สุวาน

From Pali suvāna (“dog”). Compare with Lao ສຸວານ (su wān).

(Buddhism) clerk of the Naraka hell, bearing the duty to keep records about living beings, such as births and deaths, merits and sins, etc.


ศฤคาล

สิคาล สิคาล#Thai


สิงคาร

ศฤงคาร ศฤงคาร#Thai

Alternative form of ศฤงคาร (sà-rǐng-kaan)

สิงคาล สิงคาล#Thai


ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท • (dtâai-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat)

/taːj˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.tʰu˦˥.liː˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

From ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + ละออง (lá-ɔɔng, “particle; sprinkling”) + ธุลี (tú-lii, “dust”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the dust particles at the soles of your holy feet".

compound

used as a form of address for royal persons.

en-ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-noun-IxsN2xOy


พระองค์

th-noun

พระองค์ • (prá-ong)

From พระ (prá, “prefix for gods, royal persons, and things relating to them”, literally “divine; excellent; precious; etc”) + องค์ (ong, “being; body; form; etc”); probably derived from Old Khmer braḥ ʼaṅga. Compare Modern Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng); Lao ພຣະອົງ (phra ʼong).

cog

Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng)

(of a god, religious personage, high priest, or royal person) body.

religious personage; high priest; or royal person; religious personage; high priest; or royal person

an honorific for or term of address to a god, religious personage, high priest, or royal person.


อาตมา

Borrowed from Sanskrit आत्मा (ātmā, “self”). Cognate with Old Khmer ʼātmā (“self; soul”), Modern Khmer អាត្មា (ʼaatmaa), Lao ອາດຕະມາ (ʼāt ta mā). Compare Pali attā, whence Thai อัตตา (àt-dtaa).

cog

Lao ອາດຕະມາ (ʼāt ta mā)

(elegant, poetic) self; person; physique; body


ใต้ฝ่าละอองพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าละอองพระบาท

ใต้ฝ่าละอองพระบาท • (dtâai-fàa-lá-ɔɔng-prá-bàat)

/taːj˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + ละออง (lá-ɔɔng, “particle; sprinkling”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the particles at the soles of (your) holy feet".

com

used as a form of address to royal persons.


ใต้ฝ่าพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าพระบาท

ใต้ฝ่าพระบาท • (dtâai-fàa-prá-bàat)

ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the soles of your holy feet".

com

used as a form of address to royal persons and dignitaries.


ฝ่าพระบาท

th-noun

ฝ่าพระบาท • (fàa-prá-bàat)

From ฝ่า (fàa, “sole”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the soles of your holy feet".

compound

used as a form of address for royal persons and dignitaries.


ฝ่าบาท

th-noun

ฝ่าบาท • (fàa-bàat)

From contraction of ฝ่าพระบาท (fàa-prá-bàat).

th-l

ฝ่าพระบาท (fàa-prá-bàat)

(only found in fiction) used as a title or term of address for a monarch or high-ranking royal person.


ทูลกระหม่อม

th-noun

ทูลกระหม่อม • (tuun-grà-mɔ̀m)

From ทูล (tuun, “to carry (on or with the head)”) + กระหม่อม (grà-mɔ̀m, “head; fontanel”).

com

a term of address to a child of a monarch and his or her consort.

(colloquial) a term of address to any child of a monarch.

a term used by a royal person to address his or her relative who is a child of a monarch and his or her consort.


ปุจฉา

/put̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Pali pucchā (“interrogation”). Cognate with Modern Khmer បុច្ឆា (bocchaa).


มัตถลุงค์

th-noun

มัตถลุงค์ • (mát-tà-lung)

พระ พระ#Thai


อัยกี

From modification of Pali ayyikā (“grandmother”), from which Thai อัยยิกา was derived.

cog

Thai อัยยิกา

พระ พระ#Thai


โอสถ

From Pali osatha, osadha (“medicine”). Cognate with Modern Khmer ឱសថ (ʼaosɑt).


เชษฐา

chêet-tǎa (romanization)
เจษฎา (alternative)

/t͡ɕʰeːt̚˥˩.tʰaː˩˩˦/

From blending of Pali jeṭṭha (“chief; senior”) and Sanskrit ज्येष्ठ (jyeṣṭha, “older brother”). Cognate with Modern Khmer ជេដ្ឋា (ceitthaa); Thai เชษฐ์.

bor

พระ พระ#Thai

(literary, poetic, royal) (พระ~) older brother.

(literary, poetic) supreme one; greatest/greater one; highest/higher one; superior one; senior one; oldest/older one.


ดำรัส

dam-ràt (romanization)
ตรัส (alternative)

From Old Khmer tamrās (“royal”) from Old Khmer trasa, trassa, trāsa, trãsa, trâsa, trāssa, trãssa (“to illuminate, to enlighten; to declare, to speak; etc”), from which Thai ตรัส (dtràt) was derived.

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(of a god, high priest, or royal person) (พระ~, พระราช~, ราช~) speech; statement; word; utterance.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


ข้าวเสวย

th-noun

ข้าวเสวย • (kâao-sà-wə̌əi)

/kʰaːw˥˩.sa˨˩.wɤːj˩˩˦/


กรรปุระ

กรรปุระ • (gan-bpù-rá)

From corruption of Sanskrit कूर्पर (kūrpara, “elbow”).

พระ พระ#Thai


ห้องเครื่อง

ห้องเครื่อง • (hɔ̂ng-krʉ̂ʉang) (classifier ห้อง)

hɔ̂ng-krʉ̂ʉang (romanization)
ห้อง (classifier)

/hɔŋ˥˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/


เครื่องเสวย

เครื่องเสวย • (krʉ̂ʉang-sà-wə̌əi)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.sa˨˩.wɤːj˩˩˦/


แท่น

แท่น • (tɛ̂n)

Uncertain. Perhaps cognate with Lao ແທ່ນ (thǣn); Modern Khmer ថែន (thaen).

1805, พระทำนูน, in ราชบัณฑิตยสถาน (2010) กฎหมายตราสามดวง: พระทำนูน ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 159:
ตราวิชีพเทพยุดาทรงเครื่องนั่งแท่นมือขวาถือฉัตร...ใช้ปิดขนพพระตำรานั้น
dtraa wí-chîip têep-pá-yú-daa song-krʉ̂ʉang nâng tɛ̂n mʉʉ kwǎa tʉ̌ʉ chàt ... chái bpìt kà-nòp prá dtam-raa nán
The seal of a wichip god wearing [full] dress [and] sitting on a thaen [with] the right hand holding an umbrella...[is] used to stamp the folds of such decree.

พระ พระ#Thai

(if belonging to a god, high priest, or royal person: พระ~) flat, slab-like piece of furniture, used as a seat, bed, or table, usually legless.

if belonging to a god; high priest; or royal person: พระ~; if belonging to a god; high priest; or royal person: พระ~


พาฬ

Borrowed from Pali bāḷa (“ferine; savage”). Compare Pali vāḷa (“ferine; savage”); Sanskrit व्याल (vyāla, “wicked, vicious; wicked animal; cruel animal”).

cog

(literary, poetic) ferocious or carnivorous animal, as elephant, lion, snake, tiger, etc.


สะเดา

th-noun

สะเดา • (sà-dao)

Compare Khmer ស្ដៅ (sdaw), Vietnamese sầu đâu.

th:สะเดา th:อำเภอสะเดา

อำเภอ อำเภอ#Thai

(อำเภอ~) Sadao (a district of Songkhla Province, Thailand)

ตำบล ตำบล#Thai

(ตำบล~) a subdistrict of Sadao district, Songkhla Province, Thailand.

เทศบาลตำบล เทศบาลตำบล#Thai

(เทศบาลตำบล~) a town in Sadao district, Songkhla Province, Thailand.


อีกา

crow; jungle crow, Corvus macrorhynchos.


เก้ง

cog

Proto-Tibeto-Burman *d-kəy (“barking deer, deer”)

Muntiacus muntjak
Muntiacus muntjak#Translingual


อีเก้ง

/ʔiː˧.keːŋ˥˩/


อี

(sometimes considered vulgar and offensive) used as a title for a female animal.

2020 May 25, ฮิมวัง, “ฆ่าชิงทรัพย์เด็กสมัยรัตนโกสินทร์ กับคดีหนูไก๋ ฆาตกรรมสุดอำมหิตในสมัยรัชกาลที่ ๕”, in ศิลปวัฒนธรรม, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-05-26:

อีดกเมืองขุขันบุรีหักคอเด็กตาย ถอดเอาสิ่งของแต่งตัวเด็ก เจ้าเมืองกรมการส่งอีดกมา ณ กรุงเทพฯให้ประหารชีวิต

ii dòk mʉʉang kù-kǎn bù-rii hàk kɔɔ dèk dtaai · tɔ̀ɔt ao sìng-kɔ̌ɔng dtɛ̀ng-dtuua dèk · jâo-mʉʉang grom-má-gaan sòng ii dòk maa · nɔɔ · grung-têep hâi bprà-hǎan-chii-wít

I Dok [of] Khukhan Buri Town broke a child's neck to death [and] took away the child's adornment items. The town's governor [and] commissioners [have] sent I Dok into Bangkok. [She] shall [now] be put to death.

1854, “๒๙๗ ประกาศห้ามมิให้ภิกษุสามเณรคบผู้หญิงมาพูดที่กุฎี (ณ วันศุกร เดือน ๑๐ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีขาล พ.ศ. ๒๓๙๗)”, in ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔ ภาคปกิรณกะ ส่วนที่ ๑, Bangkok: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, published 1924, retrieved 2019-05-29:

ตุลาการซักความต่อไป อีเพ็งรับเปนสัตยว่า เมื่ออ้ายหนูยังเปนสมีอยู่วัดพระเชตุพนนั้น อ้ายหนูกับอีเพ็งทำชำเรากันที่กุฎีอ้ายหนูสองสามครั้ง

dtù-laa-gaan sák kwaam dtɔ̀ɔ-bpai · ii peng ráp bpen-sàt wâa · mʉ̂ʉa âai nǔu yang bpen sà-mǐi yùu wát prá chêet-dtù-pon nán · âai nǔu gàp ii peng tam cham-rao gan tîi gù-dii âai nǔu sɔ̌ɔng sǎam kráng

[As] the judge further interrogated [her on] the matter, I Pheng confessed the truth, saying: When Ai Nu was still a sami at Wat Phra Chettuphon, Ai Nu and I Pheng engaged in intercourse with each other for two or three times at the monastic house of Ai Nu.

(archaic, vulgar, derogatory and offensive) used as a term of address to or title for a female commoner.

2019 March 4, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in ใครวะเนี่ย...ใครถีบกูวะ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:

นั่งก่อน นั่งก่อน ฟังข่าวเด็ดอีเรณู อุตส่าห์อมไว้ตั้งแต่บนรถไฟ

nâng gɔ̀ɔn · nâng gɔ̀ɔn · fang kàao dèt ii ree-nuu · ùt-sàa om wái dtâng-dtɛ̀ɛ bon rót-fai

Sit [down] first, sit [down] first, [and] listen to [this] hot news [about] I Renu, [which] I've tried not to disclose since [we're] on the train!

2019 February 26, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:40 from the start, in ก่อนที่มึงจะไปคว้าเอามาทำเมีย มึงคิดจะถามกูสักคำไหม (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:

ไอ้ไช้ มึงกล้าให้อีผู้หญิงอย่างนี้มาอ้างว่าเป็นเมียมึงหรือ มึงดูมันแต่งหน้า แต่งตัว ทาปากซิ ดูก็รู้ผู้หญิงชั้นต่ำชัด ๆ กะหรี่

âi chái · mʉng glâa hâi ii pûu-yǐng yàang níi maa âang wâa bpen miia mʉng rʉ̌ʉ · mʉng duu man dtɛ̀ng nâa · dtɛ̀ng dtuua · taa bpàak sí · duu gɔ̂ rúu pûu-yǐng chán dtàm chát chát · gà-rìi

Ai Chai, how dare you let a woman like this claim to be your wife? You see [how] she makes [her] face up, dresses [herself] up, and paints [her] lip? [Just] look [at her and everyone] knows obviously [she's] a low-class woman – a whore!

(vulgar, derogatory, offensive) used as a term of address to or title for a woman.

(slang, vulgar, sometimes considered offensive) used as a familiar or affectionate term of address to or title for anyone.

(slang, vulgar, sometimes considered derogatory and offensive) used as a term of address to or title for anyone or anything; used as a prefix by way of emphasis

อีเข่า อีเข่า#Thai

อีงุ้ม อีงุ้ม#Thai

อีตัก อีตัก#Thai

used as a title for certain traditional Thai games and postures in those games, such as อีเข่า, อีงุ้ม, อีตัก, etc.


อี

The name of the Latin-script letter E/e.


อีแก่

th-noun

อีแก่ • (ii-gɛ̀ɛ)

/ʔiː˧.kɛː˨˩/

อี (ii, “a derogatory prefix for certain terms pertaining to a woman”) + แก่ (gɛ̀ɛ, “old”).


ซ้าย

th-noun

ซ้าย • (sáai)

From Old Chinese 左 (OC *ʔsaːlʔ, *ʔsaːls).
Cognate with Lao ຊ້າຍ (sāi), Northern Thai ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ, Khün ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦌᦻᧉ (saay²), Shan သၢႆႉ (sâ̰ai), Ahom 𑜏𑜩 (say), Bouyei soix, Zhuang swix.

เลี้ยวซ้ายที่นี่


คริสต์มาส

คริสต์มาส • (krís-mâas)


บาสเกตบอล

บาสเกตบอล • (báas-gét-bɔl)

báas-gét-bɔl (romanization)
บาส (alternative)


ผ้า

→ Khmer: ផា (phaa)

From Proto-Southwestern Tai *pʰaːꟲ¹, from Old Chinese 布 (OC *paːs, “cloth”). Cognate with Northern Thai ᨹ᩶ᩣ, Lao ຜ້າ (phā), Lü ᦕᦱᧉ (ṗhaa²), Tai Dam ꪠ꫁ꪱ, Shan ၽႃႈ (phāa), Tai Nüa ᥚᥣᥲ (phàa), Aiton ၸႃ (phā), Khamti ၸႃႛ, Ahom 𑜇𑜠 (pha), 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), or 𑜇𑜨𑜡 (phoā).

cog

Lü ᦕᦱᧉ (ṗhaa²)


เพชร

th-noun

เพชร • (pét)

pét (romanization)
เพชญ (alternative archaic dated obsolete)
เพชญร (alternative archaic dated obsolete)
เพช (alternative archaic dated obsolete)
เพ็ชร (alternative archaic dated obsolete)
เพ็ช (alternative archaic dated obsolete)
เพ็ชญ (alternative archaic dated obsolete)

/pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥./

From Old Khmer bejra, beja, bejña (“diamond”); ultimately from Sanskrit वज्र (vajra, “diamond; thunderbolt; vajra, Indra's weapon”). Cognate Modern Khmer ពេជ្រ (pɨc). And cognate with Thai พัชระ, พิเชียร, วชิระ, วัชระ, วิเชียร (wí-chiian).

der

(elegant, chiefly in combination) lightning bolt; thunderbolt.

(Hindu mythology, elegant, chiefly in combination) vajra, a weapon of the god Indra, symbolising thunderbolt.

(mythology, elegant, chiefly in combination) similar weapon, as that of Zeus in the Greek mythology.


ผ้าไหม

th-noun

ผ้าไหม • (pâa-mǎi)


ฝ้าย

ฝ้าย • (fâai)

Cognate with Lao ຝ້າຍ (fāi), Northern Thai ᨺ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦚᦻᧉ (ḟaay²), Tày phải, Bouyei waais, Zhuang faiq.

cog

Lü ᦚᦻᧉ (ḟaay²)


กางเกงใน

กางเกงในสตรี


เสื้อ

sʉ̂ʉa (romanization)
ตัว (classifier)
เชื้อ (alternative)

Cognate with Northern Thai ᩈᩮᩬᩥ᩶ᩋ, Lao ເສື້ອ (sư̄a), Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²), Tai Dam ꪹꪎ꫁, Shan သိူဝ်ႈ (sōe), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw) or 𑜏𑜥 (sū).

Lao ເສື້ອ (sư̄a)

Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²)

เสื้อแสง

sʉ̂ʉa-sɛ̌ɛng


ถุงเท้า

th-noun

ถุงเท้า • (tǔng-táao) (classifier ข้าง or คู่)

tǔng-táao (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)

/tʰuŋ˩˩˦.tʰaːw˦˥/

ถุง (tǔng, “bag; pouch”) + เท้า (táao, “foot”).


เท้า

th-noun

เท้า • (táao)

From Proto-Tai *dawꟲ (“walking cane”).
Cognate with Lao ເທົ້າ (thao), Northern Thai ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Khün ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Lü ᦑᧁᧉ (taw²), Shan တဝ်ႉ (tâ̰o), Zhuang daeux (“to support; walking cane”), Zuojiang Zhuang taeux.

cog

ข้าง ข้าง#Thai

คู่ คู่#Thai

(anatomy, polite) (classifer ข้าง or คู่) foot: the terminal part of the leg.

(dated) leg: tall, slender support for a piece of furniture.


ตลาด

→ Chinese: 噠叻 /哒叻

→ Lao: ຕະຫຼາດ (ta lāt)

→ Southern Thai: ลาด, หลาด

desc

→ Saek: ตะล̄าด

→ Saek: ตะล̄าด

Possibly corrupted from กาด (gàat), which Tai people in the north usually use.


สาก

th-noun

สาก • (sàak)

From Proto-Tai *saːkᴰ (“pestle”).
Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨠ, Khün ᩈᩣ᩠ᨠ, Lao ສາກ (sāk), Tai Dam ꪎꪱꪀ, Lü ᦉᦱᧅ (ṡaak), Shan သၢၵ်ႇ (sàak), Phake ꩬက် (sak), Ahom 𑜏𑜀𑜫 (sak), Zhuang sak, Zuojiang Zhuang sak.
Compare Proto-Hlai *tçʰaːk (“pestle”).


มุม

From Khmer មុម (mum) or មុំ (mum). Cognate with Lao ມຸມ (mum).

วิธีเลขสี่มุม


การทำอาหาร

การ (gaan, “abstract noun prefix”) + ทำ (tam, “to make”) + อาหาร (aa-hǎan, “food”)

compound

act of making food (i.e. preparation of food; cooking of food)


การเต้นรำ

เต้นรำ เต้นรำ#Thai


ภาพยนตร์

th-noun

ภาพยนตร์ • (pâap-pá-yon) (classifier เรื่อง)

pâap-pá-yon (romanization)
เรื่อง (classifier)

From ภาพ (pâap, “picture”) + ยนตร์ (“motion”); calque of English motion picture. Cognate with Lao ພາບພະຍົນ (phāp pha nyon).

com

การถ่ายภาพยนตร์


โรงภาพยนตร์

th-noun

โรงภาพยนตร์ • (roong-pâap-pá-yon) (classifier โรง)

roong-pâap-pá-yon (romanization)
โรง (classifier)

From โรง (roong) + ภาพยนตร์ (pâap-pá-yon).


