อนุสรณ์

อนุสรณ์ • (à-nú-sɔ̌ɔn)

à-nú-sɔ̌ɔn (romanization)
อนุสสรณ์ (alternative)

/ʔa˨˩.nu˦˥.sɔːn˩˩˦/

From Pali anussaraṇa (“remembrance; memory”).


สถาน

th-noun

สถาน • (sà-tǎan)

sà-tǎan (romanization)
สฐาน (alternative)

From Sanskrit स्थान (sthāna, “abode; domain; position”); probably via Old Khmer sṭhāna, sṭhāṇa, sṭhāṇna, sthāna (“location; place; position”). Compare Modern Khmer ស្ថាន (sthaan), Northern Thai ᩈ᩠ᨳᩣ᩠ᨶ, Lao ສະຖານ (sa thān) and Thai สถานี (sà-tǎa-nii).

der

โคลงโลกนิติ:
อย่าหมิ่นของเล็กนั้น สี่สถาน เล็กพริกพระกุมาร จีดจ้อย งูเล็กเท่าสายพาน พิษยิ่ง ไฟเล็กเท่าหิ่งห้อย อย่าได้ดูแคลน
yàa mìn kɔ̌ɔng lék nán · sìi sà-tǎan · lék prík prá-gù-maan · jìit jɔ̂i · nguu lék tâo sǎai-paan · pĺt yîng · fai lék tâo hìng-hɔ̂i · yàa dâai duu-klɛɛn
There are four types of little things that should not be belittled: a small pepper; a little child; a venomous serpent, though as tiny as a serpentine belt; and a light, though as tiny as a firefly. Belittle them not.

Romans 3:2, KJV:
มีประโยชน์มากในทุกสถาน
mii bprà-yòot mâak nai túk sà-tǎan
Much every way.
(literally) Much beneficial in every respect.
Compare
ISV: There are all kinds of advantages!
NASB: Great in every respect.
WNT: The privilege is great from every point of view.

Malachi 3:13, KJV:
เราทั้งหลายได้กล่าวใส่ร้ายพระองค์สถานใด
rao táng-lǎai dâi glàao sài-ráai prá-ong sà-tǎan dai
What have we spoken so much against thee?
(literally) In what manner have we all spoken ill of thee?

aspect; manner; matter; particular; point; respect; type.

2015, ปัณฑพล ประสารราชกิจ, คู่ชีวิต:
ฉันจะรักเธอไม่ว่าเป็นเมื่อไรสถานใด
chǎn jà rák təə mâi wâa bpen mʉ̂ʉa rai sà-tǎan dai
I will love you, no matter what time or place it is.

Micah 1:3, KJV:
ดูเถิด พระเยโฮวาห์เสด็จออกจากสถานของพระองค์
duu-tə̀ət prá-yee-hoo-waa sà-dèt ɔ̀ɔk jàak sà-tǎan kɔ̌ɔng prá-ong
Behold, the LORD cometh forth out of his place.


ส้นเท้า

th-noun

ส้นเท้า • (sôn-táao)


สัมผัส

สัมผัส • (sǎm-pàt)

Borrowed from Pali samphassa (“contact”). Cognate with Lao ສຳຜັດ (sam phat).


ธรรมชาติ

กฎธรรมชาติ


สารละลาย

From สาร (sǎan, “substance”) + ละลาย (lá-laai, “to dissolve”); literally "dissolved substance".


ตาแมว

From ตา (dtaa, “eye”) + แมว (mɛɛo, “cat”); literally "cat's eye".

cat's eye (retroreflective road marker).


ปทานุกรม

From บท (bòt, “chapter, lesson”) + อนุกรม (à-nú-grom, “sequence”).


เตี๊ยม

th-noun

เตี๊ยม • (dtíiam)

โรงเตี๊ยม โรงเตี๊ยม#Thai


อั้งยี่

อั้งยี่ • (âng-yîi)

/ʔaŋ˥˩.jiː˥˩/

From Teochew 紅字 /红字 (ang5 ri7, literally “scarlet letter”); after a Chinese secret society in Siam during the reign of Chulalongkorn (1868–1910).
Compare Lao ອັງຢີ້ (ʼang yī).

bor

1908, กฎหมายลักษณะอาญา, Section 177:
ผู้ใดเปนสมาชิกในสมาคมอันใดที่ปกปิดวิธีการของสมาคมแลเปนสมาคมที่ตั้งขึ้นเพื่อการอันมิชอบด้วยกฎหมาย ท่านว่า มันคือพวกอั้งยี่
pûu dai bpen sà-maa-chík nai sà-maa-kom an dai tîi bpòk-bpìt wí-tii-gaan kɔ̌ɔng sà-maa-kom lɛɛ bpen sà-maa-kom tîi dtâng kʉ̂n pʉ̂ʉa gaan an mí-chɔ̂ɔp-dûuai-gòt-mǎai tân wâa man kʉʉ pûuak âng-yîi
Any person who is a member of any association whose procedure is undisclosed and which is established for an unlawful purpose is said to be a member of a secret society.

1956, ประมวลกฎหมายอาญา, Section 209:
ผู้ใดเป็นสมาชิกของคณะบุคคลซึ่งปกปิดวิธีดำเนินการและมีความมุ่งหมายเพื่อการอันมิชอบด้วยกฎหมาย ผู้นั้นกระทำความผิดฐานเป็นอั้งยี่
pûu dai bpen sà-maa-chík kɔ̌ɔng ká-ná-bùk-kon sʉ̂ng bpòk-bpìt wí-tii dam-nəən gaan lɛ́ mii kwaam-mûng-mǎai pʉ̂ʉa gaan an mí-chɔ̂ɔp-dûuai-gòt-mǎai pûu nán grà-tam kwaam-pìt tǎan bpen âng-yîi
Any person who is a member of an entity whose methods of business are undisclosed and which is intended for an unlawful purpose thereby commits an offence of being a member of a secret society.


อาหารกลางวัน

th-noun

อาหารกลางวัน


ข้าวเย็น

kâao-yen (romanization)
มื้อ (classifier)

From ข้าว (kâao, “rice; food; meal”) + เย็น (yen, “cold; chilled; evening”).

compound

leftover food, especially one having been left cold.


อารมณ์

From Pali arammaṇa (“foundation; support; condition; cause; desire; sense; etc.”). Compare Sanskrit आलम्बन (ālambana), Khmer អារម្មណ៍ (ʼaarɑm), Lao ອາລົມ (ʼā lom).


สงครามกลางเมือง

th-noun

สงครามกลางเมือง • (sǒng-kraam-glaang-mʉʉang)

Compound of สงคราม (sǒng-kraam, “war”) + กลาง (glaang, “in the midst of; in the middle of”) + เมือง (mʉʉang, “country”)


ของขวัญ

th-noun

ของขวัญ • (kɔ̌ɔng-kwǎn) (classifier ชิ้น)

kɔ̌ɔng-kwǎn (romanization)
ชิ้น (classifier)

/kʰɔːŋ˩˩˦.kʰwan˩˩˦/

ของ (kɔ̌ɔng) + ขวัญ (kwǎn)

com

ของ (kɔ̌ɔng) + ขวัญ (kwǎn)


เหตุแห่งสงคราม

th-noun

เหตุแห่งสงคราม • (hèet-hɛ̀ɛng-sǒng-kraam)

/heːt̚˨˩.hɛːŋ˨˩.soŋ˩˩˦.kʰraːm˧/

From เหตุ (hèet, “cause; factor; etc.”) + แห่ง (hɛ̀ng, “belonging to; of; etc.”) + สงคราม (sǒng-kraam, “war”).


สงครามประสาท

From สงคราม (sǒng-kraam, “war”) + ประสาท (bprà-sàat, “nerve”); calque of English war of nerves.


สงครามจิตวิทยา

th-noun

สงครามจิตวิทยา • (sǒng-kraam-jìt-dtà-wít-tá-yaa)

/soŋ˩˩˦.kʰraːm˧.t͡ɕit̚˨˩.ta˨˩.wit̚˦˥.tʰa˦˥.jaː˧/

From สงคราม (sǒng-kraam, “war; warfare”) + จิตวิทยา (jìt-dtà-wít-tá-yaa, “psychology”).

compound

psychological warfare
psychological warfare


อาชญากรสงคราม

th-noun

อาชญากรสงคราม • (àat-yaa-gɔɔn-sǒng-kraam)

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.kɔːn˧.soŋ˩˩˦.kʰraːm˧/

From อาชญากร (àat-yaa-gɔɔn, “criminal; offender”) + สงคราม (sǒng-kraam, “war; warfare”), a calque of English war criminal.


อาชญากรรมสงคราม

th-noun

อาชญากรรมสงคราม • (àat-yaa-gam-sǒng-kraam)

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.kam˧.soŋ˩˩˦.kʰraːm˧/

From อาชญากรรม (àat-yaa-gam, “crime; offence”) + สงคราม (sǒng-kraam, “war; warfare”), a calque of English war crime.


ปัจจุบัน

th-noun

ปัจจุบัน • (bpàt-jù-ban)

From Pali paccuppanna (“what has arisen (just now); existing; present”), from Sanskrit प्रत्युत्पन्न (pratyutpanna, “reproduced, regenerated; prompt, ready; present, existing at present”). Cognate with Khmer បច្ចុប្បន្ន (paccobɑn), Lao ປັດຈຸບັນ (pat chu ban), Burmese ပစ္စုပ္ပန် (paccuppan).

der

प्रत्युत्पन्न

(formal) now; present; these days; these times; this era.


อนาคต

From Pali anāgata (“future”) or Sanskrit अनागत (anāgata, “future”). Cognate with Khmer អនាគត (ʼaʼnaakŭət), Lao ອະນາຄົດ (ʼa nā khot), Shan ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ (ʼǎ nàa kāat), Burmese အနာဂတ် (a.nagat).

cog

Shan ဢၼႃႇၵၢတ်ႈ (ʼǎ nàa kāat)


ผู้กระหายสงคราม

th-noun

ผู้กระหายสงคราม • (pûu-grà-hǎai-sǒng-kraam)

From ผู้ (pûu, “agent noun prefix”) + กระหาย (grà-hǎai, “to crave; to lust; to thirst; to yearn; etc.”) + สงคราม (sǒng-kraam, “war; warfare”).


สงครามตัวแทน

From สงคราม (sǒng-kraam, “war; warfare”) + ตัวแทน (dtuua-tɛɛn, “agent; proxy; representative”).


สงครามเย็น

From สงคราม (sǒng-kraam, “war; warfare”) + เย็น (yen, “cold; cool”).


แบบฟอร์ม

th-noun

แบบฟอร์ม • (bɛ̀ɛp-fɔɔm)

/bɛːp̚˨˩.fɔːm˧/

แบบ (bɛ̀ɛp) + ฟอร์ม (fɔɔm).

com

แบบ (bɛ̀ɛp) + ฟอร์ม (fɔɔm)

(colloquial) form (document to be filled)


การขัดกันแห่งผลประโยชน์

th-noun

การขัดกันแห่งผลประโยชน์ • (gaan-kàt-gan-hɛ̀ng-pǒn-bprà-yòot)

/kaːn˧.kʰat̚˨˩.kan˧.hɛŋ˨˩.pʰon˩˩˦.pra˨˩.joːt̚˨˩/

Calque of English conflict of interest. Same as การขัด (“act of conflicting”) + กัน (gan, “together; with each other”) + แห่ง (hɛ̀ng, “of”) + ผลประโยชน์ (pǒn-bprà-yòot, “benefit; interest”).

com

2017 April 6, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 134, number 40A, page 75:

กฎหมายตามวรรคหนึ่ง...ต้องมีบทบัญญัติเกี่ยวกับการป้องกันการขัดกันแห่งผลประโยชน์

gòt-mǎai dtaam wák nʉ̀ng ... dtɔ̂ng mii bòt-ban-yàt gìao-gàp gaan-bpɔ̂ng-gan gaan-kàt-gan-hɛ̀ng-pǒn-bprà-yòot

The law under paragraph 1 ... must contain provisions relating to the prevention of conflicts of interest.

conflict of interest
conflict of interest

en-การขัดกันแห่งผลประโยชน์-th-noun-roySiLFL


มโน

Borrowed from Pali manas (“heart; mind”).

(elegant, figurative) imagination; thought.


ยิว

คนยิว

ชาวยิว


อาชีพ

aa-chîip (romanization)
อาชีว (alternative)
อาชีวะ (alternative)

/ʔaː˧.t͡ɕʰiːp̚˥˩/

From Pali ājīva (“livelihood; mode of living; living; subsistence”) or Sanskrit आजीव (ājīva, “livelihood”). Cognate with Khmer អាជីព (ʼaaciip), Lao ອາຊີບ (ʼā sīp). Related to ชีพ (chîip), ชีวิต (chii-wít).

cog

Lao ອາຊີບ (ʼā sīp)


โลกธรรม

From Sanskrit लोकधर्म (lokadharma, “worldly condition; worldly matter”).

der

a condition, circumstance, fact, or situation that usually or naturally happens in the world.

(Buddhism) any of the eight worldly conditions, divided into the following four pairs, that humans ought to understand so as to not be affected or influenced by them:


จลาจล

jà-laa-jon (romanization)
จุลาจล (alternative archaic dated obsolete)

From Pali calācala (literally “shaking and unshaking; moving and unmoving; etc”), from cala (“shaking; moving; etc”) + acala (“unshaking; unmoving; etc”); or from Sanskrit चलाचल (calācala, idem), from चल (cala, idem) + अचल (acala, idem); possibly via Old Khmer ចលាចល (calācala, “social unrest; social instability”); equivalent to Thai จล (jol) + อจล. Cognate with Modern Khmer ចលាចល (caʼlaacɑl).

bor

public confusion; public disturbance; public disorder; public unrest.


โรคบิด

th-noun

โรคบิด • (rôok-bìt)

From โรค (rôok, “disease”) + บิด (bìt, “dysentery”).


นครหลวง

th-noun

นครหลวง • (ná-kɔɔn-lǔuang)

/na˦˥.kʰɔːn˧.lua̯ŋ˩˩˦/

From นคร (ná-kɔɔn, “city; city-state; etc”) + หลวง (lǔuang, “great; royal; etc”).


นครรัฐ

th-noun

นครรัฐ • (ná-kɔɔn-rát)

Calque of English city state. Same as นคร (ná-kɔɔn, “city”) + รัฐ (rát, “state”).


จำเลย

th-noun

จำเลย • (jam-ləəi) (classifier คน or ราย)

jam-ləəi (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)

From Old Khmer camley (“answer; reply; response”), from Old Khmer chley, chlœya (“to answer; to reply; to respond; etc”), from which Thai เฉลย (chà-lə̌əi) is derived.

bor

1991 August 27, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-21, archived from the original on 2021-02-09:

มาตรา ๘๓ ทวิ ในกรณีที่จำเลยไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักร ให้ส่งหมายเรียกและคำฟ้องตั้งต้นคดีแก่จำเลย ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของจำเลยนอกราชอาณาจักร

mâat-dtraa · bpɛ̀ɛt-sìp sǎam · tá-wí · nai gɔɔ-rá-nii tîi jam-ləəi mâi mii puum-lam-nao yùu nai râat-chá-aa-naa-jàk · hâi sòng mǎai-rîiak lɛ́ kam-fɔ́ɔng dtâng-dtôn ká-dii gɛ̀ɛ jam-ləəi · nɔɔ · puum-lam-nao rʉ̌ʉ sǎm-nák-tam-gaan-ngaan kɔ̌ɔng jam-ləəi nɔ̂ɔk râat-chá-aa-naa-jàk

Section 83 bis In the event that the defendant has no domicile within the Kingdom, the summons and the plaint instituting the case shall be served upon the defendant at the domicile or office of the defendant outside the Kingdom.

(civil procedure) defendant; defending party.

2019 May 22, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “ขึ้นศาลแล้ว ๕ จำเลยบังคับหญิงไทย ๒๐๐ รายขายบริการทางเพศในเยอรมนี”, in Voice TV Online, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-05-22:

จำเลย ๕ รายในคดีค้ามนุษย์และแสวงหาประโยชน์จากผู้อื่นโดยมิชอบ หญิงไทย ๔ ราย และชายชาวเยอรมัน ๑ ราย ถูกจับกุมเมื่อปีที่แล้ว

jam-ləəi · hâa · raai nai ká-dii káa-má-nút lɛ́ sà-wɛ̌ɛng-hǎa-bprà-yòot jàak pûu ʉ̀ʉn dooi mí chɔ̂ɔp · yǐng tai · sìi · raai · lɛ́ chaai chaao yəə-rá-man · nʉ̀ng · raai · tùuk jàp-gum mʉ̂ʉa bpii tîi lɛ́ɛo

The five accused in the human trafficking and wrongful exploitation of others case, [consisting of] four Thai women and a German man, were arrested last year.

1935 June 5, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-21, archived from the original on 2020-10-04:

มาตรา ๑๗๒ การพิจารณาและสืบพยานในศาลให้ทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลย

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi jèt-sìp sɔ̌ɔng · gaan-pí-jaa-rá-naa lɛ́ sʉ̀ʉp-pá-yaan nai sǎan hâi tam dooi bpə̀ət-pə̌əi dtɔ̀ɔ-nâa jam-ləəi

Section 172 The trial and the taking of evidence in court shall be conducted publicly [and] in the presence of the accused.

มาตรา ๑๘๕ ถ้าศาลเห็นว่า จำเลยมิได้กระทำผิดก็ดี การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดก็ดี คดีขาดอายุความแล้วก็ดี มีเหตุตามกฎหมายที่จำเลยไม่ควรต้องรับโทษก็ดี ให้ศาลยกฟ้องโจทก์ปล่อยจำเลยไป

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp hâa · tâa sǎan hěn wâa · jam-ləəi mí dâai grà-tam pìt gɔ̂ɔ-dii · gaan-grà-tam kɔ̌ɔng jam-ləəi mâi bpen kwaam-pìt gɔ̂ɔ-dii · ká-dii kàat aa-yú-kwaam lɛ́ɛo gɔ̂ɔ-dii · mii hèet dtaam gòt-mǎai tîi jam-ləəi mâi kuuan dtɔ̂ng ráp tôot gɔ̂ɔ-dii · hâi sǎan yók fɔ́ɔng jòot bplɔ̀i jam-ləəi bpai

Section 185 If the court finds that the accused did not commit the offence, the act of the accused does not constitute an offence, the case has already been barred by limitation, [or] there is a legal cause by which the accused ought and needs not to undergo the punishment, the court shall dismiss the charge of the prosecutor and set the accused at liberty.

(criminal procedure) the accused; accused person; accused party.

จำเลยสังคม

defendant of the society
 (referring to a person whom the society unduly accuses of something)

(figurative) person accused unduly or groundlessly; person subject to an undue or groundless accusation.


