สาวก

สาวก • (sǎa-wók)

From Pali sāvaka (literally “hearer; listener”); ultimately from Sanskrit श्रावक (śrāvaka), whence Thai ศราวก. Cognate with Khmer សាវក (savkâ), Lao ສາວົກ (sā wok).

bor

(chiefly religion) adherent; disciple; follower; pupil.

2023 December 10, “จากเจ้าแม่ติ๊กต็อกสาวกนับแสนสู่ฆาตกรสุดเหี้ยม 2 ศพกำจัดชู้วัย 21 ปีของแม่”, in sanook.com:

เจ้าแม่ติ๊กต็อกสาวกนับแสน

A TikTok queen [with] as many as hundred thousand followers

2023 December 17, “5 ซีรีส์สุดฟิน สาวกวายเกาหลีไม่ควรพลาด ประจำปี 2023”, in trueid.net:

5 ซีรีส์...สาวกวายเกาหลีไม่ควรพลาด

hâa · sii-rîi ... sǎa-wók waai gao-lǐi mâi kuuan plâat

Five series ... [which] fans of Korean Y [contents] should not miss

2023 December 19, “เตือนภัย! สาวกของดิบเจอฟอร์มาลีนไม่รู้ตัว”, in bugaboo.tv:

สาวกของดิบเจอฟอร์มาลีนไม่รู้ตัว

sǎa-wók kɔ̌ɔng dìp jəə fɔɔ-maa-liin mâi rúu-dtuua

Raw food lovers unknowingly encountered Formalin


สรรเสริญ

th-noun

สรรเสริญ • (sǎn-sə̌ən)

sǎn-sə̌ən (romanization)
สรเสริญ (alternative)

/san˩˩˦.sɤːn˩˩˦/

From Old Khmer sarasera (“to commend; to eulogise; to laud; to praise”). Cognate with Modern Khmer សរសើរ (sɑɑsaə).


ขนเพชร

th-noun

ขนเพชร • (kǒn-pét)

From ขน (kǒn, “hair”) + เพชร (pét, “diamond”); literally "diamond hair".


เกี๊ยว

th-noun

เกี๊ยว • (gíao)

แผ่น แผ่น#Thai

(แผ่น~) square dough wrapper used for making wontons.


ศฤงคาร

From Old Khmer śriṅgāra (“sexual love; desire; passion; lust”); ultimately from Sanskrit शृङ्गार (śṛṅgāra, “love; sexual passion”). Compare Modern Khmer ស្រឹង្គារ (srəngkiə).

der

source of desire, love, lust, or passion, as wealth, property, gold, woman, etc.

(chiefly poetic) female follower, servant, or slave, especially one devoting herself to love.


สิคาล

From Pali sigāla (“fox”). Cognate with Khmer សិគាល (sekiəl).


สิงคาล

สิคาล สิคาล#Thai


สฤคาล

ศฤคาล ศฤคาล#Thai


จำนอง

From Old Khmer camฺnon (“knot, link, tie; composition; etc”), extended form of Old Khmer coṅa, ccoṅa, c̈aṅya, coṅ, coṅṅ (“to bind, to fasten, to secure, to tie; to compile, to draw up; etc”), corresponding to Modern Khmer ចង (cɑɑng), from which Thai จอง (jɔɔng) was derived.

/t͡ɕam˧.nɔːŋ˧/

1926, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และบรรพ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๘:
มาตรา ๗๐๒ อันว่าจำนองนั้น คือ สัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่า ผู้จำนอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า ผู้รับจำนอง เป็นประกันการชำระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้รับจำนอง
mâat-dtraa jèt rɔ́ɔi sɔ̌ɔng an-wâa jam-nɔɔng nán kʉʉ sǎn-yaa sʉ̂ng bùk-kon kon nʉ̀ng rîiak wâa pûu-jam-nɔɔng ao sáp-sǐn dtraa wái gɛ̀ɛ bùk-kon ìik kon nʉ̀ng rîiak wâa pûu-ráp-jam-nɔɔng bpen bprà-gan gaan-cham-rá nîi dooi mâi sòng-mɔ̂ɔp sáp-sǐn nán
Section 702 As for mortgage, it is a contract by which a person, called mortgagor, assigns a property to another person, called mortgagee, as security for the performance of an obligation, without delivering the property to the mortgagee.

คำว่า จำนอง แต่ก่อนใช้ร่วมไปด้วยกับคำว่า จำนำ และมีความเหมือนกัน เพิ่งใช้ตามความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในสมัยปัจจุบัน

1983, ร. แลงกาต์, ประวัติศาสตร์กฎหมายไทย เล่ม ๒, มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, →ISBN, page 354:

The term chamnong was formerly used together with the term chamnam and the two were synonymous. They have just been used according to the Civil and Commercial Code in our days.

kam wâa jam-nɔɔng dtɛ̀ɛ-gɔ̀ɔn chái rûuam bpai dûai gàp kam wâa jam-nam lɛ́ mii kwaam mʉ̌ʉan gan pə̂əng chái dtaam kwaam nai bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-ních nai sà-mǎi bpàt-jù-ban


จำนอง

From Khmer ចំណង (cɑmnɑɑng, “desire, want, wish; inclination, tendency”), extended form of Old Khmer caṅa (“to desire; to want; to wish”), corresponding to Modern Khmer ចង់ (cɑng).

cog

/t͡ɕam˧.nɔːŋ˧/

(archaic) desire, want, wish; inclination, tendency.


จำนำ

Borrowed from Old Khmer caṃnaṃ, caṃnām, caṃṇāṃ, caṃnāṃ (“recollection, remembrance; to recollect, to remember; etc”), extended form of Old Khmer cāṃ, cāṃma, cāṃmma, cāma, caṃ, cām, cāṃm, cam, from which Thai จำ (jam) was derived. Cognate with Modern Khmer ចំណាំ (cɑmnam).

1926, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และบรรพ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๘, มาตรา ๗๔๗:
อันว่าจำนำนั้นคือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่าผู้จำนำส่งมอบสังหาริมทรัพย์สิ่งหนึ่งให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่าผู้รับจำนำเพื่อเป็นประกันการชำระหนี้
an-wâa jam-nam nán kʉʉ sǎn-yaa sʉ̂ng bùk-kon kon nʉ̀ng rîiak wâa pûu-jam-nam sòng-mɔ̂ɔp sǎng-hǎa-rí-má-sáp sìng nʉ̀ng hâi gɛ̀ɛ bùk-kon ìik kon nʉ̀ng rîiak wâa pûu-ráp-jam-nam pʉ̂ʉa bpen bprà-gan gaan-cham-rá nîi
As for pledge, it is a contract by which a person, called pledgor, delivers a specific movable property to another person, called pledgee, as security for the performance of an obligation.

1983, ร. แลงกาต์, ประวัติศาสตร์กฎหมายไทย เล่ม ๒, มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, →ISBN, page 354:
คำว่าจำนองแต่ก่อนใช้ร่วมไปด้วยกับคำว่าจำนำและมีความเหมือนกันเพิ่งใช้ตามความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในสมัยปัจจุบัน
kam wâa jam-nɔɔng dtɛ̀ɛ-gɔ̀ɔn chái rûuam bpai dûai gàp kam wâa jam-nam lɛ́ mii kwaam mʉ̌ʉan gan pə̂ng chái dtaam kwaam nai bprà-muuan-gòt-mǎai pɛ̂ng lɛ́ paa-nít nai sà-mǎi bpàt-jù-ban
The term chamnong was formerly used together with the term chamnam and the two were synonymous. They have just been used according to the Civil and Commercial Code in our days.


ค้ำประกัน

th-noun

ค้ำประกัน • (kám-bprà-gan)

From ค้ำ (kám, “to maintain; to support”) + ประกัน (bprà-gan, “to ensure; to guarantee; to secure”).
Probably first used on 11 November 1923, when the first book of the Civil and Commercial Code of Thailand was promulgated.

com

1926, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และบรรพ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๘:
มาตรา ๖๘๐ อันว่าค้ำประกันนั้น คือ สัญญาซึ่งบุคคลภายนอกคนหนึ่งเรียกว่า ผู้ค้ำประกัน ผูกพันตนต่อเจ้าหนี้คนหนึ่งเพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น
mâat-dtraa hòk rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp an-wâa kám-bprà-gan nán kʉʉ sǎn-yaa sʉ̂ng bùk-kon-paai-nɔ̂ɔk kon nʉ̀ng rîiak wâa pûu-kám-bprà-gan pùuk-pan dton dtɔ̀ɔ jâao-nîi kon nʉ̀ng pʉ̂ʉa cham-rá nîi nai mʉ̂ʉa lûuk-nîi mâi cham-rá nîi nán
Section 680 As for suretyship, it is a contract by which a third person, called surety, binds himself to an obligee with the performance of an obligation when the obligor fails to perform it.


กรมธรรม์

From กรม (grom, “law; regulation; rule”) + ธรรม์ (“law; regulation; rule”).
The second sense was probably first used on 11 November 1925, when the third book of the Civil and Commercial Code of Thailand was promulgated.

(law and archaic) document embodying a contract.

มาตรา ๘๖๗...กรมธรรม์ประกันภัยต้องลงลายมือชื่อของผู้รับประกันภัยและมีรายการดังต่อไปนี้ (๑) วัตถุที่เอาประกันภัย (๒) ภัยใดซึ่งผู้รับประกันภัยรับเสี่ยง (๓) ราคาแห่งมูลประกันภัย ถ้าหากได้กำหนดกันไว้ (๔) จำนวนเงินซึ่งเอาประกันภัย (๕) จำนวนเบี้ยประกันภัยและวิธีส่งเบี้ยประกันภัย (๖) ถ้าหากสัญญาประกันภัยมีกำหนดเวลา ต้องลงเวลาเริ่มต้นและเวลาสิ้นสุดไว้ด้วย (๗) ชื่อหรือยี่ห้อของผู้รับประกันภัย (๘) ชื่อหรือยี่ห้อของผู้เอาประกันภัย (๙) ชื่อของผู้รับประโยชน์ ถ้าจะพึงมี (๑๐) วันทำสัญญาประกันภัย (๑๑) สถานที่และวันที่ได้ทำกรมธรรม์ประกันภัย

Section 867...The insurance policy must be signed by the insurer and contain the following items: (1) the subject of the insurance; (2) the risk taken by the insurer; (3) the value of the insurable interest, if fixed; (4) the sum insured; (5) the amount of the premium and the methods of its payment; (6) the commencing time and terminating time of the insurance contract, if it is governed by a time limit; (7) the name or trade name of the insurer; (8) the name or trade name of the insured; (9) the name of the beneficiary, if any; (10) the date of conclusion of the insurance contract; (11) the place and date of making of the insurance policy.

mâat-dtraa bpɛ̀ɛt rɔ́ɔi hòk-sìp jèt...grom-má-tan bprà-gan-pai dtɔ̂ng long-laai-mʉʉ-chʉ̂ʉ kɔ̌ɔng pûu-ráp-bprà-gan-pai lɛ́ mii raai-gaan dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi · à-nú-mâat-dtraa nʉ̀ng wát-tù tîi ao bprà-gan-pai · à-nú-mâat-dtraa sɔ̌ɔng pai dai sʉ̂ng pûu-ráp-bprà-gan-pai ráp sîiang · à-nú-mâat-dtraa sǎam raa-kaa hɛ̀ng muun-bprà-gan-pai tâa-hàak dâai gam-nòt gan wái · à-nú-mâat-dtraa sìi jam-nuuan ngəən sʉ̂ng ao bprà-gan-pai · à-nú-mâat-dtraa hâa jam-nuuan bîia-bprà-gan-pai lɛ́ wí-tii sòng bîia-bprà-gan-pai · à-nú-mâat-dtraa hòk tâa-hàak sǎn-yaa bprà-gan-pai mii gam-nòt-wee-laa dtɔ̂ng long wee-laa rə̂əm-dtôn lɛ́ wee-laa sîn-sùt wái dûai · à-nú-mâat-dtraa jèt chʉ̂ʉ rʉ̌ʉ yîi-hɔ̂ɔ kɔ̌ɔng pûu-ráp-bprà-gan-pai · à-nú-mâat-dtraa bpɛ̀ɛt chʉ̂ʉ rʉ̌ʉ yîi-hɔ̂ɔ kɔ̌ɔng pûu-ao-bprà-gan-pai · à-nú-mâat-dtraa gâao chʉ̂ʉ kɔ̌ɔng pûu-ráp-bprà-yòot tâa jà pʉng mii · à-nú-mâat-dtraa sìp wan tam sǎn-yaa bprà-gan-pai · à-nú-mâat-dtraa sìp-èt sà-tǎan-tîi lɛ́ wan tîi dâai tam grom-má-tan bprà-gan-pai

(law) policy: document embodying a contract of insurance.


กรมธรรม

กรมธรรม์ กรมธรรม์#Thai


รถพยาบาล

th-noun

รถพยาบาล • (rót-pá-yaa-baan) (classifier คัน)

rót-pá-yaa-baan (romanization)
คัน (classifier)


หน้าอก

หน้าอก • (nâa-òk)

/naː˥˩.ʔok̚˨˩/

com

หน้า (nâa) + อก (òk)


ผีอำ

/pʰiː˩˩˦.ʔam˧/

From ผี (pǐi, “ghost”) + อำ (am, “to visit someone during his or her sleep and disturb him or her, as by sitting on, dragging, assaulting, or suffocating him or her”). Compare Lao ຜີອຳ (phī ʼam). Also compare Chinese 鬼壓床／鬼压床 (guǐyāchuáng).

zh-l

鬼壓床／鬼压床 (guǐyāchuáng)

situation in which a ghost, spirit, etc, visits someone during his or her sleep and disturbs him or her, as by sitting on, dragging, assaulting, or suffocating him or her.

(figurative) daymare, nightmare; night terror; sleep hallucination.


ผทม

pà-tom (romanization)
บรรทม (alternative)
ประทม (alternative)

From Old Khmer phdaṃ, phdam (“to rest; to sleep”). Cognate with Modern Khmer ផ្ទំ (phtum).

พระ พระ#Thai

(of a god, high priest, or royal person) (พระ~) rest; sleep.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


บรรทม

พระ พระ#Thai

ผทม ผทม#Thai

(of a god, high priest, or royal person) (พระ~) Alternative form of ผทม (pà-tom)


ประทม

พระ พระ#Thai

ผทม ผทม#Thai


อก

From Proto-Tai *ʔɤkᴰ (“chest”), from Old Chinese 臆 (OC *qɯɡ). Cognate with Northern Thai ᩋᩫ᩠ᨠ, Isan เอิก, Lao ອົກ (ʼok) or ເອິກ (ē ʼik), Shan ဢိုၵ်း (ʼúek), Ahom 𑜒𑜤𑜀𑜫 (ʼuk, “breast”), Zhuang aek, Tày ấc. Compare Proto-Be *ʔukᴰ¹ and Vietnamese ức.

cog

Shan ဢိုၵ်း (ʼúek)


หัวเข่า

th-noun

หัวเข่า • (hǔua-kào)


ไผท

From Old Khmer bhadaiya, phdai, phdaiy, phdaiya, phde, pdai, pdaiy, pdey (“abdomen, belly, stomach; womb; earth; ground; land; territory; nation”). Compare Modern Khmer ផ្ទៃ (phtɨy).

ประเทศไทยรวมเลือดเนื้อชาติเชื้อไทย เป็นประชารัฐไผทของไทยทุกส่วน

1939, หลวงสารานุประพันธ์ (นวล ปาจิณพยัคฆ์), เพลงชาติไทย:

The Thai nation embodies flesh and blood of the Thai race. She is a nation state — a realm belonging to the Thais in every part.

bprà-têet-tai ruuam lʉ̂ʉat-nʉ́ʉa châat-chʉ́ʉa tai · bpen bprà-chaa-rát pà-tai kɔ̌ɔng tai túk-sùuan

(elegant) earth; ground; land; territory; nation; world.


ผไท

ไผท ไผท#Thai


จขกท

จขกท • (jɔɔ-kɔ̌ɔ-gɔɔ-tɔɔ)

/t͡ɕɔː˧.kʰɔː˩˩˦.kɔː˧.tʰɔː˧/

Alternative form of จขกท. (jɔɔ-kɔ̌ɔ-gɔɔ-tɔɔ.)

จขกท.

jɔɔ-kɔ̌ɔ-gɔɔ-tɔɔ.


จขกท.

จขกท. • (jɔɔ-kɔ̌ɔ-gɔɔ-tɔɔ)

/t͡ɕɔː˧.kʰɔː˩˩˦.kɔː˧.tʰɔː˧/

Initialism of เจ้าของกระทู้ (jâao-kɔ̌ɔng-grà-túu, literally “topic owner”).

initialism

เจ้าของกระทู้


อสรพิษ

th-noun

อสรพิษ • (à-sɔ̌ɔ-rá-pít)

/ʔa˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥.pʰit̚˦˥/

Borrowed from Sanskrit आशीर्विष (āśīrviṣa, “poisonous snake”, literally “one with poison in fangs; one with poisonous fangs”); probably via Khmer អាសិរ្ពិស (ʼaaserpɨh, “poisonous snake”). Compare Pali āsivisa (“serpent”).

cog

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑:
พอหญิงมีครรภ์คนหนึ่งเดินมาริมหลุม คนทั้งปวงพร้อมกันว่า ได้ฤกษ์แล้ว ก็ผลักหญิงนั้นลงในหลุม จึงยกเสาปราสาทนั้นลงหลุม โลหิตสตรีนั้นกระเด็นขึ้นมาเป็นอสรพิษแปดตัว อสรพิษเจ็ดตัวนั้นตายในสถานที่นั้น แต่ตัวหนึ่งนั้นเลื้อยไปข้างประจิมทิศ แลโหราทำนายว่า เมืองนี้จะบังเกิดกษัตริย์แปดพระองค์ จะทิวงคตในเมืองนี้เจ็ดพระองค์ แต่พระองค์หนึ่งนั้นจะไปทิวงคตฝ่ายประจิมทิศ
pɔɔ yǐng mii kan kon nʉ̀ng dəən maa rim lǔm kon táng-bpuuang prɔ́ɔm-gan wâa dâai rə̂ək lɛ́ɛo gɔ̂ɔ plàk yǐng nán long nai lǔm jʉng yók sǎo bpraa-sàat nán long lǔm loo-hìt sà-dtrii nán grà-den kʉ̂n maa bpen à-sɔ̌ɔ-rá-pít bpɛ̀ɛt dtuua à-sɔ̌ɔ-rá-pít jèt dtuua nán dtaai nai sà-tǎan-tîi nán dtɛ̀ɛ dtuua nʉ̀ng nán lʉ́ai bpai kâang bprà-jim-tít lɛɛ hǒo-raa tam-naai wâa mʉʉang níi jà bang-gə̀ət gà-sàt bpɛ̀ɛt prá-ong jà tí-wong-kót nai mʉʉang níi jèt prá-ong dtɛ̀ɛ prá-ong nʉ̀ng nán jà bpai tí-wong-kót fàai bprà-jim-tít
Once a pregnant woman walked by the pit, all the people together uttered: 'The best time has now come!' Then they thrust that woman into the pit and discharged the castle pillar into the same. The blood of that lady sprinkled up into eight serpents. Seven of those serpents died at that very place, but the other one slithered away into the west. And magi delivered a prophecy, saying: 'In this city shall eight kings come to pass. Within the city shall seven of them die. But the other one shall go to the west and there shall he perish.'

