กฎ

From Old Khmer កត៑ (kat), *កត៑ (*kat), កត (kata, “to engrave, to inscribe, to mark down, to note down, to record, to register; to note, to observe; to decide, to solve, to resolve; etc”); extended as កំម្នត៑ (kaṃmnat), កាំនត (kāṃnata), from which Thai กำหนด (gam-nòt) was derived. Cognate with Modern Khmer កត់ (kɑt); Lao ກົດ (kot). Possibly cognate with Thai กด (gòt).

(archaic) engravement, inscription; account, note, record, register.

กฎ ๓๖ ข้อ:
๑๕ อนึ่ง กฎให้ไว้ว่า ให้พระเกษม ขุนหลวงพระไกศรี เอาพระอายะการใส่หีบลั่นกุนแจมอบไว้ ณ สานหลวง อย่าให้เอาไปบ้าน ถ้าจะปรับเนื้อความ ให้ปรับต่อหน้าลูกขุน ถ้าผิดแลชอบประการใด ให้ลูกขุนช่วยติเตียนให้ต้องด้วยข้อรวาง อนึ่ง อย่าให้ปรับเนื้อความค้างช้าไว้ ให้ปรับให้แล้วแต่ใน ๓ วัน กฎให้ไว้ ณ วัน ๓ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ จุลศักราช ๑๐๗๑ ปีฉลู เอกศก
sìp-hâa · à-nʉ̀ng · gòt hâi wái wâa · hâi prá gà-sěem · kǔn lǔuang prá gai-sǐi · ao prá aai-yá-gaan sài hìip lân gun-jɛɛ mɔ̂ɔp wái · ná · sǎan sǎan-lǔuang · yàa hâi ao bpai bâan · tâa jà bpràp nʉ́ʉa-kwaam · hâi bpràp dtɔ̀ɔ-nâa lûuk-kǔn · tâa pìt lɛɛ chɔ̂ɔp bprà-gaan dai · hâi lûuk-kǔn chûai dtì-dtiian hâi dtɔ̂ng dûai kɔ̂ɔ-rá-waang · à-nʉ̀ng · yàa hâi bpràp nʉ́ʉa-kwaam káang cháa wái · hâi bpràp hâi lɛ́ɛo dtɛ̀ɛ nai · sǎam · wan · gòt hâi wái · ná · wan · sǎam · kʉ̂n · sìp-hâa · kâm · dʉʉan · hòk · jun-lá-sàk-gà-ràat · nʉ̀ng pan jèt-rɔ́ɔi èt · bpii chà-lǔu · èek-gà-sòk
15. In addition, a prescript is given as follows: Marquess Kasem and High Count Phra Kaisi shall keep the legal codes within a chest fastened by a lock and shall deposit it with the royal court. Never shall they be allowed to bring the codes home. Should they need to compare a case [with the legal provisions, that is, to adjudicate the case], the comparison shall be done in the presence of the jury. If the comparison is right or wrong in whatever manner, the jury shall give aid and advice so that it be in line with the legal provisions. Moreover, the comparison of a case shall not be left pending. The comparison shall be completed within three days. This prescript is given on Tuesday, the 15th day of the waxing moon of the 6th month, the 1071st year of the Lesser Era, the Year of the Ox, Year One.

๒...แลให้ผู้รักษาเมือง ผู้รั้ง กรมการ ทำตามกฎนี้จงทุกประการ กฎให้ไว้ ณ วัน ๔ ขึ้น ๗ ค่ำ เดือน ๓ จุลศักราช ๑๐๘๓ ปีฉลู ตรีนิศก
sɔ̌ɔng ... lɛɛ hâi pûu-rák-sǎa mʉʉang · pûu-ráng · grom-má-gaan · tam dtaam gòt níi jong túk bprà-gaan · gòt hâi wái · ná · wan · sìi · kʉ̂n · jèt · kâm · dʉʉan · sǎam · jun-lá-sàk-gà-ràat · nʉ̀ng pan bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi sǎam · bpii chà-lǔu · dtrii-ní-sòk
2...And the town governors, interim governors, and commissioners shall abide by this prescript in every respect. This prescript is given on Wednesday, the 7th day of the waxing moon of the 3rd month, the 1083rd year of the Lesser Era, the Year of the Ox, Year Three.
๔ ด้วยออกหลวงราชโยธาเทพรับพระราชโองการใส่เกล้าฯสั่งว่า ให้มีกฎไว้แก่มหาดไท กระลาโหม นครบาล กรมวัง ตำรวจใน ตำรวจนอก ทหารใน มหาดเลก ชาวที่ ผู้นั่งกำกับกระลาการ แลกรมการ...แลให้มหาดไทย กระลาโหม กฎหมายบอกแก่กระลาการผู้ได้พิจรณาผู้ร้าย ให้ทำตามรับสั่งบัดนี้ ถ้ากฎหมายมิทั่ว จะเอาผู้กฎหมายบอกเปนโทษ ถ้ากฎหมายบอกทั่วแล้ว ผู้ใดมิได้กระทำตามกฎ แลมีผู้เอาเนื้อความมาว่า จะเอาผู้นั้นเปนโทษตามกฎ กฎให้ไว้ ณ วันศุกระ เดือนญี่ แรมสิบเบดค่ำ จุลศักราช ๑๐๘๘ ปีมะเมีย อัถศก
sìi · dûai ɔ̀ɔk-lǔuang râat-chá yoo-taa têep ráp prá râat-chá oong-gaan sài-glâao-sài-grà-mɔ̀m sàng wâa · hâi mii gòt wái gɛ̀ɛ má-hàat-tai · grà-laa-hǒom · ná-kɔɔn-baan · grom-má-wang · dtam-rùuat-nai · dtam-rùuat-nɔ̂ɔk · tá-hǎan-nai · má-hàat-lék · chaao-tîi · pûu nâng gam-gàp grà-laa-gaan · lɛɛ grom-má-gaan ... lɛɛ hâi má-hàat-tai · grà-laa-hǒom · gòt-mǎai bɔ̀ɔk gɛ̀ɛ grà-laa-gaan pûu dâai pí-jaa-rá-naa pûu-ráai · hâi tam dtaam ráp-sàng bàt-níi · tâa gòt-mǎai mí tûua · jà ao pûu gòt-mǎai bɔ̀ɔk bpen tôot · tâa gòt-mǎai bɔ̀ɔk tûua lɛ́ɛo · pûu-dai mí dâai grà-tam dtaam gòt · lɛɛ mii pûu ao nʉ́ʉa-kwaam maa wâa · jà ao pûu nán bpen tôot dtaam gòt · gòt hâi wái · ná · wan sùk · dʉʉan yîi · rɛɛm sìp-bèt kâm · jun-lá-sàk-gà-ràat · nʉ̀ng pan bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt · bpii má-miia · àt-tà-sòk

พระราชกำหนดเก่า

4. Whereas Grand Earl Ratchayotha Thep has received with his head a royal mandate stating: There shall be a prescript for the Interior Department, the Defence Department, the Metropolitan Protection Department, the Palace Department, the Inner Police Department, the Outer Police Department, the Inner Military Department, the Pages' Department, the Wardresses's Department, the Inspectors General for Judicial Officers and Provincial Commissioners... And the Interior Department and the Defence Department shall record and communicate it to the judicial officers who are authorised to try offenders, telling them to comply with the royal command henceforth. If the records are not communicated thoroughly, the recording and communicating officers will be inflicted with penalties. If the records have been communicated thoroughly, and any person fails to observe the prescript, and anyone files a lawsuit about that, that person [who fails to observe the prescription] shall be punished in accordance with the prescript. This prescript is given on Friday, the 11th day of the waning moon of the 2nd month, the 1088th year of the Lesser Era, the Year of the Horse, Year Eight.

(archaic) command, decree, edict, direction, instruction, order, ordinance, prescription, precept; decision, ruling, judgment, verdict, resolution, solution.

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๘...แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ ก.พ.จึงออกกฎ ก.พ. ซึ่งได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีไว้ดังต่อไปนี้

1995, กฎ ก.พ. ฉบับที่ ๑๑ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ ว่าด้วยการสั่งพักราชการและการสั่งให้ออกจากราชการไว้ก่อน:

ข้อ ๓...บรรดากฎ ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง หลักเกณฑ์ แนวทางปฏิบัติ หรือการดำเนินการอื่นใด ในส่วนที่ได้กำหนดไว้แล้วในกฎ ก.ตร. นี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับกฎ ก.ตร. นี้ ให้ใช้กฎ ก.ตร. นี้แทน

2016, กฎ ก.ตร. ว่าด้วยการแต่งตั้งข้าราชการตำรวจ พ.ศ. ๒๕๕๙:

มาตรา ๕ ในพระราชบัญญัตินี้ "วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง" หมายความว่า การเตรียมการและการดำเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคำสั่งทางปกครองหรือกฎ และรวมถึงการดำเนินการใด ๆ ในทางปกครองตามพระราชบัญญัตินี้

1996, พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙:

มาตรา ๗๒ ในการพิพากษาคดี ศาลปกครองมีอำนาจกำหนดคำบังคับอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้...สั่งให้เพิกถอนกฎหรือคำสั่ง หรือสั่งห้ามการกระทำทั้งหมดหรือบางส่วน...

1999, พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒:

secondary legislation
secondary legislation

(administrative law) secondary legislation.


กุศล

th-noun

กุศล • (gù-sǒn)

From Sanskrit कुशल (kuśala, “prosperous”). Compare Pali kusala (“idem”).


รัฐ

From Pali raṭṭha (“country; region; state”). Cognate with Lao ລັດ (lat), Lao ຣັດ (rat), ລັດຖະ (lat tha).


ทายาท

Borrowed from Pali dāyāda or Sanskrit दायाद (dāyāda). Compare Khmer ទាយាទ (tiəyiət), Lao ທາຍາດ (tht).


กิจการ

activity; affair; business; enterprise; undertaking.


สมุนไพร

From สมุน (sà-mǔn) + ไพร (prai).
"Cannabis; marijuana" is the semantic loan from English herb.

(colloquial, slang) cannabis; marijuana.


ศิลป์

ศิลป์ • (sǐn)


ศีล

ศีล • (sǐin)

From Sanskrit शील (śīla, “morality”). Cognate with Lao ສິນ (sin), Northern Thai ᩈᩦ᩠ᩃ, Lü ᦉᦲᧃ (ṡiin), Shan သီႇလႃႉ (sìi lâ̰a), သိၼ် (sǐn).

เบญจศีล เบญจศีล#Thai

อัฏฐศีล อัฏฐศีล#Thai

(Buddhism) code of conduct, precept, as เบญจศีล, อัฏฐศีล, etc.

(Buddhism) morality: conformity to the rules of right conduct; moral or virtuous conduct.

(by extension) morality: doctrine or system of morals.

(religion) service; rite; ritual; ceremony.


บัตร

บัตร • (bàt)

From Sanskrit पत्र (patra, “card”). Compare Lao ບັດ (bat).


ภาษิต

From Sanskrit भाषित (bhāṣita, “spoken”).


นรก

นรก • (ná-rók)

Borrowed from Pali naraka or Sanskrit नरक (naraka); possibly via Old Khmer naraka, naroka, °narraka, °nāraka (“hell; purgatory”). Cognate with Burmese နရက် (na.rak), Modern Khmer នរក (nɔɔnɔrŭək), Lao ນະລົກ (na lok), Dhivehi ނަރަކަ (naraka).

1345/46, พระมหาธรรมราชาที่ ๑, “ไตรภูมิกถา”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2011) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ไตรภูมิกถา (in Thai), 2nd edition, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 20:
ฝูงสัตว์ทั้งหลายอันได้กระทำบาปด้วยกาย ด้วยปาก ด้วยใจ ดังกล่าวแล้วนี้ ย่อมได้ไปเกิดในจตุราบาย มีอาทิคือนรกใหญ่ ๘ ขุมนั้น
fǔung sàt táng-lǎai an dâai grà-tam bàap dûai gaai · dûai bpàak · dûai jai · dang glàao lɛ́ɛo níi · yɔ̂m dâai bpai gə̀ət nai jà-dtù-raa-baai · mii aa-tí kʉʉ ná-rók yài · bpɛ̀ɛt · kǔm nán
All the creatures that have committed sins with [their] bodies, with [their] mouths, [or] with [their] minds, as previously described, would have to be born in caturāpāya, such as those eight great naraka, for instance.

ขุม ขุม#Thai

(Buddhism, Hinduism) (classifier ขุม) naraka: realm in which beings are born and punished for the sins committed in previous lives.

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 4:20 from the start, in ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:

ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง

chǎn plàk lûuk long ná-rók dûai mʉʉ kɔ̌ɔng chǎn eeng

I plunged [our] kids into naraka with my own hands.

(figurative) place, state, or cause of torment or misery.

(theology, mythology) hell; purgatory; underworld; realm of the dead.

(derogatory, offensive) disagreeable person; condemnable person; disgusting person.


แพทย์

แพทย์ • (pɛ̂ɛt)

pɛ̂ɛt (romanization)
แพทย (alternative)
แพทยา (alternative)
ไวทยะ (alternative)

From Sanskrit वैद्य (vaidya, “doctor; physician”); probably via Khmer ពេទ្យ (pɛɛt).

der

medical practitioner
medical practitioner

(formal) medical practitioner; physician; doctor.


ทหาร

tá-hǎan (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

→ Pattani Malay: tahang

Possibly from ท (tá, “person”) + หาญ (hǎan, “brave”), or from Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han, “warrior”).

2020 February 13, “บิ๊กป้อมปัดตอบปมวิจารณ์ทหารเกษียณใช้บ้านหลวง โยนถามบิ๊กแดงปฏิรูปกองทัพ”, in แนวหน้า, Bangkok: แนวหน้า, retrieved 2020-03-07:

bík bpɔ̂m bpàt dtɔ̀ɔp bpom wí-jaan tá-hǎan gà-sǐian chái bâan lǔuang

Big Pom refuses to answer [as to] criticised issue [of] retired officers using government[-funded] homes

2019 September 18, “อนาคต ใหม่ เสนอ ๒ ร่าง กม. ยกเลิกเกณฑ์ทหาร ใช้ระบบสมัครใจ ยึดหลักสิทธิมนุษยชน”, in Laws Monitoring, Bangkok: iLaw, retrieved 2020-03-07:

ร่างกฎหมายของพรรคอนาคตใหม่มีอย่างน้อยสองฉบับ ทั้งสองฉบับเปลี่ยนระบบเกณฑ์ทหารไปเป็นระบบสมัครใจ

râang gòt-mǎai kɔ̌ɔng pák à-naa-kót mài mii yàang-nɔ́ɔi sɔ̌ɔng chà-bàp · táng sɔ̌ɔng chà-bàp bplìian rá-bòp geen tá-hǎan bpai bpen rá-bòp sà-màk-jai

The draft law of Future Forward [literally "New Future"] Party consists of two versions at least. Both versions [would] change the system [in which] officers [are] conscripted, into a voluntary system.

2019 June 7, สุรชาติ บำรุงสุข, “แนวทางปฏิรูปกองทัพ โมเดลลดอำนาจทหารสเปน”, in มติชนสุดสัปดาห์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-03-07:

ข้อเสนอที่สำคัญของเขาก็คือการปฏิรูปกองทัพเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่จำเป็นต่อกระบวนการสร้างความเข้มแข็งของระบอบประชาธิปไตย...และเสนออีกว่า การปฏิรูปทหารจะสำเร็จได้ต้องลดอำนาจกองทัพในการแทรกแซงการเมือง

kɔ̂ɔ-sà-nə̌ə tîi sǎm-kan kɔ̌ɔng kǎo gɔ̂ kʉʉ gaan-bpà-dtì-rûup gɔɔng-táp bpen ong-bprà-gɔ̀ɔp pʉ́ʉn-tǎan tîi jam-bpen dtɔ̀ɔ grà-buuan-gaan sâang kwaam-kêem-kɛ̌ng kɔ̌ɔng rá-bɔ̀ɔp bprà-chaa-tí-bpà-dtai ... lɛ́ sà-nə̌ə ìik wâa · gaan-bpà-dtì-rûup tá-hǎan jà sǎm-rèt dâai dtɔ̂ng lót am-nâat gɔɔng-táp nai gaan-sɛ̂ɛk-sɛɛng gaan-mʉʉang

An important proposal of his is [that] reforming the armed forces is a fundamental element which is necessary for the process of creating the strength of a democratic regime... and [he] also proposed that, [in order] to be able to implement the reform of the military, [it] needs to reduce the power of the armed forces in intervening [in] politics.

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), “๑๘”, in ราชาธิราช, Bangkok: สำนักพิมพ์บริการ, published 1946:

ฝ่ายพระเจ้ากรุงต้าฉิงซึ่งเสวยราชสมบัติอยู่ในกรุงจีนนั้นมีทหารเอกคนหนึ่งชื่อกามะนี

fàai prá-jâao grung dtâa chǐng sʉ̂ng sà-wə̌əi râat-chá-sǒm-bàt yùu nai grung jiin nán mii tá-hǎan èek kon nʉ̀ng chʉ̂ʉ gaa-má-nii

Speaking of the Divine Lord of the Ta Ching Kingdom, who was enjoying [his] kingship in the land of Cathay, [he] had one excellent warrior called Kamani.

the military; military or military-like body, armed force, armed body; member thereof, person in military service, or military person, as soldier, warrior, servicemember, military officer, naval officer, etc.


กีฬา

Borrowed from Pali kīḷā (“sport; play”). Compare กรีฑา (grii-taa, “athletics”), which is from Sanskrit क्रीडा (krīḍā). Cognate with Khmer កីឡា (kəylaa), Lao ກີລາ (kī lā) or ກິລາ (ki lā), Northern Thai ᨠᩦᩊᩣ.

เล่นกีฬา


เศรษฐกิจ

th-noun

เศรษฐกิจ • (sèet-tà-gìt)

From Sanskrit श्रेष्ठ (śreṣṭha, “best, most excellent, highest, chief”) + Pali kicca (“that which ought to be done; duty, obligation, service, attention; ceremony, performance”); equivalent to เศรษฐ (sèet-tà-) + กิจ (gìt).
Cognate with Khmer សេដ្ឋកិច្ច (seetthaʼkəc), Lao ເສດຖະກິດ (sēt tha kit). Compare เศรษฐี (sèet-tǐi).

der

ดั่งที่จะเห็นได้จากความตกต่ำในทางเศรษฐกิจและความฝืดเคืองในการทำมาหากิน


เกษตร

th-noun

เกษตร • (gà-sèet)

From Sanskrit क्षेत्र (kṣetra, “farm; field”). Compare Pali khetta, from which Thai เขต (kèet) is derived.

bor

(elegant) area; region; district; territory; realm.

