ภริยา

From Pali bhariyā. Compare Modern Khmer ភរិយា (phĕəʼriyiə).

2007, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๖) พ.ศ. ๒๕๕๐:
มาตรา ๕ ให้ยกเลิกความใน (๑) ของมาตรา ๑๕๑๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "(๑) สามีหรือภริยาอุปการะ เลี้ยงดู หรือยกย่องผู้อื่นฉันภริยาหรือสามี เป็นชู้หรือมีชู้ หรือร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้"
mâat-dtraa hâa hâi yók-lə̂ək kwaam nai à-nú-mâat-dtraa nʉ̀ng kɔ̌ɔng mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi sìp-hòk hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "à-nú-mâat-dtraa nʉ̀ng sǎa-mii rʉ̌ʉ pá-rí-yaa ùp-bpà-gaa-rá líiang-duu rʉ̌ʉ yók-yɔ̂ng pûu ʉ̀ʉn chǎn pá-rí-yaa rʉ̌ʉ sǎa-mii bpen-chúu rʉ̌ʉ mii-chúu rʉ̌ʉ rûuam-bprà-wee-nii gàp pûu ʉ̀ʉn bpen-aa-jin ìik fàai nʉ̀ng fɔ́ɔng yàa dâai"
Section 5 The provision of (1) of Section 1516 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "(1) When either the husband or wife supports, maintains, or honours another person as his own wife or her own husband, when he engages in adultery or she commits adultery, or when either of them habitually has intercourse with another person, the other may enter a claim for divorce."

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:
มาตรา ๑๔๖๕ ถ้าสามีภริยามิได้ทำสัญญากันไว้ในเรื่องทรัพย์สินเป็นพิเศษก่อนสมรส ความสัมพันธ์ระหว่างสามีภริยาในเรื่องทรัพย์สินนั้นให้บังคับตามบทบัญญัติในหมวดนี้
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hòk-sìp hâa tâa sǎa-mii pá-rí-yaa mí-dâai tam sǎn-yaa gan wái nai rʉ̂ʉang sáp-sǐn bpen pí-sèet gɔ̀ɔn sǒm-rót kwaam-sǎm-pan rá-wàang sǎa-mii pá-rí-yaa nai rʉ̂ʉang sáp-sǐn nán hâi bang-káp dtaam bòt-ban-yàt nai mùuat níi
Section 1465 If the husband and wife have, prior to their marriage, not adopted any special agreement regarding their property, the relationship between the husband and wife in relation to their property shall be governed by the provisions of the present Chapter.


สามี

sǎa-mii (romanization)
สวามี (alternative)

From Pali sāmī (“husband; lord; owner; master; a courtesy title for a man: mister, signor, etc”).
Perhaps cognate with Thai สมี (sà-mǐi).
Compare Lao ສາມີ (sā mī).

bor

(elegant) high priest; chief priest; senior priest.


พิซซ่า

th-noun

พิซซ่า • (pít-sâa) (classifier แผ่น or ถาด)

pít-sâa (romanization)
แผ่น (classifier)
ถาด (classifier)


เอเชีย

/ʔeː˧.t͡ɕʰia̯˧/

From English Asia. Compare Lao ອາຊີ (ʼā sī).

cog

Lao ອາຊີ (ʼā sī)


ยุโรป

th-noun

ยุโรป • (yú-ròop)

Borrowed from English Europe. Cognate with Thai อีหรอบ. Compare Lao ເອີຣົບ (ē ʼī rop).

cog

Lao ເອີຣົບ (ē ʼī rop)

European (native or inhabitant of Europe)


เจ้าอยู่หัว

th-noun

เจ้าอยู่หัว • (jâao-yùu-hǔua)

/t͡ɕaːw˥˩.juː˨˩.hua̯˩˩˦/

From เจ้า (jâao, “chief, lord, master; god; priest; royal person; etc”) + อยู่ (yùu, “to be at, in, on, etc; to remain, to stay; etc”) + หัว (hǔua, “head”); literally meaning:
: (a) "lord above [all/our/my] head[s]",
: (b) "lord at [all/our/my] head[s]", or
: (c) "[one with] lord on the head".
The suggested meaning (c) is based on the traditional belief that a future Buddha has a figure of Lord Buddha upon his/her head.

com

พระ พระ#Thai

สมเด็จ สมเด็จ#Thai

พระบาท พระบาท#Thai

(พระ~, สมเด็จพระ~, พระบาทสมเด็จพระ~) an honorific for or term of address to a monarch, archaically applicable to high-ranking royal persons also.


แม่อยู่หัว

th-noun

แม่อยู่หัว • (mɛ̂ɛ-yùu-hǔua)

/mɛː˥˩.juː˨˩.hua̯˩˩˦/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “lady; mother; mistress; woman; etc”) + อยู่ (yùu, “to be at, in, on, etc; to remain, to stay; etc”) + หัว (hǔua, “head”); literally "lady above [all/our] heads", "lady at [our] heads", etc.

compound

(historical) an honorific given to a female monarch, queen consort, or the like.


นางพระยา

From นาง (naang, “feminine prefix”) + พระยา (prá-yaa, “chief; lord; master; etc”).


นางพญา

Isaiah 47:5, KJV:
เพราะเขาจะไม่เรียกเจ้าอีกว่า นางพญาแห่งราชอาณาจักรทั้งหลาย
prɔ́ kǎo jà mâi rîiak jâo ìik wâa naang-pá-yaa hɛ̀ng râat-chá-aa-naa-jàk táng-lǎai
For thou shalt no more be called, The lady of kingdoms.

Isaiah 47:7, KJV:
ข้าจะเป็นนางพญาเป็นนิตย์
kâa jà bpen naang-pá-yaa bpen-nít
I shall be a lady for ever.

นางพระยา นางพระยา#Thai

archaic form of นางพระยา (naang-prá-yaa)

นางพญาผึ้ง / ผึ้งนางพญา

นางพญามด / มดนางพญา

นางพญาปลวก / ปลวกนางพญา

นางพญาต่อ / ต่อนางพญา

(entomology) fertile female ant, bee, termite, or wasp.


แม่หยัวเมือง

th-noun

แม่หยัวเมือง • (mɛ̂ɛ-yǔua-mʉʉang)

mɛ̂ɛ-yǔua-mʉʉang (romanization)
แม่หญัวเมือง (alternative)
แม่ยั่วเมือง (alternative)
แม่หญั่วเมือง (alternative)
แม่หยั่วเมือง (alternative)
แม่อยัวเมือง (alternative)
แม่อยั่วเมือง (alternative)

/mɛː˥˩.jua̯˩˩˦.mɯa̯ŋ˧/

Uncertain. Possibly from contraction or corruption of แม่อยู่หัว (mɛ̂ɛ-yùu-hǔua, literally “lady above heads”) + เมือง (mʉʉang, literally “city, town; nation”); literally "lady above all heads in the nation".

compound

(historical) an honorific given to a chief concubine of a monarch.


พระเจ้า

th-noun

พระเจ้า • (prá-jâao)

From พระ (prá, an honorific for gods, priests, royal persons, etc, literally “divine; excellent; holy; sacred; etc”) + เจ้า (jâao, “chief; lord; master; etc”).

com

พระองค์ พระองค์#Thai

องค์ องค์#Thai

(classifier พระองค์, องค์, or, archaically, ตน) person who has achieved a state of perfect enlightenment.

พระองค์ พระองค์#Thai

องค์ องค์#Thai

(classifier พระองค์ or องค์) representation, as image, statue, etc, of a buddha.

พระองค์ พระองค์#Thai

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

องค์ องค์#Thai

(classifier พระองค์, องค์, or, archaically, ตน) priest.

พระองค์ พระองค์#Thai

องค์ องค์#Thai

(classifier พระองค์, องค์, or, archaically, ตน) male monarch: king, emperor, etc.

พระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔

พระเจ้าเสือ

พระเจ้าเกียเข่ง

พระเจ้ากรุงเวียดนาม

พระเจ้าเชียงใหม่

พระเจ้าป้า

princess aunt; queen aunt; etc
 (literally) phrachao aunt

พระเจ้าย่า

princess grandmother; queen grandmother; etc
 (literally) phrachao paternal grandmother

used as a title for or term of address to a high god, priest, male monarch, or high-ranking royal person.

องค์ องค์#Thai

(of a royal person) (classifier องค์) head; headhair.


พิพิธภัณฑ์

th-noun

พิพิธภัณฑ์ • (pí-pít-tá-pan) (classifier ที่ or หลัง or แห่ง)

pí-pít-tá-pan (romanization)
ที่ (classifier)
หลัง (classifier)
แห่ง (classifier)

From พิพิธ (“manifold; various”) + ภัณฑ์ (pan, “item; thing”); shortened from พิพิธภัณฑสถาน (pí-pít-tá-pan-tá-sà-tǎan, “museum”, literally “place of various items”).


พิพิธภัณฑสถาน

th-noun

พิพิธภัณฑสถาน • (pí-pít-tá-pan-tá-sà-tǎan)

/pʰi˦˥.pʰit̚˦˥.tʰa˦˥.pʰan˧.tʰa˦˥.sa˨˩.tʰaːn˩˩˦/

From พิพิธ (“manifold; various”) + ภัณฑ (pan-tá-, “item; thing”) + สถาน (sà-tǎan, “place”); literally "place of various items".


ปืน

th-noun

ปืน • (bpʉʉn)

Compare Northern Thai ᨸᩨ᩠ᨶ, Lao ປືນ (pư̄n), Lü ᦔᦹᧃ (ṗuen), Shan ပိုၼ် (pǔen), Zhuang bwn.

ปืนยา

weapon, as bow, crossbow, etc., from which poisoned arrows are shot

(archaic) weapon from which arrows or the like are shot, as bow, crossbow, blowgun, etc.

กระบอก กระบอก#Thai

weapon from which projectiles are shot, as rifle, shotgun, pistol, revolver, cannon, etc.

กระบอก กระบอก#Thai

device for shooting something, as paint gun, staple gun, etc.

ยวนพ่าย:
ปืนอยาอย่าเบื่อง้วน ขืนเขม แต่งแฮ หอกดาบแหลนหลาวหลาย ส่ำแกล้ว ปืนไฟร่อรูเตม ตับอยู่ อำมรารยงร้อยแล้ว เขื่อนขนัน
bpʉʉn yaa yàa-bʉ̀ʉa ngúuan · kʉ̌ʉn kěm · dtɛ̀ng hɛɛ · hɔ̀ɔk dàap lɛ̌ɛn lǎao lǎai · sàm glɛ̂ɛo · bpʉʉn-fai rɔ̂ɔ ruu dtem · dtàp yùu · am-raa riiang-rɔ́ɔi lɛ́ɛo · kʉ̀ʉan kà-nǎn
Set ready were poisoned arrows, drugs, venoms, stingers, javelins. Abundant were spears, swords, darts, lances, and brave men. Bastions were filled with firearms arranged in lines. Orderly lined were cannon for defending the fort.

discharge of such a weapon or device; anything discharged or intended to be discharged from such a weapon or device, as arrow, bullet, etc.


ควายเหล็ก

ควายเหล็ก • (kwaai-lèk)

From ควาย (kwaai, “water buffalo”) + เหล็ก (lèk, “iron”).

com

(colloquial) two-wheel tractor, walking tractor, single-axle tractor; rototiller.


อย่าง

th-noun

อย่าง • (yàang)

From Old Chinese 樣 (OC *laŋs). Cognate with Northern Thai ᩀ᩵ᩣ᩠ᨦ, Lao ຢ່າງ (yāng), Lü ᦊᦱᧂᧈ (ẏaang¹). Doublet of เยี่ยง (yîiang, “like, as if; example, model”).

cog

Lü ᦊᦱᧂᧈ (ẏaang¹)


ร้านอาหาร

th-noun

ร้านอาหาร • (ráan-aa-hǎan) (classifier ร้าน or แห่ง)

ráan-aa-hǎan (romanization)
ร้าน (classifier)
แห่ง (classifier)

ร้าน (ráan, “shop”) + อาหาร (aa-hǎan, “food”). Cognate with Lao ຮ້ານອາຫານ (hā n hān).

cog

Lao ຮ້ານອາຫານ (hā n hān)


ภัตตาคาร

th-noun

ภัตตาคาร • (pát-dtaa-kaan) (classifier หลัง or ร้าน or แห่ง)

pát-dtaa-kaan (romanization)
หลัง (classifier)
ร้าน (classifier)
แห่ง (classifier)

From Pali bhatta (“food; meal”) + agāra (“house”); literally "food house". Cognate with Lao ພັດຕະຄານ (phat ta khān).


โรฮิงยา

โรฮีนจา โรฮีนจา#Thai

nonstandard form of โรฮีนจา (roo-hiin-jaa)


โรฮิงญา

โรฮีนจา โรฮีนจา#Thai


การประชุมสุดยอด

การประชุมสุดยอด • (gaan-bprà-chum-sùt-yɔ̂ɔt)

From การประชุม (gaan-bprà-chum, “conference; meeting; etc.”) + สุดยอด (sùt-yɔ̂ɔt, “highest; supreme; top; utmost; etc.”).


วาร์ป

th-noun

วาร์ป • (wáap)

From English warp, referring to time warp.

ขอวาร์ปหน่อย

kɔ̌ɔ wáap nɔ̀i


ฝักบัวล้างก้น

ฝักบัวล้างก้น

ฝักบัวล้างก้น • (fàk-buua-láang-gôn)

bidet shower, bidet spray, bidet sprayer.

th:ฝักบัวล้างก้น


ที่ฉีดตูด

/tʰiː˥˩.t͡ɕʰiːt̚˨˩.tuːt̚˨˩/


ไฮโดรเจน

hai-droo-jeen (romanization)
ไฮโดรเย่น (alternative nonstandard)


พญา

From Old Khmer ពញា (bañā, “title of high-ranking official”), probably a corrupted form of °ព្រញា (°brañā), from which Old Thai พรญา was derived; or from Mon ဗညာ (pəɲɛ̀a, “title of royalty and high nobility”). Cognate with Lao ພະຍາ (pha nyā), and re-borrowed as Modern Khmer ពញា (pñiə).

bor

พระยา พระยา#Thai


พระยา

Derived from Old Khmer brañā, °brañā (“title of high-ranking officials”), probably a combination of bra (“an honorific for gods, priests, royal persons, etc, as well as for things and beings in connection with them”, literally “holy; sacred; divine; etc”) + ñā (“constituent of titles of the mandarinate”), an apheresis of ʼājñā (“authority, power; command, order; etc”), according to a suggestion of Michel Ferlus in 2008. Cognate with and re-borrowed as Modern Khmer ព្រះញា (prĕəhñiə).

(archaic) ruler; administrator; governor.

(archaic) an honorific given to the above-described persons, often prefixed to their names or titles.

พระ พระ#Thai

เจ้าพระยา เจ้าพระยา#Thai

(historical) a noble rank of a public official, higher than พระ (prá) and lower than เจ้าพระยา (jâao-prá-yaa).

(historical) a noble rank given to royal mounts, as horses and elephants.

(archaic) an honorific given to cannons employed in public service.


กู่ฉิน

th-noun

กู่ฉิน • (gùu-chǐn)

/kuː˨˩.t͡ɕʰin˩˩˦/

From Mandarin 古琴 (gǔqín, “ancient stringed instrument”).


เสียงร้องเอะอะ

th-noun

เสียงร้องเอะอะ • (sǐiang-rɔ́ɔng-è-à)

/sia̯ŋ˩˩˦.rɔːŋ˦˥.ʔeʔ˨˩.ʔaʔ˨˩/

From เสียง (sǐiang) + ร้อง (rɔ́ɔng) + เอะอะ (è-à).

compound

The Code of Criminal Procedure of Thailand, section 80.
ความผิดอาญาดังระบุไว้ในบัญชีท้ายประมวลกฎหมายนี้ ให้ถือว่า ความผิดนั้นเป็นความผิดซึ่งหน้าในกรณีดังนี้ (๑) เมื่อบุคคลหนึ่งถูกไล่จับดังผู้กระทำโดยมีเสียงร้องเอะอะ...
As for the criminal offences set out in the Schedule annexed to this Code, they shall be deemed to have been committed flagrantly in the following events: (1) when a person is engaged in fresh pursuit with hue and cry...


การไล่ตามติดพัน

th-noun

การไล่ตามติดพัน • (gaan-lâi-dtaam-dtìt-pan)

From การ (gaan, “prefix”) + ไล่ (lâi, “to chase; to follow; to hunt; to pursue; etc.”) + ตาม (dtaam, “to follow; to pursue; etc.”) + ติดพัน (“continuous and close or immediate”).


เด็กเปรต

th-noun

เด็กเปรต • (dèk-bprèet)

From เด็ก (dèk, “child; kid”) + เปรต (bprèet, “preta: a type of ghosts in Buddhism”).


ปลั๊ก

th-noun

ปลั๊ก • (bplák)


เถา

Cognate with Lao ເຖົາ (thao), Ahom 𑜌𑜧 (thaw).


น้อยหน่า

nɔ́ɔi-nàa (romanization)
ลูก (classifier)

/nɔːj˦˥.naː˨˩/

Semi-learned borrowing from Malay nona, from Spanish anona.


พื้นหลัง

พื้นหลัง • (pʉ́ʉn-lǎng)

/pʰɯːn˦˥.laŋ˩˩˦/


การตัดมิให้รับมรดก

การตัดมิให้รับมรดก • (gaan-dtàt-mí-hâi-ráp-mɔɔ-rá-dòk)

/kaːn˧.tat̚˨˩.mi˦˥.haj˥˩.rap̚˦˥.mɔː˧.ra˦˥.dok̚˨˩/

From การ (gaan, “prefix”) + ตัดมิให้รับมรดก (dtàt-mí-hâi-ráp-mɔɔ-rá-dòk, “to disinherit”).

prefix

ตัดมิให้รับมรดก


มรดก

th-noun

มรดก • (mɔɔ-rá-dòk)

mɔɔ-rá-dòk (romanization)
มฤดก (alternative archaic dated obsolete)
มะระฎก (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Sanskrit मृतक (mṛtaka, “dead person; mortal person”). Cognate with Khmer មរតក (mɔɔrɨdɑk), មតិក (mɔɔmɔtək), មរដក (môrôdkâ). Doublet of มฤตกะ and มตกะ.


กองมรดก

th-noun

กองมรดก • (gɔɔng-mɔɔ-rá-dòk)

/kɔːŋ˧.mɔː˧.ra˦˥.dok̚˨˩/

From กอง (gɔɔng, “group; heap; mass; pile; etc.”) + มรดก (mɔɔ-rá-dòk, “inheritance”); literally “mass of inheritances”.

compound

(law) an estate (the property of a deceased person viewed as an aggregate).


