract-noun)

From หุบ (hùp, “to fold; to shut”) + ปาก (bpàak, “mouth”).

compound

หุบปากมัน

จะหุบปากเดี๋ยวนี้แหละ

กฎหมายที่ใช้หุบปากสื่อ

The law that is used to quiet the media.

(offensive) to quiet or be quiet; to shut up.


ตุ๋ย

dtǔi (romanization)
การตุ๋ย (abstract-noun)

From the nickname of Captain Thammanat Phromphao (ธรรมนัส พรหมเผ่า), a Thai military officer arrested over raping and murdering a young academician, Mr Phunsawat Chiraphon (พูลสวัสดิ์ จิราภรณ์), in 1998.

(LGBTQ, slang) to have an anal sex (with); to perform an anal sex (on).


เห่า

hào (romanization)
การเห่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰrawᴮ (“to bark”). Compare Middle Chinese 吼 (MC xuwX|xuwH, “to roar; to shout”). Cognate with Northern Thai ᩉᩮᩢ᩵ᩣ, Lao ເຫົ່າ (hao), Lü ᦠᧁᧈ (ḣaw¹), Tai Dam ꪹꪬ꪿ꪱ, Tai Dón ꪹꪬꪱꫀ, Shan ႁဝ်ႇ (hào), Tai Nüa ᥞᥝᥱ (hǎw), Phake ꩭွ် (haw), Ahom 𑜑𑜧 (haw), Zhuang raeuq, Nong Zhuang haeuq, Zuojiang Zhuang haeuq.

cog

Lü ᦠᧁᧈ (ḣaw¹)

Tai Dón ꪹꪬꪱꫀ

(archaic, of a cobra or the like) to hiss.

(sarcastic, offensive, derogatory) to speak; to talk.


หอน

hɔ̌ɔn (romanization)
การหอน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩉᩬᩁ, Lao ຫອນ (hǭn), Shan ႁွၼ် (hǎun).

(colloquial, of a device) to emit feedback sound.

(colloquial) to give a prolonged, mournful cry; to make or emit a similar sound.


เห่าหอน

th-verb

เห่าหอน • (hào-hɔ̌ɔn) (abstract noun การเห่าหอน)

hào-hɔ̌ɔn (romanization)
การเห่าหอน (abstract-noun)

เห่า (hào, “to bark”) + หอน (hɔ̌ɔn, “to howl”).

com

(of a dog or other animal) to bark and howl.

(slang, offensive, derogatory) to speak; to talk; to gossip.


เทียบ

th-verb

เทียบ • (tîiap) (abstract noun การเทียบ)

tîiap (romanization)
การเทียบ (abstract-noun)

Compare Khmer ធៀប (thiəp), Lao ທຽບ (thīap).

เอาเรือเทียบท่า

รถไฟเทียบชานชาลา

to bring, come, or place alongside, close to, or near (someone or something)

เอาผ้ามาเทียบกัน

ไม่มีใครเทียบเขาได้

เทียบสำรับ

to taste any edible thing (food, medicine, etc.) so as to detect any unfavourable substance (poison, impurity, etc.) in that thing, before allowing it to be presented to someone


จำคุก

จำคุก • (jam-kúk) (abstract noun การจำคุก)

jam-kúk (romanization)
การจำคุก (abstract-noun)

From จำ (jam, “to confine”) + คุก (kúk, “jail; prison”); literally "to confine in prison".


ประหารชีวิต

th-verb

ประหารชีวิต • (bprà-hǎan-chii-wít) (abstract noun การประหารชีวิต)

bprà-hǎan-chii-wít (romanization)
การประหารชีวิต (abstract-noun)

From ประหาร (bprà-hǎan, “to beat; to destroy; to strike”) + ชีวิต (chii-wít, “life”). Compare Modern Khmer ប្រហារជីវិត (prɑɑhaa ciivɨt).

af

(law) to execute: to inflict death penalty.


ปรับ

bpràp (romanization)
การปรับ (abstract-noun)

(law) to fine (to subject to a pecuniary penalty).


ริบ

ríp (romanization)
การริบ (abstract-noun)

From Old Khmer rip (“to take possession of; to seize; to plunder; etc.”).
Cognate with Isan ฮิบ, Lao ຮິບ (hip), Northern Thai ᩁᩥ᩠ᨷ, Lü ᦣᦲᧇ (hiib), Modern Khmer រិប (rɨp), រឹប (rɨp).

der

1996, จักรฤทธิ์ สุริยะไชย, คนค่อมแห่งนอเทรอดาม:
ของโจรไม่ต้องสงสัย ริบห่อผ้าหล่อน
kɔ̌ɔng-joon mâi dtɔ̂ng sǒng-sǎi ríp hɔ̀ɔ pâa lɔ̀n
Stolen goods, no doubt. Take them from her.

2002, จิระนันท์ พิตรปรีชา, ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ:
ไม้เท้านั่น ข้าสั่งแล้วให้ริบไม้เท้าพ่อมด
máai-táo nân kâa sàng lɛ́ɛo hâi ríp máai-táo pɔ̂ɔ-mót
His staff! I told you to take the wizard's staff!


กักขัง

th-verb

กักขัง • (gàk-kǎng) (abstract noun การกักขัง)

gàk-kǎng (romanization)
การกักขัง (abstract-noun)

/kak̚˨˩.kʰaŋ˩˩˦/

From กัก (gàk, “to keep; to shut; to confine”) + ขัง (kǎng, “idem”).

com

(law) to impose such penalty (on); to enforce such penalty (against).

to keep in or force to be in a certain place: to lock up, to hold, to detain, to confine, to imprison, etc.


ไต่สวน

th-verb

ไต่สวน • (dtài-sǔuan) (abstract noun การไต่สวน)

dtài-sǔuan (romanization)
การไต่สวน (abstract-noun)

From ไต่ (dtài, “to ask; to inquire; to question; to investigate”) + สวน (sǔuan, “idem”).

com

(now only found in combination) to ask; to inquire; to question; to investigate.

1935 June 10, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-26, retrieved 2019-03-29:

เมื่อได้ไต่สวนแล้ว ให้ศาลตั้งผู้ร้องหรือบุคคลอื่นซึ่งยินยอมตามที่เห็นสมควรเป็นผู้แทนเฉพาะคดี เมื่อไม่มีบุคคลใดเป็นผู้แทน ให้ศาลตั้งพนักงานฝ่ายปกครองเป็นผู้แทน

mʉ̂ʉa dâai dtài-sǔuan lɛ́ɛo · hâi sǎan dtâng pûu-rɔ́ɔng rʉ̌ʉ bùk-kon ʉ̀ʉn sʉ̂ng yin-yɔɔm dtaam tîi hěn sǒm-kuuan bpen pûu-tɛɛn chà-pɔ́ ká-dii · mʉ̂ʉa mâi mii bùk-kon dai bpen pûu-tɛɛn · hâi sǎan dtâng pá-nák-ngaan-fàai-bpòk-krɔɔng bpen pûu-tɛɛn

Upon having conducted an examination, the court shall, as it thinks fit, appoint as the representative ad litem the moving party or another person who has given consent. Should there be no one to serve as the representative, the court shall appoint an administrative officer as the representative.

1999 May 3, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-21, retrieved 2019-03-29:

หากศาลเห็นสมควรไต่สวนพยานหลักฐานเพิ่มเติม ก็ให้ดำเนินการไต่สวนโดยเร็วเท่าที่จำเป็น

hàak sǎan hěn sǒm-kuuan dtài-sǔuan pá-yaan-làk-tǎan pə̂əm-dtəəm · gɔ̂ hâi dam-nəən gaan-dtài-sǔuan dooi reo tâo tîi jam-bpen

Should the court deem it appropriate to further examine the evidence, then [the court] shall hold an examination immediately and to the extent necessary.