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑๕:
ซึ่งจะมาเกรงใจข้าศึกอยู่นั้นหาควรไม่ อุปมาดังทำใจดีต่อเสือแลอสรพิษ เสือแลอสรพิษหรือจะรู้จักคุณ
sʉ̂ng jà maa greeng-jai kâa-sʉ̀k yùu nán hǎa kuuan mâi ùp-bpà-maa dang tam jai dii dtɔ̀ɔ sʉ̌ʉa lɛɛ à-sɔ̌ɔ-rá-pít sʉ̌ʉa lɛɛ à-sɔ̌ɔ-rá-pít rʉ̌ʉ jà rúu-jàk kun
Being considerate towards your enemies is not comely. It is like extending your kindness to tigers and snakes. You think the tigers and snakes will acknowledge your favour?

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑๖:
ครั้งนี้ พระเจ้าราชาธิราชเปรียบเหมือนอสรพิษหาเขี้ยวแก้วมิได้ ด้วยสมิงพ่อเพ็ชร์แลสมิงนครอินท์ก็ถึงแก่ความตายเสียสิ้นแล้ว อนึ่ง สมิงพระรามแลช้างพลายประกายมาศเล่าเราก็จับตัวมาได้ เห็นกำลังพระเจ้าราชาธิราชจะถอยลง ศึกเราได้ทีอยู่แล้ว ข้าพเจ้าจะขอยกทัพบกทัพเรือตามลงไปเอาเมืองหงษาวดีให้ได้
kráng-níi prá-jâao raa-chaa-tí-râat bprìiap-mʉ̌ʉan à-sɔ̌ɔ-rá-pít hǎa kîao-gɛ̂ɛo mí-dâai dûai sà-mǐng pɔ̂ɔ pét lɛɛ sà-mǐng ná-kɔɔn-in gɔ̂ɔ tʉ̌ng-gɛ̀ɛ-kwaam-dtaai sǐia sîn lɛ́ɛo à-nʉ̀ng sà-mǐng prá-raam lɛɛ cháang plaai bprà-gaai mâat lâo rao gɔ̂ɔ jàp dtuua maa dâai hěn gam-lang prá-jâao raa-chaa-tí-râat jà tɔ̌i long sʉ̀k rao dâai-tii yùu lɛ́ɛo kâa-pá-jâao jà kɔ̌ɔ yók táp-bòk táp-rʉʉa dtaam long bpai ao mʉʉang hǒng-sǎa-wá-dii hâi dâai
This time, King Rachathirat is on a par with a serpent without fangs, for Saming Pho Phet and Saming Nakhon In have both perished, whilst Saming Phra Ram and Phlai Prakai Mat the Elephant have been caught by us. I think the strength of King Rachathirat is diminishing. As we are gaining the upper hand in the warfare, I should like to lead our land forces and naval fleets down to pursue them them and capture the town of Hongsawadi to the best of my ability!

ห้องสิน, ตอน ๙๗:
เกียงจูแหยจึงซักถามนางขันกีต่อหน้าขุนนางทั้งปวงว่า ตัวเป็นปีศาจแกล้งแปลงเพศมาทั้งสามคน คบคิดกันกระทำให้เมืองจิวโก๋เกิดจลาจล ยุยงให้พระเจ้าติวอ๋องทำเสาทองแดงใส่ถ่านเพลิง แล้วให้ขุดสระใส่อสรพิษ คนซึ่งมีสัตย์ซื่อต่อแผ่นดินแลคนผู้หาความผิดมิได้ก็เอามานาบด้วยเสาทองแดง ผลักให้ตกลงไปในสระอสรพิษกัดล้มตายเสียเป็นอันมาก ทั้งยุให้พระเจ้าติวอ๋องทำพระที่นั่งหลกไต๋ ราษฎรชาวเมืองทั้งปวงได้ความลำบากเสียเงินทองเป็นอันมาก ซึ่งตัวกระทำให้ได้ความเดือดร้อนกับแผ่นดินทั้งนี้ ตัวจะปรารถนาสิ่งใด
giiang-juu-yɛ̌ɛ jʉng sák-tǎam naang kǎn-gii dtɔ̀ɔ-nâa kǔn-naang táng-bpuuang wâa dtuua bpen bpii-sàat glɛ̂ng bplɛɛng-pêet maa táng sǎam kon kóp-kít gan grà-tam hâi mʉʉang jiu-gǒo gə̀ət jà-laa-jon yú-yong hâi prá-jâao dtiu-ɔ̌ɔng tam sǎo-tɔɔng-dɛɛng sài tàan pləəng lɛ́ɛo hâi kùt sà sài à-sɔ̌ɔ-rá-pít kon sʉ̂ng mii sàt-sʉ̂ʉ dtɔ̀ɔ pɛ̀n-din lɛɛ kon pûu hǎa kwaam-pìt mí-dâai gɔ̂ɔ ao maa nâap dûai sǎo-tɔɔng-dɛɛng plàk hâi dtòk long bpai nai sà à-sɔ̌ɔ-rá-pít gàt lóm-dtaai sǐia bpen-an-mâak táng yú hâi prá-jâao dtiu-ɔ̌ɔng tam prá-tîi-nâng lòk-dtǎi râat-sà-dɔɔn chaao-mʉʉang táng-bpuuang dâai kwaam-lam-bàak sǐia ngəən-tɔɔng bpen-an-mâak sʉ̂ng dtuua grà-tam hâi dâai kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn gàp pɛ̀n-din táng-níi dtuua jà bpràat-tà-nǎa sìng-dai
So Jiang Ziya questioned Lady Daji in the presence of all the nobles, saying: 'You three are demons in disguise. You all conspired to expose the City of Zhaoge to turmoil. You instigated King Zhou to create a bronze toaster containing burning charcoal and dig up a pool filled with snakes. A great many people who were loyal to the land and were of no guilt had been seared with the bronze toaster and thrown into the pool to be bitten and slain by the snakes. You even encouraged King Zhou to raise a Deer Terrace Hall, thus subjecting all the private citizens of our nation to difficulties and losses of money. As you committed all these things to bring about trouble to our realm, what have you been wishing for?'

ตั้งฮั่น, ตอน ๑:
ซึ่งท่านจะประมาทดูหมิ่นเชื้อพระวงศ์กษัตริย์เหมือนเอาอสรพิษมาเลี้ยงไว้ไม่ต้องอย่างธรรมเนียม ขอท่านจงเอาตัวจูเอ๋งไปฆ่าเสียแต่ยังเยาว์อยู่ฉะนี้ ราชสมบัติในเมืองหลวงจึงเป็นสิทธิ์ขาดอยู่แก่ท่าน อองมังจึงว่า ท่านว่าจูเอ๋งเป็นเชื้อพระวงศ์กษัตริย์เหมือนอสรพิษมิให้คิดประมาทนั้นชอบ แต่จะฆ่าจูเอ๋งเป็นทารกอายุไม่ถึงสิบขวบนั้นจะมีคำนินทา
sʉ̂ng tân jà bprà-màat duu-mìn chʉ́ʉa-prá-wong gà-sàt mʉ̌ʉan ao à-sɔ̌ɔ-rá-pít maa líiang wái mâi dtɔ̂ng yàang tam-niiam kɔ̌ɔ tân jong ao dtuua juu-ěeng bpai kâa sǐia dtɛ̀ɛ yang yao yùu chà-níi râat-chá-sǒm-bàt nai mʉʉang-lǔuang jʉng bpen sìt-kàat yùu gɛ̀ɛ tân ɔɔng-mang jʉng wâa tân wâa juu-ěeng bpen chʉ́ʉa-prá-wong gà-sàt mʉ̌ʉan à-sɔ̌ɔ-rá-pít mí-hâi kít bprà-màat nán chɔ̂ɔp dtɛ̀ɛ jà kâa juu-ěeng bpen taa-rók aa-yú mâi tʉ̌ng sìp kùuap nán jà mii kam-nin-taa
'As you are careless and neglect about this royal descendant of a monarch, it is on a par with raising a serpent, thus breaching the custom and tradition. I beg you to put Liu Ying to death whilst he is still young, so that the royal throne in the capital city would absolutely remain in your grasp.' Wang Mang then said: 'Right is your word that Liu Ying the royal descendant is like a serpent and should not be looked down upon. But killing Liu Ying, a child who has not even attained the age of ten, will only result in condemnation.'

พระสุนทรโวหาร (ภู่), นิทานคำกลอน เรื่อง จันทโครบ, ตอน ๒ จันทโครบเปิดผอบ โจรป่าชิงนางโมรา:
จะโลมเลี้ยงเคียงคู่ประคองชิด เหมือนคบพวกอสรพิษไม่พอพี่ ใจอนงค์มิได้ตรงต่อสามี
jà loom-líiang kiiang-kûu bprà-kɔɔng chít · mʉ̌ʉan kóp pûuak à-sɔ̌ɔ-rá-pít mâi pɔɔ pîi · jai à-nong mí-dâai dtrong dtɔ̀ɔ sǎa-mii
Caring for, cohabiting with, and staying close to her is like maintaining friendship with serpents, for the heart of this woman is unfaithful towards her husband.

1797, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก, รามเกียรติ์, เล่ม ๓๘:
ซึ่งจะคบพงศาปัจจามิตร เหมือนอสรพิษไม่เลี้ยงได้ พระองค์ผู้ทรงฤทธิไกร ขับเสียให้ไกลบทมาลย์
sʉ̂ng jà kóp pong-sǎa bpàt-jaa-mít · mʉ̌ʉan à-sɔ̌ɔ-rá-pít mâi líiang dâai · prá-ong pûu song rít-tí-grai · kàp sǐia hâi glai bòt-tá-maan
Never shall you mingle with those foemen. They are snakes and ought not to be spared. We beg you, Mighty One, to drive them away from your feet.

(figurative) wily, treacherous, or malicious person.


ภุชงค์

/pʰu˦˥.t͡ɕʰoŋ˧/

From Sanskrit भुजंग (bhujaṃga, “snake”), possibly via Pali bhujaṅga (idem) and Old Khmer būjuṅa (“snake; serpent”). Cognate with Modern Khmer ភុជង្គ (phucngkɔɔ).


สรีสฤบ

sà-rii-srìp (romanization)
ตัว (classifier)

From Sanskrit सरीसृप (sarīsṛpa, “crawling, creeping; creeping animal; snake”); perhaps via Old Khmer sarisṛp (“crawling or creeping thing: worm, snake, reptile”). Cognate with Modern Khmer សរីស្រឹប (sɑɑriisrəp). Compare Pali siriṅsapa.

der

(elegant) reptile: any crawling or creeping animal.


พัสดุ

th-noun

พัสดุ • (pát-sà-dù)

pát-sà-dù (romanization)
พัศดุ (alternative)

From Sanskrit वस्तु (vastu); Doublet of วัสดุ (wát-sà-dù). Cognate with Lao ພັດສະດຸ (phat sa du).


ห่อของ

ห่อของ • (hɔ̀ɔ-kɔ̌ɔng)

/hɔː˨˩.kʰɔːŋ˩˩˦/


ห่อพัสดุ

ห่อพัสดุ • (hɔ̀ɔ-pát-sà-dù)

/hɔː˨˩.pʰat̚˦˥.sa˨˩.duʔ˨˩/


การทรมาน

ทรมาน ทรมาน#Thai

abstract noun of ทรมาน (tɔɔ-rá-maan): suffering, torture


บ/ช

บ/ช • (bɔɔ-chɔɔ)

/bɔː˧.t͡ɕʰɔː˧/

Imitated from English a/c, ℀ (“account”).

บัญชี บัญชี#Thai

Initialism of บัญชี (ban-chii, “account”).


ส/ค

ส/ค • (sɔ̌ɔ-kɔɔ)

/sɔː˩˩˦.kʰɔː˧/

สินค้า สินค้า#Thai

Initialism of สินค้า (sǐn-káa, “good, product”).


ปธน.

ปธน. • (bpɔɔ-tɔɔ-nɔɔ)

/pɔː˧.tʰɔː˧.nɔː˧/

ประธานาธิบดี ประธานาธิบดี#Thai

(informal) Initialism of ประธานาธิบดี (bprà-taa-naa-típ-bɔɔ-dii, “president”).


รธน.

รธน. • (rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ)

/rɔː˧.tʰɔː˧.nɔː˧/

2020 April 6, ประจักษ์ ก้องกีรติ, “[untitled]”, in prajak kong, Bangkok, retrieved 2020-04-06:

วันนี้ ๖ เม.ย. ครบรอบ ๓ ปี รธน. ๒๕๖๐ ซึ่งเป็น รธน. ที่ออกแบบมาเพื่อพาสังคมไทยย้อนกลับไปสู่อดีต มิใช่เพื่อรับมือกับ ค.ท้าทายในอนาคต

wan-níi · 6 · mee-yɔɔ · króp-rɔ̂ɔp · sǎam · bpii · rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ · sɔ̌ɔng hâa hòk sǔun · sʉ̂ng bpen · rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ · tîi ɔ̀ɔk-bɛ̀ɛp maa pʉ̂ʉa paa sǎng-kom tai yɔ́ɔn-glàp bpai sùu à-dìit · mí châi pʉ̂ʉa ráp-mʉʉ gàp · kɔɔ táa-taai nai à-naa-kót

Today, 6 April, is the third anniversary of the 2017 constitution, which is a constitution that has been designed for bringing the Thai society back to the past, not for coping with [any] challenge in the future.

2020 February 21, “ศาล รธน. มติ ๗ ต่อ ๒ ยุบพรรคอนาคตใหม่ ตัดสิทธิ์ทางการเมือง กก.บห. พรรค ๑๐ ปี”, in มติชนออนไลน์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-04-06:

sǎan · rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ · má-dtì · jèt · dtɔ̀ɔ · sɔ̌ɔng · yúp pák à-naa-kót mài · dtàt sìt taang gaan-mʉʉang · gɔɔ-gɔɔ bɔɔ-hɔ̌ɔ · pák · sìp · bpii

Charter court [passes] resolution [by] 7 to 2 to dissolve Future Forward Party, depriving party executive members [of] political rights [for] 10 years

2019 October 2, “ธนาธรอัดประยุทธ์ย้อนแย้งไม่เอาแก้ รธน. ทั้งที่แถลงเป็นนโยบายด่วน จี้ถามจุดยืนพรรคร่วม ปชป.”, in มติชนสุดสัปดาห์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-04-06:

tá-naa-tɔɔn àt bprà-yút yɔ́ɔn-yɛ́ɛng mâi ao gɛ̂ɛ · rɔɔ-tɔɔ-nɔɔ · táng tîi tà-lɛ̌ɛng bpen ná-yoo-baai dùuan

Thanathorn slams Prayut [for] being self-contradictory [after Prayut] refused to undertake charter amendments despite having declared [them] to be urgent policy

รัฐธรรมนูญ รัฐธรรมนูญ#Thai

(informal) Initialism of รัฐธรรมนูญ (rát-tà-tam-má-nuun, “constitution”).


นทท.

นทท. • (nɔɔ-tɔɔ-tɔɔ)

/nɔː˧.tʰɔː˧.tʰɔː˧/

นักท่องเที่ยว นักท่องเที่ยว#Thai

Initialism of นักท่องเที่ยว (nák-tɔ̂ng-tîao, “traveller, tourist”).


จนท.

จนท. • (jɔɔ-nɔɔ-tɔɔ)

/t͡ɕɔː˧.nɔː˧.tʰɔː˧/

เจ้าหน้าที่ เจ้าหน้าที่#Thai

(informal) Initialism of เจ้าหน้าที่ (jâao-nâa-tîi, “officer; official”).


บ่อน้ำ

บ่อน้ำ • (bɔ̀ɔ-náam)

/bɔː˨˩.naːm˦˥/


สระน้ำ

สระน้ำ • (sà-náam)


เยีย

male chicken that looks like a female chicken.


เที่ยงคืน

เที่ยงคืน • (tîiang-kʉʉn)

/tʰia̯ŋ˥˩.kʰɯːn˧/

เที่ยง (tîiang, “midday or midnight”) + คืน (kʉʉn, “night”).


ทุ่ม

th-noun

ทุ่ม • (tûm)

Onomatopoeic, from the sound of the timekeeping drum.


หยาดน้ำฟ้า

หยาดน้ำฟ้า • (yàat-náam-fáa)

From หยาด (yàat) + น้ำ (náam) + ฟ้า (fáa).


ครึ่ง

ครึ่ง • (krʉ̂ng)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ɡrɤŋᴮ (“half”), from Proto-Tai *ɡrɤŋᴮ (“half”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨣᩕᩮᩥ᩠᩵ᨦ, Khün ᨤᩧ᩠᩵ᨦ or ᨤᩨ᩠᩵ᨦ, Lao ເຄິ່ງ (khœng) or ເຄີ່ງ (khœ̄ng), Lü ᦆᦹᧂᧈ (xueng¹), Shan ၶိုင်ႈ (khūeng), Tai Nüa ᥑᥫᥒ (xoeng), Ahom 𑜁𑜢𑜤𑜂𑜫 (khüṅ)
In Northern Tai, possibly cognate with Zhuang gyang.

inh+

เจ็ดโมงครึ่ง

ครึ่งวงกลม

คนครึ่งม้า

คนครึ่งแพะ

ความจริงครึ่งเดียว

approximately a half, whether more or less


เสื่อ

th-noun

เสื่อ • (sʉ̀ʉa) (classifier ผืน or ม้วน)

sʉ̀ʉa (romanization)
ผืน (classifier)
ม้วน (classifier)

Cognate with Northern Thai ᩈᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Lao ເສື່ອ (sư̄a), Lü ᦵᦉᦲᧈ (ṡoe¹), Tai Dam ꪹꪎ꪿, Shan သိူဝ်ႇ (sòe, “to spread (a mat)”), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw).

cog

Lao ເສື່ອ (sư̄a)

Lü ᦵᦉᦲᧈ (ṡoe¹)


แข

From Old Khmer ខេ (khē, khe), ខេហ (khēha, “month; moon”). Cognate with Modern Khmer ខែ (khae); Lao ແຂ (khǣ).


อนุภาค

th-noun

อนุภาค • (à-nú-pâak)

/ʔa˨˩.nu˦˥.pʰaːk̚˥˩/

อนุภาค อนุภาค#Thai

particle (very small portion or part). (Classifier: อนุภาค)

อนุภาค อนุภาค#Thai

ตัว ตัว#Thai

(physics) particle (part of atom). (Classifiers: อนุภาค or ตัว)

(grammar) (คำ~) particle. (Classifier: คำ)


อวย

ceramic or earthen pot with a handle or handles.