มฤดก

th-noun

มฤดก • (má-rʉ́-dòk)

From Sanskrit मृतक (mṛtaka, “dead person; mortal person”).

มรดก มรดก#Thai

(archaic) Alternative form of มรดก (mɔɔ-rá-dòk).


ทรัสต์

ทรัสต์ • (trás)

1935 June 7, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พุทธศักราช ๒๔๗๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 52 (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-03-31, page 570:

มาตรา ๑๖๘๖ อันว่าทรัสต์นั้น จะก่อตั้งขึ้นโดยตรงหรือโดยอ้อมด้วยพินัยกรรม์ หรือด้วยนิติกรรมใด ๆ ที่มีผลในระหว่างชีวิตก็ดีหรือเมื่อตายแล้วก็ดี หามีผลไม่

mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hòk-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp hòk · an-wâa trás nán · jà gɔ̀ɔ-dtâng kʉ̂n dooi-dtrong rʉ̌ʉ dooi-ɔ̂ɔm dûai pí-nai-gam · rʉ̌ʉ dûai ní-dtì-gam dai dai tîi mii pǒn nai rá-wàang chii-wít gɔ̂ɔ-dii rʉ̌ʉ mʉ̂ʉa dtaai lɛ́ɛo gɔ̂ɔ-dii · hǎa mii pǒn mâi

Section 1686 As regards a trust, [whether] created directly or indirectly by a will or by any juristic act inter vivos or mortis causa, it [shall] take no effect.

2008 January 14, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๗) พ.ศ. ๒๕๕๐”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 125, number 9 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-03-31, page 43:

มาตรา ๑๖๘๖ อันว่าทรัสต์นั้น จะก่อตั้งขึ้นโดยตรงหรือโดยทางอ้อมด้วยพินัยกรรม หรือด้วยนิติกรรมใด ๆ ที่มีผลในระหว่างชีวิตก็ดีหรือเมื่อตายแล้วก็ดี หามีผลไม่ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายเพื่อการก่อตั้งทรัสต์เท่านั้น

mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hòk-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp hòk · an-wâa trás nán · jà gɔ̀ɔ-dtâng kʉ̂n dooi-dtrong rʉ̌ʉ dooi taang ɔ̂ɔm dûai pí-nai-gam · rʉ̌ʉ dûai ní-dtì-gam dai dai tîi mii pǒn nai rá-wàang chii-wít gɔ̂ɔ-dii rʉ̌ʉ mʉ̂ʉa dtaai lɛ́ɛo gɔ̂ɔ-dii · hǎa mii pǒn mâi · wén-dtɛ̀ɛ dooi aa-sǎi am-nâat dtaam bòt-ban-yàt hɛ̀ng gòt-mǎai pʉ̂ʉa gaan-gɔ̀ɔ-dtâng trás tâo-nán

Section 1686 As regards a trust, [whether] created directly or indirectly by a will or by any juristic act inter vivos or mortis causa, it [shall] take no effect, except [when it is created] by virtue of the provisions of a law for the creation of trusts only.

ทรัสตี ทรัสตี#Thai

ผู้รับประโยชน์ ผู้รับประโยชน์#Thai

arrangement by which a person, called ทรัสตี (trás-dtii, “trustee”), holds property as its nominal owner for the good of another, called ผู้รับประโยชน์ (pûu-ráp-bprà-yòot, “beneficiary”).

กอง กอง#Thai


ภาวะทรัสตี

From ภาวะ (paa-wá, “condition; state”) + ทรัสตี (trás-dtii, “trustee”); calque of English trusteeship.


ดินแดนในภาวะทรัสตี

th-noun

ดินแดนในภาวะทรัสตี • (din-dɛɛn-nai-paa-wá-trás-dtii)

From ดินแดน (din-dɛɛn, “land; region; territory; etc.”) + ใน (nai, “in; under; etc.”) + ภาวะทรัสตี (paa-wá-trás-dtii, “trusteeship”).


เหลือบ

th-noun

เหลือบ • (lʉ̀ʉap)

a person who lives at the expense of another.

a person who derives benefits from another without making any contribution to him or her.

a person who appropriates another's property for oneself.


เหล็กดัด

เหล็กดัด • (lèk-dàt)

เหล็ก (lèk, “iron; steel”) + ดัด (dàt, “to bend; to flex; etc”).

com

(slang) brace: wire placed against the surfaces of the teeth.


ชาวสีม่วง

/t͡ɕʰaːw˧.siː˩˩˦.mua̯ŋ˥˩/

From ชาว (chaao, “prefix for a group of persons sharing something (nationality, occupation, religion, etc.)”) + สี (sǐi, “colour”) + ม่วง (mûuang, “purple”); literally "people of the purple colour".


ชาวสีรุ้ง

/t͡ɕʰaːw˧.siː˩˩˦.ruŋ˦˥/

From ชาว (chaao, “prefix for a group of persons sharing something (nationality, occupation, religion, etc.)”) + สี (sǐi, “colour”) + รุ้ง (rúng, “rainbow”); literally "people of the rainbow colour".


ชาวเขา

/t͡ɕʰaːw˧.kʰaw˩˩˦/

From ชาว (chaao, “prefix for a group of persons sharing something (nationality, occupation, religion, etc.)”) + เขา (kǎo, “hill; mountain”); literally "mountain people".

a tribesman who lives in the mountains; a hillman.


ชาติหน้าตอนบ่าย ๆ

th-noun

ชาติหน้าตอนบ่าย ๆ • (châat-nâa-dtɔɔn-bàai-bàai)

/t͡ɕʰaːt̚˥˩.naː˥˩.tɔːn˧.baːj˨˩.baːj˨˩/

From ชาติ (châat, “birth; life”) + หน้า (nâa, “next”) + ตอน (dtɔɔn, “when; around”) + บ่าย (bàai, “afternoon”) + ๆ (repetition mark); literally "next life, around the afternoon".

com

(slang, humorous, idiomatic) unlikely future.


ชนกลุ่มน้อย

th-noun

ชนกลุ่มน้อย • (chon-glùm-nɔ́ɔi)

From ชน (chon, “people”) + กลุ่ม (glùm, “group”) + น้อย (nɔ́ɔi, “insignificant; little; minor; tiny; etc.”); literally "minor group of people" or "people of the minor group".

compound

ผู้หญิงเป็นชนกลุ่มน้อยในรัฐสภา

pûu-yǐng bpen chon-glùm-nɔ́ɔi nai rát-tà-sà-paa

Females are the minority in the parliament.

(slang) minority (group distinguished from and less dominant than the more numerous majority); member of such a group.


สมเด็จพระ

th-noun

สมเด็จพระ • (sǒm-dèt-prá)

From สมเด็จ (sǒm-dèt) + พระ (prá). Equivalent to Old Khmer saṃtec (literally “condition of being supreme in status and power”) + bra (literally “distinguished; divine; excellent; holy; sacred; superior; etc”). Compare Modern Khmer សម្តេចព្រះ (sɑɑmtəcprĕəh).

compound

สมเด็จ (sǒm-dèt) + พระ (prá)

cog

Khmer សម្តេចព្រះ (sɑɑmtəcprĕəh)

an honorific given to a god, priest, royal person, or noble person.


ปอดบวม

From ปอด (bpɔ̀ɔt, “lung”) + บวม (buuam, “to swell”); literally "swollen lung".


อกไข่ดาว

th-noun

อกไข่ดาว • (òk-kài-daao)

From อก (òk, “breast; chest”) + ไข่ดาว (kài-daao, “fried egg”); literally "fried-egg chest".


อกภูเขาไฟ

From อก (òk, “breast; chest”) + ภูเขาไฟ (puu-kǎo-fai, “volcano”); literally "volcano boob".


ประชาพิจารณ์

th-noun

ประชาพิจารณ์

From ประชา (bprà-chaa, “people”) + พิจารณ์ (pí-jaan, “commentation; consideration; review”).

com

public hearing: meeting to hear public opinions.


วันทยาวุธ

From วันทย (“respectable; venerable”) + อาวุธ (aa-wút, “weapon; arms”).


วันทยหัตถ์

th-noun

วันทยหัตถ์ • (wan-tá-yá-hàt)

From วันทย (“respectable; venerable”) + หัตถ์ (“hand”).


เรียบอาวุธ

th-noun

เรียบอาวุธ • (rîiap-aa-wút)

From เรียบ (rîiap, “to flat”) + อาวุธ (aa-wút, “weapon; arms”).


ไปรษณีย์

Borrowed from Sanskrit प्रेषणीय (preṣaṇīya, “deliverable; dispatchable; sendable; etc”). Cognate with Lao ໄປສະນີ (pai sa nī), Khmer ប្រៃសណីយ៍ (praysaʼnii).

ไปรษณียนิเทศ

postal directive; collection of postal laws, rules, etc.

(colloquial) post office; post official.


ปิตาธิปไตย

From ปิตา (bpì-dtaa, “father”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


เศรษฐยาธิปไตย

th-noun

เศรษฐยาธิปไตย • (sèet-tà-yaa-tí-bpà-dtai)

From เศรษฐี (sèet-tǐi, “wealthy person(s)”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


คณาธิปไตย

From คณ (ká-ná-, “class; group”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


ราชาธิปไตย

From ราช (râat, “king; monarch”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”), Compare Lao ລາຊາທິປະໄຕ (lā sā thi pa tai).


ทวิราชาธิปไตย

th-noun

ทวิราชาธิปไตย • (tá-wí-raa-chaa-tí-bpà-dtai)

/tʰa˦˥.wi˦˥.raː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰi˦˥.pa˨˩.taj˧/

/tʰa˦˥.wi˦˥.raː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧/

From ทวิ (tá-wí, “double; dual; twice”) + ราชา (raa-chaa, “king; monarch”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ

th-noun

ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ • (raa-chaa-tí-bpà-dtai-paai-dtâai-rát-tà-tam-má-nuun)

/raː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰi˦˥.pa˨˩.taj˧.pʰaːj˧.taːj˥˩.rat̚˦˥.tʰa˨˩.tʰam˧.ma˦˥.nuːn˧/

/raː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧.pʰaːj˧.taːj˥˩.rat̚˦˥.tʰa˨˩.tʰam˧.ma˦˥.nuːn˧/

From ราชาธิปไตย (raa-chaa-tí-bpà-dtai, “monarchy”) + ภายใต้ (paai-dtâai, “below; beneath; subject; under; etc.”) + รัฐธรรมนูญ (rát-tà-tam-má-nuun, “constitution”); literally "monarchy under constitution".

compound

constitutional monarchy
constitutional monarchy

en-ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ-th-noun-DwNJLrug


มาตาธิปไตย

From มาตา (“mother”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


อมาตยาธิปไตย

th-noun

อมาตยาธิปไตย • (à-màat-dtà-yaa-tí-bpà-dtai)

à-màat-dtà-yaa-tí-bpà-dtai (romanization)
อำมาตยาธิปไตย (alternative)

/ʔa˨˩.maːt̚˨˩.ta˨˩.jaː˧.tʰi˦˥.pa˨˩.taj˧/

/ʔa˨˩.maːt̚˨˩.ta˨˩.jaː˧.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧/

From อมาตย (“government official; public officer; bureaucrat”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


อัตตาธิปไตย

From อัตต (àt-dtaa, “self”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


อภิชนาธิปไตย

th-noun

อภิชนาธิปไตย • (à-pí-chá-naa-tí-bpà-dtai)

/ʔa˨˩.pʰi˦˥.t͡ɕʰa˦˥.naː˧.tʰi˦˥.pa˨˩.taj˧/

/ʔa˨˩.pʰi˦˥.t͡ɕʰa˦˥.naː˧.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧/

From อภิชน (à-pí-chon, “aristocrat; elite”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


เอกาธิปไตย

From เอก (èek, “one; alone; single”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


เทวาธิปไตย

From เทว (teeo, “god; deity”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”).


ทรชนาธิปไตย

th-noun

ทรชนาธิปไตย • (tɔɔ-rá-chá-naa-tí-bpà-dtai)

/tʰɔː˧.ra˦˥.t͡ɕʰa˦˥.naː˧.tʰi˦˥.pa˨˩.taj˧/

/tʰɔː˧.ra˦˥.t͡ɕʰa˦˥.naː˧.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧/

From ทรชน (tɔɔ-rá-chon, literally “bad person”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “supremacy; sovereignty”); calque of English kakistocracy.


อนาธิปไตย

From อน- (on-, “un-”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “sovereignty”); literally "the state of being without sovereignty or supremacy (referring to supreme law, government, etc.)".


พุทธพาณิชย์

th-noun

พุทธพาณิชย์ • (pút-tá-paa-nít)

From Sanskrit बुद्ध (buddha, “Buddha”) + वाणिज्य (vāṇijya, “commerce; trade; etc.”); literally "Buddhist commerce".

commercial activity concerning Buddhism, such as selling amulets, charms, holy objects, etc.


ภาษีบาป

/pʰaː˧.siː˩˩˦.baːp̚˨˩/

From ภาษี (paa-sǐi, “tax”) + บาป (bàap, “sin”); literally "sinful tax".

com

tax collected from acts considered sinful, as alcoholic beverage manufacturing, gambling, lottery, etc.


มอดไม้

th-noun

มอดไม้ • (mɔ̂ɔt-máai)

/mɔːt̚˥˩.maːj˦˥/

From มอด (mɔ̂ɔt, “weevil”) + ไม้ (máai, “plant; tree; wood; etc.”); literally "tree weevil" or "wood weevil".


นายทวาร

From นาย (naai, “person in charge [of something]”) + ทวาร (tá-waan, “door; gate”).


เกี้ยว

th-noun

เกี้ยว • (gîao)

พระ พระ#Thai

(if belonging to a royal person: พระ~) garland-like headgear for adorning a topknot.

พระ พระ#Thai

(if belonging to a royal person: พระ~) decorative object for adorning a topknot or headgear in a similar manner.


เกี้ยว

เกี้ยว • (gîao)

ผ้า ผ้า#Thai

(historical) (ผ้า~) a piece of cloth traditionally used by a nobleman to wrap around the belly.

ผ้า ผ้า#Thai

สมปัก สมปัก#Thai

(historical) (ผ้า~) also known as สมปัก: a type of cloth traditionally used by a royal person or nobleman to wrap around the lower part of the body or used to envelop manuscripts.


อักษรศาสตร์

อักษรศาสตร์ • (àk-sɔ̌ɔ-rá-sàat)

/ʔak̚˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥.saːt̚˨˩/

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saːt̚˨˩/

From Sanskrit अक्षर (akṣara, “alphabet; character; letter; script; etc.”) + शास्त्र (śāstra, “art; science; etc.”); equivalent to อักษร (àk-sɔ̌ɔn) + ศาสตร์ (sàat).

com

อักษร (àk-sɔ̌ɔn) + ศาสตร์ (sàat)

the arts (the study of languages and literature).


ศิลปศาสตร์

th-noun

ศิลปศาสตร์ • (sǐn-lá-bpà-sàat)

From Sanskrit शिल्प (śilpa, “art; crafts; etc.”) + शास्त्र (śāstra, “art; science; etc.”).

der

liberal arts (the academic course of instruction intended to provide general knowledge and usually comprising the arts, humanities, natural sciences, and social sciences, as opposed to professional or technical subjects).

the arts traditionally taught prior to the time of Gautama Buddha, usually consisting of the following eighteen branches:

custom (usual way of acting in given circumstances);

interpretation of sounds or voices of human beings and animals;


บัตรสนเท่ห์

th-noun

บัตรสนเท่ห์ • (bàt-sǒn-têe)

บัตร (bàt, “bill; card; paper; etc”) + สนเท่ห์ (“doubtful; questionable; suspicious; etc”).

com

anonymous or pseudonymous letter of accusation or complaint.


อินทรธนู

th-noun

อินทรธนู • (in-tá-nuu)

From Sanskrit इन्द्रधनु (indradhanu, “rainbow”, literally “Indra's arrow; Indra's bow”), from इन्द्र (indra, “Indra”) + धनु (dhanu, “arrow; bow”), equivalent to Thai อินทร + ธนู (tá-nuu). Compare Pali indadhanu, from which Modern Khmer ឥន្ទធនួ (ʼĕntôthônuŏ) is derived.

com

อินทร + ธนู (tá-nuu)

แผง แผง#Thai

อัน อัน#Thai

ช่อ ช่อ#Thai

กระหนก กระหนก#Thai

(classifier ช่อ) a type of กระหนก (grà-nòk), a pattern in the traditional art of Thailand.


ธาตุ

th-noun

ธาตุ • (tâat)

tâat (romanization)
ทาตุ (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit धातु (dhātu, “component, element; mineral; root; semen; etc”); perhaps via Old Khmer dhātu (“material, matter, substance; relics, remains”). Cognate with Lao ທາດ (thāt), Modern Khmer ធាតុ (thiət).

bor

quality belonging to a person, animal, thing, or class by birth, origin, constitution, etc.

instinct or inherent tendency directing conduct.

(religion) reliquary, holy place where relics are stored


กฎหมายเหตุ

th-noun

กฎหมายเหตุ • (gòt-mǎai-hèet)

From กฎหมาย (gòt-mǎai, “to mark down, to note down; that which is marked down or noted down”) + เหตุ (hèet, “cause, factor, reason; event, incident, situation; etc”).

com

จดหมายเหตุ จดหมายเหตุ#Thai

archaic form of จดหมายเหตุ (jòt-mǎai-hèet)


หอหนังสือ

th-noun

หอหนังสือ • (hɔ̌ɔ-nǎng-sʉ̌ʉ)

/hɔː˩˩˦.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From หอ (hɔ̌ɔ, “hall; tower; etc”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book; document; letter; etc”).

compound

หอสมุด หอสมุด#Thai


ประหาร

th-noun

ประหาร • (bprà-hǎan)

From Sanskrit प्रहार (prahāra, “beating; hitting; striking; etc”); possibly via Old Khmer prahāra (“assault, attack; to assault, to attack”). Cognate with Lao ປະຫານ (pa hān), Modern Khmer ប្រហារ (prɑɑhaa).

bor

(archaic) beat, hit, strike; beating, hitting, striking.

(criminal law)
death penalty; death sentence.

execution: infliction of death penalty; carrying out of death sentence.

(elegant, figurative) destruction; elimination; eradication.


ทางตัน

From ทาง (taang, “passage; path; way; etc.”) + ตัน (dtan, “having no outlets; closed at one end; etc.”); literally "blind passage".

compound

อีกหนึ่งกิโลฯถึงทางตัน

The road comes to a dead end about a kilometre farther.

street, lane, etc., closed at one end; dead end

แม่บอกให้ฉันเลิกกับเขาเสียในเมื่อรักเรามาถึงทางตัน

mɛ̂ɛ bɔ̀ɔk hâi chǎn lə̂ək gàp kǎo sǐia nai mʉ̂ʉa rák rao maa tʉ̌ng taang-dtan

My mother insists that I'm through with him when our love has reached a dead end.