การถ่ายภาพ

การ (gaan) + ถ่ายภาพ

prefix

การ (gaan) + ถ่ายภาพ


ฟุตบอล

th-noun

ฟุตบอล • (fút-bɔn)

association football
association football

ลูก ลูก#Thai

(ลูก~) the inflated ball used in such a game. (classifier: ลูก (lûuk))


ละคร

ละคร • (lá-kɔɔn)

desc

→ English: lakorn (“Thai television drama”)

→ Khmer: ល្ខោន (lkhaon, “play; show; drama”)

→ Lao: ລະຄອນ (la khǭn, “show, play, drama”)

From Javanese ꦭꦏꦺꦴꦤ꧀ (lakon). Compare Malay lakon, Khmer ល្ខោន (lkhaon), Lao ລະຄອນ (la khǭn).


โรงละคร

th-noun

โรงละคร • (roong-lá-kɔɔn) (classifier โรง or แห่ง)

roong-lá-kɔɔn (romanization)
โรง (classifier)
แห่ง (classifier)

From โรง (roong, “hall”) + ละคร (lá-kɔɔn, “play; dramatic play”).

compound

theatre: place housing theatrical performances.


เบสบอล

th-noun

เบสบอล • (bées-bɔn)


รักบี้

รักบี้ • (rák-bîi)


เทนนิส

เทนนิส • (ten-nít)

ten-nít (romanization)
เตนนิส (alternative)


สะพาน

สะพาน • (sà-paan) (classifier สะพาน or แห่ง)

sà-paan (romanization)
สะพาน (classifier)
แห่ง (classifier)
สพาน (alternative)

From Angkorian Old Khmer ស្វាន (svān, “footbridge; bridge”) or Middle Khmer ស្ពាន (sbāna, “bridge”). Compare Modern Khmer ស្ពាន (spiən). Cognate with Lao ສະພານ (sa phān). Displaced native ขัว (kǔua).


จ้าง

th-noun

จ้าง • (jâang)

ขนม ขนม#Thai


รัฐบาล

From Pali raṭṭhapāla (literally “state protector; state administrator; etc”), from raṭṭha (“state”) + pāla (“protector; administrator; etc”); equivalent to Thai รัฐ (rát) + บาล (baan). Cognate with Lao ລັດຖະບານ (lat tha bān), Khmer រដ្ឋបាល (rŏətthaʼbaal).

bor

รัฐบาลชั่วคราว

รัฐบาลทหาร

รัฐบาลโลก

รัฐบาลกลาง

รัฐบาลท้องถิ่น

ภาครัฐบาล

ลูกจ้างรัฐบาล

สลากกินแบ่งรัฐบาล

government: governing body of persons in a state or community; particular group of persons forming a cabinet.


ผู้ว่าราชการ

th-noun

ผู้ว่าราชการ • (pûu-wâa-râat-chá-gaan) (classifier คน)

pûu-wâa-râat-chá-gaan (romanization)
คน (classifier)

/pʰuː˥˩.waː˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

From ผู้ (pûu, “person; man”, used as agent noun prefix) + ว่า (wâa, “to direct, to instruct; to handle to manage, to administer; etc”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affair; government service”, literally “royal affair; royal activity”).

com

ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่

รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร

(especially of a polity) administrator; governor; ruler.


ไวยากรณ์

Borrowed from Sanskrit वैयाकरण (vaiyākaraṇa), which is derived from व्याकरण (vyākaraṇa). Cognate with Pali veyyākaraṇa, Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ), Lao ໄວຍາກອນ (w kǭn). Doublet of พยากรณ์ (pá-yaa-gɔɔn) and วยากรณ์

cog

Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ)

Lao ໄວຍາກອນ (w kǭn)

doublet

ไวยากรณ์อังกฤษ


แบตเตอรี่

th-noun

แบตเตอรี่ • (bɛ̀t-dtəə-rîi) (classifier อัน)

bɛ̀t-dtəə-rîi (romanization)
อัน (classifier)

/bɛt̚˨˩.tɤː˧.riː˥˩/


ช็อคโกแลต

ช็อคโกแลต • (chɔ̂k-koo-lɛ́t)

/t͡ɕʰɔk̚˥˩.kʰoː˧.lɛt̚˦˥/

ช็อกโกแล็ต ช็อกโกแล็ต#Thai

Alternative spelling of ช็อกโกแล็ต (chɔ́k-goo-lɛ́t)


น้ำผึ้ง

น้ำผึ้ง • (nám-pʉ̂ng)

/nam˦˥.pʰɯŋ˥˩/

From น้ำ (náam, “liquid; water”) + ผึ้ง (pʉ̂ng, “bee”); literally "bee's liquid".

com

ภุชงค์ วงศ์กัณหา, รักคือ...:
คือน้ำผึ้งคือน้ำตาคือยาพิษ คือหยาดน้ำอมฤตอันชื่นชุ่ม คือเกสรดอกไม้คือไฟรุม คือความกลุ้มคือความฝันนั่นแหละรัก
kʉʉ náam-pʉ̂ng kʉʉ náam-dtaa kʉʉ yaa-pít · kʉʉ yàat náam am-má-rít an chʉ̂ʉn chûm · kʉʉ gee-sɔ̌ɔn dɔ̀ɔk-máai kʉʉ fai rum · kʉʉ kwaam-glûm kʉʉ kwaam-fǎn nân lɛ̀ rák
A drip of honey, a drop of tear, a sip of poison, a merry taste of nectar, a flower stalk, a burning flame, an experience of depression, a fanciful dream — that's what love is.


เนยเทียม

th-noun

เนยเทียม • (nəəi-tiiam)


โทรศัพท์มือถือ

โทรศัพท์มือถือ • (too-rá-sàp-mʉʉ-tʉ̌ʉ) (classifier อัน or เครื่อง)

too-rá-sàp-mʉʉ-tʉ̌ʉ (romanization)
อัน (classifier)
เครื่อง (classifier)

/tʰoː˧.ra˦˥.sap̚˨˩.mɯː˧.tʰɯː˩˩˦/

From โทรศัพท์ (too-rá-sàp, “telephone”) + มือถือ (mʉʉ-tʉ̌ʉ, “handheld”). Compare Lao ໂທລະສັບມືຖື (thō la sap mư̄ thư̄).

cog

Lao ໂທລະສັບມືຖື (thō la sap mư̄ thư̄)


หน้าจอ

th-noun

หน้าจอ • (nâa-jɔɔ)

/naː˥˩.t͡ɕɔː˧/

From หน้า (nâa, “surface”) + จอ (jɔɔ, “screen”).

com

screen: surface on which pictures, electronic data, etc, may be displayed (as on a television or electronic device).


แป้นพิมพ์

th-noun

แป้นพิมพ์ • (bpɛ̂n-pim)

From แป้น (bpɛ̂n, “platform”) + พิมพ์ (pim, “type, print”). Compare Lao ແປ້ນພິມ (pǣn phim), Vietnamese bàn phím.


ซีพียู

central processing unit
central processing unit


เม้าส์

máo (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)

เมาส์ เมาส์#Thai


หน้าต่าง

th-noun

หน้าต่าง • (nâa-dtàang) (classifier บาน)

nâa-dtàang (romanization)
บาน (classifier)

/naː˥˩.taːŋ˨˩/

From Proto-Tai *ʰnaːꟲ (“face”) + Proto-Tai *taːŋᴮ (“window”).
Cognate with Mon ဗတၚ်, Tày nả táng.
Descendent of Proto-tai *taːŋᴮ: Zhuang dangq (“window”) (dialectal).


เสียง

sǐiang (romanization)
เสียง (classifier)
สยง (alternative)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *siəŋᴬ¹ (“sound”) (Jonsson, 1991), from Middle Chinese 聲 (MC syeng, “sound”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᨿᨦ, Lao ສຽງ (sīang), Lü ᦵᦉᧂ (ṡeng), Tai Dam ꪎꪸꪉ (siêng) or ꪹꪎꪉ (sương), Tai Dón ꪎꪸꪉ, Shan သဵင် (sǎeng), Tai Nüa ᥔᥥᥒᥴ (séng), Aiton ꩬိင် (siṅ), Phake ꩬိင် (siṅ), Ahom 𑜏𑜢𑜂𑜫 (siṅ).

inh+

sound, including voice, a sensation perceived by the ear.

ออกเสียง ออกเสียง#Thai

opinion; view (as in ออกเสียง (ɔ̀ɔk-sǐiang)).

ชื่อเสียง ชื่อเสียง#Thai

popularity; appreciation (as in ชื่อเสียง (chʉ̂ʉ-sǐiang)).

คะแนนเสียง คะแนนเสียง#Thai

vote; formalized choice (as in คะแนนเสียง).


สำเนียง

→ Khmer: សំនៀង (sɑmniəng) / សំណៀង (sɑmniəng)

→ Lao: ສຳນຽງ (sam nīang)

→ Northern Thai: ᩈᩣᩴᨶ᩠ᨿᨦ


สมรส

th-noun

สมรส • (sǒm-rót)

sǒm-rót (romanization)
สมรศ (alternative obsolete)

1926, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “ตำนานกฎหมายเมืองไทย”, in อธิบายเบ็ดเตล็ดในเรื่องพงศาวดารสยาม, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 110:

มูลคดีวิวาทว่าด้วยปันสมรส

muun ká-dii wí-wâat wâa-dûai bpan sǒm-rót

The grounds of the dispute as to distribution of marital property

1931, สมาหารหิตะคดี (โป๊ โปรคุปต์), ขุน, “หมวด ข”, in พจนานุกรมกฎหมาย, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 29:

ของหมั้นนี้...นับว่าเป็นสมรส

This engagement gift...is considered to be marital property.


เรือน

เรือน • (rʉʉan) (classifier เรือน or หลัง)

rʉʉan (romanization)
เรือน (classifier)
หลัง (classifier)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *rɯənᴬ⁴ (“house”), from Proto-Tai *rɤːnᴬ (“house”). Cognate with Southern Thai เริน, Isan เฮือน, Lao ເຮືອນ (hư̄an), Northern Thai ᩁᩮᩬᩥᩁ (hɯan⁴) or ᩁᩮᩥ᩠ᨶ (hɤɤn⁴), Khün ᩁᩮᩨ᩠ᨶ, Lü ᦵᦣᦲᧃ (hoen), Tai Dam ꪹꪭꪙ (ꞌhướn), Tai Dón ꪭꪷꪙ, Shan ႁိူၼ်း (hóen), Tai Nüa ᥞᥫᥢᥰ (höen), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 (rün), Bouyei raanz, Zhuang ranz, Zuojiang Zhuang rwenz. Compare Old Chinese 廛 (OC *dan), Sui xgaanz, Southern Kam yanc, Proto-Be *zaːnᴬ² (“house”) (whence Longtang Be zan²).

inh+

walled and roofed building raised on stilts, used for residence.

(loosely or by extension, somewhat dated) house; residential building; residence.

(by extension or in combination) house: building for any purpose.


เรือน

th-noun

เรือน • (rʉʉan)

base, support, stand, or the like, as the shank of a ring (that supports the head).


เรือน

เรือน • (rʉʉan)


ระบบ

ระบบ • (rá-bòp)

From Old Khmer rapap Doublet of ระบอบ (rá-bɔ̀ɔp). Compare Lao ລະບົບ (la bop).


เครื่องหมาย

เครื่องหมาย • (krʉ̂ʉang-mǎai)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦/

From เครื่อง (krʉ̂ʉang, “thing; instrument; etc”) + หมาย (mǎai, “to mark”). Compare Lao ເຄື່ອງໝາຍ (khư̄ang māi).

cog

Lao ເຄື່ອງໝາຍ (khư̄ang māi)


เครื่องหมายการออกเสียง

th-noun

เครื่องหมายการออกเสียง

เครื่องหมายการออกเสียง • (krʉ̂ʉang-mǎai-gaan-ɔ̀ɔk-sǐiang)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦.kaːn˧.ʔɔːk̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/

en-เครื่องหมายการออกเสียง-th-noun-Wr6dlOJ2


นักภาษาศาสตร์

นักภาษาศาสตร์

นักภาษาศาสตร์ • (nák-paa-sǎa-sàat)

From นัก (nák, agentive prefix) + ภาษาศาสตร์ (paa-sǎa-sàat, “linguistics”).


ภาษาศาสตร์

th-noun

ภาษาศาสตร์ • (paa-sǎa-sàat)

/pʰaː˧.saː˩˩˦.saːt̚˨˩/

From ภาษา (paa-sǎa, “language”) + ศาสตร์ (sàat, “science”), from Sanskrit भाषा (bhāṣā, “language”) + शास्त्र (śāstra, “science”); Compare Lao ພາສາສາດ (phā sā sāt).

cog

Lao ພາສາສາດ (phā sā sāt)


ทาส

th-noun

ทาส • (tâat)

tâat (romanization)
ทาษ (alternative archaic)
ทาษา (alternative archaic)
ทาสา (alternative poetic)
ทาสี (alternative feminine)

Borrowed from Pali dāsa (“slave; servant”), ultimately from Sanskrit दास (dāsa, “idem”).

bor+

เลิกทาส

ทาสรัก

ทาสยา

ทาสแมว

(figurative) slave (person under the influence of someone or something)


เจ้านาย

th-noun

เจ้านาย • (jâo-naai)

From เจ้า (jâao, “chief; lord; master”) + นาย (naai, “idem”).

com

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

(classifier องค์, พระองค์) royal person, especially one holding the rank of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao) or higher.

(classifier คน) chief; lord; master; superior.


หัวหน้า

th-noun

หัวหน้า • (hǔua-nâa)

From หัว (hǔua, “head”) + หน้า (nâa, “front”).


ซุป

น้ำ น้ำ#Thai


ความอิจฉา

/kʰwaːm˧.ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/


การผิดประเวณี

การ (gaan) + ผิดประเวณี

prefix

การ (gaan) + ผิดประเวณี


ไส้ติ่ง

th-noun

ไส้ติ่ง • (sâi-dtìng)


ความเศร้าโศก

ความเศร้าโศก

ความเศร้าโศก • (kwaam-sâo-sòok)


หน้าแรก

หน้าแรก • (nâa-rɛ̂ɛk)

/naː˥˩.rɛːk̚˥˩/


ที่อยู่

ที่อยู่ • (tîi-yùu)

ที่ อยู่ (canonical)
tîi-yùu (romanization)

/tʰiː˥˩.juː˨˩/

From ที่ (tîi, “that which”) + อยู่ (yùu, “to be at”).


การข่มขืน

th-noun

การข่มขืน • (gaan-kòm-kʉ̌ʉn)

ข่มขืน ข่มขืน#Thai


หยก

From Middle Chinese 玉 (MC ngjowk, “jade”). Cognate with Lao ຢົກ (yok), Khmer យក់ (yŭək), Javanese giok, Indonesian giok.


คา

From Proto-Tai *gaːᴬ (“stuck”), Old Chinese 枷 (OC *ɡa, *ɡal, *kraːl, “cangue”).
Cognate with Lao ຄາ (khā), Lü ᦅᦱ (kaa), Saek ค๊า, Tày cà, Zhuang gaz.

(archaic) shackles for prisoner's neck, pillory, cangue.


คา

From Proto-Tai *ɣaːᴬ (“thatch grass”).
Cognate with Northern Thai ᨤᩣ, Lao ຄາ (khā), Lü ᦆᦱ (xaa), Shan ၶႃး (kháa), Tai Nüa ᥑᥣᥰ (xäa), Ahom 𑜁𑜡 (khā), Tày cà, Zhuang haz and gaz (dialectal).
Compare Proto-Hlai *Ciɦaː (“thatch grass”) (> haː¹~zaː¹~hjaː¹ across the different lects), Sui yal (“thatch grass”).


ผา

From Proto-Tai *praːᴬ (“stone mountain”). Cognate with Northern Thai ᨹᩣ, Lao ຜາ (phā), Lü ᦕᦱ (ṗhaa), Shan ၽႃ (phǎa) (as in မၢၵ်ႇၽႃ (màak phǎa)), Tai Nüa ᥚᥣᥴ (pháa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), 𑜇𑜡𑜠 (phāa), 𑜇𑜨𑜡 (phoā), or 𑜇𑜨𑜡𑜠 (phoāa), Zhuang bya.


ฝา

Inherited from Proto-Tai *hwaːᴬ (“partition; lid”). Cognate with Isan ฝา, Lao ຝາ (fā), Northern Thai ᨺᩣ (faa¹), Khün ᨺᩣ (faa¹), Lü ᦚᦱ (ḟaa), Tai Dam ꪠꪱ (pha), Tai Dón ꪠꪱ, Shan ၽႃ (phǎa), Tai Nüa ᥜᥣᥴ (fáa), Ahom 𑜇𑜡 (phā) or 𑜇𑜨𑜡 (phoā), Zuojiang Zhuang pa, Zhuang fa.


วา

→ English: wa

Inherited from Proto-Southwestern Tai *waːᴬ⁴ (“arm-spread, a measure of length”); Cognate with Northern Thai ᩅᩤ, Khün ᩅᩤ, Lao ວາ (wā), Lü ᦞᦱ (vaa), Tai Dón ꪫꪱ, Shan ဝႃး (wáa), Tai Nüa ᥝᥣᥰ (wäa), Phake ဝႃ (wā), Ahom 𑜈𑜠 (ba).

inh+

wa: a traditional unit of length comparable in length to a fathom, and now equal to 2 metres. Abbreviation: ว. (wɔɔ).


ความใคร่

ใคร่ ใคร่#Thai

abstract noun of ใคร่ (krâi): lust; desire.


เบียร์

th-noun

เบียร์ • (biia)


ขลุ่ยหลิบ

ขลุ่ยหลิบ • (klùi-lìp)

(music) khlui lib, a small-sized vertical flute used in traditional Thai music

th:ขลุ่ยหลิบ


ขลุ่ยอู้

ขลุ่ยอู้ • (klùi-ûu)

(music) khlui u, a large-sized vertical flute used in traditional Thai music


มีดพับสวิส

มีดพับสวิส • (mîit-páp-sà-wís)

From มีด (mîit, “knife”) + พับ (páp, “to fold”) + สวิส (sà-wís, “Swiss”).

com

th:มีดพับสวิส


ผิวหนัง

th-noun

ผิวหนัง • (pǐu-nǎng)

/pʰiw˩˩˦.naŋ˩˩˦/

From ผิว (pǐu, “skin”) + หนัง (nǎng, “skin”).