(chiefly in combination) farming; agriculture.


คอมพิวเตอร์

th-noun

คอมพิวเตอร์ • (kɔm-piu-dtə̂ə) (classifier เครื่อง)

kɔm-piu-dtə̂ə (romanization)
เครื่อง (classifier)

/kʰɔm˧.pʰiw˦˥.tɤː˥˩/


โบว์ลิ่ง

โบว์ลิ่ง • (boo-lîng)


สบู่

สบู่ • (sà-bùu)

Jatropha curcas
Jatropha curcas#Translingual

(botany) the flowering plant, Jatropha curcas L., of the family Euphorbiaceae.

(botany) the flowering plant, Jatropha gossypiifolia L., of the family Euphorbiaceae.


สบู่

→ Lao: ສະບູ່ (sa bū)

Borrowed from Portuguese sabão (“soap”), perhaps via Hindi साबुन (sābun). Compare Lao ສະບູ່ (sa bū), Khmer សាប៊ូ (saabuu).


ความรัก

2003 September 16, ศาลฎีกา, “คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๐๘๓/๒๕๔๖”, in คดีประวัติศาสตร์, ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์สำนักงานศาลยุติธรรม, retrieved 2018-11-05:

เห็นว่า ความรักเป็นสิ่งที่เกิดจากใจ ไม่อาจบังคับกันได้ ความรักที่แท้จริง คือ ความปรารถนาดีต่อคนที่ตนรัก ความยินดีที่คนที่ตนรักมีความสุข การให้อภัยเมื่อคนที่ตนรักทำผิด และการเสียสละความสุขของตนเพื่อความสุขของคนที่ตนรัก จำเลยปรารถนาจะยึดครองผู้ตายเพื่อความสุขของจำเลยเอง เมื่อไม่สมหวัง จำเลยก็ฆ่าผู้ตาย เป็นความผิดและการกระทำที่เห็นแก่ตัว...หาใช่ความรักไม่

hěn wâa · kwaam-rák bpen sìng tîi gə̀ət jàak jai · mâi àat bang-káp gan dâai · kwaam-rák tîi tɛ́ɛ-jing · kʉʉ · kwaam-bpràat-tà-nǎa dii dtɔ̀ɔ kon tîi dton rák · kwaam-yin-dii tîi kon tîi dton rák mii kwaam-sùk · gaan-hâi à-pai mʉ̂ʉa kon tîi dton rák tam pìt · lɛ́ gaan-sǐia-sà-là kwaam-sùk kɔ̌ɔng dton pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng kon tîi dton rák · jam-ləəi bpràat-tà-nǎa jà yʉ́t-krɔɔng pûu-dtaai pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng jam-ləəi eeng · mʉ̂ʉa mâi sǒm-wǎng · jam-ləəi gɔ̂ kâa pûu-dtaai · bpen kwaam-pìt lɛ́ gaan-grà-tam tîi hěn-gɛ̀ɛ-dtuua ... hǎa châi kwaam-rák mâi

[The Court] entertains the following opinion: Love is [some]thing that accrues from heart [and] cannot be enforced upon anyone. True love is a good wish towards the person that one loves, gladness when the person that one loves is happy, forgiveness when the person that one loves has done [something] wrong, and sacrifice of one's own happiness for the happiness of the person that one loves. The Accused wanted to have the Deceased in [his own] possession for the Accused's own happiness. When the desire [of the Accused] could not be fulfilled, the Accused killed the Deceased. [This is such] a crime and a selfish action... [It is] not love.

2019 February 2 (last accessed), “พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๕ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๗ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต”, in ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์, Bangkok: 84000.org:

ความโศกย่อมเกิดแต่ความรัก ภัยย่อมเกิดแต่ความรัก ความโศกย่อมไม่มีแก่ผู้พ้นวิเศษแล้วจากความรัก ภัยจักมีแต่ที่ไหน

kwaam-sòok yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · pai yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · kwaam-sòok yɔ̂m mâi mii gɛ̀ɛ pûu pón wí-sèet lɛ́ɛo jàak kwaam-rák · pai jàk mii dtɛ̀ɛ tîi nǎi

From love does grief spring, [and] about fear does love bring. For one who is wholly free from love, there is no grief; whence then fear?

รัก รัก#Thai


หัวใจ

From หัว (hǔua, “head; bulb; etc”) + ใจ (jai, “heart”). Cognate with Lao ຫົວໃຈ (hūa chai), Shan ႁူဝ်ၸႂ် (hǒ tsǎue), and Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay). Compare the literal meaning of Chinese 心頭 /心头 (xīntóu).

cog

Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay)

ดวง ดวง#Thai


ดวงใจ

From ดวง (duuang, “orb”) + ใจ (jai, “heart”).

ยอด ยอด#Thai

สุด สุด#Thai

(idiomatic, sometimes as an affectionate term of address) (to express the greatest degree: ยอด~, สุด~) dear one; darling one; cherished one; precious one.


ใจ

From Proto-Southwestern Tai *caɰᴬ², from Proto-Tai *cɤɰᴬ (“heart; breath”).
Cognate with Northern Thai ᨧᩲ, Lao ໃຈ (chai), Lü ᦺᦈ (ṫsay), Tai Dam ꪻꪊ, Shan ၸႂ် (tsǎue), Tai Nüa ᥓᥬ (tsaue), Phake ꩡၞ် (caü), Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow), Zhuang caw.
Compare to Proto-Austronesian *qaCay.

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 01:02 from the start, in ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:

ผิดที่คิดแต่จะรักษาหน้าตัวเอง ผิดที่คิดแต่จะเอาชนะคนบางคน ม้าลืมคิดถึงใจของเอ็ง

pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà rák-sǎa-nâa dtuua-eeng · pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà ao-chá-ná kon baang kon · máa lʉʉm kít-tʉ̌ng jai kɔ̌ɔng eng

[I am] at fault, that [I] only thought of saving my own face. [I am] at fault, that [I] only thought of outsmarting someone. I forgot to think about the feelings of yours.


ฤทัย

th-noun

ฤทัย • (rʉ́-tai)

rʉ́-tai (romanization)
ฤไท (alternative archaic dated obsolete)
ฤๅทัย (alternative)


เลือด

เลือด • (lʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *lɯətᴰ (“blood”). Cognate with Isan เลือด, Lao ເລືອດ (lư̄at), Northern Thai ᩃᩮᩬᩥᨯ (lɯat⁵), Khün ᩃᩮᩨ᩠ᨯ, Lü ᦵᦟᦲᧆ (loed), Tai Dam ꪹꪩꪒ (ꞌlượt), Tai Dón ꪩꪷꪒ, Shan လိူတ်ႈ (lōet), Tai Nüa ᥘᥫᥖ (loet), Aiton လိုတ် (lüt), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜄𑜫 (lüt), Bouyei liad, Zhuang lwed, Nong Zhuang lowd, Saek หล้วด.


อังกฤษ

Semi-learned borrowing from French anglais.


โสเภณี

sǒo-pee-nii (romanization)
คน (classifier)
โสภิณี (alternative obsolete)

Derived from Pali sobhiṇī (“beautiful woman”). Being a clipping of นครโสเภณี, from Pali nagarasobhiṇī (literally “beautiful woman of the city”). Cognate with Lao ໂສເພນີ (sō phē nī), Khmer សោភិនី (saophinii).

cog

Lao ໂສເພນີ (sō phē nī)


ผัดไทย

th-noun

ผัดไทย • (pàt-tai)

From ผัด (pàt, “stir-fry dish”) + ไทย (tai, “Thai”).


โลมา

Semi-learned borrowing from Malay lumba-lumba.

slbor

ปลาโลมา


วาฬ

Borrowed from Pali vāḷa (“ferine; savage”).

พาฬ พาฬ#Thai


วาฬ

ปลา ปลา#Thai


แมวน้ำ

mɛɛo-náam (romanization)
ตัว (classifier)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + น้ำ (náam, “water”); literally "water cat" or "aquatic cat".

(zoology) true seal: marine mammal of the family Phocidae.


วัว

wuua (romanization)
ตัว (classifier)
wuua (romanization)
งัว (alternative)

Compare Old Chinese 牛 (OC *ŋʷɯ). Cognate with Northern Thai ᨦᩫ᩠ᩅ, Isan งัว, Lao ງົວ (ngūa), Lü ᦷᦣ (ho) or ᦷᦇ (ngo), Tai Dam ꪉꪺ, Shan ငူဝ်း (ngó) or ဝူဝ်း (wó), Ahom 𑜆𑜥 (pū) or 𑜑𑜥 (hū).

เนื้อ เนื้อ#Thai


แมนนาที

th-noun

แมนนาที • (mɛɛn-naa-tîi)


เงือก

เงือก • (ngʉ̂ʉak)

From Proto-Tai *ŋɯəkᴰ (“crocodile”); cognate with Lao ເງືອກ (ngư̄ak), Tai Dam ꪹꪉꪀ, Shan ငိူၵ်ႈ (ngōek), Tai Nüa ᥒᥫᥐ (ngoek), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük), Nong Zhuang ngowg, Zuojiang Zhuang ngweg.
According to Pittayaporn (2009-2010:16) from Middle Chinese 鱷 (MC ngak, “crocodile”), yet Vovin (2021:113) contends that the loan direction is from Tai to Eastern Han Chinese.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük)

(Can we date this quote?), “ผูกที่ ๓”, in ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ สถาบันราชภัฏเชียงใหม่, editor, ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับเชียงใหม่ ๗๐๐ ปี, เชียงใหม่: โรงพิมพ์มิ่งเมือง, published 1995, →ISBN, page 50:

๖ วัน ๗ วัน พระญาไพดำหัวสรงเกสในแม่น้ำเชียงฅำ ยามนั้น เงือกตัว ๑ ใหย่นัก ลุกแต่เงื้อมผาออกมาชักเอาพระญาเข้าไพในเงื้อมผาที่นั้นหั้นแล ฅนทั้งหลาย เปนต้นว่า เสนาอามาจจ์ แสวงหาพระญาบ่พบไหนสักแห่ง

hòk · wan · jèt · wan · prá-yaa pai dam-hǔua-sǒng-gèet nai mɛ̂ɛ-náam chiiang-kam · yaam nán · ngʉ̂ʉak dtuua · nʉ̀ng · yài nák · lúk dtɛ̀ɛ ngʉ́ʉam pǎa ɔ̀ɔk maa chák ao prá-yaa kâo pai nai ngʉ́ʉam pǎa tîi nán hân lɛɛ · kon táng-lǎai · bpen-dtôn wâa · sěe-naa-aa-màat · sà-wɛ̌ɛng-hǎa prá-yaa bɔ̀ɔ póp nǎi sàk hɛ̀ng

[Around] six days [or] seven days [afterwards], the Lord went to wash [his] hair in the River of Chiang Kham. [At] that time, a certain crocodile, so large, coming out of an edge of a cliff, dragged the Lord away into that very edge of the cliff. All the people, such as [his] ministers [and] officers, searched for the Lord, but in no place was [he] found.

(Can we date this quote?), “ลิลิตโองการแช่งน้ำ”, in วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม ๑, 2nd edition, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1997, →ISBN, page 7:

ท้าวเสด็จเหนือวัวเผือก เอาเงือกเกี้ยวข้าง อ้างทัดจันทร์เป็นปิ่น ทรงอินทรชฎา

táao sà-dèt nʉ̌ʉa wuua pʉ̀ʉak · ao ngʉ̂ʉak gîao kâang · âang tát jan bpen bpìn · song in-trá chá-daa

The Lord goes atop a white cow, [and his] flank [he] coils a snake around. [He is] said to wear a moon as hairpin, [and he] wears the crown of In.

(archaic, mythology, literature) nāga; dragon; serpent.

(archaic, mythology, literature) malevolent creature having a snake- or crocodile-like appearance and associated with water.

2016 May 18, “ยุสร่า มาร์ดินี่ เงือกสาวผู้แหวกว่ายหนีสงครามสู่โอลิมปิกเกมส์”, in มติชน, Bangkok: มติชน, archived from the original on 2016-08-23:

yús-râa · maa-dì-nîi · ngʉ̂ʉak sǎao pûu wɛ̀ɛk-wâai nǐi sǒng-kraam sùu oo-lim-bpìk-geem

Yusra Mardini, a young mermaid who swam away from war into Olympic Games.

(zoology) (นก~) any of various birds of the family Bucerotidae.


นางเงือก

th-noun

นางเงือก • (naang-ngʉ̂ʉak) (classifier ตัว)

naang-ngʉ̂ʉak (romanization)
ตัว (classifier)

/naːŋ˧.ŋɯa̯k̚˥˩/

From นาง (naang, feminine prefix) + เงือก (ngʉ̂ʉak, “merperson”).


นาง

From Proto-Southwestern Tai *naːŋᴬ⁴ (“lady”), from Proto-Tai *naːŋᴬ (“lady”), from Old Chinese 娘 (OC *naŋ, “young woman”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ᩠ᨦ, Lao ນາງ (nāng), Lü ᦓᦱᧂ (naang), Tai Dam ꪙꪱꪉ, Shan ၼၢင်း (náang), Tai Nüa ᥘᥣᥒᥰ (läang) or ᥢᥣᥒᥰ (näang), Aiton ꩫင် (naṅ), Ahom 𑜃𑜂𑜫 (naṅ), Tày nàng. Cognate via Old Chinese: Old Khmer នាង (nāṅa, nāṅ°), nâ, nõ (“courtesy title for females”), Khmer នាង (niəng), Vietnamese nàng, Burmese နန်း (nan:).

(in combination) a prefix or suffix indicating a woman or femininity.

พระยา พระยา#Thai

(historical) a title given to the wife of a nobleman ranking below พระยา (prá-yaa).

(archaic) a title given to a female animal.

(derogatory) a title given to a woman who is considered to be disagreeable or unacceptable.

(law) a legal title which a married woman may use.

(archaic) used as a term of address to a woman.

(slang, humorous) used as a title for or term of address to anyone or anything.

(fiction, literature, etc) heroine; female protagonist; leading lady.

used to replaced the impolite อี (ii) in certain expressions.


วอลรัส

th-noun

วอลรัส • (wɔɔl-rás)


สิงโต

sǐng-dtoo (romanization)
สิงห์โต (alternative archaic dated obsolete)

Eye dialect spelling of the obsolete สิงห์โต, from สิงห์ (sǐng, “siṃha, lion-like mythological animal”) + โต (dtoo, “lion-like mythological animal”).

com

(mythology) siṃha, lion-like mythological animal.


สิงโตทะเล

Calque of English sea lion. Same as สิงโต (sǐng-dtoo, “lion”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


วิหค

th-noun

วิหค • (wí-hòk)

wí-hòk (romanization)
พิหค (alternative)

From Sanskrit विहग (vihaga, “bird”) or Pali vihaga (“idem”).


เก้าอี้

เก้าอี้ • (gâo-îi)

From Teochew 交椅 (gao1 in2). Cognate with Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī), Khmer កៅអី (kawʼəy).

cog

Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī)

ตัว ตัว#Thai


ก๋วยเตี๋ยว

th-noun

ก๋วยเตี๋ยว • (gǔai-dtǐao)

Borrowed from Teochew 粿條 /粿条 (guê² diao⁵, “ricecake strips”).

bor

ก๋วยเตี๋ยวมาแล้วจ้า!

noodle, kuy teav, a thin, flat rice noodle


เค้ก

th-noun

เค้ก • (kéek)

→ Urak Lawoi': เคก (khëk)


ระนาด

ระนาด • (rá-nâat)

(music) generic term for traditional Thai keyboard percussion instruments (most often xylophones, but also including metallophones and crystallophones).


มุก

Compare Sanskrit मुक्त (mukta, “pearl”).


มารดา

maan-daa (romanization)
มาดา (alternative)
มาตา (alternative)

From Pali mātā (“mother”). Compare Lao ມານດາ (mān dā).


พี่สาว

/pʰiː˥˩.saːw˩˩˦/

From พี่ (pîi) + สาว (sǎao). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜏𑜰𑜫 (Pi Sau).


พี่ชาย

pîi-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰiː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From พี่ (pîi) + ชาย (chaai). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜋𑜩 (pi chai).


สาว

สาว • (sǎao)

From Proto-Tai *saːwᴬ (“unmarried woman”). Cognate with Lao ສາວ (sāo), Lü ᦉᦱᧁ (ṡaaw), Tai Nüa ᥔᥣᥝᥲ (sàaw), Shan သၢဝ် (sǎao), Tai Dam ꪎꪱꪫ, Ahom 𑜏𑜧 (saw), 𑜏𑜨𑜧 (sow), 𑜏𑜧𑜤 (sawu), 𑜏𑜧𑜈𑜫 (saww), or 𑜏𑜦𑜡 (sō), Zhuang sau, Tày slao.


น้องสาว

น้องสาว • (nɔ́ɔng-sǎao)

/nɔːŋ˦˥.saːw˩˩˦/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + สาว (sǎao, “female”).

com

younger sisterกนิษฐ์กนิษฐภคินีกนิษฐาขนิษฐ์ขนิษฐาอนุช

a term of address to a young or younger woman.


น้องชาย

th-noun

น้องชาย • (nɔ́ɔng-chaai)

/nɔːŋ˦˥.t͡ɕʰaːj˧/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + ชาย (chaai, “male”). Cognate with Ahom 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜩 (nong-chai).

com

younger brotherกนิษฐ์กนิษฐภาดาน้องบ่าวภราดรภราดาอนุชา

a term of address to a young or younger man.

2017 July 15, "กล้วย ๆ ทำความสะอาด 'น้องชาย' ให้เกลี้ยง", in komchadluek.net, คมชัดลึก:
กล้วย ๆ ทำความสะอาดน้องชายให้เกลี้ยง
glûai glûai · tam-kwaam-sà-àat nɔ́ɔng-chaai hâi glîiang
It's easy to clean your willy neatly.


หลานสาว

th-noun

หลานสาว • (lǎan-sǎao)


หลานชาย

/laːn˩˩˦.t͡ɕʰaːj˧/


หลาน

From Proto-Tai *ʰlaːnᴬ (“nephew; niece; grandchild”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Khün ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Lao ຫຼານ (lān), Lü ᦜᦱᧃ (l̇aan), Tai Dam ꪨꪱꪙ, Shan လၢၼ် (lǎan), Tai Nüa ᥘᥣᥢᥴ (láan), Ahom 𑜎𑜃𑜫 (lan), Zhuang lan, Saek หล่าน. Compare Sui haanl (“grandson”).


