เจ้าพนักงาน

From เจ้า (jâao, “owner; possessor”) + พนักงาน (pá-nák-ngaan, “duty; function”); literally "owner of duty", "possessor of duty", etc. Compare Khmer ចៅភ្នាក់ងារ (cawphnĕəkngiə).

af

2015, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘:
มาตรา ๓ ให้เพิ่มข้อความต่อไปนี้เป็น (๑๖) ของมาตรา ๑ แห่งประมวลกฎหมายอาญา "(๑๖) "เจ้าพนักงาน" หมายความว่า บุคคลซึ่งกฎหมายบัญญัติว่า เป็นเจ้าพนักงาน หรือได้รับแต่งตั้งตามกฎหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ราชการ ไม่ว่าเป็นประจำหรือครั้งคราว และไม่ว่าจะได้รับค่าตอบแทนหรือไม่"
mâat-dtraa sǎam hâi pə̂əm kɔ̂ɔ-kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi bpen à-nú-mâat-dtraa sìp-hòk kɔ̌ɔng mâat-dtraa nʉ̀ng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa "à-nú-mâat-dtraa sìp-hòk "jâao-pá-nák-ngaan" mǎai-kwaam wâa bùk-kon sʉ̂ng gòt-mǎai ban-yàt wâa bpen jâao-pá-nák-ngaan rʉ̌ʉ dâai-ráp dtɛ̀ng-dtâng dtaam gòt-mǎai hâi bpà-dtì-bàt nâa-tîi râat-chá-gaan mâi-wâa bpen-bprà-jam rʉ̌ʉ kráng-kraao lɛ́ mâi-wâa jà dâai ráp kâa-dtɔ̀ɔp-tɛɛn rʉ̌ʉ mâi"
Section 3 The following shall be inserted in Section 1 of the Criminal Code as its (16): "(16) 'public officer' means a person who is designated as a public officer by the law or who is legally authorised to carry out a public duty, either regularly or temporarily, and whether entitled to any compensation or not."

1976, คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน, คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙:
ข้อ ๔ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๓๘ แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๓๘ ผู้ใดต่อสู้หรือขัดขวางเจ้าพนักงานหรือผู้ซึ่งต้องช่วยเจ้าพนักงานตามกฎหมายในการปฏิบัติการตามหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
kɔ̂ɔ sìi hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt pûu-dai dtɔ̀ɔ-sûu rʉ̌ʉ kàt-kwǎang jâao-pá-nák-ngaan rʉ̌ʉ pûu sʉ̂ng dtɔ̂ng chûai jâao-pá-nák-ngaan dtaam gòt-mǎai nai gaan-bpà-dtì-bàt gaan dtaam nâa-tîi dtɔ̂ng rá-waang tôot jam-kúk mâi gəən nʉ̀ng bpii rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən sɔ̌ɔng pan bàat rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp"
Article 4 The provision of Section 138 of the Criminal Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 138 Any person who attacks or offers resistance to a public officer or a person who is required by the law to assist a public officer in the execution of his duty shall be liable to imprisonment of not more than one year, or a fine of not more than two thousand baht, or both."

1956, ประมวลกฎหมายอาญา:
มาตรา ๙ เจ้าพนักงานของรัฐบาลไทยกระทำความผิดตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๔๗ ถึงมาตรา ๑๖๖ และมาตรา ๒๐๐ ถึงมาตรา ๒๐๕ นอกราชอาณาจักร จะต้องรับโทษในราชอาณาจักร
mâat-dtraa gâao jâao-pá-nák-ngaan kɔ̌ɔng rát-tà-baan tai grà-tam kwaam-pìt dtaam tîi ban-yàt wái nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sìi-sìp jèt tʉ̌ng mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi hòk-sìp hòk lɛ́ mâat-dtraa sɔ̌ɔng rɔ́ɔi tʉ̌ng mâat-dtraa sɔ̌ɔng rɔ́ɔi hâa nɔ̂ɔk râat-chá-aa-naa-jàk jà dtɔ̂ng ráp tôot nai râat-chá-aa-naa-jàk
Section 9 A public officer of the Thai government who commits any of the offences set forth in Sections 147 through 116 and 200 through 205 outside the kingdom must serve his punishments within the kingdom.

public authority; public officer; public servant.


เจ้าหน้าที่

th-noun

เจ้าหน้าที่ • (jâao-nâa-tîi)

jâao-nâa-tîi (romanization)
เจ้าน่าที่ (alternative archaic dated obsolete)

desc

→ Shan: ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ (tsāo nāa tīi)

→ Shan: ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ (tsāo nāa tīi)

/t͡ɕaːw˥˩.naː˥˩.tʰiː˥˩/

From เจ้า (jâao, “owner, possessor; chief, lord, master”) + หน้าที่ (nâa-tîi, “duty; function”); literally "owner of duty", "possessor of duty", "lord of duty", etc. Compare Lao ເຈົ້າໜ້າທີ່ (chao nā thī).

cog

Lao ເຈົ້າໜ້າທີ່ (chao nā thī)

Joshua 1:10, KJV:
แล้วโยชูวาบัญชาเจ้าหน้าที่ทั้งปวงของประชาชนว่า
lɛ́ɛo yoo-chuu-waa ban-chaa jâao-nâa-tîi táng-bpuuang kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon wâa
Then Joshua commanded the officers of the people, saying,

Acts 17:8, NASB:
เมื่อประชาชนและเจ้าหน้าที่ผู้ครองเมืองได้ยินดังนั้นก็ร้อนใจ
mʉ̂ʉa bprà-chaa-chon lɛ́ jâao-nâa-tîi pûu krɔɔng mʉʉang dâi-yin dang-nán gɔ̂ rɔ́ɔn-jai
They stirred up the crowd and the city authorities who heard these things.

มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "เจ้าหน้าที่" หมายความว่า ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้าง หรือผู้ปฏิบัติงานประเภทอื่น ไม่ว่าจะเป็นการแต่งตั้งในฐานะเป็นกรรมการหรือฐานะอื่นใด
mâat-dtraa · sìi · nai prá-râat-chá-ban-yàt níi · “jâao-nâa-tîi” · mǎai-kwaam wâa · kâa-râat-chá-gaan · pá-nák-ngaan · lûuk-jâang · rʉ̌ʉ pûu-bpà-dtì-bàt-ngaan bprà-pêet ʉ̀ʉn · mâi-wâa jà bpen gaan dtɛ̀ng-dtâng nai tǎa-ná bpen gam-má-gaan rʉ̌ʉ tǎa-ná ʉ̀ʉn dai
Section 4 In this Act, "authority" means a government officer, official, employee, or worker of a different type, irrespective of whether having been appointed to the position of a board member or any other position;
มาตรา ๕ หน่วยงานของรัฐต้องรับผิดต่อผู้เสียหายในผลแห่งละเมิดที่เจ้าหน้าที่ของตนได้กระทำในการปฏิบัติหน้าที่ ในกรณีนี้ ผู้เสียหายอาจฟ้องหน่วยงานของรัฐดังกล่าวได้โดยตรง แต่จะฟ้องเจ้าหน้าที่ไม่ได้
mâat-dtraa · hâa · nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dtɔ̂ng ráp-pìt dtɔ̀ɔ pûu-sǐia-hǎai nai pǒn hɛ̀ng lá-mə̂ət tîi jâao-nâa-tîi kɔ̌ɔng dton dâai grà-tam nai gaan-bpà-dtì-bàt nâa-tîi · nai gɔɔ-rá-nii níi · pûu-sǐia-hǎai àat fɔ́ɔng nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dang glàao dâai dooi-dtrong · dtɛ̀ɛ jà fɔ́ɔng jâao-nâa-tîi mâi dâai

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2013 February 19) “พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. ๒๕๓๙”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-01-18

Section 5 A state agency must be liable to the victim for the consequences of a tort which its own authority has committed in the execution of a duty. In this respect, the victim may lay claim against the said state agency directly, but no claim can be entered against the authority.

agent; authority; functionary; officer; official.


กระบวน

grà-buuan (romanization)
ขบวร (alternative archaic dated obsolete)
กระบวร (alternative archaic dated obsolete)
ขบูร (alternative archaic dated obsolete)
กระบูร (alternative archaic dated obsolete)
ขบวน (alternative)


กล้ามเนื้อ

th-noun

กล้ามเนื้อ • (glâam-nʉ́ʉa) (classifier มัด or ชิ้น)

glâam-nʉ́ʉa (romanization)
มัด (classifier)
ชิ้น (classifier)

com

กล้าม (glâam) + เนื้อ (nʉ́ʉa)


มะเร็ง

th-noun

มะเร็ง • (má-reng)

→ Lao: ມະເຮັງ (ma heng)

Possibly from common Tai derived compound words หมาก (màak, “blister; rash”) + เรง (reeng, “small”) in the sense of inflaming skin rash. Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠᩁᩮ᩠ᨦ (“inflaming tumor on skin”) and Shan မၢၵ်ႇႁဵင်း (màak háeng, “cancerous tumor”). Or, possibly Semi-learned borrowing from Malay merengsa (“irritant; incurable, obstinate, unhealable”). Compare Khmer ម្រេញ (mrɨñ, “cancer; ulcer”).


หมอง

th-noun

หมอง • (mɔ̌ɔng)


บัญชี

ban-chii (romanization)
บาญชี (alternative)

From Old Khmer pañjīy, pañjiy, pañjiya, pāñjiy, pañjīy, pāñjī (“archive; account; list; record; register; etc”); ultimately from Sanskrit पञ्जी (pañjī, “almanac; calendar; register”). Compare Modern Khmer បញ្ជី (bɑɑbɑñcii). Cognate with Lao ບັນຊີ (ban sī).

der

written record: account, list, register, etc.


ตำลึง

Compare Mon တၞုင် (tnung) (as in တၞုင်ကရောပ် (tnungkarop, “ivy gourd”)).

(botany) ivy gourd: the plant Coccinia grandis of the family Cucurbitaceae.


ตำลึง

From Old Khmer តំលិង (taṃliṅa), តំលីង (taṃlīṅa), តំម្លិង (taṃmliṅa), តំម្លីង (taṃmlīṅa), តម្លិង (tamliṅa, “weight for precious metals; coin, probably of silver”). Cognate with Modern Khmer តំឡឹង (tɑmləng), Lao ຕຳລຶງ (tam lưng).

บาท บาท#Thai

a traditional Thai unit of currency, equal to 4 บาท (bàat).

a traditional Thai unit of weight, equal to 60 grams.


อุตสาหกรรม

th-noun

อุตสาหกรรม • (ùt-sǎa-hà-gam)

From อุตสาห (ùt-sǎa-hà-, “diligence; perseverance; etc”) + กรรม (gam, “act; action; activity; etc”); calque of English industry, coined by Wan Waithayakon. Compare Khmer ឧស្សាហកម្ម (ʼuhsaahaʼkam), Lao ອຸດສາຫະກຳ (ʼut sā ha kam), Northern Thai ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺.

cog

ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺

Northern Thai ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺

industry: sector of an economy made up of manufacturing enterprises; sector of an economy.

การปรับให้เป็นอุตสาหกรรม

2020 September 10, “ชง คกก. แร่ชี้ขาดหลังพ้น ๓๐ วัน อัคราฯ ยื่นสำรวจแร่ทองเพชรบูรณ์ ๔.๔ แสนไร่”, in สำนักข่าวอิศรา, Bangkok: สำนักข่าวอิศรา, retrieved 2020-09-12:

นายเชวงศักดิ์ คำตา อุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบูรณ์...ลงนามประกาศ...เรื่อง ขออาชญาบัตรพิเศษแร่ทองคำ...

naai chá-weeng sàk · kam dtaa · ùt-sǎa-hà-gam jang-wàt pét-chá-buun ... long-naam bprà-gàat ... rʉ̂ʉang · kɔ̌ɔ àat-yaa-bàt pí-sèet rɛ̂ɛ tɔɔng-kam ...

Nai Chawengsak Khamta, Phetchabun provincial industry officer,...signed the announcement...regarding the application [for] a letter patent [concerning] gold minerals...

(government) public officer charged with overseeing industry in a certain area.


อุตสาห

th-noun

อุตสาห • (ùt-sǎa-hà-)

ùt-sǎa-hà- (romanization)
อุตส่าห์ (alternative)
อุตสาหะ (alternative)
อุษาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อุสส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)
อุสสาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อตส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit उत्साह (utsāha, “power, strength, energy”). Compare Khmer ឧស្សាហៈ (ʼuhsaahaʼ), Pali ussa (“superior, higher”).


อุตสาห

อุตส่าห์ (alternative)
อุตสาหะ (alternative)
อุษาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อุสส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)
อุสสาหะ (alternative archaic dated obsolete)
อตส่าห์ (alternative archaic dated obsolete)

อุตสาหะ อุตสาหะ#Thai

Combining form of อุตสาหะ (ùt-sǎa-hà, “diligence”)

อุตส่าห์ อุตส่าห์#Thai

Combining form of อุตส่าห์ (ùt-sàa, “diligence”)


จารกรรม

From จาร (jaan, “espionage agent”) + กรรม (gam, “act; action; activity”).


เป้า

bpâo (romanization)
เป้า (classifier)
อัน (classifier)

Cognate with Lao ເປົ້າ (pao), Lü ᦔᧁᧉ (ṗaw²).

cog

Lü ᦔᧁᧉ (ṗaw²)


หมึกกระดอง

th-noun

หมึกกระดอง • (mʉ̀k-grà-dɔɔng) (classifier ตัว)

mʉ̀k-grà-dɔɔng (romanization)
ตัว (classifier)

/mɯk̚˨˩.kra˨˩.dɔːŋ˧/

com

หมึก (mʉ̀k) + กระดอง (grà-dɔɔng)


มนตร์

th-noun

มนตร์ • (mon)

From Sanskrit मन्त्र (mantra, “mantra”); probably via Old Khmer mantra (“mantra”). Compare Modern Khmer មន្ត្រ (mŭən).


มนต์

มนต์ • (mon)

From Pali manta (“mantra”); probably via Old Khmer manta (“mantra”). Compare Modern Khmer មន្ត (mŭən).

มนตร์ มนตร์#Thai


วิตามิน

wí-dtaa-min (romanization)
วิตะมิน (alternative)
ไวตามิน (alternative)


เทศกาล

From Sanskrit देशकाल (deśakāla, literally “place and time”); equivalent to เทศ (têet) + กาล (gaan). Compare Khmer ទេសកាល (teihkaal).

der

เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา:
ในลักษณ์ทำนายไว้บ่ห่อนผิด เมื่อวินิศพิศดูก็เห็นสม มิใช่เทศกาลร้อนก็ร้อนระงม มิใช่เทศกาลลมลมก็พัด มิใช่เทศกาลหนาวก็หนาวพ้น มิใช่เทศกาลฝนฝนก็อุบัติ ทุกต้นไม้หย่อมหญ้าสารพัด เกิดวิบัตินานาทั่วสากล
nai lák tam-naai wái bɔ̀ɔ hɔ̀n pìt · mʉ̂ʉa wí-nít pít duu gɔ̂ hěn sǒm · mí châi têet-sà-gaan rɔ́ɔn gɔ̂ rɔ́ɔn rá-ngom · mí châi têet-sà-gaan lom lom gɔ̂ pát · mí châi têet-sà-gaan nǎao gɔ̂ nǎao pón · mí châi têet-sà-gaan fǒn fǒn gɔ̂ ù-bàt · túk-dtôn-máai-yɔ̀m-yâa sǎa-rá-pát · gə̀ət wí-bàt naa-naa tûua sǎa-gon
The prophecy in that letter is not wrong. Ponder and you will agree, for you will feel scorchingly hot though it is not the hot season, and winds will blow though it is not the windy season, and you will feel shiveringly cold though it is not the cold season, and showers will befall though it is not the rainy season. Various disasters will reign over everyone and everywhere throughout the universe.


มาตรา

From Old Khmer mātrā, māttrā, mātatrā, mādatra, mtrā (“dimension; measure; proportion; provision; etc”); ultimately from Sanskrit मात्रा (mātrā, “amount; degree”). Cognate with Khmer មាត្រា (miətraa).

มาตราเมตริก

system (of units of seize, time, volume, etc).

มาตรา ๑๒๓ ของรัฐธรรมนูญ

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi yîi-sìp sǎam · kɔ̌ɔng rát-tà-tam-má-nuun

มาตรา ๒๐ ทวิ ของพระราชบัญญัติ

mâat-dtraa · yîi sìp · tá-wí · kɔ̌ɔng prá-râat-chá-ban-yàt

(law) distinct portion or provision of a law: article, section, etc. Abbreviation: ม. (mɔɔ)

(Thailand grammar) category assigned to a syllable based on its ending sound:

the category กก (gòk) for a syllable ended by the sound [k], which is represented by the letter ก (gɔɔ), ข (kɔ̌ɔ), ฃ (kɔ̌ɔ), ค (kɔɔ), ฅ (kɔɔ), or ฆ (kɔɔ);

the category กง (gong) for a syllable ended by the sound [ŋ], which is represented by the letter ง (ngɔɔ);

the category กด (gòt) for a syllable ended by the sound [t], which is represented by the letter จ (jɔɔ), ฉ (chɔ̌ɔ), ช (chɔɔ), ซ (sɔɔ), ฌ (chɔɔ), ฎ (dɔɔ), ฏ (dtɔɔ), ฐ (tɔ̌ɔ), ฑ (tɔɔ), ฒ (tɔɔ), ด (dɔɔ), ต (dtɔɔ), ถ (tɔ̌ɔ), ท (tɔɔ), ธ (tɔɔ), ศ (sɔ̌ɔ), ษ (sɔ̌ɔ), or ส (sɔ̌ɔ);

the category กน (gon) for a syllable ended by the sound [n], which is represented by the letter ญ (yɔɔ), ณ (nɔɔ), น (nɔɔ), ร (rɔɔ), ล (lɔɔ), or ฬ (lɔɔ);

the category กบ (gòp) for a syllable ended by the sound [p], which is represented by the letter บ (bɔɔ), ป (bpɔɔ), พ (pɔɔ), ฟ (fɔɔ), or ภ (pɔɔ);

the category กม (gom) for a syllable ended by the sound [m], which is represented by the letter ม (mɔɔ);

เกย เกย#Thai

the category เกย (gəəi) for a syllable ended by the sound [j], which is represented by the letter ย (yɔɔ);

เกอว เกอว#Thai

the category เกอว (gəəo) for a syllable ended by the sound [w], which is represented by the letter ว (wɔɔ);

ก กา
ก กา#Thai

the category ก กา (gɔɔ gaa) for an open syllable.