อิตาลีอาจเผชิญทางตันทางการเมืองหลังการเลือกตั้งทั่วไปล่าสุด

ì-dtaa-lîi àat pà-chəən taang-dtan taang-gaan mʉʉang lǎng gaan-lʉ̂ʉak-dtâng tûua-bpai lâa sùt

Italy is likely to face a political deadlock following its recent general election.

เหล่าผู้นำยูโรโซนไม่สามารถผ่าทางตันวิกฤติหนี้กรีซได้แม้เจรจากันมาทั้งคืน

lào pûu-nam yuu-roo soon mâi sǎa-mâat pàa taang-dtan wí-grìt nîi grìis dâai mɛ́ɛ jee-rá-jaa gan maa táng kʉʉn

Eurozone leaders have failed to break the deadlock in the Greek debt crisis in all-night talks.

ความขัดแย้งทางการเมืองที่เป็นอยู่อาจนำพาประเทศไปสู่ทางตัน

kwaam-kàt-yɛ́ɛng taang-gaan mʉʉang tîi bpen yùu àat nam-paa bprà-têet bpai sùu taang-dtan

Ongoing political conflicts might lead the nation to a dead end.

(figurative) position or situation in which progress is impossible.


หนอนน้อย

th-noun

หนอนน้อย • (nɔ̌ɔn-nɔ́ɔi)

/nɔːn˩˩˦.nɔːj˦˥/

From หนอน (nɔ̌ɔn, “worm”) + น้อย (nɔ́ɔi, “little”); literally "little worm".

compound

แท็กซี่งัดหนอนน้อยโชว์สาวโดนจับแล้ว

tɛ́k-sîi ngát nɔ̌ɔn-nɔ́ɔi choo sǎao doon jàp lɛ́ɛo

A taxi driver showing his little worm to a girl has been arrested.


บ้านป่าเมืองเถื่อน

th-noun

บ้านป่าเมืองเถื่อน • (bâan-bpàa-mʉʉang-tʉ̀ʉan)

/baːn˥˩.paː˨˩.mɯa̯ŋ˧.tʰɯa̯n˨˩/

From บ้าน (bâan, “village”) + ป่า (bpàa, “forest; jungle; wild”) + เมือง (mʉʉang, “city; town”) + เถื่อน (tʉ̀ʉan, “forest; jungle; wild”).

com

(idiomatic, sometimes derogatory and offensive) lawless place; barbarous place; uncivilised place; unrefined place.


ฝนดาวตก

From ฝน (fǒn, “rain”) + ดาวตก (daao-dtòk, “comet; meteor; etc.”, literally “falling star”); literally "rain of falling stars".


คอสเพลย์

th-noun

คอสเพลย์ • (kɔ́ɔs-plee)

/kʰɔːs˦˥.pʰleː˧/


ฟักทองบด

ฟักทองบด • (fák-tɔɔng-bòt)

/fak̚˦˥.tʰɔːŋ˧.bot̚˨˩/

From ฟักทอง (fák-tɔɔng, “pumpkin”) + บด (bòt, “to crush; to grind; to mash; etc.”); literally "mashed pumpkin".


ตำรา

From Old Khmer តំរា (taṃrā, “act of sealing; that which has been sealed”), extended form of ត្រា (trā, “seal, mark, stamp; to seal, to mark, to stamp; etc”), from which Thai ตรา (dtraa) is derived.
Cognate with Modern Khmer តម្រា (tɑmraa), Lao ຕຳຣາ (tam rā), Northern Thai ᨲᩣᩴᩁᩣ.

bor

1805, พระทำนูน, in ราชบัณฑิตยสถาน (2010) กฎหมายตราสามดวง: พระทำนูน ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 159:
ตราวิชีพเทพยุดาทรงเครื่องนั่งแท่นมือขวาถือฉัตร...ใช้ปิดขนพพระตำรานั้น
dtraa wí-chîip têep-pá-yú-daa song-krʉ̂ʉang nâng tɛ̂n mʉʉ kwǎa tʉ̌ʉ chàt ... chái bpìt kà-nòp prá dtam-raa nán
The seal of a wichip god wearing [full] dress [and] sitting on a thaen [with] the right hand holding an umbrella...[is] used to stamp the folds of such decree.

1805, พระทำนูน, in ราชบัณฑิตยสถาน (2010) กฎหมายตราสามดวง: พระทำนูน ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 147:
ถ้าพระราชทานให้ไว้พระตำราแลข้าพระโยมสงฆไร่นาอากอรแก่ผู้ใด ๆ ไซ้ ให้ปิดตราในต้นพระตำรานั้น
tâa prá-râat-chá-taan hâi wái prá dtam-raa lɛɛ kâa-prá yoom-sǒng râi-naa aa-gɔɔn gɛ̀ɛ pûu dai pûu-dai sái · hâi bpìt dtraa nai dtôn prá dtam-raa nán
Should [His Majesty] issue a decree [granting] monastic slaves, monastic attendants, [or] field taxes to anyone whosoever, the seal shall be affixed to the top of that decree.

พระ พระ#Thai

(archaic) (พระ~) edict; decree; command; ordinance.

ตำราเรียน ตำราเรียน#Thai

ตำราอาหาร ตำราอาหาร#Thai

standard work for a particular branch of study or knowledge, as ตำราเรียน (dtam-raa-riian, “textbook”), ตำราอาหาร (“cookbook”), etc.


กบฏ

th-noun

กบฏ • (gà-bòt)

gà-bòt (romanization)
กบฎ (alternative archaic dated obsolete)
กบด (alternative archaic dated obsolete)
กระบด (alternative archaic dated obsolete)
กระบถ (alternative archaic dated obsolete)
ขบถ (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Sanskrit कपट (kapaṭa, “cheating; deception”). Cognate with Old Khmer កបត (kapata), Modern Khmer ក្បត់ (kbɑt), Lao ກະບົດ (ka bot).

bor+

1933, พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, เสด็จประพาสคลองแสนแสบ, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 8:

พระยาศรีพิพัฒน์เป็นแม่ทัพยกออกไปปราบกบฏเมืองไทรในรัชชกาลที่ ๓

prá-yaa sǐi pí-pát bpen mɛ̂ɛ-táp yók ɔ̀ɔk bpai bpràap gà-bòt mʉʉang sai nai rát-chá-gaan tîi · sǎam

Phraya Siphiphat was the chief of the army [which] marched out to suppress treason in Sai Town in the third reign.

1975, กุหลาบ สายประดิษฐ์, “บทที่ ๓ เบื้องหลังการปฏิวัติ”, in เบื้องหลังการปฏิวัติ ๒๔๗๕, 3rd edition, กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์บูรพาแดง, page 110:

ตำรวจก็เริ่มสงสัยแล้วว่ามีบุคคลหมู่หนึ่งจะคิดกบฏต่อพระราชา

dtam-rùuat gɔ̂ rə̂əm sǒng-sǎi lɛ́ɛo wâa mii bùk-kon mùu nʉ̀ng jà kít gà-bòt dtɔ̀ɔ prá raa-chaa

The police had already started to suspect that there was a party of persons likely to plot treason against the king.

violation of allegiance towards one's sovereign or state: treason, rebellion, revolt, etc

1950, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, “ภาค ๑ เรื่องบ้านเมืองเกิดยุคเข็ญ”, in พระประวัติสมเด็จพระนเรศวรมหาราช, พระนคร: กรมศิลปากร, page 24:

หัวเมืองเหนือเป็นกบฏไปเข้ากับข้าศึก

hǔua-mʉʉang nʉ̌ʉa bpen gà-bòt bpai kâo gàp kâa-sʉ̀k

[People in] the northern provinces became traitors [and] left to join the enemy.

one who commits such act: traitor, rebel, revolter, etc


กระบถ

th-noun

กระบถ • (grà-bòt)

1457, “พระไอยการกระบดศึก”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง, volume 2, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1939, page 457:

คิดกระบถประทศร้ายต่อสมเดจ์พระพุทธิเจ้าอยู่หัว จะปลงพระองคลงจากเสวตรฉัตร

kít grà-bòt bprà-tót-sà-ráai dtɔ̀ɔ sǒm-dèt-prá pút-tí-jâao-yùu-hǔua · jà bplong prá-ong long jàak sà-wèet-dtrà-chàt

plotted treason [or] violence against His Divine Majesty the Enlightened Lord Over [All] Heads, [intending] to bring him down from the White Umbrella

c. 19th century, “พงษาวดารเมืองถลาง”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 2, พระนคร: โบราณคดีสโมสร, published 1914, page 57:

มีตราออกมาให้จับจอมสุรินฆ่า...โทษกระบถต่อแผ่นดิน

mii dtraa ɔ̀ɔk maa hâi jàp jɔɔm sù-rin kâa ... tôot grà-bòt dtɔ̀ɔ pɛ̀n-din

An edict was sent out to [us], telling [us] to arrest [and] execute Chom Surin...[for] the crime of treason against the State.

กบฏ กบฏ#Thai


ขบถ

ขบถ • (kà-bòt)

1902, พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นราชบุรีดิเรกฤทธิ์, “ส่วนที่ ๑ ว่าด้วยทางไมตรี”, in ลักษณกฎหมายระหว่างประเทศโดยย่อ, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กองลหุโทษ, page 6:

เมื่อพวกขบถได้ตั้งขึ้นเปนประเทศแล้ว สัญญาต่าง ๆ ซึ่งได้มีแก่นา ๆ ประเทศก่อนขบถ ประเทศซึ่งตั้งขึ้นใหม่นั้นยังต้องอยู่ในข้อบังคับ

mʉ̂ʉa pûuak kà-bòt dâai dtâng kʉ̂n bpen bprà-têet lɛ́ɛo · sǎn-yaa dtàang dtàang sʉ̂ng dâai mii gɛ̀ɛ naa naa bprà-têet gɔ̀ɔn kà-bòt · bprà-têet sʉ̂ng dtâng kʉ̂n mài nán yang dtɔ̂ng yùu nai kɔ̂ɔ-bang-káp

Once the rebels had set up [and] formed a country already, the country which had thus been set up newly still needed to be subject to the requirements of all the agreements that were made with various countries before the rebellion.

1923, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพ, “อธิบายว่าด้วยท้องที่ ๆ เกิดศึกฮ่อ”, in จดหมายเหตุเรื่องเจ้าพระยาภูธราภัยยกกองทัพไปปราบฮ่อ, พระนคร: หอพระสมุดวชิรญาณ, page 6:

ญวนอิกพวก ๑ ซึ่งอพยพ...มาครั้งเกิดขบถในเมืองญวน

yuuan ìk pûuak · nʉ̀ng · sʉ̂ng òp-pá-yóp ... maa kráng gə̀ət kà-bòt nai mʉʉang-yuuan

Another group of Vietnamese that migrated...into [our country] when rebellion broke out in Vietnam

กบฏ กบฏ#Thai


พยาธิ

พยาธิ • (pá-yâat)

From Sanskrit व्याधि (vyādhi, “disease; disorder; illness; plague; sorrow; etc”); probably via Old Khmer bhyādha, byādhi (“disease; illness; sickness”).
Compare Modern Khmer ព្យាធិ (pyiəthiʼ), Burmese ဗျာဓိ (byadhi.), Northern Thai ᨻ᩠ᨿᩣᨵᩥ, Lü ᦘᦰᦍᦱᧆ (ph!yaad).


เลือดเนื้อเชื้อไข

th-noun

เลือดเนื้อเชื้อไข • (lʉ̂ʉat-nʉ́ʉa-chʉ́ʉa-kǎi)

/lɯa̯t̚˥˩.nɯa̯˦˥.t͡ɕʰɯa̯˦˥.kʰaj˩˩˦/

From เลือด (lʉ̂ʉat, “blood”) + เนื้อ (nʉ́ʉa, “flesh”) + เชื้อ (chʉ́ʉa, “sperm; germ; source, origin; ancestry, ancestor; etc”) + ไข (kǎi, “fat; grease”). Compare Chinese 血肉 (xuèròu).

com

(idiomatic) biological descendant, as biological child, biological grandchild, etc.


ต้นสายปลายเหตุ

th-noun

ต้นสายปลายเหตุ • (dtôn-sǎai-bplaai-hèet)


โรคภัยไข้เจ็บ

โรคภัยไข้เจ็บ • (rôok-pai-kâi-jèp)

โรค (rôok) + ภัย (pai) + ไข้ (kâi) + เจ็บ (jèp)


สิงสาราสัตว์

th-noun

สิงสาราสัตว์ • (sǐng-sǎa-raa-sàt)


บ้านช่องห้องหอ

บ้านช่องห้องหอ

บ้านช่องห้องหอ • (bâan-chɔ̂ng-hɔ̂ng-hɔ̌ɔ)

/baːn˥˩.t͡ɕʰɔŋ˥˩.hɔŋ˥˩.hɔː˩˩˦/


ผลหมากรากไม้

ผลหมากรากไม้ • (pǒn-lá-màak-râak-mái)


ที่นอนหมอนมุ้ง

ที่นอนหมอนมุ้ง • (tîi-nɔɔn-mɔ̌ɔn-múng)

/tʰiː˥˩.nɔːn˧.mɔːn˩˩˦.muŋ˦˥/


คู่ผัวตัวเมีย

husband and wife; lovers; married couple.


อุทธรณ์

อุทธรณ์ • (ùt-tɔɔn)

From Sanskrit उद्धरण (uddharaṇa, “citation; delivery; presentation; quotation; raise; etc”); perhaps via Old Khmer uddharaṇa (“to appeal (a legal case)”). Cognate with Modern Khmer ឧទ្ធរណ៍ (ʼŏtthôrôn៍).

cog

Khmer ឧទ្ធរណ៍ (ʼŏtthôrôn៍)

/ʔut̚˨˩.tʰɔːn˧/

(elegant) delivery; presentation; submission.


อุทธรณ์

th-noun

อุทธรณ์ • (ùt-tɔɔn)

From clipping of ศาลอุทธรณ์ (sǎan-ùt-tɔɔn), from ศาล (sǎan, “court”) + อุทธรณ์ (ùt-tɔɔn, “appeal”).

com

/ʔut̚˨˩.tʰɔːn˧/

2017 August 29, “อุทธรณ์ยืนจำคุกสรยุทธ ๑๓ ปี ๔ เดือน โกงเงิน อสมท ๑๓๘ ล้าน”, in ผู้จัดการออนไลน์, Bangkok: ผู้จัดการ, archived from the original on 2017-08-30:

ùt-tɔɔn yʉʉn jam-kúk sɔ̌ɔ-rá-yút · sìp-sǎam · bpii · sìi · dʉʉan · goong ngən · ɔɔ-sɔ̌ɔ-mɔɔ-tɔɔ · rɔ́ɔi sǎam-sìp-bpɛ̀ɛt · láan

Appeal court upholds 13-year, 4-month imprisonment [term of] Sorayuth [over] cheating [of] MCOT['s] 138 million [baht] money

court of second instance
court of second instance

(slang) appellate court; court of second instance.


ทุรยศ

th-noun

ทุรยศ • (tú-rá-yót)

Borrowed from Sanskrit दुर्यशस् (duryaśas, literally “ill fame”), from दुर् (dur, “ill”) + यश (yaśa, “fame”). By surface analysis, ทุร + ยศ (yót). Doublet of ทรยศ (tɔɔ-rá-yót). Cognate with Old Khmer dūrayasa, Modern Khmer ទុយ៌ស (turəyŭəh).

bor+

1855, “แผ่นดินสมเด็จพระยอดฟ้า”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, กรุงเทพฯ: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1912, page 18:

พระยามหาเสนา พระยาราชภักดี พูดกันว่า เมื่อแผ่นดินเปนทุรยศฉนี้...

prá-yaa má-hǎa sěe-naa · prá-yaa râat-chá pák-dii · pûut gan wâa · mʉ̂ʉa pɛ̀n-din bpen tú-rá-yót chà-níi ...

Phraya Mahasena [and] Phraya Ratchaphakdi talked to each other, saying “Now that the State has suffered such disgrace as this […]

1855, “แผ่นดินขุนวรวงษาธิราช”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, กรุงเทพฯ: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1912, page 21:

รำงับทุรยศยุคเข็ญ

(archaic) ill fame; ill repute; disgrace; notoriety; scandal


ทรยศ

th-noun

ทรยศ • (tɔɔ-rá-yót)

From Old Khmer dūrayasa (“disgrace; disgraced”); ultimately from Sanskrit दुर्यशस् (duryaśas, “disgrace”). Same as ทร (tɔɔn) + ยศ (yót). Doublet of ทุรยศ (tú-rá-yót). Compare Modern Khmer ទុយ៌ស (turəyŭəh).


ทรราช

th-noun

ทรราช • (tɔɔ-rá-râat)

/tʰɔː˧.ra˦˥.raːt̚˥˩/

ทร (tɔɔn, “bad”) + ราช (râat, “king; monarch”).


ทรราชย์

th-noun

ทรราชย์ • (tɔɔ-rá-râat)

/tʰɔː˧.ra˦˥.raːt̚˥˩/

ทร (tɔɔn, “bad”) + ราชย์ (râat, “kingship; monarchy”).


ตงฟาง

From Mandarin 東方 /东方 (dōngfāng, “east”), the family name of 東方 /东方 (dōngfāng)不敗 /败 (dōngfāng bùbài, literally “Invincible East”), a character in the Chinese novel The Smiling, Proud Wanderer.

(Internet slang) a transvestite or trans woman who is aging and influential, powerful, or vigourous.


มเหสี

th-noun

มเหสี • (má-hěe-sǐi) (classifier ตน or พระองค์ or รูป or องค์)

má-hěe-sǐi (romanization)
ตน (classifier)
พระองค์ (classifier)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)

Borrowed from Pali mahesi (“maharṣi”), from maha (“great”) + isi (“rṣi”), equal to Thai มห (má-hà-) + อิสี. Compare Sanskrit महर्षि (maharṣi). Cognate with Modern Khmer មហេសី (mĕəʼheesəy).

com

มห (má-hà-) + อิสี

/ma˦˥.heː˩˩˦.siː˩˩˦/

พระ พระ#Thai

พระ พระ#Thai


มเหสี

th-noun

มเหสี • (má-hěe-sǐi) (classifier พระองค์ or องค์)

má-hěe-sǐi (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

Borrowed from Pali mahesī (“queen”), from maha (“great”) + īsī (“female lord; female ruler; woman in authority”); probably via Old Khmer mahesi, mahiṣī (“queen”); equal to Thai มห (má-hà-) + อีสี. Compare Sanskrit महिषी (mahiṣī). Cognate with Modern Khmer មហេសី (mĕəʼheesəy).

com

มห (má-hà-) + อีสี

/ma˦˥.heː˩˩˦.siː˩˩˦/

1 Kings 11:3, KJV:
พระองค์ทรงมีมเหสีเจ็ดร้อย คือ เจ้าหญิงและนางห้ามสามร้อย และบรรดามเหสีของพระองค์ก็ทรงหันพระทัยของพระองค์ไปเสีย
prá-ong song mii má-hěe-sǐi jèt-rɔ́ɔi · kʉʉ · jâao-yǐng lɛ́ naang-hâam sǎam-rɔ́ɔi · lɛ́ ban-daa má-hěe-sǐi kɔ̌ɔng prá-ong gɔ̂ song hǎn prá-tai kɔ̌ɔng prá-ong bpai sǐia
And he had seven hundred wives, princesses, and three hundred concubines: and his wives turned away his heart.