พรสวรรค์

พรสวรรค์ • (pɔɔn-sà-wǎn)

From พร (pɔɔn, “benediction; blessing; good wish”) + สวรรค์ (sà-wǎn, “heaven”); literally "heaven's blessing".

com

2009, Yu Hua, พี่กับน้อง, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 337:
คนโบราณกล่าวไว้ว่า ผู้ชายมีพรสวรรค์ ผู้หญิงมีรูปโฉมงดงาม เป็นคู่ที่เหมาะสมกันมาก นายกับหลินหงก็คือผู้ชายมีพรสวรรค์ ผู้หญิงมีรูปโฉมงดงาม
kon boo-raan glàao wái wâa pûu-chaai mii pɔɔn-sà-wǎn pûu-yǐng mii rûup-chǒom ngót-ngaam bpen kûu tîi mɔ̀-sǒm gan mâak naai gàp lǐn-hǒng gɔ̂ɔ kʉʉ pûu-chaai mii pɔɔn-sà-wǎn pûu-yǐng mii rûup-chǒom ngót-ngaam
It has been said since antiquity that a man furnished with talents and a woman blessed with beauty make a well-matched couple. You and Lin Hong are a man of talents and a woman of beauty!

2014, Yin Jianli, ยอดคุณแม่แน่กว่าครู 2, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 73:
ครูบอกว่า คะแนนคณิตศาสตร์ของลูกคราวนี้ไม่ค่อยดีนัก แต่ครูรู้สึกว่า ลูกมีพรสวรรค์ด้านนี้
kruu bɔ̀ɔk wâa ká-nɛɛn ká-nít-dtà-sàat kɔ̌ɔng lûuk kraao-níi mâi kɔ̂ɔi dii nák dtɛ̀ɛ kruu rúu-sʉ̀k wâa lûuk mii pɔɔn-sà-wǎn dâan níi
The teacher told me that my kid's score in maths was not quite good this time, though the teacher felt that my kid had a talent for this.

2014, Nick Arnold, ผ่าสมองสยองเกล้า: ชุด วิทยาศาสตร์ โหด มัน ฮา, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 108:
พรสวรรค์ที่เยี่ยมที่สุด คือ การลืม แต่นั่นเป็นพรสวรรค์เดียวที่ผมไม่มี การลืมเป็นสิ่งวิเศษ
pɔɔn-sà-wǎn tîi yîiam tîi-sùt kʉʉ gaan-lʉʉm dtɛ̀ɛ nân bpen pɔɔn-sà-wǎn diao tîi pǒm mâi mii gaan-lʉʉm bpen sìng wí-sèet
The most excellent talent is 'forgetting'! But that's the only talent that I don't possess. 'Forgetting' is a boon!


ไข้ใจ

From ไข้ (kâi, “fever”) + ใจ (jai, “heart”), literally “mental fever”.

ลิลิตพระลอ:
ผิวไข้พูลพยาธิไซร้ ยาหาย ง่ายนา ไข้หลากทั้งหลายใคร ช่วยได้ ไข้ใจแต่จักตาย ดีกว่า ไส้นา สองพี่นึกในไว้ แต่ถ้าเผาเผือ
pì kâi puun pá-yâat sái · yaa hǎai · ngâai naa · kâi làak táng-lǎai krai · chûai dâai · kâi-jai dtɛ̀ɛ jàk dtaai · dii gwàa · sâi naa · sɔ̌ɔng pîi nʉ́k nai wái · dtɛ̀ɛ tâa pǎo pʉ̌ʉa
Should it be a fever that only increases ailments, it will easily be treated by any medicine. All those various fevers could be dealt with by anybody. But when it is a mental fever, we better give up our lives! Then, you two can only think of awaiting the time to arrange a funeral for both of us.

เจ้าพระยาพระคลัง (หน), สามก๊ก, ตอน ๑๑:
เอียวปิวกับจูฮีเดิรมากลางทาง เอียวปิวจึงปรึกษากับจูฮีว่า เราเปนขุนนางพระมหากษัตริย์ชุบเลี้ยงอยู่ในแผ่นดิน ครั้งนี้ พระเจ้าเหี้ยนเต้ทรงพระทุกข์ทรมานอยู่ เราจะละเสียก็เปนคนหากตัญญูไม่ จำเราจะคิดทำนุบำรุงแผ่นดินให้พระองค์อยู่เย็นเปนสุขจึงจะควร แล้วกอดฅอกันร้องไห้จนล้มลงในที่นั้น ครั้นฟื้นขึ้น ต่างคนต่างกลับไปบ้าน จูฮีนั้นเปนไข้ใจตาย
iao-bpiu gàp juu-hii dəən maa glaang taang iao-bpiu jʉng bprʉ̀k-sǎa gàp juu-hii wâa rao bpen kǔn-naang prá-má-hǎa-gà-sàt chúp-líiang yùu nai pɛ̀n-din kráng-níi prá-jâao hîian-dtêe song prá-túk-tɔɔ-rá-maan yùu rao jà lá sǐia gɔ̂ɔ bpen kon hǎa gà-dtan-yuu mâi jam rao jà kít tam-nú-bam-rung pɛ̀n-din hâi prá-ong yùu-yen-bpen-sùk jʉng jà kuuan lɛ́ɛo gɔ̀ɔt kɔɔ gan rɔ́ɔng-hâai jon lóm long nai tîi nán krán fʉ́ʉn kʉ̂n dtàang kon dtàang glàp bpai bâan juu-hii nán bpen kâi-jai dtaai
As Yang Biao and Zhu Jun were walking in the middle of their way, Yang Biao conferred with Zhu Jun, saying: 'We are public officials and have enjoyed His Majesty's patronage in the government service. Now that His Majesty Xian the Emperor is being in dire straits, if we ignore him, we will be labelled ingrates! It is appropriate for us to nurture the nation and establish His Majesty in peace and prosperity.' Then they embraced each other's neck and began to weep till they fell down unconscious at that very place. Once having regained consciousness, each of them returned home. As for Zhu Jun, he came down with a mental fever and died.

เจ้าพระยาพระคลัง (หน), สามก๊ก, ตอน ๔๑:
จิวยี่ได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดีดังขงเบ้งเอายาทิพย์มาทาลงให้ โรคซึ่งเปนไข้ใจนั้นก็หาย จึงลุกขึ้นคำนับขงเบ้งแล้วสั่งให้ทหารไปปลูกโรงพิธี
jiu-yîi dâai fang dang-nán gɔ̂ɔ mii kwaam-yin-dii dang kǒng-bêng ao yaa típ maa taa long hâi rôok sʉ̂ng bpen kâi-jai nán gɔ̂ɔ hǎai jʉng lúk kʉ̂n kam-náp kǒng-bêng lɛ́ɛo sàng hâi tá-hǎan bpai bplùuk roong-pí-tii
Having heard so, Zhou Yu was delighted as if Kong Ming had descended with a divine medicine and applied it upon him. Thus his condition that had been worsened by a mental fever did recover. He then rose to give Kong Ming a courtesy and directed his soldiers to build the altar.

2014, ไอตะวัน, เริงรักลวงใจ, eReader (Thailand):
พี่จะรักษาไข้กายและไข้ใจให้หวานเอง
pîi jà rák-sǎa kâi-gaai lɛ́ kâi-jai hâi wǎan eeng
Wan, I will heal both your physical fever and mental fever myself.

2015, ยิปซี, ห้วงรักห้วงมายา, eReader (Thailand), page 170:
รู้ดีว่า ไข้กายไม่อาจทำอะไรรินนลีได้ แต่ไข้ใจใครเลยจะโอบอุ้มหัวใจบอบช้ำให้หายเจ็บปวดได้
rúu dii wâa kâi-gaai mâi àat tam à-rai rin-ná-lii daai dtɛ̀ɛ kâi-jai krai ləəi jà òop-ûm hǔua-jai bɔ̀ɔp-chám hâi hǎai jèp-bpùuat dâai
He knew so well that no physical fever could do anything to Rinnali. But for a mental fever, who could ever caress the wounded heart and free it from torment?


โรงฆ่าสัตว์

th-noun

โรงฆ่าสัตว์ • (roong-kâa-sàt)


ลูกคิด

lûuk-kít (romanization)
ราง (classifier)

From ลูก (lûuk, “ball; bead”) + คิด (kít, “to calculate”).


เพนกวิน

th-noun

เพนกวิน • (pen-gwîn)


คุณนาย

From คุณ (kun, “honorific”) + นาย (naai, “chief; lord; master”).

com

สัญญาบัตร สัญญาบัตร#Thai

a polite term of address to the wife of a public officer holding a royal letter of appointment known as สัญญาบัตร, when the wife is without noble rank or title.

a polite term of address to a woman, especially one married or of rank or authority.

(often derogatory or sarcastic) woman of high social position or economic class.


สันดาน

From Pali santāna (“continuity; succession”) or Sanskrit संतान (saṃtāna, idem); probably via Old Khmer santāna, santāṇa, sāntāna (“family; generation; posterity; etc”). Cognate with Modern Khmer សន្តាន (sɑɑsɑntaan, “kinship, relationship; consciousness, feeling; etc”).

cog

(now chiefly used in law) family; lineage.

2019 February 12, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in มึงรู้มั้ย มันมีลูกมีผัวมาแล้ว...ไอ้ควาย (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:

อคติเหรอ กูรู้จักสันดานมันดีกว่ามึงเสียอีก มึงรู้จักกำพืดมันดีแค่ไหน ก่อนที่มึงจะคว้ามันมาทำเมีย มึงรู้ไหม มันมีลูกมีผัวมาแล้ว ไอ้ควาย

à-ká-dtì rə̌ə · guu rúu-jàk sǎn-daan man dii gwàa mʉng sǐia ìik · mʉng rúu-jàk gam-pʉ̂ʉt man dii kɛ̂ɛ nǎi · gɔ̀ɔn tîi mʉng jà kwáa man maa tam miia · mʉng rúu mǎi · man mii lûuk mii pǔua maa lɛ́ɛo · âi kwaai

[I am] biased? I know her traits even better than you [do]. How well did you know her background? Before you picked her up to be made [as your] wife, did you know [that] she already had a husband [and] had a child? [You] buffalo!

Circa 1831, “โคลงโลกนิติ”, in สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ (2000) ประชุมโคลงโลกนิติ (in Thai), Bangkok: สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 315:
ก้านบัวบอกลึกตื้น ชลธาร มารยาทส่อสันดาน ชาติเชื้อ โฉดฉลาดเพราะคำขาน ควรทราบ หย่อมหญ้าเหี่ยวแห้งเรื้อ บอกร้ายแสลงดิน
gâan buua bɔ̀ɔk lʉ́k dtʉ̂ʉn · chon-lá-taan · maa-rá-yâat sɔ̀ɔ sǎn-daan · châat-chʉ́ʉa · chòot chà-làat prɔ́ kam-kǎan · kuuan sâap · yɔ̀m yâa hìao-hɛ̂ɛng rʉ́ʉa · bɔ̀ɔk ráai sà-lɛ̌ɛng din
[As] a lotus stalk tells the deepness [or] shallowness [of] a river, races [and] traits are indicated by manners. [It] should be known that [a person is deemed] wise [or] worse because of [his] speech, [just as] tufts of overgrown, dried grass show the bad [or] unwholesome condition of land.

(now often used negatively and deemed very offensive) inherent, innate, or personal characteristic, nature, quality, or trait.

(traditional medicine) (ลม~) stroke that causes continuous or chronic angina or colic.

ส้ม ส้ม#Thai

traditional medicine
traditional medicine

(botany) (ส้ม~) Any of species Cissus hastata, certain orange treebines of the family Vitaceae, known for their acid-tasting leaves, which are used in traditional medicine.


ปลัด

bpà-làt (romanization)
คน (classifier)
บลัด (alternative archaic dated obsolete)
บะหลัด (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer palãta (“assistant chief; deputy chief”) or Angkorian Old Khmer phlās, plass (idem). Cognate with Modern Khmer បាឡាត់ (baalat), បាល័ត (baalat), បាល័ដ្ឋ (baalat).

bor

(government) public officer second in rank to the chief of an agency: assistant chief, deputy chief, etc.

กระทรวง กระทรวง#Thai

(government) (~กระทรวง) undersecretary or permanent secretary (of a government ministry).

ฐานานุกรม ฐานานุกรม#Thai

(ecclesiastical) the highest ฐานานุกรม; priest holding this ฐานานุกรม.

(colloquial) used as a title for or term of address to the described persons.


แหม่ม

th-noun

แหม่ม • (mɛ̀m)

Semi-learned borrowing from English ma'am, short for madam.

slbor

(dated, sometimes derogatory) western woman.

(dated, sometimes derogatory) a term of address to a western woman.


ม่าย

th-noun

ม่าย • (mâai)

→ Khmer: ម៉ាយ (maay)

→ Mon: ကၟာဲ (kmāy)

From Proto-Tai *ʰmaːjꟲ (“widowed”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lao ໝ້າຍ (māi), Lü ᦖᦻᧉ (ṁaay²), Shan မၢႆႈ (māai), Ahom 𑜉𑜩 (may).
In Northern Tai, cognate with Zhuang maiq.

cog

Lü ᦖᦻᧉ (ṁaay²)


สามานยนาม

สามานย + นาม (naam).

compound

สามานย + นาม (naam)


กริยาวิเศษณ์

th-noun

กริยาวิเศษณ์ • (grì-yaa-wí-sèet)

กริยา (grì-yaa, “verb”) + วิเศษณ์ (wí-sèet, “qualifying”). Cognate with Lao ກະຣິຍາວິເສດ (ka ri nyā wi sēt), Khmer កិរិយាវិសេសន៍ (keriyaa visaeh).

cog

កិរិយាវិសេសន៍


วิสามานยนาม

วิ (wí) + สามานย + นาม (naam).

compound

วิ (wí) + สามานย + นาม (naam)


ลักษณนาม

ลักษณ + นาม (naam). Cognate with Lao ລັກສະນະນາມ (lak sa na nām).

ลักษณ + นาม (naam)

(grammar) (คำ~) classifier; counter; measure word.


อาการนาม

(grammar) abstract noun, verbal noun, or gerund.


บุรุษสรรพนาม

th-noun

บุรุษสรรพนาม • (bù-rùt-sà-sàp-pá-naam)


ปฤจฉาสรรพนาม

ปฤจฉา + สรรพนาม (sàp-pá-naam).

compound

ปฤจฉา + สรรพนาม (sàp-pá-naam)

interrogative pronoun
interrogative pronoun


เซอร์

th-noun

เซอร์ • (sə̂ə)

เซอร์กาลาฮัด

เซอร์แพนเดอเริสแห่งทรอย

title of respect for some Western notable personage.

เซอร์วอลเตอร์ สกอตต์

sə̂ə wɔl-dtə̂ə sgɔ́t

เซอร์อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์

distinctive title of a knight or baronet.


วิชา

/wi˦˥.t͡ɕʰaː˧/

From Pali vijjā (“knowledge; science”), from Sanskrit विद्या (vidyā, “learning; knowledge; wisdom”). Cognate with Lao ວິຊາ (wi sā), Khmer វិជ្ជា (vɨcciə), Burmese ဝိဇ္ဇာ (wijja). Doublet of วิชชา. Related to วิทยา (wít-tá-yaa).


ประพันธสรรพนาม

th-noun

ประพันธสรรพนาม • (bprà-pan-tá-sàp-pá-naam)

ประพันธ + สรรพนาม (sàp-pá-naam).

compound

ประพันธ + สรรพนาม (sàp-pá-naam)


นิยมสรรพนาม

th-noun

นิยมสรรพนาม • (ní-yá-má-sàp-pá-naam)

demonstrative pronoun
demonstrative pronoun


อนิยมสรรพนาม

อนิยมสรรพนาม • (à-ní-yá-má-sàp-pá-naam)

/ʔa˨˩.ni˦˥.ja˦˥.ma˦˥.sap̚˨˩.pʰa˦˥.naːm˧/

/ʔa˨˩.ni˦˥.jom˧.ma˦˥.sap̚˨˩.pʰa˦˥.naːm˧/

อ (ɔɔ) + นิยม (ní-yom) + สรรพนาม (sàp-pá-naam).


บุพบท

th-noun

บุพบท • (bùp-pá-bòt)


บุรพบท

บุรพบท • (bù-rá-pá-bòt)

บุรพ + บท (bòt).

compound

บุรพ + บท (bòt)


ปัจฉิมบท

ปัจฉบท ปัจฉบท#Thai

(grammar) Synonym of ปัจฉบท (bpàt-chà-bòt)


สันธาน

Borrowed from Sanskrit संधान (saṃdhāna) or Pali sandhāna.


อุปสรรค

th-noun

อุปสรรค • (ùp-bpà-sàk)

From Sanskrit उपसर्ग (upasarga). Compare Pali upasagga. Cognate with Lao ອຸປະສັກ (ʼu pa sak).


ปัจจัย

From Pali paccaya (“cause; suffix; etc”); possibly via Old Khmer pracai, pracaiya (“(1) source of livelihood; (2) monetary support; (3) requisites for monastic life, that is, clothing, food, shelter, medicine; etc”). Cognate with Modern Khmer បច្ច័យ (paccay). Compare Sanskrit प्रत्यय (pratyaya), from which Thai ปัตยัย is derived.

way or path (which leads to a certain result); means or method (by which a certain result is achieved).

thing required for subsistence or living.

thing required for the carrying out of a certain activity.

(Buddhism) any of the four things required for the living of a priest: (1) clothing, (2) food, (3) shelter, and (4) medicine.

(colloquial) money or monetary support (which is offered to a priest).


ประโยค

ประโยค • (bprà-yòok)

From Sanskrit प्रयोग (prayoga, “recitation”). Compare Pali payoga. Cognate with Lao ປະໂຫຍກ (pa hōik), Khmer ប្រយោគ (prɑɑyook).


มุขยประโยค

มุขยประโยค • (múk-kà-yá-bprà-yòok)

มุขย + ประโยค (bprà-yòok).

compound

มุขย + ประโยค (bprà-yòok)


ประโยคหลัก

th-noun

ประโยคหลัก • (bprà-yòok-làk)


คุณหญิง

คุณหญิง • (kun-yǐng)

From คุณ (kun, “honorific”) + หญิง (yǐng, “female; woman”).

com

Chula Chom Klao
w:Order of Chula Chom Klao

(law) a formal title given to a married woman who has been conferred with the royal decoration of Chula Chom Klao (fourth class to second class).

พระยา พระยา#Thai

(historical) a title given to the principal wife of a nobleman holding the rank of พระยา (prá-yaa).

หม่อมราชวงศ์ หม่อมราชวงศ์#Thai

(colloquial) a title for or term of address to a woman holding the royal status of หม่อมราชวงศ์ (mɔ̀m-râat-chá-wong).


อนุประโยค

th-noun

อนุประโยค • (à-nú-bprà-yòok)


ประโยคย่อย

ประโยคย่อย • (bprà-yòok-yɔ̂i)

compound

ประโยค (bprà-yòok) + ย่อย (yɔ̂i)


ท่านผู้หญิง

th-noun

ท่านผู้หญิง • (tân-pûu-yǐng)

/tʰan˥˩.pʰuː˥˩.jiŋ˩˩˦/

From ท่าน (tâan, “honorific”) + ผู้หญิง (pûu-yǐng, “female; woman”).

com

a noble title given to a married woman possessing the royal decoration of Chula Chom Klao in the special second class or higher.


ตัวการ

From ตัว (dtuua, “body; form; person; self; etc”) + การ (gaan, “act; action; affair; deed; etc”).

ตัวแทน ตัวแทน#Thai

(civil law) (classifier คน) principal: person represented by another, called ตัวแทน (dtuua-tɛɛn, “agent”).

(criminal law) (classifier คน) principal: person directly responsible for a crime.


คุณานุประโยค

th-noun

คุณานุประโยค • (kú-naa-nú-bprà-yòok)

(grammar) relative clause; adjective clause; adjectival clause.