โจทก์

jòot (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)

From Pali codaka (“crier”); ultimately from Sanskrit चोदक (codaka, idem). Cognate with Khmer ចោទ (caot), ចោទកៈ (caotĕəʼkaʼ), ចោទក៍ (chaôtk៍).

(criminal procedure) prosecutor; prosecuting party.


เฉลย

th-noun

เฉลย • (chà-lə̌əi)

/t͡ɕʰa˨˩.lɤːj˩˩˦/

From Old Khmer chley, chlœya (“to answer; to reply; to respond; etc”). Compare Modern Khmer ឆ្លើយ (chlaəy), extended as ចំឡើយ (cɑmlaəy, “answer; reply; response”), from which Thai จำเลย (jam-ləəi, “defendant”) was derived.

answer or explanation, especially one declared or provided by the asker for a question asked to test someone's knowledge.


นิติกรรม

นิติกรรม • (ní-dtì-gam)

ní-dtì-gam (romanization)
นีติกรรม (alternative archaic dated obsolete)

From นิติ (ní-dtì, “law”) + กรรม (gam, “act”); calque of Japanese 法律行為.

com

มาตรา ๑๔๙ นิติกรรม หมายความว่า การใด ๆ อันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัครมุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลเพื่อจะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือระงับซึ่งสิทธิ

1992, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์:


นีติกรรม

นิติกรรม นิติกรรม#Thai

(law) obsolete spelling of นิติกรรม (ní-dtì-gam)


วัวลืมตีน

From วัว (wuua, “cow; ox”) + ลืม (lʉʉm, “to forget”) + ตีน (dtiin, “foot”); literally "a cow that forgets its own feet".

compound

(idiomatic and derogatory) a person who forgets or denies his background, or changes his attitude or behaviour into an unfavourable or unpleasant one, after acquiring a better status, condition, etc.


งบประมาณ

From งบ (ngóp, “financial amount”) + ประมาณ (bprà-maan, “to estimate”), literally “estimated financial amount”. Compare Lao ງົບປະມານ (ngop pa mān).


วีระกรรม

วีรกรรม วีรกรรม#Thai


ขนุน

th-noun

ขนุน • (kà-nǔn)

→ Lao: ຂະໜຸນ (kha nun), ຂະບຸນ (kha bun)

desc

→ Lü: ᦖᦱᧅᦐᦳᧃ (ṁaakṅun)

→ Lü: ᦖᦱᧅᦐᦳᧃ (ṁaakṅun)

→ Northern Thai: ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᩉ᩠ᨾ᩵ᩣᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᩉ᩠ᨾᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᨷ᩵ᩤᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᨷᩉ᩠ᨶᩩᩁ

Borrowed from Pre-Angkorian Old Khmer ក្នុរ៑ (knur). Cognate with Modern Khmer ខ្នុរ (khnol).


มาม่า

Perhaps clipping of มาม่าซัง (maa-mâa-sang, “mamasan”).


มาม่า

From an instant noodle brand in Thailand, established in 1972.

ดราม่า ดราม่า#Thai

(slang, humorous, mocking the term ดราม่า (draa-mâa)) Alternative form of ดราม่า (draa-mâa)


แม่เล้า

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”) + เล้า (láo, “coop; pen; stable”), literally “mother of the coop”.


มาม่าซัง

th-noun

มาม่าซัง • (maa-mâa-sang) (classifier คน)

maa-mâa-sang (romanization)
คน (classifier)

Borrowed from Japanese ママさん (mama-san). Compare English mamasan.


อาจม

Borrowed from Khmer អាចម (ʼachmô, “faeces”), from Pali ācamana (“sipping of water to rinse the mouth”), ultimately from Sanskrit ācamana (“idem”), thus doublet of อาจมนะ.

der

1321, ลิไท, พญา, “นรกภูมิ์”, in ไตรภูมิพระร่วง, กรุงเทพฯ: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1912, page 29:

ตกลงมาในน้ำนั้นบัดเดี๋ยวใจไส้ ตนเขาก็เปื่อยแหลก...ดังก้อนอาจมซึ่งตกลงในน้ำ...

dtòk long maa nai náam nán bàt-dǐao-jai sâi · dton kǎo gɔ̂ bpʉ̀ai lɛ̀ɛk ... dang gɔ̂ɔn aa-jom sʉ̂ng dtòk long nai náam ...

As soon as [he] fell into that river, his body would break asunder... like a lump of faeces that drops into water...

1643, “พระอายการเบดเสรจ”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง เล่ม ๒, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1938, page 207:

อนึ่ง ถ่ายอาจมรดเข้าในนาท่าน ให้ไหม ๔๐๐๐ ถ้าถ่ายอาจมรดเข้าท่านในพ้อมในเสวียน ให้ไหม ๑๗๐๐๐๐

à-nʉ̀ng · tàai aa-jom rót kâo nai naa tâan · hâi mǎi · sìi pan · tâa tàai aa-jom rót kâo tâan nai pɔ́ɔm nai sà-wǐian · hâi mǎi · sɛ̌ɛn jèt mʉ̀ʉn

In addition, [he who] excretes faeces upon rice in another's paddy shall be fined 4,000. If excreting faeces upon another's rice in a phom [or] in a sawian, [he] shall be fined 170,000.

(elegant, somewhat archaic) faeces, especially of a human being.


ตะขาบ

th-noun

ตะขาบ • (dtà-kàap)

dtà-kàap (romanization)
จระขาบ (alternative)
จะขาบ (alternative)

(zoology) centipede: any of the arthropods constituting the class Chilopoda.

(zoology) (นก~) roller: any of the birds of the family Coraciidae.

centipede-like banner used for religious purposes.

section of bamboo, as one traditionally used as a percussion instrument by a Likay musical band or to produce sound for driving out bats or other winged animals.


งานแต่งงาน

/ŋaːn˧.tɛːŋ˨˩.ŋaːn˧/


บ่าว

บ่าว • (bàao)

From Proto-Tai *ɓaːwᴮ (“unmarried man”). Cognate with Lao ບ່າວ (bāo), Northern Thai ᨷ᩵ᩤ᩠ᩅ, Lü ᦢᦱᧁᧈ (ḃaaw¹), Tai Dam ꪚ꪿ꪱꪫ, Shan မၢဝ်ႇ (màao) or ဝၢဝ်ႇ (wàao), Ahom 𑜉𑜨𑜧 (mow) or 𑜉𑜨𑜧𑜈𑜫 (moww), Zhuang mbauq, Tày báo.

cog

Lü ᦢᦱᧁᧈ (ḃaaw¹)

สายาบววบ่าวเกลี้ย จักมา สาวส่งงอย่ามาวนน สู่น้อง

sǎa-yaa buua bàao glîia · jàk maa · sǎao sàng yàa maa wan · sùu nɔ́ɔng

Her beloved man is about to come. That girl has instructed him: "If you come to me, don't come in the daytime".


เลื่อน

th-noun

เลื่อน • (lʉ̂ʉan)

desc

→ Lao: ເລື່ອນ (lư̄an)

→ Lao: ເລື່ອນ (lư̄an)

→ Shan: လိူၼ်ႈ (lōen)


หน้าผา

th-noun

หน้าผา • (nâa-pǎa)

/naː˥˩.pʰaː˩˩˦/


แคล

แคล • (kɛɛl)

แคลคูลัส แคลคูลัส#Thai

แคลอรี แคลอรี#Thai


แคลเซียม

แคลเซียม • (kɛɛl-sîiam)


ฮีเลียม

hii-lîiam (romanization)
ฮีเลี่ยม (alternative nonstandard)


ลิเทียม

ลิเทียม • (lí-tîiam)

lí-tîiam (romanization)
ลิเที่ยม (alternative nonstandard)
ลิเธียม (alternative nonstandard)
ลิเธี่ยม (alternative nonstandard)


ลิเธียม

ลิเธียม • (lí-tîiam)

ลิเทียม ลิเทียม#Thai

nonstandard spelling of ลิเทียม (lí-tîiam)


เบริลเลียม

th:เบริลเลียม


โบรอน

โบรอน • (boo-rɔ̂n)


คาร์บอน

คาร์บอน • (kaa-bɔ̂n)


แมกนีเซียม

แมกนีเซียม • (mɛ́k-nii-sîiam)

th:แมกนีเซียม


แม็กนีเซียม

แม็กนีเซียม • (mɛ́k-nii-sîiam)

แมกนีเซียม แมกนีเซียม#Thai

nonstandard form of แมกนีเซียม (mɛ́k-nii-sîiam)


อลูมิเนียม

อะลูมิเนียม อะลูมิเนียม#Thai

nonstandard spelling of อะลูมิเนียม (à-luu-mí-niiam)


ซิลิคอน

ซิลิคอน • (sí-lí-kɔ̂n)

sí-lí-kɔ̂n (romanization)
ซิลิกอน (alternative)


ฟอสฟอรัส

ฟอสฟอรัส • (fɔ́ɔs-fɔɔ-rás)


กำมะถัน

กำมะถัน • (gam-má-tǎn)

Compare Tamil கந்தகம் (kantakam), Sinhalese ගෙන්දගම් (gendagam), all from Sanskrit गन्धक (gandhaka).


ซัลเฟอร์

ซัลเฟอร์ • (sal-fə̂ə)

กำมะถัน กำมะถัน#Thai


คลอรีน

คลอรีน • (klɔɔ-riin)


อาร์กอน

อาร์กอน • (aa-gɔ̂n)

/ʔaː˧.kɔn˥˩/


โพแทสเซียม

โพแทสเซียม • (poo-tɛ́ɛs-sîiam)

poo-tɛ́ɛs-sîiam (romanization)
โปแตสเซียม (alternative nonstandard)


สแกนเดียม

สแกนเดียม • (sà-gɛɛn-dîiam)


ไทเทเนียม

tai-tee-nîiam (romanization)
ไททาเนียม (alternative nonstandard)


ไททาเนียม

ไทเทเนียม ไทเทเนียม#Thai

nonstandard spelling of ไทเทเนียม (tai-tee-nîiam)


วาเนเดียม

waa-nee-dîiam (romanization)
วานาเดียม (alternative nonstandard)


วานาเดียม

วาเนเดียม วาเนเดียม#Thai

nonstandard spelling of วาเนเดียม (waa-nee-dîiam)


แมงกานีส

mɛɛng-gaa-níis (romanization)
แม็งกานีส (alternative nonstandard)
แมงกานิส (alternative nonstandard)


โคบอลต์

โคบอลต์ • (koo-bɔ́l)


นิกเกิล

นิกเกิล • (ník-gə̂əl)


สังกะสี

สังกะสี • (sǎng-gà-sǐi)

sǎng-gà-sǐi (romanization)
สังกระสี (alternative obsolete)

/saŋ˩˩˦.ka˨˩.siː˩˩˦/

Possibly from the mistranscription of French zinc (“zinc”) [zɛ̃ɡ] or zingage (“galvanization”) [zɛ̃.ɡaʒ]. Cognate with Khmer ស័ង្កសី (sangkaʼsəy), Lao ສັງກະສີ (sang ka sī).

corrugated galvanised iron used to roof.


ซิงก์

ซิงก์ • (síng)


ซิงก์

ซิงก์ • (síng)


แกลเลียม

แกลเลียม • (gɛɛl-lîiam)


เจอร์เมเนียม

เจอร์เมเนียม • (jəə-mee-nîiam)


สารหนู

สารหนู • (sǎan-nǔu)

/saːn˩˩˦.nuː˩˩˦/

From สาร (sǎan, “substance”) + หนู (nǔu, “rat”); literally "rat substance".


อาร์เซนิก

th-noun

อาร์เซนิก • (aa-see-nìk)


คริปทอน

คริปทอน • (kríp-tɔ̂n)


สตรอนเชียม

สตรอนเชียม • (sà-dtrɔn-chîiam)


อิตเทรียม

อิตเทรียม • (ìt-trîiam)


เซอร์โคเนียม

เซอร์โคเนียม • (səə-koo-nîiam)


แพลเลเดียม

แพลเลเดียม • (pɛɛl-lee-dîiam)


พาลาเดียม

แพลเลเดียม แพลเลเดียม#Thai

nonstandard form of แพลเลเดียม (pɛɛl-lee-dîiam)


ขยะ

ขยะ • (kà-yà)

From Pali khaya. Compare Sanskrit क्षय (kṣaya).


แคดเมียม

แคดเมียม • (kɛ́t-mîiam)


อินเดียม

อินเดียม • (in-dîiam)


ซีนอน

ซีนอน • (sii-nɔ̂n)


แบเรียม

แบเรียม • (bɛɛ-rîiam)


แลนทานัม

แลนทานัม • (lɛɛn-taa-nâm)


ซาแมเรียม

ซาแมเรียม • (saa-mɛɛ-rîiam)


แกโดลิเนียม

แกโดลิเนียม • (gɛɛ-doo-lí-nîiam)


เทอร์เบียม

เทอร์เบียม • (təə-bîiam)


ดิสโพรเซียม

ดิสโพรเซียม • (dís-proo-sîiam)


เออร์เบียม

เออร์เบียม • (əə-bîiam)

/ʔɤː˧.bia̯m˥˩/


อิตเทอร์เบียม

อิตเทอร์เบียม • (ìt-təə-bîiam)

/ʔit̚˨˩.tʰɤː˧.bia̯m˥˩/


ลูทีเทียม

ลูทีเชียม ลูทีเชียม#Thai

nonstandard form of ลูทีเชียม (luu-tii-chîiam)


แฮฟเนียม

แฮฟเนียม • (hɛ́ɛf-nîiam)


แทนทาลัม

แทนทาลัม • (tɛɛn-taa-lâm)


ออสเมียม

ออสเมียม • (ɔ́ɔs-mîiam)

/ʔɔːs˦˥.mia̯m˥˩/


อิริเดียม

อิริเดียม • (ì-rí-dîiam)


แพลทินัม

แพลทินัม • (plɛɛ-tí-nâm)


แทลเลียม

แทลเลียม • (tɛɛl-lîiam)


ตะกั่ว

ตะกั่ว • (dtà-gùua)

dtà-gùua (romanization)
ตกั่ว (alternative)

Clipping of ตะกั่วป่า that was corrupted from "ตะโกลา", a city in Srivijaya empire, which its name was in turn borrowed from Tamil தக்கோலம் (takkōlam).


บิสมัท

บิสมัท • (bís-mát)


พอโลเนียม

พอโลเนียม • (pɔɔ-loo-nîiam)


แอสทาทีน

แอสทาทีน • (ɛ́ɛs-taa-tiin)

/ʔɛːs˦˥.tʰaː˧.tʰiːn˧/


เรดอน

เรดอน • (ree-dɔ̂n)


แฟรนเซียม

แฟรนเซียม • (frɛn-sîiam)


แอกทิเนียม

แอกทิเนียม • (ɛ́k-tí-nîiam)

/ʔɛk̚˦˥.tʰi˦˥.nia̯m˥˩/


ทอเรียม

ทอเรียม • (tɔɔ-rîiam)


โพรแทกทิเนียม

โพรแทกทิเนียม • (proo-tɛ́k-tí-nîiam)


อะเมริเซียม

อะเมริเซียม • (à-mee-rí-sîiam)


เบอร์คีเลียม

เบอร์คีเลียม • (bəə-kii-lîiam)


แคลิฟอร์เนียม

แคลิฟอร์เนียม • (kɛɛ-lí-fɔɔ-nîiam)


เฟอร์เมียม

เฟอร์เมียม • (fəə-mîiam)


ลอว์เรนเซียม

ลอว์เรนเซียม • (lɔɔ-ren-sîiam)


รัทเทอร์ฟอร์เดียม

รัทเทอร์ฟอร์เดียม • (rát-tə̂ə-fɔɔ-dîiam)

/rat̚˦˥.tʰɤː˥˩.fɔː˧.dia̯m˥˩/


ดุบเนียม

ดุบเนียม • (dúp-nîiam)


ซีบอร์เกียม

ซีบอร์เกียม • (sii-bɔɔ-gîiam)


โบห์เรียม

โบห์เรียม • (boo-rîiam)


ฮัสเซียม

ฮัสเซียม • (hás-sîiam)


ไมต์เนเรียม

ไมต์เนเรียม • (mái-nee-rîiam)


ดาร์มสตัดเทียม

ดาร์มสตัดเทียม • (daam-sà-dtát-tîiam)


เรินต์เกเนียม

เรินต์เกเนียม • (rəən-gee-nîiam)


โคเปอร์นิเซียม

โคเปอร์นิเซียม • (koo-bpəə-ní-sîiam)


ลิเวอร์มอเรียม

ลิเวอร์มอเรียม • (lí-wə̂ə-mɔɔ-rîiam)


ไม้เอก

ไม้เอก • (mái-èek)

/maːj˦˥.ʔeːk̚˨˩/

(linguistics) "mai ek", Thai first tone marker, low tone marker ◌่


ไม้ตรี

ไม้ ตรี (canonical)
mái-dtrii (romanization)

ไมตรี ไมตรี#Thai


โพรโทแอกทิเนียม

โพรโทแอกทิเนียม • (proo-too-ɛ́k-tí-nîiam)


แก้วตาโบ๋

แก้วตาโบ๋ • (gɛ̂ɛo-dtaa-bǒo)

/kɛːw˥˩.taː˧.boː˩˩˦/

แก้วตา (gɛ̂ɛo-dtaa, “eyeball”) + โบ๋ (bǒo, “holed; pitted; sunken; etc”).

com

a snack in the form of fried dough that looks like an eye without the eyeball, usually eaten as an accompaniment for soy milk.


หิ่งห้อย

th-noun

หิ่งห้อย • (hìng-hɔ̂i)

Uncertain. Compare Shan ႁိင်ႇႁွႆႈ (hìng hāui); Mandarin 螢火 /萤火 (yínghuǒ); Lao ຫິ່ງຫ້ອຍ (hing hǭi), ຫິ່ງຫ້ອຽ (hing hǭi), Tày hinh hỏi.