Song of Solomon 6:8, KJV:
มีมเหสีหกสิบองค์ และนางห้ามแปดสิบคน พวกหญิงพรหมจารีอีกมากเหลือจะคณนา
mii má-hěe-sǐi hòk-sìp ong · lɛ́ naang-hâam bpɛ̀ɛt-sìp kon · pûuak yǐng prom-má-jaa-rii ìik mâak lʉ̌ʉa jà ká-ná-naa
There are threescore queens, and fourscore concubines, and virgins without number.

1 Kings 14:17, KJV:
แล้วมเหสีของเยโรโบอัมทรงลุกขึ้นเสด็จออกไปและมาถึงเมืองทีรซาห์ และเมื่อพระนางเสด็จถึงธรณีทวาร กุมารก็ถึงแก่มรณา
lɛ́ɛo má-hěe-sǐi kɔ̌ɔng yee-roo-boo-am song lúk kʉ̂n sà-dèt ɔ̀ɔk bpai lɛ́ maa tʉ̌ng mʉʉang tii-rá-saa · lɛ́ mʉ̂ʉa prá-naang sà-dèt tʉ̌ng tɔɔ-rá-nii-tá-waan · gù-maan gɔ̂ tʉ̌ng gɛ̀ɛ mɔɔ-rá-naa
And Jeroboam's wife arose, and departed, and came to Tirzah: and when she came to the threshold of the door, the child died;

Genesis 20:17, KJV:
อับราฮัมก็อธิษฐานต่อพระเจ้า พระเจ้าทรงรักษาอาบีเมเลค และมเหสีของพระองค์ และทาสหญิง ให้หาย และเขาเหล่านั้นก็มีบุตร
àp-raa-ham gɔ̂ à-tít-tǎan dtɔ̀ɔ prá-jâao · prá-jâao song rák-sǎa aa-bii-mee-lèk · lɛ́ má-hěe-sǐi kɔ̌ɔng prá-ong · lɛ́ tâat yǐng · hâi hǎai · lɛ́ kǎo lào-nán gɔ̂ mii bùt
So Abraham prayed unto God: and God healed Abimelech, and his wife, and his maidservants; and they bare children.

พระ พระ#Thai

สมเด็จ สมเด็จ#Thai

(พระ~, สมเด็จพระ~) wife of a king; wife of a male monarch; queen consort; empress consort.


สันติสุข

th-noun

สันติสุข • (sǎn-dtì-sùk)

From สันติ (sǎn-dtì, “calm; peace”) + สุข (sùk, “happiness; pleasure”). Compare Lao ສັນຕິສຸກ (san ti suk), Modern Khmer សន្តិសុខ (sɑntesok).

compound

Romans 15:33, KJV:
บัดนี้ ขอพระเจ้าแห่งสันติสุขจงสถิตอยู่กับท่านทั้งหลายเถิด เอเมน
bàt-níi kɔ̌ɔ prá-jâao hɛ̀ng sǎn-dtì-sùk jong sà-tìt yùu gàp tân táng-lǎai tə̀ət ee-meen
Now the God of peace be with you all. Amen.

Romans 3:17, KJV:
และเขาไม่รู้จักทางแห่งสันติสุข
lɛ́ kǎo mâi rúu-jàk taang hɛ̀ng sǎn-dtì-sùk
And the way of peace have they not known

Isaiah 48:22, KJV:
พระเยโฮวาห์ตรัสว่า "ไม่มีสันติสุขแก่คนชั่ว"
prá-yee-hoo-waa dtràt wâa "mâi mii sǎn-dtì-sùk gɛ̀ɛ kon chûua"
There is no peace, saith the LORD, unto the wicked.

happiness caused by peace; peace itself.


บัว

Cognate with Isan บัว, Lao ບົວ (būa), Northern Thai ᨷ᩠ᩅᩫ, Khün ᨷ᩠ᩅᩫ, Lü ᦷᦢ (ḃo), Tai Dam ꪚꪺ, Shan မူဝ် (mǒ), ဝူဝ် (wǒ), Tai Nüa ᥛᥨᥝ (mow), Phake မုဝ် (muw), Ahom 𑜈𑜥 (bū), Tày bưa.

(botany) any of various aquatic plants of the following genera and families:

the genus Nelumbo, the family Nelumbonaceae;

the genus Nymphaea, the family Nymphaeaceae;

the genus Victoria, the family Nymphaeaceae.

(Thai architecture) a lotus-petal shape used to decorate a floor, pillar, or wall.

(carpentry) a type of plane (woodworking instrument).

a reliquary built in the shape of a lotus.

โคมบัว โคมบัว#Thai

anything having lotus-like appearance, as โคมบัว (“lotus lamp”), etc.


บัว

สายาบัวบ่าวเกลี้ย จักมา สาวสั่งอย่ามาวัน สู่น้อง

sǎa-yaa buua bàao glîia · jàk maa · sǎao sàng yàa maa wan · sùu nɔ́ɔng

Her beloved man is about to come. That girl has instructed him: "If you come to me, don't come in the daytime".

(archaic) a male, especially a young one.


โท่รห

th-noun

โท่รห • (trôo)

(archaic) any act of violence against one's own nation or its government or sovereign, as insurgency, insurrection, rebellion, treason, etc.

(archaic) a person who commits any of the above-said acts, as betrayer, insurgent, rebel, traitor, etc.


โทร่ห

โทร่ห • (trôo)

โท่รห โท่รห#Thai

(archaic) Alternative form of โท่รห (trôo).


มรณสัน

มรณสัน • (mɔɔ-rá-ná-sǎn)

From either of the following:
# Sanskrit मरण (maraṇa, “death”) + संज्ञा (saṃjñā, “consciousness; meaning; perception; sign; signal; token; etc”); literally "death sign" or "death token".
# Sanskrit मरण (maraṇa, “death”) + आसन्न (āsanna, “death”).


เมืองนอก

เมืองนอก • (mʉʉang-nɔ̂ɔk) (classifier เมือง or แห่ง)

mʉʉang-nɔ̂ɔk (romanization)
เมือง (classifier)
แห่ง (classifier)

/mɯa̯ŋ˧.nɔːk̚˥˩/

From เมือง (mʉʉang, “city; country; district; town; etc”) + นอก (nɔ̂ɔk, “external; outside; outer; etc”).

compound

(colloquial) foreign city, town, region, country, continent, etc.


เทห์

th-noun

เทห์ • (tee)

tee (romanization)
เทห (alternative)
เท่ห์ (alternative)

From Sanskrit देह (deha, “body; bulk; flesh; form; mass; shape; etc.”).


บัลลังก์

From Pali pallaṅka (“couch; sofa”); probably via Old Khmer °pallaṅa, pālaṃṅa (“throne”). Compare Lao ບັນລັງ (ban lang), Modern Khmer បល្លង្ក (pallang), បល្ល័ង្ក (pallang); Sanskrit पल्यङ्क (palyaṅka), पर्यङ्क (paryaṅka).

2014, เพลิง ภูผา, รัฐประหารยึดบัลลังก์กษัตริย์บนแผ่นดินอยุธยา, Bangkok: เจ้าพระยา, →ISBN, page 20:

แต่เมื่อผิดสัญญา เท่ากับยืนยันว่า ราชวงศ์สุโขทัยไม่มีสิทธิในบัลลังก์กษัตริย์ของกรุงศรีอยุธยา

dtɛ̀ɛ mʉ̂ʉa pìt sǎn-yaa · tâo gàp yʉʉn-yan wâa · râat-chá-wong sù-kǒo-tai mâi mii sìt-tí nai ban-lang gà-sàt kɔ̌ɔng grung sǐi à-yút-tá-yaa

But when the agreement was breached, it was equivalent to confirming that the Sukhothai Dynasty had no right to the kingly throne of Krung Si Ayutthaya.

seat occupied by a sovereign or other exalted personage; the office or dignity of such person.

(figurative) any dignified seat, especially of a person in authority or person holding first place in competition; the office or dignity of such person.

2009 January 20, admin, “คุกตลอดชีวิตหนุ่มส่งยาหน้าบัลลังก์”, in ข่าวทั่วไป, Bangkok: MThai, retrieved 2018-08-08:

คุกตลอดชีวิตหนุ่มส่งยาหน้าบัลลังก์

kúk dtà-lɔ̀ɔt chii-wít nùm sòng yaa nâa ban-lang

A life sentence has been given to a lad who transferred drugs in front of the bench.

ที่ศาลอาญาถนนรัชดาภิเษก ผู้พิพากษาได้ออกนั่งบัลลังก์อ่านคำพิพากษาคดีพนักงานอัยการฝ่ายคดียาเสพติด ๒ เป็นโจทก์ยื่นฟ้อง...

tîi sǎan aa-yaa tà-nǒn rát-chá-daa-pí-sèek · pûu-pí-pâak-sǎa dâai ɔ̀ɔk nâng ban-lang àan kam-pí-pâak-sǎa ká-dii pá-nák-ngaan-ai-yá-gaan fàai ká-dii yaa-sèep-dtìt · sɔ̌ɔng · bpen jòot yʉ̂ʉn fɔ́ɔng...

At the Ratchadaphisek Road Criminal Court, judges have appeared on the bench to pronounce the judgment for the case in which a public prosecutor from the Drug Case Division II, as Prosecutor, filed a charge against...

2014 May 7, “เริ่มแล้ว! ตุลาการนั่งบัลลังก์ชี้สถานภาพนายกฯ”, in ข่าว, Bangkok: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2018-08-08:

ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญได้ออกนั่งบัลลังก์เพื่ออ่านคำวินิจฉัยในคดี...ความเป็นรัฐมนตรีของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร รักษาการนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม สิ้นสุดลงเฉพาะตัวตามรัฐธรรมนูญ...หรือไม่

dtù-laa-gaan sǎan-rát-tà-tam-má-nuun dâai ɔ̀ɔk nâng ban-lang pʉ̂ʉa àan kam-wí-nít-chǎi nai ká-dii ... kwaam-bpen-rát-tà-mon-dtrii kɔ̌ɔng · naang-sǎao yîng lák · chin-ná-wát · rák-sǎa-gaan naa-yók-rát-tà-mon-dtrii lɛ́ rát-tà-mon-dtrii wâa-gaan grà-suuang gà-laa-hǒom · sîn-sùt long chà-pɔ́-dtuua dtaam rát-tà-tam-má-nuun ... rʉ̌ʉ mâi

Constitutional Court judges have come out on the bench to read the decision in the case...as to whether or not the ministerial status of Miss Yingluck Shinawatra, Acting Prime Minister and Defence Minister, individually comes to an end in accordance with the Constitution...

bench: seat occupied by a judicial officer; the office or dignity of a judicial officer; the judicial officer himself.


เครื่อง

th-noun

เครื่อง • (krʉ̂ʉang)

→ Khmer: គ្រឿង (krɨəng)

Cognate with Isan เครื่อง, Lao ເຄື່ອງ (khư̄ang), Northern Thai ᨣᩕᩮᩬᩥ᩵ᨦ (xɯaŋ⁵), Khün ᨤᩮᩨ᩠᩵ᨦ (khɤɤŋ⁵), Lü ᦵᦆᦲᧂᧈ (xoeng¹), Tai Dam ꪹꪋ꪿ꪉ (ꞌchương), Tai Dón ꪋꪷꪉꫀ, Shan ၶိူင်ႈ (khōeng), Tai Nüa ᥑᥫᥒ (xoeng), Ahom 𑜁𑜢𑜤𑜂𑜫 (khüṅ).

cog

Isan เครื่อง

Khün ᨤᩮᩨ᩠᩵ᨦ (khɤɤŋ⁵)

Tai Dón ꪋꪷꪉꫀ

part; component; constituent; element; ingredient.

instrument; implement; tool; device; means.

เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ

krʉ̂ʉang jam-nàai sǐn-káa àt-dtà-noo-mát

เครื่อง เครื่อง#Thai

ห้องเครื่อง

(royal) ornament, adornment, accessory; garment, attire, array.


เครื่อง

th-noun

เครื่อง • (krʉ̂ʉang)

From clipping of เครื่องบิน (krʉ̂ʉang-bin, “airplane; aircraft”, literally “flying machine”), from เครื่อง (krʉ̂ʉang) + บิน (bin).

clipping

ขึ้นเครื่อง

to board a plane
(literally) to ascend a plane


ท่อ

th-noun

ท่อ • (tɔ̂ɔ)


สะโพน

ตะโพน ตะโพน#Thai

(music, obsolete) taphon (an old form of ตะโพน (dtà-poon)).


ต่าง

Cognate with Isan ต่าง, Lao ຕ່າງ (tāng), Northern Thai ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (taaŋ²), Khün ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (taaŋ²), Lü ᦎᦱᧂᧈ (ṫaang¹), Tai Dam ꪔ꪿ꪱꪉ (táng), Shan တၢင်ႇ (tàang), Tai Nüa ᥖᥣᥒᥱ (tǎang), Ahom 𑜄𑜂𑜫 (taṅ).

cog

Khün ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (taaŋ²)

Lü ᦎᦱᧂᧈ (ṫaang¹)

a shoulder pole carried by a beast of burden.


หญัว

th-noun

หญัว • (yǔua)

Possibly from corruption of อยู่ (yùu, “to be at, in, on, etc; to dwell; to reside; to stay; etc”) + หัว (hǔua, “head; top; etc”); literally "[one who is] at/in/on the head[s]".

com

2001, ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมศัพท์วรรณคดี สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, pages 129–130:

บพิตรอ้ายดั่งกยจ กลหวัง จยรจากจักหญัวไป จากหล้า

bɔɔ-pít âai dàng gìiat · gon wǎng · jiian-jàak jàk yǔua bpai · jàak lâa

Majesty, Ai Dang is plotting something. He is likely to turn away from thee and leave thy country!

(archaic) a title for or term of address to a monarch or royal person.


แมน

th-noun

แมน • (mɛɛn)


แมน

แมน • (mɛɛn)

From English MAN, abbreviation of metropolitan area network.

metropolitan area network
metropolitan area network


ขยว

ขยว • (kǐao)

เขียว เขียว#Thai


บวว

สายาบววบ่าวเกลี้ย จักมา สาวส่งงอย่ามาวนน สู่น้อง

บัว บัว#Thai


ประชุม

bprà-chum (romanization)
ผชุม (alternative archaic)
ผชุํ (alternative archaic)

Borrowed from Khmer ប្រជុំ (prɑɑcum, “to group, to gather; to encircle, to surround; etc”), from the stem Khmer ជុំ (cum), whence Thai ชุม (chum). Compare Lao ປະຊຸມ (pa sum).

bor+

(mainly in combination) assembly; gathering; meeting

1950, “สร้างวัดพระเชตุพน”, in บันทึกรับสั่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประทานหม่อมราชวงศ์สุมนชาติ สวัสดิกุล, พระนคร: โรงพิมพ์รุ่งนคร, page 25:

หนังสือประชุมจารึกวัดพระเชตุพนเป็นหนังสือที่...

nǎng-sʉ̌ʉ bprà-chum jaa-rʉ́k wát prá chêet-dtù-pon bpen nǎng-sʉ̌ʉ tîi ...

The book Collection of Inscriptions of Wat Phra Chettuphon is a book which...


ขึ้น

th-noun

ขึ้น • (kʉ̂n)

From Proto-Tai *χɯnꟲ (“to ascend”). Cognate with Isan ขึ้น, Lao ຂຶ້ນ (khưn), Northern Thai ᨡᩧ᩠᩶ᨶ, Khün ᨡᩨ᩠᩶ᨶ, Lü ᦃᦹᧃᧉ (ẋuen²), Tai Dam ꪄꪳ꫁ꪙ, Tai Dón ꪄꪳꪙꫂ, Shan ၶိုၼ်ႈ (khūen), Tai Nüa ᥑᥪᥢᥲ (xùen), Phake ၵိုꩫ် (khün), Ahom 𑜁𑜢𑜤𑜃𑜫 (khün), Zhuang hwnj, Zuojiang Zhuang kwnj.

cog

Lü ᦃᦹᧃᧉ (ẋuen²)

Tai Dón ꪄꪳꪙꫂ

แรม แรม#Thai

(lunar calendar) day of the waxing moon, as opposed to แรม (rɛɛm, “day of the waning moon”).


หนี้

th-noun

หนี้ • (nîi)

nîi (romanization)
นี่ (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Tai *ʰniːꟲ (“debt”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩦ᩶, Lao ໜີ້ (nī), Lü ᦐᦲᧉ (ṅii²), Shan ၼီႈ (nīi), Tai Nüa ᥘᥤᥲ (lì) or ᥢᥤᥲ (nì), Phake ꩫီ (nī), Ahom 𑜃𑜣 (nī), Zhuang nij (dialectal), Nong Zhuang nij, Zuojiang Zhuang nij.

cog

Lü ᦐᦲᧉ (ṅii²)


ค่าเสียหาย

th-noun

ค่าเสียหาย • (kâa-sǐia-hǎai)

/kʰaː˥˩.sia̯˩˩˦.haːj˩˩˦/

From ค่า (kâa, “charge; cost; price”) + เสียหาย (sǐia-hǎai, “to damage”); perhaps calque of English damages.

com

1992, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕:
มาตรา ๑๗๖ โมฆียะกรรม เมื่อบอกล้างแล้ว ให้ถือว่า เป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก และให้ผู้เป็นคู่กรณีกลับคืนสู่ฐานะเดิม ถ้าเป็นการพ้นวิสัยจะให้กลับคืนเช่นนั้นได้ ก็ให้ได้รับค่าเสียหายชดใช้ให้แทน
mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi jèt-sìp hòk moo-kii-yá-gam mʉ̂ʉa bɔ̀ɔk-láang lɛ́ɛo hâi tʉ̌ʉ wâa bpen moo-ká maa dtɛ̀ɛ rə̂əm-rɛ̂ɛk lɛ́ hâi pûu bpen kûu-gà-rá-nii glàp-kʉʉn sùu tǎa-ná dəəm tâa bpen gaan-pón-wí-sǎi jà hâi glàp-kʉʉn chêen-nán dâai gɔ̂ɔ hâi dâai-ráp kâa-sǐia-hǎai chót-chái hâi tɛɛn
Section 176 Once avoided, a voidable act shall be deemed to have been void from the outset and the persons who are parties thereto shall be restored to their original positions. Should such restoration be beyond the bounds of possibility, the parties shall be compensated with damages instead.