จุดสุดยอดทางเพศ

จุดสุดยอดทางเพศ

จุดสุดยอดทางเพศ • (jùt-sùt-yɔ̂ɔt-taang-pêet)

/t͡ɕut̚˨˩.sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩.tʰaːŋ˧.pʰeːt̚˥˩/

จุดสุดยอด (jùt-sùt-yɔ̂ɔt, “peak; climax”) + ทางเพศ (taang-pêet, “sexual”).

compound

th:จุดสุดยอดทางเพศ


จุดสุดยอด

th-noun

จุดสุดยอด • (jùt-sùt-yɔ̂ɔt)

/t͡ɕut̚˨˩.sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩/

compound

จุด (jùt) + สุดยอด (sùt-yɔ̂ɔt)


ความเสียว

th-noun

ความเสียว • (kwaam-sǐao)


กำหนัด

กำหนัด • (gam-nàt)

gam-nàt (romanization)
กำดัด (alternative)
กำนัด (alternative)


แมงมุม

mɛɛng-mum (romanization)
ตัว (classifier)

From แมง (mɛɛng, “arachnid”) + มุม (mum, “corner”). Compare Lao ແມງມຸມ (mǣng mum).


วิทยา

From Sanskrit विद्या (vidyā, “learning; knowledge; wisdom”). Cognate with Khmer វិទ្យា (vityiə), Lao ວິທະຍາ (wi tha nyā). Related to วิชา (wí-chaa).

der

science; knowledge; learning; philosophy; -logy.


คำถาม

kam-tǎam (romanization)
ข้อ (classifier)

Compound of คำ (kam) + ถาม (tǎam). Compare Lao ຄຳຖາມ (kham thām).

ผมมีคำถามครับ

I have a question (male speaker, polite)

ดิฉันมีคำถามค่ะ

I have a question (female speaker, polite)


เด็กชาย

From เด็ก (dèk, “child”) + ชาย (chaai, “male”).

com

(law) a formal title which a man under 15 years of age is required to use. Abbreviation: ด.ช. (dɔɔ-chɔɔ)


ผู้ชาย

pûu-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰuː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From ผู้ (pûu, “person; male”) + ชาย (chaai, “male”).


งิ้ว

th-noun

งิ้ว • (ngíu)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ŋiːwᶜ⁴ (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨦᩥ᩠᩶ᩅ, Khün ᨦᩦ᩠᩶ᩅ, Isan งิ้ว, Lao ງີ້ວ (ngīu), Lü ᦇᦲᧁᧉ (ngiiw²) or ᦓᦲᧁᧉ (niiw²), Shan ၼိဝ်ႉ (nḭ̂o), Tai Nüa ᥘᥤᥝᥳ (li̇w) or ᥢᥤᥝᥳ (ni̇w), Phake ꩫိဝ် (niw).

inh+

th:งิ้ว th:วัดไผ่โรงวัว

(botany) red cotton tree: the plant Bombax ceiba of the family Bombacaceae (now Bombacoideae in Malvaceae).


งิ้ว

th-noun

งิ้ว • (ngíu)

th:งิ้ว th:วัดไผ่โรงวัว


ฝน

From Proto-Tai *C̥.wɯnᴬ (“rain”). Cognate with Northern Thai ᨺᩫ᩠ᨶ, Lao ຝົນ (fon), Lü ᦚᦳᧃ (ḟun), Tai Dam ꪶꪠꪙ, Shan ၽူၼ် (phǔun) or ၾူၼ် (fǔun), Ahom 𑜇𑜤𑜃𑜫 (phun), Zhuang fwn, Nong Zhuang paen, Saek หวึ่น. Compare Sui fenl (“rain”), Southern Kam bienl (“rain”).

cog

Lü ᦚᦳᧃ (ḟun)

ฝนตก

ควายสามฝน


ชี้ฟ้า

th-noun

ชี้ฟ้า • (chíi-fáa)

/t͡ɕʰiː˦˥.faː˦˥/

From ชี้ (chíi, “to point at”) + ฟ้า (fáa, “sky”). Compare Chinese 朝天椒 (cháotiānjiāo).

com

th:พริกชี้ฟ้า

พริก พริก#Thai

Capsicum annuum
Capsicum annuum#Translingual

(พริก~) a type of Thai chili, Capsicum annuum.

พริก พริก#Thai

Capsicum frutescens
Capsicum frutescens#Translingual

(พริก~) a type of Thai chili, Capsicum frutescens.


ราก

From Proto-Tai *C̬.raːkᴰ (“root”).
Cognate with Northern Thai ᩁᩣ᩠ᨠ, Khün ᩁᩣ᩠ᨠ, Lao ຮາກ (hāk), Lü ᦣᦱᧅ (haak), Tai Dam ꪭꪱꪀ, Shan ႁၢၵ်ႈ (hāak), Ahom 𑜍𑜀𑜫 (rak), Zhuang rag, Nong Zhuang laeg, Zuojiang Zhuang lag, Saek ร̄าก.

รากไม้

รากเหง้า

(arithmetic) radical; root (of a number).

(mathematics) solution (of an equation).


ราก

th-noun

ราก • (râak)

From Proto-Tai *rwɯəkᴰ (“to vomit”).
Compare Middle Chinese 嗀 (MC xuwk|xaewk).
Cognate with Northern Thai ᩁᩣ᩠ᨠ, Khün ᩁᩣ᩠ᨠ, Isan ฮาก, Lao ຮາກ (hāk), Lü ᦣᦱᧅ (haak), Shan ႁၢၵ်ႈ (hāak), Ahom 𑜍𑜀𑜫 (rak), Zhuang rueg, Nong Zhuang raeg, Saek หร้วก.


สัน

From Proto-Southwestern Tai *sanᴬ¹ (“back of a blade”). Cognate with Northern Thai ᩈᩢ᩠ᨶ, Lao ສັນ (san), Lü ᦶᦉᧃ (ṡaen), Shan သၼ် (sǎn), Tai Nüa ᥔᥢᥴ (sán), Phake ꩬꩫ် (san), Ahom 𑜏𑜃𑜫 (san).

inh

ridge: long and narrow upper edge, angle, or crest of something.

(of a cutting instrument or weapon, of a book, etc) spine.


สัน

(astrology, dialect) Year of the Monkey, the ninth year in the cycle of twelve years under the lunar calendar.


เส้น

th-noun

เส้น • (sên)

From Proto-Tai *selꟲ (classifier for long, thin objects). Compare Middle Chinese 線 (MC sjenH, “thread”). Cognate with Lao ເສັ້ນ (sen), Shan သဵၼ်ႈ (sāen), Saek แซ̂น.

inh

anything that is long and thin: hair, rope, string, thread, etc.

a traditional unit of length, equal to 20 wa or 40 metres.

(slang) connections: associates, relations, acquaintances, etc, especially representing or having some influence or power.


การแข็งตัวขององคชาต

th-noun

การแข็งตัวขององคชาต

การแข็งตัวขององคชาต • (gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat)

gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat (romanization)

/kaːn˧.kʰɛŋ˩˩˦.tua̯˧.kʰɔːŋ˩˩˦.ʔoŋ˧.kʰa˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

การแข็งตัว (gaan-kɛ̌ng-dtuua, “hardening”) + ของ (kɔ̌ɔng, “of”) + องคชาต (ong-ká-châat, “penis”)

compound

การแข็งตัวขององคชาตเป็นปรากฏการณ์ด้านสรีระ ที่องคชาตขยายใหญ่และแข็งขึ้น

gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat bpen bpraa-gòt-dtà-gaan dâan sà-rii-rá · tîi ong-ká-châat kà-yǎai yài lɛ́ kɛ̌ng-kʉ̂n

An erection is a physiological phenomenon where the penis expands and hardens.

th:การแข็งตัวขององคชาต


การแข็งตัว

แข็งตัว แข็งตัว#Thai


ลูกสาว

th-noun

ลูกสาว • (lûuk-sǎao)

From ลูก (lûuk, “child; offspring”) + สาว (sǎao, “female”). Cognate with Lao ລູກສາວ (lūk sāo), Zhuang lwgsau.


วุ้น

th-noun

วุ้น • (wún)

→ Lao: ວຸ້ນ (wun)


สุรา

Borrowed from Sanskrit सुरा (súrā, “spirituous beverage”).

bor

เมรัย เมรัย#Thai

(formal) distilled or spirituous beverage, as brandy or whiskey, as distinguished from เมรัย (mee-rai), fermented beverage, as beer or wine.

เจ้าพระยาพระคลัง (หน), สามก๊ก:
บ้านเมืองจะเป็นอันตรายอยู่แล้ว พระองค์ยังมาเสวยสุราอยู่อีกเล่า
baan-mʉʉang jà bpen an-dtà-raai yùu-lɛ́ɛo prá-ong yang maa sà-wə̌əi sù-raa yùu ìik lâo
The world is crashing down upon us, and yet Your Majesty is enjoying wine with the eunuchs!


แพะ

→ Northern Thai: ᨻᩯᩡ

→ Lao: ແພະ (phæ)

From Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Mon ဗ္ၜေံ, Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Tày bẻ.

เนื้อ เนื้อ#Thai

แพะรับบาป แพะรับบาป#Thai

clipping of แพะรับบาป (pɛ́-ráp-bàap, “scapegoat”)


น้ำเชื้อ

th-noun

น้ำเชื้อ • (náam-chʉ́ʉa)

/naːm˦˥.t͡ɕʰɯa̯˦˥/

น้ำ (náam) + เชื้อ (chʉ́ʉa).

compound

น้ำ (náam) + เชื้อ (chʉ́ʉa)


สะระแหน่

th-noun

สะระแหน่ • (sà-rá-nɛ̀ɛ)

Uncertain. It has been told that the term is distorted from an Italian's name "มิสเตอร์ สะระนี" (Mister Sarani) who imported the plant to Siam in the Rama III reign.


ขมิ้น

ขมิ้น • (kà-mîn)

Cognate with Lao ຂີ້ໝິ້ນ (khī min), Shan မိၼ်ႉ (mḭ̂n), Lü ᦃᧁᧉᦖᦲᧃᧉ (ẋaw²ṁiin²)

cog

Lü ᦃᧁᧉᦖᦲᧃᧉ (ẋaw²ṁiin²)


หนุ่ม

th-noun

หนุ่ม • (nùm)

From Proto-Southwestern Tai *ʰnumᴮ¹ (“young”). Cognate with Lao ໜຸ່ມ (num), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Khün ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹), Tai Dam ꪘꪴ꪿ꪣ, Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ or ꪶꪘꪝꫀ, Shan ၼုမ်ႇ (nùm), Tai Nüa ᥘᥧᥛᥱ (lǔm) or ᥢᥧᥛᥱ (nǔm), Ahom 𑜃𑜤𑜉𑜫 (num). Compare Javanese nom. Likely underwent semantic narrowing as the cognates in other Tai languages can be used to describe either gender.

cog

Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹)

Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ

Proverbs 7:7, KJV:
หนุ่มคนหนึ่งไร้ความเข้าใจ
nùm kon nʉ̀ng rái kwaam-kâo-jai
A young man void of understanding.

Psalm 78:63, KJV:
ไฟผลาญหนุ่ม ๆ ของเขาเสีย และสาว ๆ ของเขาก็ไม่ได้แต่งงาน
fai plǎan nùm nùm kɔ̌ɔng kǎo sǐia lɛ́ sǎao sǎao kɔ̌ɔng kǎo gɔ̂ɔ mâi dâai dtɛ̀ng-ngaan
The fire consumed their young men; and their maidens were not given to marriage.

young man, especially one aged between 15–30 years.

ประเดี๋ยวหนุ่ม

เย็นไว้หนุ่ม

a term of address for a boy or young man.


มันสมอง

th-noun

มันสมอง • (man-sà-mɔ̌ɔng)

From มัน (man, “fat (greasy substance; tissue containing such substance)”) + สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”); literally "brain fat".

compound

(figurative) understanding; intellectual power; intelligence; wisdom.

(figurative) intellectual leader; planner.

(figurative) very intelligent or brilliant person.


สมอง

th-noun

สมอง • (sà-mɔ̌ɔng)

sà-mɔ̌ɔng (romanization)
ขมอง (alternative)
หมอง (alternative)

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦/

Compare Khmer ខ្មង (khmɑɑng, “marrow (of a bone)”).

cog

(figurative, metonymic) head; intelligence; brains.


ช่องคลอด

th-noun

ช่องคลอด • (chɔ̂ng-klɔ̂ɔt)

/t͡ɕʰɔŋ˥˩.kʰlɔːt̚˥˩/


แมงลัก

แมงลัก • (mɛɛng-lák)

/mɛːŋ˧.lak̚˦˥/


อบเชย

อบเชย • (òp-chəəi)

/ʔop̚˨˩.t͡ɕʰɤːj˧/


จันทน์เทศ

จันทน์เทศ • (jan-têet)

th:จันทน์เทศ


กานพลู

gaan-pluu (romanization)
กรามพลู (alternative)

Semi-learned borrowing from Tamil கிராம்பு (kirāmpu) or கராம்பு (karāmpu). Cognate with Lao ກ້ານພູ (kān phū), Khmer ក្លាំពូ (klampuu).


โป๊ยกั้ก

th-noun

โป๊ยกั้ก • (bpóoi-gâk)


กระท้อน

กระท้อน • (grà-tɔ́ɔn)


แขน

แขน • (kɛ̌ɛn)

→ Nyah Kur: แคน

From Proto-Tai *qeːnᴬ (“arm”). Cognate with Northern Thai ᨡᩯ᩠ᨶ, Lao ແຂນ (khǣn), Lü ᦶᦃᧃ (ẋaen), Tai Dam ꪵꪄꪙ, Shan ၶႅၼ် (khěn), Phake ၵိၺ် (khiñ), Ahom *𑜁𑜢𑜐𑜫 (*khiñ), Zhuang gen. Compare Proto-Kam-Sui *k-xiːn¹ (“arm”), Middle Chinese 肩 (MC ken).


เหลา

เหลา • (lǎo)

From a dialect of Chinese 樓 /楼 (lóu, “building”).

(colloquial) restaurant (usually refers to elegant Chinese one)


เหล้า

เหล้า • (lâo)

From Proto-Tai *ʰlawꟲ (“liquor”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຫຼົ້າ (lao), Lü ᦜᧁᧉ (l̇aw²), Tai Dam ꪹꪨ꫁ꪱ, Shan လဝ်ႈ (lāo), Tai Nüa ᥘᥝᥲ (làw), Phake လွ် (law), Ahom 𑜎𑜨𑜧 (low), Bouyei lauc, Zhuang laeuj, Saek เล̂า.
Compare Middle Chinese 醪 (MC law, “liquor”).

cog

Lü ᦜᧁᧉ (l̇aw²)


มังคุด

Semi-learned borrowing from Malay manggustan, variant of manggis. Compare Lao ມັງຄຸດ (mang khut), Khmer មង្ឃុត (mɔɔmŭəngkhut).


ปี

From Proto-Southwestern Tai *piːᴬ¹ (“year”), from Proto-Tai *piːᴬ (“year”). Cognate with Northern Thai ᨸᩦ, Lao ປີ (pī), Lü ᦔᦲ (ṗii), Shan ပီ (pǐi), Tai Nüa ᥙᥤ (pi), Tai Dam ꪜꪲ, Phake ပီ (pī), Ahom 𑜆𑜣 (pī), Zhuang bi, Bouyei bil.

2019 May 22, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “ขึ้นศาลแล้ว ๕ จำเลยบังคับหญิงไทย ๒๐๐ รายขายบริการทางเพศในเยอรมนี”, in Voice TV Online, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-05-22:

จำเลย ๕ รายในคดีค้ามนุษย์และแสวงหาประโยชน์จากผู้อื่นโดยมิชอบ หญิงไทย ๔ ราย และชายชาวเยอรมัน ๑ ราย ถูกจับกุมเมื่อปีที่แล้ว

jam-ləəi · hâa · raai nai ká-dii káa-má-nút lɛ́ sà-wɛ̌ɛng-hǎa-bprà-yòot jàak pûu ʉ̀ʉn dooi mí chɔ̂ɔp · yǐng tai · sìi · raai · lɛ́ chaai chaao yəə-rá-man · nʉ̀ng · raai · tùuk jàp-gum mʉ̂ʉa bpii tîi lɛ́ɛo

The five accused in the human trafficking and wrongful exploitation of others case, [consisting of] four Thai women and a German man, were arrested last year.

2018 September 12, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “คุก 'ซินแสโชกุน' ๘๗๑ กระทง รวม ๔,๓๕๕ ปี”, in Voice TV, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-07-26:

ศาลอาญามีคำพิพากษาให้จำคุก น.ส.พสิษฐ์ อริญชย์ลาภิศ...อายุ ๓๑ ปี...รวม ๘๗๑ กระทง กระทงละ ๕ ปี เป็นเวลาทั้งสิ้น ๔,๓๕๕ ปี

sǎan aa-yaa mii kam-pí-pâak-sǎa hâi jam-kúk · naang-sǎao pá-sìt · à-rin laa-pít ... aa-yú · sǎam-sìp èt · bpii ... ruuam · bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi jèt-sìp èt · grà-tong · grà-tong lá · hâa · bpii · bpen wee-laa táng-sîn · sìi-pan , sǎam-rɔ́ɔi hâa-sìp hâa · bpii

The Criminal Court has passed a judgment imposing imprisonment [upon]...Nangsao Phasit Arinlaphit,...aged 31 years..., [on] a total of 871 counts, [sentencing her to] 5 years [in prison] per each count, being a total [imprisonment] term [of] 4,355 years.

2018 September 5, isranews, “ซัดคลังถอยหลังเข้าคลอง ๑๖ ปี ยัน ปชช. ร่วมจ่ายผ่านระบบภาษีทางตรงอ้อมแล้ว”, in สำนักข่าวอิศรา, Bangkok: สำนักข่าวอิศรา, retrieved 2019-02-22:

กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพกล่าวถึงแนวคิดของกระทรวงการคลังที่ต้องการลดภาระงบประมาณของประเทศด้วยการให้สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) เฉพาะผู้มีรายได้ไม่ถึงปีละ ๑ แสนบาท...

glùm kon rák làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap glàao tʉ̌ng nɛɛo-kít kɔ̌ɔng grà-suuang gaan klang tîi dtɔ̂ng-gaan lót paa-rá ngóp-bprà-maan kɔ̌ɔng bprà-têet dûai gaan-hâi sìt-tí làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap-tûuan-nâa · (bàt-tɔɔng) · chà-pɔ́ pûu mii raai-dâai mâi tʉ̌ng bpii lá · nʉ̀ng · sɛ̌ɛn bàat ...

The Group of Health Insurance Lovers spoke about the idea of the finance ministry which seeks to reduce the expenditure burden of the nation by granting the rights of universal health insurance (gold card) to those having less than 100,000 baht income per year only...