หิ่งห้อยถือกำเนิดในจีนและญี่ปุ่นซึ่งมีผู้มาขอให้ข้าพเจ้าจารึกข้อคิดให้เสมอบนแผ่นพัดและผืนไหม

2011, รพินทรนาถ ฐากูร, หิ่งห้อย, ผีเสื้อ, →ISBN, page 17:

Fireflies had their origin in China and Japan where thoughts were very often claimed from me in my handwriting on fans and pieces of silk.

hìng-hɔ̂i tʉ̌ʉ-gam-nə̂ət nai jiin lɛ́ yîi-bpùn sʉ̂ng mii pûu maa kɔ̌ɔ-hâi kâa-pá-jâao jaa-rʉ́k kɔ̂ɔ-kít hâi sà-mə̌ə bon pɛ̀n pát lɛ́ pʉ̌ʉn mǎi

2008, ประกาศิต ศิริวนา, "หิ่งห้อยน้อย", in รวมบทกวีนิพนธ์จากหมออนามัย หิ่งห้อย: ร้อยเรียงจากใจคนทํางานเพื่อสุขภาพของชาวชนบทไทย, โครงการวารสารหมออนามัย, page 7:
ฉันอยากเห็นเธอเป็นหิ่งห้อยตัวนั้น ผู้เชื่อมั่นในแสงตนทุกหนแห่ง แต่เวลาเปลี่ยนไปเธอเปลี่ยนแปลง เป็นแมลงปีกแข็งธรรมดา
chǎn yàak hěn təə bpen hìng-hɔ̂i dtuua nán · pûu chʉ̂ʉa-mân nai sɛ̌ɛng dton túk hǒn-hɛ̀ng · dtɛ̀ɛ wlao bplìian bpai təə bplìian-bplɛɛng · bpen má-lɛɛng-bpìik-kɛ̌ng tam-má-daa
I had always wanted you to be like that firefly, who confided in its own light wherever it flew. But as time went by, you just changed — changed into an ordinary beetle.

หิ่งห้อยนับร้อยนับพัน ส่องแสงระยิบระยับกัน สว่างไสวไปทั้งต้นลำพู

2003, ประภาส ชลศรานนท์, นิทานหิ่งห้อย:

Fireflies as many as hundreds or thousands emit glittering lights, illuminating the entire mangrove apple tree.

hìng-hɔ̂i náp rɔ́ɔi náp pan · sɔ̀ng sɛ̌ɛng rá-yíp-rá-yáp gan · sà-wàang-sà-wǎi bpai táng dtôn lam-puu

โคลงโลกนิติ:
อย่าหมิ่นของเล็กนั้น สี่สถาน เล็กพริกพระกุมาร จีดจ้อย งูเล็กเท่าสายพาน พิษยิ่ง ไฟเล็กเท่าหิ่งห้อย อย่าได้ดูแคลน
yàa mìn kɔ̌ɔng lék nán · sìi sà-tǎan · lék prík prá-gù-maan · jìit jɔ̂i · nguu lék tâo sǎai-paan · pĺt yîng · fai lék tâo hìng-hɔ̂i · yàa dâai duu-klɛɛn
There are four types of little things that should not be belittled: a small pepper; a little child; a venomous serpent, though as tiny as a serpentine belt; and a light, though as tiny as a firefly. Belittle them not.


ก่อการร้าย

ก่อการร้าย • (gɔ̀ɔ-gaan-ráai)

From ก่อ (gɔ̀ɔ, “to cause”) + การ (gaan, “act; action; activity”) + ร้าย (ráai, “bad; ill; wicked; evil”).

com

2017 March 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-27:

การกระทำในการเดินขบวน ชุมนุม ประท้วง โต้แย้ง หรือเคลื่อนไหว เพื่อเรียกร้องให้รัฐช่วยเหลือหรือให้ได้รับความเป็นธรรมอันเป็นการใช้เสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ ไม่เป็นการกระทำความผิดฐานก่อการร้าย

gaan-grà-tam nai gaan-dəən-kà-buuan · chum-num · bprà-túuang · dtôo-yɛ́ɛng · rʉ̌ʉ klʉ̂ʉan-wǎi · pʉ̂ʉa rîiak-rɔ́ɔng hâi rát chûai-lʉ̌ʉa rʉ̌ʉ hâi dâai ráp kwaam-bpen-tam an bpen gaan-chái sěe-rii-pâap dtaam rát-tà-tam-má-nuun · mâi bpen gaan-grà-tam kwaam-pìt tǎan gɔ̀ɔ-gaan-ráai

Acts [done] in a demonstration, rally, protest, contest, or movement [held] for demanding the State to provide assistance or for seeking justice, which is the exercise of liberties under the Constitution, do not constitute the commission of offences of terrorism.

มาตรา ๑๓๕/๑ ผู้ใดกระทำการอันเป็นความผิดอาญาดังต่อไปนี้ (๑) ใช้กำลังประทุษร้ายหรือกระทำการใดอันก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิตหรืออันตรายอย่างร้ายแรงต่อร่างกายหรือเสรีภาพของบุคคลใด ๆ (๒) กระทำการใดอันก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงแก่ระบบการขนส่งสาธารณะ ระบบโทรคมนาคม หรือโครงสร้างพื้นฐานอันเป็นประโยชน์สาธารณะ (๓) กระทำการใดอันก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทรัพย์สินของรัฐหนึ่งรัฐใด หรือของบุคคลใด หรือต่อสิ่งแวดล้อม อันก่อให้เกิดหรือน่าจะก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจอย่างสำคัญ ถ้าการกระทำนั้นได้กระทำโดยมีความมุ่งหมายเพื่อขู่เข็ญหรือบังคับรัฐบาลไทย รัฐบาลต่างประเทศ หรือองค์การระหว่างประเทศ ให้กระทำหรือไม่กระทำการใดอันจะก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรง หรือเพื่อสร้างความปั่นป่วนโดยให้เกิดความหวาดกลัวในหมู่ประชาชน ผู้นั้นกระทำความผิดฐานก่อการร้าย ต้องระวางโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่สามปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่หกหมื่นบาทถึงหนึ่งล้านบาท

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi sǎam-sìp hâa / nʉ̀ng · pûu dai grà-tam gaan an bpen kwaam-pìt-aa-yaa dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi · (nʉ̀ng) · chái gam-lang bprà-tút-sà-ráai rʉ̌ʉ grà-tam gaan dai an gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət an-dtà-raai dtɔ̀ɔ chii-wít rʉ̌ʉ an-dtà-raai yàang ráai-rɛɛng dtɔ̀ɔ râang-gaai rʉ̌ʉ sěe-rii-pâap kɔ̌ɔng bùk-kon dai dai · (sɔ̌ɔng) · grà-tam gaan dai an gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət kwaam-sǐia-hǎai yàang ráai-rɛɛng gɛ̀ɛ rá-bòp gaan-kǒn-sòng sǎa-taa-rá-ná · rá-bòp too-rá-ká-má-naa-kom · rʉ̌ʉ kroong-sâang-pʉ́ʉn-tǎan an bpen bprà-yòot-sǎa-taa-rá-ná · (sǎam) · grà-tam gaan dai an gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət kwaam-sǐia-hǎai gɛ̀ɛ sáp-sǐn kɔ̌ɔng rát nʉ̀ng rát dai · rʉ̌ʉ kɔ̌ɔng bùk-kon dai · rʉ̌ʉ dtɔ̀ɔ sìng-wɛ̂ɛt-lɔ́ɔm · an gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət rʉ̌ʉ nâa jà gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət kwaam-sǐia-hǎai taang sèet-tà-gìt yàang sǎm-kan · tâa gaan-grà-tam nán dâai grà-tam dooi mii kwaam-mûng-mǎai pʉ̂ʉa kùu-kěn rʉ̌ʉ bang-káp rát-tà-baan tai · rát-tà-baan dtàang-bprà-têet · rʉ̌ʉ ong-gaan-rá-wàang-bprà-têet · hâi grà-tam rʉ̌ʉ mâi grà-tam gaan dai an jà gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət kwaam-sǐia-hǎai yàang ráai-rɛɛng · rʉ̌ʉ pʉ̂ʉa sâang kwaam-bpàn-bpùuan dooi hâi gə̀ət kwaam-wàat-gluua nai mùu bprà-chaa-chon · pûu nán grà-tam kwaam-pìt tǎan gɔ̀ɔ-gaan-ráai · dtɔ̂ng rá-waang-tôot bprà-hǎan-chii-wít · jam-kúk dtà-lɔ̀ɔt chii-wít · rʉ̌ʉ jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii · lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ hòk mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng nʉ̀ng láan bàat

Section 135/1 [When] anyone commits [any of] the following criminal acts: (1)  exercising forcible violence or carrying out whatever act which brings about harm to the life or serious harm to the body or liberty of any person; (2)  carrying out whatever act which brings about serious damage to a public transport system, telecommunication system, or infrastructure of public interest; (3)  carrying out whatever act which brings about damage to property of any particular state or of any person or to the environment in such a manner bringing or likely to bring about considerable economic damage; if such act is committed for the purpose of threatening or compelling the Thai government, a foreign government, or an international organisation so as to make it do or refrain from doing any act in a manner that would bring about serious damage, or for causing turbulence by creating terror amongst the general people; that one commits an offence of terrorism and shall be liable to death, imprisonment for life, or imprisonment from three years to twenty years, and a fine from sixty thousand baht to one million baht.


การโกหก

โกหก โกหก#Thai


คฤสตศักราช

th-noun

คฤสตศักราช • (krít-sàk-gà-ràat)

ขอพระราชทานกราบบังคมทูลพระกรุณามาแต่ ณ วันพฤหัสบดี แรม ๘ ค่ำ เดือน ๒ ปีวอก ฉศก ศักราช ๑๒๔๖ ตรงวันที่ ๘ เดือนเยนนุอารี คฤสตศักราช ๑๘๘๕ ๚

kɔ̌ɔ prá-râat-chá-taan gràap-bang-kom-tuun prá-gà-rú-naa maa dtɛ̀ɛ ná wan-prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-dii rɛɛm bpɛ̀ɛt kâm dʉʉan-yîi bpii-wɔ̂ɔk chɔ̂ɔ-sòk sàk-gà-ràat pan sɔ̌ɔng rɔ́ɔi sìi-sìp hòk dtrong wan tîi bpɛ̀ɛt dʉʉan yeen-nú-aa-rîi krít-sàk-gà-ràat pan bpɛ̀ɛt rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp hâa

We beg your permission to inform you of this on Thursday, the 8th day of the waning moon of the second month of the year 1246, corresponding to the 8th day of January, 1885 Christian Era.

คริสต์ศักราช คริสต์ศักราช#Thai

archaic spelling of คริสต์ศักราช (krít-sàk-gà-ràat)


มรณภาพ

มรณภาพ • (mɔɔ-rá-ná-pâap)

From มรณ (mron, “death”) + ภาพ (pâap, “condition; emotion; manner; state”); literally "condition of death".


มรณกรรม

th-noun

มรณกรรม • (mɔɔ-rá-ná-gam)

From Sanskrit मरण (maraṇa, “death”) + कर्म (karma, “act; activity; action”); literally "action of death" or "act of dying".


รายการ

รายการ • (raai-gaan) (classifier รายการ)

raai-gaan (romanization)
รายการ (classifier)

รายการสินค้า

รายการอาหาร

รายการที่สอง

รายการโทรทัศน์

ไม่สามารถทำรายการได้


นาก

From Proto-Tai *naːkᴰ (“otter”). Cognate with Lao ນາກ (nāk), Ahom 𑜃𑜀𑜫 (nak), Tai Dam ꪙꪱꪀ, Tày nạc, Zhuang nag (as in duznag). Compare Proto-Hlai *hnaːk (“otter”), Proto-Austronesian *Sanaq (“otter”) (whence Paiwan sanaq, Kavalan sani).


นาก

นาก • (nâak)

rose gold, the pink alloy mixed of gold, silver and copper.


กะลา

Compare Malay and Indonesian kelapa (“coconut”).


กบในกะลา

gòp-nai-gà-laa (romanization)
กบในกะลาครอบ (alternative)

กบ (gòp) + ใน (nai) + กะลา (gà-laa). Literally: a frog in a coconut shell. Compare Malay katak di bawah tempurung, Chinese 井底之蛙 (jǐngdǐzhīwā).

(idiomatic) an ignorant or unknowledgeable person, one of very limited outlook (narrow-minded) and experience


ปุ่ม

ปุ่ม • (bpùm)


ปราณี

From Sanskrit प्राणि (prāṇi, “living being”, literally “one that breathes; breathing one”). Compare Pali pāṇī.


ลุง

From Proto-Tai *luŋᴬ (“parent's older brother”). Cognate with Lao ລຸງ (lung), Lü ᦟᦳᧂ (lung), Shan လုင်း (lúng), Tai Nüa ᥘᥧᥒᥰ (lüng), Zhuang lungz, Nong Zhuang lungz, Saek ลุ๊ง.

inh

1943, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์, บรรพ ๖:
มาตรา ๑๖๒๙ ทายาทโดยธรรมมีหกลำดับเท่านั้น...ดังต่อไปนี้...ลุงป้าน้าอา
mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hòk-rɔ́ɔi yîi-sìp gâao · taa-yâat-dooi-tam mii hòk lam-dàp tâo-nán ... dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi ... lung bpâa náa aa
Section 1629 Statutory heirs are of six degrees only... as follows... parent's older brothers, parent's older sisters, parent's younger brothers, and parent's younger sisters.

uncle: older brother of one's father or mother.

a familiar title or term of address for any elderly man.

(sometimes derogatory, offensive) a title or term of address for any man.

(slang, sometimes derogatory) person who acts like an elderly man, such as one who loves flirting with young girls.


ตรา

From Old Khmer ត្រា (trā), តរា (tarā), ត្រ (tra). Cognate with Khmer ត្រា (traa), Lao ຕາ (tā).

decorated mark or symbol for representing person, organization, or as insignia, trademark etc.


ธนบัตร

tá-ná-bàt (romanization)
ใบ (classifier)

From Sanskrit धनपत्र (dhanapatra, “currency note”). Same as ธน (ton) + บัตร (bàt).

der

ธนบัตรเป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย

tá-ná-bàt bpen ngən tîi cham-rá nîi dâai dtaam gòt-mǎai


เหรียญ

th-noun

เหรียญ • (rǐian) (classifier เหรียญ or อัน)

rǐian (romanization)
เหรียญ (classifier)
อัน (classifier)

Semi-learned borrowing from Portuguese real (“former currency of Portugal”) with adaptation to be similar with Pali hirañña. Cognate with Malay riyal and Khmer រៀល (riəl). Doublet of เรียล (riial).


มัสตาร์ด

th-noun

มัสตาร์ด • (más-dtàat)


แบต

แบต • (bɛ̀t)

แบตหมด


หยด

หยดน้ำ


อินฟาเรด

อินฟราเรด อินฟราเรด#Thai


กระลาโหม

กลาโหม กลาโหม#Thai


กะลาโหม

กลาโหม กลาโหม#Thai


องค์ประชุม

องค์ (ong, “body; organ”) + ประชุม (bprà-chum, “meeting”).


องค์คณะ

th-noun

องค์คณะ • (ong-ká-ná)

/ʔoŋ˧.kʰa˦˥.naʔ˦˥/

องค์ (ong, “body; organ”) + คณะ (ká-ná, “body; group”).

com

(law, of a court, tribunal, etc) quorum.


มัตสยา

th-noun

มัตสยา • (mát-sà-yǎa)

มัจฉา มัจฉา#Thai


หน่วยอภิบาล

หน่วยอภิบาล • (nùai-à-pí-baan)

From หน่วย (nùai, “unit”) + อภิบาล (à-pí-baan, literally “great care; higher care; etc.”), a calque of English intensive care unit.


ตุ่มมังกร

th-noun

ตุ่มมังกร • (dtùm-mang-gɔɔn)

From ตุ่ม (dtùm, “jar”) + มังกร (mang-gɔɔn, “dragon”); literally "dragon jar".

compound

(slang, derogatory, offensive) obese female.


เชลย

/t͡ɕʰa˦˥.lɤːj˧/

From Old Khmer ជ្លេយ៑ (jley, “one who is carried off: transportee, deportee; captive; etc”), which was probably derived from Western Cham [script needed] (jalơy); or from Old Mon jlūy (“one carried off during military operations”). Cognate with Modern Khmer ឈ្លើយ (chləəy, “captive”), Lao ຊະເລີຍ (sa lœ̄i, “captive”).

bor

(archaic) person removed from his land to another after a war: transportee, deportee, etc.

person captured or held, especially by the opponent or enemy: captive, hostage, etc.


แปรงสีฟัน

th-noun

แปรงสีฟัน • (bprɛɛng-sǐi-fan) (classifier อัน)

bprɛɛng-sǐi-fan (romanization)
อัน (classifier)


แปรง

แปรง • (bprɛɛng)

Compare Khmer ប្រែង (praeng, “bristle (of a boar)”). Possibly related to แผง (pɛ̌ɛng).


วัตต์

th-noun

วัตต์ • (wàt)

From English watt, from the name of James Watt.


เอว

From Proto-Tai *ˀjeːwᴬ (“waist”), from Middle Chinese 腰 (MC 'jiew, “waist”).
Cognate with Northern Thai ᩋᩯ᩠ᩅ, Lao ແອວ (ʼǣu), Tai Dam ꪵꪮꪫ, Shan ဢႅဝ် (ʼěao), Zhuang yiu (dialectal).
Possibly related to เอี้ยว (îao, “to twist, to bend (one's body)”).


น้ำตา

From น้ำ (náam, “liquid; water”) + ตา (dtaa, “eye”); literally "eye water".

compound

ลิลิตพระลอ:
เสียงโหยเสียงไห้มี่ เรือนหลวง ขุนหมื่นมนตรีปวง ป่วยซ้ำ เรือนราษฎร์ร่ำตีทรวง ทุกข์ทั่ว กันนา เมืองจะเย็นเป็นน้ำ ย่อมน้ำตาครวญ
sǐiang hǒoi sǐiang hâi mîi · rʉʉan-lŭuang · kŭn mʉ̀ʉn mon-dtrii bpuuang · bpùuai sám · rʉʉan râat râm dtii suuang · túk tûa · gan naa · mʉʉang jà yen bpen náam · yɔ̂m náam-dtaa kruuan
The sound of crying is dominating the royal abode. All the ministers and public officers are, too, being stricken with deep grief. Each of the private citizens is also weeping and wailing. Soon the city will surely be inundated by tears of sorrow.

ภุชงค์ วงศ์กัณหา, รักคือ...:
คือน้ำผึ้งคือน้ำตาคือยาพิษ คือหยาดน้ำอมฤตอันชื่นชุ่ม คือเกสรดอกไม้คือไฟรุม คือความกลุ้มคือความฝันนั่นแหละรัก
kʉʉ náam-pʉ̂ng kʉʉ náam-dtaa kʉʉ yaa-pít · kʉʉ yàat náam am-má-rít an chʉ̂ʉn chûm · kʉʉ gee-sɔ̌ɔn dɔ̀ɔk-máai kʉʉ fai rum · kʉʉ kwaam-glûm kʉʉ kwaam-fǎn nân lɛ̀ rák
A drip of honey, a drop of tear, a sip of poison, a merry taste of nectar, a flower stalk, a burning flame, an experience of depression, a fanciful dream — that's what love is.