การรักษา

รักษา รักษา#Thai


โรคศิลปะ

th-noun

โรคศิลปะ • (rôok-sǐn-lá-bpà)

From โรค (rôok, “disease”) + ศิลปะ (sǐn-lá-bpà, “art”); literally "art of disease".

af

medicine (as a discipline); therapeutics.


อุปรากร

th-noun

อุปรากร • (ù-bpà-raa-gɔɔn)


ละครร้อง

ละครร้อง • (lá-kɔɔn-rɔ́ɔng)

/la˦˥.kʰɔːn˧.rɔːŋ˦˥/

ละคร (lá-kɔɔn) + ร้อง (rɔ́ɔng).

com

ละคร (lá-kɔɔn) + ร้อง (rɔ́ɔng)


ชำเรา

From Old Khmer jaṃrau, jaṃrova (“deep; depth, deepness; deep place, as gully, ravine, gorge, etc”); being extended forms of Old Khmer jrau, jrov (“deep; depth, deepness”). Cognate with Modern Khmer ជំរៅ (cumrɨw).

2019 May 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 69 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-05-28, page 127:

(๑๘) "กระทำชำเรา" หมายความว่า กระทำเพื่อสนองความใคร่ของผู้กระทำโดยการใช้อวัยวะเพศของผู้กระทำกระทำล่วงล้ำอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือช่องปากของผู้อื่น

(sìp bpɛ̀ɛt) · “grà-tam cham-rao” · mǎai-kwaam wâa · grà-tam pʉ̂ʉa sà-nɔ̌ɔng kwaam-krâi kɔ̌ɔng pûu-grà-tam dooi gaan-chái à-wai-yá-wá-pêet kɔ̌ɔng pûu-grà-tam grà-tam lûuang-lám à-wai-yá-wá-pêet · tá-waan-nàk · rʉ̌ʉ chɔ̂ng-bpàak kɔ̌ɔng pûu ʉ̀ʉn

(18) "to commit intercourse" means to commit [any act] to satisfy the desire of the committing person by using the genital organ of the committing person to commit [the act in a manner that] penetrates the genital organ, anus, or oral cavity of another person;

2007 September 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:

มาตรา ๒๗๗ ผู้ใดกระทำชำเราเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปีซึ่งมิใช่ภริยาหรือสามีของตน โดยเด็กนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตาม ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สี่ปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่แปดหมื่นบาทถึงสี่แสนบาท

mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp jèt · pûu dai grà-tam cham-rao dèk aa-yú yang mâi gəən sìp hâa bpii sʉ̂ng mí châi pá-rí-yaa rʉ̌ʉ sǎa-mii kɔ̌ɔng dton · dooi dèk nán jà yin-yɔɔm rʉ̌ʉ mâi gɔ̂ dtaam · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìi bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat

Section 277 Anyone who commits intercourse with a child that is not yet over fifteen years of age and is not his own wife or her own husband, regardless of whether or not the child consents [thereto], shall be liable to imprisonment from four years to twenty years and a fine from eighty thousand baht to four hundred thousand baht.

1908 June 1, “กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ.๑๒๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 25, number 9 (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 260:

มาตรา ๒๔๒ ผู้ใดทำชำเราผิดธรรมดามนุษย์ ด้วยชายก็ดี หญิงก็ดี หรือทำชำเราด้วยสัตว์เดียรฉานก็ดี ท่านว่า มันมีความผิด ต้องรวางโทษจำคุกตั้งแต่สามเดือนขึ้นไปจนถึงสามปี แลให้ปรับตั้งแต่ห้าสิบบาทขึ้นไปจนถึงห้าร้อยบาทด้วยอีกโสดหนึ่ง

mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi sìi-sìp sɔ̌ɔng · pûu dai tam cham-rao pìt tam-má-daa má-nút · dûai chaai gɔ̂ɔ-dii · yǐng gɔ̂ɔ-dii · rʉ̌ʉ tam cham-rao dûai sàt-diia-rá-chǎan gɔ̂ɔ-dii · tâan wâa · man mii kwaam-pìt · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam dʉʉan kʉ̂n bpai jon tʉ̌ng sǎam bpii · lɛɛ hâi bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ hâa sìp bàat kʉ̂n bpai jon tʉ̌ng hâa rɔ́ɔi bàat dûai ìik sòot nʉ̀ng

Section 242 [When] anyone has carnal knowledge against the order of nature, either with a man or a woman, or has carnal knowledge with a nonhuman animal, LORD says he is guilty [of an offence, for which he] shall be liable to imprisonment from three months up to three years, and shall also be [imposed with] a fine from fifty baht up to five hundred baht as an additional kind [of penalty].

(formal, law) sexual intercourse; sexual activity.


อาคาร

From Pali āgāra, Sanskrit आगार (āgāra). Cognate with Lao ອາຄານ (ʼā khān) and Khmer អាគារ (ʼaakiə).

cog

Lao ອາຄານ (ʼā khān)


ตึก

→ Khmer: តឹក (tək)

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Burmese တိုက် (tuik), Mon တိုက်, Lao ຕຶກ (tưk).


หอคอย

th-noun

หอคอย • (hɔ̌ɔ-kɔɔi) (classifier หอ or หลัง)

hɔ̌ɔ-kɔɔi (romanization)
หอ (classifier)
หลัง (classifier)

/hɔː˩˩˦.kʰɔːj˧/

From หอ (hɔ̌ɔ, “tower”) + คอย (kɔɔi, “to watch”); perhaps calque of English watchtower.


คณิกา

th-noun

คณิกา • (ká-ní-gaa) (classifier คน or นาง)

ká-ní-gaa (romanization)
คน (classifier)
นาง (classifier)

From Pali gaṇikā (“prostitute”, literally “she who belongs to groups; she who is familiar with groups”) or from Sanskrit गणिका (gaṇikā, idem). Cognate with Burmese ဂဏိကာ (ga.ni.ka); Khmer គណិកា (kɔɔnekaa).

bor

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) prostitute.


การบัญชี

From การ (gaan, “affair, matter; duty, mission, task, work; etc”) + บัญชี (ban-chii, “account”).


อนามัย

From Pali anāmaya, from Sanskrit अनामय (anāmaya). Cognate with Khmer អនាម័យ (ʼaʼnaamay), Lao ອະນາໄມ (ʼa nā mai).


อนามัย

à-naa-mai (romanization)
แห่ง (classifier)

From clipping of สถานีอนามัย, from สถานี (sà-tǎa-nii, “station”) + อนามัย (à-naa-mai, “health”).

clipping

clipping of สถานีอนามัย

com

(colloquial) local infirmary; district health centre.


สัตว์เลี้ยง

th-noun

สัตว์เลี้ยง • (sàt-líiang) (classifier ตัว)

sàt-líiang (romanization)
ตัว (classifier)

สัตว์ (sàt) + เลี้ยง (líiang). Compare Lao ສັດລ້ຽງ (sat līang).

com

สัตว์ (sàt) + เลี้ยง (líiang)


ขันหมาก

th-noun

ขันหมาก • (kǎn-màak)

From ขัน (kǎn, “basin; bowl”) + หมาก (màak, “paan”); literally "paan bowl".

com

(historical) bowl containing paan, used as an emblem of a noble person.

2005, “พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง เล่ม ๒ ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่, Bangkok: สุขภาพใจ, →ISBN, page 30:

มาตราหนึ่ง ผัวเมียอยู่ด้วยกัน ต่างคนต่างผิดใจกัน จะหย่ากันไซ้ ให้หญิงส่งสีนสอดขันหมากแก่ชาย ถ้ามีลูกด้วยกันไซ้ ท่านมิให้ส่งสีนสอดขันหมากแก่ชายเลย

mâat-dtraa nʉ̀ng · pǔua miia yùu dûai gan · dtàang kon dtàang pìt-jai gan · jà yàa gan sái · hâi yǐng sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai · tâa mii lûuk dûai gan sái · tâan mí hâi sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai ləəi

Another section [is as follows]: When a man and wife live together, and become at variance with each other, and thus want to divorce, the woman shall return the bride price and paan bowl to the man. But if they already have a child, it is prescribed that the bride price and paan bowl need not to be returned to the man at all.

bowl containing paan, given by a groom as a token of respect to the parents of the bride at the engagement or wedding ceremony, often carried with pomp and show to the family of the bride.

2019 March 25, “รอขันหมาก ประชาธิปัตย์อ่อยหนัก เปลี่ยนใจร่วมงานพลังประชารัฐ ชูบิ๊กตู่ชอบธรรม”, in ประชาชาติธุรกิจ, Bangkok: มติชน, retrieved 2019-03-27:

rɔɔ kǎn-màak · bprà-chaa-tí-bpàt ɔ̀i nàk · bplìian-jai rûuam ngaan pá-lang bprà-chaa-rát · chuu bík dtùu chɔ̂ɔp-tam

Waiting for a paan bowl: Democrats much tone their voices down and change their minds on teaming up with Palang Pracharath by honouring Big Tu as the legitimate [leader].

(slang) invitation (to join a group, to form a union, to make an alliance, or the like).


เจ้าหนี้

th-noun

เจ้าหนี้ • (jâao-nîi) (classifier คน or ราย)

jâao-nîi (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)

/t͡ɕaːw˥˩.niː˥˩/

From เจ้า (jâao, “chief, lord, master; owner; etc”) + หนี้ (nîi, “debt; obligation”).

com

1935 June 20, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-21, archived from the original on 2021-02-09:

บทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้ไม่ตัดสิทธิของเจ้าหนี้ในอันที่จะใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้และที่จะเรียกลูกหนี้ให้เข้ามาในคดีดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

bòt-ban-yàt nai bprà-muuan-gòt-mǎai níi mâi dtàt sìt-tí kɔ̌ɔng jâao-nîi nai-an-tîi-jà chái sìt-tí-rîiak-rɔ́ɔng kɔ̌ɔng lûuk-nîi lɛ́ tîi jà rîiak lûuk-nîi hâi kâo maa nai ká-dii dang tîi ban-yàt wái nai bprà-muuan-gòt-mǎai pɛ̂ng lɛ́ paa-nít

The provisions of this Code does not deprive the obligee of the right to exercise the claim of the obligor and to call the obligor into the case as prescribed in the Civil and Commercial Code.

1925 November 11, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-06, archived from the original on 2020-07-05:

มาตรา ๑๙๔ ด้วยอำนาจแห่งมูลหนี้ เจ้าหนี้ย่อมมีสิทธิจะเรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ อนึ่ง การชำระหนี้ด้วยงดเว้นการอันใดอันหนึ่งก็ย่อมมีได้

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi gâao-sìp sìi · dûai am-nâat hɛ̀ng muun nîi · jâao-nîi yɔ̂m mii sìt-tí jà rîiak hâi lûuk-nîi cham-rá nîi dâai · à-nʉ̀ng · gaan-cham-rá nîi dûai ngót-wéen gaan an-dai-an-nʉ̀ng gɔ̂ yɔ̂m mii dâai

Section 194 By virtue of the cause of an obligation, the obligee does have the right to demand the obligor to perform the obligation. Furthermore, there can also be the performance of an obligation by [means of] the forbearance of any particular act.

1356, “พระไอยการลักษณกู้หนี้”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่ เล่ม ๒, Bangkok: สุขภาพใจ, published 2005, →ISBN, page 156:

มาตราหนึ่ง ผัวเมียกู้หนี้ท่านด้วยกัน แลผัวไปค้ามิได้มา เจ้าหนี้รุกร้นจะเอาต้นเงินดอกเบี้ย ท่านให้เมียซึ่งอยู่นั้นใช้แต่ต้นเงินท่าน ดอกเบี้ยยกเสีย ถ้าผัวมันมิตายกลับมา จึ่งเอาดอกเบี้ยแก่มัน

mâat-dtraa nʉ̀ng · pǔua miia gùu-nîi tâan dûai-gan · lɛɛ pǔua bpai káa mí dâai maa · jâao-nîi rúk-rón jà ao dtôn-ngəən dɔ̀ɔk-bîia · tâan hâi miia sʉ̂ng yùu nán chái dtɛ̀ɛ dtôn-ngəən tâan · dɔ̀ɔk-bîia yók sǐia · tâa pǔua man mí dtaai glàp maa · jʉ̀ng ao dɔ̀ɔk-bîia gɛ̀ɛ man

Another section [is as follows: When] a husband [and] wife jointly borrow another's money, and the husband goes [to a foreign state for] trade [and] does not come [back yet, and] the creditor urgently [comes] to demand the principal [and] interest, LORD prescribes [that] the wife that stays [behind shall] merely pay him the principal [whilst] the interest [shall be] excluded, [and] if her husband returns alive, then the interest [shall be] demanded from him.


ต่างด้าว

th-noun

ต่างด้าว • (dtàang-dâao) (classifier คน)

dtàang-dâao (romanization)
คน (classifier)

From ต่าง (dtàang, “different”) + ด้าว (dâao, “country, land”).

com

(now chiefly found in law, derogatory elsewhere) foreigner; alien.

now chiefly found in law; derogatory elsewhere; now chiefly found in law; derogatory elsewhere


หม้อ

mɔ̂ɔ (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

From Proto-Tai *ʰmoːꟲ (“pot”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᩴ᩶, Lao ໝໍ້ (mǭ), Lü ᦖᦸᧉ (ṁoa²), Tai Dam ꪢꪷ꫁, Shan မေႃႈ (māu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥲ (mòw), Phake မေႃ (mō), Ahom 𑜉𑜦𑜡 (mō), Zhuang moj (“vessel for cooking rice”) and mox (“pan”) (dialectal), Saek ม̂อ.

cog

Lü ᦖᦸᧉ (ṁoa²)


ถ่านไม้

tàan-máai (romanization)
ก้อน (classifier)

ถ่าน (tàan, “charcoal”) + ไม้ (máai, “wood”).


ประเทียบ

th-noun

ประเทียบ • (bprà-tîiap)


จีนกลาง

จีน (jiin, “China”) + กลาง (glaang, “middle; centre”).
Cognate with Lao ຈີນກາງ (chīn kāng).

com

ภาษาจีนกลาง


กวางตุ้ง

Semi-learned borrowing from Cantonese 廣東／广东 (gwong² dung¹).

Brassica rapa subsp. chinensis
Brassica rapa subsp. chinensis

bok choy: the plant Brassica rapa subsp. chinensis of the family Brassicaceae


มณฑล

Derived from Pali maṇḍala (“circle; disk; ring; etc”), ultimately from Sanskrit मण्डल (maṇḍala, “idem”). Cognate with Lao ມົນທົນ (mon thon), Khün ᨾᩫ᩠ᨱᨵᩫ᩠ᩃ, Old Khmer mandala, Khmer មណ្ឌល (mŭəndŭəl).

cog

Khün ᨾᩫ᩠ᨱᨵᩫ᩠ᩃ

(elegant) surrounding area; vicinity; circumference; circuit; environs.

(government) large or high administrative division, as province, prefecture, etc.

(historical) monthon, administrative division of Siam and Thailand.

สายสิญจน์ สายสิญจน์#Thai

(royal) royal altar surrounded by the holy thread สายสิญจน์.


อายัด

th-noun

อายัด • (aa-yát)

Uncertain. Possibly from corruption of Pali āṇatti (“command; order”), ultimately from Sanskrit आज्ञप्ति (ājñapti, “idem”).

(archaic) authority; jurisdiction; power.


สนม

สนม • (sà-nǒm)

From Old Khmer ស្នំ (snaṃ, “female palace attendant; royal concubine”). Cognate with Modern Khmer ស្នំ (snɑm) or ស្នម (snɑɑm).

bor

พระ พระ#Thai


สนม

th-noun

สนม • (sà-nǒm)

From Old Khmer ស្នុំ (snuṃ, “one who stacks combustibles into a pyre; one who shrouds a corpse prior to cremation”). Cognate with Modern Khmer ស្នុំ (snom).

bor

(archaic) officer responsible for funeral affairs in a palace, such as arranging funerals, shrouding corpses, taking care of pyres and coffins, etc.

(archaic) palace area under the responsibility of these officers, often used to detain or imprison high-ranking members of the royal family or government.


สนมเอก

th-noun

สนมเอก • (sà-nǒm-èek)

From สนม (sà-nǒm, “royal concubine”) + เอก (èek, “chief; first; first class; primary; etc”). Compare Modern Khmer ស្នំឯក (snâmʼékâ).


แบงก์

th-noun

แบงก์ • (bɛ́ng)

(colloquial) bank (financial institution).


แบงค์

แบงค์ • (bɛ́ng)

แบงก์ แบงก์#Thai


รอง

รอง • (rɔɔng)

Cognate with Northern Thai ᩁᩬᨦ, Isan ฮอง, Lao ຮອງ (hǭng), Shan ႁွင်း (háung), Lü ᦣᦸᧂ (hoang), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ).