เมื่อได้รับคำร้องเช่นว่านี้ ให้ศาลไต่สวนโดยไม่ชักช้า

mʉ̂ʉa dâai ráp kam-rɔ́ɔng chên wâa níi · hâi sǎan dtài-sǔuan dooi mâi chák-cháa

Upon receiving such a motion, the court shall hold an examination without delay.

2016 April 26, “พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-01-18, retrieved 2019-03-29:

มาตรา ๗๕/๔ เมื่อปรากฏว่า หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐมิได้ปฏิบัติตามคำบังคับของศาลปกครองให้ถูกต้องครบถ้วนหรือปฏิบัติล่าช้าเกินสมควร ให้ศาลปกครองไต่สวนหรือแสวงหาข้อเท็จจริง ถ้าศาลปกครองได้ไต่สวนแล้วเห็นว่า...

mâat-dtraa · jèt-sìp hâa / sìi · mʉ̂ʉa bpraa-gòt wâa · nùai-ngaan-taang-bpòk-krɔɔng rʉ̌ʉ jâao-nâa-tîi-kɔ̌ɔng-rát mí dâai bpà-dtì-bàt dtaam kam-bang-káp kɔ̌ɔng sǎan-bpòk-krɔɔng hâi tùuk-dtɔ̂ng króp-tûuan rʉ̌ʉ bpà-dtì-bàt lâa-cháa gəən sǒm-kuuan · hâi sǎan-bpòk-krɔɔng dtài-sǔuan rʉ̌ʉ sà-wɛ̌ɛng-hǎa kɔ̂ɔ-tét-jing · tâa sǎan-bpòk-krɔɔng dâai dtài-sǔuan lɛ́ɛo hěn wâa ...

Section 75/4 When it appears that an administrative agency or state authority does not comply with a mandate of an administrative court in a correct or complete manner or executes it with an excessive delay, the administrative court shall examine or seek the facts. If the administrative court has conducted an examination and found that...

(law) to examine judicially; to conduct a judicial examination.


พิจารณา

th-verb

พิจารณา • (pí-jaa-rá-naa) (abstract noun การพิจารณา)

pí-jaa-rá-naa (romanization)
การพิจารณา (abstract-noun)
พิจารนา (alternative obsolete)
วิจารณา (alternative obsolete)

Borrowed from Pali vicāraṇā (“investigation”), ultimately from Sanskrit विचारणा (vicāraṇā, “idem”), possibly via Old Khmer bicārannāha, bīccārnā (“to consider; to examine”). Cognate with Modern Khmer ពិចារណា (picaaraʼnaa), Lao ພິຈາລະນາ (phi chā la nā). Doublet of วิจารณ์ (wí-jaan).

bor+

1978 December 22, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๒๑”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 95, number 146, page 3:

สภานิติบัญญัติแห่งชาติได้พิจารณาร่างรัฐธรรมนูญนั้นเป็นสามวาระ

sà-paa-ní-dtì-ban-yàt hɛ̀ng-châat dâai pí-jaa-rá-naa râang rát-tà-tam-má-nuun nán bpen sǎam waa-rá

The National Legislative Assembly has considered such draft constitution in three readings.

1972, ส. พลายน้อย, “บทนำ”, in สามก๊กอิ๋น, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อักษรไทย, page 17:

ไม่ใช่ข้อสำคัญที่จะพึงพิจารณา

mâi châi kɔ̂ɔ sǎm-kan tîi jà pʉng pí-jaa-rá-naa

[It] is not an important issue which should be considered.

(ambitransitive) to consider; to examine; to review

1925, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, สนทนากับผู้ร้ายปล้น, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 1:

ผู้ร้ายนายซ่องสำคัญหลายคนส่งไปพิจารณาที่มณฑลนครไชยศรี

pûu-ráai naai sɔ̂ng sǎm-kan lǎai kon sòng bpai pí-jaa-rá-naa tîi mon-ton ná-kɔɔn-chai-sǐi

Many of the important criminals [who were] the ringleaders were sent to be tried at Nakhon Chai Si Circle.

(ambitransitive, of a case, criminal, etc) to try


กฎหมาย

th-verb

กฎหมาย • (gòt-mǎai)

From กฎ (gòt, “to mark down; to note down; to record; etc”) + หมาย (mǎai, “to mark; to indicate; etc”). Compare Lao ກົດໝາຍ (kot māi) and Northern Thai ᨠᩫ᩠ᨭᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ (got māi).

com

(archaic) to document; to record; to register; to mark down; to note down; to write down.

(archaic) to command; to decree; to direct; to instruct; to order; to ordain; to prescribe; to regulate.


ครอง

krɔɔng (romanization)
การครอง (abstract-noun)

From Old Khmer គ្រោង (groṅa) or គ្រង (graṅa, “to rule, to administer; to protect, to watch over”). Cognate with Modern Khmer គ្រង (krɔɔng).

1510, “จารึกฐานพระอิศวรเมืองกำแพงเพชร”, in ประชุมจดหมายเหตุ สมัยอยุธยา, volume 1, พระนคร: สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี, published 1967, page 28:

ให้ครองสัตว์สี่ตีนสองตีนในเมืองกำแพงเพชร

hâi krɔɔng sàt sìi dtiin sɔ̌ɔng dtiin nai mʉʉang gam-pɛɛng-pét

so that [he] reigns over two-footed [and] four-footed creatures in the town of Kamphaeng Phet.

1855, “แผ่นดินสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 1, กรุงเทพฯ: n.p., published 1912, page 14:

ให้ขึ้นไปครองเมืองพระพิศณุโลก

hâi kʉ̂n bpai krɔɔng mʉʉang prá pít-sà-nú-lôok

[and] ordered [him] to go up to [and] rule the town of Phra Phitsanulok.

1860, คทาธรธรณินทร์ (เยีย), เจ้าพระยา, “พงศาวดารเมืองพระตะบอง”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 16, พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1932, page 1:

ให้เจ้าองค์รามน้องต่างมารดาขึ้นครองราชสมบัติ

hâi jâao ong raam nɔ́ɔng dtàang maan-daa kʉ̂n krɔɔng râat-chá-sǒm-bàt

[He] allowed Chao Ong Ram, [his] younger brother of different mother, to ascend [and] assume the seat of royalty.

1922 September 14, อุดมราชภักดี (โถ สุจริตกุล), พระยา, “กฎธานิโยปการ พระพุทธศักราช ๒๔๖๕”, in ธรรมนูญลักษณปกครองคณะนคราภิบาล พระพุทธศักราช ๒๔๖๕, n.p., page 22:

ผู้ที่ครองเคหสถานอันรวมอยู่ในขอบเขตที่ดิน...

pûu tîi krɔɔng kee-hà-sà-tǎan an ruuam yùu nai kɔ̀ɔp-kèet tîi-din ...

The person who owns a place of dwelling which is included in the land boundaries ...

1932 December 18, “การฉลองรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช ๒๔๗๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 49, number 0D, page 3199:

สมเด็จพระสังฆราชเจ้า...ออกไปครองผ้าเสร็จกลับมานั่งเหนืออาสน

sǒm-dèt prá sǎng-ká-râat-jâao ... ɔ̀ɔk bpai krɔɔng pâa sèt glàp maa nâng nʉ̌ʉa àat

His Holiness the Prince-Patriarch ... went out to put on the robe. Having finished [this, he] returned to sit upon [his] pulpit.