สุจิตต์ วงษ์เทศ, ปากกับใจ:
เมื่อรักกันไม่ได้ก็ไม่รัก ไม่เห็นจักเกรงการสถานไหน ไม่รักกูกูก็จักไม่รักใคร เอ๊ะน้ำตากูไหลทำไมฤๅ
mʉ̂ʉa rák gan mâi dâai gɔ̂ɔ mâi rák · mâi hěn jàk greeng gaan sà-tǎan nǎi · mâi rák guu guu gɔ̂ɔ jàk mâi rák krai · é náam-dtaa guu lǎi tam-mai rʉʉ
When you can't love me, I just won't love you. Why should I care for anyone or anything? No one loves me, then I love nobody. But, eh, why am I shedding tears?

1965, ชาลี อินทรวิจิตร, หยาดเพชร:
แม้ยามเพชรหยาดจากฟ้า ร่วงลงมาฟ้าคงไหวหวั่น ดวงดาวก็พลอยเศร้าโศกศัลย์ มิอาจกลั้นน้ำตาอาลัย
mɛ́ɛ yaam pét yàat jàak fáa · rûuang long maa fáa kong wǎi-wàn · duuang-daao gɔ̂ɔ plɔɔi sâo sòok-sǎn · mí àat glân náam-dtaa aa-lai
When you Diamond drops from the sky, the entire heaven would be shaken and too the stars would fall deep in grief, finding themselves unable to hold back tears of torment.

เจ็บปวดรวดร้าวเกินจะเอ่ยคำ สุดคลายความช้ำน้ำตาของแม่ ไม่มีเหลือฝัน แต่ใจมุ่งหวัง

jèp-bpùuat-rûuat-ráao gəən jà ə̀əi kam · sùt klaai kwaam-chám náam-dtaa kɔ̌ɔng mɛ̂ɛ · mâi mii lʉ̌ʉa fǎn · dtɛ̀ɛ jai mûng-wǎng

No words describe a mother's tears. No words can heal a broken heart. A dream is gone, but where there's hope.

tear: drop of secreted fluid from an eye.

anything resembling or suggesting a tear, as a drop of melted wax from a candle.


หอสมุด

th-noun

หอสมุด • (hɔ̌ɔ-sà-mùt)

/hɔː˩˩˦.sa˨˩.mut̚˨˩/

From หอ (hɔ̌ɔ, “hall; tower; etc”) + สมุด (sà-mùt, “book”).


ครีม

(colloquial) any creamy substance, as lotion.


ครีมเทียม

ครีม (kriim, “cream”) + เทียม (tiiam, “artificial, fake”)


เขียง

th-noun

เขียง • (kǐiang)

From Proto-Tai *χiəŋᴬ (“chopping board”).
Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᨿᨦ; Lao ຂຽງ (khīang); Khün ᨡ᩠ᨿᨦ; Lü ᦵᦃᧂ (ẋeng); Shan ၶဵင် (khǎeng); Tai Nüa ᥑᥥᥒᥴ (xéng); Zhuang heng, geng (dialectal) and giengz (kʰiːŋ²) (dialectal).

2022 January 19, “ตรวจเขียงหมู ร้านขายไข่ไก่ ป้องกันฉวยขึ้นราคาเอาเปรียบผู้บริโภค”, in กรุงเทพธุรกิจ, กรุงเทพฯ: กรุงเทพธุรกิจ:

dtrùuat kǐiang mǔu · ráan kǎai kài gài · bpɔ̂ng-gan chǔai kʉ̂n raa-kaa

[Authorities] inspect pork butcher's shops, chicken egg selling shops, to prevent the taking of opportunities to increase prices


หุ่น

หุ่น • (hùn)

From Proto-Tai *hunᴮ (“puppet; marionette”). Cognate with Northern Thai ᩉᩩ᩵ᩁ, Khün ᩉᩩ᩵ᩁ, Lao ຫຸ່ນ (hun), Lü ᦠᦳᧃᧈ (ḣun¹), Shan ႁုၼ်ႇ (hùn), Ahom 𑜑𑜤𑜃𑜫 (hun), Saek ฮุน.

cog

Lü ᦠᦳᧃᧈ (ḣun¹)

representation (to show the construction or appearance of something).

artificial figure representing someone or something, as puppet, doll, etc

(figurative) puppet: person, group, etc, under the control of another.


หุ่นเชิด

th-noun

หุ่นเชิด • (hùn-chə̂ət) (classifier ตัว)

hùn-chə̂ət (romanization)
ตัว (classifier)

/hun˨˩.t͡ɕʰɤːt̚˥˩/

From หุ่น (hùn, “figure”) + เชิด (chə̂ət, “to raise; to lift”).

com

manipulated figure, as puppet, marionette, etc.

(figurative) someone manipulated by another: puppet, sock puppet, nominee, etc.


สีน้ำ

th-noun

สีน้ำ • (sǐi-náam)

From สี (sǐi, “colour”) + น้ำ (náam, “water”); perhaps calque of English watercolour.


สีเทียน

From สี (sǐi, “colour”) + เทียน (tiian, “candle”).


สีชอล์ก

th-noun

สีชอล์ก • (sǐi-chɔ́k)

/siː˩˩˦.t͡ɕʰɔk̚˦˥/

From สี (sǐi, “colour”) + ชอล์ก (chɔ́k, “chalk”).

com

pastel: chalklike crayon, especially oil pastel.


สีชอล์ค

th-noun

สีชอล์ค • (sǐi-chɔ́k)

/siː˩˩˦.t͡ɕʰɔk̚˦˥/

สีชอล์ก สีชอล์ก#Thai


ชอล์ค

ชอล์ค • (chɔ́k)

ชอล์ก ชอล์ก#Thai


สีไม้

สีไม้ • (sǐi-máai)

From สี (sǐi, “colour”) + ไม้ (máai, “stick”).


ดินสอสี

th-noun

ดินสอสี • (din-sɔ̌ɔ-sǐi)

/din˧.sɔː˩˩˦.siː˩˩˦/

From ดินสอ (din-sɔ̌ɔ, “pencil”) + สี (sǐi, “colour”).


รากหญ้า

th-noun

รากหญ้า • (râak-yâa)

From ราก (râak) + หญ้า (yâa), calque of English grass roots.


คายกคณะ

From Sanskrit गायक (gāyaka, “musician; singer”) + गण (gaṇa, “band; council; group; etc.”).


คณบดี

From Sanskrit गणपति (gaṇapati, literally “chief of a group”), from गण (gaṇa, “group”) + पति (pati, “chief; lord; master”); equivalent to Thai คณ (ká-ná-, “group, body; higher education faculty; etc”) + บดี (bɔɔ-dii, “chief; lord; master; leader; commander; etc”). Cognate with Old Khmer gaṇapati (“an epithet of the god Gaṇeśa or Śiva”).

cog

คณบดี คณบดี#Thai

คณะ คณะ#Thai

นิติศาสตร์ นิติศาสตร์#Thai

(education) dean: chief of a faculty or equivalent body in a higher education institution, such as คณบดีคณะนิติศาสตร์ (ká-ná-bɔɔ-dii-ká-ná-ní-dtì-sàat, “dean of law”).

คณบดี คณบดี#Thai

คณะทูต คณะทูต#Thai

dean: senior member of a group, organisation, etc, such as คณบดีคณะทูต (ká-ná-bɔɔ-dii-ká-ná-tûut, “dean of a diplomatic corps”).


วิทยาการระบาด

th-noun

วิทยาการระบาด • (wít-tá-yaa-gaan-rá-bàat)

From วิทยา (wít-tá-yaa, “knowledge; science”) + การระบาด (gaan-rá-bàat, “epidemic”).


ระบาดวิทยา

From ระบาด (rá-bàat, “epidemic”) + วิทยา (wít-tá-yaa, “knowledge; science”).


นักวิทยาการระบาด

th-noun

นักวิทยาการระบาด • (nák-wít-tá-yaa-gaan-rá-bàat)

/nak̚˦˥.wit̚˦˥.tʰa˦˥.jaː˧.kaːn˧.ra˦˥.baːt̚˨˩/

From นัก (nák, “agent noun prefix”) + วิทยาการระบาด (wít-tá-yaa-gaan-rá-bàat, “epidemiology”).

compound

วิทยาการระบาด


ประชานิยม

From Sanskrit प्रजा (prajā, “people”) + नियम (niyama, “precept; principle; theory; etc.”).


องค์กร

th-noun

องค์กร • (ong-gɔɔn)

/ʔoŋ˧.kɔːn˧/

From องค์ (ong, “body; embodiment”) + กร (gɔɔn, “arm; hand”).

com

organ: body of an organisation that performs certain functions.


องค์การ

From องค์ (ong, “body; embodiment”) + การ (gaan, “act; action; function; work; etc”), coined by Wan Waithayakon. Compare Khmer អង្គការ (ʼɑngkaa).

organisation: group of persons organised for some end or work.


ชายา

chaa-yaa (romanization)
ฉายา (alternative)
ฉัยยา (alternative)
ไฉยา (alternative)
สายา (alternative)

/t͡ɕʰaː˧.jaː˧/

From Pali jāyā (“wife”) or Sanskrit जाया (jāyā, idem). Cognate with Khmer ជាយា (ciəyiə).

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

พระวร พระวร#Thai

(พระ~, พระราช~, พระวร~, วร~) wife (of a god or royal person).

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

พระวร พระวร#Thai

เจ้าฟ้า เจ้าฟ้า#Thai

พระองค์เจ้า พระองค์เจ้า#Thai

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

(พระ~, พระราช~, พระวร~, วร~) royal person's wife that holds the royal title of เจ้าฟ้า (jâao-fáa), พระองค์เจ้า (prá-ong-jâao), or หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao).

(literary, poetic) woman; beautiful woman.


การสมรสตามกฎหมาย

th-noun

การสมรสตามกฎหมาย • (gaan-sǒm-rót-dtaam-gòt-mǎai)

From การสมรส (gaan-sǒm-rót, “marriage”) + ตาม (dtaam, “in accordance with”) + กฎหมาย (gòt-mǎai, “law”).


ทะเบียนสมรส

th-noun

ทะเบียนสมรส • (tá-biian-sǒm-rót)

From ทะเบียน (tá-biian, “register”) + สมรส (sǒm-rót, “marriage”); literally "marriage register".

compound

marriage certificate
marriage certificate


การสมรส

From การ (gaan, “abstract noun prefix”) + สมรส (sǒm-rót, “to marry”).

Genesis 34:9, KJV:
และเชิญพวกท่านจงทำการสมรสกับพวกเรา
lɛ́ chəən pûuak tân jong tam gaan-sǒm-rót gàp pûuak rao
And make ye marriages with us,

Hebrews 13:4, KJV:
การสมรสเป็นที่นับถือแก่คนทั้งปวง และที่นอนก็ปราศจากมลทิน แต่คนที่ล่วงประเวณีและคนเล่นชู้นั้น พระเจ้าจะทรงพิพากษาโทษเขา
gaan-sǒm-rót bpen-tîi náp-tʉ̌ʉ gɛ̀ɛ kon táng-bpuuang lɛ́ tîi-nɔɔn gɔ̂ɔ bpràat-sà-jàak mon-tin dtɛ̀ɛ kon tîi lûuang-bprà-wee-nii lɛ́ kon lêen-chúu nán prá-jâao jà song pí-pâak-sǎa tôot kǎo
Marriage is honourable in all, and the bed undefiled: but whoremongers and adulterers God will judge.

มาตรา ๑๔๔๙ การสมรสจะกระทำมิได้ถ้าชายหรือหญิงเป็นบุคคลวิกลจริตหรือเป็นบุคคลซึ่งศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:

Section 1449 No marriage may be entered into if the man or woman is of unsound mind or has been adjudged incompetent by the court.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp gâao gaan-sǒm-rót jà grà-tam mí-dâai tâa chaai rʉ̌ʉ yǐng bpen bùk-kon wí-gon-jà-rìt rʉ̌ʉ bpen bùk-kon sʉ̂ng sǎan sàng hâi bpen kon-rái-kwaam-sǎa-mâat

มาตรา ๑๔๕๐ ชายหญิงซึ่งเป็นญาติสืบสายโลหิตโดยตรงขึ้นไปหรือลงมาก็ดี เป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาหรือร่วมแต่บิดาหรือมารดาก็ดี จะทำการสมรสกันไม่ได้ ความเป็นญาติดังกล่าวมานี้ให้ถือตามสายโลหิตโดยไม่คำนึงว่า จะเป็นญาติโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

Section 1450 No marriage may be entered into between a man and a woman who are related through lineal consanguinity, either upwards or downwards, or are brothers or sisters of full blood or half blood. The relationship so described shall be considered according to the blood line, irrespective of whether or not they are legitimately related.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hâa-sìp chaai yǐng sʉ̂ng bpen yâat sʉ̀ʉp-sǎai-loo-hìt dooi-dtrong kʉ̂n bpai rʉ̌ʉ long maa gɔ̂ɔ-dii bpen pîi-nɔ́ɔng rûuam bì-daa-maan-daa rʉ̌ʉ rûuam dtɛ̀ɛ bì-daa rʉ̌ʉ maan-daa gɔ̂ɔ-dii jà tam gaan-sǒm-rót gan mâi-dâai kwaam-bpen-yâat dang-glàao maa níi hâi tʉ̌ʉ dtaam sǎai-loo-hìt dooi mâi kam-nʉng wâa jà bpen yâat dooi chɔ̂ɔp dûai gòt-mǎai rʉ̌ʉ mâi

มาตรา ๑๔๕๒ ชายหรือหญิงจะทำการสมรสในขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ไม่ได้

Section 1452 No marriage may be entered into by a man or woman whilst he or she has a spouse still.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hâa-sìp sɔ̌ɔng chaai rʉ̌ʉ yǐng jà tam gaan-sǒm-rót nai kà-nà tîi dton mii kûu-sǒm-rót yùu mâi-dâai

มาตรา ๑๔๕๗ การสมรสตามประมวลกฎหมายนี้จะมีได้เฉพาะเมื่อได้จดทะเบียนแล้วเท่านั้น

Section 1457 A marriage under this Code may only take place upon having been registered.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hâa-sìp jèt gaan-sǒm-rót dtaam bprà-muuan-gòt-mǎai níi jà mii dâai chà-pɔ́ mʉ̂ʉa dâai jòt-tá-biian lɛ́ɛo tâo-nán

สมรส สมรส#Thai

(formal) abstract noun of สมรส (sǒm-rót)


คู่สมรส

th-noun

คู่สมรส • (kûu-sǒm-rót)

From คู่ (kûu, “couple; pair”) + สมรส (sǒm-rót, “marriage; to marry”); literally "marriage couple" or "married couple".


ผัวเดียวเมียเดียว

th-noun

ผัวเดียวเมียเดียว • (pǔua-diao-miia-diao)

From ผัว (pǔua, “husband”) + เดียว (diao, “one; only; sole; etc.”) + เมีย (miia, “wife”) + เดียว (diao, “one; only; sole; etc.”); literally "one husband, one wife".


ประชาชน

From ประชา (bprà-chaa, “people”) + ชน (chon, “idem”).

com

2019 June 4, “ยูเอ็นประณามกองทัพซูดานสังหารประชาชน”, in กรุงเทพธุรกิจ, Bangkok: กรุงเทพธุรกิจ มีเดีย, retrieved 2017-06-07:

ยูเอ็นประณามกองทัพซูดานสังหารประชาชน

yuu-en bprà-naam gɔɔng-táp suu-daan sǎng-hǎan bprà-chaa-chon

UN denounces Sudan's army [for] killing citizens

2019 March 26, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-29:

ถ้าศพฝังไว้แล้ว ให้ผู้ชันสูตรพลิกศพจัดให้ขุดศพขึ้นเพื่อตรวจดู เว้นแต่จะเห็นว่า ไม่จำเป็นหรือจะเป็นอันตรายแก่อนามัยของประชาชน

tâa sòp fǎng wái lɛ́ɛo · hâi pûu chan-ná-sùut-plík-sòp jàt hâi kùt sòp kʉ̂n pʉ̂ʉa dtrùuat-duu · wén-dtɛ̀ɛ jà hěn wâa · mâi jam-bpen rʉ̌ʉ jà bpen an-dtà-raai gɛ̀ɛ à-naa-mai kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon

If the corpse has already been buried, the person who conducts the postmortem examination shall arrange for the corpse to be dug up for inspection, save where [he] finds that [it is] not necessary or [it] would be detrimental to the health of the public.

2015, นาซือเราะ เจะฮะ, “'ขอเป็นประชาชนปกติ' ดาโอ๊ะ ท่าน้ำ ในวันปลดโซ่ตรวน”, in คมชัดลึก, archived from the original on 2016-03-21:

ขอเป็นประชาชนปกติ

[I] would like to be a normal private citizen.

(colloquial) private person, as opposed to one of rank or office.


เก๊ะ

→ Lao: ເກ໊ະ (ke)

(colloquial) drawer: sliding compartment, as in a piece of furniture.


ลิ้นชัก

th-noun

ลิ้นชัก • (lín-chák)

From ลิ้น (lín, “tongue”) + ชัก (chák, “to draw; to pull; etc”); literally "drawing tongue".


สารก่อไข้

th-noun

สารก่อไข้ • (sǎan-gɔ̀ɔ-kâi)

/saːn˩˩˦.kɔː˨˩.kʰaj˥˩/

From สาร (sǎan, “substance”) + ก่อ (gɔ̀ɔ, “to cause”) + ไข้ (kâi, “fever”).


ตั้งโอ๋

th-noun

ตั้งโอ๋ • (dtâng-ǒo)

/taŋ˥˩.ʔoː˩˩˦/

Borrowed from Teochew 茼蒿 (dang⁵ o¹) or Hokkien 苳蒿 (tang-o). Compare Khmer តាំងឱ (tang ʼou), Vietnamese tần ô.


ถุงยางอนามัย

ถุงยางอนามัย • (tǔng-yaang-à-naa-mai) (classifier ถุง or อัน)

tǔng-yaang-à-naa-mai (romanization)
ถุง (classifier)
อัน (classifier)

From ถุง (tǔng) + ยาง (yaang) + อนามัย (à-naa-mai).


นรชาติ

th-noun

นรชาติ • (nɔɔ-rá-châat)

/nɔː˧.ra˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

Compound of นร (nɔɔ-rá-, “human”) + ชาติ (châat, “kind”)

com+

19th century, ปรมานุชิตชิโนรส, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระ, แบบเรียนภาษาไทย คำฉันท์กฤษณาสอนน้อง, พระนคร: โรงพิมพ์ศรีหงส์, published 1935, page 21:

นรชาติวางวาย มะลายสิ้นทั้งอินทรีย์

nɔɔ-rá-châat-dtì waang-waai · má-laai sîn táng in-sii

[When] a human demises, all [his] body perishes.