ลูกพี่ลูกน้อง

th-noun

ลูกพี่ลูกน้อง

ลูกพี่ลูกน้อง • (lûuk-pîi-lûuk-nɔ́ɔng)

/luːk̚˥˩.pʰiː˥˩.luːk̚˥˩.nɔːŋ˦˥/

From ลูก (lûuk) + พี่ (pîi) + ลูก (lûuk) + น้อง (nɔ́ɔng).


พี่น้อง

th-noun

พี่น้อง • (pîi-nɔ́ɔng)

/pʰiː˥˩.nɔːŋ˦˥/

From พี่ (pîi, “older brother; older sister; older person”) + น้อง (nɔ́ɔng, “younger brother; younger sister; younger person”). Compare Zhuang beixnuengx.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

older and/or younger person(s), as senior and/or junior.


เหลน

From Proto-Tai *ʰlenꟲ (“great-grandchild”). Southwestern Tai languages have tone A such as Thai เหลน [leːnᴬ¹] probably due to contamination from Proto-Tai *ʰlaːnᴬ (“grandchild”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ເຫຼນ (nrē) or ເຫຼັນ (len), Lü ᦜᦲᧃ (l̇iin), Shan လိၼ် (lǐn).
In Northern Tai, cognate with Zhuang laenj.


แม่เลี้ยง

th-noun

แม่เลี้ยง • (mɛ̂ɛ-líiang) (classifier คน)

mɛ̂ɛ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/mɛː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “woman; mother”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).

com

(dialect) wealthy woman; woman in charge, woman in authority, mistress, bosslady; woman of rank, woman of distinction; influential woman.


พ่อเลี้ยง

th-noun

พ่อเลี้ยง • (pɔ̂ɔ-líiang) (classifier คน)

pɔ̂ɔ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/pʰɔː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “man; father”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).

com

(dialect) wealthy man; man in charge, man in authority, master, male boss; man of rank, man of distinction; influential man.


เลี้ยง

th-noun

เลี้ยง • (líiang)

líiang (romanization)
เฬี้ยง (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Tai *liəŋꟲ (“to raise”), from Old Chinese 養 (OC *laŋʔ, “to nourish”). Cognate with Northern Thai ᩃ᩠ᨿ᩶ᨦ, Lao ລ້ຽງ (līang), Lü ᦵᦟᧂᧉ (leng²), Shan လဵင်ႉ (lâ̰eng), Tai Nüa ᥘᥥᥒᥳ (lėng), Ahom 𑜎𑜢𑜂𑜫 (liṅ).


การทำแท้ง

ทำแท้ง ทำแท้ง#Thai


การ

From Pali kāra (“deed; service; act of mercy or worship; homage; noun suffix”) and Sanskrit कार (kāra, “making; producing; performing; action; etc.”). Cognate with Lao ການ (kān), Lü ᦂᦱᧃ (k̇aan).


นิยาย

Compare Lao ນິຍາຍ (ni nyāi), Northern Thai ᨶᩥᨿᩣ᩠ᨿ, Lü ᦓᦲᧉᦍᦻ (nii²yaay, “fiction”), Khmer និយាយ (niyiəy, “to speak; to tell”), Northern Khmer อันแย็ย (“to speak; to tell”).

cog

2 Timothy 4:4, KJV:
และเขาจะบ่ายหูจากความจริง หันไปฟังเรื่องนิยายต่าง ๆ
lɛ́ kǎo jà bàai hǔu jàak kwaam-jing hǎn bpai fang rʉ̂ʉang ní-yaai dtàang dtàang
And they shall turn away their ears from the truth, and shall be turned unto fables.

fiction: imaginative, imagined, or invented story.


พ่อมด

th-noun

พ่อมด • (pɔ̂ɔ-mót)

/pʰɔː˥˩.mot̚˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “male prefix”) + มด (mót, “person of occult knowledge; person who practices magic or sorcery”).
Compare Lao ພໍ່ມົດ (phǭ mot).

compound

2002, จิระนันท์ พิตรปรีชา, ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ:
ไม้เท้านั่น ข้าสั่งแล้วให้ริบไม้เท้าพ่อมด
máai-táo nân kâa sàng lɛ́ɛo hâi ríp máai-táo pɔ̂ɔ-mót
His staff! I told you to take the wizard's staff!


เทพยดา

th-noun

เทพยดา • (têep-pá-yá-daa) (classifier ตน or องค์)

têep-pá-yá-daa (romanization)
ตน (classifier)
องค์ (classifier)

From corruption of เทพดา (têep-pá-daa); probably influenced by เทพย (têep-pá-yá-).

เทวดา เทวดา#Thai

(somewhat archaic) Alternative form of เทวดา (tee-wá-daa)


มะลิ

มะลิ • (má-lí)

From Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មលិ (mali, “the plant Jasminum sambac”), from Sanskrit मल्लि (malli). Compare Angkorian Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មូលិះ (mūliḥ). Cognate with Modern Khmer ម្លិះ (mlih), Lao ມະລິ (ma li), Eastern Cham ꨟꨤꨪꩍ (malih).

Jasminum sambac
Jasminum sambac#Translingual

(botany) Arabian jasmine: the plant Jasminum sambac of the family Oleaceae.


กล้วยไม้

กล้วยไม้ • (glûai-máai)


ลาเวนเดอร์

ลาเวนเดอร์ • (laa-wen-də̂ə)


หัวหอม

hǔua-hɔ̌ɔm (romanization)
หัว (classifier)

/hua̯˩˩˦.hɔːm˩˩˦/

หัว (hǔua, “head”) + หอม (hɔ̌ɔm), from Khmer ក្រហម (krɑɑhɑɑm, “red”) in ខ្ទឹមក្រហម (khtœ̆mkrâhâm, “shallot, red garlic”).


หอมใหญ่

หอมใหญ่ • (hɔ̌ɔm-yài)

com

หอม (hɔ̌ɔm) + ใหญ่ (yài)


ผัก

From Proto-Tai *prakᴰ (“vegetable”). Cognate with Northern Thai ᨹᩢ᩠ᨠ, Lao ຜັກ (phak), Lü ᦕᧅ (ṗhak), Tai Nüa ᥚᥐᥴ (phák), Shan ၽၵ်း (phák), Ahom 𑜇𑜀𑜫 (phak), Zhuang byaek, Nong Zhuang pyaek, Bouyei byagt, Saek พรั๊ก.


ข่า

From Proto-Tai *xaːᴮ (“galangal”).
Cognate with Lao ຂ່າ (khā), Zhuang haq (“galangal”).


กระเทียม

th-noun

กระเทียม • (grà-tiiam)


โหระพา

Ocimum basilicum
Ocimum basilicum#Translingual


กะเพรา

กะเพรา • (gà-prao)

Compare Lao ກະເພົາ (ka phao), Khmer ម្រះព្រៅ (mrĕəh prɨw), Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว.

cog

มเรี็ยฮปเริ็ว

Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว

Ocimum tenuiflorum
Ocimum tenuiflorum#Translingual

(botany) holy basil: the plant Ocimum tenuiflorum L. of the family Labiatae.


กะเพรา

th-noun

กะเพรา • (gà-prao)

zh-l

打拋／打抛 (dǎpāo)

→ Chinese: 打拋／打抛 (dǎpāo)

ผัดกะเพรา ผัดกะเพรา#Thai

ข้าวผัดกะเพรา ข้าวผัดกะเพรา#Thai

(colloquial) clipping of ข้าวผัดกะเพรา (kâao-pàt-gà-prao)


เกลือ

th-noun

เกลือ • (glʉʉa)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *klɯəᴬ² (“salt”), from Proto-Tai *klwɯəᴬ (“salt”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩮᩬᩥᩋ, Khün ᨠᩮᩬᩨ, Yong ᨠᩮᩬᩥ, Isan เกือ or เกีย, Lao ເກືອ (kư̄a), Lü ᦵᦂᦲ (k̇oe), Tai Dam ꪹꪀ (kɨa1), Tai Dón ꪀꪷ (kə1), Shan ၵိူဝ် (kǒe), Tai Nüa ᥐᥫ (koe), Phake ကိုဝ် (küw), Ahom 𑜀𑜢𑜤𑜈𑜫 (küw), Zhuang gyu, Nong Zhuang gow, Zuojiang Zhuang gwe, Tày cưa. Compare also Lakkia kjie⁵¹.

inh+

(colloquial) worthless prize (e.g. from gacha).


ยา

From Proto-Tai *ˀjɯəᴬ (“medicine”). Cognate with Northern Thai ᩀᩣ, Lao ຢາ (yā), Lü ᦊᦱ (ẏaa), Tai Dam ꪤꪱ, Shan ယႃ (yǎa), Bouyei iel, Zhuang yw. Compare Middle Chinese 藥 (yak).


คฤหาสน์

th-noun

คฤหาสน์ • (ká-rʉ́-hàat) (classifier หลัง)

ká-rʉ́-hàat (romanization)
หลัง (classifier)

/kʰa˦˥.rɯ˦˥.haːt̚˨˩/

From คฤห (krʉ́, “house”) + อาสน์ (àat, “seat”).

com

large, stately house: mansion, manor, castle, etc.


ดาว

From Proto-Tai *t.naːwᴬ. Cognate with Lao ດາວ (dāo), Northern Thai ᨯᩣ᩠ᩅ, Lü ᦡᦱᧁ (ḋaaw), Shan လၢဝ် (lǎao), Tai Dam ꪒꪱꪫ, Tày đao, Zhuang ndaundeiq.
Compare Proto-Hlai *ɾaːw (“star”), Proto-Austronesian *qajaw (whence Paiwan qadaw (“sun, day”), Tagalog araw (“sun”), Maori ao (“daytime”)).

ดวง ดวง#Thai

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (ปลา~) starfish.

ตัว ตัว#Thai

เสือ เสือ#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (เสือ~) leopard.

ตัว ตัว#Thai

แมว แมว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (แมว~) leopard cat.

ตัว ตัว#Thai

กวาง กวาง#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (กวาง~) chital.


นางฟ้า

Compound of นาง (naang, “woman”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”). Cognate with Lao ນາງຟ້າ (nāng fā).

com+

c. 19th century, ห้องสิน, volume 1, กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา, published 1963, page 266:

เทพยดาจะพานางฟ้าลงมาชมพระที่นั่งเย็น

têep-pá-yá-daa jà paa naang-fáa long maa chom prá tîi-nâng yen

Deities would bring angels down to see the Evening Hall.

(mythology) celestial woman, as angel, goddess, etc

1914, วิเชียรปรีชา (น้อย), พระ, “พระราชพงษาวดารเหนือ”, in ประชุมพงษาวดาร, volume 1, กรุงเทพฯ: โบราณคดีสโมสร, page 70:

เขาก็เล่าฦๅว่าลูกสาวพระยาอู่ทองมีผู้หนึ่งงามดังนางฟ้า

kǎo gɔ̂ lâo-lʉʉ wâa lûuk-sǎao prá-yaa ùu-tɔɔng mii pûu nʉ̀ng ngaam dang naang-fáa

Then they rumoured that Phraya Uthong had one daughter [and she was] comely as an angel.

(figurative) angel (woman who is kind, pure, or beautiful)


นม

Cognate with Northern Thai ᨶᩫ᩠ᨾ, Lao ນົມ (nom), Lü ᦓᦳᧄ (num), Shan ၼူမ်း (núum), Tai Dam ꪶꪙꪣ, Ahom 𑜃𑜤𑜪 (nuṃ), Zhuang noemz.

น้ำ น้ำ#Thai

เต้า เต้า#Thai

แม่ แม่#Thai

พระ พระ#Thai


ศรี

From Sanskrit श्री (śrī, “wealth; goddess of wealth, that is, Lakṣmī”); possibly via Old Khmer śrī, śri, śrīya, srī, srīya, sri, sriya, siri, sī, si, sīya, siya, se (“beauty, splendor, radiance, glory, majesty, etc; also used as an honorific headword”). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).
Compare Pali siri (“idem”), from which Thai สิริ (sì-rì) was derived.

bor

(elegant) glory; honour; splendor; prosperity; thriving; flourishment.

(elegant) used as an honorific headword or title.


ศรี

sǐi (romanization)
สรี (alternative obsolete)
สรีย (alternative obsolete)
สรีย์ (alternative obsolete)

From Middle Khmer ស្រី (srī), ស្រីយ (srīya), ស្រិយ (sriya), ឝ្រី (śrī), ឝ្រិ (śri), ឝ្រីយ (śrīya, “woman”), from Sanskrit स्त्री (strī). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).


ศรี

Semi-learned borrowing from Malay sirih (“betel; betel leaf”).

slbor

พระ พระ#Thai


วุ้นเส้น

wún-sên (romanization)
เส้น (classifier)

From วุ้น (wún, “agar; gelatin”) + เส้น (sên, “line”).

com

glass noodles; cellophane noodles; vermicelli.


โจ๊ก

th-noun

โจ๊ก • (jóok)

Semi-learned borrowing from Cantonese 粥 (zuk1) or Hakka 粥 (chuk, “rice porridge”).


โจ๊ก

th-noun

โจ๊ก • (jóok)

ตัว ตัว#Thai

(colloquial) (ตัว~) joker, comedian; jokester, prankster; clown.

๓

ตัว ตัว#Thai

(slang, sometimes considered derogatory and offensive) (ตัว~) funny person.


โจ๊ก

โจ๊ก • (jóok)


ผัดซีอิ๊ว

ผัดซีอิ๊ว • (pàt-sii-íu)

From ผัด (pàt, “stir-fry: stir-fried dish”) + ซีอิ๊ว (sii-íu, “soy sauce”).

com

เส้นใหญ่ เส้นใหญ่#Thai

phat si-io, a dish of noodles, often the broad noodles called เส้นใหญ่ (sêen-yài), stir-fried with soy sauce, egg, meat, and sliced kailan.

th:ผัดซีอิ๊ว


กะทิ

th-noun

กะทิ • (gà-tí)


ลาบ

ลาบ • (lâap)

lap: a dish of minced meat mixed with such ingredients as lime juice, chilies, fish sauce, etc, served with fresh vegetables and herbs.


เต้าหู้

เต้าหู้ • (dtâo-hûu)

desc

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

Borrowed from Teochew 豆腐 (dao7 hu7, “tofu”). Cognate with Khmer តៅហ៊ូ (tawhuu).


ต้มยำ

→ English: tom yam / tom yum

→ Chinese: 冬蔭 /冬荫 (dōngyīn)

→ Japanese: トムヤム

→ Korean: 똠얌 (ttomyam)

tom yam, spicy lemongrass soup, hot and sour soup.


มะม่วง

th-noun

มะม่วง • (má-mûuang)

From the elision of หมากม่วง (màak-mûuang, “mango”).


ส้มตำ

From ส้ม (sôm, “sour”) + ตำ (dtam, “to pound; pounded food”).


พะแนง

th-noun

พะแนง • (pá-nɛɛng)

pá-nɛɛng (romanization)
ผะแนง (alternative)
พแนง (alternative)
แพนง (alternative)

/pʰa˦˥.nɛːŋ˧/

Unknown, some have linked it to be a loan word from Malay panggang (“to grill; grilled”), although this is doubtful, judging by the consonants. First attested in 1890 as a type of "grilled chicken" (see also at the Wikipedia article).

dry curry (thickened spicy Thai curry with large pieces of roast chicken, pork or beef).


มะนาว

má-naao (romanization)
มนาว (alternative obsolete)


ข้าวต้ม

ข้าวต้ม • (kâao-dtôm)

From ข้าว (kâao, “rice”) + ต้ม (dtôm, “to boil”); literally "boiled rice".

com

a dessert of glutinous rice with a filling, wrapped with leaves and steamed or boiled.


ทอดมัน

th-noun

ทอดมัน • (tɔ̂ɔt-man)

ทอด (tɔ̂ɔt, “to fry”) + มัน (man, “fat; oil; oily”).

com

พริกแกง พริกแกง#Thai

deep-fried patty of pounded meat, usually fish or prawn, mixed with the chili paste พริกแกง.


ข้าวเหนียว

th-noun

ข้าวเหนียว • (kâao-nǐao)

From ข้าว (kâao, “rice”) + เหนียว (nǐao, “glutinous”). Compare Lao ເຂົ້າໜຽວ (khao niāu), Shan ၶဝ်ႈၼဵဝ် (khāo nǎeo).

compound

th:ข้าวเหนียว


หมี่กรอบ

th-noun

หมี่กรอบ • (mìi-grɔ̀ɔp)

/miː˨˩.krɔːp̚˨˩/

From หมี่ (mìi, “rice vermicelli”) + กรอบ (grɔ̀ɔp, “crispy”).

com

mi krop, a dish of deep-fried rice vermicelli stir-fried with a paste made from palm sugar, tomato sauce, fish sauce, bitter orange juice, tamarind juice, pickled garlic juice, sliced shallots, and others, served with mung bean sprouts and others, topped with sliced bitter orange peels.


ราดหน้า

th-noun

ราดหน้า • (râat-nâa)

From ราด (râat, “to flood; to pour; etc”) + หน้า (nâa, “face; top; etc”); literally "to pour on the face".

com

rat na: a Thai noodle dish consisting of stir-fried noodles over which a thick sauce is poured.

(slang) money shot; the discharge of semen on the partner's body, especially on the face.


ส้มจี๊ด

th-noun

ส้มจี๊ด • (sôm-jíit)


มัสมั่น

มัสมั่น • (mát-sà-màn)

mát-sà-màn (romanization)
มาชะแมน (alternative)

→ English: massaman / masaman / mussamun

Semi-learned borrowing from Classical Persian مسلمان (musalmān, “Muslim”), from Arabic مُسْلِم (muslim, “Muslim”). Doublet of มุสลิม (mút-sà-lim).

slbor

แกง แกง#Thai

(แกง~) a rich, mild Thai curry, made from meat, coconut milk, tamarind sauce, palm sugar, peanuts or cashews, cinnamon, and other spices.


ต้มข่า

th-noun

ต้มข่า • (dtôm-kàa)

tom kha (spicy chicken curry in coconut milk with galangal root)


ทุเรียน

ทุเรียน • (tú-riian)

Semi-learned borrowing from Malay durian, from Proto-Malayic *duri-an, from Proto-Malayo-Polynesian *duʀi-an.