เอกรรถประโยค

เอกรรถประโยค • (ee-gàt-tà-bprà-yòok)

เอก (èek) + อรรถ (àt) + ประโยค (bprà-yòok).


ประโยคความเดียว

th-noun

ประโยคความเดียว • (bprà-yòok-kwaam-diao)

ประโยค (bprà-yòok) + ความ (kwaam) + เดียว (diao).


อเนกรรถประโยค

th-noun

อเนกรรถประโยค • (à-nee-gàt-tà-bprà-yòok)

อเนก (à-nèek) + อรรถ (àt) + ประโยค (bprà-yòok).


ประโยคความรวม

ประโยค (bprà-yòok) + ความ (kwaam) + รวม (ruuam).


สังกรประโยค

th-noun

สังกรประโยค • (sǎng-gà-rá-bprà-yòok)

สังกร + ประโยค (bprà-yòok).

compound

สังกร + ประโยค (bprà-yòok)


ประโยคความซ้อน

th-noun

ประโยคความซ้อน • (bprà-yòok-kwaam-sɔ́ɔn)

ประโยค (bprà-yòok) + ความ (kwaam) + ซ้อน (sɔ́ɔn).


ลักษณะ

th-noun

ลักษณะ • (lák-sà-nà)

From Sanskrit लक्षण (lakṣaṇa, “quality; attribute; indication; characteristic”). Cognate with Pali lakkhaṇa (“sign; characteristic; mark; attribute; characteristic”).

cog

characteristic; quality; nature; manner; appearance.

(literary, poetic) document; letter; message.

(law) title: division of a law, lawbook, etc.


เสื้อนอก

th-noun

เสื้อนอก • (sʉ̂ʉa-nɔ̂ɔk)

/sɯa̯˥˩.nɔːk̚˥˩/


วิเศษณานุประโยค

วิเศษณานุประโยค • (wí-sěe-sà-naa-nú-bprà-yòok)

/wi˦˥.seː˩˩˦.sa˨˩.naː˧.nu˦˥.pra˨˩.joːk̚˨˩/

วิเศษณ + อนุประโยค (à-nú-bprà-yòok).

compound

วิเศษณ + อนุประโยค (à-nú-bprà-yòok)


กริยาวิเศษณานุประโยค

th-noun

กริยาวิเศษณานุประโยค • (grì-yaa-wí-sěe-sà-naa-nú-bprà-yòok)

/kri˨˩.jaː˧.wi˦˥.seː˩˩˦.sa˨˩.naː˧.nu˦˥.pra˨˩.joːk̚˨˩/

/ka˨˩.ri˦˥.jaː˧.wi˦˥.seː˩˩˦.sa˨˩.naː˧.nu˦˥.pra˨˩.joːk̚˨˩/

กริยา (grì-yaa) + วิเศษณ + อนุประโยค (à-nú-bprà-yòok)

compound

en-กริยาวิเศษณานุประโยค-th-noun-TXmpR3yA


อกรรมกริยา

th-noun

อกรรมกริยา • (à-gam-grì-yaa)

From อ (ɔɔ) + กรรม (gam) + กริยา (grì-yaa).


สกรรมกริยา

ส (sɔ̌ɔ) + กรรม (gam) + กริยา (grì-yaa).


กริยานุเคราะห์

กริยานุเคราะห์ • (grì-yaa-nú-krɔ́)

กริยา (grì-yaa) + อนุเคราะห์

compound

กริยา (grì-yaa) + อนุเคราะห์


อักขรวิธี

th-noun

อักขรวิธี • (àk-kà-rà-wí-tii)

อักขร + วิธี (wí-tii).

compound

อักขร + วิธี (wí-tii)


เสื้อแจ็กเก็ต

th-noun

เสื้อแจ็กเก็ต

เสื้อแจ็กเก็ต • (sʉ̂ʉa-jɛ̀k-gèt)

/sɯa̯˥˩.t͡ɕɛk̚˨˩.ket̚˨˩/


แจ็กเก็ต

แจ็กเก็ต • (jɛ̀k-gét)

/t͡ɕɛk̚˨˩.ket̚˦˥/


ระเบียง

From Old Khmer rbianฺ (“corridor”), extended from រៀង (riəng, “to arrange”).


ร้านกาแฟ

ร้านกาแฟ • (ráan-gaa-fɛɛ)


พาสปอร์ต

พาสปอร์ต • (páat-sà-bpɔ̀ɔt)

/pʰaːt̚˦˥.sa˨˩.pɔːt̚˨˩/

/pʰaːs˦˥.pɔːt̚˨˩/


วรรณยุกต์

วรรณยุกต์ • (wan-ná-yúk) (classifier เสียง or รูป or ตัว)

wan-ná-yúk (romanization)
เสียง (classifier)
รูป (classifier)
ตัว (classifier)


เนตร

เนตร • (nêet)

From Sanskrit नेत्र (netra, “guiding; leading; eye”). Cognate with Pali netta (“guidance; eye”), Lao ເນດ (nēt), Khmer នេត្ត (neit), នេត្រ (neit).


วรรณ

th-noun

วรรณ • (wan)


คนผิวดำ

black; Negro; person of African ancestry.


แขกดำ

แขกดำ • (kɛ̀ɛk-dam)

(colloquial, sometimes derogatory) half-Mongoloid, half-Negro person.


หุ้น

หุ้น • (hûn)

From Hokkien 份 (hūn). Cognate with Lao ຮຸ້ນ (hun), Khmer ហ៊ុន (hun).


โรงพัก

From โรง (roong, “hall”) + พัก (pák, “to quarter”), literally “quartering hall”; after the lodging places provided for constables in Bangkok in the reign of King Mongkut.


เนื้อคู่

th-noun

เนื้อคู่ • (nʉ́ʉa-kûu)

/nɯa̯˦˥.kʰuː˥˩/

com

เนื้อ (nʉ́ʉa) + คู่ (kûu)


ผู้ต้องหา

th-noun

ผู้ต้องหา • (pûu-dtɔ̂ng-hǎa) (classifier คน or ราย or นาย)

pûu-dtɔ̂ng-hǎa (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)
นาย (classifier)

/pʰuː˥˩.tɔŋ˥˩.haː˩˩˦/

From ผู้ (pûu, agent noun prefix) + ต้อง (dtɔ̂ng, “to be subject (to)”) + หา (hǎa, “to accuse; to claim; to allege”).

com

(law) person accused of a crime; person against whom a criminal accusation is made; alleged offender.


พ่อตา

th-noun

พ่อตา • (pɔ̂ɔ-dtaa)

/pʰɔː˥˩.taː˧/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “father”) + ตา (dtaa, “mother's father”).


กระบอกเสียง

th-noun

กระบอกเสียง • (grà-bɔ̀ɔk-sǐiang)

/kra˨˩.bɔːk̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/

From กระบอก (grà-bɔ̀ɔk, “tube”) + เสียง (sǐiang, “voice”), literally “voice tube”.

com

2021 August 9, ชัญญา อินทร์ไชยา, “เสรีภาพสื่อ: การนำเสนอข้อเท็จจริงกับเพดานความมั่นคงของรัฐ”, in เวย์ แมกกาซีน, เวย์ แมกกาซีน, retrieved 2022-02-25:

แม้สื่อจำนวนหนึ่งเป็นกระบอกเสียงให้รัฐ...

mɛ́ɛ sʉ̀ʉ jam-nuuan nʉ̀ng bpen grà-bɔ̀ɔk-sǐiang hâi rát ...

Although a number of media [outlets] acts as a mouthpiece for the State...

2021 April 16, ผู้จัดการออนไลน์, “มูลค่าการค้าระหว่างประเทศพม่าลดลง สื่อกองทัพชี้เหตุจากไวรัสและการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง”, in ผู้จัดการออนไลน์, ผู้จัดการออนไลน์, retrieved 2022-02-25:

หนังสือพิมพ์ที่ถูกมองว่าเป็นกระบอกเสียงให้กองทัพ...

nǎng-sʉ̌ʉ-pim tîi tùuk mɔɔng wâa bpen grà-bɔ̀ɔk-sǐiang hâi gɔɔng-táp ...

A newspaper which is considered to have served as a mouthpiece for the military...

2021 March 6, “ฟรีดอมเฮาส์จัดไทย ‘ไร้เสรีภาพ’ ย้อนกลับไปเทียบเท่ายุค คสช.”, in ประชาไท, ประชาไท, retrieved 2022-02-25:

บัญชีเหล่านี้สร้างขึ้นเพื่อโจมตีนักการเมือง...และเป็นกระบอกเสียงให้กองทัพกับรัฐบาล

ban-chii lào-níi sâang kʉ̂n pʉ̂ʉa joom-dtii nák-gaan-mʉʉang ... lɛ́ bpen grà-bɔ̀ɔk-sǐiang hâi gɔɔng-táp gàp rát-tà-baan

These accounts were created for attacking politicians...and serving as mouthpieces for the military and the Government.

(idiomatic) mouthpiece: conveyor of others' opinions or sentiments.


กุ้งแห้ง

th-noun

กุ้งแห้ง • (gûng-hɛ̂ɛng)

/kuŋ˥˩.hɛːŋ˥˩/

com

กุ้ง (gûng) + แห้ง (hɛ̂ɛng)


เยาวราช

Compound of เยาว (“young”) + ราช (râat, “king”). Compare Modern Khmer យៅវរាជ (yɨwwriəc, “heir apparent”).

cog

(historical) a title for a son of a king and his concubine

ยุพราชาภิเษก ยุพราชาภิเษก#Thai

heir to the throne, especially one appointed through a ceremony called ยุพราชาภิเษก


เง่า

th-noun

เง่า • (ngâo)

เหง้า เหง้า#Thai


โคโลราโด

ชาวโคโลราโด


ลุยเซียนา

ชาวลุยเซียนา

Louisianan, Louisianian (native or inhabitant of the state of Louisiana, United States)


กระบี่

กระบี่ • (grà-bìi)

grà-bìi (romanization)
กบี่ (alternative)
กปิ (alternative)

Borrowed from Sanskrit कपि (kapi) or Pali kapi.


กระบี่

กระบี่ • (grà-bìi)


กระบี่

กระบี่ • (grà-bìi)

(colloquial, slang, humorous) prostitute


ที่ทำการไปรษณีย์

ที่ทำการไปรษณีย์

ที่ทำการไปรษณีย์ • (tîi-tam-gaan-bprai-sà-nii)

From ที่ทำการ (tîi-tam-gaan, “office”) + ไปรษณีย์ (bprai-sà-nii, “post”).


ที่ทำการ

From ที่ (tîi, “that; which”) + ทำ (tam, “to do”) + การ (gaan, “work”).


เรื่องตลก

th-noun

เรื่องตลก • (rʉ̂ʉang-dtà-lòk)

เรื่อง (rʉ̂ʉang) + ตลก (dtà-lòk)

com

เรื่อง (rʉ̂ʉang) + ตลก (dtà-lòk)


วาฬเพชฌฆาต

th-noun

วาฬเพชฌฆาต • (waan-pét-chá-kâat) (classifier ตัว)

waan-pét-chá-kâat (romanization)
ตัว (classifier)

/waːn˧.pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.kʰaːt̚˥˩/

วาฬ (waan) + เพชฌฆาต (pét-chá-kâat); probably a calque of killer whale.


ฐานข้อมูล

ฐานข้อมูล • (tǎan-kɔ̂ɔ-muun)

/tʰaːn˩˩˦.kʰɔː˥˩.muːn˧/

Calque of English database. Same as ฐาน (tǎan) + ข้อมูล (kɔ̂ɔ-muun).


ฝันดี

From ฝัน (fǎn, “dream”) + ดี (dii, “good”).


อะนิเมะ

อะนิเมะ • (à-ní-mé)

From Japanese アニメ. Cognate with Lao ອະນິເມະ (ʼa ni me).


ไฮเพอร์โบลา

ไฮเพอร์โบลา • (hai-pəə-boo-lâa)


วงดนตรี

วงดนตรี • (wong-don-dtrii) (classifier วง)

wong-don-dtrii (romanization)
วง (classifier)


ไดอะแกรม

ไดอะแกรม • (dai-à-grɛm)


แผนผัง

แผนผัง • (pɛ̌ɛn-pǎng)

/pʰɛːn˩˩˦.pʰaŋ˩˩˦/


ตาราง

Compare Khmer តារាង (taaraang), Lao ຕາລາງ (tā lāng). Doublet of ตะราง.

square (measure type, as in “square meter”).


ภาษาต่างดาว

From ภาษา (paa-sǎa, “language”) + ต่าง (dtàang, “different”) + ดาว (daao, “planet; star”); literally "language (from) another planet", "extraterrestrial language", etc.


ละครทีวี

ละคร (lá-kɔɔn, “drama”) + ทีวี (tii-wii, “television”)


ซีรีส์

(informal) series: serial programmes broadcast through television, radio, internet, etc.


เสียงอ่าน

th-noun

เสียงอ่าน • (sǐiang-àan)

/sia̯ŋ˩˩˦.ʔaːn˨˩/


อากาศยาน

อากาศยาน • (aa-gàat-sà-yaan) (classifier ลำ)

aa-gàat-sà-yaan (romanization)
ลำ (classifier)

From อากาศ (aa-gàat, “air”) + ยาน (yaan, “vehicle”).


หน้าตา

countenance; look; outward appearance; physical appearance.


เจ้าหญิง

th-noun

เจ้าหญิง • (jâao-yǐng)

/t͡ɕaːw˥˩.jiŋ˩˩˦/

/t͡ɕaw˥˩.jiŋ˩˩˦/

From เจ้า (jâao, “chief, lord, master”) + หญิง (yǐng, “female”).

com

Psalm 45:13, KJV:
เจ้าหญิงประดับพระกายในห้องของพระนางเธอด้วยเสื้อผ้ายกทองคำ
jâao-yǐng bprà-dàp prá-gaai nai hɔ̂ng kɔ̌ɔng prá-naang-təə dûai sʉ̂ʉa-pâa yók tɔɔng-kam
The king's daughter is all glorious within: her clothing is of wrought gold.


วัง

From Old Khmer វាង៑ (vāṅ), វាង្ង៑ (vāṅṅ), វង៑ (vaṅ, “enclosure; citadel, fort, fortress, stronghold; palace; to encircle, to enclose, to surround; to bar, to block; to screen, to shield; etc”), from Proto-Mon-Khmer *wa(a)ŋ (“enclosure”). Cognate with Modern Khmer វាំង (vĕəng), ពាំង (pĕəng), Northern Thai ᩅᩢ᩠ᨦ, Khün ᩅᩤ᩠ᨦ, Lao ວັງ (wang), Lü ᦞᧂ (vang). Doublet of วง (wong) and เวียง (wiiang).

(of animals) circle; community; enclosure.

เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, เพลงยาวบางบท:
ขาวสุดพุดจีบจีน เจ้ามีสีนพี่มีศักดิ์ ทั้งวังเขาชังนัก แต่พี่รักเจ้าคนเดียว
kǎao sùt pút-jìip jiin · jâao mii sǐin pîi mii sàk · táng wang kǎo chang nák · dtɛ̀ɛ pîi rák jâao kon diao
My Whitest Chinese Rosebay, you are of wealth, I am of worth. Though you are despised by the people throughout the palace, I shall be the only one who loves you.

Exodus 7:23, KJV:
ฟาโรห์เสด็จกลับเข้าในวัง มิได้เอาพระทัยใส่ในเหตุการณ์ครั้งนี้เหมือนกัน
faa-roo sà-dèt glàp kâo nai wang · mí dâai ao prá-tai sài nai hèet-gaan kráng níi mʉ̌ʉan gan
And Pharaoh turned and went into his house, neither did he set his heart to this also.

Job 21:28, KJV:
เพราะท่านว่า วังของเจ้านายอยู่ที่ไหน เต็นท์ซึ่งคนชั่วอาศัยนั้นอยู่ที่ไหน
prɔ́ tâan wâa · wang kɔ̌ɔng jâo-naai yùu tîi nǎi · dtén sʉ̂ng kon chûua aa-sǎi nán yùu tîi nǎi
For ye say, Where is the house of the prince? and where are the dwelling places of the wicked?

พระบรมมหาราช พระบรมมหาราช#Thai

พระบรมราช พระบรมราช#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(พระบรมมหาราช, พระบรมราช, พระราช, ราช~) royal residence; palace.

เวียง เวียง#Thai

คลัง คลัง#Thai

(government and historical) one of the four chief ministries, responsible for palace affairs. The other three were เวียง (wiiang), คลัง (klang), and นา (naa).

(colloquial) large and stately or luxurious building.


วัง

Cognate with Lao ວັງ (wang), Shan ဝင်း (wáng). Compare Middle Chinese 汪 (MC 'wang, “deep pool”).


น่านน้ำ

th-noun

น่านน้ำ • (nâan-náam)


สายัณห์

สายัณห์ • (sǎa-yan)

From Pali sāyaṇha (“evening”) or Sanskrit सायाह्न (sāyāhna, “eventide”).


สวัสดิการ

สวัสดิการ • (sà-wàt-dì-gaan)

From สวัสดิ (“good”) + การ (gaan, “affair; business; matter”).

com

welfare: aid or assistance, as one provided by the government to the public.


สวัสดิภาพ

th-noun

สวัสดิภาพ • (sà-wàt-dì-pâap)

From สวัสดิ (“good”) + ภาพ (pâap, “state; condition”), literally “goodness”.

com

ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ


ต่อ

From Proto-Tai *toːᴮ (“bee”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ຕໍ່ (tǭ), Lü ᦎᦸᧈ (ṫoa¹), Shan တေႃႇ (tàu).
In Northern Tai, cognate with Zhuang doq.
Compare Proto-Be *ɗawᴮꟲ².

cog

Lü ᦎᦸᧈ (ṫoa¹)

ตัว ตัว#Thai


ส่วน

th-noun

ส่วน • (sùuan)

Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᩅ᩵ᩁ, Lao ສ່ວນ (sūan), Lü ᦷᦉᧃᧈ (ṡon¹).

cog

Lü ᦷᦉᧃᧈ (ṡon¹)


การเดินทาง

เดินทาง เดินทาง#Thai

abstract noun of เดินทาง (dəən-taang): journey, trip


เงามัว

เงา (ngao, “shadow; shade”) + มัว (muua, “gloomy”)


เงามืด

th-noun

เงามืด • (ngao-mʉ̂ʉt)

/ŋaw˧.mɯːt̚˥˩/

เงา (ngao, “shadow; shade”) + มืด (mʉ̂ʉt, “dark”)


ตุ๊กตา

dtúk-gà-dtaa (romanization)
ตุกตา (alternative obsolete)
ตุ๊กกะตา (alternative obsolete)

Possibly from Old Khmer តុក្តរ៑ (tuktar), តុក្តរ (tuktara, “doll”). Cognate with Khmer តុក្កតា (tokkaʼtaa), Lao ຕຸກກະຕາ (tuk ka tā), Lü ᦅᦎ (kṫ).

ตัว ตัว#Thai

(by extension) example; illustration; model; paradigm.


ขี้แย

th-noun

ขี้แย • (kîi-yɛɛ)

/kʰiː˥˩.jɛː˧/

From ขี้ (kîi), prefix indicating habitualness, usualness, or tendency + แย, perhaps imitative of crying sound.