ปรโลก

From ปร (bpɔɔn, “different; other”) + โลก (lôok, “world”); ultimately from Sanskrit परलोक (paraloka, literally “other world”). Cognate with Khmer បរលោក (bɑɑlook).

der

อังคาร กัลยาณพงศ์, เสียเจ้า:
จะเจ็บจำไปถึงปรโลก ฤๅรอยโศกรู้ร้างจางหาย จะเกิดกี่ฟ้ามาตรมตาย อย่าหมายว่าจะให้หัวใจ
jà jèp jam bpai tʉ̌ng bpɔɔ-rá-lôok · rʉʉ rɔɔi sòk rúu ráang jaang hǎai · jà gə̀ət gìi fáa maa dtrom dtaai · yàa mǎai wâa jà hâi hǔua-jai
I will remember this pain even I have fallen to Hades. How would these sorrowful marks know the end and fade away? Even I have undergone rebirths for numerous times, never think that you will get my heart again.


แบคทีเรีย

th-noun

แบคทีเรีย • (bɛ̀k-tii-riia) (classifier ตัว)

bɛ̀k-tii-riia (romanization)
ตัว (classifier)


โบราณวัตถุ

โบราณ (boo-raan, “ancient; old”) + วัตถุ (wát-tù, “article; item; object”).

com

artifact; ancient object; historical object.


โบราณสถาน

โบราณ (boo-raan, “ancient; old”) + สถาน (sà-tǎan, “place; venue”).


โบราณคดี

โบราณ (boo-raan, “ancient; old”) + คดี (ká-dii, “career; course; process”).


คำให้การ

From คำ (kam, “speech; word”) + ให้การ (hâi-gaan, “to give statement, evidence, or testimony”).

compound

(law) statement, evidence, or testimony given in court or before a public authority.


รุ้ง

th-noun

รุ้ง • (rúng)

Compare Chinese 虹 (hóng). Cognate with Lao ຮຸ້ງ (hung).

สุนทรภู่, พระอภัยมณี:
บัดเดี๋ยวดังหงั่งเหง่งวังเวงเเว่ว สะดุ้งเเล้วเหลียวเเลชะเเง้หา เห็นโยคีขี่รุ้งพุ่งออกมา ประคองพาขึ้นไปจนบนบรรพต
bàt-dǐao dang ngàng-ngèeng wang-weeng wɛ̂o · sà-dûng lɛ́ɛo lǐao-lɛɛ chá-ngɛ́ɛ hǎa · hěn yoo-kii kìi rúng pûng ɔ̀ɔk maa · bprà-kɔɔng paa kʉ̂n bpai jon bon ban-pót
Suddenly a great peal resounded chillingly, alarming the boy who then looked up for the source of the sound. He saw the yogī priest, riding upon a rainbow, sprang out and carried him up to the cliff.

rainbow: arc of prismatic colours appearing in the heavens opposite the sun.


รุ้ง

รุ้ง • (rúng)

Cognate with Lao ຮຸ້ງ (hung), Shan ႁုင်ႉ (hṵ̂ng). In ancient times, "รุ้ง" was believed that it was a mythical creature.

(zoology) (นก~, อี~) crested serpent eagle.


อมนุษย์

อมนุษย์ • (à-má-nút)

Learned borrowing from Sanskrit अमनुष्य (amanuṣya, “demon”, literally “nonhuman”), from अ (a, “not”) + मनुष्य (manuṣya, “human”), equivalent to Thai อ (à) + มนุษย์ (má-nút). Cognate with Lao ອະມະນຸດ (ʼa ma nut).

com

อ (à) + มนุษย์ (má-nút)

(mythology) nonhuman being, as deity, demon, ghost, spirit, etc, especially malevolent one, but usually not including animals.

(figurative and derogatory) inhuman person.


ดอกทอง

th-noun

ดอกทอง • (dɔ̀ɔk-tɔɔng)

→ Khmer: ដកទង (dâkâtngô)

/dɔːk̚˨˩.tʰɔːŋ˧/

From ดอก (dɔ̀ɔk, “flower”) + ทอง (tɔɔng, “gold; golden”); literally "golden flower".

com

(botany) the plant Curcuma spp. of the family Zingiberaceae, traditionally used to make a very strong aphrodisiac.

1449, “พระไอยการลักษณวิวาทตีด่ากัน”, in เลี้ยงสัจธรรม, กำธร, editor, กฎหมายตรา ๓ ดวง เล่ม ๒ ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, Bangkok: สุขภาพใจ, published 2005, →ISBN, page 255:

ด่าท่านว่า...อี่ดอกทอง...ให้ปรับไหมโดยยศถา

dàa tâan wâa ... ìi dɔ̀ɔk-tɔɔng ... hâi bpràp-mǎi dooi yót-tǎa

[Whoever] calls another as...i dok thong...shall be fined in accordance with [his or her] standing.

(vulgar, slang, derogatory, offensive) (อี~) lewd woman, sexually promiscuous woman, or woman who behaves in an overtly sexual way: slut, bitch, tart, etc.


เส้นชัย

th-noun

เส้นชัย • (sên-chai)

From เส้น (sên, “line”) + ชัย (chai, “triumph”); literally "line of triumph".

compound

(sports) finish line (a line marking the end of a race).

(figurative) achievement; accomplishment; success.


อวกาศ

th-noun

อวกาศ • (à-wá-gàat)

From Sanskrit अवकाश (avakāśa, “chance; occasion; opportunity”), from which Pali okāsa is derived, thus cognate with Thai โอกาส (oo-gàat). Cognate also with Lao ອະວະກາດ (ʼa wa kāt), Khmer អវកាស (ʼaʼvĕəʼkaah).


มนุษย์อวกาศ

th-noun

มนุษย์อวกาศ • (má-nút-à-wá-gàat) (classifier คน)

má-nút-à-wá-gàat (romanization)
คน (classifier)

From มนุษย์ (má-nút, “man”) + อวกาศ (à-wá-gàat, “space”), literally “spaceman”; possibly calque of English spaceman.


สุราลัย

From Sanskrit सुरालय (surālaya, literally “abode of gods”).

der

William Shakespeare, The Merchant of Venice, translated into Thai by Rama VI:
อันความกรุณาปรานี จะมีใครบังคับก็หาไม่ หลั่งมาเองเหมือนฝนอันชื่นใจ จากฟากฟ้าสุราลัยสู่แดนดิน
an kwaam-gà-rú-naa bpraa-nii · jà mii krai bang-káp gɔ̂ɔ hǎa mâi · làng maa eeng mʉ̌ʉan fǒn an chʉ̂ʉn jai · jàak fâak-fáa sù-raa-lai sùu dɛɛn-din
The quality of mercy is not strain'd: it droppeth as the gentle rain from heaven.


ทศวรรษ

th-noun

ทศวรรษ • (tót-sà-wát)

From ทศ (tót, “ten”) + วรรษ (wát, “year”).


สหัสวรรษ

สหัสวรรษ • (sà-hàt-sà-wát)

From สหัส (“thousand”) + วรรษ (wát, “year”).


เทวโลก

From Sanskrit देवलोक (devaloka, literally “world of deities”).


สวรรค์ชั้นเจ็ด

th-noun

สวรรค์ชั้นเจ็ด • (sà-wǎn-chán-jèt)

From สวรรค์ (sà-wǎn, “heaven”) + ชั้น (chán, “class; degree; level”) + เจ็ด (jèt, “seven”); literally "seventh level of heaven"; possibly calque of English seventh heaven.


ทะเลสาป

ทะเลสาบ ทะเลสาบ#Thai


ไข่ดาว

ไข่ (kài, “egg”) + ดาว (daao, “star”); literally "star egg".


พรรดึก

th-noun

พรรดึก • (pan-rá-dʉ̀k)

(medicine and archaic) lump of dry, hard stool; fecal impaction.


คิมหันต์

คิมหันต์ • (kim-hǎn)


เหมันต์

เหมันต์ • (hěe-man)

From Sanskrit हेमन्त (hemanta, “winter”). Cognate with Burmese ဟေမန္တ (hemanta.).


ปะระโลกย

ปะระโลกย • (bpà-rá-lôok)

2015, ราชบัณฑิตยสถาน, กฎหมายตราสามดวง: พระธรรมสาตรและหลักอินทภาษ, ราชบัณฑิตยสถาน, page 128:
จักษุมิได้เหนซึ่งประโยชน์ในอิทโลกย์แลปะระโลกย
jàk-sù mí dâai hěn sʉ̂ng bprà-yòot nai ìt-tá-lôok lɛɛ bpà-rá-lôok
His eyes never saw benefits in both the present world and the future world.

ปรโลก ปรโลก#Thai


ฉัตร

ฉัตร • (chàt)

/t͡ɕʰat̚˨˩./

From Sanskrit छत्र (chatra, “parasol”); perhaps via Angkorian Old Khmer chatra, chattra° (“canopy; parasol; sunshade”). Cognate with Modern Khmer ឆត្រ (chat); Lao ສັດ (sat). Compare Pali chatta.

multitiered umbrella traditionally used by royal persons, signifying royal status.

(figurative) royal office, authority, or dignity: kingship, queenship, princeship, royalty, etc.


พ่อขุน

พ่อขุน • (pɔ̂ɔ-kǔn)

/pʰɔː˥˩.kʰun˩˩˦/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “father”) + ขุน (kǔn, “chief; lord; master”); literally "father of lords".


ประชาชาติ

/pra˨˩.t͡ɕʰaː˧.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

From ประชา (bprà-chaa, “people”) + ชาติ (châat, “birth; caste; kind; race”). Calque of English nation, coined by Wan Waithayakon.


ราชมัล

From Pali rāja (“royal”) + malla (“wrestler”); literally "royal wrestler".

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
พวกราชมัลโดย พลโบยมิใช่เบา สุดหัตถะแห่งเขา ขณะหวดสิพึงกลัว
pûuak râat-chá-man dooi · pá-lá booi mí châi bao · sùt hàt-tà hɛ̀ng kǎo · kà-nà hùuat sì pʉng gluua
And hardly and wildly those royal enforcers beat him using all their strength. Each strike, indeed, struck terror into the onlookers.

a public officer charged with the infliction or enforcement of penalties.


การ์ตูน

From English cartoon. Cognate with Lao ກາຕູນ (kā tūn).


แห

From Proto-Tai *kreːᴬ (“fishnet”). Cognate with Northern Thai ᩉᩯ or ᩉᩕᩯ, Khün ᩉᩯ, Lao ແຫ (hǣ) or ແຂ (khǣ), Lü ᦶᦠ (ḣae), Tai Dam ꪵꪬ, Shan ၶႄ (khǎae), Ahom 𑜁𑜦𑜧 (khē), Zhuang re, Zuojiang Zhuang he.

ปาก ปาก#Thai


ดินเหนียว

th-noun

ดินเหนียว • (din-nǐao)


สฟิงซ์

สฟิงซ์ • (sà-fíng)


อาชญา

/ʔaːt̚˨˩.jaː˧/

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧/

Borrowed from Sanskrit आज्ञा (ājñā, “authority; command; order; power; etc.”).

bor

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
เสร็จอาชญาทัณฑ์ กิจพลันประกาศทำ ปัพพาชนียกรรม ดุจราชโองการ
sèt àat-chá-yaa tan · gì-jà plan bprà-gàat tam · bpàp-pâat-chá-nii-gam · dù-jà râat-chá-oong-gaan
Once the infliction of penalties was done, his banishment was immediately announced as commanded by the royal mandate.


อังศุมาลิน

From Sanskrit अंशुमालिन् (aṃśumālin, literally “one who is garlanded with rays; one who wears a garland of rays”), from अंशु (aṃśu, “ray”) + मालिन् (mālin, “garlanded”); equivalent to Thai อังศุ + มาลิน.

com

อังศุ + มาลิน


เถาวัลย์

th-noun

เถาวัลย์ • (tǎo-wan)

From เถา (tǎo, “climbing plant; creeping plant”) + วัลย์ (“climbing plant; creeping plant”).

compound

สุนทรภู่, พระอภัยมณี:
บัดเดี๋ยวดังหงั่งเหง่งวังเวงแว่ว สะดุ้งแล้วเหลียวแลชะแง้หา เห็นโยคีขี่รุ้งพุ่งออกมา ประคองพาขึ้นไปจนบนบรรพต แล้วสอนว่าอย่าไว้ใจมนุษย์ มันแสนสุดลึกล้ำเหลือกำหนด ถึงเถาวัลย์พันเกี่ยวที่เลี้ยวลด ก็ไม่คดเหมือนหนึ่งในน้ำใจคน
bàt-dǐiao dang ngàng-ngèeng wang-weeng wɛ̂o · sà-dung lɛ́ɛo lǐiao-lɛɛ chá-ngɛ́ɛ hǎa · hěn yoo-kii kìi rúng pûng ɔ̀ɔk maa · bprà-kɔɔng paa kʉ̂n bpai jon bon ban-pót · lɛ́ɛo sɔ̌ɔn wâa yàa wái-jai má-nút · man sɛ̌ɛn sùt lʉ́k-lám lʉ̌ʉa gam-nòt · tʉ̌ng tǎo-wan pan gìiao tîi líia-lót · gɔ̂ɔ mâi kót mʉ̌ʉan nʉ̀ng nai náam-jai kon
Suddenly a great peal resounded chillingly, alarming the boy who then looked up for the source of the sound. He saw the yogī priest, riding upon a rainbow, sprang out and carried him up to the cliff. Then this teaching the priest gave unto him: Never trust human hearts, for they are boundless and beyond expectation, indeed. Even climbing ivies are not as twisting as human minds.


พูนสวัสดิ์

th-noun

พูนสวัสดิ์ • (puun-sà-wàt)

From พูน (puun, “to heap up; to increase”) + สวัสดิ์ (sà-wàt, “prosperity; wellbeing”).

compound

ศูนย์หนึ่งอย่าพึงจร แม้นราญรอนจะอัปรา สองศูนย์เร่งยาตรา จะมีลาภสวัสดี สี่ศูนย์จะพูนผล จรดลลาภมากมี ปลอดศูนย์พูนสวัสดิ์ ภัยพิบัติลาภไม่มี กากบาทตัวอัปรีย์ แม้จรลีจะอัปรา

sǔun nʉ̀ng yàa pʉng jɔɔn · mɛ́ɛn raan-rɔɔn jà ap-bpraa · sɔ̌ɔng sǔun rêng yâat-dtraa · jà mii lâap sà-wàt-dii · sìi sǔun jà puun pǒn · jɔɔ-rá-don lâap mâak mii · bplɔ̀ɔt sǔun puun-sà-wàt · pai-pí-bàt lâap mâi mii · gaa-gà-bàat dtuua àp-brii · mɛ́ɛ jɔɔ-rá-lii jà àp-bpraa

The period of 0–1 is not for going anywhere, unless only catastrophe will be met. During the period of 2–0, don't hesitate to go, as luck and success are waiting. The period of 4–0 is even more favourable and is perfect for starting a journey, as it will bring about a bunch of luck. During the puun-sà-wàt period, or the period that lacks zeroes, no loss will be met, but no gain will befall too. Wicked is the period of cross, that will only lead to ruin.

อุบากอง อุบากอง#Thai

(astrology) a period of time not accompanied by any zero when calculated according to the science of อุบากอง (ù-baa-gɔɔng), traditionally believed to be the period of uselessness as any action or effort undertaken during such a period is said to give no result, either good or bad, or is destined for naught.

(Internet slang and soccer) a score in which one participant obtains certain points and the other only obtains zero, as 3–0, 4–0, etc.


พูลสวัสดิ์

th-noun

พูลสวัสดิ์ • (puun-sà-wàt)

พูนสวัสดิ์ พูนสวัสดิ์#Thai


หรีด

หรีด • (rìit)

Semi-learned borrowing from English wreath.

slbor

พวง พวง#Thai


ปลาร้า

From ปลา (bplaa, “fish”) + ร้า (ráa, “dish of salt-fermented fish”).

compound

2000, สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, ประชุมโคลงโลกนิติ, สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 68:
ปลาร้าหุ้มห่อด้วย ใบคา คาติดแปดเหม็นปลา คละคลุ้ง คือคนผู้ดีหา คบเพื่อน พาลนา ความชั่วปนปานฟุ้ง เนื่องร้ายเสมอกัน
bplaa-ráa hûm-hɔ̀ɔ dûuai · bai kaa · kaa dtìt bpɛ̀ɛt měn bplaa · klá-klúng · kʉʉ kon pûu dii hǎa · kóp pʉ̂ʉan · paan naa · kwaam-chûua bpon bpaan fúng · nʉ̂ʉang ráai sà-mə̌ə gan
One who wraps up fermented fish with blady grass finds that the grass emits a putrid odour: like this, too, is association with the wicked.

pla ra, a dish of fish fermented with salt and other ingredients, as rice bran or roasted rice powder.


มติ

th-noun

มติ • (má-dtì)

From Sanskrit मति (mati, “determination; resolution; view; etc.”) or Pali mati.
Compare Lao ມະຕິ (ma ti).

bor

a resolution (an expression of opinion or intention, as one made by a meeting, body of persons, etc.).


น้ำเน่า

th-noun

น้ำเน่า • (náam-nâo)

From น้ำ (náam, “water”) + เน่า (nâo, “putrid; rotten”); literally "putrid water".


ละครน้ำเน่า

th-noun

ละครน้ำเน่า • (lá-kɔɔn-náam-nâo)

From ละคร (lá-kɔɔn, “drama; play; etc.”) + น้ำเน่า (náam-nâo, “inviting vomit; nonsensical; senseless”, literally “putrid water”).


กาลกิณี

Borrowed from Pali kālakaṇṇī, kāḷakaṇṇī (“dawdler; idler; loafer”), from Sanskrit कालकर्णि (kālakarṇi) (whence Thai กาลกรรณี). Cognate with Khmer កាឡកិណី (kaalkenəy).

cog

Thai กาลกรรณี

(elegant, derogatory, offensive) that which is bad, wicked, or evil; inauspiciousness, unfortunateness, unfavourableness, unholiness; that which is ill-boding, is marked by or invites misfortune, or brings about bad luck.


ด้าว

th-noun

ด้าว • (dâao)

ด้าวใดชนนับหน้า ฤๅมี มิตรรักญาติอารี หมู่ม้วย วิทยาชาติกระวี วายเสื่อม สิ้นนา ที่นั้นอย่าอยู่ด้วย แต่สิ้นสักวัน
dâao dai chon náp nâa · rʉʉ mii · mít rák yâat aa-rii · mùu múuai · wít-tá-yaa châat grà-wii · waai sʉ̀ʉam · sîin naa · tîi nán yàa yùu dûuai · dtɛ̀ɛ sîin sàk wan

2000, สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, ประชุมโคลงโลกนิติ, สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, page 512

In whatever place where you can't find anyone that respects you, and none of your beloved friends or benevolent relatives exists, and no any man of wisdom is present, you shall not remain even for a day.

district; domain; locality; place; realm; region; territory.