มื้อ

มื้อ • (mʉ́ʉ)

From Proto-Tai *mwɯːꟲ (“day”). Cognate with Isan มื้อ, Lao ມື້ (mư̄), Northern Thai ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶), Khün ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶), Lü ᦙᦹᧉ (mue²), Tai Dam ꪣꪳ꫁ (ꞌmự), Tai Dón ꪝꪳꫂ, Shan မိုဝ်ႉ (mṵ̂e), Saek มือ, Tày mự.

cog

Khün ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶)

Shan မိုဝ်ႉ (mṵ̂e)

1926, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “อธิบายเรื่องพระเทียรราชาได้ราชสมบัติ”, in อธิบายเบ็ดเตล็ดในเรื่องพงศาวดารสยาม, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 73:

ขุนวรวงศาธิราชก็ออกมาสั่งณที่ข้าราชการคอยเฝ้าริมประตูดิน แรก ๆ ก็จะเปนแต่บางมื้อ...ครั้นนางมีครรภ์...ใช้ขุนวรวงศาธิราชมาฟังแลสั่งข้อราชการต่างพระองค์ถี่ขึ้น

kǔn wɔɔ-rá wong-sǎa-tí-râat gɔ̂ ɔ̀ɔk maa sàng nɔɔ tîi kâa-râat-chá-gaan kɔɔi fâo rim bprà-dtuu din · rɛ̂ɛk · rɛ̂ɛk · gɔ̂ jà bpen dtɛ̀ɛ baang mʉ́ʉ ... krán naang mii kan ... chái kǔn wɔɔ-rá wong-sǎa-tí-râat maa fang lɛɛ sàng kɔ̂ɔ râat-chá-gaan dtàang prá-ong tìi kʉ̂n

Khun Worawongsathirat then came out to [pronounce her] command at the place [where] government officials waited to see [her] by the Din Gate. Initially, [this] would happen on certain occasions only... After she became pregnant... Khun Worawongsathirat was more often employed to hear and rule upon government matters on her behalf.

1927, จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแถลงพระบรมราชาธิบายแก้ไขการปกครองแผ่นดิน, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 56:

การที่ผันแปรไปนั้นเปนไปตามที่ต้องการมื้อหนึ่ง

gaan tîi pǎn-bprɛɛ bpai nán bpen-bpai dtaam tîi dtɔ̂ng-gaan mʉ́ʉ nʉ̀ng

That which had been changed was in accordance with what being required on a single occasion.

(medicine) dose: quantity of medicine taken at a time.


ชนิด

th-noun

ชนิด • (chá-nít)

/t͡ɕʰa˦˥.nit̚˦˥/

Unknown. Compare Lao ຊະນິດ (sa nit).
In taxonomy, semantic loan from English species.

taxonomic rankseditโดเมนอาณาจักรไฟลัมชั้นอันดับวงศ์สกุลชนิด


อาลักษณ์

aa-lák (romanization)
คน (classifier)
อาลักษณ (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer អាលក្ឞណ (ʼālakṣaṇa), អាលក្ឞន (ʼālakṣana), អាលក្ឞ (ʼālakṣa, “directive, instruction; rescript; royal message; etc”). Cognate with Modern Khmer អាល័ក្សណ៍ (ʼalôksân៍), អាល័ក្ស (ʼaalŏəksɑɑ), Lao ອາລັກ (ʼā lak).

cog

Khmer អាល័ក្សណ៍ (ʼalôksân៍)

official at a royal court, whose responsibilities deal with documents: royal scribe, royal scrivener, royal copyist, royal secretary, etc.


อาลักษณ์

th-noun

อาลักษณ์ • (aa-lák)

From Sanskrit आलक्षण (ālakṣaṇa, “observation; perception”). Cognate with Lao ອາລັກ (ʼā lak)

bor

(elegant, archaic) observation; perception; sight.


กบในกะลาครอบ

th-noun

กบในกะลาครอบ • (gòp-nai-gà-laa-krɔ̂ɔp)

gòp-nai-gà-laa-krɔ̂ɔp (romanization)
กบในกะลา (alternative)

กบ (gòp) + ใน (nai) + กะลา (gà-laa) + ครอบ (krɔ̂ɔp). Literally: a frog in a covering coconut shell. Compare Malay katak di bawah tempurung, Chinese 井底之蛙 (jǐngdǐzhīwā).

compound

(idiomatic) An ignorant or unknowledgeable person, one of very limited outlook and experience.


กะลาสี

→ Lao: ກະລາສີ (ka lā sī)

Borrowed from Malay kelasi (“sailor”), from Classical Persian خلاصی (xalāsī). Cognate with Hindi ख़लासी (xalāsī), Urdu خلاصی (xalāsī), Burmese ခလာသီ (hka.lasi) and Malayalam ഖലാസി (khalāsi).


ไมโครเวฟ

2022 July 26, Khanittha J., “"อู๋เหล่ย-จ้าวลู่ซือ" จับคู่เคมีปัง ในซีรีส์กระแสแรง "ดาราจักรรักลำนำใจ" (Love Like the Galaxy)”, in สนุกดอตคอม, กรุงเทพฯ: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2022-08-02:

เป็นมหาพ่อไมโครเวฟยามอยู่กับคนรัก

bpen má-hǎa pɔ̂ɔ mai-kroo-wéep yaam yùu gàp kon-rák

[He] is the Great Mr Microwave when being with [his] lover.

2022 July 28, เจิมสิริ เหลืองศุภภรณ์, “ทำความรู้จักคังแทโอ พ่อไมโครเวฟของอูยองอู จากซีรีส์ Extraordinary Attorney Woo”, in เดอะสแตนดาร์ด, กรุงเทพฯ: เดอะสแตนดาร์ด, retrieved 2022-08-02:

ทำความรู้จักคังแทโอ พ่อไมโครเวฟของอูยองอู จากซีรีส์...

tam-kwaam-rúu-jàk kang tɛɛ oo · pɔ̂ɔ mai-kroo-wéep kɔ̌ɔng uu yɔɔng uu · jàak sii-rîi ...

Get to know Kang Tae-oh, Mr Microwave of Woo Young-woo from the series ...


ฮินดู

From English Hindu or Hindi हिंदू (hindū).


ผู้สำเร็จราชการ

th-noun

ผู้สำเร็จราชการ • (pûu-sǎm-rèt-râat-chá-gaan)

/pʰuː˥˩.sam˩˩˦.ret̚˨˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

From ผู้ (pûu, “person”) + สำเร็จ (sǎm-rèt, “to complete”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affair; government service”, literally “royal affair”).

compound

(archaic) chief officer of a government agency; chief officer of the entire government service or a particular branch, category, or type thereof.


กิ๊ก

Uncertain. Believed to be from English click (“to get along well”), English gig (“to engage in a temporary job”), or clipping of กุ๊กกิ๊ก (“to engage in a quickie”).


กิ๊ก

th-noun

กิ๊ก • (gík)

th-l

กิกะไบต์ (gì-gà-bái)


ทุระยศ

th-noun

ทุระยศ • (tú-rá-yót)

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


ทูรยศ

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


ทรพิษ

ทรพิษ • (tɔɔ-rá-pít)

tɔɔ-rá-pít (romanization)
ธระพิศม์ (alternative obsolete)

/tʰɔː˧.ra˦˥.pʰit̚˦˥/

Borrowed from Sanskrit दुर्विष (durviṣa, “malignant”, literally “evil poison”), from दुर् (dur, “bad; evil”) + विष (viṣa, “poison; venom”). By surface analysis, ทร (tɔɔn) + พิษ (pít).

surf

ไข้ ไข้#Thai


คลื่น

th-noun

คลื่น • (klʉ̂ʉn)

→ Lao: ຄື່ນ (khư̄n) / ຄື້ນ (khư̄n)


สายรุ้ง

สายรุ้ง • (sǎai-rúng)


หมัด

From Proto-Tai *ʰmatᴰ (“flea”). Cognate with Lao ໝັດ (mat), Tai Dam ꪢꪰꪒ, Shan မတ်း (mát), Ahom 𑜉𑜄𑜫 (mat), Zhuang maet.


เมาส์

máo (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)


รหัส

รหัส • (rá-hàt)

From Pali rahassa (“secret”), from Sanskrit रहस्य (rahasya, “idem”). Cognate with Lao ລະຫັດ (la hat). Doublet of รหัสย์ (rá-hàt).


ฮั่นจื้อ

ฮั่นจื้อ • (hân-jʉ̂ʉ)

/han˥˩.t͡ɕɯː˥˩/

zh-l

漢字／汉字 (hànzì)


โรงบาล

From contraction of โรงพยาบาล (roong-pá-yaa-baan, “hospital”).


กรม

Derived from Sanskrit क्रम (krama, “order; step”); possibly via Old Khmer kraṃma (“proceeding, procedure; order, arrangement; rank, grade; order, series; order, ordinance”). Cognate with Modern Khmer ក្រម (krɑm).

der

(archaic) order, arrangement; rank, grade, class; course, way; procedure, process, step; succession, series.

high governmental organisation: ministry, department, bureau, etc.

กรมหมื่น กรมหมื่น#Thai

กรมขุน กรมขุน#Thai

กรมหลวง กรมหลวง#Thai

กรมพระ กรมพระ#Thai

กรมพระยา กรมพระยา#Thai

unit of forces or personnel given to a royal person, now only given as an honorary title, consisting of five classes: กรมหมื่น, กรมขุน, กรมหลวง, กรมพระ, กรมพระยา.

military unit; military agency; body of military personnel.


กรม

Derived from Sanskrit कर्म (karma, “act; action; deed”). Doublet of กรรม (gam).

der+

(archaic) deed, instrument, or document, especially one that bears a contract or agreement.


กรม

(botany) the plant Aporosa villosa (Wall. ex Lindl.) Baill. of the family Euphorbiaceae.


บรรดาศักดิ์

th-noun

บรรดาศักดิ์ • (ban-daa-sàk)

From บรรดา (ban-daa, “all; every”) + ศักดิ์ (sàk, “dignity; honour; status; etc”).

compound

Kosa Pan
th:พระพิทักษ์เจดีย์ (ถง รามางกูร)
th:พระพิทักษ์เจดีย์ (แก่น รามางกูร)
th:เจ้าพระยาโกษาธิบดี (เหล็ก)


ชายฝั่ง

/t͡ɕʰaːj˧.faŋ˨˩/


ฝั่ง

th-noun

ฝั่ง • (fàng)

From Proto-Tai *ʰwaŋᴮ. Cognate with Lao ຝັ່ງ (fang), Lü ᦚᧂᧈ (ḟang¹), Shan ၽင်ႇ (phàng) or ၾင်ႇ (fàng), Tai Nüa ᥜᥒᥱ (fǎng).

cog

Lü ᦚᧂᧈ (ḟang¹)


ท้องตรา

th-noun

ท้องตรา • (tɔ́ɔng-dtraa)

/tʰɔːŋ˦˥.traː˧/

From ท้อง (tɔ́ɔng, “content”) + ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”); literally "affixed content".

compound

ติ่น and เทียนวรรณ, ไซอิ๋ว:
ได้ยินเสียงบนอากาศร้องเรียกว่า พระยาเล่งอ๋องผู้เป็นใหญ่ในลำแม่น้ำมหาสมุทรเกียฮ้อ เชิญท่านมารับท้องตราของเง็กเซียงฮ่องเต้
dâai-yin sǐiang bon aa-gàat rɔ́ɔng-rîiak wâa prá-yaa lêng-ɔ̌ɔng pûu bpen yài nai lam mɛ̂ɛ-náam má-hǎa-sà-mùt giia-hɔ́ɔ chəən tân maa ráp tɔ́ɔng-dtraa kɔ̌ɔng ngék-siiang-hɔ̂ng-dtêe
A shout was heard from the sky: "Dragon King of the Jing River, prepare to receive an Imperial Decree from the Jade Emperor!"

(archaic) royal decree, edict, or document, especially one affixed with a royal seal.

(historical) document affixed with a ministerial seal, sent to a local government.


สารตรา

From สาร (sǎan, “document, instrument, letter, message; information, news; etc”) + ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”); literally "affixed document".

ท้องตรา ท้องตรา#Thai

(archaic) Alternative form of ท้องตรา (tɔ́ɔng-dtraa)


ตราสาร

From ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”) + สาร (sǎan, “document, instrument, letter, message; information, news; etc”).

(law) formal document: deed, instrument, title, etc.


ศุภอักษร

th-noun

ศุภอักษร • (sùp-pá-àk-sɔ̌ɔn)

/sup̚˨˩.pʰa˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

From ศุภ (sùp-pá-, “excellence; goodness; prosperity”) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”).

com

1869, เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), “๑๒๗. พระยาสุเรนทรราชเสนาเชิญศุภอักษรไปเชียงใหม่”, in พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๓ ฉะบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1938, retrieved 2019-07-13:

ลุศักราช ๑๒๐๑ ปีกุน เอกศก เป็นปีที่ ๑๖ ณ วันเดือน ๕ ขึ้น ๓ ค่ำ โปรดให้พระยาสุเรนทรราชเสนา นายพลพ่าย มหาดเล็ก เป็นข้าหลวงเชิญศุภอักษรขึ้นไปถึงพระยาเชียงใหม่ พระยาละคร พระยาลำพูน ให้ชำระเงินคืนให้แก่ลูกค้าพวกอังกฤษ

lú sàk-gà-ràat · pan sɔ̌ɔng rɔ́ɔi èt · bpii gun · èek-gà-sòk · bpen bpii tîi · sìp hòk · ná · wan dʉʉan · hâa · kʉ̂n · sǎam · kâm · bpròot hâi prá-yaa sù-reen râat-chá sěe-naa · naai pon-lá pâai · má-hàat-lék · bpen kâa-lǔuang chəən sùp-pá-àk-sɔ̌ɔn kʉ̂n bpai tʉ̌ng prá-yaa chiiang-mài · prá-yaa lá-kɔɔn · prá-yaa lam-puun · hâi cham-rá ngən kʉʉn hâi gɛ̀ɛ lûuk-káa pûuak ang-grìt

[Once it] reached the year 1201, the Year of the Pig, Year One, being the 16th year [of this reign]; on the 3rd day of the waxing moon of the 5th month, [His Majesty] kindly appointed Phraya Suren Ratchasena and Nai Phonlaphai the page as royal officials carrying a letter of prosperity up to [the] Phraya [of] Chiang Mai, [the] Phraya [of] La-khon, [and the] Phraya [of] Lamphun, [which] ordered them to pay the money back to the merchants [from] the English faction.

(historical) formal letter to or from a foreign ruler or the ruler of a vassal state.


อักษรสาส์น

th-noun

อักษรสาส์น • (àk-sɔ̌ɔn-sǎan)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saːn˩˩˦/

From อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”) + สาส์น (“document; letter; message”).

compound

2015, อักษรสาส์นแสดงความเสียใจของประธานาธิบดีแห่งสหพันธรัฐรัสเซียต่อเหตุการณ์การวางระเบิดที่แยกราชประสงค์, สถานทูตสหพันธรัฐรัสเซียประจำราชอาณาจักรไทย:
อักษรสาส์นแสดงความเสียใจของประธานาธิบดีแห่งสหพันธรัฐรัสเซียต่อเหตุการณ์การวางระเบิดที่แยกราชประสงค์
àk-sɔ̌ɔn-sǎan sà-dɛɛng kwaam-sǐia-jai kɔ̌ɔng bprà-taa-naa-tí-bɔɔ-dii hɛ̀ng sà-hà-pan-tá-rát-rát-siia dtɔ̀ɔ hèet-gaan gaan-waang rá-bə̀ət tîi yɛ̂ɛk râat-chá-bprà-sǒng
A letter of condolences from the president of the Russian Federation on the bombing at the Ratchaprasong intersection.

(formal) document produced by the head of a republic, especially one sent by him or her to the head or government of another state.


อักษรสาสน์

th-noun

อักษรสาสน์ • (àk-sɔ̌ɔn-rá-sàat)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.ra˦˥.saːt̚˨˩/

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saːt̚˨˩/

From อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”) + สาสน์ (“document; letter; message”).

compound

อักษรสาส์น อักษรสาส์น#Thai

Alternative form of อักษรสาส์น (àk-sɔ̌ɔn-sǎan)


ตราสารเปลี่ยนมือ

th-noun

ตราสารเปลี่ยนมือ • (dtraa-sǎan-bplìian-mʉʉ)

From ตราสาร (dtraa-sǎan, “instrument”) + เปลี่ยนมือ (“to negotiate”, literally “to change hands; to pass from one hand to another”); a calque of English negotiable instrument.

compound

negotiable instrument
negotiable instrument


ตั๋วสัญญาใช้เงิน

th-noun

ตั๋วสัญญาใช้เงิน • (dtǔua-sǎn-yaa-chái-ngən) (classifier ใบ)

dtǔua-sǎn-yaa-chái-ngən (romanization)
ใบ (classifier)

Calque of English promissory note. By surface analysis, ตั๋ว (dtǔua, “note”) + สัญญา (sǎn-yaa, “to promise”) + ใช้ (chái, “to pay”) + เงิน (ngən, “money”), literally “money payment promising note”.


วาล์ว

th-noun

วาล์ว • (waao)


ลูกบิด

ลูกบิด • (lûuk-bìt) (classifier ลูก or อัน)

lûuk-bìt (romanization)
ลูก (classifier)
อัน (classifier)

ลูก (lûuk, “small ball”) + บิด (bìt, “to twist, to wrench”)


เจ

From Teochew 齋 /斋 (zê1, “vegetarian diet”).

อาหารเจ

vegetarianism with some prohibited vegetables as practiced by some Chinese vegetarians.


เจ

The name of the Latin-script letter J/j.