คำหับ

(historical) royal document sent to a foreign state in accompany with a gold sheet containing the same text, for the sake of comparison.


อโหสิกรรม

อโหสิกรรม • (à-hǒo-sì-gam)

From อโหสิ (à-hǒo-sì, “to forgive, to pardon; forgiveness, pardon”) + กรรม (gam, “act; action; activity; deed; etc”); literally "act of forgiving"; ultimately from Pali ahosi (“bygone; past”) + Sanskrit कर्म (karma, “act; action; activity; deed; etc”). Compare Pali ahosikamma (“bygone; past deed; defunct deed; ineffective deed”).


น้ำนิ่งไหลลึก

th-noun

น้ำนิ่งไหลลึก • (náam-nîng-lǎi-lʉ́k)

From น้ำ (náam, “water”) + นิ่ง (nîng, “still”) + ไหล (lǎi, “to flow”) + ลึก (lʉ́k, “deep”); perhaps calque of English still waters run deep.

com

still waters run deep
still waters run deep

(idiomatic) still waters run deep: placid, but profound, person.


หนอนบ่อนไส้

th-noun

หนอนบ่อนไส้ • (nɔ̌ɔn-bɔ̀n-sâi)

From หนอน (nɔ̌ɔn, “worm”) + บ่อน (bɔ̀n, “to gnaw within or from within”) + ไส้ (sâi, “intestine”); literally "worm that gnaws within intestine".


ธารกำนัล

From ธาร (taan, “wife”) + กำนัล (gam-nan, “concubine; palace maid”).

(idiomatic) public; crowd; large group of persons.


ฉายา

chǎa-yaa (romanization)
ฉาย (alternative)

From Pali chāyā (“shadow”) or Sanskrit छाया (chāyā, idem); possibly via Old Khmer chāyā (“shadow, shade, shelter; reflection; image, form; pattern, model; mirror; looking glass; etc”). Cognate with Modern Khmer ឆាយា (chaayiə).

bor

/t͡ɕʰaː˩˩˦.jaː˧/

(elegant) shadow; shade; shelter; sheltered area.


ฉายา

/t͡ɕʰaː˩˩˦.jaː˧/

สายา สายา#Thai

(poetic) Alternative form of สายา (sǎa-yaa)


เงื้อมมือ

th-noun

เงื้อมมือ • (ngʉ́ʉam-mʉʉ)

/ŋɯa̯m˦˥.mɯː˧/

Compound of เงื้อม (ngʉ́ʉam) + มือ (mʉʉ)


อัฐิ

th-noun

อัฐิ • (àt-tì)

/ʔat̚˨˩.tʰiʔ˨˩/

From Pali aṭṭhi (“stone; bone”). Compare Sanskrit अस्थि (asthi). Cognate with Khmer អដ្ឋិ (ʼattheʼ).

John 19:36, KJV:
เพราะสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นเพื่อข้อพระคัมภีร์จะสำเร็จซึ่งว่า พระอัฐิของพระองค์จะไม่หักสักซี่เดียว
prɔ́ sìng lào-níi gə̀ət kʉ̂n pʉ̂ʉa kɔ̂ɔ prá kam-pii jà sǎm-rèt sʉ̂ng wâa · prá àt-tì kɔ̌ɔng prá-ong jà mâi hàk sàk sîi diao
For these things were done, that the scripture should be fulfilled, A bone of him shall not be broken.

2 Samuel 21:13, KJV:
พระองค์ทรงนำอัฐิของซาอูลและอัฐิของโยนาธานราชโอรสขึ้นมาจากที่นั่น และรวบรวมกระดูกของผู้ที่ถูกแขวนไว้ให้ตายนั้น
prá-ong song nam àt-tì kɔ̌ɔng saa-uul lɛ́ àt-tì kɔ̌ɔng yoo-naa-taan râat-chá oo-rót kʉ̂n maa jàak tîi nân · lɛ́ rûuap-ruuam grà-dùuk kɔ̌ɔng pûu tîi tùuk kwɛ̌ɛn wái hâi dtaai nán
And he brought up from thence the bones of Saul and the bones of Jonathan his son; and they gathered the bones of them that were hanged.

1 Samuel 31:13, KJV:
เขาก็เก็บอัฐิไปฝังไว้ที่ใต้ต้นไม้แห่งหนึ่งในยาเบชและอดอาหารเจ็ดวัน
kǎo gɔ̂ gèp àt-tì bpai fǎng wái tîi dtâai dtôn-máai hɛ̀ng nʉ̀ng nai yaa-bêech lɛ́ òt aa-hǎan jèt wan
And they took their bones, and buried them under a tree at Jabesh, and fasted seven days.

พระ พระ#Thai


เสื้อแสง

เสื้อแสง • (sʉ̂ʉa-sɛ̌ɛng)

/sɯa̯˥˩.sɛːŋ˩˩˦/

clothes (usually shirt and pants or shorts).


แม่บท

แม่บท • (mɛ̂ɛ-bòt)

/mɛː˥˩.bot̚˨˩/

แม่ (mɛ̂ɛ) + บท (bòt).

com

แม่ (mɛ̂ɛ) + บท (bòt)


หัวหอก

th-noun

หัวหอก • (hǔua-hɔ̀ɔk)

/hua̯˩˩˦.hɔːk̚˨˩/


ประวัติการณ์

ประวัติการณ์ • (bprà-wàt-dtì-gaan)

2020 March 2, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “พิษโควิด-๑๙ ได๋ ไดอาน่า ถูกยกเลิกงานกว่า ๒๐ งาน”, in วอยซ์ออนไลน์, Bangkok: วอยซ์ออนไลน์, retrieved 2020-03-02:

ได๋ พิธีกรและนักแสดงชื่อดัง ถูกยกเลิกงานพิธีกรกว่า 20 งาน มากเป็นประวัติการณ์ในการทำงาน 25 ปี เหตุโควิด-19 ระบาด

dǎi · pí-tii-gɔɔn lɛ́ nák-sà-dɛɛng chʉ̂ʉ-dang · tùuk yók-lə̂ək ngaan pí-tii-gɔɔn gwàa · yîi-sìp · ngaan · mâak bpen bprà-wàt-dtì-gaan nai gaan-tam-ngaan · yîi-sìp-hâa · bpii · hèet koo-wít-sìp-gâao · rá-bàat

Due to the outbreak of COVID-19, Dai, a renowned emcee and actress, has over 20 [of her] emcee works cancelled [simultaneously] — the greatest [number] in the history of [her] more than 25 year long career.

record: the most remarkable event of its kind; history: the whole series of past events connected with a particular person or thing.


ค่าระวางสินค้า

ค่าระวางสินค้า • (kâa-rá-waang-sǐn-káa)


สิ่งทอ

สิ่งทอ • (sìng-tɔɔ)

/siŋ˨˩.tʰɔː˧/


เดียรฉาน

diia-rá-chǎan (romanization)
ดิรัจฉาน (alternative)
ดีรัจฉาน (alternative)
เดรัจฉาน (alternative)
เดียรัจฉาน (alternative)
ติรัจฉาน (alternative)

From Pali tiracchāna (“animal”, literally “going horizontally; not erect”). Cognate with Old Khmer tirichāna (“animal”), Modern Khmer តិរច្ឆាន (teracchaan), Burmese တိရစ္ဆာန် (ti.rachcan).

bor

มาตรา ๒๔๒ ผู้ใดทำชำเรา ผิดธรรมดามนุษย์ ด้วยชายก็ดี หญิงก็ดี หรือทำชำเราด้วยสัตว์เดียรฉานก็ดี ท่านว่ามันมีความผิด ต้องรวางโทษจำคุกตั้งแต่สามเดือนขึ้นไปจนถึงสามปี แลให้ปรับตั้งแต่ห้าสิบบาทขึ้นไปจนถึงห้าร้อยบาทด้วยอีกโสดหนึ่ง

1908, กฎหมายลักษณะอาญา:

(derogatory, very offensive) inhuman, low, or vile person.


เดียรัจฉาน

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai

Alternative form of เดียรฉาน (diia-rá-chǎan)


เดรัจฉาน

/deː˧.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


ติรัจฉาน

th-noun

ติรัจฉาน • (dtì-rát-chǎan)

/ti˨˩.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


ดิรัจฉาน

ดิรัจฉาน • (dì-rát-chǎan)

/di˨˩.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


ดีรัจฉาน

/diː˧.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


ราชัน

From Sanskrit राजन् (rājan, “chief; king; prince; sovereign”).

bor

(elegant) king:
male chief, lord, or master.

(elegant) king:
man preeminent in his class.


ราชันย์

From Sanskrit राजन्य (rājanya, “royal personage; man from royal or military clan”).

(elegant) royal descent, royal blood; person of royal descent, person of royal blood.


ศัลยกรรม

th-noun

ศัลยกรรม • (sǎn-yá-gam)

From ศัลย (sǎn-lá-yá-, “surgical”, literally “arrow; knife; spear; etc”) + กรรม (gam, “act; activity; action; deed; etc”); ultimately from Sanskrit शल्यकर्म (śalyakarma, “operation”, literally “act of knife”), from शल्य (śalya, “arrow; knife; spear; etc”) + कर्म (karma, “act; activity; action; deed; etc”). Compare Khmer សល្យកម្ម (salyĕəʼkam) and Lao ສັນລະຍະກຳ (san la nya kam) or ສັນຍະກຳ (san nya kam).

der

(colloquial) cosmetic surgery; plastic surgery.


ต่างหู

/taːŋ˨˩.huː˩˩˦/


สังคัง

/saŋ˩˩˦.kʰaŋ˧/

(pathology and colloquial) tinea cruris.


กสิกร

th-noun

กสิกร • (gà-sì-gɔɔn)


กสิกรรม

กสิกรรม • (gà-sì-gam)

From Pali kasikamma, Sanskrit कृषिकर्मन् (kṛṣikarman). By surface analysis, กสิ (gà-sì) + กรรม (gam). Cognates include Lao ກະສິກຳ (ka si kam), Khmer កសិកម្ម (kaʼsekam), Hindi कृषिकर्म (kŕṣikarm).


เกษตรกรรม

From เกษตร (gà-sèet, “farm”) + กรรม (gam, “doing; deed”).


กสิ

th-noun

กสิ • (gà-sì)


กร

From Old Khmer ករ (kara, “hand; finger”); ultimately from Pali kara (“producing, causing, forming, making, doing; maker, doer”) or Sanskrit कर (kara, “doer, maker, causer; doing, making, producing, causing”). Cognate with Khmer ករ (kɑɑ); Lao ກອນ (kǭn). Related to การ (gaan), กรรม (gam), กรณี (gɔɔ-rá-nii), กรณีย์.

der

1916, กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, พระนลคำฉันท์, สรรคที่ ๓:
อ้าองค์พระทรงฤทธิ์ สุรสิทธิ์มหิศร โลกหล้านรากร กรก้มประนมคัล
âa ong prá song rít · sù-rá sìt má-hìt-sɔ̌ɔn · lôok-lâa ná-raa-gɔɔn · gà-rá gôm bprà-nom kan
Ah, afore thee, Lord Almighty, Wielder of Divine Power and Supreme Authority, we, members of the humankind throughout the earth, do hereby press our palms together and bow down in salute.

พระ พระ#Thai

(chiefly as a suffix) doer, performer; maker, creator, producer, causer.


กร

(elegant, chiefly in combination) light.


ตลาดมืด

th-noun

ตลาดมืด • (dtà-làat-mʉ̂ʉt)

/ta˨˩.laːt̚˨˩.mɯːt̚˥˩/

From ตลาด (dtà-làat) + มืด (mʉ̂ʉt); calque of English black market.


รู

From Proto-Tai *ruːᴬ (“hole”).
Cognate with Northern Thai ᩁᩪ, Lao ຮູ (hū), Lü ᦣᦴ (huu), Tai Dam ꪭꪴ, Tai Dón ꪭꪴ, Tai Daeng ꪭꪴ, Shan ႁူး (húu), Phake ꩭူ (hū), Ahom 𑜍𑜥 (rū), Zhuang suz (dialectal), Nong Zhuang ruz or luz.


คติ

คติ • (ká-dtì)

From Pali gati or Sanskrit गति (gati). Doublet of คดี (ká-dii).


นิทาน

Borrowed from Pali nidāna. Cognate with Lao ນິທານ (ni thān), Lü ᦓᦲᧉᦑᦱᧃ (nii²taan), Northern Thai ᨶᩥᨴᩤ᩠ᨶ.

fable; story; tale; folklore; fairy-tale.


ชาวบ้าน

From ชาว (chaao, “people sharing something together”) + บ้าน (bâan, “village”).

com

(colloquial) other people; people other than the speaker.

(colloquial) general people; people in general.

(colloquial, derogatory) person uneducated, socially awkward, or lacking social grace.


ลูกน้ำ

th-noun

ลูกน้ำ • (lûuk-náam)

ลูก (lûuk, “child”) + น้ำ (náam, “water”).


อมยิ้ม

th-noun

อมยิ้ม • (om-yím)

From อม (om, “to hold in the mouth”) + ยิ้ม (yím, “to smile; smile”).


การแบ่งแยก

th-noun

การแบ่งแยก • (gaan-bɛ̀ng-yɛ̂ɛk)

/kaːn˧.bɛŋ˨˩.jɛːk̚˥˩/

From การ (gaan) + แบ่งแยก (bɛ̀ng-yɛ̂ɛk).

com

การ (gaan) + แบ่งแยก (bɛ̀ng-yɛ̂ɛk)

division; section; separation; segregation.


อนาจาร

From Pali anācāra (“impertinence; misbehaviour”) or Sanskrit अनाचार (anācāra, “curious; devious; improper; uncommon”). Cognate with Khmer អនាចារ (ʼɑɑniəcaa).

bor

baseness, lowness, meanness; dirtiness, filthiness; immorality, impurity, sinfulness, uncleanness, unholiness; lasciviousness, lewdness; indecency, obscenity.

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2017 March 24) “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-10-03
มาตรา ๓๖๖/๒ ผู้ใดกระทำอนาจารแก่ศพต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / sɔ̌ɔng · pûu dai grà-tam à-naa-jaan gɛ̀ɛ sòp dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sɔ̌ɔng bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən sìi mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp
Section 366/2 Anyone who commits an act of indecency upon a corpse shall be liable to imprisonment for not more than two years, or a fine of not exceeding forty thousand baht, or both.


สื่อลามกอนาจาร

th-noun

สื่อลามกอนาจาร • (sʉ̀ʉ-laa-mók-à-naa-jaan)

From สื่อ (sʉ̀ʉ, “medium”) + ลามกอนาจาร (laa-mók-à-naa-jaan, “base, low, mean; dirty, filthy; immoral, impure, sinful, unclean, unholy; lascivious, lewd; indecent, obscene”).

com

(๑๗) "สื่อลามกอนาจารเด็ก" หมายความว่า วัตถุหรือสิ่งที่แสดงให้รู้หรือเห็นถึงการกระทำทางเพศของเด็กหรือกับเด็กซึ่งมีอายุไม่เกินสิบแปดปี โดยรูป เรื่อง หรือลักษณะสามารถสื่อไปในทางลามกอนาจาร ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบของเอกสาร ภาพเขียน ภาพพิมพ์ ภาพระบายสี สิ่งพิมพ์ รูปภาพ ภาพโฆษณา เครื่องหมาย รูปถ่าย ภาพยนตร์ แถบบันทึกเสียง แถบบันทึกภาพ หรือรูปแบบอื่นใดในลักษณะทำนองเดียวกัน และให้หมายความรวมถึง วัตถุหรือสิ่งต่าง ๆ ข้างต้นที่จัดเก็บในระบบคอมพิวเตอร์หรือในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่นที่สามารถแสดงผลให้เข้าใจความหมายได้
(sìp jèt)  · “sʉ̀ʉ-laa-mók-à-naa-jaan dèk” · mǎai-kwaam wâa · wát-tù rʉ̌ʉ sìng tîi sà-dɛɛng hâi rúu rʉ̌ʉ hěn tʉ̌ng gaan-grà-tam taang pêet kɔ̌ɔng dèk rʉ̌ʉ gàp dèk sʉ̂ng mii aa-yú mâi gəən sìp bpɛ̀ɛt bpii · dooi rûup · rʉ̂ʉang · rʉ̌ʉ lák-sà-nà sǎa-mâat sʉ̀ʉ bpai nai taang laa-mók-à-naa-jaan · mâi wâa jà yùu nai rûup-bɛ̀ɛp kɔ̌ɔng èek-gà-sǎan · pâap-kǐian · pâap-pim · pâap-rá-baai-sǐi · sìng-pim · rûup-pâap · pâap-kôot-sà-naa · krʉ̂ʉang-mǎai · rûup-tàai · pâap-pá-yon · tɛ̀ɛp-ban-tʉ́k-sǐiang · tɛ̀ɛp-ban-tʉ́k-pâap · rʉ̌ʉ rûup-bɛ̀ɛp ʉ̀ʉn dai nai lák-sà-nà tam-nɔɔng diao-gan · lɛ́ hâi mǎai-kwaam ruuam tʉ̌ng · wát-tù rʉ̌ʉ sìng dtàang dtàang kâang-dtôn tîi jàt gèp nai rá-bòp kɔm-piu-dtə̂ə rʉ̌ʉ nai ù-bpà-gɔɔn ì-lék-trɔɔ-nìk ʉ̀ʉn tîi sǎa-mâat sà-dɛɛng pǒn hâi kâo-jai kwaam-mǎai dâai
(17) "child pornography" means objects or materials which allow to be known or seen a sexual act of a child or with a child whose age is not over eighteen years, and the images, stories, or characteristics of which are capable of being imparted in an obscene way, whether they be in the form of documents, drawings, graphics, paintings, printed materials, pictures, posters, symbols, photographs, films, audio tapes, video tapes, or in any other form with similar characteristics, and shall include the aforementioned objects or materials which are stored in a computer system or in a different electronic device that is capable of displaying comprehensible results.
มาตรา ๒๘๗/๑ ผู้ใดครอบครองสื่อลามกอนาจารเด็กเพื่อแสวงหาประโยชน์ในทางเพศสำหรับตนเองหรือผู้อื่นต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp jèt / nʉ̀ng · pûu dai krɔ̂ɔp-krɔɔng sʉ̀ʉ-laa-mók-à-naa-jaan dèk pʉ̂ʉa sà-wɛ̌ɛng-hǎa bprà-yòot nai taang pêet sǎm-ràp dton-eeng rʉ̌ʉ pûu ʉ̀ʉn dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən hâa bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən nʉ̀ng sɛ̌ɛn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2017 March 24) “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-10-03

Section 287/1 Anyone who possesses child pornography for sexual exploitation in favour of himself or another shall be liable to imprisonment for not more than five year, or a fine of not exceeding one hundred thousand baht, or both.