อิกัวนา

ì-guua-nâa (romanization)
ตัว (classifier)

From English iguana, from Spanish iguana, from Taíno *iwana.


ยิปซัม

th-noun

ยิปซัม • (yíp-sâm)


อะลูมิเนียม

อะลูมิเนียม • (à-luu-mí-niiam)

à-luu-mí-niiam (romanization)
อลูมิเนียม (alternative nonstandard)

aluminum (Chemical element: Al, atomic number 13)

th:อะลูมิเนียม


มะกรูด

มะกรูด • (má-grùut)

Citrus hystrix
Citrus hystrix#Translingual


ข้าวหอมมะลิ

ข้าวหอมมะลิ • (kâao-hɔ̌ɔm-má-lí)

English: hom mali rice

/kʰaːw˥˩.hɔːm˩˩˦.ma˦˥.liʔ˦˥/

From ข้าว (kâao, “rice”) + หอม (hɔ̌ɔm, “fragrant”) + มะลิ (má-lí, “jasmine”), literally “jasmine-fragrant rice”.

com

th:ข้าวหอมมะลิ


บาป

th-noun

บาป • (bàap)

From Sanskrit पाप (pāpa, “sin”) or Pali pāpa (“sin”). Compare Lao ບາບ (bāp), Lü ᦢᦱᧇ (ḃaab).

2018, เบื้องหลังภาพประวัติศาสตร์ และคำปฏิเสธอย่างนุ่มนวลของพระนารายณ์, Thai Rath; quotation from บุพเพสันนิวาส (Love Destiny), Episode 10
ทุกศาสนาสอนให้คนทำความดี เกรงบาป บำเพ็ญบุญ พระเจ้าแผ่นดินที่ปกครองคนมีศาสนา มิว่าจะเป็นศาสนาใดย่อมปกครองง่ายกว่าคนมิมีศาสนา
túk sàat-sà-nǎa sɔ̌ɔn hâi kon tam kwaam dii · greeng bàap · bam-pen bun · prá-jâao pɛ̀n-din tîi bpòk-krɔɔng kon mii sàat-sà-nǎa · mí wâa jà bpen sàat-sà-nǎa dai yɔ̂m bpòk-krɔɔng ngâai gwàa kon mí mii sàat-sà-nǎa
Every religion teaches people to do good, fear sin and do merit. A ruler who governs a country with a religion ― a religion of any kind ― governs it easier than a country without a religion.


ทัศนคติ

ทัศนคติ • (tát-sà-ná-ká-dtì)


สถานการณ์

สถานการณ์ • (sà-tǎa-ná-gaan)


มโนทัศน์

มโนทัศน์ • (má-noo-tát)

มโน (má-noo, “heart, mind”) + ทัศน์ (“view, sight”)


เอกภาพ

th-noun

เอกภาพ • (èek-gà-pâap)

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.pʰaːp̚˥˩/

เอก (èek, “one”) + ภาพ (pâap, “image; condition”), from Sanskrit एकभाव (ekabhāva, “oneness”)


จริยธรรม

th-noun

จริยธรรม • (jà-rí-yá-tam)

From จริย + ธรรม (tam). Cognate with Lao ຈະລິຍະທຳ (cha li nya tham).

com

จริย + ธรรม (tam)


คำเชื่อม

th-noun

คำเชื่อม • (kam-chʉ̂ʉam)

/kʰam˧.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


ดอกเบี้ย

ดอกเบี้ย • (dɔ̀ɔk-bîia)

/dɔːk̚˨˩.bia̯˥˩/

compound

ดอก (dɔ̀ɔk) + เบี้ย (bîia)

(finance) interest (a sum paid or charged for the use of money, for borrowing money, etc.).


สำนึก

th-noun

สำนึก • (sǎm-nʉ́k)

From Khmer សំណឹក (sɑmnək); cognate with Lao ສຳນຶກ (sam nưk).


ยุคสำริด

ยุคสำริด • (yúk-sǎm-rít)


สาม

สาม • (sǎam)

From Proto-Tai *saːm (“three”), from Middle Chinese 三 (MC sam, “three”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨾ, Lao ສາມ (sām), Lü ᦉᦱᧄ (ṡaam), Tai Dam ꪎꪱꪣ, Shan သၢမ် (sǎam), Tai Nüa ᥔᥣᥛᥴ (sáam), Ahom 𑜏𑜪 (saṃ), Bouyei saaml, Zhuang sam.


สี่

From Proto-Tai *siːᴮ (“four”), from Middle Chinese 四 (MC sijH, “four”), from Proto-Sino-Tibetan *pV-lij (“four”). Cognate with Northern Thai ᩈᩦ᩵, Lao ສີ່ (sī), Lü ᦉᦲᧈ (ṡii¹), Tai Dam ꪎꪲ꪿, Shan သီႇ (sìi), Tai Nüa ᥔᥤᥱ (sǐ), Ahom 𑜏𑜣 (sī), Bouyei sis, Zhuang seiq.

cog

Lü ᦉᦲᧈ (ṡii¹)


เจ็ด

th-noun

เจ็ด • (jèt)

From Proto-Tai *cetᴰ (“seven”), from Middle Chinese 七 (MC tshit, “seven”). Cognate with Southern Thai เจ็๋ด, Isan เจ็ด, Lao ເຈັດ (chet), Northern Thai ᨧᩮᩢ᩠ᨯ (cet¹), Khün ᨧᩮ᩠ᨯ (cet⁴), Lü ᦵᦈᧆ (ṫsed), Tai Dam ꪹꪊꪸꪒ (chết), Tai Dón ꪊꪸꪒ, Shan ၸဵတ်း (tsáet), Tai Nüa ᥓᥥᥖᥱ (tsět), Ahom 𑜋𑜢𑜄𑜫 (chit), Phake ꩡိတ် (cit), Bouyei xadt, Zhuang caet, Nong Zhuang jiat.


แปด

แปด • (bpɛ̀ɛt)

From Proto-Tai *peːtᴰ (“eight”), from Middle Chinese 八 (MC peat, “eight”). Cognate with Tai Dam ꪵꪜꪒ, Northern Thai ᨸᩯ᩠ᨯ, Lao ແປດ (pǣt), Lü ᦶᦔᧆᧈ (ṗaed¹), Shan ပႅတ်ႇ (pèt), Tai Nüa ᥙᥦᥖᥱ (pǎet), Ahom 𑜆𑜢𑜄𑜫 (pit), Bouyei beedt, Zhuang bet.

cog

Lü ᦶᦔᧆᧈ (ṗaed¹)

ร้อยแปด

rɔ́ɔi-bpɛ̀ɛt


เก้า

th-noun

เก้า • (gâao)

From Proto-Tai *kɤwꟲ (“nine”), from Middle Chinese 九 (MC kjuwX, “nine”), from Old Chinese 九 (OC *kuʔ), from Proto-Sino-Tibetan *d/s-kəw. Cognate with Northern Thai ᨠᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເກົ້າ (kao), Lü ᦂᧁᧉ (k̇aw²), Tai Dam ꪹꪀ꫁ꪱ, Shan ၵဝ်ႈ (kāo), Tai Nüa ᥐᥝᥲ (kàw), Ahom 𑜀𑜧 (kaw), Bouyei guz, Zhuang gouj, Saek กู̂.

cog

Lü ᦂᧁᧉ (k̇aw²)


สิบ

From Middle Chinese 十 (MC dzyip, “ten”). Cognate with Northern Thai ᩈᩥ᩠ᨷ, Lao ສິບ (sip), Lü ᦉᦲᧇ (ṡiib), Tai Dam ꪎꪲꪚ, Shan သိပ်း (síp), Tai Nüa ᥔᥤᥙᥴ (síp), Ahom 𑜏𑜢𑜆𑜫 (sip), Bouyei xib, Zhuang cib, Saek ซิ̄บ.


หมี

From Proto-Tai *ʰmwɯjᴬ (“bear”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩦ, Lao ໝີ (mī), Lü ᦖᦲ (ṁii), Tai Dam ꪢꪲ, Shan မီ (mǐi), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zhuang mui, Nong Zhuang mue, Bouyei moil. Compare Proto-Austronesian *Cumay (“bear”) (whence Paiwan cumay). Old Chinese 羋 (OC *meʔ) was probably borrowed from a Kra-Dai language.


หิน

From Proto-Tai *triːlᴬ (“stone”). Cognate with Northern Thai ᩉᩥ᩠ᨶ, Lao ຫີນ (hīn), Lü ᦠᦲᧃ (ḣiin), Tai Dam ꪬꪲꪙ, Shan ႁိၼ် (hǐn), Tai Nüa ᥞᥤᥢᥴ (hín), Ahom 𑜍𑜢𑜃𑜫 (rin), Zhuang rin, Saek หรี่น.


หัว

th-noun

หัว • (hǔua)

hǔua (romanization)
หวว (alternative obsolete)
หวัว (alternative)

Pittayaporn (2009) reconstructed Proto-Tai *truəᴬ (“head”) while noting that it might in fact be a post-Proto-Tai loanword.
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩫ, Lao ຫົວ (hūa), Lü ᦷᦠ (ḣo), Tai Dam ꪬꪺ, Shan ႁူဝ် (hǒ), Tày thua, Ahom 𑜑𑜥 (hū) or 𑜍𑜥 (rū) or 𑜍𑜤𑜈𑜫 (ruw).
In other Tai, Zuojiang Zhuang hu (Ningming and Longzhou dialects) or vuo (Daxin dialect).
Compare Chinese 頭 (MC duw).

หัว หัว#Thai

(anatomy) the upper part of the body. (Classifier: หัว)

หัว หัว#Thai

ยอด ยอด#Thai

top; peak; summit. (Classifiers: หัว or ยอด)

front; forepart; foremost part; beginning part; initial part; upper part.

head:
(colloquial) intelligence; wisdom.

หัว หัว#Thai

circle part of a Thai letter, that is the start point to write the letter. (Classifier: หัว)

หัว หัว#Thai

head:
head side of a coin. (Classifier: หัว)

หัว หัว#Thai

bulb, tuber, or similar object. (Classifier: หัว)


หลัก

หลัก • (làk)

From Proto-Tai *ʰlakᴰ (“stake”). Cognate with Lao ຫຼັກ (lak), Northern Thai ᩉᩖᩢᨠ, Lü ᦜᧅ (l̇ak), Shan လၵ်း (lák), Ahom 𑜎𑜀𑜫 (lak), Saek ลั๊ก.


หน้า

หน้า • (nâa)

From Proto-Tai *ʰnaːᶜ (“face”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ, Lao ໜ້າ (nā), Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²), Tai Dam ꪘ꫁ꪱ, Tai Dón ꪘꪱꫂ, Tày nả, Shan ၼႃႈ (nāa), Tai Nüa ᥘᥣᥲ (làa) or ᥢᥣᥲ (nàa), Ahom 𑜃𑜠 (na) or 𑜃𑜡 (nā), Zhuang naj. Compare Proto-Be *naːᴮꟲ¹, whence Lingao na³.
Compare also Burmese နှာ (hna).

cog

Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²)


นามธรรม

something not directly perceivable by the senses.


รูปธรรม

something which can be directly perceived by the senses.


อุทาน

th-noun

อุทาน • (ù-taan)


สรรพนาม

From Sanskrit सर्वनामन् (sarvanāman, “pronoun”). Equivalent to สรรพ (sàp, “all; entire; whole; every”) + นาม (naam, “name; noun”).


วิเศษณ์

th-noun

วิเศษณ์ • (wí-sèet)

From Sanskrit विशेषण (viśeṣaṇa, “qualifying; distinguishing; adjective; adverb”). Cognate with Khmer វិសេសន (viseesaʼnaʼ), Lao ວິເສດ (wi sēt).

der

กริยาวิเศษณ์

(grammar) (คำ~) modifier e.g. adjective, adverb.


วง

From Old Khmer វាង៑ (vāṅ), វាង្ង៑ (vāṅṅ), វង៑ (vaṅ, “enclosure; citadel, fort, fortress, stronghold; palace; to encircle, to enclose, to surround; to bar, to block; to screen, to shield; etc”), from Proto-Mon-Khmer *wa(a)ŋ (“enclosure”). Cognate with Khmer វង់ (vŭəng), Lao ວົງ (wong). Doublet of วัง (wang) and เวียง (wiiang).

doublet

round or roundish figure: circle, ring, egg, etc.

anything in such shape: band, loop, hoop, disk, halo, etc.

group of people associating closely: circle, ring, band, troop, party, coterie, etc.


ปรอท

th-noun

ปรอท • (bpà-rɔ̀ɔt)

/pa˨˩.rɔːt̚˨˩/

From Pali pārada (“mercury”) or Sanskrit पारद (pārada, idem); possibly via Old Khmer paraṭta (idem). Cognate with Modern Khmer បារត (baarɑɑt).

เทอร์โมมิเตอร์ เทอร์โมมิเตอร์#Thai

อัน อัน#Thai

(colloquial) Synonym of เทอร์โมมิเตอร์ (təə-moo-mí-dtə̂ə, “thermometer”) (Classifier: อัน).

เทอร์โมมิเตอร์

พระ พระ#Thai

(pathology, of a royal person) (พระ~) fever.

ไวเป็นปรอท

(figurative) used to describe a very quick movement.


สำริด

สำริด • (sǎm-rít)


อุทยาน

From Sanskrit उद्यान (udyāna, “garden; park”); possibly via Old Khmer udyāna (“park; pleasance”). Compare Modern Khmer ឧទ្យាន (ʼuttyiən).

der

อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

อุทยานผีเสื้อกรุงเทพฯ

อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย


อธิษฐาน

th-noun

อธิษฐาน • (à-tít-tǎan)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/

From Sanskrit अधिष्ठान (adhiṣṭhāna, “benediction”).


ไมตรี

From Sanskrit मैत्री (maitrī, “friendship”).


ขี้

From Proto-Tai *C̬.qɯjꟲ (“excrement”).
In Southern Tai, cognate with Northern Thai ᨡᩦ᩶, Lao ຂີ້ (khī), Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²), Shan ၶီႈ (khīi), Ahom 𑜁𑜣 (khī).
In Northern Tai, cognate with Zhuang haex, Saek ไกฺ.
Possibly cognate with Proto-Austronesian *Caqi (whence Paiwan tsaqi, Malay tahi, Malagasy tay).
Also possibly cognate with Chinese 屎 (shǐ, “excrement”); Modern Thai ขี้ (kîi) was considered cognate with Middle Chinese 屎 (MC śi) by Manomaivibool (1975) and Old Chinese 屎 (OC qhji') by Gong (2002).
Bauer (1996) pointed out that khV ("excrement") is quite widespread in Cantonese 𡲢 (ke¹, “poop”), Tai (e.g. Thai ขี้ (kîi)) and Tibeto-Burman (e.g. Zaiwa kʰji²¹, Burmese ချေး (hkye:, “shit”) and Lashi kʰjei⁵⁵) in focusing on modern lexical forms instead of proto forms. Paul Benedict criticized that the lexical forms Bauer had pulled together as the "same" word were really just "looklike". Bauer rebutted that it is highly unlikely that the phenomenon of simple coincidence explains the occurrence of so many phonosemantically similar (and identical) forms in so many different languages.
Compare Sui ggeex, Proto-Kra *kaiꟲ and Proto-Hlai *ɦaːjʔ (whence haːj³ in most modern dialects).

cog

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

Coordinate term: เยี่ยว (yîao)

(vulgar, sometimes offensive) shit (faeces)

(colloquial) any dirty substance, unwanted substance, or waste matter discharged from or found on the body, as scurf, snot, earwax, etc.


ร้า

อีร้า อีร้า#Thai

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) fish preserved with salt, pickled fish preserved in brine


จีน

Possibly from Sanskrit चीन (cīna) or Pali cīna, ultimately from Old Chinese 秦 (OC *zin).

ชาว ชาว#Thai

ภาษา ภาษา#Thai

จีน จีน#Thai

ขวัญอ่อน ขวัญอ่อน#Thai

ลั่น ลั่น#Thai

ถัน ถัน#Thai

ขิม ขิม#Thai

เล็ก เล็ก#Thai

a type of traditional Thai songs, as จีนขวัญอ่อน (jiin-kwǎn-ɔ̀ɔn), จีนลั่นถัน (jiin-lân-tǎn), จีนขิมเล็ก (jiin-kǐm-lék), etc.


ขนม

th-noun

ขนม • (kà-nǒm)

th:พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ

Uncertain. Suggested by Charatphon Patiyan to be from ข้าว (kâao, “rice”) + หนม (nǒm, “sweet”). Compare Lao ເຂົ້າໜົມ (khao nom)
Possibly related to Old Chinese 粔籹 (OC *ɡaʔ naʔ), a delicacy from the state of Chu.


เบื้อง

th-noun

เบื้อง • (bʉ̂ʉang)

From Proto-Tai *C̥.bɯəŋꟲ (“side”). Cognate with Lao ເບື້ອງ (bư̄ang), Zhuang mbiengj, Tày bưởng.


เบื้อง

เบื้อง • (bʉ̂ʉang)

a kind of dessert like thin and crispy crepe


ขนมจีน

Phono-semantic matching of Mon ခၞံ (hənɔm, “noodles”) + စိန် (cin, “to be cooked”). By surface analysis, ขนม (kà-nǒm) + จีน (jiin).

surface analysis

น้ำยา น้ำยา#Thai

khanom chin, a noodle made from fermented rice which is boiled and then extruded through a sieve into boiling water, often served with the soup น้ำยา (nám-yaa).

th:ขนมจีน (อาหารไทย)


ดนตรี

From Sanskrit तन्त्री (tantrī, “lute”). Compare Lao ດົນຕີ (don tī) or ດົນຕຣີ (don trī) and Khmer តន្ត្រី (dɑɑntrəy).

ดนตรีคันทรี


อูฐ

From Sanskrit उष्ट्र (uṣṭra, “camel”).
Compare Lao ອູດ (ʼūt), Tai Dam ꪯꪴꪒ.


ทวีป

th-noun

ทวีป • (tá-wîip)

Borrowed from Sanskrit द्वीप (dvīpa, “continent; island”). Compare Khmer ទ្វីប (tviip); Lao ທະວີບ (tha wīp); Old Javanese dwīpa; Pali dīpa.

bor

(archaic)
land; region; realm; territory.


อักษร

th-noun

อักษร • (àk-sɔ̌ɔn)

àk-sɔ̌ɔn (romanization)
อักสร (alternative archaic dated obsolete)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

/ʔak̚˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥./

From Sanskrit अक्षर (akṣara, “letter”). Doublet of อักขระ (àk-kà-rà). Compare Lao ອັກສອນ (ʼak sǭn), Khmer អក្សរ (ʼaksɑɑ) and Burmese အက္ခရာ (akhka.ra).