2015 February 22, ไทยรัฐออนไลน์, “ยิงดับศักดิ์ ปากรอ ปิดฉากมือฆ่ายกครัว ๕ ศพเมื่อ ๑๘ ปีก่อน”, in ไทยรัฐ, Bangkok: บริษัท วัชรพล จำกัด, retrieved 2019-02-26:

นายเนติราษฎร์ นพวงศ์ หรือศักดิ์ ปากรอ...เป็นที่รู้จักของคนไทยทั่วประเทศเนื่องจากเคยก่อคดีโหดประมาณ ๑๘ ปีที่แล้ว...ด้วยการฆ่าโหดยกครัวนายประภาส บุญทวี หมอประจำสถานีอนามัยบ้านระวะ

naai nee-dtì râat · nóp-pá wong · rʉ̌ʉ sàk · bpàak rɔɔ ... bpen-tîi rúu-jàk kɔ̌ɔng kon tai tûua bprà-têet nʉ̂ʉang-jàak kəəi gɔ̀ɔ ká-dii hòot bprà-maan · sìp bpɛ̀ɛt · bpii tîi lɛ́ɛo ... dûai gaan-kâa hòot yók kruua naai bprà-pâat · bun tá-wii · mɔ̌ɔ bprà-jam sà-tǎa-nii-à-naa-mai bâan rá-wá

Nai Netirat Nopphawong, or Sak Pak-ro,...is known to the Thai people across the country for having committed a violent case around 18 years ago...by ruthlessly killing the whole family of Nai Praphat Bunthawi, a doctor at Rawa Village Health Station.

2012, จิตตวชิระ, แก้กรรมความรัก ตอน รักผิดที่ ผิดคน ผิดเวลา, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 113:

ปีที่ชงกันปรากฏเป็น ๖ คู่ดังนี้ ปีชวดชงกับปีมะเมีย ปีฉลูชงกับปีมะแม ปีขาลชงกับปีวอก ปีเถาะชงกับปีระกา ปีมะโรงชงกับปีจอ และปีมะเส็งชงกับปีกุน

bpii tîi chong gan bpraa-gòt bpen · hòk · kûu dang-níi · bpii chûuat chong gàp bpii má-miia · bpii chà-lǔu chong gàp bpii má-mɛɛ · bpii kǎan chong gàp bpii wɔ̂ɔk · bpii tɔ̀ chong gàp bpii rá-gaa · bpii má-roong chong gàp bpii jɔɔ · lɛ́ bpii má-sěng chong gàp bpii gun

The years that are hostile to each other appear as the following six pairs: the Year of the Rat is hostile to the Year of the Horse, the Year of the Ox is hostile to the Year of the Goat, the Year of the Tiger is hostile to the Year of the Monkey, the Year of the Rabbit is hostile to the Year of the Rooster, the Year of the Dragon is hostile to the Year of the Dog, and the Year of the Snake is hostile to the Year of the Pig.

2007 September 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:

มาตรา ๒๗๗ ผู้ใดกระทำชำเราเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปีซึ่งมิใช่ภริยาหรือสามีของตน โดยเด็กนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตาม ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สี่ปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่แปดหมื่นบาทถึงสี่แสนบาท

mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp jèt · pûu dai grà-tam cham-rao dèk aa-yú yang mâi gəən sìp hâa bpii sʉ̂ng mí châi pá-rí-yaa rʉ̌ʉ sǎa-mii kɔ̌ɔng dton · dooi dèk nán jà yin-yɔɔm rʉ̌ʉ mâi gɔ̂ dtaam · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìi bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat

Section 277 Anyone who commits intercourse with a child that is not yet over fifteen years of age and is not his own wife or her own husband, regardless of whether or not the child consents [thereto], shall be liable to imprisonment from four years to twenty years and a fine from eighty thousand baht to four hundred thousand baht.

1992 April 2, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-07, archived from the original on 2020-07-05:

มาตรา ๑๙ บุคคลย่อมพ้นจากภาวะผู้เยาว์และบรรลุนิติภาวะเมื่อมีอายุยี่สิบปีบริบูรณ์

mâat-dtraa · sìp gâao · bùk-kon yɔ̂m pón jàak paa-wá pûu-yao lɛ́ ban-lú ní-dtì-paa-wá mʉ̂ʉa mii aa-yú yîi sìp bpii bɔɔ-rí-buun

Section 19 A person does leave minorityand reach majority upon attaining full twenty years of age.


สำคัญ

Uncertain. Perhaps from extension of Old Khmer sgāla, sgãla, sgal (“to know, be acquainted or familiar with”), corresponding to Modern Khmer ស្គាល់ (skŏəl).
Compare Modern Khmer សំគាល់ (sɑmkŏəl), សម្គាល់ (sɑɑsɑmkŏəl, “to notice, to take note of; to distinguish, to recognise; mark, sign; etc”).
Reborrowed by Modern Khmer as សំខាន់ (sɑmkhan, “important; excellent, magnificent; remarkable; exemplary, model; etc”).
Compare also Lao ສຳຄັນ (sam khan).

Luke 5:7, NIV:
เขาจึงทำสำคัญแก่ผู้ร่วมงานที่อยู่ในเรืออีกลำหนึ่งให้มาช่วย
kǎo jʉng tam sǎm-kan gɛ̀ɛ pûu rûuam ngaan tîi yùu nai rʉʉa ìik lam nʉ̀ng hâi maa chûai
So they signaled their partners in the other boat to come and help them,
(literally) So they made a sign to...


มือ

From Proto-Southwestern Tai *mɯːᴬ⁴ (“hand”), from Proto-Tai *mwɯːᴬ (“hand”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨾᩨ, Lao ມື (mư̄), Lü ᦙᦹ (mue), Tai Dam ꪣꪳ, Tai Dón ꪝꪳ, Shan မိုဝ်း (múe), Aiton မိုဝ် (müw), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (müw)
In Central Tai, cognate with Tày mừ.
In Northern Tai, cognate with Zhuang fwngz, Bouyei fengz, Saek มื๊อ.
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang mwz (see Zhuang mwz)
Possibly cognate with Proto-Austronesian *(qa)lima (“hand”).
Compare Sui myal (“hand”), Proto-Be *məːᴬ², Proto-Hlai *C-mɯː (“hand”) (whence mɯɰ¹~mɯɰ⁴ across the different lects).

ข้าง ข้าง#Thai

handlike part of anything: hand, handle, etc.

มือกลอง

มือกีตาร์

มือปืน

gunman (killer armed with a gun)
(literally) gun hand

มือมีด

knifer (one who attacks another with a knife)
(literally) knife hand

มือทอ

loom worker (one who weaves cloth with a loom)
(literally) weaving hand

(in combination) one who does something with the hand, especially as a profession.

ส้ม ส้ม#Thai

(botany) (ส้ม~) fingered citron, the plant Citrus medica var. sarcodactylis of the family Rutaceae; the fruit of this plant.


ฟิสิกส์

th-noun

ฟิสิกส์ • (fí-sìk)

fí-sìk (romanization)
ฟิซิกซ์ (alternative archaic dated obsolete)
ฟิสิกส (alternative)


เคมี

kee-mii (romanization)
เฆมี (alternative)

From English chemistry. Cognate with Lao ເຄມີ (khē mī).


ปาฏิหาริย์

ปาฏิหาริย์ • (bpaa-dtì-hǎan)


ตรรกศาสตร์

ตรรกศาสตร์ • (dtàk-gà-sàat)

From ตรรก (dtàk, “thinking”) + ศาสตร์ (sàat, “science”), derived from Sanskrit तर्क (tarka, “reasoning”) + शास्त्र (śāstra, “science”).


เฮลิคอปเตอร์

th-noun

เฮลิคอปเตอร์ • (hee-lí-kɔ́p-dtə̂ə) (classifier ลำ or เครื่อง)

hee-lí-kɔ́p-dtə̂ə (romanization)
ลำ (classifier)
เครื่อง (classifier)

/heː˧.li˦˥.kʰɔp̚˦˥.tɤː˥˩/


ไดโนเสาร์

Semi-learned borrowing from English dinosaur.

slbor

terrestrial reptile of the Mesozoic era.

2016, MGR Online, ท้าแล้วปลิว! เดิมพัน 1 ล้านรบโฆษณา "ยักษ์เที่ยวไทย" สุดท้ายหายจ้อย, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
จ่าพิชิตจัดประกวดแฟนอาร์ตทศกัณฐ์ชิงรางวัลรวมห้าหมื่นบอกให้พวกไดโนเสาร์อกแตกตาย
jàa pí-chít jàt bprà-gùuat fɛɛn-áat tót-sà-gan ching raang-wan ruuam hâa mʉ̀ʉn bɔ̀ɔk hâi pûuak dai-noo-sǎo òk-dtɛ̀ɛk-dtaai
Jarpichit holds a Rāvaṇa fan art competition with rewards amounting to [THB]50,000, saying the campaign is for irritating dinosaur people till they die from anger outbursts.

2015, MGR Online, กระทรวงแบน "อาบัติ" คอหนังแบนกระทรวง! อย่าจองเวรซึ่งกันและกันเลย!!, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
กระทรวงไดโนเสาร์แบนอาบัติแล้ว
grà-suuang dai-noo-sǎo bɛɛn aa-bàt lɛ́ɛo
The film Apatti has been banned by the dinosaur ministry.

(slang and derogatory, sometimes used as a modifier) one that is hopelessly outdated, ultraconservative, or unwilling to adapt to change.


โทรศัพท์

th-noun

โทรศัพท์ • (too-rá-sàp)

From โทร (too-rá-, “far; remote”) + ศัพท์ (sàp, “term, word; sound; etc”); ultimately from Sanskrit दूर (dūra) + शब्द (śabda); calque of English telephone.

com

เครื่อง เครื่อง#Thai

(classifier: เครื่อง if referring to a device) telephone.


โทรศัพท์สาธารณะ

th-noun

โทรศัพท์สาธารณะ • (too-rá-sàp-sǎa-taa-rá-ná)

/tʰoː˧.ra˦˥.sap̚˨˩.saː˩˩˦.tʰaː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/

From โทรศัพท์ (too-rá-sàp, “telephone”) + สาธารณะ (sǎa-taa-rá-ná, “public”).


แอร์

th-noun

แอร์ • (ɛɛ) (classifier เครื่อง)


แอร์

Shortened from แอร์โฮสเตส, from English air hostess.


กัญชา

From Khmer កញ្ឆា (kɑɑkɑñchaa, “the narcotic plant Cannabis indica or Cannabis sativa”), ultimately from Western Cham kačha; or from Sanskrit गञ्जा (gañjā, “hemp”). Compare Malay ganja.

bor

Cannabis indica
Cannabis indica#Translingual

(botany) the plant Cannabis indica of the family Cannabaceae.

สกุล สกุล#Thai

drug prepared from any plant of this genus, as bhang, hashish, marijuana, etc.


น้า

From Proto-Tai *naːꟲ (“mother's younger sibling”). Cognate with Northern Thai ᨶ᩶ᩣ, Lao ນ້າ (nā), Lü ᦓᦱᧉ (naa²), Tai Dam ꪙ꫁ꪱ, Tai Dón ꪙꪱꫂ, Tày na̱, Shan ၼႃႉ (nâ̰a), Tai Nüa ᥘᥣᥳ (lȧa) or ᥢᥣᥳ (nȧa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜡𑜠 (nāa), Zhuang nax, Zuojiang Zhuang nax.

inh

younger sibling of one's mother; maternal uncle or aunt.


บ่อ

th-noun

บ่อ • (bɔ̀ɔ)

Inherited from Proto-Tai *ɓoːᴮ. Cognate with Northern Thai ᨷᩬᩴ᩵, Lao ບໍ່ (bǭ), Lü ᦢᦸᧈ (ḃoa¹), Tai Dón ꪚꪮꫀ, Shan မေႃႇ (màu) or ဝေႃႇ (wàu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥱ (mǒw), Phake မေႃ (mō), Ahom 𑜈𑜦𑜨𑜡 (beoā) or 𑜉𑜦𑜨𑜡 (meoā), Zhuang mboq.

cog

Lü ᦢᦸᧈ (ḃoa¹)

well (hole sunk into the ground as a source of water, oil, natural gas, salt, coal or mineral)


ป่า

th-noun

ป่า • (bpàa)

From Proto-Tai *paːᴮ (“grove; wood”). Cognate with Northern Thai ᨸ᩵ᩣ, Lao ປ່າ (pā), Lü ᦔᦱᧈ (ṗaa¹), Tai Dam ꪜ꪿ꪱ, Shan ပႃႇ (pàa), Ahom 𑜆𑜡 (pā), Zuojiang Zhuang baq.

cog

Lü ᦔᦱᧈ (ṗaa¹)


โยนี

From Sanskrit योनि (yoni) or Pali yoni. Compare Khmer យោនី (yoonii), Lao ໂຍນີ (nyō nī).

(anatomy, literary, poetic) vagina, vulva, clitoris


แรคคูน

th-noun

แรคคูน • (rɛ́k-kuun)

From English raccoon, from Powhatan ärähkun, from ärähkuněm (“he scratches with his hands”).

Procyon lotor
Procyon lotor#Translingual


กล้า

กล้า • (glâa)

From Proto-Southwestern Tai *klaːꟲ (“rice seedling”), from Proto-Tai *klaːꟲ (“rice seedling”), from Old Chinese 稼 (OC *kraːs, “sow crops”).
Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ, Lao ກ້າ (kā), Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²), Tai Nüa ᥐᥣᥲ (kàa), Shan ၵႃႈ (kāa), Tày chả, Zhuang gyaj.

cog

Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²)


ท่า

From Proto-Tai *daːᴮ (“river”). Cognate with Isan ท่า, Lao ທ່າ (thā), Northern Thai ᨴ᩵ᩤ, Khün ᨴ᩵ᩤ, Lü ᦑᦱᧈ (taa¹), Shan တႃႈ (tāa, “pier; shallow place in water”), Tai Nüa ᥖᥣ (taa), Zhuang dah (“river”).


บ่า

From Proto-Tai *C̥.baːᴮ (“shoulder”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨷ᩵ᩤ, Lao ບ່າ (bā), Lü ᦢᦱᧈ (ḃaa¹), Shan မႃႇ (màa) or ဝႃႇ (wàa), Tai Nüa ᥛᥣᥱ (mǎa), Tai Dam ꪚ꪿ꪱ, Ahom 𑜈𑜡 (bā).
In Central Tai, cognate with Tày bá, Nong Zhuang mbaq as in lungzmbaq.
In Northern Tai, cognate with Zhuang mbaq.
In other Tai, cognate with mbaq (Ningming, Longzhou dialects), mbaq as in geuqmbaq, mbah (Daxin dialect).
Possibly cognate with Proto-Austronesian *qabaʀa (“shoulder”).

Lü ᦢᦱᧈ (ḃaa¹)


พร้า

Inherited from Proto-Southwestern Tai *braːꟲ⁴ (“sword; long knife”), from Proto-Tai *ɟm̩.raːꟲ (“machete; big knife”).
Cognate with Northern Thai ᨻᩕ᩶ᩣ or ᨽ᩶ᩣ, Khün ᨻᩕ᩶ᩣ or ᨽ᩶ᩣ, Lao ພ້າ (phā), Lü ᦘᦱᧉ (phaa²), Shan ၽႃႉ (phâ̰a), Tai Nüa ᥚᥣᥳ (phȧa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜠 (pha), Zhuang byax and gyax (both dialectal).


หญ้า

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰɲaːꟲ¹ (“grass”), from Proto-Tai *ʰɲɯəꟲ (“grass”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ, Lao ຫຍ້າ (nyā), Lü ᦊᦱᧉ (ẏaa²), Tai Dam ꪐ꫁ꪱ, Shan ယိူဝ်ႈ (yōe), ယႃႈ (yāa), Tai Nüa ᥕᥫᥲ (yòe), ᥕᥣᥲ (yàa), Phake ယႃ (yā), Ahom 𑜊𑜢𑜤𑜈𑜫 (jʸüw), 𑜊𑜠 (jʸa), 𑜊𑜡 (jʸā), 𑜐𑜠 (ña), Tày nhả, Bouyei nyal, Zhuang nywj, Nong Zhuang nyaj, Zuojiang Zhuang yaj.

cog

Lü ᦊᦱᧉ (ẏaa²)


หล้า

th-noun

หล้า • (lâa)

Cognate with Lao ຫຼ້າ (lā). Compare Old Chinese 土 (OC *l̥ʰaːʔ, *l'aːʔ, “earth; soil”).


ค่า

From Middle Chinese 價 (MC kaeH). Cognate with Northern Thai ᨣ᩵ᩤ, Lao ຄ່າ (khā), Lü ᦅᦱᧈ (kaa¹), Shan ၵႃႈ (kāa), Tày chá. Compare Vietnamese cả (as in giá cả).


จ่า

Cognate with Lao ຈ່າ (chā), Northern Thai ᨧ᩵ᩣ, Khün ᨧ᩵ᩣ, Lü ᦈᦱᧈ (ṫsaa¹).

cog

Lü ᦈᦱᧈ (ṫsaa¹)

(historical) rank of an officer in the royal court.

(archaic) chief administrative officer of a court of law.

(zoology) chief animal, such as the wolf that leads a pack of wolves or the elephant that heads a troop of elephants.


จ่า

จวัก จวัก#Thai

(cooking, somewhat archaic) Synonym of จวัก (jà-wàk)


ห่า

From Proto-Tai *raːᴮ (“epidemic”).
Cognate with Northern Thai ᩁ᩵ᩣ, Lao ຮ່າ (hā), Shan ႁႃႈ (hāa), Phake ꩭႃ (hā), Ahom 𑜍𑜠 (ra), Zhuang raq and yaq (dialectal), Zuojiang Zhuang haq.

(ผี~) a type of ghost or spirit believed to be responsible for any disease that causes high mortality.

(by extension or figurative) (ผี~) mischievous or violent ghost or spirit.

โรค โรค#Thai

(archaic) (โรค~) any disease that causes high mortality: plague, pestilence, etc.

โรค โรค#Thai

โรค โรค#Thai

(veterinary pathology, vulgar) (โรค~) rinderpest.

ไอ้ ไอ้#Thai

(vulgar, derogatory, offensive) (อี~, ไอ้~) mischievous person; troublemaker; disagreeable or contemptible person.


ห่า

From Proto-Tai *kraːᴮ (“gust (of rain)”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ, Khün ᩉ᩵ᩣ, Isan ห่า, Lao ຫ່າ (hā), Shan ႁႃႇ (hàa), Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹), Phake ꩭႃ (hā), Ahom 𑜍𑜠 (ra), Zhuang raq (“spell (of rain etc.)”), Zuojiang Zhuang haq, Tày xá.

Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹)

บาตร บาตร#Thai

(archaic) a unit of rainwater, equal to the amount a monk's alms bowl, called บาตร (bàat), would hold.

(figurative, of things that fall down like a shower of rain) a great deal; a great amount; a great number; a great quantity.


ไข

Compare Lao ໄຂ (khai), Northern Thai ᨡᩱ, Khün ᨡᩱ, Lü ᦺᦃ (ẋay), Shan ၶႆ (khǎi).