กาว

From Middle Chinese 膠 (MC kaew, “glue”). Cognate with Lao ກາວ (kāo), Burmese ကော် (kau), Khmer កាវ (kaaw), Vietnamese keo.

adhesive, as glue, rubber cement, adhesive tape, etc.

sniffing glue, a type of addictive inhalant.


กาว

(historical) an ethnic group living in present-day Northern Thailand and Northeastern Thailand; person belonging to this group.


สเปิร์ม

th-noun

สเปิร์ม • (sà-bpəəm)


อักษรต่ำ

อักษรต่ำ • (àk-sɔ̌ɔn-dtàm)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.tam˨˩/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + ต่ำ (dtàm, “low”).

com

(linguistics) low-class consonant (in Thai)


อักษรกลาง

th-noun

อักษรกลาง • (àk-sɔ̌ɔn-glaang)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.klaːŋ˧/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + กลาง (glaang, “middle”).

com

(linguistics) mid-class consonant (in Thai)


อักษรสูง

th-noun

อักษรสูง • (àk-sɔ̌ɔn-sǔung)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.suːŋ˩˩˦/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + สูง (sǔung, “high”).

com

(linguistics) high-class consonant (in Thai)


เม็ดละมุด

th-noun

เม็ดละมุด • (mét-lá-mút)


คลิตอริส

คลิตอริส • (klí-dtɔɔ-rís)


เซิร์ฟเวอร์

เซิร์ฟเวอร์ • (sə́əp-wə̂ə)

/sɤːp̚˦˥.wɤː˥˩/

/sɤːf˦˥.wɤː˥˩/


เวช

เวช • (wêet)

/weːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥./


รถถีบ

รถถีบ • (rót-tìip)


แฮ็กเกอร์

แฮ็กเกอร์ • (hɛ́k-gə̂ə)

/hɛk̚˦˥.kɤː˥˩/


อักขระ

อักขระ • (àk-kà-rà)

/ʔak̚˨˩.kʰa˨˩.raʔ˨˩/


ตัวหนังสือ

ตัวหนังสือ • (dtuua-nǎng-sʉ̌ʉ)

/tua̯˧.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From ตัว (dtuua, “figure, form, character”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “letter, character, script”).


การสอบ

th-noun

การสอบ • (gaan-sɔ̀ɔp)

สอบ สอบ#Thai


สอบ

สอบ • (sɔ̀ɔp)

Cognate with Lao ສອບ (sǭp), Northern Thai ᩈᩬᨷ.


ปุ่มกด

ปุ่มกด • (bpùm-gòt)


จอภาพ

จอภาพ • (jɔɔ-pâap)

/t͡ɕɔː˧.pʰaːp̚˥˩/


ปะการัง

Corrupted from กะรัง (gà-rang), from Malay karang (“coral reef”).


ก๊อกน้ำ

ก๊อกน้ำ • (gɔ́k-náam)

ก๊อก (gɔ́k) + น้ำ (náam), cognates include Lao ກ໊ອກນ້ຳ (kǭk nam).

com

ก๊อก (gɔ́k) + น้ำ (náam)


ฝ่ายหน้า

th-noun

ฝ่ายหน้า • (fàai-nâa)

From ฝ่าย (fàai, “sector; section”) + หน้า (nâa, “front”).

com

(historical) outer court of a palace where men are allowed to be present.

(historical) man who is a member thereof; nobleman; male courtier.


นิมนต์

th-noun

นิมนต์ • (ní-mon)

From Pali nimanta (“to invite”). Compare Khmer និមន្ត (nɨmntɑɑ).


เพล

from Sanskrit वेला (velā, “time”). Doublet of เวลา (wee-laa).


ภัตตาหาร

From Pali bhatta (“boiled rice; food; meal”) + āhāra (“food; nutriment”). Cognate with Khmer ភត្តាហារ (phɔɔttaahaa).


กระยาหาร

From กระยา (“food; meal”) + อาหาร (aa-hǎan, “food; meal”). Compare Khmer ក្រយាហារ (krɑɑyiəhaa).


จังหัน

From Old Khmer ចង្ហាណ (caṅhāṇa), ចង្ហាន្ន (caṅhānna, “food (for monks)”). Cognate with Modern Khmer ចង្ហាន់ (cɑɑcɑnghan).


อุปราช

th-noun

อุปราช • (ùp-bpà-ràat) (classifier คน or พระองค์ or องค์)

ùp-bpà-ràat (romanization)
คน (classifier)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)
อุปราชา (alternative)

Borrowed from Pali uparāja (literally “viceroy”), ultimately from Sanskrit उपराज (uparāja, “idem”). Equivalent to Thai อุป (ùp-bpà-) + ราช (râat). Cognate with Old Khmer ūpparāja; Modern Khmer ឧបរាជ (ʼupaʼraac); Burmese ဥပရာဇာ (u.pa.raja); Lao ອຸບປະຫຣາດ (ʼup pa rāt), ອຸປະລາດ (ʼu pa lāt).

cog

Lao ອຸບປະຫຣາດ (ʼup pa rāt)

(historical) A high royal title given to the person second in rank to the monarch, often one who is to succeed to the throne.

อุปโยราช อุปโยราช#Thai

(historical, Cambodia) A high Khmer royal title, often given to the heir apparent of Cambodia, usually inferior in authority to อุปโยราช (ùp-bpà-yoo-râat).

(historical) A noble title given to a high-ranking civil servant.

viceroy: person appointed to rule a country or province as the deputy of the sovereign.


วังหน้า

th-noun

วังหน้า • (wang-nâa)

From วัง (wang, “palace”) + หน้า (nâa, “front”), literally “front palace”, from the fact that the official residence occupied by heirs apparent of Ayutthaya was actually located in front of the grand palace, the official residence of the monarch.

af

(historical) official residence of an heir to the throne

(historical, sometimes colloquial) heir to the throne


อิศวร

th-noun

อิศวร • (ì-sǔuan)

From Sanskrit ईश्वर (īśvara, “chief; lord; master”); probably via Old Khmer iśvara°, īśvara (“chief, lord, master; an epithet of Śiva”).
Cognate with Modern Khmer ឦស្វរៈ (ʼeisvâréaʼ), Lao ອີສວນ (ʼī sūan).

cog

Lao ອີສວນ (ʼī sūan)


คานหาม

From คาน (kaan, “beam; pole”) + หาม (hǎam, “to carry”). Compare Lao ຄານຫາມ (khān hām).

com

(now rare) carrying pole; shoulder pole.

คัน คัน#Thai

องค์ องค์#Thai

(classifiers: คัน, in general; องค์, for one belonging to a god, high priest, or royal person) sedan chair, litter, or similar vehicle.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


โตนด

From Old Khmer tnota or Angkorian Old Khmer thnot (“palmyra palm”). Cognate with Modern Khmer ត្នោត (tnaot).

bor

Borassus flabellifer
Borassus flabellifer#Translingual

(botany) palmyra palm (Borassus flabellifer L.), of the family Arecaceae.


แยม

th-noun

แยม • (yɛɛm)


อวัยวะ

อวัยวะ • (à-wai-yá-wá)

From Sanskrit अवयव (avayava, “member; limb; part”) or Pali avayava (“limb; member; constituent; part”). Doublet of อพยพ (òp-pá-yóp).


อวัยวะเพศชาย

อวัยวะเพศ (à-wai-yá-wá-pêet) + ชาย (chaai).


บุคคลภายนอก

th-noun

บุคคลภายนอก • (bùk-kon-paai-nɔ̂ɔk)

From บุคคล (bùk-kon, “person”) + ภายนอก (paai-nɔ̂ɔk, “external; outer; outside; outward”).

com

มาตรา ๑๑๘ การแสดงเจตนาลวงด้วยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่ง ท่านว่า เปนโมฆะ แต่ข้อไม่สมบูรณ์อันนี้ ท่านห้ามมิให้ยกขึ้นเปนข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้ทำการโดยสุจริตและต้องเสียหายแต่การแสดงเจตนาลวงนั้น

1925, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๘:


กาลเทศะ

From กาล (gaan, “time”) + เทศะ (“place”).

Proverbs 15:23, KJV:
คำเดียวที่ถูกกาลเทศะ
kam diao tîi tùuk gaa-lá-tee-sà
a word spoken in due season
(literally) a single word that fits the time and place

1 Chronicles 12:32, KJV:
ผู้รู้กาลเทศะ
pûu rúu gaa-lá-tee-sà
men that had understanding of the times
(literally) men that understood the times and places

Ecclesiastes 10:17, KJV:
เจ้านายของเจ้ามีการเลี้ยงตามกาลเทศะ
jâo-naai kɔ̌ɔng jâo mii gaan-líiang dtaam gaa-lá-tee-sà
thy princes eat in due season
(literally) thy lords hold feasts according to the times and places / thy lords hold feats as the times and places [may require] / thy lords hold feats at the [right] time and place

appropriateness, especially in reference to time and place.


กาละเทศะ

กาลเทศะ กาลเทศะ#Thai


คะราวาษ

พระไอยการลักษณภญาณ:
๒๒ อนึ่ง อ้างปขาวรูปชีท่านให้สืบดั่งพญาณคะราวาษนั้น
yîi-sìp-sɔ̌ɔng à-nʉ̀ng âang bpà-kǎao rûup-chii tân hâi sʉ̀ʉp dàng pá-yaan ká-raa-wâat nán
22. In addition, when a pries or priestess of white robe is cited, he or she shall be examined in the same manner as a layperson witness.

ฆราวาส ฆราวาส#Thai


พญาณ

พยาน พยาน#Thai


การล่าแม่มด

th-noun

การล่าแม่มด • (gaan-lâa-mɛ̂ɛ-mót)

From การ (gaan, “abstract noun prefix”) + ล่าแม่มด (lâa-mɛ̂ɛ-mót, “to witch-hunt”).

com

ล่าแม่มด ล่าแม่มด#Thai

abstract noun of ล่าแม่มด (lâa-mɛ̂ɛ-mót): witch-hunt.


โรงหนัง

/roːŋ˧.naŋ˩˩˦/

โรง (roong, “building”) + หนัง (nǎng, “movie”).


รถไฟฟ้า

รถ (rót, “vehicle”) + ไฟฟ้า (fai-fáa, “electricity”) or รถไฟ (rót-fai, “train”) + ฟ้า (fáa, “sky”).

electric train or sky train; Metropolitan Rapid Transit (Bangkok)


ผ้ากันเปื้อน

th-noun

ผ้ากันเปื้อน • (pâa-gan-bpʉ̂ʉan) (classifier ผืน)

pâa-gan-bpʉ̂ʉan (romanization)
ผืน (classifier)

From ผ้า (pâa) + กัน (gan) + เปื้อน (bpʉ̂ʉan).


มหาราช

th-noun

มหาราช • (má-hǎa-râat)

From Pali mahārājan (literally “great king”), from mahā (“great”) + rājan (“king”); ultimately from Sanskrit महाराज (mahārāja, idem), from महा (mahā) + राज (rāja); probably via Old Khmer mahārāja, from mahā + rāja; equivalent to Thai มหา (má-hǎa) + ราช (râat). Cognate with Modern Khmer មហារាជ (mĕəʼhaariəc).

maharaja; great king; high king; king of kings; emperor.

(historical) a term used by the Ayutthaya Kingdom to refer to any king of Lan Na.

the great: a title given to an important king or male sovereign, believed to be first used in the reign of Mongkut (1851–1868) or Chulalongkorn (1868–1910).

ครุฑ ครุฑ#Thai

(ธง~) the standard of the monarch of Thailand, being a yellow flag with the mythological bird ครุฑ (krút), possibly first used on 1 April 1897 when the Law on Flags of 116 Rattanakosin Era was enacted.


หนวด

หนวด • (nùuat)

Cognate with Lao ໜວດ (nūat), Lü ᦷᦐᧆᧈ (ṅod¹, “mustache; beard”), Shan ၼူတ်ႇ (nùut, “mustache; beard”), Tai Nüa ᥘᥨᥖᥱ (lǒt, “mustache; beard”), Phake ꩫုတ် (nut, “mustache; beard”), Ahom 𑜃𑜤𑜄𑜫 (nut, “beard”).


เสาอากาศ

เสาอากาศ • (sǎo-aa-gàat)

aerial, antenna, espacially combination of rods.


สายอากาศ

/saːj˩˩˦.ʔaː˧.kaːt̚˨˩/


เสา

From Proto-Tai *sawᴬ (“pillar”). Cognate with Lao ເສົາ (sao), Lü ᦉᧁ (ṡaw), Shan သဝ် (sǎo), Tai Nüa ᥔᥝᥴ (sáw), Ahom 𑜏𑜧 (saw), Zhuang saeu, Zuojiang Zhuang sieu.


ตำนาน

dtam-naan (romanization)
ดำนาน (alternative archaic dated obsolete)

(Buddhism) chapter (of the Paritta scripture).

ตำนานเงินตรา

ตำนานกฎหมาย

legend: traditional, unauthenticated story.

legend: collection of stories about someone or something admirable; the person or thing that is the centre thereof.


เขต

เขต • (kèet)

Borrowed from Pali khetta (“field; plot of land; arable land; site”), from Sanskrit क्षेत्र (kṣetra, “region; area; field”), whence also Thai เกษตร (gà-sèet, “cultivated land; field”). Cognate with Lao ເຂດ (khēt, “area; district; region; territory”), Khmer ខេត្ត (khaet, “province; district; territory”) and possibly Tocharian B keta (“garden-plot; field”).


ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

th-noun

ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ • (pûu-sǎm-rèt-râat-chá-gaan-tɛɛn-prá-ong)

/pʰuː˥˩.sam˩˩˦.ret̚˨˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧.tʰɛːn˧.pʰra˦˥.ʔoŋ˧/

From ผู้สำเร็จราชการ (pûu-sǎm-rèt-râat-chá-gaan, literally “person who completes royal affairs”) + แทน (tɛɛn, “to replace; to substitute”) + พระองค์ (prá-ong, “a second or third person pronoun referring to a royal person”, literally “divine being; divine body; divine form”).

af

ผู้สำเร็จราชการ<lit:person who completes royal affairs>

พระองค์<t:a second or third person pronoun referring to a royal person><lit:divine being; divine body; divine form>

ข้อ ๑ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๑๒ แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๑๒ ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบห้าปี"

1976, คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙

Article 1 The provision of Section 112 of the Criminal Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 112 Any person who defames, insults, or expresses rancour or ill will towards the king, queen, heir to the throne, or regent, must be liable to imprisonment from three years to fifteen years."

kɔ̂ɔ nʉ̀ng hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sìp-sɔ̌ɔng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-aa-yaa lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sìp-sɔ̌ɔng pûu-dai mìn-bprà-màat duu-mìn rʉ̌ʉ sà-dɛɛng kwaam-aa-kâat-mâat-ráai prá-má-hǎa-gà-sàt prá-raa-chí-nii rát-chá-taa-yâat rʉ̌ʉ pûu-sǎm-rèt-râat-chá-gaan-tɛɛn-prá-ong dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam bpii tʉ̌ng sìp-hâa bpii

en-ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์-th-noun-frR0vyN-


แพนงเชิง

th-noun

แพนงเชิง • (pá-nɛɛng-chəəng)

/pʰa˦˥.nɛːŋ˧.t͡ɕʰɤːŋ˧/

From Khmer ភ្នែន (phnɛɛn, “cross-legged sitting position”) + ជើង (cəəng, “base; foot, leg; etc”). Compare Khmer ពែនជើង (pɛɛncəəng).


พแนงเชีง

th-noun

พแนงเชีง • (pá-nɛɛng-chəəng)

/pʰa˦˥.nɛːŋ˧.t͡ɕʰɤːŋ˧/

แพนงเชิง แพนงเชิง#Thai

archaic form of แพนงเชิง (pá-nɛɛng-chəəng)


พนัญเชิง

พนัญเชิง • (pá-nan-chəəng)

/pʰa˦˥.nan˧.t͡ɕʰɤːŋ˧/

From corruption of แพนงเชิง (pá-nɛɛng-chəəng).

th-l

แพนงเชิง (pá-nɛɛng-chəəng)

แพนงเชิง แพนงเชิง#Thai

Alternative form of แพนงเชิง (pá-nɛɛng-chəəng)


กรรมวาจก

From กรรม (gam, “object”) + วาจก (“declarer; expresser; speaker”); ultimately from Sanskrit कर्म (karma) + वाचक (vācaka). Cognate with Khmer កម្មវាចក (kâmmôvéachkâ).


มหาเถร

th-noun

มหาเถร • (má-hǎa-těen)

má-hǎa-těen (romanization)
มหาเถระ (alternative)

/ma˦˥.haː˩˩˦.tʰeːn˩˩˦/

From Pali mahāthera, from mahā (“great; grand”) + thera (“senior monk”); perhaps via Old Khmer mahāthera, mhāthera, mathera (“senior bhikkhu: title and rank of the monkhood”); equivalent to Thai มหา (má-hǎa, “great; grand”) + เถร (těen, “priest having been ordained for 10 years or more”). Cognate with Modern Khmer មហាថេរ (mɔɔhaathee, “senior monk, especially one who has at least 10 years of seniority”).


ทาตุ

th-noun

ทาตุ • (tâat)

ธาตุ ธาตุ#Thai


ฝ่าย

ฝ่าย • (fàai)

Cognate with Lao ຝ່າຍ (fāi), Northern Thai ᨺ᩵ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦚᦻᧈ (ḟaay¹), Tai Dam ꪠ꪿ꪱꪥ, Shan ၽၢႆႇ (phàai) or ၾၢႆႇ (fàai), Ahom 𑜇𑜩 (phay).

cog

Lü ᦚᦻᧈ (ḟaay¹)


กระเป๋าตังค์

th-noun

กระเป๋าตังค์ • (grà-bpǎo-dtang) (classifier ใบ)

grà-bpǎo-dtang (romanization)
ใบ (classifier)

From กระเป๋า (grà-bpǎo, “bag”) + ตังค์ (dtang, “money”).

com

ทำกระเป๋าตังค์หาย


กระเป๋าธนบัตร

th-noun

กระเป๋าธนบัตร

กระเป๋าธนบัตร • (grà-bpǎo-tá-ná-bàt)


ส.ค.ส.