1962, ยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย, องคุลิมาล, 3rd edition, พระนคร: ไทยวัฒนาพานิช, page 23:

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงถือบาตรครองจีวรเข้าสู่หมู่บ้าน

prá-pûu-mii-prá-pâak-jâao song tʉ̌ʉ bàat krɔɔng jii-wɔɔn kâo sùu mùu-bâan

The Blessed One, carrying an alms bowl [and] wearing the saffron robe, came into the village.

(used of a priest) to don; to dress; to wear.

1956 November 15, “ประมวลกฎหมายอาญา ภาค ๓”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 73, number 95A, page 166:

ผู้ใดเสพย์สุรา...จน...ครองสติไม่ได้ขณะอยู่ในถนนสาธารณะ...

pûu dai sèep sù-raa ... jon ... krɔɔng sà-dtì mâi dâai kà-nà yùu nai tà-nǒn sǎa-taa-rá-ná ...

Whoever consumes liquor ... to the point of ... being unable to maintain consciousness whilst being on a public road ...

to maintain, conduct, or manage (someone or something in a certain way or condition).


พัด

pát (romanization)
การพัด (abstract-noun)

Compare Isan พัด, Lao ພັດ (phat), Northern Thai ᨻᩢ᩠ᨯ, Tai Dam ꪝꪰꪒ, Shan ပတ်ႉ (pâ̰t).

ลมกำลังพัด


โป๊

bpóo (romanization)
การโป๊ (abstract-noun)

From Hokkien 補 /补 (pó͘, “to mend; to repair; to supplement; etc”).

bor

(colloquial, now rare) to supplement: to complete, to add (to), to extend by a supplement; to supply a deficiency.

(colloquial, now rare) to fix; to mend; to repair.


ทัด

tát (romanization)
การทัด (abstract-noun)

to tuck behind the ear (as a flower, a pencil).


อมแล้วดูด

th-verb

อมแล้วดูด • (om-lɛ́ɛo-dùut) (abstract noun การอมแล้วดูด)

om-lɛ́ɛo-dùut (romanization)
การอมแล้วดูด (abstract-noun)

From a Thai slogan of the ice-cream brand Wall's; consisting of อม (om, “to keep or hold in the mouth”) + แล้ว (lɛ́ɛo, “and”) + ดูด (dùut, “to suck”).

com

(slang) to fellate; to perform fellatio.


ขวิด

kwìt (romanization)
การขวิด (abstract-noun)

Uncertain. Possibly from Old Khmer ខ្វេះ (khveḥ, “to gore or attack with the tusks”). Compare Modern Khmer ខ្វេះ (khveh, “to scratch with a claw”); Thai แขวะ (kwɛ̀)

cog

(used of an animal) to butt, gore, or attack with the horns, tusks, or the like.

ส.ส. ขวิดกันในสภา

(slang, derogatory) to engage in a very angry altercation, dispute, or fight.


ขุดรากถอนโคน

th-verb

ขุดรากถอนโคน • (kùt-râak-tɔ̌ɔn-koon) (abstract noun การขุดรากถอนโคน)

kùt-râak-tɔ̌ɔn-koon (romanization)
การขุดรากถอนโคน (abstract-noun)

/kʰut̚˨˩.raːk̚˥˩.tʰɔːn˩˩˦.kʰoːn˧/

From ขุด (kùt, “to dig; to dig up; etc.”) + ราก (râak, “root”) + ถอน (tɔ̌ɔn, “to pull out; to pull up; to remove; to take out; etc.”) + โคน (koon, “stub; stump; etc.”); literally "to dig up root, to pull up stump".

compound

(idiomatic) to destroy or eradicate totally; to annihilate; to extirpate.


ถอนรากถอนโคน

th-verb

ถอนรากถอนโคน • (tɔ̌ɔn-râak-tɔ̌ɔn-koon) (abstract noun การถอนรากถอนโคน)

tɔ̌ɔn-râak-tɔ̌ɔn-koon (romanization)
การถอนรากถอนโคน (abstract-noun)

/tʰɔːn˩˩˦.raːk̚˥˩.tʰɔːn˩˩˦.kʰoːn˧/

From ถอน (tɔ̌ɔn, “to pull out”) + ราก (râak, “root”) + ถอน (tɔ̌ɔn, “to pull out”) + โคน (koon, “stub; stump”).

com

(idiomatic) to uproot; to annihilate; to exterminate.


เดือดร้อน

th-verb

เดือดร้อน • (dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn) (abstract noun การเดือดร้อน)

dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn (romanization)
การเดือดร้อน (abstract-noun)

/dɯa̯t̚˨˩.rɔːn˦˥/

From เดือด (dʉ̀ʉat, “boiled”) + ร้อน (rɔ́ɔn, “heated; hot”).

compound

to be mentally disturbed; to be in trouble.


เก๊กซิม

th-verb

เก๊กซิม • (gék-sim)

Borrowed from Teochew 激心 (gêg⁴ sim¹), from 激 (gêg⁴, “to arouse; to incite; to stimulate”) + 心 (sim¹, “heart; mind”).

(intransitive) to be mentally disturbed; to be troubled; to be unhappy


ใบ้หวย

ใบ้หวย • (bâi-hǔai) (abstract noun การใบ้หวย)

bâi-hǔai (romanization)
การใบ้หวย (abstract-noun)

From ใบ้ (bâi, “to give a hint; to tell by means of artifice, trick, or the like; to tell indirectly; etc.”) + หวย (hǔai, “lottery”).


ใบ้แดก

th-verb

ใบ้แดก • (bâi-dɛ̀ɛk)

From ใบ้ (bâi, “mute”) + แดก (dɛ̀ɛk, “to consume”); literally "consumed by muteness".

compound

(slang, vulgar, idiomatic) to be temporarily deprived of speech, especially by strong emotion.


โอโม่

th-verb

โอโม่ • (oo-môo) (abstract noun การโอโม่)

oo-môo (romanization)
การโอโม่ (abstract-noun)

From corrupt pronunciation of อม (om, “to embezzle; to peculate; etc.”).

/ʔoː˧.moː˥˩/

(slang) to appropriate; to embezzle; to expropriate; to peculate.


ปฏิวัติ

ปฏิวัติ • (bpà-dtì-wát) (abstract noun การปฏิวัติ)

bpà-dtì-wát (romanization)
การปฏิวัติ (abstract-noun)

From Pali paṭivatti (literally “rolling back; turning back”), from paṭi (“back; against”) + vatti (“rolling; turning”); equivalent to Thai ปฏิ (bpà-dtì) + วัติ. Cognate with Khmer បដិវត្តន៍ (pa’de’voat), Lao ປະຕິວັດ (pa ti wat).

com

ปฏิ (bpà-dtì) + วัติ

(colloquial, nonstandard, proscribed) to carry out a coup d'état.


รัฐประหาร

th-verb

รัฐประหาร • (rát-tà-bprà-hǎan) (abstract noun การรัฐประหาร)

rát-tà-bprà-hǎan (romanization)
การรัฐประหาร (abstract-noun)

desc

→ Lao: ຣັຖປະຫານ (rat pa hān), ລັດຖະປະຫານ (lat tha pa hān)

From รัฐ (rát, “state”) + ประหาร (bprà-hǎan, “striking; stroke; to strike”); calque of French coup d'état.