โสม

โสม • (sǒom)

sǒom (romanization)
โสรม (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit सोम (soma, “soma plant; a kind of boiled vine from Vedic India, made from the plant soma, drunk as medicine and offered to gods; also associated with the moon after the Vedic period”). Cognate with Old Khmer soma°; Modern Khmer សោម (saom).

bor

(botany) Jewels of Opar, flameflower (Talinum paniculatum, family Portulacaceae)

(botany) sweetheart (Talinum fruticosum, family Portulacaceae).

(botany) any of the various plants of the genus Panax (family Araliaceae).

(Hinduism) a kind of beverage made from the juice of an ivy plant mixed with clarified butter, traditionally offered to Indra and other gods.

(figurative, elegant) alcoholic beverage; intoxicating beverage.

a type of ghost which guards a treasure trove.


อสูร

th-noun

อสูร • (à-sǔun)

/ʔa˨˩.suːn˩˩˦/

ส่วนราชสมบัติกรุงอุชชยินีซึ่งว่างผู้ปกครองนั้นก็ร้อนถึงพระอินทร์ตามเคย พระอินทร์ตรัสให้อสูรตนหนึ่งชื่อ ปัถพีบาล ลงมาป้องกันกรุงอุชชยินีมิให้มีภัยมาถึง

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, →ISBN, page 9:

The vacancy of the throne of Ujjayini troubled the god Indra as usual. Indra told an asura, called the Earth Protector, to descend to the Ujjayini Kingdom and guard her from whatever peril that might arrive.

sùuan râat-chá-sǒm-bàt grung ùt-chá-yí-nii sʉ̂ng wâang pûu-bpòk-krɔɔng nán gɔ̂ɔ rɔ́ɔn-tʉ̌ng prá-in dtaam kəəi prá-in dtràt hâi à-sǔun dton nʉ̀ng chʉ̂ʉ bpàt-tà-pii-baan long maa bpɔ̂ng-gan grung ùt-chá-yí-nii mí hâi mii pai maa tʉ̌ng

(Buddhism, Hinduism) asura; māra; rākṣasa; yakṣa.

2001, สุธี แสงเสรีชน, ทายาทอสูร:
ค่ำคืนที่ไร้ดวงดาวเมฆดำครอบคลุมนภา กลิ่นอายอสูรกระจายอยู่ในความมืดมัวหม่น
kâm-kʉʉn tîi rái duuang-daao mêek dam klɔ̂ɔp-klum ná-paa · glìn-aai à-sǔun grà-jaai yùu nai kwaam-mʉ̂ʉt muua-mòn
On this starless night when the sky is completely covered with dark clouds, the vapours of a devil are sensible everywhere in the darkness.

1991, ธานี พูนสุวรรณ, อสูรและโฉมงาม:
แน่นอนดังแสงทอง ส่องประกายยามเช้า คือเรื่องในนิทาน เพลงขับขานครั้งเก่า อสูรและโฉมงาม
nɛ̂ɛ-nɔɔn dang sɛ̌ɛng tɔɔng · sɔ̀ng bprà-gaai yaam cháao · kʉʉ rʉ̂ʉang nai ní-taan · pleeng kàp-kǎan kráng gào · à-sǔun lɛ́ chǒom ngaam
Certain as the sun rising in the east. Tale as old as time. Song as old as rhyme. Beauty and the beast.

(mythology) malevolent or dangerous and fearsome creature: demon, devil, monster, etc.

(figurative) brutal, fearsome, or hideous person.


สันสกฤต

สันสกฤต • (sǎn-sà-grìt)

From Sanskrit संस्कृत (saṃskṛta, “perfected”).

der

ภาษาสันสกฤต

ภาษา ภาษา#Thai


ดินสอ

th-noun

ดินสอ • (din-sɔ̌ɔ)

ดิน (din, “soil”) + สอ (sɔ̌ɔ, “white”). In ancient times, people used white "ดินสอ" (marl, that is now called ดินสอพอง) to write on slate. Later, western traders brought graphite sticks to write on paper. Therefore, the graphite sticks are called "ดินสอ" as well.

แท่ง แท่ง#Thai

(classifier แท่ง) pencil, especially black one.


ปากกา

From ปาก (bpàak, “mouth”) + กา (gaa, “crow”); literally "crow mouth". Compare Lao ປາກກາ (pāk kā), Khmer ប៉ាកកា (paakkaa).
Semantically, compare Chinese 鴉嘴筆 /鸦嘴笔 (yāzuǐbǐ, “ruling pen”, literally “crow-mouth pen”), Japanese 烏口 (karasuguchi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), Korean 가막부리 (gamakburi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), 오구 (ogu, “ruling pen”, literally “crow mouth”).

cog

ด้าม ด้าม#Thai

(classifier ด้าม) pen: instrument for writing or drawing with ink or similar substance.

ตัว ตัว#Thai

(classifier ตัว) fastener, as clothes peg.


ยางลบ

From ยาง (yaang, “rubber”) + ลบ (lóp, “to delete”); literally "deletion rubber".

compound

rubber: device for erasing marks made with pen, pencil, etc.


ไม้บรรทัด

th-noun

ไม้บรรทัด • (mái-ban-tát) (classifier เล่ม or อัน)

mái-ban-tát (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

From ไม้ (máai, “strip”) + บรรทัด (ban-tát, “to line; to rule; etc.”); literally "ruling strip". Compare Lao ໄມ້ບັນທັດ (mai ban that).

compound

ruler: strip used for drawing lines, measuring, etc.


ไม้

th-noun

ไม้ • (máai)

From Proto-Tai *mwajꟲ (“tree; wood”). Cognate with Northern Thai ᨾᩱ᩶, Lao ໄມ້ (mai), Lü ᦺᦙᧉ (may²), Tai Dam ꪼꪣ꫁, Tai Dón ꪼꪝꫂ, Shan မႆႉ (mâ̰i), Tai Nüa ᥛᥭᥳ (mȧy), Aiton မႝ (may), Ahom 𑜉𑜩 (may), Zhuang faex, Nong Zhuang maex, Saek ไม.

trunk of a tree: wood, timber, lumber, log, etc.

narrow or long piece of wood or similar object: skewer, stick, staff, pole, rod, wand, etc.

(figurative, chiefly in combination) hand; arm.

used as a title for some of the above nouns.


กระดาษ

grà-dàat (romanization)
แผ่น (classifier)

→ Northern Thai: ᨠᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᨯᩣ᩠ᩇ

→ Lao: ກະດາດ (ka dāt)

desc

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad)

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad), ᦂᦰᦡᦱᧆ (k̇!ḋaad) (possibly)

→ Southern Thai: ด๋าด

Uncertain. Compare Portuguese cartas, cartaz; Malay kertas (from Arabic قَرْطَاس (qarṭās)); and Khmer ក្រដាស (krɑɑdaah).


หนังสือ

th-noun

หนังสือ • (nǎng-sʉ̌ʉ) (classifier เล่ม or ฉบับ)

nǎng-sʉ̌ʉ (romanization)
เล่ม (classifier)
ฉบับ (classifier)

→ Lao: ໜັງສື (nang sư̄)

→ Lü: ᦐᧂᦉᦹ (ṅangṡue)

desc

→ Gong: นังซือํ

→ Gong: นังซือํ

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From หนัง (nǎng, “peel; skin; etc”) + สือ (sʉ̌ʉ, “character; letter; script; etc”); literally “skin of letters”, referring to a piece of skin on which something is written.

com

สัญญานี้ต้องทำเป็นหนังสือ

นักเรียนอ่านหนังสืออยู่

knowledge, especially one derived from a book or books.


สมุด

Compare Burmese စာအုပ် (caup, “book”). Cognate with Lao ສະມຸດ (sa mut), Northern Thai ᩈ᩠ᨾ᩻ᩩᨯ, ᩈ᩠ᨾᩩᨯ.


ห้องเรียน

th-noun

ห้องเรียน • (hɔ̂ng-riian) (classifier ห้อง)

hɔ̂ng-riian (romanization)
ห้อง (classifier)

ห้อง (hɔ̂ng, “room”) + เรียน (riian, “to study”).


ห้อง

From Proto-Southwestern Tai *ʰrɔːŋꟲ (“room; compartment; space”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩬ᩶ᨦ, Lao ຫ້ອງ (hǭng), Shan ႁွင်ႈ (hāung), Tai Dam ꪬ꫁ꪮꪉ, Tai Nüa ᥞᥩᥒᥲ (hòang), Phake ꩭွင် (hoṅ), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ) or 𑜑𑜨𑜂𑜫 (hoṅ).


หนังสือเรียน

th-noun

หนังสือเรียน • (nǎng-sʉ̌ʉ-riian)

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.ria̯n˧/

From หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”) + เรียน (riian, “to study”).


กระดานดำ

th-noun

กระดานดำ • (grà-daan-dam) (classifier แผ่น)

grà-daan-dam (romanization)
แผ่น (classifier)

Calque of English blackboard. Same as กระดาน (grà-daan) + ดำ (dam). Cognate with Lao ກະດານດໍາ (ka dān dam).


กระดาน

grà-daan (romanization)
ขดาน (alternative)

Extended from ขดาน (kà-daan), from Old Khmer ខ្តារ៑ (khtār).

แผ่น แผ่น#Thai

แผ่น แผ่น#Thai

(colloquial) (classifier แผ่น) board for writing, drawing, etc, as slate, chalkboard, markerboard, etc.

(slang, sometimes offensive) flat chest; flat-chested woman.


ม่วง

From Proto-Tai *mwɯːŋᴮ. Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Khün ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Lao ມ່ວງ (mūang), Lü ᦷᦙᧂᧈ (mong¹), Tai Dam ꪣ꪿ꪺꪉ, Tày muô̱ng.

(สี~) the colour of mango leaves: purple, violet, or the like.

ผ้า ผ้า#Thai

(ผ้า~) loincloth traditionally worn by noblemen, often purple or bluish in colour.


ม่วง

เรือ เรือ#Thai

(เรือ~) a type of dugout barge traditionally used by wealthy persons.


ส้ม

From Proto-Tai *sɤmꟲ (“sour”). Cognate with Lao ສົ້ມ (som), Shan သူမ်ႈ (sūum), Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²), Tai Dam ꪶꪎ꫁ꪣ, Ahom 𑜏𑜤𑜪 (suṃ), Zhuang soemj. Compare Middle Chinese 酸 (MC swan, “sour”) and Proto-Malayo-Polynesian *qaləsəm (whence Malay asam and Toba Batak asom).

cog

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


แดง

th-noun

แดง • (dɛɛng)

(colloquial) cent; money (for expressing destitution)


แดง

แดง • (dɛɛng)

From the properties of livings that have red or red-like color.

ไม้ ไม้#Thai

(ไม้~) the tree of pyinkado (Xylia xylocarpa), used in construction

เทียน เทียน#Thai

Lepidium sativum
Lepidium sativum#Translingual

(เทียน~) dried ripe seed of garden cress (Lepidium sativum), used as herb

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) the freshwater fish of Phalacronotus bleekeri (syn. Micronema bleekeri)


เทา

(botany) blanketweed, the alga Spirogyra of the family Zygnemataceae.


น้ำตาล

From น้ำ (náam, “liquid”) + ตาล (dtaan, “palmyra palm”).

com

เคี่ยม เคี่ยม#Thai

ตะเคียน ตะเคียน#Thai

มะเกลือ มะเกลือ#Thai

a traditional intoxicating beverage made from palmyra palm juice fermented with barks of certain plants, as เคี่ยม (kîiam), ตะเคียน (dtà-kiian), or มะเกลือ (má-glʉʉa).

(by extension) any intoxicating beverage made from palm juice, as palm wine, toddy, etc.

(archaic) sugar made from palmyra palm juice: palm sugar.


ชมพู

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).

Syzygium cumini
Syzygium cumini#Translingual

(botany) Java plum (Syzygium cumini (L.) Skeels.), of the family Myrtaceae.


ชมพู

From Old Khmer ជុំពូវ (juṃbūva, “pink”), ultimately from Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).


ตู้หนังสือ

th-noun

ตู้หนังสือ • (dtûu-nǎng-sʉ̌ʉ)

/tuː˥˩.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From ตู้ (dtûu, “case”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”), cf Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄).

cog

Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄)


ตู้

th-noun

ตู้ • (dtûu) (classifier ตู้ or หลัง or ใบ)

dtûu (romanization)
ตู้ (classifier)
หลัง (classifier)
ใบ (classifier)

Borrowed from Teochew 櫥 /橱 (du5, “cabinet; wardrobe”). Cognate with Lao ຕູ້ (tū), Khmer ទូ (tuu), Vietnamese tủ.


ปฏิทิน

bpà-dtì-tin (romanization)
ประติทิน (alternative)

From Pali patidina (“daily”), composed of pati, paṭi (“towards; together; apart; etc.”) + dina (“day”); compare Sanskrit प्रतिदिन (pratidina, “day by day; daily; every day”). Cognate with Khmer បដិទិន (paʼdetɨn), ប្រតិទិន (prɑtetɨn), Lao ປະຕິທິນ (pa ti thin), Burmese ပြက္ခဒိန် (prakhka.din).


ชอล์ก

th-noun

ชอล์ก • (chɔ́k)


แผนที่

pɛ̌ɛn-tîi (romanization)
แผ่น (classifier)

/pʰɛːn˩˩˦.tʰiː˥˩/

From แผน (pɛ̌ɛn, “plan”) + ที่ (tîi, “place”). Compare Lao ແຜນທີ່ (phǣn thī).


แผน

th-noun

แผน • (pɛ̌ɛn)

Compare Lao ແຜນ (phǣn), Northern Thai ᨹᩯ᩠ᨶ, Shan ၽႅၼ် (phěn).

แผนปฏิบัติ


นาฬิกา

naa-lí-gaa (romanization)
นาลิกา (alternative archaic dated obsolete)
นาระกา (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit नालिका (nālikā, “a unit of time consisting of 24 minutes”).
Compare Tamil நாழிகை (nāḻikai, “a unit of time consisting of 24 minutes”); Pali nāḷikā (“stalk, shaft; tube, pipe”); Sanskrit नाडीका (nāḍīkā, “windpipe”). And compare Khmer នាឡិកា (niəlekaa); Lao ນາລິກາ (nā li kā); Burmese နာရီ (nari); Javanese ꦤꦭꦶꦏ (nalika).

bor

สิบสามนาฬิกาสิบห้านาที

thirteen hours [and] fifteen minutes (= 13:15 hours)

(formal, used as a unit of time) hour. Abbreviation: น. (nɔɔ.)

(historical) clepsydra consisting of a coconut shell with a hole on a bowl of water; duration measured thereby, approximately equal to 5 minutes.

เรือน เรือน#Thai

(classifier เรือน) any timepiece, as clock, watch, hourglass, sundial, etc.


ชั่ว

th-noun

ชั่ว • (chûua)

Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Khün ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຊົ່ວ (sūa), Lü ᦷᦋᧈ (tso¹), Shan ၸူဝ်ႈ (tsō), Phake ꩡုဝ် (cuw), Ahom 𑜋𑜥 (chū).

time, occasion; period, period of time, duration; length.


คม

From Proto-Tai *ɣɤmᴬ (“sharp; sharp edge”). Cognate with Lao ຄົມ (khom), Shan ၶူမ်း (khúum), Ahom 𑜁𑜤𑜪 (khuṃ), Saek กฺั๊ม.


ทอง

ทอง • (tɔɔng)

From Old Chinese 銅 (OC *doːŋ, “copper”). Cognate with Old Khmer daṅa, d̈aṅa, daṅṅa, daṃṅa, doṅa, duṅa; Modern Khmer ទង់ (tŭəng), ថង (thɑɑng), ទង (tɔɔng); Lao ທອງ (thǭng); Vietnamese đồng.

any metallic material, such as bronze, brass, copper, etc.


เตียง

dtiiang (romanization)
เตียง (classifier)

Compare Lao ຕຽງ (tīang), Proto-Hlai *tʰ(e)ːŋɦ (“bed”).

เขากำลังนอนอยู่บนเตียง


ภักดี

pák-dii (romanization)
ภักดิ (alternative)
ภักดิ์ (alternative)

From Sanskrit भक्ति (bhakti, “devotion”).


ผีเสื้อราตรี

ผีเสื้อราตรี • (pǐi-sʉ̂ʉa-raa-dtrii)

From ผีเสื้อ (pǐi-sʉ̂ʉa, “butterfly”) + ราตรี (raa-dtrii, “night”), literally "night butterfly".


วรรณะ

th-noun

วรรณะ • (wan-ná)


กษัตริย์

กษัตริย์ • (gà-sàt) (classifier องค์ or พระองค์ or ตน)

gà-sàt (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)
ตน (classifier)

From Sanskrit क्षत्रिय (kṣatriya, “kṣatriya: the ruling and military elite, being one of the four social classes in the society”). Compare Pali khattiya, from which Thai ขัตติยะ was derived. Cognate with Modern Khmer ក្សត្រិយ៍ (ksat).

cog

Thai ขัตติยะ

พราหมณ์ พราหมณ์#Thai

แพศย์ แพศย์#Thai

ศูทร ศูทร#Thai

kṣatriya: those who fight, the ruling and military elite, being one of the four social classes in the society, the other classes being พราหมณ์ (praam, “brāhmaṇa: those who pray”), แพศย์ (pɛ̂ɛt, “vaiśya: those who trade”), and ศูทร (sùut, “śūdra: those who work”).

(Hinduism)
member of the kṣatriya social class.

พระมหา พระมหา#Thai

มาตรา ๔ ผู้เป็นกษัตริย์ของประเทศ คือ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว การสืบมฤดกให้เป็นไปตามกฎมนเทียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พ.ศ. ๒๔๖๗ และด้วยความเห็นชอบของสภาผู้แทนราษฎร

1932, พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕:

มาตรา ๑๑๒ ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบห้าปี

1976, คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙:

พระมหา พระมหา#Thai


อายุ

th-noun

อายุ • (aa-yú)

/ʔaː˧.juʔ˦˥/

From Pali āyu (“age”), from Sanskrit आयु (āyu); probably via Old Khmer ʼāyuḥ, ʼāyu° (“age; life; lifespan”). Compare Modern Khmer អាយុ (aayʊ’); Lao ອາຍຸ (ʼ).

cog

Lao ອາຍຸ (ʼ)


ศตวรรษ

th-noun

ศตวรรษ • (sà-dtà-wát)

From ศต (sòt, “hundred”) + วรรษ (wát, “year”). Compare Lao ສັດຕະວັດ (sat ta wat), Khmer សតវត្ស (saʼtaʼvŏət).