ส.ค.ส. • (sɔ̌ɔ-kɔɔ-sɔ̌ɔ) (classifier ใบ)

sɔ̌ɔ-kɔɔ-sɔ̌ɔ (romanization)
ใบ (classifier)

/sɔː˩˩˦.kʰɔː˧.sɔː˩˩˦/

Initialism of ส่งความสุข (literally “send happiness”), from ส่ง (sòng, “to send”) + ความสุข (kwaam-sùk, “happiness”), first used in 1866 during the reign of King Mongkut.

com

2010, ปัทมา กลิ่นทอง, เกิดเป็นเด็กตลาด, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 100:

ฉันได้ยินว่ายายจิตติมา ลูกสาวครูเทวัญซึ่งมีอาชีพเสริมเป็นช่างภาพ ส่ง ส.ค.ส. พิเศษให้ฐากูร

chǎn dâi-yin wâa yaai jìt-dtì-maa · lûuk-sǎao kruu tee-wan sʉ̂ng mii aa-chîip-sə̌əm bpen châang-pâap · sòng · sɔ̌ɔ-kɔɔ-sɔ̌ɔ · pí-sèet hâi tǎa-guun

I have heard that Yai Chittima, Teacher Thewan's daughter whose side job is photographer, sent a special New Year card to Thakun.

2010, ปัทมา กลิ่นทอง, เกิดเป็นเด็กตลาด, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 59:

ส่ง ส.ค.ส. รูปนางสาวไทยมาขอโทษฉันตอนช่วงปีใหม่

sòng · sɔ̌ɔ-kɔɔ-sɔ̌ɔ · rûup naang-sǎao-tai maa kɔ̌ɔ-tôot chǎn dtɔɔn chûuang bpii-mài

[She] sent a New Year card [with] Miss Thailand pictures to apologise to me during the New Year time.

2011, ประภัสสร เสวิกุล, ขอหมอนใบนั้น...ที่เธอฝันยามหนุน: ชุดประภัสสร เสวิกุล, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 295:

หากคนเราสามารถมอบความสุขให้แก่กันและกันผ่านรายการเพลงที่ออกอากาศตามสถานีวิทยุต่าง ๆ เหมือนกับที่ส่งความสุขปีใหม่ด้วย ส.ค.ส. ... ก็คงจะดีไม่น้อย

hàak kon-rao sǎa-mâat mɔ̂ɔp kwaam-sùk hâi-gɛ̀ɛ gan-lɛ́-gan pàan raai-gaan pleeng tîi ɔ̀ɔk-aa-gàat dtaam sà-tǎa-nii wít-tá-yú dtàang dtàang mʉ̌ʉan gàp tîi sòng kwaam-sùk bpii-mài dûai · sɔ̌ɔ-kɔɔ-sɔ̌ɔ · ... · gɔ̂ kong jà dii mâi-nɔ́ɔi

If we people could deliver happiness to each other through music programs which are broadcast by various radio stations in the same way as sending happiness through New Year cards...then [that] would be pretty nice.

ผมจำได้ว่าพ่อเป็นคนใส่ใจกับการส่ง ส.ค.ส. ถึงใครต่อใครมาก

pǒm jam dâai wâa pɔ̂ɔ bpen kon sài-jai gàp gaan-sòng · sɔ̌ɔ-kɔɔ-sɔ̌ɔ · tʉ̌ng krai-dtɔ̀ɔ-krai mâak

I could recall that dad was a person who paid great attention to the sending of New Year cards to each and every one.


เวทมนตร์

th-noun

เวทมนตร์ • (wêet-mon)

From เวท (wêet, “Veda; sacred knowledge; secret knowledge; etc”) + มนตร์ (mon, “mantra”); ultimately from Sanskrit वेद (veda, “sacred knowledge; true knowledge; etc”) + मन्त्र (mantra, “mantra”), probably via Old Khmer veda (“Veda; sacred knowledge”) + mantra (“mantra”). Compare Modern Khmer វេទមន្ត (veit mŭən).

der

Acts 8:9, KJV:
ยังมีชายคนหนึ่งชื่อซีโมนเคยทำเวทมนตร์ในเมืองนั้นมาก่อน และได้ทำให้ชาวสะมาเรียพิศวงหลงใหล เขายกตัวว่าเป็นผู้วิเศษ
yang mii chaai kon nʉ̀ng chʉ̂ʉ sii-moon kəəi tam wêet-mon nai mʉʉang nán maa gɔ̀ɔn lɛ́ dâai tam-hâi chaao sà-maa-riia pít-sà-wǒng lǒng-lǎi kǎo yók dtuua wâa bpen pûu-wí-sèet
But there was a certain man, called Simon, which beforetime in the same city used sorcery, and bewitched the people of Samaria, giving out that himself was some great one:

Acts 8:11, KJV:
คนทั้งหลายนับถือเขา เพราะเขาได้ทำเวทมนตร์ให้คนทั้งหลายพิศวงหลงใหลมานานแล้ว
kon táng-lǎai náp-tʉ̌ʉ kǎo prɔ́ kǎo dâai tam wêet-mon hâi kon táng-lǎai pít-sà-wǒng lǒng-lǎi maa naan lɛ́ɛo
And to him they had regard, because that of long time he had bewitched them with sorceries.

Acts 19:19, KJV:
และหลายคนที่ใช้เวทมนตร์ได้เอาตำราของตนมาเผาเสียต่อหน้าคนทั้งปวง ตำราเหล่านั้นคิดเป็นราคาถึงห้าหมื่นเหรียญเงิน
lɛ́ lǎai kon tîi chái wêet-mon dâai ao dtam-raa kɔ̌ɔng dton maa pǎo sǐia dtɔ̀ɔ nâa kon táng-bpuuang dtam-raa lào-nán kít bpen raa-kaa tʉ̌ng hâa mʉ̀ʉn rǐian-ngən
Many of them also which used curious arts brought their books together, and burned them before all men: and they counted the price of them, and found it fifty thousand pieces of silver.

Isaiah 47:12, KJV:
จงตั้งมั่นอยู่ในเวทมนตร์ของเจ้าและวิทยาคมเป็นอันมากของเจ้าซึ่งเจ้าทำมาหนักนักหนาตั้งแต่สาว ๆ ชะรอยมันจะเป็นประโยชน์แก่เจ้าได้ ชะรอยเจ้าจะมีชัย
jong dtâng-man yùu nai wêet-mon kɔ̌ɔng jâo lɛ́ wít-tá-yaa-kom bpen an mâak kɔ̌ɔng jâo sʉ̂ng jâo tam maa nàk nák-nǎa dtâng-dtɛ̀ɛ sǎao sǎao chá-rɔɔi man jà bpen bprà-yòot gɛ̀ɛ jâo dâai chá-rɔɔi jâo jà mii chai
Stand now with thine enchantments, and with the multitude of thy sorceries, wherein thou hast laboured from thy youth; if so be thou shalt be able to profit, if so be thou mayest prevail.

2 Chronicles 33:6, KJV:
และพระองค์ได้ทรงถวายโอรสของพระองค์ให้ลุยไฟในหุบเขาบุตรชายของฮินโนม ถือฤกษ์ยาม ใช้เวทมนตร์ ใช้ไสยศาสตร์ ติดต่อกับคนทรงและพ่อมดหมอผี พระองค์ทรงกระทำสิ่งที่ชั่วร้ายเป็นอันมากในสายพระเนตรของพระเยโฮวาห์ซึ่งเป็นการยั่วยุให้พระองค์ทรงกริ้วโกรธ
lɛ́ prá-ong dâai song tà-wǎai oo-rót kɔ̌ɔng prá-ong hâi lui-fai nai hùp-kǎo bùt-chaai kɔ̌ɔng hin-noom tʉ̌ʉ rə̂ək-yaam chái wêet-mon chái sǎi-yá-sàat dtìt-dtɔ̀ɔ gàp kon-song lɛ́ pɔ̂ɔ-mót-mɔ̌ɔ-pǐi prá-ong song grà-tam sìng tîi chûua-ráai bpen an mâak nai sǎai-prá-nêet kɔ̌ɔng prá-yee-hoo-waa sʉ̂ng bpen gaan-yûua-yú hâi prá-ong song grîu-gròot
And he caused his children to pass through the fire in the valley of the son of Hinnom: also he observed times, and used enchantments, and used witchcraft, and dealt with a familiar spirit, and with wizards: he wrought much evil in the sight of the LORD, to provoke him to anger.

charm, incantation, spell; magic, sorcery, witchcraft.


เวทมนต์

th-noun

เวทมนต์ • (wêet-mon)

เวทมนตร์ เวทมนตร์#Thai


เวทย์มนตร์

เวทย์มนตร์ • (wêet-mon)

เวทมนตร์ เวทมนตร์#Thai


เวทย์มนต์

เวทย์มนต์ • (wêet-mon)

เวทมนตร์ เวทมนตร์#Thai


ตะปู

ตะปู • (dtà-bpuu) (classifier ตัว or ดอก)

dtà-bpuu (romanization)
ตัว (classifier)
ดอก (classifier)

From ตาปู (dtaa-bpuu). Cognate with Lao ຕະປູ (ta pū).


ตาปู

ตาปู • (dtaa-bpuu) (classifier ตัว or ดอก)

dtaa-bpuu (romanization)
ตัว (classifier)
ดอก (classifier)

ตา (dtaa) + ปู (bpuu), literally “crab's eye”, according to its shape.


ทุ่งหญ้า

th-noun

ทุ่งหญ้า • (tûng-yâa)

/tʰuŋ˥˩.jaː˥˩/


เบรก

เบรก • (brèek)


เบรก

เบรก • (brèek)


แยก

แยก • (yɛ̂ɛk)


น้ำแข็งแห้ง

น้ำแข็งแห้ง • (nám-kɛ̌ng-hɛ̂ɛng)

/nam˦˥.kʰɛŋ˩˩˦.hɛːŋ˥˩/

Calque of English dry ice, which was the trademark of the DryIce Corporation of America. Same as น้ำแข็ง (nám-kɛ̌ng, “ice”) + แห้ง (hɛ̂ɛng, “dry”).

com

(dated) plain ice cubes (served in a glass).


เที่ยงวัน

th-noun

เที่ยงวัน • (tîiang-wan)

เที่ยง (tîiang, “midday or midnight”) + วัน (wan, “day”).


เที่ยง

th-noun

เที่ยง • (tîiang)

From Middle Chinese 定 (MC dengH, “stable”). Cognate with Northern Thai ᨴ᩠ᨿ᩵ᨦ, Khün ᨴ᩠ᨿ᩵ᨦ, Lao ທ່ຽງ (thīang), Lü ᦵᦑᧂᧈ (teng¹), Shan တဵင်ႈ (tāeng), Ahom 𑜄𑜢𑜂𑜫 (tiṅ), Nong Zhuang dingh or dingq, Saek เถี้ยง.

1967, ศาลฎีกา, “คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๒๕๐/๒๕๑๐ ลงวันที่ ๒๒ มีนาคม ๒๕๑๐ ในคดีระหว่างพนักงานอัยการ กรมอัยการ โจทก์ นายพิมล กาฬสีห์ ที่ ๑ นางนภาพันธ์ กาฬสีห์ ที่ ๒ จำเลย เรื่อง ความผิดเกี่ยวกับเพศ”, in บุญร่วม เทียมจันทร์, editor, รวมคำพิพากษาฎีกาคดีดัง, Bangkok: จงเจริญการพิมพ์, published 1986, pages 300—306:

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทั้งสองเป็นสามีภริยา...ร่วมกันกระทำผิด...เมื่อวันที่ ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๐๖ เวลากลางคืน หลังเที่ยง ถึงวันที่ ๒๙ เวลากลางคืน ก่อนเที่ยง...

jòot fɔ́ɔng wâa · jam-ləəi táng sɔ̌ɔng bpen sǎa-mii pá-rí-yaa ... rûuam-gan grà-tam pìt ... mʉ̂ʉa wan-tîi · yîi-sìp bpɛ̀ɛt · gà-rá-gà-daa-kom · sɔ̌ɔng-pan hâa rɔ́ɔi hòk · wee-laa glaang-kʉʉn · lǎng tîiang · tʉ̌ng wan-tîi · yîi-sìp gâao · wee-laa glaang-kʉʉn · gɔ̀ɔn tîiang ...

The Prosecutor filed a charge stating: The two Accused are husband [and] wife...[and had] jointly committed offences...[during the period] from the nighttime [of] the 28th day [of] July, 2506, after the midnight, to the nighttime [of] the 29th day [of July, 2506], before the midnight...


รถลาก

rót-lâak (romanization)
คัน (classifier)

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + ลาก (lâak, “to pull”).


ของกิน

th-noun

ของกิน • (kɔ̌ɔng-gin)

/kʰɔːŋ˩˩˦.kin˧/

From ของ (kɔ̌ɔng) + กิน (gin), Compare Lao ຂອງກິນ (khǭng kin).


เครื่องดื่ม

เครื่องดื่ม • (krʉ̂ʉang-dʉ̀ʉm)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.dɯːm˨˩/

From เครื่อง (krʉ̂ʉang) + ดื่ม (dʉ̀ʉm).

com

เครื่อง (krʉ̂ʉang) + ดื่ม (dʉ̀ʉm)


รถบรรทุก

th-noun

รถบรรทุก • (rót-ban-túk)


รัชทายาท

รัชทายาท • (rát-chá-taa-yâat) (classifier พระองค์ or องค์)

rát-chá-taa-yâat (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

/rat̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.tʰaː˧.jaːt̚˥˩/

From รัช (rách, “royal”) + ทายาท (taa-yâat, “heir”). Compare Khmer រជ្ជទាយាទ (rɔɔccɔɔtiəyiət).

cog

Khmer រជ្ជទាយាទ (rɔɔccɔɔtiəyiət)

1976, คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙:
ข้อ ๑ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๑๒ แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๑๒ ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบห้าปี"
kɔ̂ɔ nʉ̀ng hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sìp-sɔ̌ɔng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-aa-yaa lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sìp-sɔ̌ɔng pûu-dai mìn-bprà-màat duu-mìn rʉ̌ʉ sà-dɛɛng kwaam-aa-kâat-mâat-ráai prá-má-hǎa-gà-sàt prá-raa-chí-nii rát-chá-taa-yâat rʉ̌ʉ pûu-sǎm-rèt-râat-chá-gaan-tɛɛn-prá-ong dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam bpii tʉ̌ng sìp-hâa bpii
Article 1 The provision of Section 112 of the Criminal Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 112 Any person who defames, insults, or expresses rancour or ill will towards the king, queen, heir to the throne, or regent, must be liable to imprisonment from three years to fifteen years."

พระ พระ#Thai

องค์ องค์#Thai

(formal) (พระ, องค์~) heir to the throne.


หมิ่นประมาท

th-noun

หมิ่นประมาท • (mìn-bprà-màat) (classifier ฐาน or สถาน)

mìn-bprà-màat (romanization)
ฐาน (classifier)
สถาน (classifier)

From หมิ่น (mìn, “to look down”) + ประมาท (bprà-màat, “to look down”).

com

มาตรา ๓๒๖ ผู้ใดใส่ความผู้อื่นต่อบุคคลที่สามโดยประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นนั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง ผู้นั้นกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาท ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

1992, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๑๑) พ.ศ. ๒๕๓๒:

มาตรา ๓๒๗ ผู้ใดใส่ความผู้ตายต่อบุคคลที่สาม และการใส่ความนั้นน่าจะเป็นเหตุให้บิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตรของผู้ตายเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง ผู้นั้นกระทำความผิดฐานหมิ่นประมาท ต้องระวางโทษดังบัญญัติไว้ในมาตรา ๓๒๖ นั้น

1956, ประมวลกฎหมายอาญา:


โมฆบุรุษ

th-noun

โมฆบุรุษ • (moo-ká-bù-rùt)

From โมฆ (moo-ká-, “invalid, void; profitless, useless; etc”) + บุรุษ (bù-rùt, “man; person”); ultimately from Sanskrit मोघ (mogha, “fruitless; futile; unprofitable; useless; vain”) + पुरुष (puruṣa, “man; person”), probably via Pre-Angkorian Old Khmer puruṣa (“man; person”). Compare Modern Khmer មោឃបុរស (moŭkhbŏrsâ).

cog

พระไตรปิฎก, พระวินัยปิฎก เล่ม ๔, มหาวรรค ภาค ๑, ข้อ [๙๑]:
ดูกร โมฆบุรุษทั้งหลาย การกระทำของพวกเธอนั้นไม่เหมาะ ไม่สม ไม่ควร ไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ
duu-gà-rá moo-ká-bù-rùt táng-lǎai gaan-grà-tam kɔ̌ɔng pûuak təə nán mâi mɔ̀ mâi sǒm mâi kuuan mâi châi gìt kɔ̌ɔng sà-má-ná chái mâi dâai mâi kuuan tam
Behold, all the men of no worth, the acts of yours are not appropriate, are not proper, are not suitable, are not the business of the clergy, are of no use, and ought not to be done.

(formal, elegant) good-for-nothing; ne'er-do-well.