การเลือกปฏิบัติ

th-noun

การเลือกปฏิบัติ

การเลือกปฏิบัติ • (gaan-lʉ̂ʉak-bpà-dtì-bàt)


เจตนา

jèet-dtà-naa (romanization)
เจตน์ (alternative)

From Pali cetanā (“consciousness; mentation; thought”); ultimately from Sanskrit चेतना (cetanā, idem). Cognate with Khmer ចេតនា (ceetaʼnaa).

bor

เจตนาฆ่า

เจตนาชั่ว

1992 April 8, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชน์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2014-03-31, archived from the original on 2020-07-05:

มาตรา ๑๕๕ การแสดงเจตนาลวงโดยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งเป็นโมฆะ แต่จะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริตและต้องเสียหายจากการแสดงเจตนาลวงนั้นมิได้

mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi hâa-sìp hâa · gaan-sà-dɛɛng jèet-dtà-naa luuang dooi sǒm-rúu gàp kûu-gɔɔ-rá-nii ìik fàai nʉ̀ng bpen moo-ká · dtɛ̀ɛ jà yók kʉ̂n bpen kɔ̂ɔ-dtɔ̀ɔ-sûu bùk-kon-paai-nɔ̂ɔk pûu grà-tam gaan dooi sùt-jà-rìt lɛ́ dtɔ̂ng sǐia-hǎai jàak gaan-sà-dɛɛng jèet-dtà-naa luuang nán mí dâai

Section 155 A sham declaration of intention through conspiracy with the other party is void, but [the voidness] cannot be set up as a defence against a third party who acts in good faith and suffers damage as a result of such sham declaration of intention.

1925 November 11, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชน์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2014-03-31, archived from the original on 2020-07-05:

มาตรา ๓๘๖ ถ้าคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งมีสิทธิเลิกสัญญาโดยข้อสัญญาหรือโดยบทบัญญัติแห่งกฎหมาย การเลิกสัญญาเช่นนั้นย่อมทำด้วยแสดงเจตนาแก่อีกฝ่ายหนึ่ง

mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp hòk · tâa kûu-sǎn-yaa fàai nʉ̀ng mii sìt-tí lə̂ək sǎn-yaa dooi kɔ̂ɔ-sǎn-yaa rʉ̌ʉ dooi bòt-ban-yàt hɛ̀ng gòt-mǎai · gaan-lə̂ək sǎn-yaa chên nán yɔ̂m tam dûai sà-dɛɛng jèet-dtà-naa gɛ̀ɛ ìik fàai nʉ̀ng

Section 386 If a party to a contract has the right to terminate the contract by virtue of a contract clause or of a legal provision, the termination of such contract is effected by [the party] declaring the intention [therefor] to the other party.


ที่เปิดกระป๋อง

th-noun

ที่เปิดกระป๋อง

ที่เปิดกระป๋อง • (tîi-bpə̀ət-grà-bpɔ̌ng)

/tʰiː˥˩.pɤːt̚˨˩.kra˨˩.pɔŋ˩˩˦/


ที่เปิด

ที่เปิด • (tîi-bpə̀ət)

/tʰiː˥˩.pɤːt̚˨˩/


บุญ

bun (romanization)
บุญญ (alternative)
บุญญ์ (alternative)

From Pali puñña (“good; merit”); perhaps via Old Khmer punya, pūnya, punye, puṇa, puna, pūna, °pana (“good or pious work; act of merit; merit; ceremony, rite, service; festival”). Cognate with Lao ບຸນ (bun), Lü ᦢᦳᧃ (ḃun), Khmer បុញ្ញ (boññɔɔ), Burmese ပုည (pu.nya.).

cog

Lü ᦢᦳᧃ (ḃun)

Khmer បុញ្ញ (boññɔɔ)

แข่งเรือแข่งแพแข่งได้ แข่งบุญแข่งวาสนาแข่งไม่ได้

(religion) favourable outcome of a good deed done in one's previous life.

(dialect) religious ceremony or festival, especially one involving merriment or the making of merit.


ใบบุญ

From ใบ (bai, “bill, card; leaf”) + บุญ (bun, “favour, kindness, mercy; merit; goodness, moral excellence, virtue; etc”).

com

(Roman Catholicism) indulgence: remission of punishment for sin, as papal indulgence sold for money.

patronage; assistance or protection provided to someone by another person.


โป๊ะแตก

th-noun

โป๊ะแตก • (bpó-dtɛ̀ɛk)

From โป๊ะ (bpó, “fishing stake”) + แตก (dtɛ̀ɛk, “to break; to explode”); literally "fishing stakes explode".

com

/poʔ˦˥.tɛːk̚˨˩/

a dish of seafood boiled with lemongrass, kaffir lime leaves, onions, parsley roots, seasoned with tamarind juice, lemonade, fish sauce, bird's eye chilis, and toasted dried chilis.


สมอ

th-noun

สมอ • (sà-mɔ̌ɔ)

sà-mɔ̌ɔ (romanization)
ถมอ (alternative archaic dated obsolete)
ถมา (alternative archaic dated obsolete)

From corruption of ถมอ, from Pre-Angkorian Old Khmer tmo, thmo, or Angkorian Old Khmer thmo, thma, tmo (“rock; stone”). Cognate with Modern Khmer ថ្ម (thmɑɑ) and Lao ສະມໍ (sa mǭ). Possibly related to ตะม่อ / ตอม่อ.

/sa˨˩.mɔː˩˩˦/

ตัว ตัว#Thai


สมอ

สมอ • (sà-mɔ̌ɔ)

From Old Khmer or Pre-Angkorian Old Khmer *smo, sramo (“Terminalia”). Cognate with Modern Khmer ស្រម៉ (srɑɑm), សម៉ (saʼmɑɑ).

/sa˨˩.mɔː˩˩˦/


เซลล์

เซลล์ • (seel)


ไม้กวาด

mái-gwàat (romanization)
อัน (classifier)

→ Lao: ໄມ້ກວາດ (mk da)


โป๊ยเซียน

From Teochew 八仙 (boih4 siêng1 / boih4 siang1, literally “eight immortals”).

bor

(botany) crown of thorns: the plant Euphorbia milii of the family Euphorbiaceae.

a dish of squids, chicken, prawns, pig hearts, pig kidneys, pig wombs, pig livers, and pig stomachs stir-fried with bean sprouts and celery leaves, seasoned with light soy sauce and oyster sauce.


นกเขา

th-noun

นกเขา • (nók-kǎo)

From นก (nók, “bird”) + เขา (kǎo, “dove”). Compare with Lao ນົກເຂົາ (nok khao).

โดยสติปัญญาของเจ้าหรือ เหยี่ยวนกเขาโผไปมา และกางปีกของมันตรงไปทางทิศใต้?

Thai Standard Version of the Bible โยบ.39.26, (Book of Job, Thai Standard Version of the Bible (THSV11))

Is it by your wisdom that the hawk soars, and stretches her wings toward the south?

เหยี่ยว เหยี่ยว#Thai

(เหยี่ยว~) any of various birds of the genus Accipiter.

เขา เขา#Thai


ผ้าอ้อม

ผ้าอ้อม • (pâa-ɔ̂ɔm)

/pʰaː˥˩.ʔɔːm˥˩/

com

ผ้า (pâa) + อ้อม (ɔ̂ɔm)


ทูน่า

ปลา ปลา#Thai


ปลาดาว

bplaa-daao (romanization)
ตัว (classifier)


เกรปฟรูต

th-noun

เกรปฟรูต • (gréep-frúut)


น้ำส้ม

น้ำส้ม • (náam-sôm)

From น้ำ (náam, “water, liquid; juice; drink; etc”) + ส้ม (sôm, “orange; citrus fruit; sour”). Compare Lao ນ້ຳສົ້ມ (nam som).


สายชู

/saːj˩˩˦.t͡ɕʰuː˧/

“ชู”, possibly from Middle Chinese 醋 (MC tshuH) (which vinegar was originated around the 10th century).


แฟนสาว

th-noun

แฟนสาว • (fɛɛn-sǎao)

(colloquial) girlfriend; female lover; wife.


ประมูล

From Old Khmer pamūla (“to collect; to gather”). Compare Modern Khmer ប្រមូល (prɑɑmoul). Corrupted as ประมวล (bprà-muuan).

der

bid: price offer, especially at an auction.


เรือเหาะ

/rɯa̯˧.hɔʔ˨˩/

From เรือ (rʉʉa, “ship”) + เหาะ (hɔ̀, “to fly, especially by supernatural power”); literally "flying ship".


นิเทศศาสตร์

th-noun

นิเทศศาสตร์ • (ní-têet-sàat)

From นิเทศ (“demonstration; explanation”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).


รัฐศาสตร์

th-noun

รัฐศาสตร์ • (rát-tà-sàat)

From รัฐ (rát, “state”) + ศาสตร์ (sàat, “science”); believed to be a calque of German Staatswissenschaft.


รัฐประศาสน์

th-noun

รัฐประศาสน์ • (rát-tà-bprà-sàat)

rát-tà-bprà-sàat (romanization)
รัฐประศาสน (alternative)

From รัฐ (rát, “state”) + ประศาสน์ (“direction; instruction”).

com

public administration
public administration


รัฐประศาสนศาสตร์

th-noun

รัฐประศาสนศาสตร์ • (rát-tà-bprà-sǎa-sà-ná-sàat)

/rat̚˦˥.tʰa˨˩.pra˨˩.saː˩˩˦.sa˨˩.na˦˥.saːt̚˨˩/

From รัฐประศาสน (rát-tà-bprà-sǎa-sà-ná-, “government; public administration”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).

com

public administration (as branch of education or science).


รัฐประศาสตร์

th-noun

รัฐประศาสตร์ • (rát-tà-bprà-sàat)

รัฐประศาสน์ รัฐประศาสน์#Thai

misspelling of รัฐประศาสน์ (rát-tà-bprà-sàat)


ครุศาสตร์

ครุศาสตร์ • (ká-rú-sàat)

From ครุ (krú, “teacher”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).


นิติวิทยาศาสตร์

th-noun

นิติวิทยาศาสตร์ • (ní-dtì-wít-tá-yaa-sàat)

From นิติ (ní-dtì, “law; legal”) + วิทยาศาสตร์ (wít-tá-yaa-sàat, “science, especially natural science”).


นิติเวชศาสตร์

th-noun

นิติเวชศาสตร์

นิติเวชศาสตร์ • (ní-dtì-wêet-chá-sàat)

นิติ เวชศาสตร์ (canonical)
ní-dtì-wêet-chá-sàat (romanization)

From นิติ (ní-dtì, “law; legal”) + เวชศาสตร์ (wêet-chá-sàat, “medicine; medical science”).


ศัพทมูลวิทยา

From ศัพทมูล (sàp-tá-muun, “etymology”) + วิทยา (wít-tá-yaa, “science”).

etymology: study of the origin of words.


ศัพทมูล

From ศัพท (“word; vocabulary”) + มูล (muun, “origin; source”).


วารสารศาสตร์

th-noun

วารสารศาสตร์ • (waa-rá-sǎan-sàat)

From วารสาร (waa-rá-sǎan, “journal”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).


วารสาร

th-noun

วารสาร • (waa-rá-sǎan) (classifier ฉบับ or เล่ม)

waa-rá-sǎan (romanization)
ฉบับ (classifier)
เล่ม (classifier)

From วาร (waan, “occasion”) + สาร (sǎan, “information, news; document, instrument, letter, message”).


วาทศาสตร์

th-noun

วาทศาสตร์ • (waa-tá-sàat)

From วาท (wâat, “speech; oral statement; utterance”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).

com

rhetoric: study of the art of discourse.


วาทศิลป์

th-noun

วาทศิลป์ • (waa-tá-sǐn)

waa-tá-sǐn (romanization)
วาทะศิลป์ (alternative)

From วาท (wâat, “speech; oral statement; utterance”) + ศิลป์ (sǐn, “art”).


ยุทธศาสตร์

th-noun

ยุทธศาสตร์ • (yút-tá-sàat)

From ยุทธ (yút-tá-, “fighting; war”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).


การอุ้มบุญ

th-noun

การอุ้มบุญ • (gaan-ûm-bun)

From การ (gaan, “abstract noun prefix”) + อุ้มบุญ (ûm-bun, “to act as a surrogate mother”, literally “to carry for merit”).

prefix

อุ้มบุญ อุ้มบุญ#Thai

(slang) abstract noun of อุ้มบุญ (ûm-bun).


อ้อ

From Proto-Tai *ʔoːᶜ (“reed”).
Cognate with Zhuang oj (dialectal).


สยามินทร์

th-noun

สยามินทร์ • (sà-yǎa-min)

From สยาม (sà-yǎam, “Siam”) + อินทร์ (in, “Indra; chief, lord, master”); literally "Indra of Siam" or "lord of Siam".


สยามินทราธิราช

th-noun

สยามินทราธิราช • (sà-yǎa-min-traa-tí-râat)

From สยามินทร์ (sà-yǎa-min, literally “Indra of Siam; lord of Siam”) + อธิราช (literally “high king; king of kings; overlord”).

com

(elegant) an epithet of the king of Thailand.


ปรมินทร์

th-noun

ปรมินทร์ • (bpɔɔ-rá-min)

From ปรม (bprom, “great; grand; supreme”) + อินทร์ (in, “Indra; chief, lord, master”); literally "great Indra" or "great lord".

com

พระ พระ#Thai


ปรมินทร

พระ พระ#Thai

ปรมินทร์ ปรมินทร์#Thai

(พระ~) Alternative form of ปรมินทร์ (bpɔɔ-rá-min)


บรมนาถบพิตร

th-noun

บรมนาถบพิตร • (bɔɔ-rom-má-nâat-bɔɔ-pít)

/bɔː˧.rom˧.ma˦˥.naːt̚˥˩.tʰa˨˩.bɔː˧.pʰit̚˦˥/

From บรม (bɔɔ-rom, “great; supreme”) + นาถ (nâat, “protector; saver; shelter”) + บพิตร (bɔɔ-pít, “title for and term of address to a royal person”, literally “holy one; pure one; sinless one”).


นฤบดินทร์

th-noun

นฤบดินทร์ • (ná-rʉ́-bɔɔ-din)

From นฤ (“man, human; mankind, humankind”) + บดินทร์ (bɔɔ-din, literally “lord Indra; chief lord, overlord”).

com

นฤบดี นฤบดี#Thai

Alternative form of นฤบดี (ná-rʉ́-bɔɔ-dii)


นฤบดินทร

th-noun

นฤบดินทร • (ná-rʉ́-bɔɔ-din)

นฤบดินทร์ นฤบดินทร์#Thai

Alternative form of นฤบดินทร์ (ná-rʉ́-bɔɔ-din)


ที่เปิดขวด

ที่เปิดขวด • (tîi-bpə̀ət-kùuat)

/tʰiː˥˩.pɤːt̚˨˩.kʰua̯t̚˨˩/


เปาะเปี๊ยะ

เปาะเปี๊ยะ • (bpɔ̀-bpía)

/pɔʔ˨˩.pia̯ʔ˦˥/

Borrowed from Teochew 薄餅 /薄饼 (boh⁸ bian²).


ปอเปี๊ยะ

th-noun

ปอเปี๊ยะ • (bpɔɔ-bpía)

/pɔː˧.pia̯ʔ˦˥/

เปาะเปี๊ยะ เปาะเปี๊ยะ#Thai


ผาสุก

ผาสุก • (pǎa-sùk)

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/

From Pali phāsuka (“comfortable; convenient”).


ผาสุข

th-noun

ผาสุข • (pǎa-sùk)

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/

ผาสุก ผาสุก#Thai


ปรมาภิไธย

From ปรม (bprom, “great; supreme”) + อภิไธย (à-pí-tai, “name; title”).

com

พระ พระ#Thai


ชิเมจิ

chí-mee-jì (romanization)
ชิเมะจิ (alternative)

/t͡ɕʰi˦˥.meː˧.t͡ɕiʔ˨˩/

เห็ด เห็ด#Thai


รถดับเพลิง

th-noun

รถดับเพลิง • (rót-dàp-pləəng)


ความมั่นคง

From ความ (kwaam, “abstract noun prefix”) + มั่นคง (mân-kong, “firm; secure”).

com

firmness: condition of being firm, such as being fixed, settled, unalterable, constant, definite, resolute, sure, etc.

security: condition of being secure, that is, being safe, being stable, or being free from anxiety, danger, fear, or threat.


ความมั่นคงปลอดภัย

th-noun

ความมั่นคงปลอดภัย • (kwaam-mân-kong-bplɔ̀ɔt-pai)

From ความมั่นคง (kwaam-mân-kong, “firmness; security”) + ปลอดภัย (bplɔ̀ɔt-pai, “safe”); literally "security and safety" or secured safety".

com

2016, สำนักนายกรัฐมนตรี, หนังสือที่ นร ๐๕๐๓/๑๔๕๖๑ ลงวันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๕๙, สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน), page 4:
โดยที่มีการจัดตั้งกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมซึ่งมีภารกิจในการกำหนดมาตรฐานและมาตรการในการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์
dooi-tîi mii gaan-jàt-dtâng grà-suuang dí-jì-tâl pʉ̂ʉa sèet-tà-gìt lɛ́ sǎng-kom sʉ̂ng mii paa-rá-gɔ̀ɔt nai gaan-gam-nòt mâat-dtrà-tǎan lɛ́ mâat-dtrà-gaan nai gaan-rák-sǎa kwaam-mân-kong-bplɔ̀ɔt-pai sai-bə̂ə
Whereas there has been the creation of a Ministry of Digital Economy and Society which has the missions to determine standards and measures for the maintenance of cybersecurity,

2016, สำนักนายกรัฐมนตรี, หนังสือที่ นร ๐๕๐๓/๑๔๕๖๑ ลงวันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๕๙, สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน), page 2:
แก้ไขเพิ่มเติมโทษผู้นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ หรือเผยแพร่ หรือส่งต่อซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายต่อการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือโครงสร้างพื้นฐานอันเป็นประโยชน์สาธารณะ
gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm tôot pûu nam kâo sùu rá-bòp kɔm-píu-dtə̂ə rʉ̌ʉ pə̌əi-prɛ̂ɛ rʉ̌ʉ sòng-dtɔ̀ɔ sʉ̂ng kɔ̂ɔ-muun kɔm-píu-dtə̂ə an bpen tét dooi bprà-gaan tîi nâa-jà gə̀ət kwaam-sǐia-hǎai dtɔ̀ɔ gaan-rák-sǎa kwaam-mân-kong-bplɔ̀ɔt-pai kɔ̌ɔng bprà-têet kwaam-mân-kong nai taang sèet-tà-gìt kɔ̌ɔng bprà-têet rʉ̌ʉ kroong-sâang-pʉ́ʉn-tǎan an bpen bprà-yòot-sǎa-taa-rá-ná
To revise the penalties for those who bring into computer systems, or publish, or forward false computer data in such a manner that is likely to cause damage to the maintenance of the security of the country, public safety, economic security of the country, or infrastructure in the public interest.

(neologism, formal, chielfly used in relation to computing) security: condition of being secure, that is, being safe, being stable, or being free from anxiety, danger, fear, or threat.


ผิวขาว

th-noun

ผิวขาว • (pǐu-kǎao)

/pʰiw˩˩˦.kʰaːw˩˩˦/


ปีใหม่

ปี ใหม่ (canonical)
bpii-mài (romanization)

Compare Lao ປີໃໝ່ (pī mai) or ປີໃຫມ່ (pī mai); Lü ᦔᦲᦺᦖᧈ (ṗiiṁay¹)

cog

Lü ᦔᦲᦺᦖᧈ (ṗiiṁay¹)


ผ้าเช็ดปาก

th-noun

ผ้าเช็ดปาก • (pâa-chét-bpàak)

/pʰaː˥˩.t͡ɕʰet̚˦˥.paːk̚˨˩/


รถม้า

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + ม้า (máa, “horse”).