ศิศุ

th-noun

ศิศุ • (sì-sù)


โธวนะ

From Sanskrit धावन (dhāvana, “ablution”).


ธุลี

From Sanskrit धूलि (dhūli, “dust”). Compare Khmer ធូលី (thuulii), Lao ທຸລີ (thu lī).


ธิดา

From Pali dhītā (“daughter”) or Sanskrit धीता (dhītā, “daughter”).
Compare Lao ທິດາ (thi dā), Khmer ធីតា (thiidaa).

John 12:15, KJV:
ธิดาแห่งศิโยนเอ๋ย อย่ากลัวเลย ดูเถิด กษัตริย์ของเธอทรงลูกลาเสด็จมา
tí-daa hɛ̀ng sì-yoon ə̌əi yàa gluua ləəi duu tə̀ət gà-sàt kɔ̌ɔng təə song lók laa sà-dèt maa
Fear not, daughter of Sion: behold, thy King cometh, sitting on an ass's colt.


ชมพู่

/t͡ɕʰom˧.pʰuː˥˩/

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู (chom-puu) (both etyma).

(botany) any of various plants of the genus Syzygium, the family Myrtaceae, many of which are known as rose apple.

(botany) edible fruit of any of those plant.


งวง

Cognate with Northern Thai ᨦ᩠ᩅᨦ, Khün ᨦ᩠ᩅᨦ, Lao ງວງ (ngūang), Lü ᦷᦇᧂ (ngong), Shan ငူင်း (ngúung), Tai Nüa ᥒᥨᥒᥰ (ngöng), Ahom 𑜂𑜤𑜂𑜫 (ṅuṅ).

blossom or spadix of the coconut or betel palm.

ไก่ ไก่#Thai


งอบ

ngɔ̂ɔp (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Hat made of woven bamboo strips, covered with palm leaves on the outside, shaped like an inverted basin, often worn by farmers.


งา

งา • (ngaa) (classifier ต้น or เมล็ด or เม็ด)

ngaa (romanization)
ต้น (classifier)
เมล็ด (classifier)
เม็ด (classifier)

From Proto-Tai *r.ŋaːᴬ (“sesame”). Cognate with Lao ງາ (ngā), Lü ᦇᦱ (ngaa), Shan ငႃး (ngáa), Tai Nüa ᥒᥣᥰ (ngäa), Ahom 𑜂𑜠 (ṅa). Within Kra-Dai, compare Sui qngal (“sesame”), Proto-Hlai *hŋɯː (“sesame”). Compare also Proto-Malayo-Polynesian *leŋa (“sesame”) (whence Tagalog linga) and Proto-Mon-Khmer *lŋaaʔ ~ *lŋawʔ (“sesame”) (whence Khmer ល្ង (lngɔɔ)).


งา

From Proto-Tai *ŋaːᴬ (“tusk; ivory”), from Middle Chinese 牙 (MC ngae, “tooth; tusk”). Cognate with Lao ງາ (ngā), Lü ᦇᦱ (ngaa), Shan ငႃး (ngáa), Ahom 𑜂𑜠 (ṅa), Bouyei ngaz, Zhuang nyaz.


งาย

From Proto-Tai *ŋaːjᴬ (“early meal”).
Cognate with Isan งาย, Lao ງາຍ (ngāi), Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨿ, Khün ᨦᩣ᩠ᨿ, Lü ᦇᦻ (ngaay), Shan ငၢႆး (ngáai), Zhuang ngaiz (“early meal”).


ช้างเผือก

th-noun

ช้างเผือก • (cháang-pʉ̀ʉak)

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.pʰɯa̯k̚˨˩/

From ช้าง (cháang, “elephant”) + เผือก (pʉ̀ʉak, “white”).

com

สัปตรัตนะ สัปตรัตนะ#Thai

จักรพรรดิ จักรพรรดิ#Thai

white elephant, traditionally believed to be one of the seven precious things, known as สัปตรัตนะ (“seven jewels”), that a จักรพรรดิ (jàk-grà-pát, “universal ruler”) should possess.

(idiomatic) popular person from a rural area, just like a white elephant that is from the wild and is sought after by the palace.

(slang) the one of a kind; the one and only; the best of all.

a type of royal decorations of Thailand, known as the Order of the White Elephant.

(botany) hop tree: the plant Arfeuillea arborescens of the family Sapindaceae.

(botany) foxtail: the plant Rhynchostylis gigantea of the family Orchidaceae.


ช้อน

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Lao ຊ້ອນ (sǭn), Burmese ဇွန်း (jwan:), Mon ဇန် (còn).


มีด

From Proto-Tai *mitᴰ (“knife”). The long vowel of มีด [miːtᴰᴸ²] shows irregularity as a reflex of it.
In Southwestern Tai, cognate with Lao ມີດ (mīt), Lü ᦙᦲᧆ (miid), Tai Dam ꪣꪲꪒ, Shan မိတ်ႈ (mīt), Ahom 𑜉𑜢𑜄𑜫 (mit).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang mid.
In Northern Tai, cognate with Zhuang mid.
Compare Proto-Be *miːtᴰ².


ช้อนชา

th-noun

ช้อนชา • (chɔ́ɔn-chaa) (classifier คัน or ช้อนชา)

chɔ́ɔn-chaa (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนชา (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.t͡ɕʰaː˧/

Calque of English teaspoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + ชา (chaa).


ช้อนโต๊ะ

ช้อนโต๊ะ • (chɔ́ɔn-dtó) (classifier คัน or ช้อนโต๊ะ)

chɔ́ɔn-dtó (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนโต๊ะ (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.toʔ˦˥/

Calque of English tablespoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó).

com

ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó)


ช้อนซุป

chɔ́ɔn-súp (romanization)
คัน (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.sup̚˦˥/

compound

ช้อน (chɔ́ɔn) + ซุป (súp)


ขวาน

From Proto-Tai *xwaːnᴬ (“axe”). Cognate with Lao ຂວານ (khuān), Lü ᦧᦱᧃ (ẋwaan) or ᦃᦱᧃ (ẋaan), Tai Dam ꪄꪫꪱꪙ, Shan ၵႂၢၼ် (kwǎan) or ၶႂၢၼ် (khwǎan), Ahom 𑜁𑜃𑜫 (khan), Nong Zhuang kvan.


ตำรวจ

th-noun

ตำรวจ • (dtam-rùuat) (classifier คน or นาย)

dtam-rùuat (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

From Old Khmer តម្រ្វច៑ (tamrvac), តម្រ្វាច៑ (tamrvāc), តំរ្វច៑ (taṃrvac), តំរ្វាច៑ (taṃrvāc), តំម្រ្វច៑ (taṃmrvac), តំម្រ្វាច៑ (taṃmrvāc, “inspection, regulation; inspector, regulator; etc”), extended forms of Old Khmer ត្រ្វច៑ (trvac), ត្រ្វាច៑ (trvāc, “to examine; to inspect; etc”), from which Thai ตรวจ (dtrùuat) is derived. Cognate with Modern Khmer តម្រួត (tɑɑtɑmruət); Lao ຕຳຫຼວດ (tam lūat).

เรียกตำรวจ


หมอ

→ Khmer: ហ្ម (mɑɑ)

From Proto-Southwestern Tai *ʰmɔːᴬ (“shaman”), from Proto-Tai *ʰmoːᴬ (“shaman”), from Old Chinese 巫 (OC *ma). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᩴ, Khün ᩉ᩠ᨾᩳ, Lao ໝໍ (mǭ), Lü ᦖᦸ (ṁoa), Tai Dam ꪢꪷ, Shan မေႃ (mǎu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥴ (mów), Ahom 𑜉𑜦𑜡 (mō), 𑜈𑜦𑜡 (bō), or 𑜈𑜨𑜦𑜡 (bwō), Zhuang mo (as in bohmo), Nong Zhuang moa.

inh

person specialising in something: expert, specialist, professional, etc.

person specialising in magic, the occult, or the like: shaman, astrologer, soothsayer, etc.

person specialising in medicine: doctor, physician, etc.

(slang, often derogatory) used as a term of address or term of reference to a man: bloke; dude; guy; etc.


หมอ

ปลา ปลา#Thai

Anabas testudineus
Anabas testudineus#Translingual

(ปลา~) climbing perch (Anabas testudineus).


นักเรียน

nák-riian (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + เรียน (riian, “to learn; to study”), literally “learner; studier”.


มหาวิทยาลัย

th-noun

มหาวิทยาลัย • (má-hǎa-wít-tá-yaa-lai) (classifier แห่ง)

má-hǎa-wít-tá-yaa-lai (romanization)
แห่ง (classifier)

From มหา (má-hǎa, “great; high”) + วิทยาลัย (wít-tá-yaa-lai, “college”, literally “abode of knowledge”); ultimately from Sanskrit महाविद्यालय (mahāvidyālaya, literally “great house of knowledge”), from महा (mahā, “great; high”) + विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”, literally “house of knowledge”). Cognate with Khmer មហាវិទ្យាល័យ (mɔɔhaavityiəlay); Lao ມະຫາວິທະຍາໄລ (ma hā wi tha nyā lai).

cog

មហាវិទ្យាល័យ

ມະຫາວິທະຍາໄລ

ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ (2018 January 16) “การชาบู ครู และสิ่งศักดิ์สิทธิ์: ครูในมุมมองของ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์”, in way magazine (in Thai), Bangkok: way magazine, retrieved 2019-01-16
มหาวิทยาลัยไม่ใช่ที่สถาปนาความศักดิ์สิทธิ์ มันเป็นที่นำเอาความศักดิ์สิทธิ์มาตรวจสอบ มาถกเถียง มาสู้รบปรบมือ เพราะความงอกงามทางปัญญา
má-hǎa-wít-tá-yaa-lai mâi châi tîi sà-tǎa-bpà-naa kwaam-sàk-sìt · man bpen tîi nam ao kwaam-sàk-sìt maa dtrùuat-sɔ̀ɔp · maa tòk-tǐiang · maa sûu-róp-bpròp-mʉʉ · prɔ́ kwaam-ngɔ̂ɔk-ngaam taang bpan-yaa
A university is not a place for establishing sacredness. It is a place where sacredness is brought to investigation, to debate, or to challenge, for the sake of intellectual growth.


มหา

th-noun

มหา • (má-hǎa)

From Pali mahā (“grand; great”); perhaps via Old Khmer mahā°, mhā° (“grand; great”). Compare Modern Khmer មហា (mĕəʼhaa), Burmese မဟာ (ma.ha).

เปรียญธรรม เปรียญธรรม#Thai

(Buddhism) the ecclesiastical title given to a priest who has passed the third level of the examination เปรียญธรรม.


ศิษย์

ศิษย์ • (sìt)

Borrowed from Sanskrit शिष्य (śiṣya, “student”).


วิทยาลัย

From วิทย (“knowledge; science”) + อาลัย (aa-lai, “abode, house, residence; place; source”); ultimately from Sanskrit विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”), from विद्या (vidyā, “knowledge; science”) + आलय (ālaya, “house; place”). Cognate with Khmer វិទ្យាល័យ (vityiəlay); Lao ວິທະຍາໄລ (wi tha nyā lai).


โรงเรียนอนุบาล

th-noun

โรงเรียนอนุบาล • (roong-riian-à-nú-baan)

From โรงเรียน (roong-riian, “school”) + อนุบาล (à-nú-baan, “of or pertaining to the kindergarten-level, preschool, or early childhood education”).


อนุบาล

th-noun

อนุบาล • (à-nú-baan)

From Sanskrit अनु (anu, “following; further; inferior; next; towards; under; etc.”) + पाल (pāla, “guard; keeper; protector; etc.”).

der

(colloquial) kindergarten-level, preschool, or early childhood education.


โตเกียว

Learned borrowing from Japanese 東京 (tōkyō).

lbor

ขนม ขนม#Thai

(ขนม~) rolled pancake with sausage, pork, shredded pork, crab stick, egg, cream, etc.


สูตร

th-noun

สูตร • (sùut)

From Sanskrit सूत्र (sūtra, “thread, yarn, string; rule”).
Compare Lao ສູດ (sūt), Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a).

cog

Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a)


กาม

From Sanskrit काम (kāma, “desire”). Cognate with Lao ກາມ (kām).


วิปัสสนา

From Pali vipassanā (“right knowledge”); compare Sanskrit विपश्यना (vipaśyanā, “right knowledge”).

the training of mind for the purpose of realising that all formations are impermanent, are essenceless, and are not reliable sources of pleasure.


ปัญญา

From Pali paññā (“wisdom”); ultimately from Sanskrit प्रज्ञा (prajñā), from which Thai ปรัชญา (bpràt-yaa) is derived. Cognate with Khmer បញ្ញា (paññaa), Lao ປັນຍາ (pan nyā), Northern Thai ᨸᩢᨬ᩠ᨬᩣ, Lü ᦔᧃᦍᦱ (ṗanyaa), Burmese ပညာ (pa.nya).

2022 April 7, กองบรรณาธิการ วอยซ์ทีวี, “รัฐไม่มีปัญญาแก้ปัญหาสินอื่นที่แพง เลยพยายามคุมราคาหวย”, in วอยซ์ทีวี:

รัฐไม่มีปัญญาแก้ปัญหา...

The State has no ability to resolve the problems...


วิญญาณ

Learned borrowing from Pali viññāṇa (“awareness; cognition”). Compare Sanskrit विज्ञान (vijñāna), whence Thai วิชญาณ. Cognate with Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən), Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ, Lao ວິນຍານ (win nyān), Burmese ဝိညာဉ် (wi.nyany).

cog

Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən)

Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ

1934, พระจรูญชวนะพัฒน์ (ทองสุก อินทรรัสมี), หลวงวิศาลดรุณกร (อั้น สาริกบุตร), วิธีทำศพ, พระนคร: โรงพิมพ์หว่าเชียง, page 25:

สัตว์ตายไปแต่ร่างกาย ส่วนวิญญาณนั้นไม่ดับ

sàt dtaai bpai dtɛ̀ɛ râang-gaai · sùuan win-yaan nán mâi dàp

A living being only passes away physically. As regards the soul, [it] dies not.

1936, ไม้ เมืองเดิม, “เจ้าพ่อบรรดาล”, in แผลเก่า, พระนคร: คณะเหม, page 47:

แสงเดือน...ทำให้วิญญาณเธอล่องลอยกลับบางกะปิอิก

sɛ̌ɛng-dʉʉan ... tam-hâi win-yaan təə lɔ̂ng-lɔɔi glàp baang-gà-bpì ìk

The light of the moon...caused her soul to float back [to] Bang Kapi again.

1959, “ผู้วายชนม์”, in พระราชสาส์นในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานไปยังประเทศอังกฤษ, พระนคร: กรมศิลปากร, page 4:

หากสวรรค์มีจริง ความดีงามคงจะนำวิญญาณของพ่อสู่สวรรค์

hàak sà-wǎn mii jing · kwaam-dii-ngaam kong jà nam win-yaan kɔ̌ɔng pɔ̂ɔ sùu sà-wǎn

If Heaven really exists, the goodness will probably bring the soul of dad to Heaven.

ดวง ดวง#Thai

soul (spiritual part, as of a human being) (Classifier: ดวง)


ทุกข์

th-noun

ทุกข์ • (túk)

From Pali dukkha, in turn from Sanskrit दुःख (duḥkha, “grief”). Cognate with Lao ທຸກ (thuk), Northern Thai ᨴᩩᨠ᩠ᨡ᩺, Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a).

cog

Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a)


ธรรม

From Sanskrit धर्म (dharma, “that which upholds or supports”). Compare Pali dhamma, from which Thai ธัมมะ and its alternative forms are derived. Cognate with Old Khmer dharma, dhārmma, dharmma; Modern Khmer ធម៌ (thɔə), ធម្ម (thŏəm).

bor

ธรรมะ (alternative)
ธารมา (alternative archaic dated obsolete)

moral virtue; moral excellence; morality.

fairness; righteousness; justness; justice.

พระ พระ#Thai

(Indian religions, as Buddhism, Hinduism, etc) (พระ~) dharma.

Indian religions; etc; Indian religions; etc

พระ พระ#Thai

(religion) (พระ~) teaching; instruction; doctrine; principle.

พระ พระ#Thai

(religion) (พระ~) precept; code of conduct.

(obsolete, now chiefly figurative) law; statute.

thing; matter; article; object; substance.

เทพ เทพ#Thai

หิรัญบัฏ หิรัญบัฏ#Thai

(Buddhism in Thailand) a noble rank of a priest, above the rank of เทพ (têep) and below those given silver cards of rank called หิรัญบัฏ.


ธรรมะ

ธรรม ธรรม#Thai


กรรม

th-noun

กรรม • (gam)

gam (romanization)
กรรม์ (alternative)
กำ (alternative archaic dated obsolete)
กำม์ (alternative archaic dated obsolete)

From Pali kamma (“action; activity”), probably via Old Khmer -កម្ម (-kamma, “action, deed”), probably with some input from Sanskrit कर्मन् (karman, “action; activity”); probably via Old Khmer -កម៌្ម (-karmma, “action, deed”). The regular derivative of the Sanskrit word is synonymous กรรม์ (gan).

bor

karma: retributive justice; effect of past deeds; fate; destiny.


ตัณหา

From Pali taṇhā (“desire; thirst”), from Sanskrit तृष्णा (tṛṣṇā, “idem”), from which Thai ตฤษณา is derived. Cognate with Old Khmer taṇhā, Modern Khmer តណ្ហា (tɑɑtɑnhaa).


ฌาน

Borrowed from Pali jhāna (“a stage of meditation”), from Sanskrit ध्यान (dhyāna). Doublet of เซน/เซ็น (seen).


ฌาปน

Borrowed from Pali jhāpana (“funeral, cremation”).


ฌาปนสถาน

th-noun

ฌาปนสถาน • (chaa-bpà-ná-sà-tǎan) (classifier แห่ง)

chaa-bpà-ná-sà-tǎan (romanization)
แห่ง (classifier)

From ฌาปน (chaa-bpà-ná-, “cremation”) + สถาน (sà-tǎan, “place”).

com

(formal, elegant) place for cremation of the dead: cremation ground, crematory, crematorium, etc.


คูถ

th-noun

คูถ • (kûut)

Borrowed from Pali gūtha (“feces”), from Sanskrit गूथ (gūtha, “feces”).