โมฆะบุรุษ

th-noun

โมฆะบุรุษ • (moo-ká-bù-rùt)

โมฆบุรุษ โมฆบุรุษ#Thai


รองเท้าสเกต

รองเท้าสเกต • (rɔɔng-táao-sà-gét)


สูท

สูท • (sùut)


จวน

juuan (romanization)
หลัง (classifier)
แห่ง (classifier)

→ Lao: ຈວນ (chūan)

Compare Lao ຈວນ (chūan), Chinese 官 (guān).

(historical) enclosure containing the residence and office of a public officer, especially the ruler of a town.

official residence of the governor of a province.


จวน

จวน • (juuan) (classifier ชิ้น or ผืน or พับ or ม้วน)

juuan (romanization)
ชิ้น (classifier)
ผืน (classifier)
พับ (classifier)
ม้วน (classifier)


พระราชกำหนด

พระราชกำหนด • (prá-râat-chá-gam-nòt) (classifier ฉบับ)

prá-râat-chá-gam-nòt (romanization)
ฉบับ (classifier)

From พระราช (prá-râat-chá, “a prefix to nouns concerning a royal person”, literally “holy and royal”) + กำหนด (gam-nòt, “definition; determination; prescription”). Compare Khmer ព្រះរាជកំណត់ (preăhréachkâmnât).

cog

ព្រះរាជកំណត់

(archaic) any law, regulation, command, or edict given by a royal person.

1932 December 10, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช ๒๔๗๕”, in ห้องสมุดกฎหมาย (pdf), Bangkok, published n.d., archived from the original on 2021-10-18, page 8:

มาตรา ๕๒ ในเหตุฉุกเฉินซึ่งจะเรียกประชุมสภาผู้แทนราษฎรให้ทันท่วงทีมิได้ พระมหากษัตริย์จะทรงตราพระราชกำหนดให้ใช้บังคับดั่งเช่นพระราชบัญญัติก็ได้

mâat-dtraa · hâa-sìp sɔ̌ɔng · nai hèet chùk-chə̌ən sʉ̂ng jà rîiak bprà-chum sà-paa-pûu-tɛɛn-râat-sà-dɔɔn hâi tan-tûuang-tii mí dâai · prá má-hǎa gà-sàt jà song dtraa prá-râat-chá-gam-nòt hâi chái-bang-káp dàng-chên prá-râat-chá-ban-yàt gɔ̂ɔ-dâai

Section 52 In case of emergency where it is unable to promptly convene the House of Representatives, the Monarch may enact an emergency decree to be applied as an act.

1946 May 9, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๔๘๙”, in ห้องสมุดกฎหมาย (pdf), Bangkok, published n.d., archived from the original on 2020-12-24, page 12:

มาตรา ๗๒ ในเหตุฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนในอันจะรักษาความปลอดภัยสาธารณะหรือป้องปัดภัยพิบัติสาธารณะและจะเรียกประชุมรัฐสภาให้ทันท่วงทีมิได้ก็ดี หรือเมื่อกรณีเช่นว่านั้นเกิดขึ้นในระหว่างสภาผู้แทนถูกยุบก็ดี พระมหากษัตริย์จะทรงตราพระราชกำหนดให้ใช้บังคับดั่งเช่นพระราชบัญญัติก็ได้

mâat-dtraa · jèt-sìp sɔ̌ɔng · nai hèet chùk-chə̌ən tîi mii kwaam-jam-bpen rîip-dùuan nai-an-jà rák-sǎa kwaam-bplɔ̀ɔt-pai sǎa-taa-rá-ná rʉ̌ʉ bpɔ̂ng-bpàt pai-pí-bàt sǎa-taa-rá-ná lɛ́ jà rîiak bprà-chum rát-tà-sà-paa hâi tan-tûuang-tii mí dâai gɔ̂ɔ-dii · rʉ̌ʉ mʉ̂ʉa gɔɔ-rá-nii chên wâa nán gə̀ət kʉ̂n nai rá-wàang sà-paa-pûu-tɛɛn tùuk yúp gɔ̂ɔ-dii · prá má-hǎa gà-sàt jà song dtraa prá-râat-chá-gam-nòt hâi chái-bang-káp dàng-chên prá-râat-chá-ban-yàt gɔ̂ɔ-dâai

Section 72 In case of emergency where there arises an urgent need to maintain public safety or to avert public disaster and it is unable to promptly convene the National Assembly, or when the said case takes place whilst the House of Representatives is dissolved, the Monarch may enact an emergency decree to be applied as an act.

(Thailand law) emergency decree: law enacted by the monarch upon advice of the executive branch in case of emergency, having the same force as an act of parliament; probably first used on 10 December 1932 when the first constitution was enacted. Abbreviation: พ.ร.ก. (pɔɔ-rɔɔ-gɔɔ).

รัฐกำหนด รัฐกำหนด#Thai

similar enactment in a monarchical country; that in a republic or other state than a monarchy is called รัฐกำหนด


พระราชกฤษฎีกา

th-noun

พระราชกฤษฎีกา • (prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa) (classifier ฉบับ)

prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa (romanization)
ฉบับ (classifier)

/pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.krit̚˨˩.sa˨˩.diː˧.kaː˧/

From พระราช (prá-râat-chá, “a prefix to nouns concerning a royal person”, literally “holy and royal”) + กฤษฎีกา (grìt-sà-dii-gaa, “edict; decree”). Compare Khmer ព្រះរាជក្រឹត្យ (prĕəhriəckrətyɑɑ).

cog

ព្រះរាជក្រឹត្យ

Khmer ព្រះរាជក្រឹត្យ (prĕəhriəckrətyɑɑ)

(historical) command, edict, or decree of a queen.

(Thailand law) royal decree: decree issued by the monarch by virtue of a legal provision, probably first used on 10 December 1932 when the first constitution was enacted. Abbreviation: พ.ร.ฎ. (pɔɔ-rɔɔ-dɔɔ).


ลิขสิทธิ์

th-noun

ลิขสิทธิ์ • (lík-kà-sìt)

From ลิข (lík, “writing”) + สิทธิ์ (sìt, “right”); perhaps calque of English copyright.
Probably used officially for the first time on 16 June 1931, when the พระราชบัญญัติคุ้มครองวรรณกรรมและศิลปกรรม พุทธศักราช ๒๔๗๔ (Literary Works and Artistic Works Protection Act, 2474 Buddhist Era) was enacted. Formerly known as กรรมสิทธิ์ผู้แต่งหนังสือ.

th-l

กรรมสิทธิ์ผู้แต่งหนังสือ

กรรมสิทธิ์ผู้แต่งหนังสือ

1998 April 2, นิคม มูสิกะคามะ, “คำนำ”, in หนึ่งในร้อย, กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร:

มอบลิขสิทธิ์วรรณกรรมของดอกไม้สดให้แก่หอสมุดแห่งชาติ

mɔ̂ɔp lík-kà-sìt wan-ná-gam kɔ̌ɔng dɔ̀ɔk-máai sòt hâi-gɛ̀ɛ hɔ̌ɔ-sà-mùt hɛ̀ng-châat

granted the copyright [over] the literary works of Dokmai Sot to the National Library.

2016, ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, “ลิขสิทธิ์ (Copyright)”, in ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต, archived from the original on 2023-01-27:

กฎหมายลิขสิทธิ์ให้ความคุ้มครองแก่งาน...

gòt-mǎai lík-kà-sìt hâi kwaam-kúm-krɔɔng gɛ̀ɛ ngaan ...

The copyright law offers protection to the works...


ทรัพยสิทธิ

th-noun

ทรัพยสิทธิ • (sáp-pá-yá-sìt)

From ทรัพย (“of or pertaining to property”) + สิทธิ (sìt-tí, “right”); calque of English real right.
Probably first used on 11 November 1923, when the first book of the Civil and Commercial Code of Thailand was promulgated.

com

มาตรา ๑๒๙๘ ทรัพยสิทธิทั้งหลายนั้น ท่านว่า จะก่อตั้งขึ้นได้แต่ด้วยอาศัยอำนาจในประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sɔ̌ɔng rɔ́ɔi gâao-sìp bpɛ̀ɛt sáp-pá-yá-sìt táng-lǎai nán tân wâa jà gɔ̀ɔ-dtâng kʉ̂n dâai dtɛ̀ɛ dûai aa-sǎi am-nâat nai bprà-muuan-gòt-mǎai níi rʉ̌ʉ gòt-mǎai ʉ̀ʉn
Section 1298 It is hereby prescribed that all real rights may only be created by virtue of the present Code or other law.
มาตรา ๑๒๙๙ ภายในบังคับแห่งบทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น ท่านว่า การได้มาโดยนีติกรรมซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์นั้นไม่บริบูรณ์ เว้นแต่นีติกรรมจะได้ทำเป็นหนังสือ และได้จดทะเบียนการได้มากับพนักงานเจ้าหน้าที่ ถ้ามีผู้ได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์โดยทางอื่นนอกจากนีติกรรม สิทธิของผู้ได้มานั้น ถ้ายังมิได้จดทะเบียนไซร้ ท่านว่า จะมีการเปลี่ยนแปลงทางทะเบียนไม่ได้ และสิทธิอันยังมิได้จดทะเบียนนั้นมิให้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้ได้สิทธิมาโดยเสียค่าตอบแทนและโดยสุจริต และได้จดทะเบียนสิทธิโดยสุจริตแล้ว

1930, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติ บรรพ ๔ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลงวันที่ ๑๖ มีนาคม ๒๔๗๓

Section 1299 Subject to the provisions of the present Code or other law, it is hereby prescribed that the acquisition of immovable property or a real right concerning immovable property by means of a juristic act is not complete, save where the juristic act has been made in writing and the acquisition has been registered by the competent authority. Should there be anyone acquiring immovable property or a real right concerning immovable property by any other means than a juristic act, it is said that there can be no change in the register in relation to the right of the acquiror, unless the right has been registered. And the right which is not yet registered may not be set up as a defence against a third party who has acquired a right for value and in good faith and has registered his right in good faith.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sɔ̌ɔng rɔ́ɔi gâao-sìp gâao paai-nai bang-káp hɛ̀ng bòt-ban-yàt nai bprà-muuan-gòt-mǎai níi rʉ̌ʉ gòt-mǎai ʉ̀ʉn tân wâa gaan-dâai-maa dooi nii-dtì-gam sʉ̂ng à-sǎng-hǎa-rí-má-sáp rʉ̌ʉ sáp-pá-yá-sìt an gìao-gàp à-sǎng-hǎa-rí-má-sáp nán mâi bɔɔ-rí-buun wéen-dtɛ̀ɛ nii-dtì-gam jà dâai tam bpen nǎng-sʉ̌ʉ lɛ́ dâai jòt-tá-biian gaan-dâai-maa gàp pá-nák-ngaan-jâao-nâa-tîi tâa mii pûu dâai-maa sʉ̂ng à-sǎng-hǎa-rí-má-sáp rʉ̌ʉ sáp-pá-yá-sìt an gìao-gàp à-sǎng-hǎa-rí-má-sáp dooi taang ʉ̀ʉn nɔ̂ɔk-jàak nii-dtì-gam sìt-tí kɔ̌ɔng pûu dâai-maa nán tâa yang mí-dâai jòt-tá-biian sái tân wâa jà mii gaan-bplìian-bplɛɛng taang tá-biian mâi-dâai lɛ́ sìt-tí an yang mí-dâai jòt-tá-biian nán mí hâi yók kʉ̂n bpen kɔ̂ɔ-dtɔ̀ɔ-sûu bùk-kon-paai-nɔ̂ɔk pûu dâai sìt-tí maa dooi sǐia kâa-dtɔ̀ɔp-tɛɛn lɛ́ dooi sùt-jà-rìt lɛ́ dâai jòt-tá-biian sìt-tí dooi sùt-jà-rìt lɛ́ɛo


สิทธิเก็บกิน

th-noun

สิทธิเก็บกิน • (sìt-tí-gèp-gin)

From สิทธิ (sìt-tí, “right”) + เก็บกิน (gèp-gin, “to store benefits for enjoyment”, literally “to keep and enjoy”).
Probably first used on 16 March 1930, when the fourth book of the Civil and Commercial Code of Thailand was promulgated.

com

มาตรา ๑๔๑๗ อสังหาริมทรัพย์อาจต้องตกอยู่ในบังคับสิทธิเก็บกินอันเป็นเหตุให้ผู้ทรงสิทธินั้นมีสิทธิครอบครอง ใช้ และถือเอาซึ่งประโยชน์แห่งทรัพย์สินนั้น
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìp-jèt à-sǎng-hǎa-rí-má-sáp àat dtɔ̂ng dtòk yùu nai bang-káp sìt-tí-gèp-gin an bpen-hèet hâi pûu-song-sìt-tí nán mii sìt-tí krɔ̂ɔp-krɔɔng chái lɛ́ tʉ̌ʉ-ao sʉ̂ng bprà-yòot hɛ̀ng sáp-sǐn nán
Section 1417 An immovable property may be subjected to a usufruct, by which the usufructuary is entitled to possess, use, and derive benefits from that property.
มาตรา ๑๔๑๘ สิทธิเก็บกินนั้นจะก่อให้เกิดโดยมีกำหนดเวลาหรือตลอดชีวิตแห่งผู้ทรงสิทธิก็ได้
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìp-bpɛ̀ɛt sìt-tí-gèp-gin nán jà gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət dooi mii gam-nòt-wee-laa rʉ̌ʉ dtà-lɔ̀ɔt chii-wít hɛ̀ng pûu-song-sìt-tí gɔ̂ɔ-dâai
Section 1418 A usufruct may be created either for a period of time or for the life of the usufructuary.
มาตรา ๑๔๒๐ เมื่อสิทธิเก็บกินสิ้นลง ผู้ทรงสิทธิต้องส่งทรัพย์สินคืนแก่เจ้าของ

1930, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๔ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลงวันที่ ๑๖ มีนาคม ๒๔๗๓

Section 1420 The usufructuary is obliged to return the property to the owner after the end of the usufruct.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi yîi-sìp mʉ̂ʉa sìt-tí-gèp-gin sîn long pûu-song-sìt-tí dtɔ̂ng sòng sáp-sǐn kʉʉn gɛ̀ɛ jâo-kɔ̌ɔng


เมษปิศาจ

th-noun

เมษปิศาจ • (mêet-sà-bpì-sàat) (classifier ตน or ตัว)

mêet-sà-bpì-sàat (romanization)
ตน (classifier)
ตัว (classifier)

From เมษ (mêet, “ram; sheep”) + ปิศาจ (bpì-sàat, “demon; ghost; evil spirit”).

com

Isaiah 13:21, KJV:
แต่สัตว์ป่าจะนอนลงที่นั่น และบ้านเรือนในนั้นจะเต็มไปด้วยนกทึดทือ นกเค้าแมวจะอาศัยที่นั่น เมษปิศาจจะเต้นรำอยู่ที่นั่น
dtɛ̀ɛ sàt bpàa jà nɔɔn long tîi-nân · lɛ́ bâan-rʉʉan nai nán jà dtem bpai dûai nók tʉ́t-tʉʉ · nók káo-mɛɛo jà aa-sǎi tîi-nân · mêet-sà-bpì-sàat jà dtên-ram yùu tîi-nân
But wild beasts of the desert shall lie there; and their houses shall be full of doleful creatures; and owls shall dwell there, and satyrs shall dance there.


เซเทอร์

th-noun

เซเทอร์ • (see-tə̂ə) (classifier ตน or ตัว)

see-tə̂ə (romanization)
ตน (classifier)
ตัว (classifier)

/seː˧.tʰɤː˥˩/


มกร

มกร • (má-gɔɔn)

From Sanskrit मकर (makara, “alligator; crocodile; dolphin”); probably via Old Khmer makara (“Capricorn”). Compare Modern Khmer មករ (môkâr), Lao ມັງກອນ (mang kǭn).

der

(mythology and obsolete) dragon; nāga; serpent.


กฤษฎีกา

grìt-sà-dii-gaa (romanization)
กฤดีกา (alternative archaic dated obsolete)
กฤตยฎีกา (alternative archaic dated obsolete)

From extension or corruption of กติกา (gà-dtì-gaa). Compare Khmer ក្រឹត្យ (krətyɑɑ).

(somewhat archaic) edict, decree; law, rule, regulation.

พระราชกฤษฎีกา พระราชกฤษฎีกา#Thai

(colloquial) clipping of พระราชกฤษฎีกา (prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa)


กฤดีกา

From extension or corruption of กติกา (gà-dtì-gaa).

กฤษฎีกา กฤษฎีกา#Thai

(archaic) Alternative form of กฤษฎีกา (grìt-sà-dii-gaa)


กฤตยฎีกา

กฤษฎีกา กฤษฎีกา#Thai


กติกา

กฤษฎีกา (grìt-sà-dii-gaa)

Borrowed from Pali katikā (“agreement; pact”). Cognate with Khmer កតិកា (kaʼtekaa).