สัทอักษร

สัทอักษร • (sàt-tá-àk-sɔ̌ɔn)

/sat̚˨˩.tʰa˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

From สัท (sàt) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn) with irregular sandhi.

com

สัท (sàt) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn)


ฤๅษีแปลงสาร

th-noun

ฤๅษีแปลงสาร • (rʉʉ-sǐi-bplɛɛng-sǎan)

/rɯː˧.siː˩˩˦.plɛːŋ˧.saːn˩˩˦/

From ฤๅษี (rʉʉ-sǐi, “ṛ́ṣi”) + แปลง (bplɛɛng, “to alter; to change”) + สาร (sǎan, “letter; message; text”); literally "a ṛ́ṣi alters a message".
The term took its origin from a Buddhist jātaka, the Rathasena Jātaka. In the jātaka, a queen, an ogress in disguise, ordered Rathasena (รถเสน) the hero to carry her private message to her daughter. The message said:
: "Should this boy come in daytime, devour him in daytime. Should he come in nighttime, devour him in nighttime."
Rathasena met a ṛ́ṣi en route. The ṛ́ṣi, having learnt of the message, secretly reversed the text that the message became:
: "Should this boy come in daytime, marry him in daytime. Should he come in nighttime, marry him in nighttime."
So the daughter of the ogress married Rathasena.

compound

"กอัรษรวณษกลันวล้ งลพเลพา",

"อักษรวรลักษณล้วน เพลงพาล"
àk-sɔ̌ɔn wɔɔn-rá lák lúuan · pleeng paan
"all the letters in this divine message are just a deceptive serenade".

(idiomatic) person who alters a document, message, etc, especially in a completely different way or for an outcome or effect contrary to that intended by the original.


ฤๅสาย

th-noun

ฤๅสาย • (rʉʉ-sǎai)

/rɯː˧.saːj˩˩˦/

2015, นันทา ขุนภักดี, พระฤๅสายทรงพระเจริญเนิ่นนานเทอญ:
พระฤๅสายทรงพระเจริญเนิ่นนานเทอญ
prá-rʉʉ-sǎai son-prá-jà-rəən nə̂ən-naan təən
May Your Divine Majesty be blessed with longevity.

1989, เทพ สุนทรศารทูล, กาพย์พระมาลัย:
ในเมื่อศาสนา แห่งพระฤๅสาย คนทั่วทั้งหลาย ย่อมงามเสมอกัน
nai mʉ̂ʉa sàat-sà-nǎa · hɛ̀ng prá-rʉʉ-sǎai · kon tûua táng lǎai · yɔ̂m ngaam sà-mə̌ə gan
In the religion of His Divine Holiness [referring to Maitreya, a future Buddha], all the people will equally be fair.

a title used when speaking of or to a person in authority or person of distinction, as a monarch, royal personage, etc.


การวินิจฉัย

การวินิจฉัย • (gaan-wí-nít-chǎi)

From การ (gaan) + วินิจฉัย (wí-nít-chǎi).

วินิจฉัย วินิจฉัย#Thai


อมฤต

อมฤต • (à-má-rít)

à-má-rít (romanization)
อำมฤต (alternative noun)

/ʔa˨˩.ma˦˥.rɯt̚˦˥/

Borrowed from Sanskrit अमृत (amṛta, “immortal; ambrosia”); perhaps via Old Khmer ʼamṛta, ʼaṃmṛta, ʼaṃmṛt or Angkorian Old Khmer ʼamṛta, ʼamṛtt, ʼaṃṛta, ʼaṃmṛta, ʼaṃmṛtta (“immortal, god; constituent of slavename”). Cognate with Modern Khmer អម្រឹត (ʼɑɑʼɑmrɨt). Compare Pali amata, from which Thai อมต (à-má-dtà-) was derived.

cog

Khmer អម្រឹត (ʼɑɑʼɑmrɨt)

ภุชงค์ วงศ์กัณหา, รักคือ...:
คือน้ำผึ้งคือน้ำตาคือยาพิษ คือหยาดน้ำอมฤตอันชื่นชุ่ม คือเกสรดอกไม้คือไฟรุม คือความกลุ้มคือความฝันนั่นแหละรัก
kʉʉ nám-pʉ̂ng kʉʉ nám-dtaa kʉʉ yaa-pít · kʉʉ yàat náam à-má-rít an chʉ̂ʉn chûm · kʉʉ gee-sɔ̌ɔn dɔ̀ɔk-máai kʉʉ fai rum · kʉʉ kwaam-glûm kʉʉ kwaam-fǎn nân lɛ̀ rák
A drip of honey, a drop of tear, a sip of poison, a merry taste of nectar, a flower stalk, a burning flame, an experience of depression, a fanciful dream – that's what love is.

น้ำ น้ำ#Thai


อสัญกรรม

th-noun

อสัญกรรม • (à-sǎn-yá-gam)

From อสัญ (“unconscious”) + กรรม (gam, “act; action; deed; etc”).


อนิจกรรม

th-noun

อนิจกรรม • (à-nít-jà-gam)

From Pali anicca (“changeful; impermanent”) + Sanskrit कर्म (karma, “act; action; deed”); literally "act of being impermanent" (or "state of being impermanent" = "impermanence").


กระหล่ำ

th-noun

กระหล่ำ • (grà-làm)

กะหล่ำ กะหล่ำ#Thai


กิเลน

gì-leen (romanization)
กีเลน (alternative)

qilin, mythological Chinese dragon-headed, scaly, four-footed creature.


จันอับ

จันอับ • (jan-àp)

Borrowed from Hainanese 餞盒 /饯盒 (zin3 ab8, “box of offering”).

bor

ข้าวพอง ข้าวพอง#Thai

ขี้แมว ขี้แมว#Thai

งาตัด งาตัด#Thai

ถั่วตัด ถั่วตัด#Thai

assortment of Chinese sweetmeats traditionally used or consumed on religious occasions, consisting of ข้าวพอง, ขี้แมว, งาตัด, ถั่วตัด, etc.


โลโต

From Mandarin 駱駝／骆驼 (luòtuo). Cognate with Zhuang lozdoz.


ชิงหมาเกิด

th-noun

ชิงหมาเกิด • (ching-mǎa-gə̀ət)

/t͡ɕʰiŋ˧.maː˩˩˦.kɤːt̚˨˩/

From ชิง (ching, “to take away or take possession of by force”) + หมา (mǎa, “dog”) + เกิด (gə̀ət, “to be born”); literally "to forcibly take possession of a dog's chance to be born"; probably from the following verse in the epic poem Khun Chang Khun Phaen, which figuratively describes the despicability of a character:
: "หมามันจะเกิดชิงหมาเกิด มึงไปตายเสียเถิดอ้ายห้าเบี้ย"
: mǎa man jà gə̀ət ching mǎa gə̀ət · mʉng bpai dtaai sǐia tə̀ət âai hâa bîia
: "A dog was about to be born, but you reaved the dog's chance to be born. Go die, you man of five cowries!"
: Notes: the phrase hâa bîia (literally "five cowries") is possibly a spoonerism of เหี้ย (hîia, “extremely bad”) + บ้า (bâa, “insane; mad”).

lang

(idiomatic and offensive) extremely despicable person.


เหี้ย

th-noun

เหี้ย • (hîia)

Unknown. Compare Lao ເຫັ້ຽ (hīa), Tai Dón hể, Tày khı́a, and Nùng [Western] tɕhi:^(C1).
As observed by Chamberlain (2022), Varanus salvator is a highly venerated creature in Siamese folk religion, so much so that the evocation of its name is regarded as taboo, hence the negative connotations. One of the earliest attestation of the vulgar sense can be found in an 1891 magazine from the reign of King Chulalongkorn, indicating that the term had been used negatively since at least the previous reign.

2023 March 2, “เจาะมายาคติการกิน “เหี้ย” ผ่านชุมชนที่ ผัด-แกง-ย่าง เนื้อตัวเงินตัวทอง ด้วยความเชื่อเป็นยา”, in bbc.com:

ลูกค้าของร้านเชื่อว่าการบริโภคเนื้อเหี้ยเป็นยาชูกำลังวังชาทางเพศ

lûuk-káa kɔ̌ɔng ráan chʉ̂ʉa wâa gaan-bɔɔ-rí-pôok nʉ́ʉa hîia bpen yaa chuu gam-lang-wang-chaa taang pêet

Clients of the shop believe that consumption of Asian water monitor flesh is a medicine [that] enhances sexual vigour.

2024 January 18, พรสัคค์ ปัญญาลิขิต, “‘เหี้ย’ ก็มีหัวใจ สัตว์ที่เคยศักดิ์สิทธิสู่วาทกรรมหยาบคาย”, in seub.or.th:

เหี้ยถือเป็นสัตว์นักล่าระดับสูงสุด...การมีอยู่ของเหี้ยในพื้นที่ถือเป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์

hîia tʉ̌ʉ bpen sàt nák-lâa rá-dàp sǔung sùt ... gaan-mii-yùu kɔ̌ɔng hîia nai pʉ́ʉn-tîi tʉ̌ʉ bpen dtuua-chíi-wát kwaam-ù-dom-sǒm-buun

Asian water monitors are considered to be top-level predatory animals... Existence of Asian water monitors in an area is deemed to be an indicator of [its] fertility.

ตัว ตัว#Thai

(ตัว~) Asian water monitor (Varanus salvator)

ไอ้ ไอ้#Thai

(slang, vulgar, very offensive, used as a curse word) (อี, ไอ้~) anyone or anything considered to be unpleasant, unfavourable, disagreeable, or contemptible.


ขันที

Uncertain. Possibly from Sanskrit खण्ड (khaṇḍa, “cut; chip; section; slice”) + -ई (-ī, “feminine suffix; one who does”).


สมองไหล

th-noun

สมองไหล • (sà-mɔ̌ɔng-lǎi)

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦.laj˩˩˦/

Calque of English brain drain. Same as สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”) + ไหล (lǎi, “to drain; to flow out”), Compare Lao ສະໝອງໄຫຼ (sa mǭng lai).


สมองฝ่อ

th-noun

สมองฝ่อ • (sà-mɔ̌ɔng-fɔ̀ɔ)

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦.fɔː˨˩/

From สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”) + ฝ่อ (fɔ̀ɔ, “to undergo atrophy”).

compound

(slang and derogatory) idiocy; stupidity.


สมองตาย

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦.taːj˧/

From สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”) + ตาย (dtaai, “to die”).


โยคี

From Pali yogī (“friar”, literally “yoga practitioner”).

der

ในกรุงอุชชยินีมีคนเกิดในวันเดือนปีเดียวกันแลฤกษ์เดียวกัน ๓ คน คนที่ ๑ คือ พระองค์ผู้ทรงพระนาม พระวิกรมาทิตย์ คนที่ ๒ เป็นบุตรคนค้าน้ำมัน คนที่ ๓ เป็นโยคี ฆ่าคนที่ ๒ ตายเสียแล้ว โยคีนั้นฆ่าคนทั้งหลายที่มีโอกาสฆ่าได้เพื่อบูชานางทุรคา ครั้นฆ่าบุตรคนค้าน้ำมันแล้ว โยคีก็ไปทำตบะห้อยตัวเอาหัวลงอยู่บนต้นไม้ในป่าช้า มีความคิดจะฆ่าพระองค์ผู้เป็นราชา แลได้ฆ่าแล้วซึ่งบุตรของตน
nai grung ùt-chá-yí-nii mii kon gə̀ət nai wan-dʉʉan-bpii diiao gan lɛɛ rə̂ək diiao gan sǎam kon · kon tîi nʉ̀ng kʉʉ prá-ong pûu song prá-naam wí-grom-maa-tít · kon tîi sɔ̌ɔng bpen bùt kon káa náam-man · kon tîi sǎam bpen yoo-kii · kâa kon tîi sɔ̌ɔng dtaai sǐia lɛ́ɛo · yoo-kii nán kâa kon táng-lǎai tîi mii oo-gàat kâa dâai pʉ̂ʉa buu-chaa naang tú-ra-kaa · krán kâa bùt kon káa náam-man lɛ́ɛo · yoo-kii gɔ̂ɔ bpai tam dtà-ba hɔ̂i dtuua ao hǔua long yùu bon dtôn-máai nai bpàa-cháa · mii kwaam-kít jà kâa prá-ong pûu bpen raa-chaa · lɛɛ dâai kâa lɛ́ɛo sʉ̂ng bùt kɔ̌ɔng dton

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, pages 11–12

In the Ujjayini Kingdom, there were three persons born on the same date and at the same propitious time. The first is Your Majesty, who bears the name of Vikramāditya; the second, a son of an oil trader; the third, a yogī. Having killed the second person, the yogī went on to kill all the people whom he had opportunities to kill, for the purpose of worshipping Lady Durgā. Upon killing the oil trader's son, the yogī went to practice Tapas in a necropolis by hanging himself from a tree. He kept contemplating about murdering you, My Liege. And he too had put his own son to death.

บัดเดี๋ยวดังหงั่งเหง่งวังเวงแว่ว สะดุ้งแล้วเหลียวแลชะแง้หา เห็นโยคีขี่รุ้งพุ่งออกมา ประคองพาขึ้นไปจนบนบรรพต แล้วสอนว่าอย่าไว้ใจมนุษย์ มันแสนสุดลึกล้ำเหลือกำหนด ถึงเถาวัลย์พันเกี่ยวที่เลี้ยวลด ก็ไม่คดเหมือนหนึ่งในน้ำใจคน
bàt-dǐiao dang ngàng-ngèeng wang-weeng wɛ̂o · sà-dung lɛ́ɛo lǐiao-lɛɛ chá-ngɛ́ɛ hǎa · hěn yoo-kii kìi rúng pûng ɔ̀ɔk maa · bprà-kɔɔng paa kʉ̂n bpai jon bon ban-pót · lɛ́ɛo sɔ̌ɔn wâa yàa wái-jai má-nút · man sɛ̌ɛn sùt lʉ́k-lám lʉ̌ʉa gam-nòt · tʉ̌ng tǎo-wan pan gìiao tîi líia-lót · gɔ̂ɔ mâi kót mʉ̌ʉan nʉ̀ng nai náam-jai kon

สุนทรภู่, พระอภัยมณี

Suddenly a great peal resounded chillingly, alarming the boy who then looked up for the source of the sound. He saw the yogī priest, riding upon a rainbow, sprang out and carried him up to the cliff. Then this teaching the priest gave unto him: Never trust human hearts, for they are boundless and beyond expectation, indeed. Even climbing ivies are not as twisting as human minds.


บถ

From Pali patha (“course; path; route; way”).

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, →ISBN, page 169:
จงจรเที่ยว เทียวบทไป พงพนไพร ไศลดำเนิน ดุ่มบถด่วน ชวนจิตเพลิน ใดบ่มิเกิน เชิญบทจร
jong jà-rá tîao · tiao bà-tá bpai · pong pá-ná prai · sǎi-lá dam-nəən · dùm bà-tà dùuan · chá-wá-ná-jì-dtà pləən · dai bɔ̀ɔ mí gəən · chəən bà-tá-jɔɔn
Go travel! Make a trip to any jungle, forest, or hill! Start walking along this path at once, as it will lead your mind to pleasure! Nothing is more enjoyable than travel. Let's set out on a journey right away!


อุลิด

th-noun

อุลิด • (ù-lít)

From Old Khmer ឧលិក៑ (ulik), ឧលិក្ក៑ (ulikk, “watermelon”). Cognate with Modern Khmer ឪឡឹក (ʼəwlək).


ฮาม

ประฮาม ประฮาม#Thai

(archaic, poetic) clipping of ประฮาม (bprà-haam)


อุตพิด

อุตพิด • (ùt-dtà-pít)

The plant, Typhonium trilobatum (L.) Schott, of the family Araceae, whose blossoms open in the evening and give a very acrid smell.


แสะ

From Old Khmer sēḥ (“horse”) or Angkorian Old Khmer seḥ, ʼseḥ, ʼaseḥ (“horse”). Cognate with Modern Khmer សេះ (seh).

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 235:
สารเรวรวดพ้ยงพ่าง แสะสยาม ลางส่ำสองงางอน เงือดฟ้า ลางสารแกว่นสงคราม เคยเกลื่อน บรแฮ ลางส่ำงาอ่าหน้า เฉอดฉัน
sǎan reo-rûuat píiang-pâang · sɛ̀ sà-yǎam · laang sàm sɔ̌ɔng ngaa ngɔɔn · ngʉ̂ʉat fáa · laang sǎan gwɛ̀n sǒng-kraam · kəəi glʉ̀ʉan · bɔɔn hɛɛ · laang sàm ngaa àa nâa · chə̀ət-chǎn
The elephants were swift like Siamese horses. The two tusks [of] some groups [were so] curved [and] reached the heavens. Some of the elephants [were so] smart [in] warfare [and] had discomfited [many] enemies, in very deed. Some groups [had] imposing tusks [that] glorified [their own] faces.

Equus caballus
Equus caballus#Translingual

(archaic, literary, poetic) horse: Equus caballus.


เสน่ง

เสน่ง • (sà-nèng)

sà-nèng (romanization)
เขนง (alternative)
เสนง (alternative)
แสนง (alternative)

From Old Khmer sneṅ (“horn”). Compare Modern Khmer ស្នែង (snaeng).

กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, กฤษณาสอนน้องคำฉันท์:
พฤษภกาสร อีกกุญชรอันปลดปลง โททนต์เสน่งคง สำคัญหมายในกายมี
prʉ́-sòp-pá gaa-sɔ̌ɔn, ìik gun-chɔɔn an bplòt-bplong, too ton sà-nèng kong, sǎm-kan mǎai nai gaai mii
When bulls, buffaloes, or elephants die, their paired tusks or horns, the distinct symbols of their bodies, will remain.

(elegant) horn: bony, permanent growth of animal


แหล่งจ่ายไฟ

แหล่งจ่ายไฟ • (lɛ̀ng-jàai-fai)


ส้มเช้ง

ส้มเช้ง • (sôm-chéng)

/som˥˩.t͡ɕʰeŋ˦˥/

/som˥˩.t͡ɕʰeːŋ˦˥/

From ส้ม (sôm, “citrus”) + เช้ง (chéeng, “sweet orange”).


เช้ง

Borrowed from Teochew 橙 (cêng5, “orange”).

bor+

ส้ม ส้ม#Thai


รสชาด

/rot̚˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

รสชาติ รสชาติ#Thai


รสชาติ

th-noun

รสชาติ • (rót-châat)

/rot̚˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

From รส (rót, “taste; flavour”) + ชาติ (châat, emphatic suffix).


ลิสง

th-noun

ลิสง • (lí-sǒng)

Possibly from Chinese 花生 (huāshēng, “peanut”) or 落花生 (luòhuāshēng, “peanut”).