ไทร

Derived from Pre-Angkorian Old Khmer ជ្រៃ (jrai), ជ្រយ៑ (jray, “any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae”), ultimately from Proto-Austroasiatic *ɟriːʔ. Compare Old Mon jrey, jreai (“the plant Ficus spp.”).

der+

any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae: figs and banyans


ไส้

From Proto-Tai *sajꟲ (“intestine”). Cognate with Lao ໄສ້ (sai), Northern Thai ᩈᩱ᩶, Lü ᦺᦉᧉ (ṡay²), Shan သႆႈ (sāi), Aiton ꩬႝ (say), Phake ꩬႝ (say), Ahom 𑜏𑜩 (say), Tai Dam ꪼꪎ꫁, Zhuang saej. Compare Proto-Be *tseːᴮꟲ².

cog

Lü ᦺᦉᧉ (ṡay²)

ลูกในไส้

(literally) child in womb (= biological child)

someone or something that fills or is inside another, as food filling, pencil lead, candle wick, lamp mantle, etc.


ไส้

(astrology, now dialect) Year of the Snake: the sixth year in a cycle of twelve years under the lunar calendar.


ใส

Probably from Old Chinese 四 (/*s.lij-s/, “four”).

(archaic) Alternative form of ไส (sǎi, “a title given to the fourth son”)


ไต

dtai (romanization)
ใต (alternative obsolete)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *taɰᴬ² (“gizzard; kidney”), from Proto-Tai *p.taɰᴬ (“gizzard”). Cognate with Lao ໃຕ (tai), ໄຕ (tai), or ເຕີ (tœ̄, “gizzard; kidney”), Lü ᦺᦎ (ṫay, “gizzard; kidney”), Tai Dam ꪻꪔ (“gizzard”), Tai Dón ꪻꪔ (“gizzard”), Phake တၞ် (taü, “kidney”), Zhuang daw (“gizzard”), Saek เต๋อ (“gizzard; kidney”). Compare Shan တႂ် (tǎue, “induration or callous caused by friction of the skin”) for sense 2.


ไท้

(literary, poetic, archaic elsewhere) person in authority; person of importance; exalted person.


ไถ

From Proto-Tai *crwajᴬ (“plough”). Cognate with Lao ໄຖ (thai), Northern Thai ᨳᩱ, Khün ᨳᩱ, Lü ᦺᦏ (ṫhay), Shan ထႆ (thǎi), Ahom 𑜌𑜩 (thay), Zhuang cae, Saek ไถ่. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Mon ထေဲာ, Burmese ထယ် (htai).


ใย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaɰᴬ⁴ (“fiber; filament”). Cognate with Northern Thai ᨿᩱ , Khün ᨿᩱ, Lao ໃຍ (nyai), Lü ᦺᦍ (yay), Tai Dam ꪻꪥ, Tai Dón ꪻꪥ, Shan ယႂ်း (yáue), Tai Nüa ᥕᥬᥰ (yäue), Phake ယၞ် (yaü), Ahom 𑜊𑜧 (jʸaw).


ไหน

ลูก ลูก#Thai


ไพร่

Cognate with Isan ไพร่, Lao ໄພ່ (phai), Northern Thai ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Khün ᨽᩱ᩵ (phay⁵) or ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Lü ᦺᦘᧈ (phay¹), Tai Dam ꪼꪝ꪿ (ꞌpay), Tai Dón ꪼꪝꫀ, Shan ၽႆႈ (phāi).

(historical, now derogatory and offensive) commoner.

(archaic, sometimes derogatory and offensive) subordinate; servant; attendant; dependent.

(derogatory and very offensive) vulgar person; unrefined person; low-class person.


ไพ่

pâi (romanization)
ใบ (classifier)
สำรับ (classifier)

From Middle Chinese 牌 (MC bea|beaj). Compare Lao ໄພ້ (phai).

playing cards (also refers to other types of cards for playing).


ใภ้

From Proto-Tai *baɰꟲ (“daughter-in-law”); Lao ໃພ້ (phai), Northern Thai ᨻᩱ᩶, Khün ᨻᩱ᩶, Lü ᦺᦗᧉ (pay²), Shan ပႂ် (pǎue), Zuojiang Zhuang bawx, Zhuang bawx.


ไฝ

Cognate with Lao ໄຝ (fai), Northern Thai ᨺᩱ, Khün ᨺᩱ, Lü ᦺᦚ (ḟay) หรือ ᦺᦚᧈ (ḟay¹).


ไหล่

th-noun

ไหล่ • (lài)


ไหล

ปลา ปลา#Thai


ไร่

From Proto-Tai *rɤjᴮ (“dry field”). Cognate with Northern Thai ᩁᩱ᩵, Isan ไฮ่, Lao ໄຮ່ (hai), Lü ᦺᦣᧈ (hay¹), Shan ႁႆႈ (hāi), Tai Dam ꪼꪭ꪿, Ahom 𑜑𑜩 (hay), Zhuang reih. Sagart (2011) considers this a borrowing from Austroasiatic, compare Proto-Mon-Khmer *sreʔ (“field”); Vietnamese rẫy is a back-loan from Tai.

plantation, field (planted in crops other than cereals).

ตารางวา ตารางวา

rai, area of land equal to 4 ngan (งาน), or 400 square wa (ตารางวา), or 1600 square meters.


ไห

hǎi (romanization)
ลูก (classifier)
ใบ (classifier)

From Proto-Tai *krajᴬ (“jug”).
Cognate with Lao ໄຫ (hai), Lü ᦺᦠ (ḣay, “jug; steamer”), Shan ႁႆ (hǎi, “steamer”), Tai Nüa ᥞᥭᥴ (háy, “jug; steamer”), Saek ไห่, Zhuang rae (“rice steaming pot”) (dialectal), Zuojiang Zhuang haej.

vessel, especially one made of baked clay and higher than it is wide, as vase, jar, jug, urn, etc.


ไร

line or mark on the scalp after a hair is removed.


ไร

From Proto-Southwestern Tai *rajᴬ⁴ (“chicken louse”), from Proto-Tai *rwɤjᴬ (“chicken louse”). Cognate with Northern Thai ᩁᩱ, Khün ᩁᩱ, Lao ໄຮ (hai), Isan ไฮ, Lü ᦺᦣ (hay), Shan ႁႆး (hái), Tai Nüa ᥞᥭᥰ (häy), Phake ꩭႝ (hay), Ahom 𑜍𑜩 (ray), Zhuang reiz.


ไอ้

(sometimes considered vulgar) used as a title for a male animal.

(archaic, sometimes considered vulgar, derogatory and offensive) used as a term of address to or title for a male commoner.

ไอ้ไช้ มึงกล้าให้อีผู้หญิงอย่างนี้มาอ้างว่าเป็นเมียมึงหรือ มึงดูมันแต่งหน้า แต่งตัว ทาปากซิ ดูก็รู้ผู้หญิงชั้นต่ำชัด ๆ กะหรี่

âi chái · mʉng glâa hâi ii pûu yǐng yàang níi maa âang wâa bpen miia mʉng rʉ̌ʉ · mʉng duu man dtɛ̀ng nâa · dtɛ̀ng dtuua · taa bpàak sí · duu gɔ̂ rúu pûu yǐng chán dtàm chát chát · gà-rìi

Ai Chai, how dare you let a woman like this claim to be your wife? You see [how] she makes [her] face up, dresses [herself] up, and paints [her] lip? [Just] look [at her and everyone] knows obviously [she's] a low-class woman – a whore!

Circa 1797, สมเด็จพระพนรัตน์ (แก้ว), edited by ศานติ ภักดีคำ, พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์วัดพระเชตุพน ตรวจสอบชำระจากเอกสารตัวเขียน, Bangkok: มูลนิธิ "ทุนพระพุทธยอดฟ้า" ในพระบรมราชูปถัมภ์, published 2015, →ISBN, page 250:

เทพย์เจ้าผู้บำรุงรักษาพระบวรพุทธสาศนา จงไว้ชีวิตร์เราอีกสักเจ็ดวัน จะฃอดูหน้าไอ้ขบถสองคนพ่อลูกนี้

têep-pá-jâao pûu bam-rung-rák-sǎa prá bɔɔ-wɔɔ-rá pút-tá-sàat-sà-nǎa · jong wái-chii-wít rao ìik sàk jèt wan · jà kɔ̌ɔ duu nâa âi kà-bòt sɔ̌ɔng kon pɔ̂ɔ lûuk níi

Angelic lords that cherish and nourish the holy, excellent Buddhist faith, may [thou] grant us but seven more days grace of life. [We] should like to see the faces of this faithless couple, sire and son!

(vulgar, derogatory, offensive) used as a term of address to or title for a man.

(slang, vulgar, sometimes considered offensive) used as a familiar or affectionate term of address to or title for anyone.

(slang, vulgar, sometimes considered derogatory or offensive) used as a term of address to or title for anyone or anything; used as a prefix by way of emphasis


เข่า

th-noun

เข่า • (kào)

From Proto-Tai *χowᴮ (“knee”). Cognate with Lao ເຂົ່າ (khao), Tai Nüa ᥑᥝᥱ (xǎw), Shan ၶဝ်ႇ (khào), Ahom 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww) or 𑜁𑜧 (khaw).


เค้า

เค้า • (káo)

trace, imprint, stamp (as of ancestry); vestige; outline.


เค้า

เค้า • (káo)

From Proto-Tai *ɡawꟲ (“owl”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ເຄົ້າ (khao), Shan ၵဝ်ႉ (kâ̰o), Tai Dam ꪹꪁ꫁ꪱ, Ahom 𑜀𑜧 (kaw).
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang guq (Longzhou dialect) or kaeuj in duo'kaeuj (“owl”) (Daxin dialect).


เกล้า

เกล้า • (glâao)

Li (1977) reconstructed Proto-Tai *kləuꟲ¹ (“head; knot of hair on the top of the head”).
Thereafter, Pittayaporn (2009) reconstructed the Proto-Tai forms as *klawꟲ (“hair knot”) and *krawꟲ (“head”) (เกล้า (glâao), Lao ເກົ້າ (kao), Tai Nüa ᥐᥝᥲ (kàw) and Zhuang gyaeuj are descendants of *klawꟲ (“hair knot”)), but it seems to vacillate whether to distinguish between the two forms.
Possibly cognate with Proto-Austronesian *qulu (“head”).
Pan (2000) considered Old Chinese 首 (*qhljǔʔ, “head”) as a cognate word with Kra-Dai such as Zhuang gyaeuj etc. and Tibeto-Burman such as Tibetan མགོ (mgo, “head”) etc.


เงา

From Proto-Tai *ŋawᴬ (“shadow; reflection”). Cognate with Northern Thai ᨦᩮᩢᩣ, Lao ເງົາ (ngao), Lü ᦇᧁ (ngaw), Tai Dam ꪹꪉꪱ, Shan ငဝ်း (ngáo), Tai Nüa ᥒᥝᥰ (ngäw), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw) or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww), Zhuang ngaeuz. Compare Proto-Be *ŋuːjᴬ¹.


เหง้า

th-noun

เหง้า • (ngâo)

From Proto-Southwestern Tai *ʰŋawꟲ (“central root”), from Old Chinese 藕 (OC *ŋoːʔ, “lotus root”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨦᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຫງົ້າ (ngao), Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²), Shan ငဝ်ႈ (ngāo), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw), 𑜂𑜨𑜧 (ṅow), or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww); also compare Vietnamese ngó.

cog

Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²)

base or underground portion of a plant stem or tree trunk.


เหงา

th-noun

เหงา • (ngǎo)

กระหนก กระหนก#Thai

a type of กระหนก (grà-nòk, “pattern in traditional Thai art”).


กั่น

กั่น • (gàn)


กัน

From Middle Chinese 干 (MC kan, “to shield; to protect”). Cognate with Lao ກັນ (kan), Tai Dam ꪀꪽ, Shan ၵၼ် (kǎn), Khmer កាល់ (kal).

(archaic) a type of war elephants employed to surround and protect a military body.

a type of barges in the royal barge procession, used to protect a royal barge on both sides.


คัน

From Proto-Tai *galᴬ (“handle; rod”).
Cognate with Lao ຄັນ (khan), Tai Nüa ᥐᥢᥰ (kän), Zhuang gaenz, Zuojiang Zhuang kaenz.
Compare Middle Chinese 杆 (MC kanH, “rod”).


คัน

From Proto-Tai *ɣalᴬ (“dike between rice fields”).
Cognate with Lao ຄັນ (khan), Lü ᦅᧃ (kan), Shan ၵၼ်း (kán), Zhuang haenz (“shore; dike”).


ผัว

th-noun

ผัว • (pǔua)

From Proto-Southwestern Tai *pʰuəᴬ (“husband”), from Middle Chinese 夫 (MC pju). Cognate with Ahom 𑜇𑜥 (phū), Lao ຜົວ (phūa), Lü ᦷᦕ (ṗho), Northern Thai ᨹ᩠ᩅᩫ, Khün ᨹ᩠ᩅᩫ, Shan ၽူဝ် (phǒ).


ข่าว

th-noun

ข่าว • (kàao)

→ Khmer: (archaic) ខាវ (khaaw)

→ Northern Khmer: คาว

From Proto-Southwestern Tai *kʰaːwᴮ¹ (“news”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩵ᩣ᩠ᩅ, Lao ຂ່າວ (khāo), Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹), Tai Dam ꪄ꪿ꪱꪫ, Shan ၶၢဝ်ႇ (khàao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥱ (xǎaw), Phake ၵွ် (khaw), Ahom *𑜁𑜨𑜧 (*khow), Zuojiang Zhuang hauq.

cog

Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹)


ปู

From Proto-Southwestern Tai *puːᴬ¹ (“crab”), from Proto-Tai *pɯwᴬ (“crab”). Cognate with Northern Thai ᨸᩪ, Lao ປູ (pū), Lü ᦔᦴ (ṗuu), Tai Dam ꪜꪴ, Shan ပူ (pǔu), Tai Nüa ᥙᥧ (pu), Ahom 𑜆𑜥 (pū), Zhuang baeu, Bouyei baul.

เนื้อ เนื้อ#Thai


จักรพรรดิ

th-noun

จักรพรรดิ • (jàk-grà-pát)

From Old Khmer ចក្រពត៌្តិ (cakrabartti, “universal monarch”), ultimately from Sanskrit चक्रवर्तिन् (cakravartin, “wheel-tuner; world-ruler”). Compare Pali cakkavatti. Doublet of จักรวรรดิ (jàk-grà-wàt).

der

พ่อจะให้ครองสมบัติ สืบวงศ์จักรพรรดินาถา จงตั้งอยู่ในทศธรรมา เป็นตราชูโลกทั้งไตรดาล เจ้าจงเลี้ยงเสนาพลากร ให้ถาวรดั่งร่มพฤกษาศาล เอาความสัตย์สุจริตเป็นประธาน คือรากแก้วกิ่งก้านดอกใบ อันฝูงสัตว์จตุบาททวิบาท จะเกลื่อนกลาดมาพึ่งอาศัย จงเอาเมตตานั้นแผ่ไป ดังกลิ่นดอกไม้อันตระการ จะหอมขจรทุกประเทศ เย็นเกศไปทั่วทิศาศาล ทานนั้นต่างผลโอฬาร หว่านให้บำเหน็จโดยตรา แก่หมู่เสนีรี้พล ประชาชนยาจกถ้วนหน้า ตัดโลภเอาความกรุณา เป็นปัญจมหานัที ไหลมาไม่รู้สุดสิ้น อาบกินเป็นสุขเกษมศรี อย่าเบียดเบียนไพร่ฟ้าประชาชี ให้มีความเดือดร้อนเวทนา น้ำเย็นฝูงปลาก็อาศัย ปักษาพึ่งไม้ใบหนา ป่ากว้างย่อมมีมฤคา พากันมาอยู่สำนัก จงแผ่เดชาวรายศ ให้ปรากฏเกียรติไปทั้งไตรจักร แก่มนุษย์เทวัญคนธรรพ์ยักษ์ ลูกรักจงฟังพ่อสอนไว้
pɔ̂ɔ jà hâi krɔɔng sǒm-bàt · sʉ̀ʉp wong jàk-grà-pát naa-tǎa · jong dtâng yùu nai tót-sà-tan-maa · bpen dtraa-chuu lôok táng dtrai-daan · jâo jong líiang sěe-naa pá-laa-gɔɔn · hâi tǎa-wɔɔn dàng rôm prʉ́k-sǎa sǎan · ao kwaam-sàt sùt-jà-rìt bpen bprà-taan · kʉʉ râak-gɛ̂ɛo gìng gâan dɔ̀ɔk bai · an fǔung sàt jàt-dtù-bàat tá-wí-bàat · jà glʉ̀ʉan-glàat maa pʉ̂ng aa-sǎi · jong ao mêet-dtaa nán pɛ̀ɛ bpai · dang glìn dɔ̀ɔk-máai an dtrà-gaan · jà hɔ̌ɔm kà-jɔɔn túk bprà-têet · yen gèet bpai tûua tí-sǎa sǎan · taan nán dtàang pǒn oo-laan · wàan hâi bam-nèt dooi dtraa · gɛ̀ɛ mùu sěe-nii ríi-pon · bprà-chaa-chon yaa-jòk tûuan-nâa · dtàt lôop ao kwaam-gà-rú-naa · bpen bpan-jà-má-hǎa-nát-tii · lǎi maa mâi rúu sùt-sîn · àap gin bpen sùk gà-sěem sǐi · yàa bìiat-biian prâi-fáa bprà-chaa-chii · hâi mii kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn wêet-tá-naa · náam yen fǔung bplaa gɔ̂ɔ aa-sǎi · bpàk-sǎa pʉ̂ng mái bai nǎa · bpàa gwâang yɔ̂ɔm mii má-rʉ́k-kaa · paa gan maa yùu sǎm-nák · jong pɛ̀ɛ dee-chaa wá-raa yót · hâi bpraa-gòt gìiat bpai táng dtrai-jàk · gɛ̀ɛ má-nút tee-wan kon-tan yák · lûuk rák jong fang pɔ̂ɔ sɔ̌ɔn wái

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๑๘

I shall let you have the sceptre and continue our line of universal rulers and protectors. You shall maintain yourself in the Tenfold Virtue, behaving like a balance that supports all the Three Worlds. You shall always maintain your officers, either civil and military, like a large tree that expands its shade over everyone. You shall take honesty as your guiding principle. You shall be like a tap root, a branch, a stalk, a flower, or a leaf under which all creatures, whether two-footed or four-footed, may come and rest. Let your kindness spread like the flagrance of a flower that goes through every region and pleases every living being in all directions. Donations are on a par with immensely productive seeds: sow them over all your civil and military servants, as well as your people and mendicants, without exception. Avoid greed, uphold grace, like the Five Great Rivers which endlessly flow in and give pleasure in drinking and bathing. Never shall you oppress your people or subject them unto trouble or suffering. You shall be like a cool body of water where fish may dwell, a dense collection of trees where birds may reside, and a vast forest where deer may live in. Let your authority and dignity be evident to all men, gods, demigods, and demons across the Three Realms. My dearest son, listen well to these instructions of mine.