หมูกะโจ๊ก

th-verb

หมูกะโจ๊ก • (mǔu-gà-jóok) (abstract noun การหมูกะโจ๊ก)

mǔu-gà-jóok (romanization)
การหมูกะโจ๊ก (abstract-noun)

/muː˩˩˦.ka˨˩.t͡ɕoːk̚˦˥/

A spoonerism of โม้กกะจู๋ (móok-gà-jǔu), literally "to suck a dick".
หมูกะโจ๊ก (mǔu-gà-jóok) literally means "pork and porridge".


ฉ้อราษฎร์บังหลวง

ฉ้อราษฎร์บังหลวง • (chɔ̂ɔ-râat-bang-lǔuang) (abstract noun การฉ้อราษฎร์บังหลวง)

chɔ̂ɔ-râat-bang-lǔuang (romanization)
การฉ้อราษฎร์บังหลวง (abstract-noun)

/t͡ɕʰɔː˥˩.raːt̚˥˩.baŋ˧.lua̯ŋ˩˩˦/

From ฉ้อ (chɔ̂ɔ, “to cheat”) + ราษฎร์ (râat, “private citizen”) + บัง (bang, “to conceal; to hide; to cover; etc”) + หลวง (lǔuang, “government; public sector”). Cognate with Lao ສໍ້ລາດບັງຫຼວງ (sǭ lāt bang lūang).

cog

ສໍ້ລາດບັງຫຼວງ

Lao ສໍ້ລາດບັງຫຼວງ (sǭ lāt bang lūang)

to commit corruption in public office; to commit corruption as public officer.


หิว

th-verb

หิว • (hǐu) (abstract noun การหิว or ความหิว)

hǐu (romanization)
การหิว (abstract-noun)
ความหิว (abstract-noun)

Cognates include Lao ຫິວ (hiu), Northern Thai ᩉᩥ᩠ᩅ, and possibly Chinese 枵.

หิวข้าว

หิวน้ำ

to have a desire for food or drink: to be hungry, to be thirsty, etc.

หิวเงิน

หิวสงคราม

(figurative) to crave; to thirst; to lust.


ขรรม

ขรรม • (kǎm)

(Internet slang, humorous) Alternative form of ขำ (kǎm, “to laugh; to ridicule”)


วาร์ป

wáap (romanization)
การวาร์ป (abstract-noun)

From English warp, referring to time warp.

ทำไมเรายังไม่วาร์ป

(Internet slang) to follow a hyperlink; to access or browse a website through a hypertext.


ประสงค์

ประสงค์ • (bprà-sǒng) (abstract noun การประสงค์)

bprà-sǒng (romanization)
การประสงค์ (abstract-noun)

From Sanskrit प्रसङ्ग (prasaṅga, “attachment, devotion; union, association; occupation, intentness; occasion, incident; etc.”). Cognate with Pali pasaṅga, Lao ປະສົງ (pa song).


ปาขี้

th-verb

ปาขี้ • (bpaa-kîi) (abstract noun การปาขี้)

bpaa-kîi (romanization)
การปาขี้ (abstract-noun)

From ปา (bpaa, “to throw”) + ขี้ (kîi, “poo”).

compound

คืนนี้เราจะปาขี้เฟซบุ๊ก คสช. กัน

kʉʉn níi rao jà bpaa-kîi fees-búk kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ gan

Tonight, we'll throw poo at the junta's FB [page]!

(Internet slang) to bombard or flood a website with offensive or trolling comments, usually as a sign of protest.


โยนขี้

From โยน (yoon, “to throw; to toss; etc.”) + ขี้ (kîi, “poo (representing something unpleasant)”).

ปาขี้

to bombard a website with offensive or trolling comments; to throw poo

กูไม่ได้ทำ อย่ามาโยนขี้ให้กู

(literally) I didn't do it! Don't toss [that] poo at me!

(idiomatic) to thrust upon someone (usually unpleasant responsibility).


ตัดมิให้รับมรดก

th-verb

ตัดมิให้รับมรดก • (dtàt-mí-hâi-ráp-mɔɔ-rá-dòk) (abstract noun การตัดมิให้รับมรดก)

dtàt-mí-hâi-ráp-mɔɔ-rá-dòk (romanization)
การตัดมิให้รับมรดก (abstract-noun)

/tat̚˨˩.mi˦˥.haj˥˩.rap̚˦˥.mɔː˧.ra˦˥.dok̚˨˩/

From ตัด (dtàt, “to exclude; to remove; etc.”) + มิให้ (mí-hâi, “to disallow; to prevent; etc.”) + รับ (ráp, “to receive; etc.”) + มรดก (mɔɔ-rá-dòk, “inheritance”); literally "to exclude and prevent from receiving an inheritance".


เหลือบ

th-verb

เหลือบ • (lʉ̀ʉap) (abstract noun การเหลือบ)

lʉ̀ʉap (romanization)
การเหลือบ (abstract-noun)

to look sideways; to look with a side-glance.


ชยันโต

From Pali jayanto (literally “conquered; triumphed; won”), the first word of the Buddhist chant Mahājayamangala-gathā ("Verses of Great Victory and Auspices"), which says:
: Pali: Jayanto bodhiyā mūle sakyānaṃ nandi vaddhano.
: "Victorious at the foot of the Bodhi tree was he who enhanced the delight of the Sakyans."


ควันออกหู

th-verb

ควันออกหู • (kwan-ɔ̀ɔk-hǔu)

/kʰwan˧.ʔɔːk̚˨˩.huː˩˩˦/

From ควัน (khwan, “fume; smoke; etc.”) + ออก (ok, “to come out; to deliver; to eject; to emerge; etc.”) + หู (hu, “ear”); literally "smoke comes out of the ears".


วันทยาวุธ

th-verb

วันทยาวุธ • (wan-tá-yaa-wút) (abstract noun การวันทยาวุธ)

wan-tá-yaa-wút (romanization)
การวันทยาวุธ (abstract-noun)

From วันทย (“respectable; venerable”) + อาวุธ (aa-wút, “weapon; arms”).


วันทยหัตถ์

th-verb

วันทยหัตถ์ • (wan-tá-yá-hàt) (abstract noun การวันทยหัตถ์)

wan-tá-yá-hàt (romanization)
การวันทยหัตถ์ (abstract-noun)

From วันทย (“respectable; venerable”) + หัตถ์ (“hand”).


เรียบอาวุธ

th-verb

เรียบอาวุธ • (rîiap-aa-wút) (abstract noun การเรียบอาวุธ)

rîiap-aa-wút (romanization)
การเรียบอาวุธ (abstract-noun)

From เรียบ (rîiap, “to flat”) + อาวุธ (aa-wút, “weapon; arms”).

com

(military) to assume the position of order arms.


ดองเปรี้ยวดองเค็ม

th-verb

ดองเปรี้ยวดองเค็ม • (dɔɔng-bprîao-dɔɔng-kem)

From ดอง (dɔɔng, “to ferment; to pickle; etc.”) + เปรี้ยว (bprîao, “sour; etc.”) + ดอง (dɔɔng, “to ferment; to pickle; etc.”) + เค็ม (kem, “salty”); literally "to pickle for sour, to pickle for saltiness".

compound

(slang) to not take a bath for days or for a long period of time.


เกี้ยว

th-verb

เกี้ยว • (gîao) (abstract noun การเกี้ยว)

gîao (romanization)
การเกี้ยว (abstract-noun)

to bind, coil, embed, entwine, surround, or wrap around, especially in a tight or firm manner.

to alter, to change; to twist, to distort.