คำวินิจฉัย

th-noun

คำวินิจฉัย • (kam-wí-nít-chǎi)

From คำ (kam, “speech; word”) + วินิจฉัย (wí-nít-chǎi, “to decide”).


คำพิพากษา

From คำ (kam, “speech; word”) + พิพากษา (pí-pâak-sǎa, “to judge”).

(law) decision; judgment; ruling; sentence; verdict.


ซอฟต์แวร์

th-noun

ซอฟต์แวร์ • (sɔ́ɔp-wɛɛ)

/sɔːp̚˦˥.wɛː˧/

/sɔːf˦˥.wɛː˧/


เครื่องบิน

เครื่องบิน • (krʉ̂ʉang-bin) (classifier ลำ)

krʉ̂ʉang-bin (romanization)
ลำ (classifier)

From เครื่อง (krʉ̂ʉang, “machine”) + บิน (bin, “to fly”), literally “flying machine”.

com

1985, “ความสำนึกในหน้าที่”, in การบริหารทางจิตสําหรับเด็กวัยรุ่น, กรุงเทพฯ: สำนักราชเลขาธิการ, page 161:

นักศึกษาญี่ปุ่น...เก้าคน...ใช้ดาบซามูไร กริช และระเบิด...บังคับให้นักบินนำเครื่องบิน...ลงยัง...เกาหลีเหนือ...เครื่องบินลำนี้มีผู้โดยสาร ๙๙คน ลูกเรือ ๗ คน...

nák-sʉ̀k-sǎa yîi-bpùn ... gâao kon ... chái dàap saa-muu-rai · grìt · lɛ́ rá-bə̀ət ... bang-káp hâi nák-bin nam krʉ̂ʉang-bin ... long yang ... gao-lǐi-nʉ̌ʉa ... krʉ̂ʉang-bin lam níi mii pûu-dooi-sǎan · gâao-sìp gâao kon · lûuk-rʉʉa · jèt · kon ...

Nine...Japanese students...used samurai swords, krises, and explosives...to force the pilot to land the plane...down in...North Korea... This plane contained 99 passengers, 7 crew members...

1940, ประเทศอังกฤษในระหว่างสงคราม, พระนคร: โรงพิมพ์พานิชศุภผล, page 1:

ลอนดอนถูกเยอรมันโจมตีด้วยเครื่องบินนับพัน

lɔn-dɔn tùuk yəə-rá-man joom-dtii dûai krʉ̂ʉang-bin náp pan

London has been attacked by Germans with as many as a thousand airplanes.

1942 January 25, “คำแถลงการณ์เกี่ยวแก่การประกาศสงครามต่อบริเตนใหญ่และสหรัฐอเมริกา”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 59, number 5, page 249:

เมื่อคืนวันที่ ๒๔ เดือนนี้เอง เครื่องบินอังกฤษได้มาโจมตีกรุงเทพฯ

mʉ̂ʉa kʉʉn wan tîi · yîi-sìp sìi · dʉʉan níi eeng · krʉ̂ʉang-bin ang-grìt dâai maa joom-dtii grung-têep

On the night of the 24th day of this very month, English airplanes had arrived to attack Bangkok.


ภาค

th-noun

ภาค • (pâak)

From Pali bhāga (“part; portion; fraction; share; etc”); ultimately from Sanskrit भाग (bhāga, idem); probably via Old Khmer bhāga (“luck, fortune; part, region, division, section; portion, lot; etc”). Cognate with Modern Khmer ភាគ (phiək); Lao ພາກ (phāk); Burmese ဘက် (bhak).

bor

พระ พระ#Thai

(elegant) (if belonging to a god, high priest, or royal person: พระ~) luck; good luck; good fortune

part; piece; portion; fraction; fragment

(of a literary work, musical work, cinematographic work, etc) part; division; section; volume; episode; chapter

musical work; cinematographic work; etc; musical work; cinematographic work; etc

มณฑลภาค มณฑลภาค#Thai

มณฑล มณฑล#Thai

อุปราช อุปราช#Thai

(historical, Thailand government) also known as มณฑลภาค (mon-ton-pâak): administrative division of Thailand from 1915–1926, being a group of มณฑล (mon-ton, “prefectures”), governed by อุปราช (ùp-bpà-ràat, “viceroy”)

(chiefly in combination) that which divides or separates: mark, punctuation mark, etc.


พ่อค้า

/pʰɔː˥˩.kʰaː˦˥/

พ่อ (pɔ̂ɔ) + ค้า (káa).

com

พ่อ (pɔ̂ɔ) + ค้า (káa)

trader; businessman; tradesman (in general).


ลูกค้า

/luːk̚˥˩.kʰaː˦˥/


ประโยชน์

th-noun

ประโยชน์ • (bprà-yòot) (classifier อย่าง)

bprà-yòot (romanization)
อย่าง (classifier)

From Sanskrit प्रयोजन (prayojana, “aim; desire; motive; object; etc.”), probably via Angkorian Old Khmer ប្រយោជន (prayojana, “benefit, use; aim, purpose”). Compare Old Khmer ប្រយោជ (prayoja); Modern Khmer ប្រយោជន៍ (prɑɑyaoc).

der

เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม

pʉ̂ʉa bprà-yòot hɛ̀ɛng kwaam-yút-dtì-tam

In the interest of justice; for the sake of justice; for the purpose of justice.

เพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บภาษี จะตั้งสำนักงานสาขาขึ้นตามสมควรก็ได้

pʉ̂ʉa bprà-yòot nai gaan jàt gèp paa-sǐi jà dtâng sǎm-nák-ngaan-sǎa-kǎa kʉ̂n dtaam sǒm-kuuan gɔ̂ɔ dâai

For the purpose of collecting taxes, branch offices may be established as appropriate.

ยกประโยชน์แห่งความสงสัยให้จำเลย

yók bprà-yòot hɛ̀ɛng kwaam-sǒng-sǎi hâi jam-ləəi

To give the benefit of the doubt to the defendant.

เปล่าประโยชน์

ในการดังกล่าวต้องคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของประชาชน

nai gaan dang glàao dtɔ̂ng kam-nʉng tʉ̌ng bprà-yòot sǔung sùt kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon

In carrying out the said activity, regard must be had to the people's utmost benefit.


คนต่างด้าว

From คน (kon, “person”) + ต่างด้าว (dtàang-dâao, “foreign”).

compound

(law) alien (a resident born in or belonging to another country who has not acquired citizenship).


คทา

ká-taa (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

Borrowed from Sanskrit गदा (gadā, “mace”); probably via Old Khmer គទា (gadā, “mace”). Compare Modern Khmer គទា (kɔɔkɔtiə).

staff or stick used as a weapon or used for any other purpose, such as baton, bludgeon, club, cudgel, mace, sceptre, truncheon, wand, etc.


คฑา

คทา คทา#Thai


ไวพจน์

th-noun

ไวพจน์ • (wai-pót)


แขกขาว

แขกขาว • (kɛ̀ɛk-kǎao)

/kʰɛːk̚˨˩.kʰaːw˩˩˦/

(colloquial, sometimes derogatory) Middle Asian or Middle Eastern person, especially one of light skin.


พระราชบัญญัติ

พระราชบัญญัติ • (prá-râat-chá-ban-yàt) (classifier ฉบับ)

prá-râat-chá-ban-yàt (romanization)
ฉบับ (classifier)
พระราชประหยัด (alternative archaic dated obsolete)
พระราชประหยัษ (alternative archaic dated obsolete)
พ.ร.บ. (alternative abbreviation)

From พระราช (prá-râat-chá, “a prefix to nouns concerning a royal person”, literally “holy and royal”) + บัญญัติ (ban-yàt, “definition, determination; prescript, prescription”). Compare Khmer ព្រះរាជបញ្ញត្តិ (preăhréachbânhnhôttĕ).

cog

ព្រះរាជបញ្ញត្តិ

1852, พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, “๔ ประกาศให้ข้าราชการลอกพระราชบัญญัติจากหอหลวง (คัดจากหมายรับสั่งเดือน ๖ ปีชวด จุลศักราช ๑๒๑๔)”, in ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔ ภาค ๑ ประกาศปีกุญ พ.ศ. ๒๓๙๔ ปีชวด พ.ศ. ๒๓๙๕ ปีฉลู พ.ศ. ๒๓๙๖, Bangkok: โรงพิมพ์ไทย, published 1921, retrieved 2019-06-25:

พระราชบัญญัติประกาศข้าราชการฝ่ายทหารพลเรือนซึ่งมีพนักงานในกระบวนแห่...ได้แต่งสำเร็จแล้ว ให้กรมพระสุรัศวดีหมายประกาศข้าราชการทั้งปวงให้มาลอกพระราชบัญญัติในหอหลวง

prá-râat-chá-ban-yàt bprà-gàat kâa-râat-chá-gaan fàai tá-hǎan pon-lá-rʉʉan sʉ̂ng mii pá-nák-ngaan nai grà-buuan-hɛ̀ɛ ... dâai dtɛ̀ng sǎm-rèt lɛ́ɛo · hâi grom prá sù-rát-sà-wá-dii mǎai bprà-gàat kâa-râat-chá-gaan táng-bpuuang hâi maa lɔ̂ɔk prá-râat-chá-ban-yàt nai hɔ̌ɔ-lǔuang

[Now that] the decree announcing [the list of] public officials in the military and civil sides that have duties in the parades...has been completely drawn up, the Phra Suratsawadi Department shall issue writs notifying all the public officials [thereof and requiring them] to come and copy the decree from the Royal Library.

1853, พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, “๑๕ ประกาศเตือนผู้ที่ใช้อักษรผิด”, in ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔ ภาค ๑ ประกาศปีกุญ พ.ศ. ๒๓๙๔ ปีชวด พ.ศ. ๒๓๙๕ ปีฉลู พ.ศ. ๒๓๙๖, Bangkok: โรงพิมพ์ไทย, published 1921, retrieved 2019-06-25:

ขุนสุวรรณอักษรรับพระบรมราชโองการ...ให้ประกาศว่า...อักษร ๔ อักษร คือ ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ นี้หาควรจะใส่ ห นำแลกากะบาทไม่...ด้วยตัว ห นั้นเฉพาะนำได้แต่ตัวอักษรต่ำ...แลกากะบาทนั้นใช้ได้แต่อักษรกลาง...พระราชบัญญัตินี้ตีพิมพ์แต่ ณ วันพุฒ เดือน ๘ ขึ้น ๑๐ ค่ำ ปีฉลู เบญจศก จุลศักราช ๑๒๑๕

kǔn sù-wan àk-sɔ̌ɔn ráp prá-bɔɔ-rom-má-râat-chá oong-gaan ... hâi bprà-gàat wâa ... àk-sɔ̌ɔn · sìi · àk-sɔ̌ɔn · kʉʉ · rʉ́ · rʉʉ · lʉ́ · lʉʉ · níi hǎa kuuan jà sài · hɔ̌ɔ · nam lɛɛ gaa-gà-bàat mâi ... dûai dtuua · hɔ̌ɔ · nán chà-pɔ́ nam dâai dtɛ̀ɛ dtuua àk-sɔ̌ɔn-dtàm ... lɛɛ gaa-gà-bàat nán chái dâai dtɛ̀ɛ àk-sɔ̌ɔn-glaang ... prá-râat-chá-ban-yàt níi dtii pim dtɛ̀ɛ · ná · wan pút · dʉʉan · bpɛ̀ɛt · kʉ̂n · sìp · kâm · bpii chà-lǔu · been-jà-sòk · jun-lá-sàk-gà-ràat · pan sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi sìp hâa

Khun Suwan Akson had received a royal command...that an announcement be made as follows... The leading ho and the crowfoot should never be added to these four letters, that is, rue, rue, lue, [and] lue...because the leading ho letter can only lead the akson tam letters...and the crowfoot can only apply to the akson klang... This decree was printed on Wednesday, the 10th day of the waxing moon of the 8th month, 1215 Lesser Era, Year 5, the Year of Ox.

1853, พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว, “๑๗. ประกาศพระราชบัญญัติฝ่ายพระบวรราชวัง เรื่องเล่นเบี้ยในพระบวรราชวัง (คัดมาจากหมายรับสั่งเดือน ๘ อุตราสาธ ปีฉลู จุลศักราช ๑๒๑๕)”, in ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔ ภาค ๑ ประกาศปีกุญ พ.ศ. ๒๓๙๔ ปีชวด พ.ศ. ๒๓๙๕ ปีฉลู พ.ศ. ๒๓๙๖, Bangkok: โรงพิมพ์ไทย, published 1921, retrieved 2019-06-25:

ประกาศพระราชบัญญัติฝ่ายพระบวรราชวังเรื่องเล่นเบี้ยในพระบวรราชวัง

bprà-gàat prá-râat-chá-ban-yàt fàai prá bɔɔ-wɔɔn-râat-chá-wang rʉ̂ʉang lên-bîia nai prá bɔɔ-wɔɔn-râat-chá-wang

Proclaiming the decree of the Front Palace on the playing of bia in the Front Palace

(archaic) law, regulation, command, or edict given by a royal person.

1932 June 27, “พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published n.d., archived from the original on 2020-08-15:

มาตรา ๘ สภาผู้แทนราษฎรมีอำนาจออกพระราชบัญญัติทั้งหลาย พระราชบัญญัตินั้นเมื่อกษัตริย์ได้ประกาศให้ใช้แล้วให้เป็นอันใช้บังคับได้

mâat-dtraa · bpɛ̀ɛt · sà-paa-pûu-tɛɛn-râat-sà-dɔɔn mii am-nâat ɔ̀ɔk prá-râat-chá-ban-yàt táng-lǎai · prá-râat-chá-ban-yàt nán mʉ̂ʉa gà-sàt dâai bprà-gàat hâi chái lɛ́ɛo hâi bpen an chái-bang-káp dâai

Section 8 The House of People's Representatives has the power to issue all acts. Those acts shall become applicable upon having been proclaimed by the King to come into force.

overthrow of the absolute monarchy
w:Siamese revolution of 1932

(Thailand law) act of parliament, probably first used on 27 June 1932 when an interim charter was enacted following the overthrow of the absolute monarchy. Abbreviation: พ.ร.บ. (pɔɔ-rɔɔ-bɔɔ).

รัฐบัญญัติ รัฐบัญญัติ#Thai

act of parliament in a monarchical country; that in a republic or other state than a monarchy is called รัฐบัญญัติ (rát-tà-ban-yàt).

(biblical) law or regulation given by the God.


รัฐบัญญัติ

th-noun

รัฐบัญญัติ • (rát-tà-ban-yàt)

From รัฐ (rát, “state”) + บัญญัติ (ban-yàt, “commandment; definition; determination; enactment; regulation”).

compound

ประธานาธิบดีโอบามาลงนามในรัฐบัญญัติสตีฟ กลีสัน เมื่อวานนี้

bprà-taa-naa-tí-bɔɔ-dii oo-baa-mâa long naam nai rát-tà-ban-yàt sà-dtíip glii-sǎn mʉ̂ʉa waan níi

President Obama signed the Steve Gleason Act yesterday.

(law) act: law adopted by a national legislature.


โต๊ะ

dtó (romanization)
ตัว (classifier)
โต๊ะ (classifier)

From Teochew 桌 (doh⁴, “table; desk”). Cognate with Lao ໂຕະ (to), Khmer តុ (tok).


โต๊ะ

dtó (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

โตก โตก#Thai

(dialect) Alternative form of โตก (dtòok)


โต๊ะ

th-noun

โต๊ะ • (dtó)

Semi-learned borrowing from Malay tok (“grandfather”) or from clipping of Malay datuk (“grandfather”, also used as a title of distinction), from which Thai ดะโต๊ะ is derived.

bor

(Islam) used as a respectful term of address or title.


ไดโนเสาร์เต่าล้านปี

th-noun

ไดโนเสาร์เต่าล้านปี • (dai-noo-sǎo-dtào-láan-bpii)

From ไดโนเสาร์ (dai-noo-sǎo, “dinosaur”) + เต่าล้านปี (“dinosaur”, literally “million-year turtle”).

com

(slang and derogatory, sometimes used as modifier) dinosaur: one that is hopelessly outdated, ultraconservative, or unwilling to adapt to change.


การเวก

gaa-rá-wêek (romanization)
กรวิก (alternative)
การวิก (alternative)

From Pali karavika, karavīka (“Indian cuckoo”). Compare Sanskrit कलविङ्क (kalaviṅka). Cognate with Old Khmer karavika, Modern Khmer ករវិក (kɑɑvɨk).

(Buddhist mythology) (นก~) a mythical bird said to be immortal, living in the Himavanta Forest, having an enchanting melodious cry, having feathers that can turn into gold, and having a long flowing tail, also believed by the East Asians to have a human's head and a bird's torso.

(Can we date this quote?), กวั้นจง หลัว, สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เล่ม ๑, translated by เจ้าพระยาพระคลัง (หน), Bangkok: ดอกหญ้า, page 8:

มีคนหนึ่งรูปร่างโตใหญ่ขับเกวียนมาถึงหน้าร้านสุราเข้าไปเรียกผู้ขายสุราว่า เอาสุรามาขายจงเร็ว เรากินแล้วจะรีบไปอาสาแผ่นดิน เล่าปี่เห็นผู้นั้นสูงประมาณหกศอก หนวดยาวประมาณศอกเศษ หน้าแดงดังผลพุทราสุก ปากแดงดังชาดแต้ม คิ้วดังตัวไหม จักษุยาวดังนกการเวก เห็นกิริยาผิดประหลาดกว่าคนทั้งปวง

mii kon nʉ̀ng rûup-râang dtoo-yài kàp gwiian maa tʉ̌ng nâa ráan sù-raa kâo bpai rîiak pûu kǎai sù-raa wâa · ao sù-raa maa kǎai jong reo · rao gin lɛ́ɛo jà rîip bpai aa-sǎa pɛ̀n-din · lâo-bpìi hěn pûu nán sǔung bprà-maan hòk sɔ̀ɔk · nùuat yaao bprà-maan sɔ̀ɔk sèet · nâa dɛɛng dang pǒn pút-saa sùk · bpàak dɛɛng dang cháat dtɛ̂ɛm · kíu dang dtuua mǎi · jàk-sù yaao dang nók gaa-rá-wêek · hěn gì-rí-yaa pìt-bprà-làat gwàa kon táng-bpuuang

There was a certain man of a huge frame riding a cart in till reaching the front of the wine shop, which he entered to call the wine seller, saying: "Bring wine in for sale quickly! I shall drink it and rush to offer myself for the country!" Liu Bei looked over that man, [noting that] he was around six cubits tall, his beard was a bit over a cubit long approximately, his face was vivid like a ripe apple, his lips were red as if having been painted with cinnabar, his eyebrows were like silkworms, and his eyes were so long as [the eyes of] a phoenix. His whole appearance was seemingly more distinct than everyone.