ลูกหมู

th-noun

ลูกหมู • (lûuk-mǔu)

/luːk̚˥˩.muː˩˩˦/


แคว

แคว • (kwɛɛ)


เอสเปรันโต

ภาษาเอสเปรันโต


หมูป่า

mǔu-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

/muː˩˩˦.paː˨˩/


หมุดย้ำ

หมุดย้ำ • (mùt-yám)


ผู้สังหาร

ผู้สังหาร • (pûu-sǎng-hǎan)

/pʰuː˥˩.saŋ˩˩˦.haːn˩˩˦/


ฟิล์ม

ฟิล์ม • (fim)

→ Urak Lawoi': ฟีม (fiim)

film (a medium used to capture images in a camera)


ยาก

ยาก • (yâak)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaːkᴰᴸ⁴ (“difficult”). Cognate with Northern Thai ᨿᩣ᩠ᨠ, Khün ᨿᩣ᩠ᨠ, Lao ຍາກ (nyāk), Lü ᦍᦱᧅ (yaak), Tai Dón ꪥꪱ, Shan ယၢၵ်ႈ (yāak), Tai Nüa ᥕᥣᥐ (yaak), Phake ယက် (yak), Ahom 𑜊𑜀𑜫 (jʸak).

inh+

(archaic) difficulty; hardship; trouble.


อุณหภูมิ

Coined by Valabhakara Varavarn in 1933 from อุณห (“heat”) + ภูมิ (puum, “position, degree”); calque of English temperature.
Compare Lao ອຸນນະພູມ (ʼun na phūm), ອຸນຫະພູມ (ʼun ha phūm).

coin

th:หม่อมเจ้าวัลภากร วรวรรณ


มหาชน

From Sanskrit महाजन (mahājana, “great multitude of men; great number of men; populace; etc.”).


พรุ่งนี้

th-noun

พรุ่งนี้ • (prûng-níi)


แหวน

From Proto-Southwestern Tai *ʰwɛːnᴬ¹ (“ring; bangle”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩯᨶ, Lao ແຫວນ (hǣun), Lü ᦶᦛᧃ (v̇aen), Tai Dam ꪵꪪꪙ, Shan ဝႅၼ် (wěn), Tai Nüa ᥝᥦᥢᥴ (wáen), Ahom 𑜈𑜢𑜐𑜫 (biñ). Compare Middle Chinese 環 (MC hwaen).


สี่เหลี่ยมผืนผ้า

th-noun

สี่เหลี่ยมผืนผ้า • (sìi-lìiam-pʉ̌ʉn-pâa) (classifier รูป)

sìi-lìiam-pʉ̌ʉn-pâa (romanization)
รูป (classifier)

/siː˨˩.lia̯m˨˩.pʰɯːn˩˩˦.pʰaː˥˩/

สี่เหลี่ยม (sìi-lìiam) + ผืน (pʉ̌ʉn) + ผ้า (pâa).

com

รูป รูป#Thai


สี่เหลี่ยมมุมฉาก

th-noun

สี่เหลี่ยมมุมฉาก • (sìi-lìiam-mum-chàak) (classifier รูป)

sìi-lìiam-mum-chàak (romanization)
รูป (classifier)

From สี่เหลี่ยม (sìi-lìiam) + มุมฉาก (mum-chàak).

com

รูป รูป#Thai


ศาล

th-noun

ศาล • (sǎan)

From Sanskrit शाल (śāla, “court; rampart”) or शाला (śālā, “court; hall; house; workshop”); probably via Angkorian Old Khmer śāla (“court; hall; pavilion; residence”). Compare Old Khmer sālā; Pre-Angkorian Old Khmer śālā; Angkorian Old Khmer sāla. Cognate with Modern Khmer សាលា (saalaa); Lao ສານ (sān). Doublet of ศาลา (sǎa-laa).

bor

ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ

Chinese folk religion
Chinese folk religion

shrine (mostly in folk religions of Thailand and Southeast Asia, Hinduism, Chinese folk religion).


ถนน

tà-nǒn (romanization)
สาย (classifier)
เส้น (classifier)

From Old Khmer ថ្នល៑ (thnal), ត្នល៑ (tnal), ត្នល្ល៑ (tnall), ត្នោល៑ (tnol), ថ្នោល៑ (thnol, “access, especially causeway, inlet, or road over an embankment”). Cognate with Modern Khmer ថ្នល់ (thnɑl), Lao ຖະໜົນ (tha non), Northern Thai ᨳ᩠ᨶ᩻ᩫᩁ (tà nǒn).

1 Chronicles 26:18, KJV:
สี่คนที่ถนนและสองคนที่ระเบียง
sìi kon tîi tà-nǒn lɛ́ sɔ̌ɔng kon tîi rá-biiang
Four at the causeway, and two at Parbar.

Isaiah 15:3, KJV:
ทุกคนจะร่ำไห้เป็นนักหนาที่บนหลังคาเรือนและตามถนน
túk kon jà râm-hâi bpen nák-nǎa tîi bon lǎng-kaa rʉʉan lɛ́ dtaam tà-nǒn
On the tops of their houses, and in their streets, every one shall howl, weeping abundantly.

Proverbs 8:2, KJV:
ณ ที่สูงที่ข้างทางที่กลางถนน เธอก็ยืนอยู่
nɔɔ · tîi sǔung tîi kâang taang tîi glaang tà-nǒn · təə gɔ̂ yʉʉn yùu
She standeth in the top of high places, by the way in the places of the paths.

access, as course, passage, path, road, route, street, way, etc.


สัก

ไม้สัก


ยาบ้า

→ Bengali: ইয়াবা (iẏaba)

→ Burmese: ယာဘ (yabha.) / ရာဘ (rabha.)

→ Chinese: 雅巴

→ Japanese: ヤーバー (yābā)

→ Khmer: យ៉ាបា (yaabaa)

→ Korean: 야바 (yaba)

desc

→ Lao: ຢາບ້າ (yā bā)

→ Lao: ຢາບ້າ (yā bā)

From ยา (yaa, “drug”) + บ้า (bâa, “crazy; mad; insane; wild”); coined in 1996 by minister of public health Sanoh Thienthong; formerly known as ยาม้า (yaa-máa) and ยาขยัน.

com

ya ba, a type of addictive drug containing a mixture of methamphetamine and caffeine, often found in tablet form.


ชายแดน

/t͡ɕʰaːj˧.dɛːn˧/

From ชาย (chaai, “edge”) + แดน (dɛɛn, “land; realm; territory”). Compare Lao ຊາຍແດນ (sāi dǣn).

line separating two countries, areas, etc.

border:
area, district, etc, near such line.


หม้อไฟ

mɔ̂ɔ-fai (romanization)
หม้อ (classifier)

หม้อ (mɔ̂ɔ) + ไฟ (fai). Cognate with Lao ໝໍ້ໄຟ (mǭ fai).

หม้อ (mɔ̂ɔ) + ไฟ (fai)

a soup pot with underneath stove and central chimney.


ยีนส์

ยีน ยีน#Thai

Alternative form of ยีน (yiin, “jeans”).


รองเท้า

th-noun

รองเท้า • (rɔɔng-táao) (classifier ข้าง or คู่)

rɔɔng-táao (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)

/rɔːŋ˧.tʰaːw˦˥/

From รอง (rɔɔng, “to support; to place under”) + เท้า (táao, “foot”).

com

จงถอดรองเท้าของเจ้าออกเสีย เพราะว่าที่ซึ่งเจ้ายืนอยู่นี้เป็นที่บริสุทธิ์

Put off thy shoes from off thy feet, for the place whereon thou standest is holy ground

jong tɔ̀ɔt rɔɔng-táao kɔ̌ɔng jâo ɔ̀ɔk sǐia prɔ́-wâa tîi sʉ̂ng jâo yʉʉn yùu níi bpen tîi bɔɔ-rí-sùt


ไนล่อน

th-noun

ไนล่อน • (nai-lɔ̂n)


ผ้าฝ้าย

ผ้าฝ้าย • (pâa-fâai)

From ผ้า (pâa, “cloth”) + ฝ้าย (fâai, “cotton”).


กางเกงขาสั้น

th-noun

กางเกงขาสั้น

กางเกง (gaang-geeng, “pants; trousers”) + ขา (kǎa, “leg”) + สั้น (sân, “short”).


ซอย

th-noun

ซอย • (sɔɔi)

ร้านอาหารอยู่ในซอย11

soi (a side-street branching off a major street in Thailand)


ปลาหมึก

ปลาหมึก • (bplaa-mʉ̀k)

From ปลา (bplaa, “fish”) + หมึก (mʉ̀k, “ink”). Compare Lao ປາຫມຶກ (pā mưk).

th-l

หมึก (mʉ̀k, “ink”)

cog

Lao ປາຫມຶກ (pā mưk)


หมึกยักษ์

th-noun

หมึกยักษ์ • (mʉ̀k-yák)

หมึก (mʉ̀k, “squid”) + ยักษ์ (yák, “giant, ogre”)


ถ้วย

From Middle Chinese 斗 (MC tuwX, “cup-like object”).
Cognate with Lao ຖ້ວຍ (thuāi), Lü ᦏᦽᧉ (ṫhoy²), Bouyei doix, Zhuang duix, Lakkia ti².

cog

Lü ᦏᦽᧉ (ṫhoy²)


มักกะลีผล

th-noun

มักกะลีผล • (mák-gà-lii-pǒn)

(Buddhist mythology) Nariphon; Makaliporn (a mythical tree which bears fruit in the shape of young 16-year-old girls).

th:มักกะลีผล


เกรียน

Melia azedarach
Melia azedarach#Translingual

(botany) pride of India: the plant Melia azedarach of the family Meliaceae.


เกรียน

From the fact that Thai schoolboys, who are statutorily compelled to wear crew cuts, are often seen behaving ill when playing online games.

(slang) troll: one who makes a deliberately offensive or provocative online post; one who acts in a deliberately offensive or provocative way.


กล้วย

กล้วย • (glûai) (classifier ลูก or ใบ or ผล or หวี or เครือ)

glûai (romanization)
ลูก (classifier)
ใบ (classifier)
ผล (classifier)
หวี (classifier)
เครือ (classifier)

From Proto-Tai *kluəjꟲ (“banana”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ or ᨠ᩠ᩃ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ, Lao ກ້ວຍ (kuāi), Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²), Tai Dam ꪀ꫁ꪺꪥ, Shan ၵူၺ်ႈ (kōi), Ahom 𑜀𑜤𑜐𑜫 (kuñ), Bouyei joic, Zhuang gyoij.

cog

Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²)


เณร

neen (romanization)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)

Clipping of สามเณร (sǎam-má-neen), from Pali sāmaṇera.

ศีล ๑๐
ศีล ๑๐#Thai

ภิกษุ ภิกษุ#Thai

ศีล ๒๒๗
ศีล ๒๒๗#Thai

(Buddhism and colloquial) a Buddhist novice, that is, an ordained male who merely adheres to ศีล ๑๐ (sǐil 10), or the ten precepts, as opposed to ภิกษุ (pík-sù), or a monk, who adheres to ศีล ๒๒๗ (sǐil 227), or the 227 precepts.


สามเณร

th-noun

สามเณร • (sǎam-má-neen) (classifier ตน or รูป or องค์)

sǎam-má-neen (romanization)
ตน (classifier)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)

From Pali sāmaṇera (“novice”); perhaps via Angkorian Old Khmer sāmaṇera (“novice monk”). Compare Old Khmer sāmanera, samnera, saṃnera, saṃṇera, saṃmnera, saṃnœra, saṃmnœra, srāmanera; Modern Khmer សាមណេរ (saamaʼnee); Sanskrit श्रामणेर (śrāmaṇera).

der

ภิกษุ ภิกษุ#Thai

(Buddhism) sāmaṇera: ordained male who merely observes 10 precepts, as opposed to ภิกษุ (pík-sù) who observes 227 precepts.


โพธิสัตว์

th-noun

โพธิสัตว์ • (poo-tí-sàt) (classifier พระองค์ or องค์)

poo-tí-sàt (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

From Sanskrit बोधिसत्त्व (bodhisattva, “bodhisattva”, literally “enlightened being”), from बोधि (bodhi, “enlightened; enlightened intellect”) + सत्त्व (sattva, “being; creature”); possibly via Old Khmer bodhisatva (“idem”); equivalent to Thai โพธิ + สัตว์ (sàt). Cognate with Modern Khmer ពោធិសត្វ (poothisat); Lao ໂພທິສັດ (phō thi sat).

com

โพธิ + สัตว์ (sàt)

พระ พระ#Thai


โค้ก

th-noun

โค้ก • (kóok)

From the trademark โค้ก, Thai version of Coca-Cola.


โค้ก

โค้ก • (kóok)


สัญญา

From Pali saññā (“motion; perception; sign; etc”); perhaps via Old Khmer saṃñā (“mark, sign; recognition; agreement, consent”).
Cognate with Khmer សន្យា (sɑnyaa), Lao ສັນຍາ (san nyā), Northern Thai ᩈᨬ᩠ᨬᩣ.

bor

1939, น.ม.ส., “เรื่องที่ ๑”, in นิทานเวตาล, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร [พิมพ์แจกเป็นที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพท้าววรคณานันท์ (ม.ร.ว.ปั้ม มาลากุล) วันที่ ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๒ ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส], page 51:

เมื่อนางเหยียบดอกบัวนั้น นางให้สัญญาว่า นางชื่อ ปัทมาวดี และเมื่อนางเอาดอกบัวปักที่อุระนั้น เป็นที่หมายว่า พระองค์สิงอยู่ในหฤทัยแห่งนาง

mʉ̂ʉa naang yìiap dɔ̀ɔk buua nán · naang hâi sǎn-yaa wâa · naang chʉ̂ʉ · bpàt-tá-maa wá-dii · lɛ́ mʉ̂ʉa naang ao dɔ̀ɔk buua bpàk tîi ù-rá nán · bpen-tîi mǎai wâa · prá-ong sǐng yùu nai hà-rʉ́-tai hɛ̀ng naang

As she steppeth upon the water lily, she giveth a sign that she is clept Patthamawadi. And as she taketh the water lily [up and] placeth [it] in [her] bosom, it is meant [to be understood] that in her heart art thou dwelling.

(archaic) sign: mark, symbol; emblem, token; signal, gesture.

(elegant) sense, consciousness, conscience; soundness, sanity.

ขันธ์ ขันธ์#Thai

รูป รูป#Thai

เวทนา เวทนา#Thai

สังขาร สังขาร#Thai

วิญญาณ วิญญาณ#Thai

(Buddhism) perception or recognition, being one of the five ขันธ์ (“aggregates”) that constitute a sentient being; the other four being รูป (rûup, “form”), เวทนา (wee-tá-naa, “sensation”), สังขาร (sǎng-kǎan, “impulse”), and วิญญาณ (win-yaan, “consciousness”).


ไข้เลือดออก

th-noun

ไข้เลือดออก • (kâi-lʉ̂ʉat-ɔ̀ɔk)

/kʰaj˥˩.lɯa̯t̚˥˩.ʔɔːk̚˨˩/


ไอศกรีม

Semi-learned borrowing from English ice cream.


ประเวณี

From Sanskrit प्रवेणी (praveṇī, “braid of hair worn by widows or by wives in the absence of their husbands”); probably via Old Khmer °praveṇī, pravaiṇi, pravaini (“tradition, custom; succession, lineage”). Cognate with Modern Khmer ប្រវេណី (prɑveenii), Lao ປະເວນີ (pa wē nī). Compare Pali paveṇi, from which Thai ปเวณี is derived. Doublet of ประเพณี (bprà-pee-nii).

bor

ประเพณี ประเพณี#Thai

(archaic) Alternative form of ประเพณี (bprà-pee-nii)

(formal) sex; sexual intercourse; sexual activity.


ประชาธิปไตย

From ประชา (bprà-chaa, “people”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “sovereignty”).


ลูกแก้วหิมะ

th-noun

ลูกแก้วหิมะ • (lûuk-gɛ̂ɛo-hì-má)


โรง

Perhaps derived from Malay ruang. Cognate with Northern Thai ᩁᩰᩫ᩠ᨦ, Lao ໂຮງ (hōng), Lü ᦷᦣᧂ (hong), Shan ႁူင်း (húung). Compare Khmer រោង (roong), Mon ရိုၚ်, Burmese ရုံ (rum).

building or structure, especially one roofed or canopied.

พระ พระ#Thai

(now chiefly in combination) court; tribunal.


โรง

2022 September 22, Jeaneration, “ฟีดแบกหน้าโรง “The Reef: Stalked ครีบพิฆาต” ภัยฉลามที่ทำสะดุ้งทั้งโรง”, in TruID, กรุงเทพฯ: True Digital Group:

ฟีดแบกหน้าโรง

2021, admins, “หนังเข้าโรงแล้ว หลังจากสำรวจสถานการณ์โควิด-19 มาเป็นระยะเวลาเกือบ 1 ปี”, in studiolens.com, กรุงเทพฯ:

หนังเข้าโรงแล้ว

2020 July 9, วจนา วรรลยางกูร, “โรงภาพยนตร์ไม่มีวันตาย: มองโลกภาพยนตร์หลังวิกฤต กับ ก้อง ฤทธิ์ดี”, in The101.World, กรุงเทพฯ: ดิ วันโอวัน เปอร์เซนต์:

ไปดูหนังในโรงโดยไม่กังวล

bpai duu nǎng nai roong dooi mâi gang-won

go to watch movies in theatres without worries

โรงภาพยนตร์ โรงภาพยนตร์#Thai

(slang) clipping of โรงภาพยนตร์ (roong-pâap-pá-yon, “cinema; theatre”)


ตรีศูล

dtrii-sǔun (romanization)
เล่ม (classifier)

From Sanskrit त्रिशूल (triśūla, “trident”); probably via Old Khmer triśūla (“trident; three-pronged finial at the top of a temple tower.”). Compare Modern Khmer ត្រីសូល៍ (treisol៍), ត្រៃសូរ (traysou).


โรงแรม

From โรง (roong, “building”) + แรม (rɛɛm, “to stay overnight”).


แรม

th-noun

แรม • (rɛɛm)

(lunar calendar) day of the waning moon.


แรม

rɛɛm (romanization)
ชิ้น (classifier)
อัน (classifier)


โรงงาน

โรงงาน • (roong-ngaan) (classifier แห่ง or ที่ or โรง)

roong-ngaan (romanization)
แห่ง (classifier)
ที่ (classifier)
โรง (classifier)

From โรง (roong, “building”) + งาน (ngaan, “work”). Compare Lao ໂຮງງານ (hōng ngān), Tai Dam ꪶꪭꪉꪉꪱꪙ.

cog

Tai Dam ꪶꪭꪉꪉꪱꪙ


หมู่บ้าน

th-noun

หมู่บ้าน • (mùu-bâan)

From หมู่ (mùu, “group”) + บ้าน (bâan, “house”).

compound

หมู่บ้าน หมู่บ้าน#Thai

หมู่ หมู่#Thai

แห่ง แห่ง#Thai

a village (rural habitation smaller than a town). (Classifiers: หมู่บ้าน or หมู่ or แห่ง)

หมู่บ้าน หมู่บ้าน#Thai

แห่ง แห่ง#Thai

a housing subdivision (a residential parcel of land divided into lots). (Classifiers: หมู่บ้าน or แห่ง)

หมู่บ้าน หมู่บ้าน#Thai

หมู่ หมู่#Thai

แห่ง แห่ง#Thai

(law) the smallest administrative subdivision of Thailand (Classifiers: หมู่บ้าน or หมู่ or แห่ง)


พาทย์

th-noun

พาทย์ • (pâat)

From Sanskrit वाद्य (vādya, “musical instrument”). Cognate with Khmer ពាទ្យ (piət).