มอเตอร์

th-noun

มอเตอร์ • (mɔɔ-dtə̂ə)

/mɔː˧.tɤː˥˩/


ชนม์

From Sanskrit जन्मन् (janman, “being; birth; existence; origin; production; etc”); probably via Old Khmer janma (“existence; life; lifespan”).


ชนม

ชนม์ ชนม์#Thai

(used in compounds) Alternative form of ชนม์ (chon)


ชนมพรรษา

th-noun

ชนมพรรษา • (chon-má-pan-sǎa) (classifier พรรษา)

chon-má-pan-sǎa (romanization)
พรรษา (classifier)

From ชนม (chon-má-, “age; life; lifespan”) + พรรษา (pan-sǎa, “year”).

com

พระ พระ#Thai

(of a monarch or consort) (พระ~) age: length of life.


ชนม์พรรษา

ชนมพรรษา ชนมพรรษา#Thai

misspelling of ชนมพรรษา (chon-má-pan-sǎa)


มกุฎราชกุมาร

th-noun

มกุฎราชกุมาร • (má-gùt-râat-chá-gù-maan) (classifier พระองค์ or องค์)

má-gùt-râat-chá-gù-maan (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

/ma˦˥.kut̚˨˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ku˨˩.maːn˧/

From มกุฎ (má-gùt, “crown”) + ราช (râat, “royal”) + กุมาร (gù-maan, “boy”, literally “boy; son”); literally "royal son of the crown"; calque of English crown prince. First used around 2429 BE (1886/87 CE).


เหลือม

th-noun

เหลือม • (lʉ̌ʉam)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlɯəmᴬ¹ (“python”). Cognate with Lao ເຫຼືອມ (lư̄am), Lü ᦵᦜᦲᧄ (l̇oem), Shan လိူမ် (lǒem), Tai Nüa ᥘᥪᥛᥴ (lúem), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (lüm).

cog

Lao ເຫຼືອມ (lư̄am)

(งู~) reticulated python: the snake Python reticulates (Schneider) of the family Pythonidae


สภาพอากาศ

/sa˨˩.pʰaːp̚˥˩.ʔaː˧.kaːt̚˨˩/


มเหษี

th-noun

มเหษี • (má-hěe-sǐi)

/ma˦˥.heː˩˩˦.siː˩˩˦/

มเหสี มเหสี#Thai


มหิษี

มหิษี • (má-hì-sǐi)

มเหสี มเหสี#Thai


แดน

แดน • (dɛɛn)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdɛːnᴬ³ (“boundary; border”). Cognate with Isan แดน, Lao ແດນ (dǣn), Northern Thai ᨯᩯ᩠ᨶ, Khün ᨯᩯ᩠ᨶ, Lü ᦶᦡᧃ (ḋaen), Tai Dam ꪵꪒꪙ, Shan လႅၼ် (lěn), Tai Nüa ᥘᥦᥢ (laen), Phake ꩫိꩫ် (nin), Ahom *𑜓𑜢𑜐𑜫 (*diñ), 𑜃𑜢𑜐𑜫 (niñ).

inh

sphere; area; zone; region; territory; district.

section (of a prison, penal institution, or the like).


อุบัติเหตุ

th-noun

อุบัติเหตุ • (ù-bàt-dtì-hèet)

อุบัติ เหตุ (canonical)
ù-bàt-dtì-hèet (romanization)

com

อุบัติ (ù-bàt) + เหตุ (hèet)


ฝังเข็ม

th-noun

ฝังเข็ม • (fǎng-kěm)

/faŋ˩˩˦.kʰem˩˩˦/


การฝังเข็ม

การฝังเข็ม • (gaan-fǎng-kěm)


บิกินี

บิกินี • (bì-gì-nîi)


ทิชชู

ทิชชู • (tít-chûu)

/tʰit̚˦˥.t͡ɕʰuː˥˩/


ล่อ

Compare Middle Chinese 騾 (lwa, “mule”). Cognate with Lao ລໍ (lǭ) or ລວາ (luā), Lü ᦜᦸᧉ (l̇oa²), Shan လေႃႈ (lāu).

cog

Lü ᦜᦸᧉ (l̇oa²)

Alternative form: ฬ่อ (lɔ̂ɔ) (obsolete)


รวิวาร

From Sanskrit रविवार (ravivāra) or Pali ravivāra.


อาทิตย

th-noun

อาทิตย • (aa-tít)

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/

อาทิตย์ อาทิตย์#Thai

(chiefly in compounds) Alternative form of อาทิตย์ (aa-tít)


บัส

รถบัส


องุ่น

องุ่น • (à-ngùn)

/ʔa˨˩.ŋun˨˩/

From Bengali আঙ্গুর (aṅgur), from Classical Persian انگور (angūr). Compare Malay anggur.


โยม

Derived from Old Khmer *ñuṃ (“emancipated slave assigned to monastery service; servant, slave; inferior, subordinate; minor, young”), a clipping of khñuṃ (“person assigned to or offering himself for the service of divinities or sanctuaries; bondsman, servant, slave”). Cognate with Modern Khmer ញោម (ñoom).

der+

(ecclesiastical) layperson who devotes himself or herself to the service of a Buddhist priest or monastery; patron or supporter of a Buddhist priest or monastery.

(ecclesiastical) a term used by a Buddhist priest to address his own parents or persons aged around the parents.

(ecclesiastical) a term used by a Buddhist priest as a title for the above-described persons.

(ecclesiastical) a term used by the above-described persons to refer to themselves when addressing a Buddhist priest.


สิบสี่

th-noun

สิบสี่ • (sìp-sìi)

From สิบ (sìp, “ten”) + สี่ (sìi, “four”). Cognate with Lao ສິບສີ່ (sip sī), Lü ᦉᦲᧇᦉᦲᧈ (ṡiibṡii¹), Shan သိပ်းသီႇ (síp sìi) and Zhuang cib seiq.

cog

Lü ᦉᦲᧇᦉᦲᧈ (ṡiibṡii¹)

Shan သိပ်းသီႇ (síp sìi)


สิบห้า

th-noun

สิบห้า • (sìp-hâa)

From สิบ (sìp, “ten”) + ห้า (hâa, “five”). Cognate with Lao ສິບຫ້າ (sip hā), Lü ᦉᦲᧇᦠᦱᧉ (ṡiibḣaa²), Shan သိပ်းႁႃႈ (síp hāa) and Zhuang cib haj.

cog

Lü ᦉᦲᧇᦠᦱᧉ (ṡiibḣaa²)

Shan သိပ်းႁႃႈ (síp hāa)


สิบหก

th-noun

สิบหก • (sìp-hòk)

From สิบ (sìp, “ten”) + หก (hòk, “six”). Cognate with Lao ສິບຫົກ (sip hok), Lü ᦉᦲᧇᦷᦠᧅ (ṡiibḣok), Shan သိပ်းႁူၵ်း (síp húuk) and Zhuang cib loeg.

cog

Lü ᦉᦲᧇᦷᦠᧅ (ṡiibḣok)

Shan သိပ်းႁူၵ်း (síp húuk)


สิบเจ็ด

th-noun

สิบเจ็ด • (sìp-jèt)

From สิบ (sìp, “ten”) + เจ็ด (jèt, “seven”). Cognate with Lao ສິບເຈັດ (sip chet), Lü ᦉᦲᧇᦵᦈᧆ (ṡiibṫsed), Shan သိပ်းၸဵတ်း (síp tsáet) and Zhuang cib caet.

cog

Lü ᦉᦲᧇᦵᦈᧆ (ṡiibṫsed)

Shan သိပ်းၸဵတ်း (síp tsáet)


สิบแปด

th-noun

สิบแปด • (sìp-bpɛ̀ɛt)

/sip̚˨˩.pɛːt̚˨˩/

From สิบ (sìp, “ten”) + แปด (bpɛ̀ɛt, “eight”). Cognate with Lao ສິບແປດ (sip pǣt), Lü ᦉᦲᧇᦶᦔᧆᧈ (ṡiibṗaed¹), Shan သိပ်းပႅတ်ႇ (síp pèt) and Zhuang cib bet.

cog

Lü ᦉᦲᧇᦶᦔᧆᧈ (ṡiibṗaed¹)

Shan သိပ်းပႅတ်ႇ (síp pèt)


สิบเก้า

th-noun

สิบเก้า • (sìp-gâao)

From สิบ (sìp, “ten”) + เก้า (gâao, “nine”). Cognate with Lao ສິບເກົ້າ (sip kao), Lü ᦉᦲᧇᦂᧁᧉ (ṡiibk̇aw²), Shan သိပ်းၵဝ်ႈ (síp kāo) and Zhuang cib gouj.

cog

Lü ᦉᦲᧇᦂᧁᧉ (ṡiibk̇aw²)

Shan သိပ်းၵဝ်ႈ (síp kāo)


ชิงช้าสวรรค์

th-noun

ชิงช้าสวรรค์ • (ching-cháa-sà-wǎn) (classifier เครื่อง)

ching-cháa-sà-wǎn (romanization)
เครื่อง (classifier)

/t͡ɕʰiŋ˧.t͡ɕʰaː˦˥.sa˨˩.wan˩˩˦/

From ชิงช้า (ching-cháa, “swing”) + สวรรค์ (sà-wǎn, “heaven”), literally “swing to heaven”.

com

2001, สุริยฉัตร ชัยมงคล, ชั่วนิรันดร์, ผีเสื้อ, →ISBN, page 13:
สัปดาห์แรกของเดือนสิงหาคมแขวนค้างอยู่ ณ จุดสุดยอดของฤดูร้อน เป็นจุดสูงสุดของช่วงปีอันยาวนาน เหมือนกระเช้าที่ค้างลอยอยู่สูงสุดยามชิงช้าสวรรค์หยุดหมุน
sàp-daa rɛ̂ɛk kɔ̌ɔng dʉʉan sǐng-hǎa-kom kwɛ̌ɛn káang yùu · nɔɔ · jùt sùt-yɔ̂ɔt kɔ̌ɔng rʉ́-duu rɔ́ɔn · bpen jùt sǔung sùt kɔ̌ɔng chûuang bpii an yaao-naan · mʉ̌ʉan grà-cháo tîi káang lɔɔi yùu sǔung sùt yaam ching-cháa-sà-wǎn yùt mǔn
The first week of August hangs at the very top of summer, the top of the live-long year, like the highest seat of a Ferris wheel when it pauses in its turning.

2010, ปัทมา กลิ่นทอง, เกิดเป็นเด็กตลาด, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 109:
สนุกสนานชมพระจันทร์บนชิงช้าสวรรค์ของเราสิ
sà-nùk-sà-nǎan chɔɔ-mɔɔ prá jan bon ching-cháa-sà-wǎn kɔ̌ɔng rao sì
Let's enjoy viewing the moon on our Ferris wheel!

2013, ณัฐพจน์ ยืนยง, สิงคโปร์: ชุด The ASEAN Way, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 18:
สิงคโปร์ฟลายเออร์เป็นชิงช้าสวรรค์ที่มีความสูงถึง ๑๖๕ เมตร สูงกว่าสตาร์ออฟหนานฉางประเทศจีน ๕ เมตร และสูงกว่าลอนดอนอายของอังกฤษ ๓๐ เมตร
sǐng-ká-bpoo flaai-ə̂ə bpen ching-cháa-sà-wǎn tîi mii kwaam-sǔung tʉ̌ng · rɔ́ɔi hòk-sìp hâa · méet · sǔung gwàa sà-dtaa-ɔ́ɔf-nǎan-chǎang bprà-têet jiin · hâa · méet · lɛ́ sǔung gwàa lɔn-dɔn aai kɔ̌ɔng ang-grìt · sǎam-sìp · méet
The Singapore Flyer is a Ferris wheel which is as high as 165 metres, even 5 metres higher than China's Star of Nanchang and 30 metres higher than the London Eye of England.

2013, หนึ่งหทัย แรงผลสัมฤทธิ์, จดหมายลับจากวาติกัน, นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 93:
ชิงช้าสวรรค์ยักษ์ลอนดอนอายสูงตระหง่านเหมือนม่านฉากหลัง
ching-cháa-sà-wǎn yák lɔn-dɔn aai sǔung dtrà-ngàan mʉ̌ʉan mâan chàak-lǎng
The giant Ferris wheel, the London Eye, stood tall like a curtain in the background.

2015, P. Kaewpensri, รักสุดท้าย ณ เส้นขอบฟ้า, Parradii Kaewpensri, page 243:
"ไปขึ้นชิงช้าสวรรค์กันไหมคะ" หญิงสาวชวนทำเสียงสดชื่น
“bpai kʉ̂n ching-cháa-sà-wǎn gan mǎi ká” · yǐng-sǎao chá-wá-ná-tam sǐiang sòt-chʉ̂ʉn
"Go ride on a Ferris wheel with me, will you?" suggested the girl with a refreshing voice.


ลิงค์

th-noun

ลิงค์ • (ling)

From Sanskrit लिङ्ग (liṅga) or Pali liṅga. Cognate with Lao ລິງ (ling).


ลิงค์

ลิงค์ • (ling)

ลิงก์ ลิงก์#Thai


ภิกษุ

ภิกษุ • (pík-sù) (classifier ตน or รูป or องค์)

pík-sù (romanization)
ตน (classifier)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)
ภิกขุ (alternative)

Borrowed from Sanskrit भिक्षु (bhikṣu, “beggar”), referring to a priest that begs for alms; perhaps via Angkorian Old Khmer bhikṣu (“Buddhist monk”).

der

พระ พระ#Thai

สามเณร สามเณร#Thai

(Buddhism) (พระ~) bhikṣu: ordained male who observes 227 precepts, as opposed to สามเณร (sǎam-má-neen) who merely observes 10 precepts.


ภิกขุ

th-noun

ภิกขุ • (pík-kù)

/pʰik̚˦˥.kʰuʔ˨˩/

From Pali bhikkhu (“beggar”), referring to a priest that begs for alms; perhaps via Old Khmer bhikkhu (“Buddhist monk”). Cognate with Modern Khmer ភិក្ខុ (phɨkkhoʼ), Burmese ဘိက္ခု (bhikhku.).
Compare Old Khmer bhikkha, bhika, bhï̄kkha, bhbika, bisa, bhikkhasu.

พระ พระ#Thai

ภิกษุ ภิกษุ#Thai

(Buddhism) (พระ~) Alternative form of ภิกษุ (pík-sù)


ทูตสวรรค์

ทูตสวรรค์ • (tûut-sà-wǎn)

com

ทูต (tûut) + สวรรค์ (sà-wǎn)


เทวรูป

th-noun

เทวรูป • (tee-wá-rûup) (classifier พระองค์ or องค์)

tee-wá-rûup (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

From Pali devarūpa, from deva (“divine”) + rūpa (“form; figure”), or from Sanskrit देवरूपा (devarūpā), from देव (deva, “divine”) + रूप (rūpa, “form; figure”), equivalent to Thai เทว (teeo) + รูป (rûup). Cognate with Modern Khmer ទេវរូប (teiwruup).

divine representation: image of a deity, statue of a deity, etc.


ปัญหาโลกแตก

ปัญหาโลกแตก • (bpan-hǎa-lôok-dtɛ̀ɛk)

From ปัญหา (bpan-hǎa, “problem; question”) + โลก (lôok, “world”) + แตก (dtɛ̀ɛk, “to break; to explode”); literally "problem/question (which causes) the world to explode" or "world breaking problem/question".


หญิงรักร่วมเพศ

th-noun

หญิงรักร่วมเพศ

หญิงรักร่วมเพศ • (yǐng-rák-rûuam-pêet)


ชายรักร่วมเพศ

ชายรักร่วมเพศ


แต๋ว

แต๋ว • (dtɛ̌o)


ลักเพศ

ลักเพศ • (lák-gà-pêet)

From ลัก (lák, “to steal; to do in private or in secret”) + เพศ (pêet, “gender, sex; position, status; appearance, look”); perhaps calque of Pali theyyasaṃvāsa.

com

(religion) priest who has been removed from priesthood but still dresses or acts as a priest.

(religion) one who ordains him or herself as a priest; one who assumes priesthood him or herself.

(sometimes offensive, especially when used regarding LGBTQ) one who assumes the dress or manner that is different from what typical of his or her sex, status, position, profession, etc, as cross-dresser, transvestite, etc.


เพศหญิง

th-noun

เพศหญิง • (pêet-yǐng)

/pʰeːt̚˥˩.jiŋ˩˩˦/


ถ้วยตวง

ถ้วยตวง • (tûai-dtuuang) (classifier ใบ or ลูก)

tûai-dtuuang (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

From ถ้วย (tûai) + ตวง (dtuuang); calque of English measuring cup.


เบาะแส

เบาะแส • (bɔ̀-sɛ̌ɛ)

/bɔʔ˨˩.sɛː˩˩˦/

Uncertain. Possibly from:
* Thai เบาะ (bɔ̀) (corrupted from บ่อ (bɔ̀ɔ, “origin, source”)) + แส (sɛ̌ɛ, “to reveal, to disclose”)
* Chinese 莫 (mò) + 須／须 (xū).
* Khmer បោះ (bɑh) + ខ្សែ (khsae).


กุดัง

Semi-learned borrowing from Malay gudang.

slbor

โกดัง โกดัง#Thai

(colloquial, dated) Alternative form of โกดัง (goo-dang)


โกดัง

goo-dang (romanization)
กุดัง (alternative dated)


ตัวเชื่อม

th-noun

ตัวเชื่อม • (dtuua-chʉ̂ʉam)

/tua̯˧.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


ฮัจญ์

ฮัจญ์ • (hát)


ญิฮาด

ญิฮาด • (yí-hâat)

yí-hâat (romanization)
จีฮัด (alternative nonstandard)
จิฮาด (alternative nonstandard)

Borrowed from Arabic جِهَاد (jihād). Cognate with Lao ຈີຮາດ (chī hāt).


ช้างน้ำ

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.naːm˦˥/

From ช้าง (cháang, “elephant”) + น้ำ (náam, “water”); literally "water elephant".

com

(slang, derogatory, offensive) obese person.


สังฆราช

th-noun

สังฆราช • (sǎng-ká-râat) (classifier รูป or องค์)

sǎng-ká-râat (romanization)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)
สังฆราชา (alternative)

/saŋ˩˩˦.kʰa˦˥.raːt̚˥˩/

From สังฆ (sǎng-ká-, “clergy”) + ราช (râat, “king; male chief, head, or leader”); ultimately from Pali saṅgharāja (“pontiff”), from saṅgha (“clergy”) + rāja (“monarch”), possibly via Old Khmer saṅgharāja (“head of a (Buddhist) congregation”). Compare Modern Khmer សង្ឃរាជ (sɑɑngkhɔɔriəc).

der

พระ พระ#Thai

สมเด็จ สมเด็จ#Thai

(พระ~, สมเด็จพระ~) supreme patriarch: leader of a national Buddhist clergy.

พระ พระ#Thai

(Buddhism)
(พระ~) leader of any Buddhist clergy.

พระ พระ#Thai

พระ พระ#Thai

(พระ~) chief priest; high priest; hierarch; patriarch.