(Chinese mythology, by extension) (นก~) fenghuang: Chinese phoenix.

(mythology, by extension) (นก~) phoenix.

(zoology) (นก~) bird-of-paradise: any of various birds of the family Paradisaeidae.

(botany) climbing ylang-ylang: the plant Artabotrys hexapetalus of the family Annonaceae.

(music) a type of traditional Thai songs.


หลังคา

/laŋ˩˩˦.kʰaː˧/

From หลัง (lǎng, “classifier for houses”) + คา (kaa, “thatch grass”).


ทองแดง

th-noun

ทองแดง • (tɔɔng-dɛɛng)

→ Khmer: ទង់ដែង (tʊəŋ daeŋ)

/tʰɔːŋ˧.dɛːŋ˧/

From ทอง (tɔɔng, “gold; any metallic material, as bronze, copper, etc”) + แดง (dɛɛng, “red”). Compare Lao ທອງແດງ (thǭng dǣng).

com

(slang) the speaking in the Southern Thai dialect mixed with the Central Thai dialect.

(zoology) the cricket Teleogryllus mitratus of the family Gryllidae.


ครอบครัว

th-noun

ครอบครัว • (krɔ̂ɔp-kruua)

From ครอบ (krɔ̂ɔp) + ครัว (kruua), Compare Lao ຄອບຄົວ (khǭp khūa).


แอปเปิล

แอปเปิล • (ɛ́p-bpə̂n) (classifier ลูก or ผล)

ɛ́p-bpə̂n (romanization)
ลูก (classifier)
ผล (classifier)

/ʔɛp̚˦˥.pɤn˥˩/

ต้นแอปเปิล


สะใภ้

สะใภ้ • (sà-pái)

sà-pái (romanization)
ตะใภ้ (alternative)

From elision of สาวใภ้ (sǎao-pái), from สาว (sǎao) + ใภ้ (pái).

th-l

สาวใภ้ (sǎao-pái)

ลูกสะใภ้ ลูกสะใภ้#Thai

(informal) clipping of ลูกสะใภ้ (lûuk-sà-pái, “daughter-in-law”)

น้าสะใภ้

wife of younger brother of one's father or mother

ป้าสะใภ้

wife of elder brother of one's father or mother


ตะวัน

dtà-wan (romanization)
ดวง (classifier)
ตระวัน (alternative)

From elision of ตาวัน (dtaa-wan, literally “the eye of the day”). Compare Isan ตาเว็น and ตะเว็น, Lao ຕາເວັນ (tā wen), Northern Thai ᨲᩣᩅᩢ᩠ᨶ (taa¹ wan⁴), Khün ᨲᩣᩅᩢ᩠ᨶ (taa¹ wan⁴), Lü ᦎᦱᦞᧃ (ṫaavan), Tai Dam ꪔꪱꪹꪫꪸꪙ (ta ꞌvến).


หมากขาม

th-noun

หมากขาม • (màak-kǎam)

/maːk̚˨˩.kʰaːm˩˩˦/

ยวนพ่าย:
หมากขามรกรูดช้าง ลงเชอง
màak-kǎam rók rûut cháang · long chəəng
Tamarind trees that grew in abundance caused soldiers to fall off their elephants and lie at the feet of the elephants.


ไล่ออก

ไล่ออก • (lâi-ɔ̀ɔk)

/laj˥˩.ʔɔːk̚˨˩/

From ไล่ (lâi, “to drive”) + ออก (ɔ̀ɔk, “out”).

com

2019 January 25, “พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๔๓”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2021-02-21:

มาตรา ๗๖ โทษทางวินัยมี ๕ สถาน คือ (๑) ไล่ออก (๒) ปลดออก (๓) ให้ออก (๔) งดเลื่อนตำแหน่งหรืองดเลื่อนเงินเดือน (๕) ภาคทัณฑ์

mâat-dtraa · jèt-sìp hòk · tôot taang wí-nai mii · hâa · sà-tǎan · kʉʉ · (nʉ̀ng) · lâi-ɔ̀ɔk · (sɔ̌ɔng) · bplòt-ɔ̀ɔk · (sǎam) · hâi-ɔ̀ɔk · (sìi) · ngót lʉ̂ʉan dtam-nɛ̀ng rʉ̌ʉ ngót lʉ̂ʉan ngən-dʉʉan · (hâa) · pâak-tan

Section 76. There are five disciplinary penalties as follows: (1) expulsion; (2) dismissal; (3) discharge; (4) suspension of promotion of position or suspension of increase of monthly salary; (5) reprimand.

expulsion: driving out, especially as a penalty.


ดังโงะ

/daŋ˧.ŋoʔ˨˩/


หางม้า

th-noun

หางม้า • (hǎang-máa)

/haːŋ˩˩˦.maː˦˥/

From หาง (hǎang, “tail”) + ม้า (máa, “horse”); literally "horse tail".


บ้านเมือง

th-noun

บ้านเมือง • (bâan-mʉʉang)

From บ้าน (bâan, “house; village”) + เมือง (mʉʉang, “city; town”). Cognate with Lao ບ້ານເມືອງ (bān mư̄ang), Northern Thai ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶᨾᩮᩬᩥᨦ, Khün ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶᨾᩮᩨ᩠ᨦ, Lü ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ (ḃaan²moeng), Tai Dam ꪚ꫁ꪱꪙꪹꪣꪉ, Shan ဝၢၼ်ႈမိူင်း (wāan móeng) or မၢၼ်ႈမိူင်း (māan móeng), and Tai Nüa ᥛᥣᥢᥲᥛᥫᥒᥰ (màanmöeng). Compare the literal meaning of Chinese 國家 /国家 (guójiā).

cog

Lao ບ້ານເມືອງ (bān mư̄ang)

Khün ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶᨾᩮᩨ᩠ᨦ

Lü ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ (ḃaan²moeng)

Tai Dam ꪚ꫁ꪱꪙꪹꪣꪉ

Shan ဝၢၼ်ႈမိူင်း (wāan móeng)

เจ้าหน้าที่บ้านเมือง

กิจการบ้านเมือง

2002, “บทนำ”, in ตำราช้าง ฉบับรัชกาลที่ ๑, Bangkok: รุ่งศิลป์การพิมพ์ (๑๙๗๗), retrieved 2020-04-23:

กิจการอันเป็นประโยชน์แก่บ้านเมือง

gìt-jà-gaan an bpen bprà-yòot gɛ̀ɛ bâan-mʉʉang

enterprises which are beneficial to the nation

2012, “ภาคผนวก ๘ ทศพิธราชธรรม”, in ไตรภูมิกถา ฉบับถอดความ, Bangkok: กรมศิลปากร, retrieved 2020-04-23:

ความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง

kwaam-sà-ngòp rîiap-rɔ́ɔi kɔ̌ɔng bâan-mʉʉang

public peace and order
(literally) peace [and] order of the public; peace [and] order of the nation


อาพาธ

/ʔaː˧.pʰaːt̚˥˩/


อหิ

th-noun

อหิ • (à-hì)

/ʔa˨˩.hiʔ˨˩/

From Sanskrit अहि (ahi, “snake”) or Pali ahi (“snake”).


น้ำอำพัน

From น้ำ (náam, “beverage, drink; liquid; water”) + อำพัน (am-pan, “amber”); literally "amber water".


อหิวาต์

th-noun

อหิวาต์ • (à-hì-waa)

อหิ (à-hì, “snake”) + วาต (wâat, “wind”).


อหิวาตกโรค

อหิวาต์ (à-hì-waa, “cholera (lit. snake wind)”) + โรค (rôok, “disease”), -ก- is happened by mimicking Pali rule, literally "disease of snake wind".


อะหิวาตะกะโรค

th-noun

อะหิวาตะกะโรค • (à-hì-waa-dtà-gà-rôok)

จ้าวแก้ว จ้าวไท ออกอะหิวาตะกะโรคตาย

jâao-gɛ̂ɛo jâao-tai ɔ̀ɔk à-hì-waa-dtà-gà-rôok dtaai

Lord Kaeo and Lord Thai came down with cholera and died.

อหิวาตกโรค อหิวาตกโรค#Thai

archaic spelling of อหิวาตกโรค (à-hì-waa-dtà-gà-rôok)


ทนาย

From Old Khmer ទ្នាយ៑ (dnāy, “agent, servant; attendance, service; etc”).

bor

(archaic) agent, delegate, representative; attendant, retainer, servant.

(archaic) officer stationed on the back of an elephant.

(historical) person acting on behalf of or representing his master who is entitled to 400 or more fiefs, especially when the master is a party to a legal case.


ทนาย

From clipping of ทนายความ (tá-naai-kwaam), from ทนาย (tá-naai, “agent; delegate; representative”) + ความ (kwaam, “legal case”).


ทนายความ

th-noun

ทนายความ • (tá-naai-kwaam) (classifier คน)

tá-naai-kwaam (romanization)
คน (classifier)

From ทนาย (tá-naai, “agent; delegate; representative”) + ความ (kwaam, “legal case”).


อาวัล

ตั๋วแลกเงินจะมีผู้ค้ำประกันรับประกันการใช้เงินทั้งจำนวนหรือแต่บางส่วนก็ได้ ซึ่งท่านเรียกว่า อาวัล
dtǔua-lɛ̂ɛk-ngən jà mii pûu-kám-bprà-gan ráp-bprà-gan gaan-chái-ngən táng jam-nuuan rʉ̌ʉ dtɛ̀ɛ baang-sùan gɔ̂ɔ-dâai sʉ̂ng tân rîiak wâa aa-wan
Payment of a bill of exchange may be wholly or partly guaranteed by a surety called aval.
อันอาวัลนั้น บุคคลภายนอกคนใดคนหนึ่งจะเป็นผู้รับ หรือแม้คู่สัญญาแห่งตั๋วเงินนั้นฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจะเป็นผู้รับก็ได้
an aa-wan nán bùk-kon-paai-nɔ̂ɔk kon dai kon nʉ̀ng jà bpen pûu-ráp rʉ̌ʉ mɛ́ɛ kûu-sǎn-yaa hɛ̀ɛng dtǔua-ngən nán fàai dai fàai nʉ̀ng jà bpen pûu-ráp gɔ̂ɔ-dâai
An aval may be given by a third person or even by any party to the bill.
อันการรับอาวัลย่อมทำให้กันด้วยเขียนลงในตั๋วเงินนั้นเองหรือที่ใบประจำต่อ ในการนี้ พึงใช้ถ้อยคำสำนวนว่า "ใช้ได้เป็นอาวัล" หรือสำนวนอื่นใดทำนองเดียวกันนั้น และลงลายมือชื่อผู้รับอาวัล

1929, Civil and Commercial Code of Thailand

An aval is either given on the bill itself or on an allonge. In this respect, it is expressed by the words "good as aval" or by any equivalent expression and is signed by the giver of aval.

an gaan-ráp-aa-wan yɔ̂m tam hâi gan dûuai kǐian long nai dtǔua-ngən nán eeng rʉ̌ʉ tîi bai-bprà-jam-dtɔ̀ɔ nai-gaan-níi pʉng chái tɔ̂i-kam-sǎm-nuuan wâa "chái dâai bpen aa-wan" rʉ̌ʉ sǎm-nuuan ʉ̀ʉn dai tam-nɔɔng-diiao-gan nán lɛ́ long-laai-mʉʉ-chʉ̂ʉ pûu-ráp-aa-wan


ใบประจำต่อ

From ใบ (bai, “bill; paper; slip; etc.”) + ประจำ (bprà-jam, “to affix; to attach; to fix; etc.”) + ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to attach; to combine; to connect; to continue; to extend; to stretch out; etc.”).

compound

เมื่อใดไม่มีที่ในตั๋วเงินซึ่งจะสลักหลังได้ต่อไปไซร้ ท่านอนุญาตให้เอากระดาษแผ่นหนึ่งผนึกต่อเข้ากับตั๋วเงิน เรียกว่า ใบประจำต่อ นับเป็นส่วนหนึ่งแห่งตั๋วเงินนั้น
mʉ̂ʉa-dai mâi mii tîi nai dtǔua-ngən sʉ̂ng jà sà-làk-lǎng dtɔ̀ɔ-bpaii dâai sái tân à-nú-yâat hâi ao grà-dàat pɛ̀ɛn nʉ̀ng pà-nʉ̀k dtɔ̀ɔ kâo gàp dtǔua-ngən rîiak wâa bai-bprà-jam-dtɔ̀ɔ náp bpen sùan nʉ̀ng hɛ̀ɛng dtǔua-ngən nán
When there is no room on a bill for further endorsement, a slip of paper, called an allonge, may be attached thereto. It becomes part of the bill.
อันการรับอาวัลย่อมทำให้กันด้วยเขียนลงในตั๋วเงินนั้นเองหรือที่ใบประจำต่อ

An aval is either given on the bill itself or on an allonge.

an gaan-ráp-aa-wan yɔ̂m tam hâi gan dûuai kǐian long nai dtǔua-ngən nán eeng rʉ̌ʉ tîi bai-bprà-jam-dtɔ̀ɔ


หอศิลป์

th-noun

หอศิลป์ • (hɔ̌ɔ-sǐn)

/hɔː˩˩˦.sin˩˩˦/

From หอ (hɔ̌ɔ, “hall”) + ศิลป์ (sǐn, “art”); literally "art hall" or "hall of art".

gallery (a place or organisation for the exhibition, conservation, or sale of works of art).


เปรต

From Sanskrit प्रेत (preta, “dead body; dead person; ghost; etc”, literally “one who has gone; one who has departed; one who has passed away”). Cognate with English preta; Lao ເຜດ (phēt); Old Khmer preta; Modern Khmer ប្រេត (praet).

bor

(Buddhism, Hinduism) preta: a type of supernatural creature born to undergo punishment or suffering as a result of sinful deeds committed in previous lives.

preta: a type of ghost in the Thai folklore, believed to have a very tall and thin body, the mouth as small as the hole of a needle, the hands as large as palm leaves, and to consume blood and pus as food, as well as to scream at night.

(slang, sometimes considered vulgar, derogatory and offensive) very tall person.

(slang, vulgar, derogatory, offensive) annoying, disturbing, or bothersome person; troublemaker.


มาร

Borrowed from Sanskrit मार (māra, “evil one; tempter; death personified”) or Pali māra (“idem”). Compare Old Khmer māra, māra°, °māra (“Buddhist Satan; death”); Modern Khmer មារ (miə); Northern Thai ᨾᩣ᩠ᩁ.

Tipiṭaka, Saṃyutta Nikāya, Sagātha-vagga:
เย จ กาเยน วาจาย มนสา จ สุสํวุตา น เต มารวสานุคา น เต มารสฺส ปจฺจคูติ ชนเหล่าใดสำรวมดีแล้วด้วยกาย ด้วยวาจา และด้วยใจ ชนเหล่านั้นย่อมไม่ตกอยู่ในอำนาจของมาร ชนเหล่านั้นไม่เดินตามหลังมาร
yee jà gaa-yee-ná waa-jaa-yá má-ná-sǎa jà sù-sǎng-wú-dtaa ná dtee maa-rá-wá-sǎa-nú-kaa ná dtee maa-rát-sà bpàt-jà-kuu-dtì chon lào dai sǎm-ruuam dii lɛ́ɛo dûai gaai dûai waa-jaa lɛ́ dûai jai chon lào nán yɔ̂ɔm mâi dtòk yùu nai am-nâat kɔ̌ɔng maan chon lào nán mâi dəən dtaam lǎng maan
Ye ca kāyena vācāya manasā ca susaṃvutā na te māravasānugā na te mārassa paccagūti. He who conducts himself well, whether in relation to his body, to his speech, or to his mind, will not be subject to the authority of the māra, and will never walk behind the māra.

(Buddhism) māra, a type of evil god that prevents accomplishment or success.

เบญจพิธมาร เบญจพิธมาร#Thai

ขันธมาร ขันธมาร#Thai

(Buddhism) one of the five factors that prevent accomplishment or success, collectively known as เบญจพิธมาร:

เบญจพิธมาร เบญจพิธมาร#Thai

กิเลสมาร กิเลสมาร#Thai

กิเลสมาร (“passion”),

กิเลสมาร (“passion”),

เบญจพิธมาร เบญจพิธมาร#Thai

อภิสังขารมาร อภิสังขารมาร#Thai

เบญจพิธมาร เบญจพิธมาร#Thai

มัจจุมาร มัจจุมาร#Thai

เบญจพิธมาร เบญจพิธมาร#Thai

เทวบุตรมาร เทวบุตรมาร#Thai

เทวบุตรมาร (“māra gods”).

เทวบุตรมาร (“māra gods”).

(literary, poetic) asura; rākṣasa; yakṣa.

Ephesians 4:27, KJV:
และอย่าให้โอกาสแก่พญามาร
lɛ́ yàa hâi oo-gàat gɛ̀ɛ pá-yaa-maan
Neither give place to the devil.

Matthew 4:1, KJV:
ครั้งนั้นพระวิญญาณทรงนำพระเยซูเข้าไปในถิ่นทุรกันดารเพื่อพญามารจะได้มาทดลอง
kráng-nán prá-win-yaan song nam prá-yee-suu kâo bpai nai tìn tú-rá-gan-daan pʉ̂ʉa pá-yaa-maan jà dâai maa tót-lɔɔng
Then was Jesus led up of the Spirit into the wilderness to be tempted of the devil.

any malevolent supernatural being; a demon.

มารหัวใจ

(literally) Māra of the heart
 (referring to someone who prevents a person's love from success or from being fulfilled)

มารคอหอย

(literally) Māra of the pharynx
 (referring to someone who prevents a person from enjoying his food)

(figurative) anyone or anything that obstructs or prevents.

มารหัวขน

(literally) Hairy māra
 (referring to an unwanted baby)

1996, จักรฤทธิ์ สุริยะไชย, คนค่อมแห่งนอเทรอดาม:
ว่าไงนะ ข้าต้องรับเลี้ยงมารน้อยตัวนี้เหรอ งั้นก็ได้ แต่ข้าจะฝากให้อยู่กับท่านในวัด
wâa ngai ná kâa dtɔ̂ng ráp líiang maan nɔ́ɔi dtuua níi rə̌ə ngán gɔ̂ɔ dâai dtɛ̀ɛ kâa jà fàak hâi yùu gàp tân nai wát
What? I'd be settled with this misshapen...? Very well. Let him live with you, in your church.