ถั่ว ถั่ว#Thai


ขดาน

kà-daan (romanization)
แผ่น (classifier)
กระดาน (alternative)
ขดาร (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer ខ្តារ៑ (khtār, “board; plank”). Cognate with Modern Khmer ក្ដារ (kdaa).

bor

อนิรุทธ์คำฉันท์:
จึงวาดนแน่งโฉม อนิรุทธราชา นางเอาขดานมา บันทับทรวงก็ไห้โหย อ้านี้แหละรูปท้าว อันมาชมมาชายโชย
jʉng wâat ná-nɛ̂ng chǒom · à-ní-rút-tá raa-chaa · naang ao kà-daan maa · ban-táp suuang gɔ̂ hâi hǒoi · âa níi hlɛ̀ rûup táao · an maa chɔɔ-mɔɔ maa chaai chooi
So they drew Anirut the fair lord [on a slate]. She took the slate up and pressed it against her chest, saying in tears: "Ah! This, indeed, is the picture of the prince who came to court and caress me!"

(archaic) board for writing, drawing, etc, as slate, chalkboard, etc.


อาหารทะเล

From อาหาร (aa-hǎan, “food”) + ทะเล (tá-lee, “sea”). Calque of English seafood. Cognate with Lao ອາຫານທະເລ (ʼā hān tha lē).

cog

Lao ອາຫານທະເລ (ʼā hān tha lē)


ทองเหลือง

th-noun

ทองเหลือง • (tɔɔng-lʉ̌ʉang)

/tʰɔːŋ˧.lɯa̯ŋ˩˩˦/

From ทอง (tɔɔng, “gold”) + เหลือง (lʉ̌ʉang, “yellow”).


ของเหลว

th-noun

ของเหลว • (kɔ̌ɔng-lěeo)

/kʰɔːŋ˩˩˦.leːw˩˩˦/

From ของ (kɔ̌ɔng, “stuff”) + เหลว (lěeo, “liquid”).

com

(physical chemistry) liquid (state of matter). (Classifier changes according to its container.)


ของแข็ง

th-noun

ของแข็ง • (kɔ̌ɔng-kɛ̌ng)

/kʰɔːŋ˩˩˦.kʰɛŋ˩˩˦/

ของ (kɔ̌ɔng, “stuff”) + แข็ง (kɛ̌ng, “rigid”)


ความแข็ง

ความแข็ง • (kwaam-kɛ̌ng)

/kʰwaːm˧.kʰɛŋ˩˩˦/

แข็ง แข็ง#Thai

abstract noun of แข็ง (kɛ̌ng): hardness; rigidness.


กะหรี่

กะหรี่ • (gà-rìi)

gà-rìi (romanization)
กะหลี่ (alternative)
กระหรี่ (alternative)
กรี่ (alternative)
กะรี่ (alternative)

From aphaeresis and corruption of ช็อกการี (chɔ́k-gaa-rii) or ช็อกกะรี (chɔ́k-gà-rii, “prostitute”), ultimately from Hindi छोकरी (chokrī, “young girl”).

(slang, derogatory, offensive) prostitute.


กะหรี่

กะหรี่ • (gà-rìi)

Semi-learned borrowing from Tamil கறி (kaṟi, “curry”).

slbor

แกง แกง#Thai

pungent dish of vegetables, meat or fish, etc, flavoured with various spices or curry powder.

แกง แกง#Thai

any dish flavoured with curry powder or the like.


กระหรี่

th-noun

กระหรี่ • (grà-rìi)

กะหรี่ กะหรี่#Thai


บำบัด

Borrowed from Old Khmer paṃpat (“to deceive, to cheat; to destroy, to eliminate; to end, to stop; etc”). Doublet of ตระบัด (dtrà-bàt). Cognate with Modern Khmer បំបាត់ (bɑmbat).

bor+

(often in combination) therapy; treatment.


หัวแร้ง

th-noun

หัวแร้ง • (hǔua-rɛ́ɛng)

/hua̯˩˩˦.rɛːŋ˦˥/

From หัว (hǔua, “head”) + แร้ง (rɛ́ɛng, “vulture”).


ทะเลทราย

From ทะเล (tá-lee, “sea”) + ทราย (saai, “sand”); literally "sea of sand".

compound

Psalm 102:6, KJV:
ข้าพระองค์เป็นเหมือนนกกระทุงที่ในถิ่นทุรกันดาร ดุจนกเค้าแมวแห่งทะเลทราย
kâa-prá-ong bpen mʉ̌ʉan nók-grà-tung tîi nai tìn tú-rá-gan-daan dùt nók-káo-mɛɛo hɛ̀ng tá-lee-saai
I am like a pelican of the wilderness: I am like an owl of the desert.

Isaiah 40:3, KJV:
เสียงผู้ร้องในถิ่นทุรกันดารว่า "จงเตรียมมรรคาแห่งพระเยโฮวาห์ จงทำทางหลวงสำหรับพระเจ้าของเราให้ตรงไปในทะเลทราย
sǐiang pûu rɔ́ɔng nai tìn tú-rá-gan-daan wâa jong dtriiam man-kaa hɛ̀ng prá-yee-hoo-waa jong tam taang-lǔuang sǎm-ràp prá-jâao kɔ̌ɔng rao hâi dtrong bpai nai tá-lee-saai
The voice of him that crieth in the wilderness, Prepare ye the way of the LORD, make straight in the desert a highway for our God.


กเทย

th-noun

กเทย • (gà-təəi)

กะเทย กะเทย#Thai


เชิง

เชิง • (chəəng)

chəəng (romanization)
เชอง (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer ជេង៑ (jeṅ), ជេង (jeṅa), ជើង (jœṅa, “north; lower limb; leg; foot; bottom; edge; base; basis; stand; support; etc”). Cognate with Modern Khmer ជើង (cəəng).

ยวนพ่าย:
บัดนั้นข้าผู้หื่น เห็นกล แกว่นนา ธ สั่งใดตนตรา ถ่องถ้วน ยังเชียงชื่นดลโดย คำราช เร็วแฮ เชิงชอบเชิงใดล้วน เลือกแถลง
bàt-nán kâa pûu hʉ̀ʉn · hěn gon · gwɛ̀n naa · tá · sàng dai dton dtraa · tɔ̀ng tûuan · yang chiiang-chʉ̂ʉn don dooi · kam râat · reo hɛɛ · chəəng chɔ̂ɔp chəəng dai lúuan · lʉ̂ʉak tà-lɛ̌ɛng
At that time, the fervent servant found the stated stratagems beneficial. So whatever His Majesty declared to him he committed to his memory clearly. Thereupon he departed to Chiang Chuen with dispatch as commanded by the royal edict. There he demonstrated to them whatever trick or tactic that he found excellent.

หยั่งเชิง

ยวนพ่าย:
หมากขามรกรูดช้าง ลงเชิง
màak-kǎam rók rûut cháang · long chəəng
Tamarind trees that grew in abundance caused soldiers to fall off their elephants and lie at the feet of the elephants.

เชิงตะพาน

เชิงเขา

Exodus 19:17, KJV:
โมเสสก็นำประชาชนออกจากค่ายไปเฝ้าพระเจ้า พวกเขามายืนอยู่ที่เชิงภูเขา
moo-sèet gɔ̂ nam bprà-chaa-chon ɔ̀ɔk jàak kâai bpai fâo prá-jâao · pûuak kǎo maa yʉʉn yùu tîi chəəng puu-kǎo
And Moses brought forth the people out of the camp to meet with God; and they stood at the nether part of the mount.

1 Chronicles 28:15, KJV:
น้ำหนักของเชิงประทีปทองคำและตะเกียงทองคำ น้ำหนักของเชิงประทีปแต่ละคันกับตะเกียงแต่ละดวง น้ำหนักเงินของเชิงประทีป ทั้งเชิงประทีปกับตะเกียงนั้น ตามที่จะใช้คันประทีปแต่ละคัน
nám-nàk kɔ̌ɔng chəəng bprà-tîip tɔɔng-kam lɛ́ dtà-giiang tɔɔng-kam · nám-nàk kɔ̌ɔng chəəng bprà-tîip dtɛ̀ɛ lá kan gàp dtà-giiang dtɛ̀ɛ lá duuang · nám-nàk ngən kɔ̌ɔng chəəng bprà-tîip · táng chəəng bprà-tîip gàp dtà-giiang nán · dtaam tîi jà chái kan bprà-tîip dtɛ̀ɛ lá kan
Even the weight for the candlesticks of gold, and for their lamps of gold, by weight for every candlestick, and for the lamps thereof: and for the candlesticks of silver by weight, both for the candlestick, and also for the lamps thereof, according to the use of every candlestick.

foot: the terminal part of the leg; lowest part, bottom; footing, base, basis, foundation; stand, station, post; supporting part, support; hold, holder.

เชิงคุณภาพ

เชิงรับเชิงรุก

Techniques for defence and techniques for advance.

เชิงชู้สาว

เชิงประชด

manner; method; pattern; process; technique; way.


เชอง

เชอง • (chəəng)

บัดนั้นข้าผู้หื่น เหนกล แกว่นนา ธสั่งใดตนตรา ถ่องถ้วน ยังชยงชื่นดลโดย คำราช เร็วแฮ เชองชอบเชองใดล้วน เลือกแถลง ฯ
bàt-nán kâa pûu hʉ̀ʉn · hěn gon · gwɛ̀n naa · tá sàng dai dton dtraa · tɔ̀ng tûuan · yang chiiang-chʉ̂ʉn don dooi · kam râat · reo hɛɛ · chəəng chɔ̂ɔp chəəng dai lúuan · lʉ̂ʉak tà-lɛ̌ɛng
At that time, the fervent servant found the stated stratagems beneficial. So whatever His Majesty declared to him he committed to his memory clearly. Thereupon he departed to Chiang Chuen with dispatch as commanded by the royal edict. There he demonstrated to them whatever trick or tactic that he found excellent.
หมากขามรกรูดช้าง ลงเชอง
màak-kǎam rók rûut cháang · long chəəng

Tamarind trees that grew in abundance caused soldiers to fall off their elephants and lie at the feet of the elephants.

เชิง เชิง#Thai


เล่า

เล่า • (lâo)

กฎมณเทิยรบาล, มาตรา ๓๗:
อนึ่ง ถ้าคบกันกินเล่าในพระราชวัง ให้ต้มเล่าให้ร้อนตรอกปากแล้วให้จำไว้
à-nʉ̀ng · tâa kóp gan gin lâo nai prá-râat-chá-wang · hâi dtôm lâo hâi rɔ́ɔn dtrɔ̀ɔk bpàak lɛ́ɛo hâi jam wái
Furthermore, if [officers] jointly drink liquor within the royal palace, liquor shall be boiled up hotly and poured into their throats before they are imprisoned.

กฎมณเทิยรบาล, มาตรา ๙๕:
อนึ่ง หญิงผู้ใดเอาเล่าเข้าวัง ให้ทวนด้วยลวดหนัง ๒๐ ที
à-nʉ̀ng · yǐng pûu-dai ao lâo kâo wang · hâi tuuan dûai lûuat nǎng · yîi-sìp · tii
Furthermore, any woman who brings liquor into the palace shall be lashed with a leather whip twenty times.

เหล้า เหล้า#Thai


ข้าวหลาม

ข้าวหลาม • (kâao-lǎam)

From Mon ခလာမ် (həlam, “baked rice in bamboo”) ; imitated as ข้าว (kâao) + หลาม (lǎam).
Or ข้าว (kâao) + reflex of Proto-Tai *ʰlaːmᴬ (“cooked in bamboo tube”) (possibly related to Mon ခလာမ် (həlam), Khmer ក្រឡាន (krɑɑlaan) and Vietnamese lam in cơm lam).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ເຂົ້າຫລາມ (khao lām).

inh

Cylinder of glutinous rice baked in joint of thorny bamboo.


โอเลี้ยง

th-noun

โอเลี้ยง • (oo-líiang)

/ʔoː˧.lia̯ŋ˦˥/

From Teochew 烏涼／乌凉 (ou1 liang5, literally “black (and) chilled”).


ดอลลาร์

th-noun

ดอลลาร์ • (dɔn-lâa)


ดอลล่าร์

ดอลล่าร์ • (dɔn-lâa)

ดอลลาร์ ดอลลาร์#Thai


ทรายดูด

ทราย (saai, “sand”) + ดูด (dùut, “to suck”)


นิรโทษกรรม

นิรโทษกรรม • (ní-rá-tôot-sà-gam)

From Sanskrit निर्दोष (nirdoṣa, “faultless; guiltless”) + कर्म (karma, “act; action; activity”).

der

(civil law) justifiable act, as an act harmful to another done in the execution of a lawful order or unavoidably done for the purpose of protecting oneself, the rights of a third party, or a legally protected interest.


อภัยโทษ

Compound of อภัย (à-pai, “to forgive”) + โทษ (tôot, “penalty”).

com+

1917, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “คำนำ ว่าด้วยตำนานเห่เรือ”, in ประชุมกาพย์เห่เรือ, พระนคร: หอพระสมุดวชิรญาณ, page 3:

ถ้าความที่ข้าพเจ้าแสดงวิปลาศ...ผู้อ่านจงให้อภัยโทษ

tâa kwaam tîi kâa-pá-jâao sà-dɛɛng wíp-bpà-lâat ... pûu-àan jong hâi à-pai-yá-tôot

If the information which I have given is inaccurate... may the readers give [me] pardon.

(very formal, obsolete) forgiveness; pardon

1932 June 27, “พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชชกาลที่ ๗, volume 8, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, page 149:

คณะกรรมการราษฎรมีอำนาจให้อภัยโทษ

ká-ná-gam-má-gaan-râat-sà-dɔɔn mii am-nâat hâi à-pai-yá-tôot

The People's Committee has the power to grant pardon.

(law) pardon: release from the penalty for an offence


ระหว่าง

th-noun

ระหว่าง • (rá-wàang)

From Old Khmer *lvāṅ, lavāṅ (“distance between (two points in space or time): space, gap; interval, period; time, occasion; etc”). Cognate with Modern Khmer រវាង (rɔɔrɔviəng). Also cognate with Thai ระวาง (rá-waang).

1999, “พระพิพิธสาลี”, in โคลงนิราศพระพิพิธสาลี, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, retrieved 2019-06-28:

ราชอาณาจักรไทยกำลังอยู่ในระหว่างการฟื้นตัวจากความหายนะอันเนื่องมาจากการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒

râat-chá-aa-naa-jàk tai gam-lang yùu nai rá-wàang gaan-fʉ́ʉn-dtuua jàak kwaam-hǎa-yá-ná an nʉ̂ʉang-maa-jàak gaan-sǐia grung sǐi à-yút-tá-yaa kráng tîi · sɔ̌ɔng

The Thai kingdom was being in the middle of recovery from destruction as a result of the second fall of Krung Si Ayutthaya.

distance (between two points in space or time): space, gap; interval, duration, period; meanwhile; etc.


ขื่อ

ขื่อ • (kʉ̀ʉ)

Cognate with Lao ຂື່ (khư̄), Lü ᦃᦹᧈ (ẋue¹), Tai Dam ꪅꪳ, Shan ၶိုဝ်ႇ (khùe), Phake ၵိုဝ် (khüw), Ahom *𑜁𑜢𑜤𑜈𑜫 (*khüw).

cog

Lü ᦃᦹᧈ (ẋue¹)


แป

From Proto-Southwestern Tai *pɛːᴬ² (“joist”). Cognate with Khün ᨸᩯ, Isan แป, Lao ແປ (pǣ), Lü ᦶᦔ (ṗae), Shan ပႄ (pǎae), Phake ပေ (pe), Ahom 𑜆𑜦𑜧 (pē).


แป

(medicine) ankylosis (of hand and foot).


ขื่อแป

th-noun

ขื่อแป • (kʉ̀ʉ-bpɛɛ)

/kʰɯː˨˩.pɛː˧/

From ขื่อ (kʉ̀ʉ, “tie beam”) + แป (bpɛɛ, “purlin”); literally "tie beam and purlin".

compound

1964, จิตร ภูมิศักดิ์, โคลงสรรเสริญเกียรติกรุงเทพมหานครยุคไทยพัฒนา:
ถึงยุคทมิฬมาร จะครองเมืองด้วยควันปืน ขื่อแปจะพังครืน และกลิ่นเลือดจะคลุ้งคาว แต่คนย่อมเป็นคน ในสายธารอันเหยียดยาว คงคู่กับเดือนดาว ผงาดเด่นในดินแดน
tʉ̌ng yúk tá-min maan · jà krɔɔng-mʉʉang dûuai kwan bpʉʉn · kʉ̀ʉ-bpɛɛ jà pang krʉʉn · lɛ́ glìn lʉ̂ʉat jà klúng-kaao · dtɛ̀ɛ kon yɔ̂m bpen kon · nai sǎai-taan an yìiat-yaao · kong-kûu gàp dʉʉan daao · pà-ngàat den nai din-dɛɛn
Though it is the age of vice in which the wicked devil [military junta] dominates amidst gun smoke, ruined law, and blood smell, in this long stream will people remain as people and in this land will they prominently stay with the moon and stars forever and ever.

2011, บัญชา สหเกียรติมนตรี, อัยการกับขื่อแปของบ้านเมือง:
อัยการกับขื่อแปของบ้านเมือง
ai-yá-gaan gàp kʉ̀ʉ-bpɛɛ kɔ̌ɔng bâan-mʉʉang
Prosecuting attorneys and the law of the nation.

2014, Divas Cafe, บ้านเมืองบนขื่อแปที่น่ากังขา:
บ้านเมืองบนขื่อแปที่น่ากังขา
bâan-mʉʉang bon kʉ̀ʉ-bpɛɛ tîi nâa gang-kǎa
The nation on the edge of the questionable law.


ภูมิลำเนา

puum-lam-nao (romanization)
ภูมิ์ลำเนา (alternative archaic dated obsolete)

From ภูมิ (puum, “locality”) + ลำเนา (“locality”); coined by Prince Narathip Phong Praphan (1891–1976) for the English legal term domicile. Compare Khmer ភូមិលំនៅ (phuumilumnɨw, “place of habitation”).

cog

2003 September 16, ศาลฎีกา, คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๐๘๓/๒๕๔๖, Bangkok: ศาลฎีกา, page 6:

ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังได้ว่า จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่จังหวัดชลบุรี...

kɔ̂ɔ-tét-jing bʉ̂ʉang-dtôn fang dâai wâa · jam-ləəi mii puum-lam-nao yùu jang-wàt chon-bù-rii ...

The admissible preliminary facts are as follows: The Accused has a domicile in the province of Chon Buri...