การหมั้น

th-noun

การหมั้น • (gaan-mân)

From การ (gaan, abstract noun prefix) + หมั้น (mân, “to betroth; to engage”).

com

มาตรา ๑๔๓๕ การหมั้นจะทำได้ต่อเมื่อชายและหญิงมีอายุสิบเจ็ดปีบริบูรณ์แล้ว การหมั้นที่ฝ่าฝืนบทบัญญัติวรรคหนึ่งเป็นโมฆะ
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp hâa gaan-mân jà tam dâai dtɔ̀ɔ mʉ̂ʉa chaai lɛ́ yǐng mii aa-yú sìp-jèt bpii bɔɔ-rí-buun lɛ́ɛo gaan-mân tîi fàa-fǒtn bòt-ban-yàt wák nʉ̀ng bpen moo-ká
Section 1435 An engagement may be made only when the man and woman have already attained the complete age of seventeen. Void shall be any engagement that is in breach of the provision of Paragraph 1.
มาตรา ๑๔๓๘ การหมั้นไม่เป็นเหตุที่จะร้องขอให้ศาลบังคับให้สมรสได้ ถ้าได้มีข้อตกลงกันไว้ว่า จะให้เบี้ยปรับในเมื่อผิดสัญญาหมั้น ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙

Section 1438 No engagement shall ground a request for the court to enforce a marriage. Should there by any agreement that a penalty is to be paid in case the engagement contract is breached, such agreement shall be void.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt gaan-mân mâi bpen-hèet tîi jà rɔ́ɔng-kɔ̌ɔ hâi sǎan bang-káp hâi sǒm-rót dâai tâa dâai mii kɔ̂ɔ-dtòk-long gan wái wâa jà hâi bîia-bpràp nai mʉ̂ʉa pìt sǎn-yaa mân kɔ̂ɔ-dtòk-long nán bpen moo-ká

หมั้น หมั้น#Thai


ของหมั้น

th-noun

ของหมั้น • (kɔ̌ɔng-mân)

/kʰɔːŋ˩˩˦.man˥˩/

From ของ (kɔ̌ɔng, “thing”) + หมั้น (mân, “betrothal; engagement”).
Probably first used in 1934, when the Act Promulgating Book 5 of the Civil and Commercial Code 1934 (พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พุทธศักราช ๒๔๗๗) was drafted (signed into law on 27 May 1935).

af

มาตรา ๓ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๔๓๖ และมาตรา ๑๔๓๗ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "...มาตรา ๑๔๓๗ การหมั้นจะสมบูรณ์เมื่อฝ่ายชายได้ส่งมอบหรือโอนทรัพย์สินอันเป็นของหมั้นให้แก่หญิงเพื่อเป็นหลักฐานว่า จะสมรสกับหญิงนั้น เมื่อหมั้นแล้ว ให้ของหมั้นตกเป็นสิทธิแก่หญิง...ถ้าจะต้องคืนของหมั้นหรือสินสอดตามหมวดนี้ ให้นำบทบัญญัติมาตรา ๔๑๒ ถึงมาตรา ๔๑๘ แห่งประมวลกฎหมายนี้ ว่าด้วยลาภมิควรได้ มาใช้บังคับโดยอนุโลม"

1990, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๓๓

Section 3 The provisions of Section 1436 and Section 1437 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "...Section 1437 An engagement shall be complete when the man side has delivered or transferred the property which is the engagement gift to the woman as evidence that the man will marry the woman. Upon engagement, the engagement gift shall absolutely belong to the woman... Should an engagement gift or bride price need to be returned under this Chapter, the provisions of Section 412 to Section 418 of this Code, which govern unjust enrichment, shall apply mutatis mutandis."

mâat-dtraa sǎam hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp hòk lɛ́ mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp jèt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "...mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp jèt gaan-mân jà sǒm-buun mʉ̂ʉa fàai-chaai dâai sòng-mɔ̂ɔp rʉ̌ʉ oon sáp-sǐn an bpen kɔ̌ɔng-mân hâi gɛ̀ɛ yǐng pʉ̂ʉa bpen làk-tǎan wâa jà sǒm-rót gàp yǐng nán mʉ̂ʉa mân lɛ́ɛo hâi kɔ̌ɔng-mân dtòk bpen-sìt-tí gɛ̀ɛ yǐng...tâa jà dtɔ̂ng kʉʉn kɔ̌ɔng-mân rʉ̌ʉ sǐn-sɔ̀ɔt dtaam mùuat níi hâi nam bòt-ban-yàt mâat-dtraa sìi rɔ́ɔi sìp-sɔ̌ɔng tʉ̌ng mâat-dtraa sìi rɔ́ɔi sìp-bpɛ̀ɛt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai níi wâa-dûai lâap-mí-kuuan-dâai maa chái-bang-káp dooi-à-nú-loom"

(law) engagement gift: property given by a man or his family to a woman as evidence that he will marry her.


ปรมราชาธิราช

th-noun

ปรมราชาธิราช • (bpɔɔ-rom-raa-chaa-tí-râat)

/pɔː˧.rom˧.ma˦˥.raː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰi˦˥.raːt̚˥˩/

/pɔː˧.ra˦˥.ma˦˥.raː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰi˦˥.raːt̚˥˩/

/pa˨˩.ra˦˥.ma˦˥.raː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰi˦˥.raːt̚˥˩/

บรมราชาธิราช บรมราชาธิราช#Thai

Alternative form of บรมราชาธิราช (bɔɔ-rom-raa-chaa-tí-râat)

Bhumibol Adulyadej
Chulalongkorn
Elizabeth II


สินสอด

สินสอด • (sǐn-sɔ̀ɔt)

sǐn-sɔ̀ɔt (romanization)
สีนสอด (alternative archaic dated obsolete)

/sin˩˩˦.sɔːt̚˨˩/

From สิน (sǐn, “money; property”) + สอด (sɔ̀ɔt, “to insert; to intervene; etc”); literally "inserted property".

com

1990 September 26, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2021-04-29:

สินสอดเป็นทรัพย์สินซึ่งฝ่ายชายให้แก่บิดามารดา ผู้รับบุตรบุญธรรม หรือผู้ปกครองฝ่ายหญิง ...เพื่อตอบแทนการที่หญิงยอมสมรส

sǐn-sɔ̀ɔt bpen sáp-sǐn sʉ̂ng fàai chaai hâi gɛ̀ɛ bì-daa-maan-daa · pûu-ráp-bùt-bun-tam · rʉ̌ʉ pûu-bpòk-krɔɔng fàai yǐng · ... pʉ̂ʉa dtɔ̀ɔp-tɛɛn gaan tîi yǐng yɔɔm sǒm-rót

Bride price is the property which the man's side gives to the parent, adoptive parent, or guardian on the side of the woman ... in return for the woman's agreeing to marry.

1926, “การแต่งงารของชาวพื้นเมือง”, in ลัทธิธรรมเนียมต่าง ๆ ภาคที่ ๑๘, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, retrieved 2021-04-29:

แต่งงารกับบุตรราษฎร เรียกสินสอด ๖ บาท

dtɛ̀ng-ngaan gàp bùt râat-sà-dɔɔn · rîiak sǐn-sɔ̀ɔt · hòk · bàat

[In case of] marrying with a child of a citizen, a bride price of six baht is demanded.

(archaic) payment made in return for a favour received.


สีนสอด

th-noun

สีนสอด • (sǐn-sɔ̀ɔt)

/sin˩˩˦.sɔːt̚˨˩/

From สีน (sǐin, “archaic form of สิน”) + สอด (sɔ̀ɔt).

com

พระไอยการลักษณผัวเมีย
๖๘ มาตราหนึ่ง ผัวเมียอยู่ด้วยกัน ต่างคนต่างผิดใจกัน จะหย่ากันไซ้ ให้หญิงส่งสีนสอดขันหมากแก่ชาย ถ้ามีลูกด้วยกันไซ้ ท่านมิให้ส่งสีนสอดขันหมากแก่ชายเลย
hòk-sìp bpɛ̀ɛt mâat-dtraa nʉ̀ng pǔua miia yùu dûai gan dtàang kon dtàang pìt-jai gan jà yàa gan sái hâi yǐng sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai tâa mii lûuk dûai gan sái tân mí hâi sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai ləəi
68. Another section is as follows: When a man and wife live together, and become at variance with each other, and thus want to divorce, the woman shall return the bride price and paan bowl to the man. But if they already have a child, it is prescribed that the bride price and paan bowl need not to be returned to the man at all.

สินสอด สินสอด#Thai


การหย่า

th-noun

การหย่า • (gaan-yàa)

From การ (gaan, “abstract noun prefix”) + หย่า (yàa, “to divorce; to discontinue”).

com

มาตรา ๑๕๑๔ การหย่านั้นจะทำได้แต่โดยความยินยอมของทั้งสองฝ่ายหรือโดยคำพิพากษาของศาล

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:

Section 1514 A divorce may only be effected by mutual consent or by court judgment.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi sìp-sìi gaan-yàa nán jà tam dâai dtɛ̀ɛ dooi kwaam-yin-yɔɔm kɔ̌ɔng táng sɔ̌ɔng fàai rʉ̌ʉ dooi kam-pí-pâak-sǎa kɔ̌ɔng sǎan

หย่า หย่า#Thai


ฟังก์ชัน

th-noun

ฟังก์ชัน • (fang-chân)


ชื่อสกุล

ชื่อสกุล • (chʉ̂ʉ-sà-gun)

/t͡ɕʰɯː˥˩.sa˨˩.kun˧/

From ชื่อ (chʉ̂ʉ, “name”) + สกุล (sà-gun, “family”); calque of English family name; probably first used on 22 March 2455 BE (1913 CE), when the Law on Designation of Family Names, 2456 Buddhist Era (พระราชบัญญัติขนานนามสกุล พระพุทธศักราช ๒๔๕๖) was promulgated.

com

1976 October 15, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-06-07, archived from the original on 2020-07-05:

มาตรา ๑๕๖๑ บุตรมีสิทธิใช้ชื่อสกุลของบิดา ในกรณีที่บิดาไม่ปรากฏ บุตรมีสิทธิใช้ชื่อสกุลของมารดา

mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hâa-rɔ́ɔi hòk-sìp èt · bùt mii sìt-tí chái chʉ̂ʉ-sà-gun kɔ̌ɔng bì-daa · nai gɔɔ-rá-nii tîi bì-daa mâi bpraa-gòt · bùt mii sìt-tí chái chʉ̂ʉ-sà-gun kɔ̌ɔng maan-daa

Section 1561 A child has the right to use the family name of [its] father. In the case that the father is not known, the child has the right to use the family name of [its] mother.

2005 January 19, “พระราชบัญญัติชื่อบุคคล พ.ศ. ๒๕๐๕”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2013-11-26, archived from the original on 2020-08-05:

เมื่อการสมรสสิ้นสุดลงด้วยความตาย ให้ฝ่ายซึ่งยังมีชีวิตอยู่และใช้ชื่อสกุลของอีกฝ่ายหนึ่งมีสิทธิใช้ชื่อสกุลนั้นได้ต่อไป

mʉ̂ʉa gaan-sǒm-rót sîn-sùt long dûai kwaam-dtaai · hâi fàai sʉ̂ng yang mii chii-wít yùu lɛ́ chái chʉ̂ʉ-sà-gun kɔ̌ɔng ìik fàai nʉ̀ng mii sìt-tí chái chʉ̂ʉ-sà-gun nán dâai dtɔ̀ɔ-bpai

When the marriage comes to an end due to the death [of either party], the party that is still alive and uses the family name of the other party shall have the right to continue using such family name.

(formal, now chiefly found in law, rare elsewhere) family name.

now chiefly found in law; rare elsewhere; now chiefly found in law; rare elsewhere


ผู้ปกครอง

th-noun

ผู้ปกครอง • (pûu-bpòk-krɔɔng) (classifier คน)

pûu-bpòk-krɔɔng (romanization)
คน (classifier)

/pʰuː˥˩.pok̚˨˩.kʰrɔːŋ˧/

Compound of ผู้ (pûu, “agent noun prefix”) + ปกครอง (bpòk-krɔɔng, “to rule, to govern, to administer; to guard, to protect; etc”).

com+

1940, กระทรวงมหาดไทย, “การปกครองส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่นของแคว้นลาว”, in การปกครองแคว้นลาวและเขมรของฝรั่งเศส, พระนคร: โรงพิมพ์กรมรถไฟ, page 21:

อัตตปือเคยเป็นจังหวัด...แต่ณะบัดนี้ได้ยุบลงเป็นอำเภอ...มีเดเลเกชาวฝรั่งเศสเป็นผู้ปกครอง

àt-dtà-bpʉ̀ʉt kəəi bpen jang-wàt ... dtɛ̀ɛ ná bàt-níi dâai yúp long bpen am-pəə ... mii dee-lee-gee chaao fà-ràng-sèet bpen pûu-bpòk-krɔɔng

Attapeu used to be a province...but has now been dissolved into a district...with a French délégué as [its] administrator.

ปกครอง ปกครอง#Thai

2022 July 27, “ข้อกำหนด ออกตามความในมาตรา ๙ แห่งพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๔๘ (ฉบับที่ ๔๗)”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume ๑๓๙, number พิเศษ ๑๗๕ ง, page 171:

คำนึงถึงประโยชน์ของนักเรียน ผู้ปกครอง ครู และบุคลากรทางการศึกษา

kam-nʉng tʉ̌ng bprà-yòot kɔ̌ɔng nák-riian · pûu-bpòk-krɔɔng · kruu · lɛ́ bùk-ká-laa-gɔɔn-taang-gaan-sʉ̀k-sǎa

taking into account the benefit of the students, parents, teachers, and educational personnel

person in charge of another, as parent for his or her child.

1936, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๕”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชชกาลที่ ๘, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, page 1201:

บุคคลที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ และไม่มีบิดามารดา หรือบิดามารดาถูกถอนอำนาจปกครอง...จะจัดให้มีผู้ปกครองในระหว่างที่เป็นผู้เยาว์ก็ได้

bùk-kon tîi yang mâi ban-lú ní-dtì-paa-wá · lɛ́ mâi mii bì-daa maan-daa · rʉ̌ʉ bì-daa maan-daa tùuk tɔ̌ɔn am-nâat bpòk-krɔɔng ... jà jàt hâi mii pûu-bpòk-krɔɔng nai-rá-wàang tîi bpen pûu-yao gɔ̂ɔ-dâai

A person who has not yet attained majority and has no father [and] mother or whose father [and] mother have been deprived of the parental power...may be furnished with a guardian during [his or her] minority.

2015 March 13, “พระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. ๒๕๕๘”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume ๑๓๒, number ๑๘ ก, page 24:

ในกรณีที่ผู้เสียหายเป็นผู้เยาว์ คนเสมือนไร้ความสามารถ หรือคนไร้ความสามารถ...ผู้ปกครอง ผู้พิทักษ์ ผู้อนุบาล สามีหรือภริยา ผู้ดูแล หรือบุคคลอื่นใดเพื่อประโยชน์ของผู้เสียหาย แล้วแต่กรณี จะยื่นคำขอแทนก็ได้

nai gɔɔ-rá-nii tîi pûu-sǐia-hǎai bpen pûu-yao · kon sà-mʉ̌ʉan-rái-kwaam-sǎa-mâat · rʉ̌ʉ kon rái-kwaam-sǎa-mâat ... pûu-bpòk-krɔɔng · pûu-pí-ták · pûu-à-nú-baan · sǎa-mii rʉ̌ʉ pá-rí-yaa · pûu-duu-lɛɛ · rʉ̌ʉ bùk-kon ʉ̀ʉn dai pʉ̂ʉa bprà-yòot kɔ̌ɔng pûu-sǐia-hǎai · lɛ́ɛo-dtɛ̀ɛ gɔɔ-rá-nii · jà yʉ̂ʉn kam-kɔ̌ɔ tɛɛn gɔ̂ɔ-dâai

In the case that the injured person is a minor, quasi-incompetent person, or incompetent person... the guardian, custodian, curator, husband or wife, caretaker, or any other person in the interest of the injured person, as the case may be, may file the application on [his or her] behalf.

(law) guardian: person appointed by a court to guard a minor instead of his or her parents.


ลายมือ

th-noun

ลายมือ • (laai-mʉʉ)

From ลาย (laai, “line; design, pattern; etc”) + มือ (mʉʉ, “hand”).

com

พระสุนทรโวหาร (ภู่), ขุนช้างขุนแผน, ตอน ๒๔ กำเนิดพลายงาม:
ลูกผู้ชายลายมือนั้นคือยศ เจ้าจงอตส่าห์ทำสม่ำเสมียน
lûuk-pûu-chaai laai-mʉʉ nán kʉʉ yót · jâo jong òt-sàa tam sà-màm-sà-mǐian
The dignity of a man is in his handwriting. With perseverance and regularity shall you practice [calligraphy].

1 Corinthians 16:21, KJV:
คำแสดงความนับถือนี้เป็นลายมือของข้าพเจ้าเปาโล
kam sà-dɛɛng kwaam-náp-tʉ̌ʉ níi bpen laai-mʉʉ kɔ̌ɔng kâa-pá-jâao bpao-loo
The salutation of me Paul with mine own hand.

(figurative) ability; skill; workmanship.


ลายมือชื่อ

th-noun

ลายมือชื่อ • (laai-mʉʉ-chʉ̂ʉ)

/laːj˧.mɯː˧.t͡ɕʰɯː˥˩/

From ลายมือ (laai-mʉʉ, “handwriting”) + ชื่อ (chʉ̂ʉ, “name”).

com

1934, พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พุทธศักราช ๒๔๗๗:
มาตรา ๑๐ ถ้อยคำสำนวนต้องระบุชื่อศาล สถานที่และวันเดือนปีที่จด ถ้าศาลจดถ้อยคำสำนวนตามคำสั่งหรือประเด็นของศาลอื่น ให้กล่าวเช่นนั้น และแสดงด้วยว่า ได้ทำไปอย่างใด ผู้พิพากษาที่จดถ้อยคำสำนวนต้องลงลายมือชื่อของตนในถ้อยคำสำนวนนั้น
mâat-dtraa sìp tɔ̂ɔi-kam-sǎm-nuuan dtɔ̂ng rá-bù chʉ̂ʉ sǎan sà-tǎan-tîi lɛ́ wan-dʉʉan-bpii tîi jòt tâa sǎan jòt tɔ̂ɔi-kam-sǎm-nuuan dtaam kam-sàng rʉ̌ʉ bprà-den kɔ̌ɔng sǎan ʉ̀ʉn hâi glàao chêen-nán lɛ́ sà-dɛɛng dûai wâa dâai tam bpai yàang-dai pûu-pí-pâak-sǎa tîi jòt tɔ̂ɔi-kam-sǎm-nuuan dtɔ̂ng long laai-mʉʉ-chʉ̂ʉ kɔ̌ɔng dton nai tɔ̂ɔi-kam-sǎm-nuuan nán
Section 10 A memorandum must contain the name of the court as well as the place and date of its making. If the court makes the memorandum at the behest or request of another court, this must be stated therein, in addition to the statement as to how the behest or request has been proceeded with. The judge making the memorandum must set his hand to that memorandum.