(figurative) anyone or anything that inspires horror or disgust.


ครูบาอาจารย์

From ครู (kruu, “teacher”) + บา (baa, idem) + อาจารย์ (aa-jaan, idem).


บาดทะยัก

th-noun

บาดทะยัก • (bàat-tá-yák)

Possibly from บาด (bàat, “to cut; to wound; etc”) + ยัก (yák, “to undergo convulsion, spasm, etc”), with the middle syllable interpolated.


ซาลาเปา

Uncertain. The final syllable being from Chinese 包 (bāo, “bun”).


ซาละเปา

ซาลาเปา ซาลาเปา#Thai


ความดันโลหิตสูง

th-noun

ความดันโลหิตสูง • (kwaam-dan-loo-hìt-sǔung)

From ความดันโลหิต (kwaam-dan-loo-hìt, “blood pressure”) + สูง (sǔung, “elevated; high; increased; etc.”).

compound

ความดันโลหิต


ความดันโลหิต

From ความดัน (kwaam-dan, “pressure”) + โลหิต (loo-hìt, “blood”), a calque of English blood pressure.


ความดันโลหิตต่ำ

th-noun

ความดันโลหิตต่ำ • (kwaam-dan-loo-hìt-dtàm)

From ความดันโลหิต (kwaam-dan-loo-hìt, “blood pressure”) + ต่ำ (dtàm, “decreased; lowered; etc.”).

compound

ความดันโลหิต


เหมียว

th-noun

เหมียว • (mǐao)

มานี่เจ้าเหมียว

น้องเหมียวหิวแล้ว

term of endearment
term of endearment#English


ไฟแช็ก

fai-chɛ́k (romanization)
อัน (classifier)

/faj˧.t͡ɕʰɛk̚˦˥/

From ไฟ (fai, “fire”) + [Term?] (“-”) + แช็ก (chɛ́k, the sound produced from the spark wheel of a lighter).

lighter: small device used to create a flame.


ป้อมตำรวจ

From ป้อม (bpɔ̂m) + ตำรวจ (dtam-rùuat, “police”).


ป้อม

th-noun

ป้อม • (bpɔ̂m)

fortress; citadel; bastion; fortification.


ดินหางยาว

ดินหางยาว • (din-hǎang-yaao) (classifier ตัว)

din-hǎang-yaao (romanization)
ตัว (classifier)

(งู~) long-tailed blind snake (Ramphotyphlops).

th:งูดินหางยาว


น้ำจิ้ม

น้ำจิ้ม • (nám-jîm)

From น้ำ (náam, “water; liquid”) + จิ้ม (jîm, “to dip into”). Cognate with Lao ນ້ຳຈິ້ມ (nam chim). Compare Lao ນ້ຳຈ້ຳ (nam cham), Vietnamese nước chấm.


ศาลา

sǎa-laa (romanization)
หลัง (classifier)

From Sanskrit शाला (śālā, “court; hall; house; workshop”); perhaps via Old Khmer śālā, śāla (“court; hall; house; covered shelter; workshop; large building; large room; etc”). Cognate with Lü ᦉᦱᦟᦱ (ṡaalaa), Modern Khmer សាលា (saalaa). Doublet of ศาล (sǎan).

bor

pavilion: open building used for any purpose, traditionally used as a place of gathering or meeting.

(historical) hall or pavilion within a palace, employed as a meeting place of government ministers.

(by extension) hall; public hall; common hall; hall of assembly, gathering, or meeting; auditorium; forum.

(colloquial, Buddhism) hall or pavilion at a temple, especially one used as a funeral venue.


สับปะรด

th-noun

สับปะรด • (sàp-bpà-rót)

From Pali sabbarasa or Sanskrit सर्वरस (sarvarasa, “all kinds of juices or fluids; various tastes”), from सर्व (sarva, “whole, every”) + रस (rasa, “juice”).


นฤพาน

From Sanskrit निर्वाण (nirvāṇa); perhaps via Old Khmer nirbāna, nirabāna, nirrabāna.

นิพพาน นิพพาน#Thai

(archaic) Alternative form of นิพพาน (níp-paan)


พิราลัย

From พิร (“brave (person; compare วีร (wii-rá-))”) + อาลัย (aa-lai, “abode”), literally “abode of the brave”, referring to heaven.


อนิจภาพ

th-noun

อนิจภาพ • (à-nít-jà-pâap)

/ʔa˨˩.nit̚˦˥.t͡ɕa˨˩.pʰaːp̚˥˩/

From Pali anicca (“changeable; impermanent; perishable; transient; etc.”) + bhāva (“condition; form; state; etc.”).

der

(archaic, used of a person of distinction) death.


พระนคร

th-noun

พระนคร • (prá-ná-kɔɔn)

Compound of พระ (prá, honorific given to royal persons and things related to them, literally “holy, sacred; godly, divine; etc”) + นคร (ná-kɔɔn, “city; city-state”)


ศาลากลาง

th-noun

ศาลากลาง • (sǎa-laa-glaang) (classifier หลัง)

sǎa-laa-glaang (romanization)
หลัง (classifier)

From ศาลา (sǎa-laa, “pavilion”) + กลาง (glaang, “central; common”).

com

(Thailand government) provincial hall: seat of a provincial government.

seat of local government, as town hall, city hall, municipal hall, guildhall, civic centre, etc.


พระราชทาน

From พระราช (prá-râat-chá-, “honorific for royal persons as well as persons or things relating to them”, literally “holy [and] royal”) + ทาน (taan, “donation; gift; etc”). Compare Modern Khmer ព្រះរាជទាន (prĕəhriəctiən), Lao ພຣະຣາຊທານ (phra rāt thān). And compare Old Khmer rājadāna (“royal gift; gift from or munificence on the part of a king”).

cog

(royal) gift: act of giving, thing given.


อีเมล

ii-meel (romanization)
อีเมล์ (alternative archaic dated obsolete)


อีเมล์

อีเมล อีเมล#Thai


หมูตอน

th-noun

หมูตอน • (mǔu-dtɔɔn)

/muː˩˩˦.tɔːn˧/

From หมู (mǔu, “pig”) + ตอน (dtɔɔn, “castrated; to castrate”); literally “castrated pig”.

compound

(slang, vulgar) a despicable or disagreeable, fat person.


เลือกตั้ง

th-noun

เลือกตั้ง • (lʉ̂ʉak-dtâng)

→ Lao: ເລືອກຕັ້ງ (lư̄ak tang)

→ Northern Thai: ᩃᩮᩬᩥᨠᨲᩢ᩠᩶ᨦ

/lɯa̯k̚˥˩.taŋ˥˩/

From เลือก (lʉ̂ʉak, “to choose; to select; etc.”) + ตั้ง (dtâng, “to appoint; to designate; to name; etc.”); literally "to appoint by selection" or "to select and appoint".

compound

เลือกตั้งรอบนี้ไหงมีแต่งักปุ๊กคุ้งลงสมัคร

lʉ̂ʉak-dtâng rɔ̂ɔp níi ngǎi mii dtɛ̀ɛ ngák-bpúk-kúng long sà-màk

In this election, why are there only hypocrites applying for candidacies?


ไส้ตัน

From ไส้ (sâi, “guts; intestines; etc.”) + ตัน (dtan, “blocked; clogged; etc.”); literally "clogged intestines".

any small, marine fish of the genera Encrasicholina and Stolephorus of the family Engraulidae.


มองแรง

th-noun

มองแรง • (mɔɔng-rɛɛng)

/mɔːŋ˧.rɛːŋ˧/

From มอง (mɔɔng, “to look; to see; to watch; etc”) + แรง (rɛɛng, “powerfully; seriously; severely; strongly; etc”).


ยิ้มอ่อน

th-noun

ยิ้มอ่อน • (yím-ɔ̀ɔn)

/jim˦˥.ʔɔːn˨˩/

From ยิ้ม (yím, “a smile; to smile; etc”) + อ่อน (ɔ̀ɔn, “mild; mildly; weak; weakly; etc”).

com

(slang) thin smile: smile without sincere effort, or weak and forced smile.


ภาพลักษณ์

th-noun

ภาพลักษณ์ • (pâap-lák)

From ภาพ (pâap, “figure; form; image; picture; etc”) + ลักษณ์ (lák, “characteristic; kind; nature; type; etc”).

com

image: mental representation, idea, or conception.


ภาพพจน์

th-noun

ภาพพจน์ • (pâap-pót)

/pʰaːp̚˥˩.pʰot̚˦˥/

From ภาพ (pâap, “figure; form; image”) + พจน์ (pót, “speech; statement”); calque of English figure of speech, coined by Wan Waithayakon.


ฮ่องเต้

th-noun

ฮ่องเต้ • (hɔ̂ng-dtêe) (classifier องค์ or พระองค์)

hɔ̂ng-dtêe (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)

/hɔŋ˥˩.teː˥˩/


ไทเฮา

tai-hao (romanization)
ท้ายฮอ (alternative archaic dated obsolete)
ทายฮอ (alternative archaic dated obsolete)


เปาบุ้นจิ้น

เปาบุ้นจิ้น • (bpao-bûn-jîn) (classifier คน)

bpao-bûn-jîn (romanization)
คน (classifier)

From Hokkien 包文拯 (Pau Bûn Chín), an epithet of Bao Zheng (包拯 (Bāo Zhěng)), an 11th-century Chinese magistrate.

2016 September 17, จ่าแฉง, "คดีเมืองทอง–ท่าเรือ เปาบุ้นจิ้นต้องเป็นธรรม", thairath.co.th, Thairath:
คดีเมืองทอง–ท่าเรือ เปาบุ้นจิ้นต้องเป็นธรรม
ká-dii mʉʉang tɔɔng – tâa rʉʉa · bpao-bûn-jîn dtɔ̂ng bpen-tam
In the Mueang Thong–Tha Ruea case, the judges must uphold fairness.

2017 August 11, ไทยรัฐออนไลน์, "บิ๊กตู่ลั่นใช้กฎหมายพิเศษให้ประเทศเปลี่ยนแปลงกร้าวไม่เคยกลัวอะไร", thairath.co.th, Thairath:
เป็นเรื่องของศาล กระบวนการยุติธรรม ผมไม่ใช่ศาล ไม่ใช่เปาบุ้นจิ้น ผิดถูกก็ไปว่ากันตรงโน้น
bpen rʉ̂ʉang kɔ̌ɔng sǎan · grà-buuan-gaan yút-dtì-tam · pǒm mâi châi sǎan · mâi châi bpao-bûn-jîn · pìt tùuk gɔ̂ bpai wâa gan dtrong nóon
It's the business of the court, the process of justice. But I'm not a tribunal, nor a judge. Whether it's right or wrong, go handle it there.

(slang) judge: judicial officer, referee, umpire.


หมอย

หมอย • (mɔ̌ɔi)

mɔ̌ɔi (romanization)
หม็อย (alternative)

From Proto-Tai *ʰmwuːjᴬ (“pubic hair”). Cognate with Lao ໝອຍ (mǭi), Shan မွႆ (mǎui), Aiton မွႝ (moy), Phake မွႝ (moy), Ahom 𑜉𑜨𑜩 (moy), Zhuang mi, moi. Compare Proto-Austronesian *kumiS (whence Thao kumish (“beard, pubic hair”)).

(botany) threadlike style, such as corn silk.


องครักษ์พิทักษ์หี

องครักษ์พิทักษ์หี • (ong-ká-rák-pí-ták-hǐi)

/ʔoŋ˧.kʰa˦˥.rak̚˦˥.pʰi˦˥.tʰak̚˦˥.hiː˩˩˦/

From องครักษ์ (ong-ká-rák, “bodyguard”) + พิทักษ์ (pí-ták, “to guard; to protect; etc.”) + หี (hǐi, “vagina; vulva”).

com

วิจารณ์รูปมันไม่ได้เลยองครักษ์พิทักษ์หีเยอะสัตว์

wí-jaan rûup man mâi dâai ləəi ong-ká-rák-pí-ták-hǐi yə́ sàt

No one can comment on her photo. She's protected by hella cunt's guards.

(Internet slang, humorous, vulgar) a person who advocates, defends, or protects an attractive or adorable female.


แสนปม

th-noun

แสนปม • (sɛ̌ɛn-bpom)

From แสน (sɛ̌ɛn, “multitudinous”, literally “hundred thousand”) + ปม (bpom, “protuberance; swelling; tumour; etc.”); literally "a great many tumours" or "a hundred thousand tumours"; after Sɛ̌ɛn Bpom, a legendary figure who had undergone such a disorder.


แสน

th-noun

แสน • (sɛ̌ɛn)

→ Middle Khmer: សេន (sēna)

Khmer: សែន (saen)

→ Burmese: သိန်း (sin:) (possibly)

From Proto-Southwestern Tai *sɛːnᴬ¹ (“one hundred thousand”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᩈᩯ᩠ᨶ, Lao ແສນ (sǣn), Lü ᦶᦉᧃ (ṡaen), Shan သႅၼ် (sěn), Tai Nüa ᥔᥦᥢᥴ (sáen), Phake ꩬိၺ် (siñ), Ahom 𑜏𑜢𑜐𑜫 (siñ). Compare to Middle Chinese 千 *sen (thousand).

inh

(historical) a high military rank in feudal Northern Thailand.


ทรชน

/tʰɔː˧.ra˦˥.t͡ɕʰon˧/

From ทร (tɔɔ-rá-, “bad”) + ชน (chon, “person”).

prefix

ทุรชน (alternative)
ทูรชน (alternative)
ทุชน (alternative)

สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ (2000) ประชุมโคลงโลกนิติ (in Thai), Bangkok: สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 100
หมาใดตัวร้ายขบ บาทา อย่าขบตอบต่อหมา อย่าขึ้ง ทรชนชาติช่วงทา รุณโทษ อย่าโกรธอย่าหน้าบึ้ง ตอบถ้อยถือความ
mǎa dai dtuua-ráai kòp · baa-taa · yàa kòp dtɔ̀ɔp dtɔ̀ɔ mǎa · yàa kʉ̂ng · tɔɔ-rá-chon châat chûuang taa · run tôot · yàa gròot yàa nâa bʉ̂ng · dtɔ̀ɔp tɔ̂i tʉ̌ʉ-kwaam
[When] any bad dog bites [your] foot, do not bite the dog back [and] do not get upset [because of it]. [When any] bad man, [a man of] ill nature, treats [you] badly, do not feel angry, do not get frowning, do not respond [him, and] do not take offence [at him].


กาแฟเย็น

th-noun

กาแฟเย็น • (gaa-fɛɛ-yen)

From กาแฟ (gaa-fɛɛ, “coffee”) + เย็น (yen, “cold”). Compare Lao ກາເຟເຢັນ (kā fē yen).

cog

Lao ກາເຟເຢັນ (kā fē yen)


ลูกบาศก์

th-noun

ลูกบาศก์ • (lûuk-bàat)

From ลูก (lûuk, “child”) + บาศก์ (bàat, “die, dice”). Compare Lao ລູກບາດ (lūk bāt).


แสง

th-noun

แสง • (sɛ̌ɛng)

Cognate with Isan แสง, Lao ແສງ (sǣng), Northern Thai ᩈᩯ᩠ᨦ, Lü ᦶᦉᧂ (ṡaeng), Tai Dam ꪵꪎꪉ (seng), Ahom 𑜏𑜢𑜂𑜫 (siṅ), modern Khmer សែង (saeng).

แสงแดด

sɛ̌ɛng-dɛ̀ɛt

แสงเหนือ

sɛ̌ɛng-nʉ̌ʉa


แสง

แสง • (sɛ̌ɛng)

Cognate with Lao ແສງ (sǣng), Northern Thai ᩈᩯ᩠ᨦ (sɛɛŋ¹), Khün ᩈᩯ᩠ᨦ, Lü ᦶᦉᧂ (ṡaeng), Tai Dam ꪵꪎꪉ (seng), Tai Dón ꪵꪎꪉ, Shan သႅင် (sěng), Tai Nüa ᥔᥦᥒᥴ (sáeng), Aiton ꩬျိင် (syiṅ), Ahom 𑜏𑜢𑜂𑜫 (siṅ).

(archaic) diamond, jewel, precious stone, etc.


แสง

แสง • (sɛ̌ɛng)

From Old Khmer សេង៑ (seṅ, “to carry on the shoulder; to wear over the shoulder; etc”). Cognate with Modern Khmer សែង (saeng, “to carry on the shoulder; weapon; etc”), Lao ແສງ (sǣng).

cog

พระ พระ#Thai

(when referring to a royal one: พระ~) weapon.

พระ พระ#Thai

(slang, vulgar) (พระ~) used as an intensifier: the heck, the hell, the fuck, etc.


ตัวต่อ

th-noun

ตัวต่อ • (dtuua-dtɔ̀ɔ)

Compound of ตัว (dtuua) + ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to connect, to join; to build, to construct”)

com+

building blocks; blocks made of wood or plastic used as children's toys can be stacked or joined to form a larger structure.


เครื่องซักผ้า

th-noun

เครื่องซักผ้า • (krʉ̂ʉang-sák-pâa) (classifier เครื่อง)

krʉ̂ʉang-sák-pâa (romanization)
เครื่อง (classifier)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.sak̚˦˥.pʰaː˥˩/

From เครื่อง (krʉ̂ʉang, “machine”) + ซัก (sák, “to wash”) + ผ้า (pâa, “cloth”).

com

2019 February 27, ประชาไท, “โฆษกกลาโหมแจงไม่ได้เอาทหารเกณฑ์ไปซักผ้าเพราะทุกบ้านมีเครื่องซักผ้าใช้”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2019-02-28:

koo-sòk gà-laa-hǒom jɛɛng mâi dâai ao tá-hǎan-geen bpai sák pâa prɔ́ túk bâan mii krʉ̂ʉang-sák-pâa chái

The defence [ministry] spokesperson explains [that] military conscripts have not been forced to [do the work of] cloth washing [for their commanders] as every household has washing machines to use.


ตู้เย็น

th-noun

ตู้เย็น • (dtûu-yen) (classifier ตู้ or เครื่อง)

dtûu-yen (romanization)
ตู้ (classifier)
เครื่อง (classifier)

From ตู้ (dtûu, “cabinet”) + เย็น (yen, “cold”). Compare Lao ຕູ້ເຢັນ (tū yen), Vietnamese tủ lạnh, Malay peti sejuk.