ประหาร

ประหาร • (bprà-hǎan) (abstract noun การประหาร)

bprà-hǎan (romanization)
การประหาร (abstract-noun)

From Sanskrit प्रहार (prahāra, “beating; hitting; striking; etc”); possibly via Old Khmer prahāra (“assault, attack; to assault, to attack”). Cognate with Lao ປະຫານ (pa hān), Modern Khmer ប្រហារ (prɑɑhaa).

bor

(criminal law) to execute: to inflict the death penalty (upon); to carry out the death sentence (of, for, against).

(elegant, figurative) to destroy; to eliminate; to eradicate.


แปลไทยเป็นไทย

From แปล (bplɛɛ, “to translate”) + ไทย (tai, “Thai”) + เป็น (bpen, “as”) + ไทย (tai, “Thai”); literally "to translate Thai into Thai".

compound

(colloquial, humorous) to explain something in a simple or understandable language.


ฟาดงวงฟาดงา

th-verb

ฟาดงวงฟาดงา • (fâat-nguuang-fâat-ngaa) (abstract noun การฟาดงวงฟาดงา)

fâat-nguuang-fâat-ngaa (romanization)
การฟาดงวงฟาดงา (abstract-noun)

/faːt̚˥˩.ŋua̯ŋ˧.faːt̚˥˩.ŋaː˧/

From ฟาด (fâat, “to beat; to fling; to lash; to sway; to whip; etc.”) + งวง (nguuang, “trunk”) + ฟาด (fâat, “to beat; to fling; to lash; to sway; to whip; etc.”) + งา (ngaa, “tusk”); literally "to sway one's trunk, to sway one's tusks" (describing a mad elephant).

compound

to behave in a frenzied, out of control, or unrestrained manner.


คอสเพลย์

th-verb

คอสเพลย์ • (kɔ́ɔs-plee)

/kʰɔːs˦˥.pʰleː˧/


กบฏ

gà-bòt (romanization)
การกบฏ (abstract-noun)
กบฎ (alternative archaic dated obsolete)
กบด (alternative archaic dated obsolete)
กระบด (alternative archaic dated obsolete)
กระบถ (alternative archaic dated obsolete)
ขบถ (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Sanskrit कपट (kapaṭa, “cheating; deception”). Cognate with Old Khmer កបត (kapata), Modern Khmer ក្បត់ (kbɑt), Lao ກະບົດ (ka bot).

bor+

(intransitive) to violate the allegiance towards one's sovereign or state: to commit treason, to rebel, to revolt, etc


กระบถ

th-verb

กระบถ • (grà-bòt) (abstract noun การกระบถ)

grà-bòt (romanization)
การกระบถ (abstract-noun)

กบฏ กบฏ#Thai


ขบถ

kà-bòt (romanization)
การขบถ (abstract-noun)

1950, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, “เรื่องหลักเมือง”, in บันทึกรับสั่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประทานหม่อมราชวงศ์สุมนชาติ สวัสดิกุล, พระนคร: โรงพิมพ์รุ่งนคร, page 40:

เมื่อเจ้าอนุเวียงจันขบถ ตีได้เมืองนครราชสีมา

mʉ̂ʉa jâao à-nú wiiang-jan kà-bòt · dtii dâai mʉʉang ná-kɔɔn-râat-chá-sǐi-maa

When Lord Anu of Wiang Chan rebelled, [he] attacked [and] conquered the town of Nakhon Ratchasima.

กบฏ กบฏ#Thai


รู้จักมักคุ้น

รู้จักมักคุ้น • (rúu-jàk-mák-kún) (abstract noun การรู้จักมักคุ้น)

rúu-jàk-mák-kún (romanization)
การรู้จักมักคุ้น (abstract-noun)


ยิ้มแย้มแจ่มใส

ยิ้มแย้มแจ่มใส

ยิ้มแย้มแจ่มใส • (yím-yɛ́ɛm-jɛ̀m-sǎi) (abstract noun การยิ้มแย้มแจ่มใส)

yím-yɛ́ɛm-jɛ̀m-sǎi (romanization)
การยิ้มแย้มแจ่มใส (abstract-noun)


อุทธรณ์

อุทธรณ์ • (ùt-tɔɔn) (abstract noun การอุทธรณ์)

ùt-tɔɔn (romanization)
การอุทธรณ์ (abstract-noun)

From Sanskrit उद्धरण (uddharaṇa, “citation; delivery; presentation; quotation; raise; etc”); perhaps via Old Khmer uddharaṇa (“to appeal (a legal case)”). Cognate with Modern Khmer ឧទ្ធរណ៍ (ʼŏtthôrôn៍).

cog

Khmer ឧទ្ធរណ៍ (ʼŏtthôrôn៍)

/ʔut̚˨˩.tʰɔːn˧/


ทรยศ

th-verb

ทรยศ • (tɔɔ-rá-yót) (abstract noun การทรยศ)

tɔɔ-rá-yót (romanization)
การทรยศ (abstract-noun)

From Old Khmer dūrayasa (“disgrace; disgraced”); ultimately from Sanskrit दुर्यशस् (duryaśas, “disgrace”). Same as ทร (tɔɔn) + ยศ (yót). Doublet of ทุรยศ (tú-rá-yót). Compare Modern Khmer ទុយ៌ស (turəyŭəh).


สับตะไคร้

th-verb

สับตะไคร้ • (sàp-dtà-krái) (abstract noun การสับตะไคร้)

sàp-dtà-krái (romanization)
การสับตะไคร้ (abstract-noun)

From สับ (sàp, “to chop”) + ตะไคร้ (dtà-krái, “lemongrass”); literally "to chop lemongrass"; phono-semantic matching of English subscribe.

psm

(slang, humorous) to subscribe: to sign up for a website so as to receive notifications about its activities.


ฟีเจอริ่ง

th-verb

ฟีเจอริ่ง • (fii-jəə-rîng) (abstract noun การฟีเจอริ่ง)

fii-jəə-rîng (romanization)
การฟีเจอริ่ง (abstract-noun)
ฟิเจอริ่ง (alternative)

/fiː˧.t͡ɕɤː˧.riŋ˥˩/

/fiː˧.t͡ɕɤː˥˩.riŋ˥˩/

/fiː˦˥.t͡ɕɤː˧.riŋ˥˩/

/fiː˦˥.t͡ɕɤː˥˩.riŋ˥˩/

(slang) to have sex; to engage in a sexual activity.


โท่รห

trôo (romanization)
การโท่รห (abstract-noun)
โทร่ห (alternative)

(archaic) to commit any of the above-said acts (to betray, to rebel, etc.)


โทร่ห

trôo (romanization)
การโทร่ห (abstract-noun)

โท่รห โท่รห#Thai

(archaic) Alternative form of โท่รห (trôo).


แพละโลม

แพละโลม • (plɛ́-loom) (abstract noun การแพละโลม)

plɛ́-loom (romanization)
การแพละโลม (abstract-noun)
แพะโลม (alternative)
แทะโลม (alternative)

Possibly from Sanskrit प्रलोभन (pralobhana, “allurement; inducement; lure; seduction; temptation; etc.”).

der

The Palace Law of À-yút-tá-yaa:
แลเอาทรัพยมาทอดแพละโลมเอาไพร่พลในราชธานีของท่านไปก็ดี
lɛɛ ao sáp maa tɔ̂ɔt plɛ́-loom ao prâi-pon nai râat-chá-taa-nii kɔ̌ɔng tân bpai gɔ̂ɔ-dii
And if he comes with property to bribe or induce people in His Majesty's realm to leave His Majesty ….