2004, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๔๗:
มาตรา ๙ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๖๐ และมาตรา ๖๑ แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๖๐ หมายจับ หมายค้น หมายขัง หมายจำคุก หรือหมายปล่อย ต้องทำเป็นหนังสือและมีข้อความดังต่อไปนี้...(๖) ลายมือชื่อและประทับตราของศาล
mâat-dtraa gâao hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa hòk-sìp lɛ́ mâat-dtraa hòk-sìp hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai wí-tii-pí-jaa-rá-naa-kwaam aa-yaa lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa hòk-sìp mǎai-jàp mǎai-kón mǎai-kǎng mǎai-jam-kúk rʉ̌ʉ mǎai-bplɔ̀i dtɔ̂ng tam bpen nǎng-sʉ̌ʉ lɛ́ mii kɔ̂ɔ-kwaam dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi...à-nú-mâat-dtraa hòk laai-mʉʉ-chʉ̂ʉ lɛ́ bprà-táp dtraa kɔ̌ɔng sǎan
Section 9 The provisions of Section 60 and Section 61 of the Criminal Procedure Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 60 An arrest warrant, search warrant, detention warrant, imprisonment warrant, or release warrant must be made in writing and contain the following:... (6) the signature [of the judge,] affixed with the seal of the court.


ลายเซ็น

laai-sen (romanization)
อัน (classifier)

From ลาย (laai, “line; design, pattern”) + เซ็น (sen, “to sign”).


ลายเซ็นต์

th-noun

ลายเซ็นต์ • (laai-sen)

ลายเซ็น ลายเซ็น#Thai


ค่าอุปการะเลี้ยงดู

ค่าอุปการะเลี้ยงดู • (kâa-ùp-bpà-gaa-rá-líiang-duu)

/kʰaː˥˩.ʔup̚˨˩.pa˨˩.kaː˧.ra˦˥.lia̯ŋ˦˥.duː˧/

From ค่า (kâa, “charge; cost; price”) + อุปการะเลี้ยงดู (“to maintain”); perhaps calque of English maintenance.

com

อุปการะเลี้ยงดู

มาตรา ๑๕๙๘/๓๘ ค่าอุปการะเลี้ยงดูระหว่างสามีภริยาหรือระหว่างบิดามารดากับบุตรนั้นย่อมเรียกจากกันได้ในเมื่อฝ่ายที่ควรได้รับอุปการะเลี้ยงดูไม่ได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือได้รับการอุปการะเลี้ยงดูไม่เพียงพอแก่อัตภาพ ค่าอุปการะเลี้ยงดูนี้ศาลอาจให้เพียงใดหรือไม่ให้ก็ได้ โดยคำนึงถึงความสามารถของผู้มีหน้าที่ต้องให้ ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์แห่งกรณี

Section 1598/38 Maintenance may be claimed between the husband and wife or between the parents and child when the party entitled to receive maintenance has not been given any maintenance or has been given the maintenance insufficient to his or her living conditions. The court may award this maintenance to any extent or may not award it at all, having regard to the ability of the person obliged to maintain, the status of the recipient, and the circumstances of the case.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi gâao-sìp bpɛ̀ɛt táp sǎam-sìp bpɛ̀ɛt kâa-ùp-bpà-gaa-rá-líiang-duu rá-wàang sǎa-mii pá-rí-yaa rʉ̌ʉ rá-wàang bì-daa-maan-daa gàp bùt nán yɔ̂m rîiak jàak gan dâai nai mʉ̂ʉa fàai tîi kuuan dâai-ráp ùp-bpà-gaa-rá-líiang-duu mâi-dâai ráp gaan-ùp-bpà-gaa-rá-líiang-duu rʉ̌ʉ dâai-ráp gaan-ùp-bpà-gaa-rá-líiang-duu mâi piiang-pɔɔ gɛ̀ɛ àt-dtà-pâap kâa-ùp-bpà-gaa-rá-líiang-duu níi sǎan àat hâi piiang dai rʉ̌ʉ mâi hâi gɔ̂ɔ-dâai dooi kam-nʉng tʉ̌ng kwaam-sǎa-mâat kɔ̌ɔng pûu mii nâa-tîi dtɔ̂ng hâi tǎa-ná kɔ̌ɔng pûu-ráp lɛ́ prʉ́t-dtì-gaan hɛ̀ng gà-rá-nii

(law) maintenance: alimony, child support.


ผู้รับบุตรบุญธรรม

th-noun

ผู้รับบุตรบุญธรรม • (pûu-ráp-bùt-bun-tam)

From ผู้ (pûu, “agent noun prefix”) + รับ (ráp, “to accept; to receive; to take; etc”) + บุตรบุญธรรม (“adopted child; foster child”).

com

มาตรา ๑๔๕๑ ผู้รับบุตรบุญธรรมและบุตรบุญธรรมจะสมรสกันไม่ได้

Section 1451 An adoptive parent and his or her adopted child may not marry each other.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hâa-sìp èt pûu-ráp-bùt-bun-tam lɛ́ bùt-bun-tam jà sǒm-rót gan mâi-dâai

มาตรา ๓ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๔๓๖ และมาตรา ๑๔๓๗ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๔๓๖ ผู้เยาว์จะทำการหมั้นได้ต้องได้รับความยินยอมของบุคคลดังต่อไปนี้...(๓) ผู้รับบุตรบุญธรรม ในกรณีที่ผู้เยาว์เป็นบุตรบุญธรรม

1990, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๓๓:

Section 3 The provisions of Section 1436 and Section 1437 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 1436 In order to make an engagement, a minor must obtain the consent of the following person... (3) the adoptive parent, in case the minor is an adopted child;

mâat-dtraa sǎam hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp hòk lɛ́ mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp jèt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "âat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp hòk pûu-yao jà tam gaan-mân dâai dtɔ̂ng dâai-ráp kwaam-yin-yɔɔm kɔ̌ɔng bùk-kon dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi...à-nú-mâat-dtraa sǎam pûu-ráp-bùt-bun-tam nai gà-rá-nii tîi pûu-yao bpen bùt-bun-tam


อำนาจปกครอง

From อำนาจ (am-nâat, “authority; force; power”) + ปกครอง (bpòk-krɔɔng, “to administer, to control, to direct, to rule; to guard, to protect”).
Probably first used on 11 November 1923, when the first book of the Civil and Commercial Code of Thailand was promulgated.

มาตรา ๓๘ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๕๖๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๕๖๖ บุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะต้องอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา

Section 38 The provision of Section 1566 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 1566 A child who has not yet attained majority must be subject to the parental authority of its parents.

mâat-dtraa sǎam-sìp bpɛ̀ɛt hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi hòk-sìp hòk hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi hòk-sìp hòk bùt sʉ̂ng yang mâi ban-lú ní-dtì-paa-wá dtɔ̂ng yùu dtâai am-nâat-bpòk-krɔɔng kɔ̌ɔng bì-daa-maan-daa

มาตรา ๑๕๖๗ ผู้ใช้อำนาจปกครองมีสิทธิ (๑) กำหนดที่อยู่ของบุตร (๒) ทำโทษบุตรตามสมควรเพื่อว่ากล่าวสั่งสอน (๓) ให้บุตรทำการงานตามสมควรแก่ความสามารถและฐานานุรูป (๔) เรียกบุตรคืนจากบุคคลอื่นซึ่งกักบุตรไว้โดยมิชอบด้วยกฎหมาย

Section 1567 The person exercising the parental authority shall be entitled: (1) to determine the residence of the child; (2) to inflict proper penalties upon the child for disciplinary or instructional purposes; (3) to have the child carry out some works as suitable for its ability and station in life; (4) to demand the return of the child from another person who unlawfully detains the child.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi hòk-sìp jèt pûu chái am-nâat-bpòk-krɔɔng mii sìt-tí à-nú-mâat-dtraa nʉ̀ng gam-nòt tîi-yùu kɔ̌ɔng bùt à-nú-mâat-dtraa sɔ̌ɔng tam tôot bùt dtaam sǒm-kuuan pʉ̂ʉa wâa-glàao sàng-sɔ̌ɔn à-nú-mâat-dtraa sǎam hâi bùt tam gaan-ngaan dtaam sǒm-kuuan gɛ̀ɛ kwaam-sǎa-mâat lɛ́ tǎa-naa-nú-rûup à-nú-mâat-dtraa sìi rîiak bùt kʉʉn jàak bùk-kon ʉ̀ʉn sʉ̂ng gàk bùt wái dooi mí chɔ̂ɔp dûai gòt-mǎai

(law) child custody; parental authority; parental control.


อำนาจ

From Old Khmer ʼaṃnāc, ʼaṃnāca, ʼaṃmnāja, mnāja (“authority, power; authorisation, consent, permission”), extended forms of ʼāca, ʼāc, ʼâca, ʼācca, ʼac, ʼac, hāc (“to be able, capable, or competent; to allow, to permit; etc”), from which Thai อาจ (àat) was derived. Compare Lao ອຳນາດ (ʼam nāt), Northern Thai ᩋᩣᩴᨶᩣ᩠ᨧ, Khün ᩋᩣᩴᨶᩣ᩠ᨧ, Modern Khmer អំណាច (ʼɑmnaac).

cog

Khün ᩋᩣᩴᨶᩣ᩠ᨧ

Revelation 9:3, KJV:
มีฝูงตั๊กแตนบินออกจากควันนั้นมายังแผ่นดินโลก ได้ประทานอำนาจแก่ตั๊กแตนนั้น เหมือนกับอำนาจของแมลงป่องแห่งแผ่นดินโลก
mii fǔung dták-gà-dtɛɛn bin ɔ̀ɔk jàak kwan nán maa yang pɛ̀n-din-lôok dâai bprà-taan am-nâat gɛ̀ɛ dták-gà-dtɛɛn nán mʉ̌ʉan gàp am-nâat kɔ̌ɔng má-lɛɛng-bpɔ̀ng hɛ̀ng pɛ̀n-din-lôok
And there came out of the smoke locusts upon the earth: and unto them was given power, as the scorpions of the earth have power.

1 Corinthians 7:4, KJV:
ภรรยาไม่มีอำนาจเหนือร่างกายของตน...ทำนองเดียวกันสามีไม่มีอำนาจเหนือร่างกายของตน...
pan-yaa mâi-mii am-nâat nʉ̌ʉa râang-gaai kɔ̌ɔng dton...tam-nɔɔng-diao-gan sǎa-mii mâi-mii am-nâat nʉ̌ʉa râang-gaai kɔ̌ɔng dton...
The wife hath not power of her own body...and likewise also the husband hath not power of his own body...

Romans 13:1, KJV:
ทุกคนจงยอมอยู่ใต้บังคับของผู้ที่มีอำนาจ เพราะว่าไม่มีอำนาจใดเลยที่มิได้มาจากพระเจ้า และผู้ที่ทรงอำนาจนั้นพระเจ้าทรงแต่งตั้งขึ้น
túk-kon jong yɔɔm yùu dtâai bang-káp kɔ̌ɔng pûu tîi mii am-nâat prɔ́-wâa mâi-mii am-nâat dai ləəi tîi mí-dâai maa jàak prá-jâao lɛ́ pûu tîi song am-nâat nán prá-jâao song dtɛ̀ng-dtâng kʉ̂n
Let every soul be subject unto the higher powers. For there is no power but of God: the powers that be are ordained of God.

Daniel 11:5, KJV:
แล้วกษัตริย์แห่งถิ่นใต้จะเข้มแข็ง แต่เจ้านายของท่านองค์หนึ่งจะเข้มแข็งกว่าท่านและมีอำนาจ และราชอำนาจของท่านจะเป็นราชอำนาจมหึมา
lɛ́ɛo gà-sàt hɛ̀ng tìn-dtâai jà kêem-kɛ̌ng dtɛ̀ɛ jâao-naai kɔ̌ɔng tân ong nʉ̀ng jà kêem-kɛ̌ng gwàa tân lɛ́ mii am-nâat lɛ́ râat-chá-am-nâat kɔ̌ɔng tân jà bpen râat-chá-am-nâat má-hʉ̀-maa
And the king of the south shall be strong, and one of his princes; and he shall be strong above him, and have dominion; his dominion shall be a great dominion.

มาตรา ๔๘ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๕๙๐ มาตรา ๑๕๙๑ และมาตรา ๑๕๙๒ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๕๙๐ ผู้ปกครองมีได้คราวหนึ่งเพียงคนเดียว แต่ในกรณีมีข้อกำหนดพินัยกรรมให้ตั้งผู้ปกครองหลายคน หรือเมื่อมีผู้ร้องขอโดยมีเหตุผลอันสมควร ให้ศาลมีอำนาจตั้งผู้ปกครองได้ตามจำนวนที่ศาลเห็นว่าจำเป็น ในกรณีที่ตั้งผู้ปกครองหลายคน ศาลจะกำหนดให้ผู้ปกครองเหล่านั้นกระทำการร่วมกันหรือกำหนดอำนาจเฉพาะสำหรับคนหนึ่ง ๆ ก็ได้

Section 48 The provisions of Section 1590, Section 1591, and Section 1592 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 1590 There can only be one guardian at a time. But in case a testamentary provision requires the appointment of several guardians or when anyone makes a request on reasonable grounds, the court shall have the power to appoint guardians in the number the court finds necessary. In the event that several guardians are appointed, the court may require those guardians to jointly act or may define specific powers for each of them.

mâat-dtraa sìi-sìp bpɛ̀ɛt hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi gâao-sìp mâat-dtraa mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi gâao-sìp èt lɛ́ mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi gâao-sìp sɔ̌ɔng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi gâao-sìp pûu-bpòk-krɔɔng mii dâai kraao nʉ̀ng piiang kon diao dtɛ̀ɛ nai gà-rá-nii mii kɔ̂ɔ-gam-nòt pí-nai-gam hâi dtâng pûu-bpòk-krɔɔng lǎai kon rʉ̌ʉ mʉ̂ʉa mii pûu rɔ́ɔng-kɔ̌ɔ dooi mii hèet-pǒn an sǒm-kuuan hâi sǎan mii am-nâat dtâng pûu-bpòk-krɔɔng dâai dtaam jam-nuuan tîi sǎan hěn wâa jam-bpen nai gà-rá-nii tîi dtâng pûu-bpòk-krɔɔng lǎai kon sǎan jà gam-nòt hâi pûu-bpòk-krɔɔng lào-nán grà-tam gaan rûuam gan rʉ̌ʉ gam-nòt am-nâat chà-pɔ́ sǎm-ràp kon nʉ̀ng nʉ̀ng gɔ̂ɔ-dâai

มาตรา ๗๒ ในการพิพากษาคดี ศาลปกครองมีอำนาจกำหนดคำบังคับอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้ (๑) สั่งให้เพิกถอนกฎหรือคำสั่ง หรือสั่งห้ามการกระทำ ทั้งหมดหรือบางส่วน...

1999, พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒:

Section 72 In adjudicating a case, the administrative court shall have the power to lay down a decree in any of the following manners: (1) declaring the revocation of a regulation or order or declaring the prohibition of an act, either in whole or in part...

mâat-dtraa jèt-sìp sɔ̌ɔng nai gaan-pí-pâak-sǎa ká-dii sǎan-bpòk-krɔɔng mii am-nâat gam-nòt kam-bang-káp yàang-nʉ̀ng-yàang-dai dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi à-nú-mâat-dtraa nʉ̀ng sàng hâi pə̂ək-tɔ̌ɔn gòt rʉ̌ʉ kam-sàng rʉ̌ʉ sàng hâam gaan-grà-tam táng-mòt rʉ̌ʉ baang-sùuan...

ลีกวนยูเห็นว่า การผนวกประเทศกับสหพันธรัฐที่ตั้งขึ้นมาใหม่จะเป็นหนทางให้หลุดพ้นจากอำนาจของอังกฤษ...ประชาชนถึงร้อยละ ๗๐ ลงประชามติให้ความสนับสนุน โดยมีเสียงคัดค้านบางส่วนจากฝ่ายที่นิยมคอมมิวนิสต์

2014, ประภัสสร เสวิกุล, ไชน่ามูน, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 231:

Lee Kuan Yew considered the annexation of the country to the newly established federation as a way to liberate them from the authority of Britain... 70% of the people voted in favour of him in a referendum, whilst some Communist-minded people voted against the idea.

lii-guuan-yuu hěn wâa gaan-pà-nùuak bprà-têet gàp sà-hà-pan-tá-rát tîi dtâng kʉ̂n maa mài jà bpen hǒn-taang hâi lùt-pón jàak am-nâat kɔ̌ɔng ang-grìt...bprà-chaa-chon tʉ̌ng rɔ́ɔi-lá jèt-sìp long bprà-chaa-má-dtì hâi kwaam-sà-nàp-sà-nǔn dooi mii sǐiang kát-káan baang-sùuan jàak fàai tîi ní-yom kɔm-miu-nít


เครื่องสูบลม

th-noun

เครื่องสูบลม

เครื่องสูบลม • (krʉ̂ʉang-sùup-lom)


เครื่องสูบ

เครื่องสูบ • (krʉ̂ʉang-sùup)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.suːp̚˨˩/


เครื่องสูบน้ำ

เครื่องสูบน้ำ

เครื่องสูบน้ำ • (krʉ̂ʉang-sùup-náam)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.suːp̚˨˩.naːm˦˥/