เรื้อน

th-noun

เรื้อน • (rʉ́ʉan)

Cognate with Isan เฮื้อน, Lao ເຮື້ອນ (hư̄an), Northern Thai ᩁᩮᩬᩥ᩶ᩁ, Khün ᩁᩮᩨ᩠᩶ᨶ, Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²), Tai Dam ꪹꪭ꫁ꪙ, Shan ႁိူၼ်ႉ (hô̰en, “itch”), Tai Nüa ᥞᥫᥢᥳ (hȯen)

cog

Lao ເຮື້ອນ (hư̄an)

Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²)

โรค โรค#Thai


อาทิตย์

th-noun

อาทิตย์ • (aa-tít)

aa-tít (romanization)
อาทิจจ์ (alternative)

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/

From Sanskrit आदित्य (āditya, “belonging to or coming from Aditi; offspring of Aditi”); probably via Old Khmer ʼāditya, °ditya, ʼādita, ʼādīta (“sun; Sunday”). Cognate with Modern Khmer អាទិត្យ (ʼaatɨt), Lao ອາທິດ (ʼā thit), Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t). Compare Pali adicca.

cog

Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t)

วัน วัน#Thai

(วัน~) Sunday. Abbreviation: อา. (aa) (Classifier: วัน)

อาทิตย์ อาทิตย์#Thai

(colloquial) week. (Classifier: อาทิตย์)

(wan; (wan; (wan; (wan; (wan; (wan; (wan

วัน; วัน; วัน; วัน; วัน; วัน; วัน

days of the week: วันสัปดาห์:อาทิตย์ aa-tít) ·จันทร์ jan) ·อังคาร ang-kaan) ·พุธ pút) ·พฤหัสบดี prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-di) ·ศุกร์ sùk) ·เสาร์ sǎo) [edit]

ดวง ดวง#Thai

(colloquial) (ดวง~) sun (of other solar system). (Classifier: ดวง)


ดวงอาทิตย์

มิมาสเอนเซลาดัสเทธิสไดโอนเรอาไททันไอเพทัส


น้ำมันหอย

th-noun

น้ำมันหอย • (nám-man-hɔ̌i)

Partial calque from Chinese 蠔油／蚝油 (háoyóu). Same as น้ำมัน (nám-man, “oil”) + หอย (hɔ̌i, “mollusc”).

zh-l

蠔油／蚝油 (háoyóu)


ซอสหอยนางรม

th-noun

ซอสหอยนางรม • (sɔ́ɔt-hɔ̌i-naang-rom)

From ซอส (sɔ́ɔt, “sauce”) + หอยนางรม (hɔ̌i-naang-rom, “oyster”).


โบสถ์

th-noun

โบสถ์ • (bòot) (classifier โบสถ์ or หลัง or แห่ง)

bòot (romanization)
โบสถ์ (classifier)
หลัง (classifier)
แห่ง (classifier)

A contraction of อุโบสถ (ù-boo-sòt), from Pali uposatha. Compare Lao ໂບດ (bōt).

Phra Nakhon Si Ayutthaya Province
Wat Benchamabophit

สีมา สีมา#Thai

(Buddhism) monastic auditorium marked by boundary stones called สีมา (sǐi-maa), occupied by priests for conduct of religious services, as ordination, recital of Prātimokṣa, etc.

any similar place for religious service.


มัสยิด

มัสยิด • (mát-sà-yít)

mát-sà-yít (romanization)
มัศญิด (alternative obsolete)
มัสญิด (alternative)


สุเหร่า

สุเหร่า • (sù-rào)

Semi-learned borrowing from Malay surau.


วดี

From Pali vati (“fence”), from Sanskrit वृति (vṛti, “fence; hedge”).


พอร์พอยส์

พอร์พอยส์ • (pɔɔ-pɔ́is)

/pʰɔː˧.pʰɔjs˦˥/


เสือดาว

เสือดาว • (sʉ̌ʉa-daao)


ชะนี

/t͡ɕʰa˦˥.niː˧/


ชะมด

→ Lao: ຊະມົດ (sa mot)

Possibly from Arabic زَبَاد (zabād) (which is far cognate to English civet).

th:กวางชะมด th:ชะมด

/t͡ɕʰa˦˥.mot̚˦˥/


ชะมด

th:กวางชะมด th:ชะมด

/t͡ɕʰa˦˥.mot̚˦˥/

กวาง กวาง#Thai


กวางมูส

กวาง (gwaang, “deer; venison”) + มูส (múus). The second part is from English moose.


หมาป่า

mǎa-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

/maː˩˩˦.paː˨˩/

From หมา (mǎa, “dog”) + ป่า (bpàa, “wild; forest; jungle”).


หมาใน

From หมา (mǎa) + ใน (nai); the latter component from Proto-Tai *nay (“dhole”).


ยีราฟ

From English giraffe. Cognate with Lao ຈີຣາຟ (chī rāp).


หมาบ้าน

th-noun

หมาบ้าน • (mǎa-bâan)

From หมา (mǎa, “dog”) + บ้าน (bâan, “home; village”).


เนื้อ

th-noun

เนื้อ • (nʉ́ʉa)

From Proto-Tai *n.mɤːꟲ (“meat; flesh”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨶᩮᩬᩥ᩶ᩋ (nɯa⁶), Lao ເນື້ອ (nư̄a) or ເນຶ້ອ (nưa), Khün ᨶᩮᩨ᩶ᩬ, Lü ᦵᦓᦲᧉ (noe²), Tai Dam ꪹꪙ꫁ (ꞌnựa), Shan ၼိူဝ်ႉ (nô̰e), Tai Nüa ᥘᥫᥳ (lȯe), Ahom 𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 (nü0).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang nwx.
In Northern Tai, cognate with Zhuang noh, Bouyei noh, Saek หมร้อ.

cog

Lao ເນື້ອ (nư̄a)

Lü ᦵᦓᦲᧉ (noe²)

Shan ၼိူဝ်ႉ (nô̰e)

เนื้องอก

nʉ́ʉa-ngɔ̂ɔk

เนื้อร้อง

nʉ́ʉa-rɔ́ɔng

ไม่กินเนื้อ

(of certain substances, as gold, silver, etc.) quality.


ค้างคาว

/kʰaːŋ˦˥.kʰaːw˧/


กล้าย

th-noun

กล้าย • (glâai)

Cognate with Lao ກ້າຍ (kāi) / ກ້າຽ (kāi), Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ᩠ᨿ.


ลามา

ยามา ยามา#Thai

Alternative form of ยามา (yaa-maa, “llama”)


ลามา

ลามะ ลามะ#Thai


วัวทะเล

วัวทะเล • (wuua-tá-lee) (classifier ตัว)

wuua-tá-lee (romanization)
ตัว (classifier)

Calque of English sea cow: from วัว (wuua, “cow; cattle; ox; bull”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


สำปะหลัง

th-noun

สำปะหลัง • (sǎm-bpà-lǎng)

มัน มัน#Thai


มันเลือดนก

มันเลือดนก • (man-lʉ̂ʉat-nók)

From มัน (man, “yam”) + เลือดนก (lʉ̂ʉat-nók, literally “bird's blood”).

com

Dioscorea alata
Dioscorea alata#Translingual


มันเสา

th-noun

มันเสา • (man-sǎo)


พังพอน

pang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰaŋ˧.pʰɔːn˧/


เพียงพอน

เพียงพอน • (piiang-pɔɔn) (classifier ตัว)

piiang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰia̯ŋ˧.pʰɔːn˧/


ลิงซ์

ลิงซ์ • (líng)

แมวป่า แมวป่า#Thai


แมวป่า

แมวป่า • (mɛɛo-bpàa)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + ป่า (bpàa, “wild; savage; forest; jungle”).


ม้าลาย

From ม้า (máa, “horse”) + ลาย (laai, “striped”).


แรด

Cognate with Lao ແຮດ (hǣt), Shan ႁႅတ်ႈ (hēt).

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) giant gourami (Osphronemus goramy)


กอริลลา

th-noun

กอริลลา • (gɔɔ-rin-lâa)

From English gorilla. Cognate with Lao ກຣິລາ (kri lā).

ลิง ลิง#Thai


จากัวร์

เสือ เสือ#Thai


ลิงไม่มีหาง

From ลิง (ling) + ไม่ (mâi) + มี (mii) + หาง (hǎang), literally “monkey without tail”.


ไก่ฟ้า

From ไก่ (gài, “chicken”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”).


ไก่งวง

gài-nguuang (romanization)
ตัว (classifier)

From ไก่ (gài, “chicken”) + งวง (nguuang, “elephant's trunk”).


ไคโยตี

หมาป่า หมาป่า#Thai


กรุณา

gà-rú-naa (romanization)
กรรุณา (alternative archaic dated obsolete)
กัรรุณา (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Pali karuṇā (“compassion; pity”) or Sanskrit करुणा (karuṇā); perhaps via Old Khmer ករុណា (karuṇā), ករុនា (karunā), កុរណា (kuraṇā), កុណ៌្នា (kurṇnā), កូណ៌ា (kūrṇā), កុណ្នា (kuṇnā), កូណ៌្នា (kūrṇnā, “compassion, mercy, clemency; royal favour, kindness, or grace; royal command; etc”). Cognate with Modern Khmer ករុណា (kaʼrunaa), Old Javanese karuṇā, Lao ກະລຸນາ (ka lu nā).

bor+

พระ พระ#Thai

(of a god or royal person) (พระ~) favour; kindness; grace.

พระ พระ#Thai

(พระ~) used as a title for or term of address to a god or high-ranking royal or noble person.


ท่าอากาศยาน

th-noun

ท่าอากาศยาน • (tâa-aa-gàat-sà-yaan) (classifier แห่ง)

tâa-aa-gàat-sà-yaan (romanization)
แห่ง (classifier)

From ท่า (tâa, “port, pier, quay”) + อากาศยาน (aa-gàat-sà-yaan, “aircraft”).


กล่อง

th-noun

กล่อง • (glɔ̀ng)


ไก่ป่า

gài-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

From ไก่ (gài, “chicken”) + ป่า (bpàa, “wild”).


แอปเปิ้ล

th-noun

แอปเปิ้ล • (ɛ́p-bpə̂n)

/ʔɛp̚˦˥.pɤn˥˩/

แอปเปิล แอปเปิล#Thai


เผือก

เผือก • (pʉ̀ʉak)

From Proto-Southwestern Tai *pʰɯəkᴰ¹ᴸ (“taro”), from Proto-Tai *prɯəkᴰ (“taro”). Cognate with Northern Thai ᨹᩮᩬᩥᨠ, Lao ເຜືອກ (phư̄ak), Shan ၽိူၵ်ႇ (phòek), Tai Nüa ᥚᥫᥐᥱ (phǒek), Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜀𑜫 (phük), Zhuang biek. Compare Sui qxgaags (“taro”), Proto-Hlai *hraːk (“taro”) and Proto-Austronesian *biʀaq (whence Paiwan viaq, Malay birah).

inh

Colocasia esculenta
Colocasia esculenta#Translingual

ต้น ต้น#Thai

หัว หัว#Thai

taro: the plant Colocasia esculenta of the family Araceae. (Classifiers: ต้น or หัว)


ถั่วเหลือง

th-noun

ถั่วเหลือง • (tùua-lʉ̌ʉang)

/tʰua̯˨˩.lɯa̯ŋ˩˩˦/

From ถั่ว (tùua, “bean”) + เหลือง (lʉ̌ʉang, “yellow”).


ถั่วเขียว

th-noun

ถั่วเขียว • (tùua-kǐao)

From ถั่ว (tùua, “bean”) + เขียว (kǐao, “green”).


วิทยุ

desc

→ Urak Lawoi': ทายุ (thayuq), ทาโยะ (thayoq)

From Sanskrit विद्युत् (vidyut, “flashing, shining”). Cognate with Lao ວິທະຍຸ (wi tha nyu), Khmer វិទ្យុ (vityuʼ).


พัดลม

pát-lom (romanization)
เครื่อง (classifier)

From พัด (pát, “to fan”) + ลม (lom, “wind”).


รถไฟ

→ Southern Thai: หรดไฟ

→ Lao: ລົດໄຟ (lot fai)

→ Lü: ᦟᦷᧆᦝᦺ (lodfay)

desc

→ Khmer: រថភ្លើង (rŭətphləəng), រទេះភ្លើង (rɔɔrɔteh phləəng) (calque) (calque)

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + ไฟ (fai, “fire”). Compare Chinese 火車／火车 (huǒchē).

zh-l

火車／火车 (huǒchē)

คัน คัน#Thai

ตู้ ตู้#Thai

ขบวน ขบวน#Thai

(rail transport) (classifier: คัน or ตู้ for separate sections, as cars, carriages, coaches, etc; ขบวน for lines or processions) train: connected group of rolling stock.


สถานี

→ Urak Lawoi': ทานี (thani)

From Sanskrit स्थानीय (sthānīya, “topic, subject; spot, locality; etc”). Cognate with Khmer ស្ថានីយ (sthaanii), Lao ສະຖານີ (sa thā nī).

bor

(archaic, elegant, poetic) topic; subject; theme; issue; point.

สถานีตำรวจ

สถานีอนามัย

สถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิง

สถานี สถานี#Thai

แห่ง แห่ง#Thai

(classifier สถานี or แห่ง) station: base, stopping place.

position (of a ship whilst in a procession, formation, etc).


สาหร่าย

th-noun

สาหร่าย • (sǎa-ràai)

From Khmer សារាយ (saaraay, “algae; ornamental wood valance around house eaves”).

der

(botany) a certain type of aquatic flowering plant, as hornwort and hydrilla.

(architecture) ornamental valance around the eaves of a traditional building.


ตะไคร้

th-noun

ตะไคร้ • (dtà-krái)

Compare Southern Thai ไคร, Isan หัวสิงไค or ซิงไค, Lao ຫົວສີໄຄ (hūa sī khai) or ຫົວສິງໄຄ (hūa sing khai), Northern Thai ᨧᩢ᩠ᨠᨣᩕᩱ (cak¹ xay⁴) or จะไคร, Lü ᦷᦠᦉᧅᦺᦆᧉ (ḣoṡakxay²), Khmer គ្រៃ (krɨy) (as in ស្លឹកគ្រៃ (slək krɨy)).

cog

Isan หัวสิงไค

Lü ᦷᦠᦉᧅᦺᦆᧉ (ḣoṡakxay²)


หอมแดง

th-noun

หอมแดง • (hɔ̌ɔm-dɛɛng)

/hɔːm˩˩˦.dɛːŋ˧/

From หอม (hɔ̌ɔm, “scallion”) + แดง (dɛɛng, “red”).


หูฟัง

hǔu-fang (romanization)
อัน (classifier)

(headphone; ear bud): → Lü: ᦠᦴᦝᧂ (ḣuufang)

From หู (hǔu, “ear”) + ฟัง (fang, “to hear; to listen”).


กล้าม

th-noun

กล้าม • (glâam) (classifier มัด or ชิ้น)

glâam (romanization)
มัด (classifier)
ชิ้น (classifier)

Cognate with Lao ກ້າມ (kām), Lü ᦂᦱᧄᧉ (k̇aam²).

cog

Lü ᦂᦱᧄᧉ (k̇aam²)


ก้าง

th-noun

ก้าง • (gâang)

From Proto-Tai *kaːŋꟲ (“fishbone”), from Middle Chinese 鯁 (MC kaengX, “fishbone”). Cognate with Lao ກ້າງ (kāng), Tai Nüa ᥐᥣᥒᥲ (kàang), Northern Thai ᨠ᩶ᩣ᩠ᨦ, Shan ၵၢင်ႈ (kāang), Tày cảng, Zhuang gangj.


ก้าน

ก้าน • (gâan)

From Proto-Tai *kaːnꟲ (“stem”), from Middle Chinese 幹 (MC kanH, “body, trunk”).
Cognate with Lao ກ້ານ (kān), Tai Nüa ᥐᥣᥢᥲ (kàan), Shan ၵၢၼ်ႈ (kāan), Tày cản, Zhuang ganj in ganjfaex (“tree trunk”).


ค่าย

ค่าย • (kâai)

(archaic) enclosed place, especially one belonging to a military body, as stockade, fort, etc.

ค่ายกักกัน

camp: place with temporary accommodations used by soldiers, refugees, travellers, etc.

ค่ายมวย

ค่ายเพลง

(slang) agency or organisation, especially one engaging in martial arts or entertainment.

ค่ายอนุรักษนิยม

(slang) camp: group of people favouring the same ideals, doctrines, etc.


ค่าง

In Southwestern Tai, cognate with Lao ຄ່າງ (khāng), Northern Thai ᨣ᩵ᩤ᩠ᨦ, Khün ᨣ᩵ᩤ᩠ᨦ, Lü ᦅᦱᧂᧈ (kaang¹), Shan ၵၢင်ႈ (kāang).
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang kangh (Daxin dialect).
In relating to reconstructing Proto-Tai *kaŋᴬ¹ (“gibbon; large monkey”) (whence Thai กัง (gang, “Macaca nemestrina”)), Li (1977) refered to ค่าง (kâang) as following.
"There is another word, Siamese khaaŋ B2 (from PT *g-) 'a kind of monkey’, which is current among the SW dialects, cf. Shan kaŋ B2 'the white eyelid monkey’, Li kaŋ B2 'a big monkey’, etc., and Nung cang B2 'gibbon'."


การโยน

โยน โยน#Thai


การย่ำ

ย่ำ ย่ำ#Thai


ยาน

From Sanskrit यान (yāna, “going; carriage; vehicle”) or Pali yāna (“going; means of motion; carriage; vehicle”). Cognate with Lao ຍານ (nyān), Khmer យាន (yiən), Burmese ယာဉ် (yany).

bor

conveyance of any kind (land, sea, or air).


ประตู

bprà-dtuu (romanization)
บาน (classifier)
ปตู (alternative archaic dated obsolete)
ปะตู (alternative archaic dated obsolete)

Possibly from the elision of ปาก (bpàak) + ตู (dtuu), the latter is from Proto-Tai *tuːᴬ (“door”). Cognate with Northern Thai ᨲᩪ (old) or ᨸᨲᩪ (modern), Southern Thai ตู, Lao ປະຕູ (pa tū), Shan တူ (tǔu), Bouyei dul, Zhuang dou or du.


เรือแจว

rʉʉa-jɛɛo (romanization)
ลำ (classifier)

/rɯa̯˧.t͡ɕɛːw˧/

เรือ (rʉʉa, “boat”) + แจว (jɛɛo, “oar; row”).