(archaic) to encourage; to induce; to persuade.


แทะโลม

th-verb

แทะโลม • (tɛ́-loom) (abstract noun การแทะโลม)

tɛ́-loom (romanization)
การแทะโลม (abstract-noun)

/tʰɛʔ˦˥.loːm˧/


มรณสัน

มรณสัน • (mɔɔ-rá-ná-sǎn)

From either of the following:
# Sanskrit मरण (maraṇa, “death”) + संज्ञा (saṃjñā, “consciousness; meaning; perception; sign; signal; token; etc”); literally "death sign" or "death token".
# Sanskrit मरण (maraṇa, “death”) + आसन्न (āsanna, “death”).


นุ่งลมห่มฟ้า

นุ่งลมห่มฟ้า • (nûng-lom-hòm-fáa)

From นุ่ง (nûng, “to dress; to wear; etc.”) + ลม (lom, “wind”) + ห่ม (hòm, “to cover; to wrap; etc.”) + ฟ้า (fáa, “air; heaven; sky”); literally "to dress oneself with the wind, to cover oneself with the sky".

compound

(idiomatic, hyperbolic) to be naked; to wear no clothes.


สดับตรับฟัง

th-verb

สดับตรับฟัง • (sà-dàp-dtràp-fang) (abstract noun การสดับตรับฟัง)

sà-dàp-dtràp-fang (romanization)
การสดับตรับฟัง (abstract-noun)


ออกนั่งพิจารณา

ออกนั่งพิจารณา • (ɔ̀ɔk-nâng-pí-jaa-rá-naa) (abstract noun การออกนั่งพิจารณา)

ɔ̀ɔk-nâng-pí-jaa-rá-naa (romanization)
การออกนั่งพิจารณา (abstract-noun)

/ʔɔːk̚˨˩.naŋ˥˩.pʰi˦˥.t͡ɕaː˧.ra˦˥.naː˧/

From ออก (ɔ̀ɔk, “to appear; to come forth; to come out; etc.”) + นั่งพิจารณา (nâng-pí-jaa-rá-naa, “to sit (as a judge)”).

compound

โจทก์และจำเลยขอให้ศาลออกนั่งพิจารณาและมีคำพิพากษาตามสัญญาประนีประนอมยอมความในวันนี้ด้วย

The plaintiff and the defendant request the court to sit and issue a judgment according to their compromise agreement today.

(law) to sit (to be convened or in session, as a court of law).


นั่งพิจารณา

th-verb

นั่งพิจารณา • (nâng-pí-jaa-rá-naa) (abstract noun การนั่งพิจารณา)

nâng-pí-jaa-rá-naa (romanization)
การนั่งพิจารณา (abstract-noun)

From นั่ง (nâng, “to sit”) + พิจารณา (pí-jaa-rá-naa, “to try; to judicially examine and determine”).

com

(law) to sit (to occupy a place or have a seat in an official assembly or in an official capacity as a judge).

(law) to hear (to give a judicial hearing to).


บัลลังก์

th-verb

บัลลังก์ • (ban-lang) (abstract noun การบัลลังก์)

ban-lang (romanization)
การบัลลังก์ (abstract-noun)

From Pali pallaṅka (“couch; sofa”); probably via Old Khmer °pallaṅa, pālaṃṅa (“throne”). Compare Lao ບັນລັງ (ban lang), Modern Khmer បល្លង្ក (pallang), បល្ល័ង្ក (pallang); Sanskrit पल्यङ्क (palyaṅka), पर्यङ्क (paryaṅka).


ท่อ

tɔ̂ɔ (romanization)
การท่อ (abstract-noun)

From Old Khmer dara (“to strike; to smite; to deal (a blow)”). Cognate with Modern Khmer ទរ (tɔɔ). Compare ต่อ (dtɔ̀ɔ), ทอ (tɔɔ).


ต่าง

dtàang (romanization)
การต่าง (abstract-noun)
ตาง (alternative)

Cognate with Isan ต่าง, Lao ຕ່າງ (tāng), Northern Thai ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (taaŋ²), Khün ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (taaŋ²), Lü ᦎᦱᧂᧈ (ṫaang¹), Tai Dam ꪔ꪿ꪱꪉ (táng), Shan တၢင်ႇ (tàang), Tai Nüa ᥖᥣᥒᥱ (tǎang), Ahom 𑜄𑜂𑜫 (taṅ).

cog

Khün ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (taaŋ²)

Lü ᦎᦱᧂᧈ (ṫaang¹)

to carry; to put on or take on a load, as of passengers, goods, etc.


ต่าง

Cognate with Isan ตาง, Lao ຕາງ (tāng), Northern Thai ᨲᩣ᩠ᨦ (taaŋ¹), Khün ᨲᩣ᩠ᨦ (taaŋ¹), Lü ᦎᦱᧂ (ṫaang), Shan တၢင် (tǎang), Tai Nüa ᥖᥣᥒ (taang).

to substitute; to replace; to take the place of.


แล้ว

th-verb

แล้ว • (lɛ́ɛo)

From Proto-Tai *leːwꟲ (“to be finished”), from Middle Chinese 了 (MC lewX).
Cognate with Lao ແລ້ວ (lǣu), Lü ᧟ (l̇aew), Northern Thai ᩓ᩠ᩅ, Zhuang leuh (dialectal).
Compare also Iu Mien liuz (“to finish, to end; then; after”).


ขยว

th-verb

ขยว • (kǐao)

ไปทันเจ้าหล้าหลั่ง พลพฤนท ถึงนา น่านแพร่ขยวออกถึง นอกต้าย
Pai than chao la lang · phon phruen · thueng na · nan phrae khiao ok thueng · nok tai. [RTGS]
[päj˧ tʰä̃n˧ t͡ɕäːw˥˩ läː˥˩ lä̃ŋ˨˩ · pʰõn˧ pʰrɯ̃n˧ · tʰɯ̃ŋ˩˥ näː˧ · nä̃ːn˥˩ pʰrɛː˥˩ kʰiːäw˩˥ ʔɔːk̚˨˩ tʰɯ̃ŋ˩˥ · nɔːk̚˥˩ täːj˥˩] [IPA]

Before the Lord of the Realm could come with his numerous troops, the rulers of Nan and Phrae quickly marched their men out and arrived outside the city dike.

เขียว เขียว#Thai


ยัง

yang (romanization)
การยัง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɲaŋᴬ (“alive”) or Middle Chinese 仍 (MC nying, “still”).
Cognate with Zhuang nyaengz (“alive; still”).

ยังชีพ

(transitive) to cause to stay or remain; to maintain; to retain; to keep up.

(transitive) to cause; to make; to bring about; to result (in).

(intransitive) to exist; to be alive; to be living; to survive.


ประชุม

ประชุม • (bprà-chum) (abstract noun การประชุม)

bprà-chum (romanization)
การประชุม (abstract-noun)
ผชุม (alternative archaic)
ผชุํ (alternative archaic)

Borrowed from Khmer ប្រជុំ (prɑɑcum, “to group, to gather; to encircle, to surround; etc”), from the stem Khmer ជុំ (cum), whence Thai ชุม (chum). Compare Lao ປະຊຸມ (pa sum).

bor+

1921, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “อธิบาย”, in นิราศท่าดินแดง, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page ข:

ประชุมทัพที่เมืองเมาะตมะ

to muster the troops in the town of Mottama

(transitive) to assemble; to gather; to cause to meet; to bring together

1792, “ทำนายพระสุบินนิมิตรพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกย์”, in จดหมายเหตุพระสุบินนิมิตร, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1921, page 3:

สมบัติทั้งปวง...จะมาประชุมในเงื้อมพระหัดถ์

sǒm-bàt táng-bpuuang ... jà maa bprà-chum nai ngʉ́ʉam prá hàt

All treasures...will come [and] cluster within the grasp of [thy] holy hands.