ถุงนอน

th-noun

ถุงนอน • (tǔng-nɔɔn)

/tʰuŋ˩˩˦.nɔːn˧/

Calque of English sleeping bag. Same as ถุง (tǔng, “bag”) + นอน (nɔɔn, “to sleep”). Compare Lao ຖົງນອນ (thong nǭn).


กระโจม

grà-joom (romanization)
หลัง (classifier)


เต็นท์

th-noun

เต็นท์ • (dtén)


ตรรกะ

From Sanskrit तर्क (tarka). Doublet of ตรึก (dtrʉ̀k).


เหตุผล

เหตุผล • (hèet-pǒn)

From เหตุ (hèet, “cause”) + ผล (pǒn, “effect, result”).


หลักฐาน

th-noun

หลักฐาน • (làk-tǎan)

→ Lao: ຫຼັກຖານ (lak thān)

→ Northern Thai: ᩉᩖᩢᨠᨮᩣ᩠ᨶ

→ Shan: လၵ်းထၢၼ် (lák thǎan)


อเทวนิยม

ศาสนาเชนและพุทธต่างเป็นศาสนาแบบอเทวนิยม

sàat-sà-nǎa cheen lɛ́ pút dtàang bpen sàat-sà-nǎa bɛ̀ɛp à-tee-wá-ní-yom

Jainism and Buddhism are atheist religions.


แมงดา

/mɛːŋ˧.daː˧/

giant water bug (edible) (Lethocerus indicus).


ทันตแพทย์

ทันตแพทย์ • (tan-dtà-pɛ̂ɛt)

From ทันต (tan-dtà-, “dental”) + แพทย์ (pɛ̂ɛt, “medical practitioner”).


เต้าซี่

th-noun

เต้าซี่ • (dtâo-sîi)


อักษรวิจิตร

อักษรวิจิตร • (àk-sɔ̌ɔ-rá-wí-jìt)

/ʔak̚˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥.wi˦˥.t͡ɕit̚˨˩/

From Sanskrit अक्षर (akṣara, “character; letter; etc.”) + विचित्र (vicitra, “beautiful; queer; odd; wonderful; etc.”).


นายแพทย์

th-noun

นายแพทย์ • (naai-pɛ̂ɛt)

/naːj˧.pʰɛːt̚˥˩/

From นาย (naai, “male”) + แพทย์ (pɛ̂ɛt, “medical practitioner”).

compound

medical practitioner
medical practitioner


แพทย์หญิง

th-noun

แพทย์หญิง • (pɛ̂ɛt-yǐng)

/pʰɛːt̚˥˩.jiŋ˩˩˦/

From แพทย์ (pɛ̂ɛt, “medical practitioner”) + หญิง (yǐng, “female”).


ตำแย

After Ātreya, from Sanskrit आत्रेय (ātreya, literally “of, belonging to, or descending from Atri”), known in Thai as มหาเถรตำแย (má-hǎa-těen dtam-yɛɛ; "High Priest Tamyae"), a Hindu priest who wrote a treatise on midwifery.

bor

หมอ หมอ#Thai

traditional birth attendant
traditional birth attendant


ตำแย

(botany) Hawaiian wood nettle, the plant Laportea interrupta of the family Urticaceae, having stinging hairs.


ภาษาถิ่น

th-noun

ภาษาถิ่น • (paa-sǎa-tìn) (classifier ภาษา)

paa-sǎa-tìn (romanization)
ภาษา (classifier)


ฉิง

Blend of ชาย (chaai, “male”) + หญิง (yǐng, “female”).


ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่

th-noun

ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่ • (bplii-glûai-hǔu-lʉ̌ʉang-yài)

From ปลี (bplii, “banana blossom”) + กล้วย (glûai, “banana”) + หู (hǔu, “ear”) + เหลือง (lʉ̌ʉang, “yellow”) + ใหญ่ (yài, “big”).

com

(นก~) spectacled spiderhunter (Arachnothera flavigaster).

th:ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่

en-ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่-th-noun-g91uJnmj


ถิ่น

th-noun

ถิ่น • (tìn)

Cognate with Northern Thai ᨳᩥ᩠᩵ᨶ, Lao ຖິ່ນ (thin).


ปลี

From Proto-Tai *pliːᴬ (“banana blossom”).
Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩦ, Lao ປີ (pī), Shan ပီ (pǐi), Phake ပီ (pī), Zhuang be (“classifier for a banana”) (dialectal) and vi (ditto) (dialectal).
Sagart (2020) compared this word with Proto-Austronesian *punti (“banana”).


ห่อ

ห่อ • (hɔ̀ɔ)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰrɔːᴮ¹ (“to wrap up; to bundle”). Cognate with Northern Thai ᩉᩬᩴ᩵ or ᩉᩕᩬᩴ᩵, Lao ຫໍ່ (hǭ), Lü ᦠᦸᧈ (ḣoa¹), Tai Dam ꪬꪷ꪿, Tai Dón ꪬꪮꫀ, Shan ႁေႃႇ (hàu), Tai Nüa ᥞᥨᥝᥱ (hǒw), Phake ꩭေႃ (hō), Ahom 𑜍𑜦𑜡 (rō), Zuojiang Zhuang hoq.

cog

Lü ᦠᦸᧈ (ḣoa¹)


ประแจ

th-noun

ประแจ • (bprà-jɛɛ)

/pra˨˩.t͡ɕɛː˧/


จัญไร

From Old Khmer ចង្រៃ (caṅrai, “evil omen; bad luck; misfortune; etc”) or Pre-Angkorian Old Khmer ចំរៃ (caṃrai, idem). Cognate with Modern Khmer ចង្រៃ (cɑɑcɑngrɨy).

bor

(derogatory, offensive) that which is bad, wicked, or evil; inauspiciousness, unfortunateness, unfavourableness; that which is ill-boding; that which is marked by or invites misfortune; that which brings about bad luck.


จังไร

จัญไร จัญไร#Thai


อพยพ

th-noun

อพยพ • (òp-pá-yóp)

From Sanskrit अवयव (avayava, “component; limb; member; organ; portion; etc”). Cognate with Lao ອົບພະຍົບ (ʼop pha nyop), Khmer អពយព (ʼɑppyup), អព្យព (ʼɑppyup). Doublet of อวัยวะ (à-wai-yá-wá).


ขุนหมื่น

th-noun

ขุนหมื่น • (kǔn-mʉ̀ʉn)

/kʰun˩˩˦.mɯːn˨˩/

From ขุน (kǔn, “chief, lord, master; a noble rank, a person holding this rank; etc”) + หมื่น (mʉ̀ʉn, “a noble rank, a person holding this rank, etc”).

com

ขุน ขุน#Thai

หมื่น หมื่น#Thai

(historical) minor officials, especially those holding the noble rank of ขุน (kǔn) or หมื่น (mʉ̀ʉn) or entitled to less than four hundred fiefs.


วิวรณ์

th-noun

วิวรณ์ • (wí-wɔɔn)

From Sanskrit विवरण (vivaraṇa, “opening; spreading out; uncovering; etc”).

der

(elegant) disclosure, opening, revelation; circulation, dissemination, spreading.


พลการ

From Sanskrit बल (bala, “force; power; strength; etc.”) + कर (kara, “act; action; doing; etc.”). Literally "act by force" or "act of force".

an act done arbitrarily or without due authorisation; the state or condition of being arbitrary or without due authorisation.

(obsolete) an act done on the actor's own initiative; the state or condition of being done on one's own initiative.


สุขา

th-noun

สุขา • (sù-kǎa)

/su˨˩.kʰaː˩˩˦/

From clipping of สุขาภิบาล (sù-kǎa-pí-baan), the name of a now-defunct government agency in charge of sanitation, established in 2440 BE (1897/98 CE).

2020 February 26, “องค์การ นศ. ธรรมศาสตร์ เสนอมหาวิทยาลัยเปลี่ยนป้ายชื่อจุดพักขยะ ห้องสุขา เป็น อนาวิล”, in Sanook Reporter, Bangkok: เทนเซนต์ (ประเทศไทย), retrieved 2020-02-27:

องค์การนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เสนอเปลี่ยนชื่อจุดพักขยะบริเวณหน้าอาคารเคียงโดม ๖ และห้องสุขาเป็นชื่ออนาวิล อดีต ส.ส. พรรคอนาคตใหม่ ชี้ทรยศคะแนนเสียงหลังย้ายไปซบภูมิใจไทย

ong-gaan nák-sʉ̀k-sǎa má-hǎa-wít-tá-yaa-lai tam-má-sàat sà-nə̌ə bplìian chʉ̂ʉ jùt pák kà-yà bɔɔ-rí-ween nâa aa-kaan kiiang doom · hòk · lɛ́ hɔ̂ng sù-kǎa bpen chʉ̂ʉ à-naa-win · à-dìit · sɔ̌ɔ-sɔ̌ɔ · pák à-naa-kót mài · chíi tɔɔ-rá-yót ká-nɛɛn-sǐiang lǎng yáai bpai sóp puum-jai tai

Thammasat University Students' Organisation proposes the replacing of the names of garbage resting spots around the front of Khiang Dom Building 6 and [the names of] toilet rooms with the name of Anawin, former Future Forward Party MP, pointing out [that he] betrays the votes [from the students] after [he] moved [out] to affiliate with Bhumjaithai [Party].


สุขา

สุขา • (sùk-kǎa)

/suk̚˨˩.kʰaː˩˩˦/

/su˨˩.kʰaː˩˩˦/

สุข สุข#Thai

(literary, poetic) Alternative form of สุข (sùk)


ส้วม

ส้วม • (sûuam)

From Proto-Southwestern Tai *suəmꟲ (“room; compartment”). Cognate with Isan ส้วม (“bedroom”), Lao ສ້ວມ (sūam, “room; bedroom”), Tai Nüa ᥔᥧᥛᥳ (su̇m, “room”).

inh

toilet: place, usually a room, for defecation or urination.


ห้องน้ำ

th-noun

ห้องน้ำ • (hɔ̂ng-náam)

/hɔŋ˥˩.naːm˦˥/

ห้อง (hɔ̂ng, “chamber; room”) + น้ำ (náam, “liquid; water”); literally "water room"; perhaps calque of English water closet.

com

เธออยู่ในห้องน้ำ

bathroom: room for taking a bath or shower.

ห้องน้ำอยู่ไหน?

toilet: room for defecation or urination.


กุ

กล้วย กล้วย#Thai

(botany, archaic) (กล้วย~) a kind of short or small banana.


กุ

(Internet slang, text messaging) Abbreviation of กู (guu).


น้ำหนัก

th-noun

น้ำหนัก • (nám-nàk)

From น้ำ (náam) + หนัก (nàk). Compare Lao ນ້ຳໜັກ (nam nak).


กลาโหม

gà-laa-hǒom (romanization)
กระลาโหม (alternative archaic dated obsolete)
กะลาโหม (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Angkorian Old Khmer kralā homa, kralā homma (literally “court of sacrifices; sacrificial ground”), from kralā (“court; courtyard; ground; etc”) + homa, homma (“sacrifice; sacrificial ceremony”), itself from Sanskrit होम (homa, “oblation”), referring to the precinct of a fire worship ceremony held before marching to war. Cognate with Modern Khmer ក្រឡាហោម (krɑɑlaa haom).

(archaic) assembly of military personnel.

military affairs, as military service, defence matters, etc.

พระ พระ#Thai

(historical) (พระ~) governmental department responsible for military affairs; chief of this department.

กระทรวง กระทรวง#Thai


กรรไกร

gan-grai (romanization)
เล่ม (classifier)
กรรไตร (alternative archaic dated obsolete)
ตะไกร (alternative archaic dated obsolete)

Corrupted from กรรไตร, from Khmer កន្ត្រៃ (kɑɑntray)


ปฐมยาม

bpà-tǒm-má-yaam (romanization)
ปถมยาม (alternative)
ประถมยาม (alternative)

Possibly from Pali paṭhama (“first; primary; etc.”), compare Sanskrit प्रथम (prathama, “first; primary; etc.”) + यामा (yāmā, “a period of time, usually three hours; etc.”); literally "the first period".

cog

(archaic) the first part of the night, lasting from 18:00–21:00 hours.


การเลือกตั้ง

th-noun

การเลือกตั้ง

การเลือกตั้ง • (gaan-lʉ̂ʉak-dtâng)

From การ (gaan) + เลือกตั้ง (lʉ̂ʉak-dtâng). Compare Lao ການເລືອກຕັ້ງ (kān lư̄ak tang).

cog

ການເລືອກຕັ້ງ

Lao ການເລືອກຕັ້ງ (kān lư̄ak tang)


พื้น

th-noun

พื้น • (pʉ́ʉn)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *bɯːnꟲ⁴ (“ground, earth”) (Jonsson, 1991), from Middle Chinese 本 (MC pwonX, “origin, foundation”). Cognate with Lao ພື້ນ (phư̄n), Northern Thai ᨻᩨ᩠᩶ᨶ, Lü ᦗᦹᧃᧉ (puen²), Shan ပိုၼ်ႉ (pṵ̂en), Phake ပိုꩫ် (pün), Ahom 𑜆𑜢𑜤𑜃𑜫 (pün). Cognate via Chinese: Zhuang bonj. Doublet of ปึ๊ง (bpʉ́ng) via Teochew.


อันตราย

From Pali antarāya or Sanskrit अन्तराय (antarāya). Cognate with Burmese အန္တရာယ် (anta.ray).


แม่เหล็ก

th-noun

แม่เหล็ก • (mɛ̂ɛ-lèk)

/mɛː˥˩.lek̚˨˩/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”) + เหล็ก (lèk, “iron”). Compare Lao ແມ່ເຫຼັກ (mǣ lek), ແມ່ເຫລັກ (mǣ lek), Lü ᦶᦙᧈᦵᦜᧅ (mae¹l̇ek).

cog

Lao ແມ່ເຫຼັກ (mǣ lek)

Lü ᦶᦙᧈᦵᦜᧅ (mae¹l̇ek)


โวลต์

th-noun

โวลต์ • (wóon)


คีต

คีต • (kîit)


ตระกูลของภาษา

ตระกูลของภาษา • (dtrà-guun kɔ̌ɔng paa-sǎa)

/tra˨˩.kuːn˧.kʰɔːŋ˩˩˦.pʰaː˧.saː˩˩˦/

From ตระกูล (dtrà-guun, “family”) + ของ (kɔ̌ɔng, genitive particle) + ภาษา (paa-sǎa, “language”).


ชั่วโมง

th-noun

ชั่วโมง • (chûua-moong) (classifier ชั่วโมง)

chûua-moong (romanization)
ชั่วโมง (classifier)

/t͡ɕʰua̯˥˩.moːŋ˧/


เที่ยว

เที่ยว • (tîao)


ผลกระทบ

ผลกระทบ • (pǒn-grà-tóp)


หอย

หอย • (hɔ̌i)

From Proto-Tai *hoːjᴬ (“shellfish”). Cognate with Lao ຫອຍ (hǭi), Northern Thai ᩉᩬ᩠ᨿ, Khün ᩉᩭ, Tai Dam ꪬꪮꪥ, Tai Dón ꪬꪮꪥ, Shan ႁွႆ (hǎui). Compare Proto-Be *hiːᴬ¹, Proto-Hlai *tçʰiː, Proto-Kra *tʃuiᴬ, and Proto-Sino-Tibetan *kroy.

(zoology) mollusk, such as shell, shellfish, snail, etc


เช้า

เช้า • (cháao)

From Proto-Tai *ɟaːwꟲ (“early morning”). Compare Middle Chinese 早 (MC tsawX, “morning, early”). Cognate with Lao ເຊົ້າ (sao), Lü ᦋᧁᧉ (tsaw²), Shan ၸဝ်ႉ (tsâ̰o), Ahom 𑜋𑜈𑜫 (chaw), 𑜋𑜨𑜧 (chow) or 𑜋𑜨𑜧𑜈𑜫 (choww), Zhuang caeux. Compare Vietnamese chào. May be cognate with เพรา (prao, “morning”).

(colloquial) the period of time between sunrise and sunset; the period of time that there is still daylight.


เช้า

เช้า • (cháo)

มหาชาติคำหลวง, กัณฑ์มัทรี:
ครั้นเช้าก็หิ้วเช้า ชายป่าเต้าไปตามชาย
krán cháao gɔ̂ɔ hîo cháo · chaai bpà dâo bpai dtamm chaai
As the morning came, she carried a basket and set out along the edge of the forest in quest of the man.


เครือรัฐ

เครือรัฐ • (krʉʉa-rát)

com

เครือ (krʉʉa) + รัฐ (rát)


เครือ

th-noun

เครือ • (krʉʉa)

Cognate with Lao ເຄືອ (khư̄a), Lü ᦵᦆᦲ (xoe), Shan ၶိူဝ်း (khóe), Tai Nüa ᥑᥫᥰ (xöe) or ᥞᥫᥰ (höe).


สหพันธรัฐ

สหพันธรัฐ • (sà-hà-pan-tá-rát)

สหพันธรัฐรัสเซีย


สหพันธ์

สหพันธ์ • (sà-hà-pan)


โดย

From Pali toya, from Sanskrit तोय (toya).


หนาว

หนาว • (nǎao)

Cognate with Isan หนาว, Lao ໜາວ (nāo), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩣ᩠ᩅ (naaw¹), Khün ᩉ᩠ᨶᩣ᩠ᩅ (naaw¹), Lü ᦐᦱᧁ (ṅaaw), Tai Dam ꪘꪱꪫ (nao), Tai Dón ꪘꪱꪫ, Tai Daeng ꪘꪱꪫ, Shan ၼၢဝ် (nǎao), Tai Nüa ᥘᥣᥝᥴ (láaw) or ᥢᥣᥝᥴ (náaw), Ahom 𑜃𑜧 (naw) or 𑜓𑜧 (daw). Compare Sui hnol (“winter”) and Southern Kam nop (“cold”).

Acts 28:2, KJV:
เขาก่อไฟรับรองเราทุกคนเพราะฝนตกและหนาว
kǎo gɔ̀ɔ fai ráp-rɔɔng rao túk kon prɔ́ fǒn dtòk lɛ́ nǎao
they kindled a fire, and received us every one, because of the present rain, and because of the cold.

2 Corinthians 11:27, KJV:
ต้องทนหนาวและเปลือยกาย
dtɔ̂ng ton nǎao lɛ́ bplʉai gaai
in cold and nakedness.

cold: absence or loss of heat; cold weather.

หนาวนี้เชิญที่เชียงใหม่

You're invited to Chiang Mai this winter.

ฤดู ฤดู#Thai

หน้า หน้า#Thai


ชื่อเล่น

ชื่อเล่น • (chʉ̂ʉ-lên)

/t͡ɕʰɯː˥˩.len˥˩/

From ชื่อ (chʉ̂ʉ, “name”) + เล่น (lên, “to play”).


โอห์ม

th-noun

โอห์ม • (oom)