ส้น

From Proto-Tai *sɤnꟲ. Cognate with Lao ສົ້ນ (son), Shan သူၼ်ႈ (sūun), Phake ꩬုꩫ် (sun), Ahom *𑜏𑜤𑜃𑜫 (*sun).


กิ้งก่าได้ทอง

th-noun

กิ้งก่าได้ทอง • (gîng-gàa-dâai-tɔɔng)

/kiŋ˥˩.kaː˨˩.daːj˥˩.tʰɔːŋ˧/

From กิ้งก่า (gîng-gàa, “chameleon”) + ได้ (dâai, “to acquire; to gain; to obtain”) + ทอง (tɔɔng, “gold”); literally "chameleon obtaining gold"; after the Chameleon in the royal park of Videha, a character in the Buddhist Book of General Teachings who refuses to pay respect to the King of Videha after obtaining a piece of gold and thinking "You may be very rich, Videha, but so am I".

com

(idiomatic) person who puts on airs or becomes conceited or corrupt after having a better life or gaining wealth or admiration.


กระดี่ได้น้ำ

th-noun

กระดี่ได้น้ำ • (grà-dìi-dâi-náam)

กระดี่ + ได้ (dâai) + น้ำ (náam), literally "A gourami fish gaining water".

compound

กระดี่ + ได้ (dâai) + น้ำ (náam)


มดแดงแฝงพวงมะม่วง

th-noun

มดแดงแฝงพวงมะม่วง • (mót-dɛɛng-fɛ̌ɛng-puuang-má-mûuang)

/mot̚˦˥.dɛːŋ˧.fɛːŋ˩˩˦.pʰua̯ŋ˧.ma˦˥.mua̯ŋ˥˩/

มดแดง + แฝง (fɛ̌ɛng) + พวง (puuang) + มะม่วง (má-mûuang); literally, "a fire ant hiding in a mango bunch".

compound

(idiomatic) A man who secretly falls in love with a neighbouring, nearby or closely acquainted woman and tries to prevent any other man from getting close to her.


หมาหวงก้าง

/maː˩˩˦.hua̯ŋ˩˩˦.kaːŋ˥˩/

From หมา (mǎa) + หวง (hǔuang) + ก้าง (gâang), literally “a dog guarding a fishbone”.

(idiomatic) dog in the manger; A person who prevents anyone else from having something which he is not entitled to or which he cannot use himself.


คืนหมาหอน

th-noun

คืนหมาหอน • (kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn)

/kʰɯːn˧.maː˩˩˦.hɔːn˩˩˦/

From คืน (kʉʉn, “night”) + หมา (mǎa, “dog”) + หอน (hɔ̌ɔn, “to howl”); literally "dog-howling night"; believed to have originated from the practice of electoral frauds in Thailand, in which political party agents often appeared at people's houses on the night before an election day in order to buy votes for the last time, making watchdogs become very noisy that night.

com

2014, พิณประภา ขันธวุธ, รื่นรมย์ในความลวง (รวมเรื่องสั้น), Bangkok: ผิงดาว, page 24:

เธอกรีดร้องร่ำไห้เหมือนฟ้าดินจะถล่มและหัวใจเธอสลาย ชายคนรักเป็นหัวคะแนนให้การเลือกตั้ง อบต. ในครั้งนั้น เขาหายไปในคืนหมาหอนและไม่กลับมา หญิงสาวเคยสวยจึงจมสู่ห้วงทุกข์ทรมาน

təə grìit-rɔ́ɔng râm-hâi mʉ̌ʉan fáa din jà tà-lòm lɛ́ hǔua-jai təə sà-lǎai · chaai kon-rák bpen hǔua-ká-nɛɛn hâi gaan-lʉ̂ʉak-dtâng · ɔɔ-bɔɔ-dtɔɔ · nai kráng nán · kǎo hǎai bpai nai kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn lɛ́ mâi glàp maa · yǐng-sǎao kəəi sǔai jʉng jom sùu hûuang túk tɔɔ-rá-maan

She screamed, bursting into tears as if heaven and earth were collapsing, and her heart was broken as her beloved man, who was the SAO election canvasser at that time, had disappeared on the dog-howling night and never returned. The young lady, whose beauty was once famed, thus sank into the sea of pain and suffering.

2014, กองบรรณาธิการมติชน, ๒๐๓ วันชัตดาวน์ยิ่งลักษณ์, Bangkok: มติชน, →ISBN, page 251:

เหตุการณ์ปะทะเดือดระหว่างกลุ่ม กปปส. กับกลุ่มคนเสื้อแดงที่บริเวณแยกหลักสี่เกิดขึ้นอีกครั้งเมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗ เป็นวันที่กำลังเข้าสู่คืนหมาหอนก่อนการเลือกตั้งทั่วไป

hèet-gaan bpà-tá dʉ̀ʉat rá-wàang glùm · gɔɔ-bpɔɔ-bpɔɔ-sɔ̌ɔ · gàp glùm kon-sʉ̂ʉa-dɛɛng tîi bɔɔ-rí-ween yɛ̂ɛk làk-sìi gə̀ət kʉ̂n ìik kráng mʉ̂ʉa wan-tîi · nʉ̀ng · gum-paa-pan · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hâa-sìp jèt · bpen wan tîi gam-lang kâo sùu kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn gɔ̀ɔn gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai

The incident of heated conflict between the PDRC and the Red Shirts group in the district of Lak Si Junction happened again on the 1st day of February, 2014, the day that drew closer to the dog-howling night before the general election.

2014 March 30, MGR Online, “คืนหมาหอนเลือกตั้ง ส.ว. พัทยาบรรยากาศท่องเที่ยวเงียบเหงา”, in MGR Online, Bangkok: ผู้จัดการ, retrieved 2019-01-24:

kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn lʉ̂ʉak-dtâng · sɔ̌ɔ-wɔɔ · pát-tá-yaa ban-yaa-gàat tɔ̂ng-tîao ngîiap-ngǎo

The tourist atmosphere in Phatthaya is quiet on the dog-howling night [before] the senatorial election.

2016 August 9, “รอง ผบ.ตร. สั่งเฝ้าระวังคืนหมาหอนทั่วประเทศ”, in news.ch3thailand.com, Bangkok: Bangkok Entertainment, retrieved 2019-01-24:

rɔɔng · pɔ̌ɔ-bɔɔ-dtɔɔ-rɔɔ · sàng fàng-rá-wang kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn tûua bprà-têet

RTP deputy commander orders nationwide monitoring on dog-howling night.

2016 August 6, “กรธ. มีมติงดสัมภาษณ์ให้ข่าวคืนหมาหอน”, in กรุงเทพธุรกิจ, Bangkok: กรุงเทพธุรกิจ มีเดีย, retrieved 2019-01-24:

กรธ. มีมติงดสัมภาษณ์ให้ข่าวคืนหมาหอน

gɔɔ-rɔɔ-tɔɔ · mii má-dtì ngót sǎm-pâat hâi-kàao kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn

CDC resolves to refrain from giving interviews and news on the dog-howling night.

2005 February 7, “ปัตตานีมีร้องซื้อเสียงในคืนหมาหอน”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2019-01-24:

คืนหมาหอนมีเรื่องร้องเรียนซื้อเสียง ๑ รายในเขต ๒ ปัตตานี กกต. จังหวัดชงเรื่องให้ กกต. กลางพิจารณาแล้ว คาด ๓ วันรู้ผล

kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn mii rʉ̂ʉang rɔ́ɔng-riian sʉ́ʉ-sǐiang · nʉ̀ng · raai nai kèet · sɔ̌ɔng · bpàt-dtaa-nii · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · jang-wàt chong rʉ̂ʉang hâi · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · glaang pí-jaa-rá-naa lɛ́ɛo · kâat · sǎam · wan rúu pǒn

On the dog-howling night, there was one complaint [about] vote-buying in Pattani's Constituency 2. The provincial EC has referred the matter to the central EC for consideration. It is expected that the outcome will be known within three days.

2011 June 25, กองบรรณาธิการ วอยซ์ทีวี, “ห้ามจำหน่ายสุราในคืนหมาหอนก่อนวันเลือกตั้ง”, in Voice TV 21, Bangkok: วอยซ์ทีวี, retrieved 2019-01-24:

hâam jam-nàai sù-raa nai kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn gɔ̀ɔn wan lʉ̂ʉak-dtâng

Distribution of alcohol is prohibited on the dog-howling night, [the night] before the election day.

(slang) election eve: the night before an election day.


กขค.

th-noun

กขค. • (gɔɔ-kɔ̌ɔ-kɔɔ)

/kɔː˧.kʰɔː˩˩˦.kʰɔː˧/

ก้างขวางคอ ก้างขวางคอ#Thai

(slang, idiomatic) Initialism of ก้างขวางคอ (gâang-kwǎang-kɔɔ).


ก้างขวางคอ

ก้างขวางคอ • (gâang-kwǎang-kɔɔ)

/kaːŋ˥˩.kʰwaːŋ˩˩˦.kʰɔː˧/

From ก้าง (gâang, “fishbone”) + ขวาง (kwǎang, “to bar; to impede; to obstruct”) + คอ (kɔɔ, “neck; throat”).

com

(idiomatic) person who prevents a loving couple from enjoying a romantic moment.


ผักชีโรยหน้า

ผักชี + โรย (rooi) + หน้า (nâa); literally "coriander leaves covered on the top".

compound

ผักชี + โรย (rooi) + หน้า (nâa)

(idiomatic) Something that only looks good on the outside.

(idiomatic) A good deed that is done superficially or only for the sake of appearance.


อลัชชี

/ʔa˨˩.lat̚˦˥.t͡ɕʰiː˧/

From Pali alajjī (“shameless”). Cognate with Khmer អលជ្ជី (ʼɑɑlccii, “shameless; shameless person”).

cog

(derogatory) shameless priest; immoral priest; unorthodox priest.


วัวสันหลังหวะ

th-noun

วัวสันหลังหวะ

วัวสันหลังหวะ • (wuua-sǎn-lǎng-wà)

wuua-sǎn-lǎng-wà (romanization)
วัวสันหลังขาด (alternative archaic dated obsolete)

วัว (wuua, “cow”) + สันหลัง (sǎn-lǎng, “back; spinal column; spine”) + หวะ (wà, “deeply wounded”); literally "a cow with a deep wound on its back" or "a cow whose back is deeply wounded"; probably from or influenced by the following old stanza:
:: kít wuua lǎng kàat nâo · naan plɛ̌ɛ
:: wàat sà-gun gaa gɛɛ · gɛ̀ kúi
:: dəən dai rá-wang lɛɛ · lʉ̀ʉap lɔ̂ɔp · líi naa
:: chèek châat chon ráai bûi · bɔ̀ɔk ráai nai dtuua
: Let's think of a cow whose back has a reeking wound.
: It fears that crows would come and peck at the wound.
: Wherever it goes, it jitters for fear of birds and insects,
: just like a wrongdoer whose strange behaviour shows his own guilt.

lang

คิดวัวหลังขาดเหน้า

คิดวัวหลังขาดเหน้า

หวาดสกุณกาแก

หวาดสกุณกาแก

เดินใดระวังแล

เดินใดระวังแล

เหลือบลอบ ลี้นา

เหลือบลอบ ลี้นา

เฉกชาติชนร้ายบุ้ย

เฉกชาติชนร้ายบุ้ย

บอกร้ายในตัว

บอกร้ายในตัว

(idiomatic) person who is frightened or haunted by his own misdeed; person who has done something wrong and suffers from the guilty conscience.


กล่องดวงใจ

Compound of กล่อง (glɔ̀ng, “box”) + ดวงใจ (duuang-jai, “heart”), literally “heart box”. Originated from Rammakian, the Thai version of the Hindu epic Rāmāyaṇa, in which Thotsakan, the Thai version of Rāvaṇa, removes his heart from his body and keeps it in a magical box in order to immortalise himself.

com+

(idiomatic) treasure that is considered to be as precious as life

2018 April 12, “หนุ่มจีนเฉือนกล่องดวงใจตัวเองเลือดอาบหลังแฟนสาวบอกเล็กเกินไป”, in Workpoint News, Bangkok: Workpoint, retrieved 2020-05-20:

หนุ่มจีนเฉือนกล่องดวงใจตัวเอง...หลังแฟนสาวบอกเล็กเกินไป

nùm jiin chʉ̌ʉan glɔ̀ng-duuang-jai dtuua-eeng ... lǎng fɛɛn sǎao bɔ̀ɔk lék gəən-bpai

Chinese lad cuts his own heart box...after [his] girlfriend said [it's] too little


กองทัพมด

th-noun

กองทัพมด • (gɔɔng-táp-mót)

/kɔːŋ˧.tʰap̚˦˥.mot̚˦˥/

กองทัพ (gɔɔng-táp) + มด (mót). Literally, “force of ants”; “troop of ants”.

A group of persons who transport illegal goods.

A group of persons who quietly and continuously move from one place to another like a force of ants, such as a group of illegal immigrants.


กับระเบิด

กับระเบิด • (gàp-rá-bə̀ət)

From กับ (gàp) + ระเบิด (rá-bə̀ət), literally “bomb trap”.

com

กับ (gàp) + ระเบิด (rá-bə̀ət)

A hidden bomb which would explode when stepped upon or touched, such as land mine.

(colloquial) Something which would give an unfavourable outcome when stepped upon, touched, eaten or treated in a similar manner, such as dog feces on a road or bird's eye chilis hidden in a food.


กุ้งร้อยขา

th-noun

กุ้งร้อยขา • (gûng-rɔ́ɔi-kǎa)

/kuŋ˥˩.rɔːj˦˥.kʰaː˩˩˦/

กุ้ง (gûng) + ร้อย (rɔ́ɔi) + ขา (kǎa); literally "hundred-legged prawn".

compound

กุ้ง (gûng) + ร้อย (rɔ́ɔi) + ขา (kǎa)


แก้วลืมคอน

th-noun

แก้วลืมคอน • (gɛ̂ɛo-lʉʉm-kɔɔn)

/kɛːw˥˩.lɯːm˧.kʰɔːn˧/

แก้ว (gɛ̂ɛo, “parrot”) + ลืม (lʉʉm, “to forget”) + คอน (kɔɔn, “roost”); literally “a parrot that forgets its roost”.

compound

(idiomatic) A person who forgets his home or family in a rural area after living in an urban area.


หมวย

th-noun

หมวย • (mǔai)

Borrowed from Teochew 妹 (muê6, “younger sister”).

Thai girl of Chinese descent, especially one with conventional Chinese look.


หลังบ้าน

หลังบ้าน • (lǎng-bâan)

หลัง (lǎng, “back; rear; behind”) + บ้าน (bâan, “house”), literally “behind the house”.

compound

(colloquial) wife of a powerful politician or public officer.


ม้าห้อ

th-noun

ม้าห้อ • (máa-hɔ̂ɔ)

/maː˦˥.hɔː˥˩/

From ม้า (máa, “horses”) + ห้อ (hɔ̂ɔ, “gallop”).


มะเขือ

th-noun

มะเขือ • (má-kʉ̌ʉa)

/ma˦˥.kʰɯa̯˩˩˦/

From elision of หมากเขือ. เขือ (kʉ̌ʉa) is ultimately from Middle Chinese 茄 (MC gja, “eggplant; aubergine”). Cognate with Lao ໝາກເຂືອ (māk khư̄a), Shan မၢၵ်ႇၶိူဝ် (màak khǒe).

cog

Lao ໝາກເຂືອ (māk khư̄a)

Shan မၢၵ်ႇၶိူဝ် (màak khǒe)


ทะลาย

ทะลายมะพร้าว

(of coconuts, areca nuts or the like) cluster or bunch.


การนวด

นวด นวด#Thai


ออกซิเจน

th-noun

ออกซิเจน • (ɔ́k-sí-jeen)

ɔ́k-sí-jeen (romanization)
อ็อกซิเจน (alternative nonstandard)
อ๊อกซิเจน (alternative nonstandard)
อ็อกซิเย่น (alternative nonstandard)
อ๊อกซิเย่น (alternative nonstandard)

/ʔɔk̚˦˥.si˦˥.t͡ɕeːn˧/

/ʔɔk̚˦˥.si˦˥.t͡ɕen˥˩/


ใบชุบ

* ใบ (bai) + ชุบ (chúp); literally, "revival leaf".
* The term is from the video game Dragon Quest in which Yggdrasil leaves are capable of reviving killed characters.


จดหมาย

jòt-mǎai (romanization)
ฉบับ (classifier)

/t͡ɕot̚˨˩.maːj˩˩˦/

จด (jòt, “to note, to jot”) + หมาย (mǎai, “to mark”)

com

ตู้จดหมาย

นักวิจัยได้ส่งจดหมายขอบคุณไปยังผู้เข้าร่วมการวิจัย

nák-wí-jai dâai sòng jòt-mǎai kɔ̀ɔp-kun bpai yang pûu kâo rûuam gaan-wí-jai

The researcher has sent a thank-you letter to the research participants.


บุษบก

bùt-sà-bòk (romanization)
หลัง (classifier)

Borrowed from Sanskrit पुष्पक (puṣpaka, literally “flowery”); possibly after Puṣpaka, the flying castle of the demon king Rāvaṇa in the Hindu epic Rāmāyaṇa. Cognate with Khmer បុស្បុក (bosbok), Lao ບຸດສະບົກ (but sa bok).

bor+

movable castle in reduced size, used as a throne or for housing or carrying a sacred object

Ayutthaya Kingdom
Galyani Vadhana
Louis XIV of France
Narai
Ramayana
Ravana
Vimana


บพิตร

th-noun

บพิตร • (bɔɔ-pít)

bɔɔ-pít (romanization)
ปวิตร (alternative)
ประวิตร (alternative)

/bɔː˧.pʰit̚˦˥/

From Middle Khmer បពិត្រ (pabitra), បពិត (pabita), បពិទ (pabida), បុពិត្រ (pubitra), បុពិត (pubita), បុពីត្រ (pubītra), បុព្វិត្រ (pubvitra), បូពិត្រ (pūbitra), បូពិត (pūbita, “epithet of members of royalty and ranking ecclesiastics; honorific following names of royalty and ranking ecclesiastics”), ultimately from Sanskrit पवित्र (pavitra, “pure, sinless, holy, saintly; beneficent; etc”). Cognate with Modern Khmer បពិត្រ (bɑɑbɑpɨt). Compare Pali pavitta.

der

an epithet of, honorific for, or term of address to gods, high priests, and royal persons.


กลบบัตรสุมเพลิง

th-noun

กลบบัตรสุมเพลิง

กลบบัตรสุมเพลิง • (glòp-bàt-sǔm-pləəng)

glòp-bàt-sǔm-pləəng (romanization)
กลบบาตรสุมเพลิง (alternative)

* กลบ (glòp) + บัตร (bàt) + สุม (sǔm) + เพลิง (pləəng)

compound

The name of a ceremony for removing evil from a place, done by constructing a shrine at that place, making a bonfire pit before the shrine, throwing offerings into the fire while chanting curses, and covering the pit with earth.