1855, “แผ่นดินสมเด็จพระยอดฟ้า จุลศักราช ๘๘๙–๘๙๐”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา ภาค ๑, กรุงเทพฯ, published 1912, page 17:

สมณพราหมณาจารย์...ประชุมเชิญพระแก้วฟ้า...ผ่านพิภพ...

sà-má-ná-praa-má-naa-jaan ... bprà-chum chəən prá gɛ̂ɛo fáa ... pàan pí-póp ...

Monastic [and] brahmanic masters...came together to invite Prince Kaeofa...to assume kingship...

1882 July 14, “ด่านเมืองตากและกฎหมายโปลิศ”, in การประชุมปรึกษาราชการแผ่นดินในรัชกาลที่ ๕, พระนคร: เกื้อกูลการพิมพ์, published 1966, page 3:

ให้เรียกพระยาสุจริตรักษา ผู้ว่าราชการเมืองตาก...มาในที่ประชุม...ถ้าการ...ไม่แล้วเสรจ...ให้ประชุมต่อไป...

hâi rîiak prá-yaa sùt-jà-rìt rák-sǎa · pûu-wâa-râat-chá-gaan mʉʉang dtàak ... maa nai tîi-bprà-chum ... tâa gaan ... mâi lɛ́ɛo-sèt ... hâi bprà-chum dtɔ̀ɔ-bpai ...

Phraya Sutcharit-raksa, governor of Tak town, shall be called...into the meeting... If the business...is not finished...[they] shall continue to be in session...

1968 June 20, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๑๑”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 85, page 26:

รัฐสภาประกอบด้วยวุฒิสภาและสภาผู้แทน รัฐสภาจะประชุมร่วมกันหรือแยกกัน...

rát-tà-sà-paa bprà-gɔ̀ɔp dûai wút-tí-sà-paa lɛ́ sà-paa pûu-tɛɛn · rát-tà-sà-paa jà bprà-chum rûuam gan rʉ̌ʉ yɛ̂ɛk gan ...

The National Assembly consists of a Senate and a House of Representatives. The National Assembly shall meet jointly or separately...

(intransitive) to assemble; to gather; to meet; to come together

(intransitive) to attend a meeting; to have a meeting

(transitive, dated) to collect; to compile


ขึ้น

kʉ̂n (romanization)
การขึ้น (abstract-noun)

From Proto-Tai *χɯnꟲ (“to ascend”). Cognate with Isan ขึ้น, Lao ຂຶ້ນ (khưn), Northern Thai ᨡᩧ᩠᩶ᨶ, Khün ᨡᩨ᩠᩶ᨶ, Lü ᦃᦹᧃᧉ (ẋuen²), Tai Dam ꪄꪳ꫁ꪙ, Tai Dón ꪄꪳꪙꫂ, Shan ၶိုၼ်ႈ (khūen), Tai Nüa ᥑᥪᥢᥲ (xùen), Phake ၵိုꩫ် (khün), Ahom 𑜁𑜢𑜤𑜃𑜫 (khün), Zhuang hwnj, Zuojiang Zhuang kwnj.

cog

Lü ᦃᦹᧃᧉ (ẋuen²)

Tai Dón ꪄꪳꪙꫂ

to move or go up, upwards, frontwards, northwards, or eastwards.

to come above the horizon, as a heavenly body.

to rise to a higher point, rank, degree, level, order, etc.

to make or become greater, as in number, size, strength, quality, quantity, volume, etc.

to become acute, strong, or vehement, as sensations, feelings, or emotions.

to make a record of; to record or register.

to be under or subject to the authority, direction, supervision, or influence of another person, entity, etc.

to insert an arrow, shot, etc, into a bow, crossbow, or the like.

to assume or cause to assume a form, as a bronze figure, plaster figure, piece of wickerwork, etc.

to obtain cash for a check, money order, lottery, etc.

to place or keep in a treasury, depository, warehouse, etc.


ชำระ

th-verb

ชำระ • (cham-rá) (abstract noun การชำระ)

cham-rá (romanization)
การชำระ (abstract-noun)

From Angkorian Old Khmer jaṃraḥ, jaṃras, jaṃrās (“to clarify; to clean; to clear up; etc”). Compare Old Khmer juṃraḥ; Modern Khmer ជំរះ (cumrĕəh).

(transitive) to clean, especially by washing.

(transitive) to clear; to cleanse; to purify; to refine.

(transitive, dated) to proofread; to revise; to edit; to alter.

(transitive, dated, law) to try (a case, criminal, etc).

(transitive, law) to perform (an obligation).

(transitive, business) to settle (an account, the affairs of a company, etc).

(transitive) to get (back); to take (vengeance); to take (revenge).


วินิจฉัย

วินิจฉัย • (wí-nít-chǎi) (abstract noun การวินิจฉัย)

wí-nít-chǎi (romanization)
การวินิจฉัย (abstract-noun)

From Pali vinicchaya (“award; finding; settlement; adjudgment”). Compare Sanskrit विनिश्चय (viniścaya), from which Thai พินิศจัย is derived.

cog

Thai พินิศจัย

(law) to decide; to make a decision; to give a decision.

(medicine) to diagnose; to make diagnosis.


พิพากษา

th-verb

พิพากษา • (pí-pâak-sǎa) (abstract noun การพิพากษา)

pí-pâak-sǎa (romanization)
การพิพากษา (abstract-noun)

/pʰi˦˥.pʰaːk̚˥˩.saː˩˩˦/

From Sanskrit विवक्षा (vivakṣā, “question; doubt; etc”). Cognate with Thai วิพากษ์ (wí-pâak).

bor

18th century, “พระราชพงศาวดาร ความเก่า”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 1, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1999, →ISBN, page 250:

หาท้าวพระยาพฤฒามาย์แลพระสงฆ์มหานาคทั้งปวงมาชุมกันพิพากษาว่า ซึ่งพระเจ้าหงษาว่า ให้ส่งพระยารามออกไป แลจะเป็นไมตรีนั้น ยังเห็นควรที่จะส่งพระยารามออกไปหรือ ๆ มิชอบส่ง จึงพระสงฆ์มหานาคแลท้าวพระยาพฤฒามาย์ทั้งปวงพิพากษาว่า...ควรที่จะส่งพระยารามออกไปแก่พระเจ้าหงษา อย่าให้ได้ยากแก่ประชาราษฎร

hǎa táao-prá-yaa prʉ́t-taa-mâat lɛɛ prá sǒng má-hǎa-nâak táng-bpuuang maa chum gan pí-pâak-sǎa wâa · sʉ̂ng prá-jâao hǒng-sǎa wâa · hâi sòng prá-yaa raam ɔ̀ɔk bpai · lɛɛ jà bpen mai-dtrii nán · yang hěn kuuan tîi jà sòng prá-yaa raam ɔ̀ɔk bpai rʉ̌ʉ · rʉ̌ʉ · mí chɔ̂ɔp sòng · jʉng prá sǒng má-hǎa-nâak lɛɛ táao-prá-yaa prʉ́t-taa-mâat táng-bpuuang pí-pâak-sǎa wâa ... kuuan tîi jà sòng prá-yaa raam ɔ̀ɔk bpai gɛ̀ɛ prá-jâao hǒng-sǎa · yàa hâi dâai yâak gɛ̀ɛ bprà-chaa-râat

[The King] summoned all [the members of] the royalty, senior nobility, and sacred Mahanak clergy to gather together [and] deliver a decision, saying: "As the King of Hongsa said [that if we] send Phraya Ram out to [him], [he] would then resume friendly relations [with us]; [do you all] still deem it appropriate to send Phraya Ram out to [the King of Hongsa], or [do you think it is] not proper to send [him out]?" So, all [the members of] the sacred Mahanak clergy, royalty, and senior nobility decided that...[it was] appropriate to send Phraya Ram out to the King of Hongsa, so that trouble would not befall the citizens.