1992 March 31, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 109, number 42, Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, published 1999-04-08, pages 11–12:

มาตรา ๓๗ ภูมิลำเนาของบุคคลธรรมดา ได้แก่ ถิ่นอันบุคคลนั้นมีสถานที่อยู่เป็นแหล่งสำคัญ

mâat-dtraa · sǎam-sìp jèt · puum-lam-nao kɔ̌ɔng bùk-kon-tam-má-daa · dâai-gɛ̀ɛ · tìn an bùk-kon nán mii sà-tǎan-tîi yùu bpen lɛ̀ng sǎm-kan

Section 37 The domicile of a natural person is the locality where the principal place of residence of such person is.

มาตรา ๓๙ ถ้าภูมิลำเนาไม่ปรากฏ ให้ถือว่า ถิ่นที่อยู่เป็นภูมิลำเนา

mâat-dtraa · sǎam-sìp gâao · tâa puum-lam-nao mâi bpraa-gòt · hâi tʉ̌ʉ wâa · tìn tîi yùu bpen puum-lam-nao

Section 39 If the domicile is not known, it shall be deemed that the place of residence is the domicile.

มาตรา ๔๔ ภูมิลำเนาของผู้เยาว์ ได้แก่ ภูมิลำเนาของผู้แทนโดยชอบธรรมซึ่งเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองหรือผู้ปกครอง

mâat-dtraa · sìi-sìp sìi · puum-lam-nao kɔ̌ɔng pûu-yao · dâai-gɛ̀ɛ · puum-lam-nao kɔ̌ɔng pûu-tɛɛn-dooi-chɔ̂ɔp-tam sʉ̂ng bpen pûu chái am-nâat-bpòk-krɔɔng rʉ̌ʉ pûu-bpòk-krɔɔng

Section 44 The domicile of a minor is the domicile of [its] legal representative who is the one exercising parental authority [over it] or [is its] guardian.

มาตรา ๔๕ ภูมิลำเนาของคนไร้ความสามารถ ได้แก่ ภูมิลำเนาของผู้อนุบาล

mâat-dtraa · sìi-sìp hâa · puum-lam-nao kɔ̌ɔng kon-rái-kwaam-sǎa-mâat · dâai-gɛ̀ɛ · puum-lam-nao kɔ̌ɔng pûu-à-nú-baan

Section 45 The domicile of an incompetent person is the domicile of [his] curator.

(nonstandard) place of origin; place of birth.


ภูมิ์ลำเนา

1925, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๘:
มาตรา ๔๔ ภูมิ์ลำเนาของบุคคลธรรมดา ได้แก่ ถิ่นอันบุคคลนั้นมีสถานที่อยู่เปนแหล่งสำคัญ
mâat-dtraa sìi-sìp sìi puum-lam-nao kɔ̌ɔng bùk-kon-tam-má-daa dâai-gɛ̀ɛ tìn an bùk-kon nán mii sà-tǎan-tîi yùu bpen lɛ̀ng sǎm-kan
Section 44 The domicile of a natural person is the principal place wherein he lives.

ภูมิลำเนา ภูมิลำเนา#Thai

archaic spelling of ภูมิลำเนา (puum-lam-nao)


กำสรวล

gam-sǔuan (romanization)
กำสรวญ (alternative archaic dated obsolete)

กำสรวลสมุทร:
กำสรวลศรีปราชญ์ร้าง แรมสมร เสาะแต่ปางนคร ล่มแล้ว ไป่พบไป่พานกลอน โคลงท่าน จบแฮ จวบแต่ต้นปลายแคล้ว หนึ่งน้อยยืมถวาย
gam-sǔuan sǐi bpràat ráang · rɛm sà-mɔ̌ɔn · sɔ̀ dtɛ̀ɛ bpaang ná-kɔɔn · lôm lɛ́ɛo · bpài póp bpài paan glɔɔn · kloong tâan · jɔɔ-bɔɔ hɛɛ · jùuap dtɛ̀ɛ dtôn bplaai klɛ́ɛo · nʉ̀ng nɔ́ɔi yʉʉm tà-wǎai
This elegy of Si Prat who was set apart from his lady was discovered after the kingdom [of Ayutthaya] had fallen. The full version of his poem could not be found. We met only its initial part. Its final part was a bit lost. We pray his permission to present it to you.


เป้าหมาย

th-noun

เป้าหมาย • (bpâo-mǎai) (classifier เป้าหมาย or ข้อ or ประการ)

bpâo-mǎai (romanization)
เป้าหมาย (classifier)
ข้อ (classifier)
ประการ (classifier)

From เป้า (bpâo) + หมาย (mǎai); compare Lao ເປົ້າໝາຍ (pao māi).

รัฐบาลได้กำหนดเป้าหมายเพิ่มประสิทธิภาพ

rát-tà-baan dâai gam-nòt bpâo-mǎai pə̂əm bprà-sìt-tí-pâap

The government has set a goal of increasing efficiency.

เราจะบรรลุเป้าหมายในการสร้างศูนย์การเรียนรู้

rao jà ban-lú bpâo-mǎai nai gaan sâang sǔun gaan riian-rúu

We will achieve the goal of building a learning center.


ฤาษี

ฤาษี • (rʉʉ-sǐi)

/rɯː˧.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai


ร้านขายยา

ร้าน (ráan, “shop”) + ขาย (kǎai, “sell”) + ยา (yaa, “medicine”)


แสงเหนือ

th-noun

แสงเหนือ • (sɛ̌ɛng-nʉ̌ʉa)

/sɛːŋ˩˩˦.nɯa̯˩˩˦/

From แสง (sɛ̌ɛng, “light”) + เหนือ (nʉ̌ʉa, “northern”).


แสงใต้

th-noun

แสงใต้ • (sɛ̌ɛng-dtâai)

แสงเหนือ

sɛ̌ɛng-nʉ̌ʉa

/sɛːŋ˩˩˦.taːj˥˩/

From แสง (sɛ̌ɛng, “light”) + ใต้ (dtâai, “southern”).


กองทุน

th-noun

กองทุน • (gɔɔng-tun)

From กอง (gɔɔng, “heap; mass; pile; etc.”) + ทุน (tun, “capital”).

compound

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ


อวตาร

From Sanskrit अवतार (avatāra, “avatar”). Cognate with Khmer អវតារ (ʼɑɑwtaa).

(historical) monarch, considered as an avatar of a deity according to the cult of divine monarchy.

พรรคพลังประชาชนเป็นอวตารของพรรคไทยรักไทย

pák pá-lang bprà-chaa-chon bpen à-wá-dtaan kɔ̌ɔng pák tai rák tai

The People's Power Party is an avatar of the Thais Love Thais Party.

(Internet slang, sometimes humorous) alternative account, body, form, etc.; descent; sock puppet.


ข้าวเหนียวมะม่วง

th-noun

ข้าวเหนียวมะม่วง • (kâao-nǐao-má-mûuang)

desc

→ Japanese: カオニャオ・マムアン

→ Japanese: カオニャオ・マムアン

From ข้าวเหนียว (kâao-nǐao, “glutinous rice”) + มะม่วง (má-mûuang, “mango”); literally "glutinous rice [and] mangoes".

com

ข้าวเหนียวมูน ข้าวเหนียวมูน#Thai

a dessert of ข้าวเหนียวมูน (kâao-nǐao-muun) served with fresh mangoes, sometimes topped with coconut milk and fried mung beans.


ดอกไม้เพลิง

th-noun

ดอกไม้เพลิง • (dɔ̀ɔk-máai-pləəng)

/dɔːk̚˨˩.maːj˦˥.pʰlɤːŋ˧/

From ดอกไม้ (dɔ̀ɔk-máai, “flower”) + เพลิง (pləəng, “fire; flame”); literally "flower of flames".

compound

1934, พระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกะสุนปืน วัตถุระเบิด และดอกไม้เพลิง พุทธศักราช ๒๔๗๗:
มาตรา ๕ พระราชบัญญัตินี้มิให้ใช้บังคับแก่อาวุธปืน เครื่องกะสุนปืน วัตถุระเบิด หรือดอกไม้เพลิง ซึ่งเจ้าพนักงานได้รับมาจากรัฐบาลเพื่อทำการตามหน้าที่ หรือที่รัฐบาลสั่งเข้ามา นำเข้ามา ส่งออกไป ทำขึ้น ได้มา ขาย หรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น
mâat-dtraa hâa prá-râat-chá-ban-yàt níi mí-hâi chái-bang-káp gɛ̀ɛ aa-wút-bpʉʉn krʉ̂ʉang-gà-sǔn-bpʉʉn wát-tù-rá-bə̀ət rʉ̌ʉ dɔ̀ɔk-máai-pləəng sʉ̂ng jâao-pá-nák-ngaan dâai-ráp maa jàak rát-tà-baan pʉ̂ʉa tam gaan dtaam nâa-tîi rʉ̌ʉ tîi rát-tà-baan sàng kâo maa sòng ɔ̀ɔk bpai tam kʉ̂n dâai maa kǎai rʉ̌ʉ jam-nàai dooi wí-tii ʉ̀ʉn
Section 5 This Act shall not apply to firearms, ammunition, explosive devices, or fireworks which a public officer obtains from the government for the execution of his duty or which the government orders to be imported, imports, exports, produces, obtains, sells, or by any other means disposes of.

1947, พระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกะสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. ๒๔๙๐:
มาตรา ๔๗ ห้ามมิให้ผู้ใดทำ สั่ง นำเข้า หรือค้าซึ่งดอกไม้เพลิง เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนท้องที่
mâat-dtraa sìi-sìp jèt hâam-mí-hâi pûu dai tam sàng nam-kâo rʉ̌ʉ káa sʉ̂ng dɔ̀ɔk-máai-pləəng wén-dtɛ̀ɛ jà dâai-ráp bai-à-nú-yâat jàak naai-tá-biian tɔ́ɔng-tîi
Section 47 No person may produce, order, import, or trade in fireworks, save where he has obtained a license from the local registrar.


ดอกไม้ไฟ

th-noun

ดอกไม้ไฟ • (dɔ̀ɔk-máai-fai)

From ดอกไม้ (dɔ̀ɔk-máai, “flower”) + ไฟ (fai, “fire; flame”); literally "flower of flames".

compound

ดอกไม้เพลิง ดอกไม้เพลิง#Thai

Alternative form of ดอกไม้เพลิง (dɔ̀ɔk-máai-pləəng): firework


องคชาติ

/ʔoŋ˧.kʰa˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

องคชาต องคชาต#Thai


องค์การนอกภาครัฐ

th-noun

องค์การนอกภาครัฐ • (ong-gaan-nɔ̂ɔk-pâak-rát)

/ʔoŋ˧.kaːn˧.nɔːk̚˥˩.pʰaːk̚˥˩.rat̚˦˥/

From องค์การ (ong-gaan, “organisation”) + นอก (nɔ̂ɔk, “outside”) + ภาครัฐ (“governmental sector; public sector”), a calque of English non-governmental organisation.

compound

non-governmental organisation
non-governmental organisation


องค์กรนอกภาครัฐ

th-noun

องค์กรนอกภาครัฐ • (ong-gɔɔn-nɔ̂ɔk-pâak-rát)

/ʔoŋ˧.kɔːn˧.nɔːk̚˥˩.pʰaːk̚˥˩.rat̚˦˥/

องค์การนอกภาครัฐ องค์การนอกภาครัฐ#Thai

misspelling of องค์การนอกภาครัฐ (ong-gaan-nɔ̂ɔk-pâak-rát)


ละเมิด

ละเมิด • (lá-mə̂ət)

/la˦˥.mɤːt̚˥˩/

From Old Khmer ល្មេស៑ (lmes, “to violate”). Cognate with Modern Khmer ល្មើស (lməəh), Mon လၟုတ်.

ความรับผิดเพื่อละเมิด

ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด


การุณยฆาต

From การุณย (“mercy”) + ฆาต (kâat, “killing”); calque of English mercy killing.


ปรานีฆาต

From ปรานี (bpraa-nii, “mercy”) + ฆาต (kâat, “killing”), a calque of English mercy killing.


มนุษย์ป้า

th-noun

มนุษย์ป้า • (má-nút-bpâa) (classifier คน)

má-nút-bpâa (romanization)
คน (classifier)

From มนุษย์ (má-nút, “human”) + ป้า (bpâa, “aunt; aging woman”); literally, “auntie human”.

af

มนุษย์ป้าโวยแหลกฉุนพนักงานสนามบินห้ามขวดโลชั่นขึ้นเครื่องบิน

2016, ไทยรัฐ, มนุษย์ป้าโวยแหลกฉุน พนง. สนามบินห้ามขวดโลชั่นขึ้นเครื่องบิน, วัชรพล

An auntie human went mad after an airport official prevented her from taking a lotion bottle on board.

má-nút-bpâa wooi lɛ̀ɛk chǔn pá-nák-ngaan sà-nǎam-bin hâam kùuat loo-chân kʉ̂n krʉ̂ʉang

2015, เอเอสทีวีผู้จัดการออนไลน์, อิทธิฤทธิ์มนุษย์ป้าพบได้ทุกเวลาแม้ยามท่องเที่ยว, เอเอสทีวีผู้จัดการ

Auntie humans can express their fierceness at any time, even during travel.

ìt-tí-rít má-nút-bpâa póp dâai túk wee-laa mɛ́ɛ yaam tɔ̂ng-tîiao

(Internet slang and derogatory) aging woman who behaves selfishly.


เพลา

From Sanskrit वेला (velā, “time”). Cognate with Khmer ពេលា (peiliə, “auspicious moment”).

cog

เวลา เวลา#Thai

(archaic) Alternative form of เวลา (wee-laa)


เพลา

tissue paper made from paper mulberry, traditionally used in making puppets and as draft papers.


ฤาษีแปลงสาร

th-noun

ฤาษีแปลงสาร • (rʉʉ-sǐi-bplɛɛng-sǎan)

/rɯː˧.siː˩˩˦.plɛːŋ˧.saːn˩˩˦/

ฤๅษีแปลงสาร ฤๅษีแปลงสาร#Thai

misspelling of ฤๅษีแปลงสาร (rʉʉ-sǐi-bplɛɛng-sǎan)


มหรสพ

มหรสพ • (má-hɔ̌ɔ-rá-sòp)

má-hɔ̌ɔ-rá-sòp (romanization)
มโหรสพ (alternative)
มโหระศพ (alternative archaic dated obsolete)
มโหระศภ (alternative archaic dated obsolete)

From corruption of Sanskrit महोत्सव (mahotsava, “festival”, literally “great joy”). Compare Pali mahussava; Modern Khmer មហោស្រព (mĕəʼhaosrɑp), មហោរស្រព (mĕəʼhaosrɑp, “concert; festival”).

bor

มาตรา ๕๓ ห้ามมิให้ผู้สมัครหรือผู้ใดกระทำการอย่างหนึ่งอย่างใด ... ดังต่อไปนี้ ... (๓) ทำการโฆษณาหาเสียงด้วยการจัดให้มีมหรสพหรือการรื่นเริงต่าง ๆ

2007, พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. ๒๕๕๐

Section 53 No candidate or any person may conduct one of ... the following acts ... (3) carrying out an election campaign by organising an entertainment or fair of whatever kind.

mâat-draa hâa-sìp sǎam hâam-mí-hâi pûu-sà-màk rʉ̌ʉ pûu dai grà-tam gaan yàang-nʉ̀ng-yàang-dai ... dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi ... à-nú-mâat-dtraa sǎam tam gaan-kôot-sà-naa hǎa-sǐiang dûuai gaan-jàt hâi mii má-hɔ̌ɔ-rá-sòp rʉ̌ʉ gaan-rʉ̂ʉn-rəəng dtàang dtàang

(archaic) series of entertaining performances held on a special occasion.


ทุศีล

th-noun

ทุศีล • (tú-sǐin)

From Sanskrit दुःशील (duḥśīla, literally “bad (observance of) precept”).


แถวตรง

/tʰɛːw˩˩˦.troŋ˧/

From แถว (tɛ̌o, “line”) + ตรง (dtrong, “direct; straight”); literally "Line, be straight!" or "straight line".

com

(military, often used as a command) attention.


กลับหลังหัน

th-noun

กลับหลังหัน • (glàp-lǎng-hǎn)

From กลับ (glàp, “to reverse; to turn”) + หลัง (lǎng, “back; rear”) + หัน (hǎn, “to turn round”); literally "to turn back and turn round".

com

(military, often used as a command) about-face.


เห็บ

th-noun

เห็บ • (hèp)

From Proto-Tai *trepᴰ (“tick”).
Cognate with Lao ເຫັບ (hep), Lü ᦵᦠᧇ (ḣeb), Shan ႁဵပ်း (háep) in ၸၵ်းႁဵပ်း (tsák háep), Ahom 𑜍𑜢𑜆𑜫 (rip) in 𑜍𑜢𑜆𑜫 𑜍𑜨𑜆𑜫 (rip rop), Saek ริ๊บ.

cog

Lü ᦵᦠᧇ (ḣeb)


เห็บ

th-noun

เห็บ • (hèp)

From Proto-Tai *trepᴰ (“hail”).
Cognate with Lao ເຫັບ (hep), Lü ᦵᦠᧇ (ḣeb), Shan ႁဵပ်း (háep) in မၢၵ်ႇႁဵပ်း (màak háep), Ahom 𑜍𑜢𑜆𑜫 (rip), Zhuang rip (dialectal).

cog

Lü ᦵᦠᧇ (ḣeb)


บัญชรสิงห์

th-noun

บัญชรสิงห์ • (ban-chɔɔn-sǐng)

/ban˧.t͡ɕʰɔːn˧.siŋ˩˩˦/

บัญชร (“cage; box, balcony, loge, window; etc”) + สิงห์ (sǐng, “lion”).

com

2005, วินัย พงศ์ศรีเพียร (editor), กฎมณเทียรบาล ฉบับเฉลิมพระเกียรติ, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, →ISBN, page 65:
เสดจ์สถิตยในรัตนสิงหาศบัญชรสิงห์
sà-dèt sà-tìt nai rát-dtà-ná-sǐng-hàat ban-chɔɔn-sǐng
[His Majesty] went to rest upon the Jewelled Lion Seat in the Lion Balcony.

พระ พระ#Thai

สีหบัญชร สีหบัญชร#Thai


นักต้มตุ๋น

th-noun

นักต้มตุ๋น • (nák-dtûm-dtǔn)

From นัก (nák, “agent noun prefix”) + ต้มตุ๋น (dtôm-dtǔn, “to con”).


องก์

th-noun

องก์ • (ong)

From Sanskrit अङ्क (aṅka, “act (main division of a play, opera, etc.)”).

der

act (main division of a play, opera, etc.).


แม่เหล็กไฟฟ้า

th-noun

แม่เหล็กไฟฟ้า • (mɛ̂ɛ-lèk-fai-fáa)

From แม่เหล็ก (mɛ̂ɛ-lèk, “magnet”) + ไฟฟ้า (fai-fáa, “electricity”).