บิชอป

th-noun

บิชอป • (bì-chɔ́p)

/bi˨˩.t͡ɕʰɔp̚˦˥/


ฤดูหนาว

ฤดูหนาว • (rʉ́-duu-nǎao)

ฤดู (rʉ́-duu) + หนาว (nǎao). Compare with Lao ລະດູໜາວ (la dū nāo).


หน้าหนาว

หน้าหนาว • (nâa-nǎao)


พระองค์เจ้า

พระองค์เจ้า • (prá-ong-jâao)

/pʰra˦˥.ʔoŋ˧.t͡ɕaːw˥˩/

พระองค์ (prá-ong, “honorific for god, royal person; etc”, literally “divine being; divine form”) + เจ้า (jâao, “chief, lord, master; honorific for royal person; etc”); literally "divine being [who is] lord".

com

เจ้าจอมมารดา เจ้าจอมมารดา#Thai

a child of a king whose mother holds the rank of เจ้าจอมมารดา;

พระองค์เจ้า พระองค์เจ้า#Thai

a grandchild of a king whose mother holds the rank of พระองค์เจ้า;

พระองค์เจ้า พระองค์เจ้า#Thai

a child of a prince that holds the rank of พระองค์เจ้า and his wife who also holds the rank of พระองค์เจ้า;

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

a grandchild of a king whose mother is a commoner or holds the rank of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao);

a royal rank given to:
a commoner who is made royal by a king.

(somewhat archaic) an honorific for or term of address to a god, religious personage, high priest, or royal person.


ขีด

th-noun

ขีด • (kìit)

Cognate with Lao ຂີດ (khīt), Shan ၶိတ်ႇ (khìt), Tai Dón ꪂꪲꪒ.

(colloquial) one-tenth kilogram; 100 gram.

(colloquial, slang) one hundred thousand baht in cash.


ดินแดน

ดินแดน • (din-dɛɛn)

ground; soil; dirt; land; earth; territory.


อาณาเขต

/ʔaː˧.naː˧.kʰeːt̚˨˩/

อาณา (aa-naa) + เขต (kèet). Cognate with Lao ອານາເຂດ (ʼā nā khēt).

cog

Lao ອານາເຂດ (ʼā nā khēt)


โลง

Cognate with Lao ໂລງ (lōng) or ໂຮງ (hōng). Compare Khmer លោង (loong), Cham [louŋ], Malay long.


หีบศพ

th-noun

หีบศพ • (hìip-sòp)


หลุมศพ

หลุมศพ • (lǔm-sòp)


หลุมฝังศพ

หลุมฝังศพ • (lǔm-fǎng-sòp)


สาบ

สาบ • (sàap)

Cognate with Lao ສາບ (sāp), Shan သၢပ်ႇ (sàap).


สาบ

สาบ • (sàap)

From Proto-Tai *saːpᴰ (“cockroach”). Cognate with Lao ສາບ (sāp), Shan သၢပ်ႇ (sàap), Bouyei saabt, Zhuang sap.

แมลง แมลง#Thai

แมง แมง#Thai


สาบ

สาบ • (sàap)

facings around the edges of a coat on which buttons are sewn or buttonholes cut.


สาบ

สาบ • (sàap)

From Old Khmer សាប្ប (sāppa, “tasteless, weak, insipid”). Cognate with Modern Khmer សាប (saap, “idem”).

bor

ทะเล ทะเล#Thai


ราชาคณะ

/raː˧.t͡ɕʰaː˧.kʰa˦˥.naʔ˦˥/

From ราชา (raa-chaa, “king; chief, lord, master”) + คณะ (ká-ná, “body; entity; group”); literally "entity chief".

com

พระ พระ#Thai

พระครูสัญญาบัตร พระครูสัญญาบัตร#Thai

สังฆราช สังฆราช#Thai

สมเด็จพระราชาคณะ สมเด็จพระราชาคณะ#Thai

เจ้าคณะรอง เจ้าคณะรอง#Thai

ธรรม ธรรม#Thai

เทพ เทพ#Thai

ราช ราช#Thai

สามัญ สามัญ#Thai

the Thai ecclesiastical rank above พระครูสัญญาบัตร and below สังฆราช (sǎng-ká-râat, “supreme patriarch”), divided into six sub-ranks (from highest to lowest): สมเด็จพระราชาคณะ (sǒm-dèt-prá-raa-chaa-ká-ná), เจ้าคณะรอง, ธรรม (tam), เทพ (têep), ราช (râat), and สามัญ (sǎa-man).

พระ พระ#Thai

(Buddhism) (พระ~)
person holding such rank.


สมเด็จพระราชาคณะ

th-noun

สมเด็จพระราชาคณะ

สมเด็จพระราชาคณะ • (sǒm-dèt-prá-raa-chaa-ká-ná)

/som˩˩˦.det̚˨˩.pʰra˦˥.raː˧.t͡ɕʰaː˧.kʰa˦˥.naʔ˦˥/

From สมเด็จ (sǒm-dèt, “honorific for gods, priests, royals, etc”, literally “condition of being supreme in status or power”) + พระ (prá, “honorific for gods, priests, royals, etc”, literally “distinguished; divine; excellent; holy; sacred; superior; etc”) + ราชาคณะ (raa-chaa-ká-ná, “ecclesiastical rank”, literally “entity chief”).

com

สังฆราช สังฆราช#Thai

ราชาคณะ ราชาคณะ#Thai

the second highest Thai ecclesiastical rank after สังฆราช (sǎng-ká-râat, “supreme patriarch”), being the highest sub-rank of ราชาคณะ (raa-chaa-ká-ná).


ชิงช้า

ching-cháa (romanization)
อัน (classifier)

/t͡ɕʰiŋ˧.t͡ɕʰaː˦˥/

Probably from Chinese 韆鞦 /千秋 (“swing”) read as Cantonese cin1 cau1, Hakka qiên1 qiu1, or Min Nan chhian-chhiu.


ที่พัก

th-noun

ที่พัก • (tîi-pák)

/tʰiː˥˩.pʰak̚˦˥/


บดินทร์

บดินทร์ • (bɔɔ-din)

bɔɔ-din (romanization)
บดินทร (alternative)

From บดิ (“chief, lord, master; husband; owner”) + อินทร์ (in, “Indra; chief, lord, master”); literally "Lord Indra", "chief lord", "overlord", "lord of lords", etc.


บดินทร

บดินทร์ บดินทร์#Thai

(in compounds) Alternative form of บดินทร์ (bɔɔ-din)


วรางกูร

From วร (wá-rá-, “distinguished; divine; excellent; holy; sacred; superior; etc”) + อางกูร (“descendant; offspring”).


หลวงเจ๊

th-noun

หลวงเจ๊ • (lǔuang-jée)

/lua̯ŋ˩˩˦.t͡ɕeː˦˥/

From หลวง (lǔuang, “an honorific for a monk”, literally “great; grand; etc”) + เจ๊ (jée, “elder sister”), mocking the ecclesiastical term หลวงพี่ (literally “great elder brother”).

com

2018 January 16, Chana Yodhong, "การอยู่เป็นของ 'หลวงเจ๊' ในศูนย์กลางพุทธโลกที่มีพุทธธรรมเป็นต้นทุนส่งออกสันติภาพโลก", in thematter.co, The Matter:
ทว่า พระสงฆ์หรือเณรกลุ่มนี้ก็ถูกนิยามอย่างเหยียด ๆ เชิงล้อเลียนเป็นพระตุ๊ดเณรแต๋วบ้าง หลวงเจ๊บ้าง
tá-wâa · prá-sǒng rʉ̌ʉ neen glùm níi gɔ̂ tùuk ní-yaam yàang yìiat yìiat chəəng lɔ́ɔ-liian bpen prá dtút neen dtɛ̌o bâng · lǔuang-jée bâng
However, these groups of monks or novices have been derisibly describes, sometimes as drag monks–homo novices, at times as venerable elder sisters.

(slang, humorous, sometimes derogatory) effeminate monk.


การโฆษณา

โฆษณา โฆษณา#Thai


การข่มขืนกระทำชำเรา

th-noun

การข่มขืนกระทำชำเรา • (gaan-chôm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao)

/kaːn˧.t͡ɕʰom˥˩.kʰɯːn˩˩˦.kra˨˩.tʰam˧.t͡ɕʰam˧.raw˧/

From การ (gaan) + ข่มขืนกระทำชำเรา (kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao).

prefix

ข่มขืนกระทำชำเรา

ข่มขืนกระทำชำเรา ข่มขืนกระทำชำเรา#Thai

(law, formal) abstract noun of ข่มขืนกระทำชำเรา (kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao)


ย่ำ

From Proto-Tai *ɲamᴮ (“to step on”).
Cognate with Northern Thai ᨿ᩵ᩣᩴ, Khün ᨿ᩵ᩣᩴ, Lao ຍ່ຳ (nyam) or ຢ່ຳ (yam), Lü ᦍᧄᧈ (yam¹) or ᦶᦍᧄᧈ (yaem¹), Zhuang yaemh.

percussion instrument
percussion instrument

(archaic) time period of which the start is signaled by the repeated beating of a certain percussion instrument.


เชื้อ

th-noun

เชื้อ • (chʉ́ʉa)

Cognate with Lao ເຊື້ອ (sư̄a), Northern Thai ᨩᩮᩬᩥ᩶ᩋ, Lü ᦵᦋᦲᧉ (tsoe²), Shan ၸိူဝ်ႉ (tsô̰e).

cog

Lao ເຊື້ອ (sư̄a)


ค็อกเทล

th-noun

ค็อกเทล • (kɔ́k-teel)

/kʰɔk̚˦˥.tʰeːl˧/


การแปล

แปล แปล#Thai

abstract noun of แปล (bplɛɛ): translation


ผู้แปล

ผู้แปล • (pûu-bplɛɛ)

/pʰuː˥˩.plɛː˧/

translator: person who translates something.


อสุจิ

อสุจิ • (à-sù-jì)

/ʔa˨˩.su˨˩.t͡ɕiʔ˨˩/

From Pali asuci (“impure; unclean”). Cognate with Khmer អសុចិ (ʼɑɑsoceʼ).

น้ำ น้ำ#Thai


การละเมิด

การละเมิด • (gaan-lá-mə̂ət)

prefix

การ (gaan) + ละเมิด (lá-mə̂ət)

ละเมิด ละเมิด#Thai


การไต่สวน

ไต่สวน ไต่สวน#Thai


การเฉลย

th-noun

การเฉลย • (gaan-chà-lə̌əi)

/kaːn˧.t͡ɕʰa˨˩.lɤːj˩˩˦/

เฉลย เฉลย#Thai


การอุทธรณ์

การอุทธรณ์ • (gaan-ùt-tɔɔn)

prefix

การ (gaan) + อุทธรณ์ (ùt-tɔɔn)

อุทธรณ์ อุทธรณ์#Thai


การรับฟัง

รับฟัง รับฟัง#Thai


การได้ยิน

ได้ยิน ได้ยิน#Thai


ลูกครึ่ง

th-noun

ลูกครึ่ง • (lûuk-krʉ̂ng)

/luːk̚˥˩.kʰrɯŋ˥˩/

ลูก (lûuk, “child”) + ครึ่ง (krʉ̂ng, “half”).

com

mixed-blood person; people of multinational or multiracial ancestry.

(biology) hybrid (of animals or plants).


เกลอ

th-noun

เกลอ • (gləə)

→ Khmer: ក្លើ (klaə)


อิสระ

อิสระ • (ìt-sà-rà)

From Pali issara (“chief; lord; master; etc”); ultimately from Sanskrit ईश्वर (īśvara, idem), from which Thai อิศวร (ì-sǔuan) is derived. Cognate with Lao ອິດສະລະ (ʼit sa la), Northern Thai ᩍᩔᩁ, Khmer ឥស្សរៈ (ʼəhsaʼraʼ). Doublet of อิศวร (ì-sǔuan) and อีศวร

bor

Abstract noun of the above adjective: freedom, liberty, independence, autonomy, etc.


การสนอง

th-noun

การสนอง • (gaan-sà-nɔ̌ɔng)

/kaːn˧.sa˨˩.nɔːŋ˩˩˦/

สนอง สนอง#Thai


ถุงตีน

From ถุง (tǔng, “bag”) + ตีน (dtiin, “foot”).

ถุงเท้า ถุงเท้า#Thai


การได้หน้า

การได้หน้า • (gaan-dâai-nâa)

ได้หน้า ได้หน้า#Thai


การหมดไฟ

หมดไฟ หมดไฟ#Thai


การชยันโต

From การ (gaan) + ชยันโต (chá-yan-dtoo).

ชยันโต ชยันโต#Thai


ลิ่ม

ลิ่ม • (lîm)

lîm (romanization)
หลิ้ม (alternative obsolete)

Cognate with Lao ຫຼິ້ມ (lim). Possibly doublet of เล่ม (lêm).


ชุด

ชุด • (chút)

⇒ Lao: ຊຸດ (sut)

set (a number of things or persons grouped or belonging together, often forming a unit or having certain features or characteristics in common)

series (a connected succession of similar or related things)

(by extension) article of clothing; piece of clothing


ชุด

ชุด • (chút)

(archaic) fuel (material burned to produce heat)

postpartum confinement
postpartum confinement

(archaic) a type of belt worn by women around the waist during the postpartum confinement, containing charcoal powder which is burned to produce warmth


ชุด

ชุด • (chút)

(archaic, fishing) a type of fishing basket, made of woven vines

(archaic) a type of cylindrical basket, made of woven rattan, traditionally used to contain pork


อ่างล้างหน้า

อ่างล้างหน้า

อ่างล้างหน้า • (àang-láang-nâa)

/ʔaːŋ˨˩.laːŋ˦˥.naː˥˩/


แทรกเตอร์

แทรกเตอร์ • (trɛ́k-dtə̂ə) (classifier คัน)

trɛ́k-dtə̂ə (romanization)
คัน (classifier)

/tʰrɛk̚˦˥.tɤː˥˩/


เขียวหวาน

เขียวหวาน • (kǐao-wǎan)

From เขียว (kǐao, “green”) + หวาน (wǎan, “sweet”).

com

ส้ม ส้ม#Thai

(ส้ม~) a cultivar of the mandarin orange whose fruits have green, flat skin with sweet, orange flesh inside.

แกง แกง#Thai


เม่น

From Proto-Tai *ʰmenꟲ (“porcupine”).
Cognate with Lao ເໝັ້ນ (men), Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩮ᩶ᩁ, Khün ᩉ᩠ᨾᩮ᩶ᩁ, Lü ᦖᦲᧃᧉ (ṁiin²), Shan မဵၼ်ႈ (māen), and Ahom 𑜉𑜢𑜐𑜫 (miñ), Zhuang myaenj in duzmyaenj (“porcupine”) (dialectal).

cog

Lü ᦖᦲᧃᧉ (ṁiin²)

เม่นทะเล


หมาต๋า

th-noun

หมาต๋า • (mǎa-dtǎa)

/maː˩˩˦.taː˩˩˦/

Probably from Southern Thailand Teochew 馬打 /马打 (ma tă) and Southern Thailand / Penang Hokkien 馬打／马打 (má-tâ, “police”), from Malay mata-mata. Additionally, หมา (mǎa, “dog”) has negative connotations when used in Thai.

1868, กรมศิลปากร, editor, จดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน พ.ศ. ๒๔๑๑ (ปลายรัชกาลที่ ๔ – ต้นรัชกาลที่ ๕), published 1965, จดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน:

พระบริบูรณ์ใช้ให้พวกจีนกับพวกหมาต๋ามาจับฝิ่นที่โรงก๊วนหน้าวัดสัมพันธวงศ์

prá-bɔɔ-rí-buun chái hâi pûuak jiin gàp pûuak mǎa-dtǎa maa jàp fìn tîi roong-gúuan nâa wát sǎm-pan-tá-wong

Phra Boribun ordered the Chinese and the polices to raid the building in front of Wat Samphanthawong for opium.

Hokkien Kelantan
Penang Hokkien
Southern Thailand


ฮูหยิน

ฮูหยิน • (huu-yǐn)

(in ancient China) furen: lady, madam, mistress, royal consort, etc.


พยานรัก

From พยาน (pá-yaan, “witness”) + รัก (rák, “love”); literally "love witness".


กะพรุน

th-noun

กะพรุน • (gà-prun)


แมงกะพรุน

แมงกะพรุน • (mɛɛng-gà-prun)

th:แมงกะพรุน


การสำคัญ

สำคัญ สำคัญ#Thai


ความสำคัญ

สำคัญ สำคัญ#Thai


หมากฝรั่ง

หมากฝรั่ง • (màak-fà-ràng)

Compound of หมาก (màak, “paan”) + ฝรั่ง (fà-ràng, “farang”), literally “farang's paan”


ทอร์นาโด

th-noun

ทอร์นาโด • (tɔɔ-naa-doo)

พายุ พายุ#Thai


เฮอริเคน

เฮอริเคน • (həə-rí-keen)

พายุ พายุ#Thai


ละครสัตว์

ละครสัตว์ • (lá-kɔɔn-sàt)

→ Lao: ລະຄອນສັດ (la khǭn sat)

ละคร (lá-kɔɔn) + สัตว์ (sàt).

com

ละคร (lá-kɔɔn) + สัตว์ (sàt)


วันที่

th-noun

วันที่ • (wan-tîi)


อินทผลัม

in-tá-pà-lam (romanization)
อินทผาลัม (alternative)

Semi-learned borrowing from Tamil ஈந்தம் பழம் (īntam paḻam, date).

slbor

Phoenix dactylifera
Phoenix dactylifera#Translingual

date (Phoenix dactylifera, tree or fruit).


กุญชร

From Pali kuñjara (“elephant”) or Sanskrit कुञ्जर (kuñjara, “elephant”).

เดิมเรามีราชสารเจริญทางไมตรี ลงพระทัยว่า จะขอเศวตกุญชรชาติช้างเอาไว้ประดับกรุงหงสา พระเจ้าพี่ก็มิอาจตรัสถวายให้ได้ บัดนี้ ต้องยกพยุหโยธาหาญ วิถีทุเรศกันดาร จำจะขอช้างเผือกพลายเพิ่มอีกสองช้างเป็นสี่ช้าง พระเจ้าพี่จะเห็นเป็นประการใด

2007, Chatrichalerm Yukol, Sunait Chutintaranond, ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค ๑ องค์ประกันหงสา [The Legend of King Naresuan, Part I: Hongsawadee's Hostage], Sahamongkol Film International:

Previously, I sent a royal missive extending my amity to you, intending to ask for white elephants as ornaments of my kingdom of Haṃsā. You, brother, however, turned down my request. Now that I have brought my army here through difficult distance, I should like to ask for two more bull white elephants, being four in total. How do you think, brother?

dəəm rao mii râat-chá-sǎan jà-rəən taang mai-dtrii long prá-tai wâa jà kɔ̌ɔ sà-wèet-gun-chɔɔn-châat-cháang ao wái bprà-dàp grung hǒng-sǎa prá-jâao-pîi gɔ̂ɔ mí àat dtràt tà-wǎai hâi dâai bàt-níi dtɔ̂ng yók pá-yú-hà-yoo-taa-hǎan wí-tǐi tú-rêet gan-daan jam jà kɔ̌ɔ cháang pʉ̀ʉak plaai pə̂əm ìik sɔ̌ɔng cháang bpen sìi cháang prá-jâao-pîi jà hěn bpen bprà-gaan dai