คิริ

คิริ • (kí-rí)

kí-rí (romanization)
คิรี (alternative)
คีรี (alternative)

Borrowed from Pali giri (“mountain”), from Sanskrit गिरि (giri, “mountain”).


คิรี

kí-rii (romanization)
คิริ (alternative)
คีรี (alternative)


ฆาตกรรม

From ฆาต (kâat, “to destroy; to hit; to kill; to strike”) + กรรม (gam, “act; action”); literally "act of killing".


ฆรณี

From Pali gharaṇī (“wife”), from Sanskrit घरणी (gharaṇī, “wife”).


ภรรยา

From Sanskrit भार्या (bhāryā, “wife”). Doublet of ภารย (paa-rá-yá-).


เมีย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *miəᴬ⁴ (“wife”), from Proto-Tai *miəᴬ (“wife”). Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᨿᩮ, Khün ᨾᩮ, Isan เมีย, Lao ເມຍ (mīa), Lü ᦵᦙ (me), Tai Dam ꪣꪸ, Tai Dón ꪝꪸ, Shan မေး (mée), Ahom 𑜉𑜣 (mī).

inh+

(informal, sometimes vulgar) wife: married woman.


ชาตรูป

/t͡ɕʰaː˧.ta˨˩.ruːp̚˥˩/

From Pali jātarūpa (“gold”) or Sanskrit जातरूप (jātarūpa, idem).


ฑาหก

From Pali ḍāhaka (“fire; one who burns”).


ฑาก

Borrowed from Pali ḍāka (“pickled vegetable”).


ธารายนต์

Borrowed from Pali dhārāyanta (“fountain”).


ธานี

From Pali dhānī (“city”) or Sanskrit धानी (dhānī, “city”). Compare Lao ທານີ (thā nī).


ธราดล

From ธรา (traa, “earth; land; etc”) + ดล (don, “layer; surface; etc”).

com

(elegant, poetic) land; ground; territory.


พาล

Borrowed from Pali vāla (“hair of the tail”) and Sanskrit वाल (vāla, “of the tail hair”), which can yield both initial ว and initial พ, and also from the synonymous by-forms Pali bāla and Sanskrit बाल (bāla).


พาหุ

Borrowed from Pali bāhu (“arm”), from Sanskrit बाहु (bāhu, “arm”).

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
ขุนมารสหัสพหุพา หุวิชาวิชิตขลัง ขี่คีริเมขละประทัง คชเหี้ยมกระเหิมหาญ
kǔn maan sà-hàt-sà pá-hù paa · hù wí-chaa wí-chít klǎng · kìi kii-rí-mee-kà-lá bprà-tang · ká-chá hîiam grà-hə̌əm hǎan
The demon lord appears with a thousand arms and the magical power of victory, riding upon Girimehkala the fierce elephant.


ภาสน์

th-noun

ภาสน์ • (pâat)


ภูริ

puu-rí (romanization)
ภูรี (alternative)

From Pali bhūrī (“knowledge; understanding; intelligence”).


ฤณ

From Sanskrit ऋण (ṛṇa, “debt”). Compare Pali iṇa (“debt”).


ฤกษณะ

th-noun

ฤกษณะ • (rʉ́k-sà-ná)

From Sanskrit ईक्षण (īkṣaṇa, “sight”). Compare Pali ikkhana (“sight”).


หัตถี

หัตถี • (hàt-tǐi)

/hat̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Pali hatthī, nominative singular of hatthin (“elephant”).


วิฬาร์

วิฬาร์ • (wí-laa)

wí-laa (romanization)
พิฬาร (alternative)
พิฬาร์ (alternative)
วิฬาร (alternative)


อุจจาระ

อุจจาระ • (ùt-jaa-rá)

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/

From Sanskrit उच्चार (uccāra, “feces”). Compare Lao ອຸດຈາຣະ (ʼut chā ra).


สติ

สติ • (sà-dtì)

Borrowed from Pali sati (“sense; memory; etc”), from Sanskrit स्मृति (smṛti). Cognate with Khmer សតិ (saʼteʼ), Lao ສະຕິ (sa ti), Shan သတီႉ (sǎ tḭ̂i), သတိ (sǎ tǐ). Doublet of สมฤดี (a form).


พลาสติก

th-noun

พลาสติก • (pláas-dtìk)


สติกเกอร์

สติกเกอร์ • (sà-dtík-gə̂ə)


ครัวซองต์

ครัวซองต์ • (kruua-sɔng)

ครัวซ็อง ครัวซ็อง#Thai


เกวียน

gwiian (romanization)
เกียน (alternative archaic dated obsolete)

เล่ม เล่ม#Thai

cartload. A Thai standardised cartload is equal to 2,000 litres. Abbreviation: กว.


กระทิง

grà-ting (romanization)
ตัว (classifier)

Cognate with Lao ກະທິງ (ka thing). Ultimately from Proto-Mon-Khmer *Kdiiŋ ~ *Kdu()ŋ (“wild ox”); compare Khmer ខ្ទីង (khtiing), Thin Khmu k(ə̆)tiɲ, Mon တလိၚ် (kəloiŋ), Khasi kyrtong, etc.


การเมือง

th-noun

การเมือง • (gaan-mʉʉang)

→ Shan: ၵၢၼ်မိူင်း (kǎan móeng)


กาแฟ

กาแฟ • (gaa-fɛɛ)

From French café, borrowed from Italian caffè, first appearing as the form caveé, from Ottoman Turkish قهوه (kahve) (Turkish kahve), from Arabic قَهْوَة (qahwa, “coffee”). Cognate with Lao ກາເຟ (kā fē).

coffee (beverage, tree, bean, or color).


กีบ

กีบ • (gìip)

Cognate with Lao ກີບ (kīp), Northern Thai ᨠᩦ᩠ᨷ, Lü ᦂᦲᧇ (k̇iib), Shan ၵိပ်ႇ (kìp), Tai Nüa ᥐᥤᥙᥴ (kíp), Phake ကိပ် (kip), Ahom *𑜀𑜢𑜆𑜫 (*kip).


กีบ

กีบ • (gìip)

The unit of currency in Laos, divided into 100 att, symbol ₭;kip.


ฉลาด

/t͡ɕʰa˨˩.laːt̚˨˩/

สลาด สลาด#Thai


หมั่นโถว

หมั่นโถว • (màn-tǒow)

màn-tǒow (romanization)
หม่านโถว (alternative)


หม่านโถว

หม่านโถว • (màan-tǒow)

หมั่นโถว หมั่นโถว#Thai

Alternative form of หมั่นโถว (màn-tǒow).


ผึ้ง

From Proto-Southwestern Tai *pʰɤŋꟲ (“bee; beeswax”), from Middle Chinese 蜂 (MC phjowng, “bee; wasp”). Cognate with Lao ເຜິ້ງ (phœng) or ເຜີ້ງ (phœ̄ng), Lü ᦕᦹᧂᧉ (ṗhueng²), Shan ၽိုင်ႈ (phūeng), Tai Nüa ᥚᥪᥒᥲ (phùeng), Tai Dam ꪹꪠꪷ꫁ꪉ, Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜂𑜫 (phüṅ).


ขา

From Proto-Southwestern Tai *qaːᴬ (“leg”), from Proto-Tai *p.qaːᴬ (“leg”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ, Lao ຂາ (khā), Lü ᦃᦱ (ẋaa), Shan ၶႃ (khǎa), Tai Nüa ᥑᥣᥴ (xáa), Ahom 𑜁𑜡 (khā), Bouyei gal, Zhuang ga. Within Kra-Dai, compare Sui bal and ggal (“leg”) and Proto-Kra *C-kaᴬ. Compare also Old Chinese 骹 (OC *kʰraːw, “leg”), Min languages 跤 (“leg, foot”), Proto-Austronesian *paqa (“thigh”).

something resembling or suggesting a leg or legs, as a table leg, chair leg, trouser leg, easel, tripod, etc.


ขา

สลึง สลึง#Thai

(archaic) Synonym of สลึง (sà-lʉ̌ng, “a traditional unit of gold weight, equal to 3.75 grams”)

สลึง

(colloquial) occasion, time; round, turn.

(colloquial) ally; comrade; mate; partner.

(especially in an illegal or wrongful activity, as gambling, cardplaying, etc) participant.


ขิง

th-noun

ขิง • (kǐng)

From Proto-Tai *χiːŋᴬ (“ginger”). Cognate with Lao ຂີງ (khīng), Lü ᦃᦲᧂ (ẋiing), Tai Dam ꪄꪲꪉ, Tai Nüa ᥑᥤᥒᥴ (xíng), Shan ၶိင် (khǐng), Ahom 𑜁𑜢𑜂𑜫 (khiṅ), Bouyei hingl, Zhuang hing, Zuojiang Zhuang hing. Compare Middle Chinese 薑 (MC kjang, “ginger”), Proto-Hlai *kʰɯːŋ (“ginger”).

หัว หัว#Thai

แง่ง แง่ง#Thai


ข้า

kâa (romanization)
ฃ้า (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Tai *kraːꟲ (“slave”). Cognate with Ahom 𑜁𑜠 (kha), Lao ຂ້າ (khā), Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²), Shan ၶႃႈ (khāa), Tai Nüa ᥑᥣᥲ (xàa).

cog

Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²)


ดอกไม้

th-noun

ดอกไม้ • (dɔ̀ɔk-máai)

/dɔːk̚˨˩.maːj˦˥/

From ดอก (dɔ̀ɔk, “flower”) + ไม้ (máai, “plant”). Compare Lao ດອກໄມ້ (dǭk mai).


กระต่าย

grà-dtàai (romanization)
ตัว (classifier)

Cognate with Lao ກະຕ່າຍ (ka tāi), Lü ᦂᦎᦻᧈ (k̇ṫaay¹), Shan ပၢင်တၢႆး (pǎang táai), Tai Nüa ᥙᥣᥒ ᥖᥣᥭᥰ (paang täay).
Compare Mon ဗတာဲ.

cog

Lü ᦂᦎᦻᧈ (k̇ṫaay¹)

any of several mammals of the family Leporidae, as rabbit, hare, etc

a type of coconut grater, consisting of a chair equipped with a blade or blades at one end, considered to be shaped like a rabbit


เชียง

From Middle Chinese 城 (MC dzyeng, “city”). Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᨿᨦ, Lao ຊຽງ (sīang), Lü ᦵᦋᧂ (tseng), Shan ၵဵင်း (káeng).


กลอน

glɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)

From Proto-Southwestern Tai *klɔːnᴬ² (“latch of door; rafter”). Compare Old Chinese 關 (OC *kroːn). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩬᩁ, Lao ກອນ (kǭn), Lü ᦂᦸᧃ (k̇oan), Shan ၵွၼ် (kǎun, “rafter”), Phake ကွꩫ် (kon, “rafter”), Ahom 𑜀𑜨𑜃𑜫 (kon, “rafter”), Zhuang gyon, Zuojiang Zhuang gyon.

inh

(of a door, window, etc) fastener, as bolt, latch, etc.


กลอน

Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩬᩁ, Lao ກອນ (kǭn), Lü ᦂᦸᧃ (k̇oan).

โคลง โคลง#Thai

ฉันท์ ฉันท์#Thai

กาพย์ กาพย์#Thai

ร่าย ร่าย#Thai

poetic work other than โคลง (kloong), ฉันท์, กาพย์ (gàap), and ร่าย (râai).

(loosely) any kind of poem, poetic work, or piece of poetry.


กลอน

(archaic) metal ball, as one which is part of a flail or pendulum.


กระดูก

th-noun

กระดูก • (grà-dùuk)

From ดูก (dùuk). Cognate with Northern Thai ᨠᨯᩪᨠ, Lao ກະດູກ (ka dūk).


กระจก

→ Lao: ກະຈົກ (ka chok)

From Sanskrit काचक (kācaka, “glass”). Compare Khmer កញ្ចក់ (kɑɑkɑñcɑk).

cog

Khmer កញ្ចក់ (kɑɑkɑñcɑk)

ต้อ ต้อ#Thai

(ophthalmology) (ต้อ~) cataract: eye abnormality.

(zoology) the glass catfish (Kryptopterus bicirrhis Valenciennes), of the family Siluridae.

ธนัชชา ศักดิ์สยามกุล, สโนว์ไวท์กับคนแคระทั้งเจ็ด:
กระจกวิเศษบอกข้าเถิด ผู้ใดงามเลิศในปฐพี
grà-jòk wí-sèet bɔ̀ɔk kâa tə̀ət · pûu dai ngaam lə̂ət nai bpà-tà-pii
Magic mirror on the wall, who is the fairest one of all?

กระจกเงา กระจกเงา#Thai

(colloquial, shortened from กระจกเงา) mirror.


กระรอก

grà-rɔ̂ɔk (romanization)
ตัว (classifier)

From Proto-Tai *roːkᴰ (“squirrel”). Cognate with Lao ຮອກ (hǭk) or ກະຮອກ (ka hǭk), Lü ᦣᦸᧅ (hoak) or ᦀᦲᦰᦣᦸᧅ (˙ʼihoak), Ahom 𑜍𑜨𑜀𑜫 (rok).


กระบือ

th-noun

กระบือ • (grà-bʉʉ)

From Pre-Angkorian Old Khmer ក្របិ (krapi), ក្របី (krapī), or Angkorian Old Khmer ក្របិ (krapi), ក្របី (krapī), ក្របិយ៑ (krapiy), ក្របិយ្យ៑ (krapiyy), ក្របីយ្យ៑ (krapīyy, “water buffalo”), from Proto-Mon-Khmer *krpiʔ ~ *krpiiw ~ *krpuʔ ~ *(kr)puh (“buffalo”). Cognate with Modern Khmer ក្របី (krɑɑbəy), Malay kerbau, Javanese ꦏꦼꦧꦺꦴ (kebo), Tagalog kalabaw. Doublet of คาราบาว.

der

ควาย ควาย#Thai

(formal for the sense "water buffalo", humorous for the others) Synonym of ควาย (kwaai)


กวาง

From Proto-Tai *kwɯəŋᴬ. Cognate with Northern Thai ᨠ᩠ᩅᩣ᩠ᨦ, Lao ກວາງ (kuāng), Lü ᦦᦱᧂ (k̇waang), Tai Dam ꪀꪫꪱꪉ, Tai Dón ꪀꪫꪱꪉ, Tai Daeng ꪀꪫꪱꪉ, Shan ၵႂၢင် (kwǎang), Tai Nüa ᥐᥣᥒ (kaang), Phake ကင် (kaṅ), Ahom 𑜀𑜤𑜨𑜂𑜫 (kuoṅ), Zhuang gvang, Nong Zhuang gvang.

cog

Tai Dón ꪀꪫꪱꪉ

เนื้อ เนื้อ#Thai


กระ

เต่า เต่า#Thai

hawksbill sea turtle
hawksbill sea turtle

Eretmochelys imbricata
Eretmochelys imbricata#Translingual

(เต่า~) hawksbill sea turtle (Eretmochelys imbricata).


กระ

Elateriospermum tapos
Elateriospermum tapos


กระเป๋า

Compare Lao ກະເປົາ (ka pao) or ກະເປົ໋າ (ka pao), Khmer កប៉ៅ (kɑɑkɑpaw) or កាប៉ៅ (kaapaw), Middle Chinese 包 (MC paew).

กระเป๋าสตางค์


กระเป๋า

th-noun

กระเป๋า • (grà-bpǎo)

(colloquial, informal) fare collector (on bus or boat).


กระแส

grà-sɛ̌ɛ (romanization)
กระแส (classifier)
กระแสร์ (alternative archaic dated obsolete)

/kra˨˩.sɛː˩˩˦/

From Angkorian Old Khmer ខ្សេ, ក្សេ, ក្ឞេ (“line; thread; string; cord; etc”). Cognate with Modern Khmer ខ្សែ (khsae); Lao ກະແສ (ka sǣ).

เส้น เส้น#Thai

(somewhat archaic) (เส้น~) thread or wire used to delimit land.

(as of a river, a wind, electricity, etc) current; flow; stream.

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

(as of a phenomenon, feeling, emotion, etc) wave.

feeling; emotion; etc; feeling; emotion; etc


กระป๋อง

กระป๋อง • (grà-bpɔ̌ng) (classifier กระป๋อง or ใบ or ลูก)

grà-bpɔ̌ng (romanization)
กระป๋อง (classifier)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

/kra˨˩.pɔŋ˩˩˦/

Possibly onomatopoeic as the sound of empty cans hit. Compare Khmer កំប៉ង់ (kɑmpong), កំប៉ុង (kɑmpong); Lao ກະປ່ອງ (ka pǭng).

กระป๋องสี


กระบอก

กระบอก • (grà-bɔ̀ɔk)


กระทู้

กระทู้ • (grà-túu)

หนอน หนอน#Thai

(archaic) principle; principal matter; subject matter.


กระสุน

กระสุน • (grà-sǔn) (classifier นัด or ลูก)

grà-sǔn (romanization)
นัด (classifier)
ลูก (classifier)


กระสวน

กระสวน • (grà-sǔuan)


กระสวย

กระสวย • (grà-sǔai)

Cognate with Isan กระสวย or สวย, Lao ກະສວຍ (ka suāi) or ສວຍ (suāi), Northern Thai ᩈ᩠ᩅ᩠ᨿ (suay¹), Lü ᦉᦽ (ṡoy).

กระสวยอวกาศ


กระสอบ

grà-sɔ̀ɔp (romanization)
ใบ (classifier)

→ Lao: ກະສອບ (ka sǭp), ສອບ (sǭp)


กระสะ

กระสะ • (grà-sà) (classifier ผง or ก้อน)

grà-sà (romanization)
ผง (classifier)
ก้อน (classifier)


กระสา

Semi-learned borrowing from Portuguese garça. Cognate with Khmer ក្រសារ (krɑɑsaa).


กระสา

Modified from สา (sǎa, “a kind of tree”).

Broussonetia papyrifera
Broussonetia papyrifera#Translingual

a kind of tree (Broussonetia papyrifera) that its bark is used to make paper.


กระสา

Modified from สา (sǎa, “many kinds of snakes”).


กระสาบ

th-noun

กระสาบ • (grà-sàap)


กระสาย

กระสาย • (grà-sǎai)

Semi-learned borrowing from Tamil கஷாயம் (kaṣāyam), from Sanskrit कषाय (kaṣāya).

slbor

solvent; decoction; infusion (in the preparation of medicines).