(archaic) to decide; to conclude; to give or adopt a decision or conclusion.

2019 April 22, “ศาลปกครองสูงสุดพิพากษาให้โฮปเวลล์ชนะคดี สั่งรัฐจ่ายค่าโง่ ๑.๒ หมื่นล้าน”, in ข่าวสด, Bangkok: ข่าวสด, retrieved 2019-04-22:

sǎan-bpòk-krɔɔng sǔung sùt pí-pâak-sǎa hâi hóop-wel chá-ná ká-dii · sàng rát jàai kâa-ngôo · nʉ̀ng . sɔ̌ɔng · mʉ̀ʉn láan

The Supreme Administrative Court rules that Hopewell wins the case [and] orders the State to bear the stupidity price of 12,000 million [baht].

1990 September 26, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-07, archived from the original on 2020-07-05:

คู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานของคู่สมรส อาจร้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสเป็นโมฆะได้

kûu-sǒm-rót · bì-daa maan-daa · rʉ̌ʉ pûu-sʉ̀ʉp-sǎn-daan kɔ̌ɔng kûu-sǒm-rót · àat rɔ́ɔng-kɔ̌ɔ hâi sǎan pí-pâak-sǎa wâa gaan-sǒm-rót bpen moo-ká dâai

[Either] spouse, [or] the father [or] mother [of either spouse], or a descendant of [either] spouse may request the court to decree that the marriage is void.

(of a judge or judicial body) to judge; to adjudge; to adjudicate; to give a judgment.


ลำดับ

th-verb

ลำดับ • (lam-dàp) (abstract noun การลำดับ)

lam-dàp (romanization)
การลำดับ (abstract-noun)

to arrange; to put in order; to organize.


รู้จัก

รู้จัก • (rúu-jàk) (abstract noun การรู้จัก)

rúu-jàk (romanization)
การรู้จัก (abstract-noun)

/ruː˦˥.t͡ɕak̚˨˩/

From รู้ (rúu, “to know”) + จัก (jàk, “to know; to be acquainted with”). Cognate with Lao ຮູ້ຈັກ (hū chak).

com

ยินดีที่ได้รู้จัก

to know (a person); to be acquainted with.


ถามไถ่

th-verb

ถามไถ่ • (tǎam-tài) (abstract noun การถามไถ่)

tǎam-tài (romanization)
การถามไถ่ (abstract-noun)

From ถาม (tǎam, “; to inquire; to ask”) + ไถ่ (tài, “idem”).

com

to seek information by questioning: to inquire, to ask, etc.


ซ้อม

sɔ́ɔm (romanization)
การซ้อม (abstract-noun)

From Proto-Tai *zoːmꟲ (“to pound (rice)”).
Cognate with Zhuang somx.

(cooking) to pound (brown rice in order to husk it).

(slang) to subject to physical violence: to assault, to beat, etc.

(slang) to torture in order to extract confession, information, etc.


ซ้อม

→ Khmer: សម (sɑɑm)

to rehearse; to practice; to train; to prime.


เสือก

th-verb

เสือก • (sʉ̀ʉak) (abstract noun การเสือก)

sʉ̀ʉak (romanization)
การเสือก (abstract-noun)

Cognate with Lao ເສືອກ (sư̄ak), Shan သူၵ်ႉ (sṵ̂uk).

(somewhat archaic) to forcibly or aggressively drive, push, put, or shove (in, forwards, away, etc).

(archaic, of an animal) to crawl; to creep.

2019 March 5, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:19 from the start, in ไม่รู้อะไรอย่าเสือก (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ & เม้า (ใหม่ เจริญปุระ & ปวันรัตน์ นาคสุริยะ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-09-09:

นี่ ไม่รู้อะไร มึงอย่าเสือก / อ้าว ไม่เสือกได้ยังไงเล่า แม่ย้อยอะทำกับเขาเหมือนเขาไม่ใช่คน

nîi · mâi rúu à-rai · mʉng yàa sʉ̀ʉak · / · âao · mâi sʉ̀ʉak dâai yang-ngai lâo · mɛ̂ɛ yɔ́ɔi à tam gàp kǎo mʉ̌ʉan kǎo mâi châi kon

Hey! [If you] know nothing, you shall not butt in! / What? How could [I] not butt in. Mae Yoi, [you] treated her like she's not a human being.

2019 March 5, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:40 from the start, in ไม่รู้อะไรอย่าเสือก (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-09-09:

นี่ ๆ ๆ เรื่องของคนบ้านแบ้ คนอื่นอย่าเสือก

nîi nîi nîi · rʉ̂ʉang kɔ̌ɔng kon bâan bɛ̂ɛ · kon-ʉ̀ʉn yàa sʉ̀ʉak

Hey, hey, hey! [This is] a matter of the Bae family's members. Outsiders shall not horn in!

(slang, vulgar, derogatory, very offensive) to interfere officiously or unwantedly: to meddle, to interlope, etc.


หมดไฟ

หมดไฟ • (mòt-fai) (abstract noun การหมดไฟ)

mòt-fai (romanization)
การหมดไฟ (abstract-noun)

From หมด (mòt, “to run out”) + ไฟ (fai, “electricity; energy; fire; flame; etc”).

compound

(slang) to become fatigue or sluggish, especially at work; to undergo burnout.

erectile dysfunction
erectile dysfunction

(slang, of a male) to lose libido; to undergo erectile dysfunction.


ถอดใจ

th-verb

ถอดใจ • (tɔ̀ɔt-jai) (abstract noun การถอดใจ)

tɔ̀ɔt-jai (romanization)
การถอดใจ (abstract-noun)

/tʰɔːt̚˨˩.t͡ɕaj˧/

From ถอด (tɔ̀ɔt, “to deprive; to remove; to take off; etc.”) + ใจ (jai, “heart; mind; spirit; soul; will; etc.”).

compound

อย่าเพิ่งถอดใจ

เขาไม่เคยถอดใจเพราะเสียงวิจารณ์

kǎo mâi kəəi tɔ̀ɔt-jai prɔ́ sǐiang wí-jaan

ปืนใหญ่ไม่ถอดใจยันสู้ผีต่อไป

bpʉʉn-yài mâi tɔ̀ɔt-jai yan sûu pǐi tɔ̀ɔ bpai

The Gunners aren't disheartened, saying they'll continue to deal with the Devils.

ซลจีอีเอ็กซ์ไอดีเปิดใจครั้งหนึ่งเคยถอดใจจากการเป็นไอดอล

son-jii ii-éks-ai-dii bpə̀ət-jaii kráng nʉ̀ng kəəi tɔ̀ɔt-jai jàak gaan-bpen-ai-də̂n

EXID's Solji speaks her heart out, saying she was once despaired of being an idol.

to abandon or be deprived of confidence, courage, enthusiasm, hope, or spirits.