กระสือ

th-noun

กระสือ • (grà-sʉ̌ʉ)

/kra˨˩.sɯː˩˩˦/

กระหัง กระหัง#Thai

a type of nocturnal spirit, believed to possess a woman and cause her to appear at night with only her head and internal organs that emit luminescent glow and float around to seek filthy things, such as feces and carrion, to eat. The male counterpart is known as กระหัง.

(botany) a type of turmeric that resembles zedoary, traditionally believed to be of a supernatural power to possess a woman like the said spirit.

(botany) any of numerous bioluminescent mushrooms.


กระดุม

grà-dum (romanization)
เม็ด (classifier)

From ดุม (dum). Cognate with Lao ກະດຸມ (ka dum). Compare Khmer ក្ឌុំ (kdum).


กระดอง

กระดอง • (grà-dɔɔng)


กระดังงา

Cananga odorata
Cananga odorata#Translingual


กระดานชนวน

From กระดาน (grà-daan, “writing board”) + ชนวน (chá-nuuan, “slate”).


กระดานโต้คลื่น

th-noun

กระดานโต้คลื่น

กระดานโต้คลื่น • (grà-daan-dtôo-klʉ̂ʉn)


กระดานไฟ

heat treatment board; heated board for women who are giving birth.


กระดานลื่น

กระดานลื่น • (grà-daan-lʉ̂ʉn)

กระดาน (grà-daan, “writing board”) + ลื่น (lʉ̂ʉn, “slippery”)


กระดานหก

กระดาน (grà-daan, “writing board”) + หก (hòk, “to fall”)


กระดานหมากรุก

th-noun

กระดานหมากรุก • (grà-daan-màak-rúk)

From กระดาน (grà-daan, “board”) + หมากรุก (màak-rúk, “chess”).


กระดาษเช็ดปาก

th-noun

กระดาษเช็ดปาก • (grà-dàat-chét-bpàak)

From กระดาษ (grà-dàat, “paper”) + เช็ด (chét, “to wipe”) + ปาก (bpàak, “mouth”).


กระดาษชำระ

From กระดาษ (grà-dàat) + ชำระ (cham-rá).


กระดาษแข็ง

th-noun

กระดาษแข็ง • (grà-dàat-kɛ̌ng)

/kra˨˩.daːt̚˨˩.kʰɛŋ˩˩˦/

กระดาษ (grà-dàat, “paper”) + แข็ง (kɛ̌ng, “hard”)


กระดาษแก้ว

กระดาษแก้ว • (grà-dàat-gɛ̂ɛo)


กระดูกอ่อน

กระดูกอ่อน • (grà-dùuk-ɔ̀ɔn)

/kra˨˩.duːk̚˨˩.ʔɔːn˨˩/

com

กระดูก (grà-dùuk) + อ่อน (ɔ̀ɔn)


กระดูกโหนกแก้ม

th-noun

กระดูกโหนกแก้ม • (grà-dùuk-nòok-gɛ̂ɛm)

กระดูก (grà-dùuk, “bone”) + โหนกแก้ม (nòok-gɛ̂ɛm, “cheekbone”)


กระดูกสันหลัง

th-noun

กระดูกสันหลัง

กระดูกสันหลัง • (grà-dùuk-sǎn-lǎng)


กระดูกงู

From กระดูก (grà-dùuk, “bone”) + งู (nguu, “snake”).


กระดูกเชิงกราน

th-noun

กระดูกเชิงกราน

กระดูกเชิงกราน • (grà-dùuk chəəng-graan)


กระดูกซี่โครง

กระดูก (grà-dùuk, “bone”) + ซี่โครง (sîi-kroong, “rib”)


เปียโน

From English piano, from Italian pianoforte.


ไวโอลิน

From English violin, from Italian violino.


กีตาร์

gii-dtâa (romanization)
ตัว (classifier)


กาก

th-noun

กาก • (gàak)

Cognate with Lao ກາກ (kāk), Lü ᦂᦱᧅ (k̇aak).

unused portion or amount: leftover, remain, residue, surplus, etc.

tiny or small bit, minute portion or piece: particle, fleck, etc.

ไอ้ ไอ้#Thai

(slang, vulgar, derogatory, offensive) (often used of a man and preceded by ไอ้) worthless person; useless person; good-for-nothing.


กาก

gaa-gà- (romanization)
กากะ (alternative)


จมูก

จมูก • (jà-mùuk)

jà-mùuk (romanization)
จรมูก (alternative archaic dated obsolete)

/t͡ɕa˨˩.muːk̚˨˩/

From Angkorian Old Khmer ច្រមុះ (cramuḥ, “nose”) (whence Modern Khmer ច្រមុះ (crɑɑmoh)). Displaced native Tai ดั้ง (dâng) (from earlier ดัง (dang)), which now means “nose bridge”.


ห่าน

th-noun

ห่าน • (hàan)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *haːnᴮ¹, from Proto-Tai *haːnᴮ (“goose”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ᩠ᨶ, Khün ᩉ᩵ᩣ᩠ᨶ, Lao ຫ່ານ (hān), Lü ᦠᦱᧃᧈ (ḣaan¹), Tai Dam ꪬ꪿ꪱꪙ, Tai Dón ꪬꪱꪙꫀ, Shan ႁၢၼ်ႇ (hàan), Phake ꩭꩫ် (han), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han), Zhuang hanq.
Compare Middle Chinese 雁 (MC ngaenH, “wild goose”), Proto-Mon-Khmer *haan (“goose”), Proto-Khmuic *haːn (“goose”).

cog

Lü ᦠᦱᧃᧈ (ḣaan¹)

Tai Dón ꪬꪱꪙꫀ


งวด

Compare Middle Chinese 月 (MC ngjwot, “moon; month”). Cognate with Lao ງວດ (ngūat).


ก.

กรัม กรัม#Thai

กริยา กริยา#Thai

(dictionary) Initialism of กริยา (grì-yaa).


กก

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -k sound.


ก๊ก

(rare) polity, as state, city-state, region, country, etc.


กกุท

th-noun

กกุท • (gà-gùt)

From Sanskrit ककुद (kakuda, “head; hump; chief”). Cognate with Lao ກາກຸດ (kā kut); compare Khmer កាគុត (kaakut).


กกุธภัณฑ์

th-noun

กกุธภัณฑ์ • (gà-gùt-tá-pan)

From Pali kakudhabhaṇdha, from kakudha (“ensign or symbol of royalty”) + bhaṇḍa (“article; instrument; utensil”); equivalent to Thai กกุธ + ภัณฑ์ (pan).

com

กกุธ + ภัณฑ์ (pan)


กง

Compare with Lü ᦷᦂᧂ (k̇ong), Northern Thai ᨠᩫ᩠ᨦ, Lao ກົງ (kong).

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -ŋ sound.


ก๋ง

th-noun

ก๋ง • (gǒng)

Borrowed from Teochew 公 (gang¹ / gong¹, “respectful man”).

bor

maternal grandfather
maternal grandfather


กงล้อ

th-noun

กงล้อ • (gong-lɔ́ɔ)

/koŋ˧.lɔː˦˥/


กงสี

From Teochew 公司 (gong1 si1, “company; corporation”).

bor

common property; property for common use; property shared amongst a group of persons.

(especially one managed by members of the same family) business, enterprise; company, corporation.


กฎเกณฑ์

th-noun

กฎเกณฑ์ • (gòt-geen)


กฎข้อบังคับ

กฎข้อบังคับ • (gòt-kɔ̂ɔ-bang-káp)

/kot̚˨˩.kʰɔː˥˩.baŋ˧.kʰap̚˦˥/

From กฎ (gòt, “rule; regulation”) + ข้อบังคับ (kɔ̂ɔ-bang-káp, “idem”).

com

(especially when referred to collectively) rule; regulation.


กฎจราจร

/kot̚˨˩.t͡ɕa˨˩.raː˧.t͡ɕɔːn˧/


กฎบัตร

th-noun

กฎบัตร • (gòt-bàt)


ฤชา

/rɯ˦˥.t͡ɕʰaː˧/

Possibly from Pali ijjā (“sacrifice; offering”) or Sanskrit इज्या (ijyā, “idem”).

ค่า ค่า#Thai

(archaic) (ค่า~) fee; cost; charge; duty.


ฆาต

ฆาต • (kâat)

Learned borrowing from Pali ghāta (“destruction; killing; slaughter”) or Sanskrit घात (ghāta, “injuring; hurting; killing”).

lbor

(elegant, literary, poetic) hitting; striking


ฆราวาส

Borrowed from Pali gharāvāsa (“householder”).


ฆ้อน

th-noun

ฆ้อน • (kɔ́ɔn)

ค้อน ค้อน#Thai


การฆ่า

ฆ่า ฆ่า#Thai


ฆาตกร

From ฆาต (kâat, “destruction; hitting; killing; striking”) + กร (gɔɔn, “one who does; one who makes”).


โฆษก

From Sanskrit घोषक (ghoṣaka, “announcer”).


โฆษณาชวนเชื่อ

th-noun

โฆษณาชวนเชื่อ • (kôot-sà-naa-chuuan-chʉ̂ʉa)

/kʰoːt̚˥˩.sa˨˩.naː˧.t͡ɕʰua̯n˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩/

/kʰoː˧.sa˨˩.naː˧.t͡ɕʰua̯n˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩/

From โฆษณา (kôot-sà-naa, “to advertise”) + ชวน (chuuan, “to induce; to persuade”) + เชื่อ (chʉ̂ʉa, “to believe”); literally "to advertise for the purpose of inducing belief". Compare with Lao ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ (khō sa nā sūan sư̄a).

cog

ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ


ญัตติ

th-noun

ญัตติ • (yát-dtì)

From Pali ñatti (“announcement; declaration”).

bor

motion: suggestion or proposal made to an assembly, meeting, debate, etc.

(Buddhism) proposal made in the Pali language to a priests' assembly.


ญาณี

Borrowed from Pali ñāṇī (“wise”), from Sanskrit ज्ञानी (jñānī).


ญาดา

Borrowed from Pali ñatti (“scholar”), Devanagari spelling: ञत्ति (ñatti).


ฐานันดร

th-noun

ฐานันดร • (tǎa-nan-dɔɔn)

From Pali ṭhānantara (“appointment; office; place; position; etc.”).

der

estate (political or social class, group, rank, standing, or status).


ฐิติ

th-noun

ฐิติ • (tì-dtì)


นัก

From Old Khmer ʼnaka, ʼanaka, ʼnak, naka, nãka, nâka, naga (“individual, one, person; inhabitant, native, resident; servant; worker; etc”). Cognate with Modern Khmer អ្នក (nĕək), Khmer នាក់ (nĕək).

used to prefix any word to form an agent noun.


นัก

From Pre-Angkorian Old Khmer ʼnak, ʼnakk, ʼanak, or Angkorian Old Khmer ʼnak, ʼanak, ʼnakk, ʼnāk, ʼnāka, nāk, nākk, nakk (“worthy: courtesy title for honorable men”).

(archaic) an honorific for a member of the Khmer royalty or nobility, either male or female.


นักปราชญ์

นักปราชญ์ • (nák-bpràat) (classifier คน)

nák-bpràat (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák) + ปราชญ์ (bpràat). Cognate with Lao ນັກປາດ (nak pāt) and Lü ᦓᧅᦕᦱᧆ (nakṗhaad).


นักกฎหมาย

นักกฎหมาย • (nák-gòt-mǎai) (classifier คน)

nák-gòt-mǎai (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + กฎหมาย (gòt-mǎai, “law”).

af

one who practises or is expert in law: jurist, lawyer, etc.


นักกระโดดน้ำ

th-noun

นักกระโดดน้ำ

นักกระโดดน้ำ • (nák-grà-dòot-náam)

From นัก (nák, agentive prefix) + กระโดด (grà-dòot, “to jump”) + น้ำ (náam, “water”).


นักกระโดดร่ม

th-noun

นักกระโดดร่ม

นักกระโดดร่ม • (nák-grà-dòot-rôm)

From นัก (nák, agentive prefix) + กระโดดร่ม (grà-dòot-rôm, “parachute”).


นักกายกรรม

From นัก (nák, agentive prefix) + กายกรรม (gaai-yá-gam, “gymnastics”).


นักการ

From นัก (nák, agentive prefix) + การ (gaan).


นักการเงิน

th-noun

นักการเงิน • (nák-gaan-ngən)

From นัก (nák, agentive prefix) + การเงิน (gaan-ngən, “finance; financial affairs”).


นักการตลาด

From นัก (nák, agentive prefix) + การตลาด (gaan-dtà-làat, “marketing”).


นักการทูต

From นัก (nák, agentive prefix) + การทูต (gaan-tûut, “diplomacy”).


นักการเมือง

th-noun

นักการเมือง • (nák-gaan-mʉʉang)

From นัก (nák, agentive prefix) + การเมือง (gaan-mʉʉang, “politics”).


นักกิน

th-noun

นักกิน • (nák-gin)

From นัก (nák, agentive prefix) + กิน (gin, “to eat; to consume”).


นักกีฬา

From นัก (nák, agentive prefix) + กีฬา (gii-laa, “sports”). Cognate with Lao ນັກກິລາ (nak ki lā).


นักขัตฤกษ์

th-noun

นักขัตฤกษ์ • (nák-kàt-dtà-rə̂ək)

นักขัต (nák-kàt) + ฤกษ์ (rə̂ək).

af

นักขัต (nák-kàt) + ฤกษ์ (rə̂ək)

นักษัตร นักษัตร#Thai

occasion declared auspicious in accordance with the movement of any นักษัตร (nák-sàt) constellation.


นักข่าว

From นัก (nák, agentive prefix) + ข่าว (kàao, “news”).


นักขี่ม้า

th-noun

นักขี่ม้า • (nák-kìi-máa)

From นัก (nák, agentive prefix) + ขี่ (kìi, “to ride”) + ม้า (máa, “horse”).


นักขี่ม้าแข่ง

th-noun

นักขี่ม้าแข่ง

นักขี่ม้าแข่ง • (nák-kìi-máa-kɛ̀ɛng)

/nak̚˦˥.kʰiː˨˩.maː˦˥.kʰɛːŋ˨˩/


นักเขียน

นักเขียน • (nák-kǐian)

From นัก (nák, agentive prefix) + เขียน (kǐian, “to write”).
Cognate with Lao ນັກຂຽນ (nak khīan).


นักคร่าพรหมจรรย์

th-noun

นักคร่าพรหมจรรย์

นักคร่าพรหมจรรย์ • (nák-krâa-prom-má-jan)


นักเคมี

From นัก (nák, agent prefix) + เคมี (kee-mii, “chemistry”). Cognate with Lao ນັກເຄມີ (nak khē mī).


นักเคลื่อนไหว

th-noun

นักเคลื่อนไหว

นักเคลื่อนไหว • (nák-klʉ̂ʉan-wǎi)


นักจัดรายการ

From นัก (nák, agentive prefix) + จัด (jàt, “to arrange”) + รายการ (raai-gaan, “list; program”).


นักจิตวิทยา

th-noun

นักจิตวิทยา • (nák-jìt-dtà-wít-tá-yaa) (classifier คน)

nák-jìt-dtà-wít-tá-yaa (romanization)
คน (classifier)

/nak̚˦˥.t͡ɕit̚˨˩.ta˨˩.wit̚˦˥.tʰa˦˥.jaː˧/

From นัก (nák) + จิตวิทยา (jìt-dtà-wít-tá-yaa).


นักจี้

th-noun

นักจี้ • (nák-jîi)

/nak̚˦˥.t͡ɕiː˥˩/


นักชีววิทยา

นักชีววิทยา • (nák-chii-wá-wít-tá-yaa) (classifier คน)

nák-chii-wá-wít-tá-yaa (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agentive prefix) + ชีววิทยา (chii-wá-wít-tá-yaa, “biology”).


นักซิ่ง

th-noun

นักซิ่ง • (nák-sîng)

From นัก (nák, “agent noun prefix”) + ซิ่ง (sîng, “to drive speedily”).


นักดนตรี

Compound of นัก (nák, “-er”) + ดนตรี (don-dtrii, “music”).


นักดาราศาสตร์

th-noun

นักดาราศาสตร์

นักดาราศาสตร์ • (nák-daa-raa-sàat)


นักดำน้ำ

นัก (nák, “agent noun prefix”) + ดำน้ำ (dam-náam, “to dive into water; to ad lib, to improvise, to extemporise”).

af

(slang) ad-libber; improviser; extemporiser.


นักดำน้ำลึก

th-noun

นักดำน้ำลึก • (nák-dam-náam-lʉ́k)


นักเดินทาง

นักเดินทาง • (nák-dəən-taang)


นักตกปลา

นัก (nák, “agent noun prefix”) + ตก (dtòk, “to hook”) + ปลา (bplaa, “fish”).

af

fisherman (person who fishes for pleasure).

ชาวประมง

fisherman (person who fish for profit or as profession)


นักเต้น

th-noun

นักเต้น • (nák-dtên)

From นัก (nák, agentive prefix) + เต้น (dtên, “to dance”).


นักบัลเลต์

th-noun

นักบัลเลต์ • (nák-bal-lee)


นักเต้นรำ

นักเต้นรำ • (nák-dtên-ram)

From นัก (nák, agentive prefix) + เต้นรำ (dtên-ram, “to dance”).


นักเตะ

th-noun

นักเตะ • (nák-dtè)


นักแต่งกลอน

นักแต่งกลอน • (nák-dtɛ̀ɛng-glɔɔn)

/nak̚˦˥.tɛːŋ˨˩.klɔːn˧/


นักแต่งบทละคร

นักแต่งบทละคร

นักแต่งบทละคร • (nák-dtɛ̀ɛng-bòt-lá-kɔɔn)

/nak̚˦˥.tɛːŋ˨˩.bot̚˨˩.la˦˥.kʰɔːn˧/


นักแต่งเพลง

/nak̚˦˥.tɛŋ˨˩.pʰleːŋ˧/

From นัก (nák, agentive prefix) + แต่ง (dtɛ̀ng, “to compose”) + เพลง (pleeng, “song”).


นักโต้คลื่น

th-noun

นักโต้คลื่น • (nák-dtôo-klʉ̂ʉn)


นักถ่ายรูป

นักถ่ายรูป • (nák-tàai-rûup)


นักท่องเที่ยว

นักท่องเที่ยว

นักท่องเที่ยว • (nák-tɔ̂ng-tîao)

/nak̚˦˥.tʰɔŋ˥˩.tʰia̯w˥˩/

From นัก (nák, agentive prefix) + ท่องเที่ยว (tɔ̂ng-tîao, “to roam; to wander”).