ฉัน

th-con

ฉัน • (chǎn)

Cognate with Lao ສັນ (san), Lü ᦶᦉᧃ (ṡaen) or ᦉᧃ (ṡan).


ถ้า

Compare Northern Thai ᨳ᩶ᩣ, Lao ຖ້າ (thā), Shan ထႃႈ (thāa), Tai Dam ꪖ꫁ꪱ, Southern Thai ท้า.

ถ้าหิวก็กิน


เมื่อ

เมื่อ • (mʉ̂ʉa)

From Proto-Tai *mɯəᴮ. Cognate with Isan เมื่อ, Lao ເມື່ອ (mư̄a), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Khün ᨾᩮᩬᩨ᩵, Lü ᦵᦙᦲᧈ (moe¹), Tai Dam ꪹꪣ꪿, Shan မိူဝ်ႈ (mōe), Tai Nüa ᥛᥫ (moe), Tày mư̱a, Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (müw) and Zhuang mwh.

cog

Lao ເມື່ອ (mư̄a)

Lü ᦵᦙᦲᧈ (moe¹)


หรือ

th-con

หรือ • (rʉ̌ʉ)

Compare Lao ຫຼື (lư̄), ຫລື (lư̄); Zhuang rox; Khmer ឬ (rɨɨ).


และ

Cognate with Lao ແລະ (læ), Northern Thai ᩓ, Khün ᩓ, Lü ᧞ (l̇ae), Shan လႄႈ (lāae), and Ahom 𑜎𑜦𑜧 (lē). Compare Burmese လည်း (lany:), Old Chinese 也 (OC *laːlʔ).


กับ

From Proto-Tai *kapᴰ (“with; and”). Cognate with Lao ກັບ (kap), Lü ᦂᧇ (k̇ab), Shan ၵပ်း (káp), Tày cắp. Compare to Cantonese 及 gap6 (MC *ɡˠiɪp̚).


แต่

แต่ • (dtɛ̀ɛ)


ถึงอย่างนั้น

ถึงอย่างนั้น

ถึงอย่างนั้น • (tʉ̌ng yàang nán)

/tʰɯŋ˩˩˦.jaːŋ˨˩.nan˦˥/


เพื่อว่า

เพื่อว่า • (pʉ̂ʉa-wâa)

/pʰɯa̯˥˩.waː˥˩/


เพราะว่า

เพราะว่า • (prɔ́-wâa)

/pʰrɔʔ˦˥.waː˥˩/

com

เพราะ (prɔ́) + ว่า (wâa)


ด้วยเหตุที่

th-con

ด้วยเหตุที่ • (dûai-hèet-tîi)


ไม่

Possibly a contraction of miʔ^(DS2) (compare มิ (mí, “not”)) + ได้ (dâai, “to get; able; can; may; etc.”).

ไม่หล่อไม่รวย


ตาม

From Proto-Southwestern Tai *taːmᴬ¹ (“to follow; to continue”). Cognate with Lao ຕາມ (tām), Lü ᦎᦱᧄ (ṫaam), Shan တၢမ်း (táam), Tai Nüa ᥖᥣᥛᥰ (täam).


หนึ่ง

From Proto-Tai *nɯːŋᴮ (“one”). Cognate with Northern Thai ᨶᩧ᩠᩵ᨦ, Lao ໜຶ່ງ (nưng) or ນຶ່ງ (nưng), Lü ᦓᦹᧂᧈ (nueng¹), Shan ၼိုင်ႈ (nūeng), Aiton လိုင် (lüṅ), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ), Zuojiang Zhuang nwngq.

cog

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


เกิด

th-con

เกิด • (gə̀ət)

From Old Khmer កេត (keta), កើត (kœta, “to bring into existence; to come into existence; etc”); thus cognate with Modern Khmer កើត (kaət); extended as Old Khmer កំនេត (kaṃneta), កុំនេត (kuṃneta), etc, from which Thai กำเนิด (gam-nə̀ət) is derived, and as Old Khmer បង្កេត៑ (paṅket), from which Thai บังเกิด is derived.
Cognate also with Lao ເກີດ (kœ̄t), Lü ᦵᦂᦲᧆ (k̇oed), Northern Thai ᨠᩮᩥ᩠ᨯ, Shan ၵိူတ်ႇ (kòet).

cog

Thai บังเกิด

used to introduce a likelihood, possibility, or supposition: if, should, in case that, if it happens to be that, etc


เหตุ

th-con

เหตุ • (hèet)

From Pali hetu (“case, matter; cause, motive, reason; root; etc”) or Sanskrit हेतु (hetu, idem); possibly via Old Khmer hetu, *hetu (“because; cause, reason; etc”). Cognate with Lao ເຫດ, Modern Khmer ហេតុ (haet), Northern Thai ᩉᩮ᩠ᨲᩩ (hēt).

bor

2022 September 26, admin26, “ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสรคดี ม. 112 แต่ให้รอลงอาญา เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด”, in ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน, กรุงเทพฯ: ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน:
ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสร...เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด
sǎan pí-pâak-sǎa jam-kúk · sìi · bpii àp-sɔ̌ɔn ... hèet chɛɛ póos bpà-win wí-jaan râat-chá-wong tai · mɛ́ɛ mâi dâai sài kam-ban-yaai dai
A court sentences Apson to four-year imprisonment...for sharing a Pawin's post [which] criticised the Thai royal family, even though [Apson] did not add any caption [to it].


ฐาน

th-con

ฐาน • (tǎan)

Borrowed from Pali ṭhāna (“base”). Cognate with Lao ຖານ (thān), Northern Thai ᨮᩣᨶ, ᨮᩣ᩠ᨶ.


ก็

From Proto-Tai *koːꟲ (“also”); Cognate with Northern Thai ᨣᩴ᩵; Lao ກໍ (kǭ), ກໍ່ (kǭ); Tai Dam ꪁꪷ꫁; Shan ၵေႃႈ (kāu), ၵေႃး (káu); Ahom 𑜀𑜦𑜡 (kō), 𑜀𑜦𑜨𑜡 (keoā), compared with Old Khmer ក (ka), *កោ (*ko), *ករ៑ (*kar, “a conjunction marking a consequential clause; to happen, to occur; to begin, to start; etc”); Modern Khmer ក៏ (kɑɑ) and Mon ကဵု.

used to indicate a consequence or result: so, thus, then, next, accordingly, etc.


เลย

เลย • (ləəi)

Cognate with Lao ເລີຍ (lœ̄i), Khmer ឡើយ (laəy), Shan လိူဝ် (lǒe), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜈𑜫 (lüw).


เพื่อ

เพื่อ • (pʉ̂ʉa)

Cognate with Lao ເພື່ອ (phư̄a), Lü ᦵᦗᦲᧈ (poe¹), Shan ပိူဝ်ႈ (pōe).

cog

Lü ᦵᦗᦲᧈ (poe¹)

2001, ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมศัพท์วรรณคดี สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, pages 123–124:
เพื่อเกรงพระเจ้าคลื่น คลาพล
pʉ̂ʉa greeng prá-jâao klʉ̂ʉn · klaa pon
Due to fearing that Our Lord would march and move men in


จึง

th-con

จึง • (jʉng)

Compare Zhuang cingq (“then, thus, therefore”).

2019 February 26, “ภาคประชาชนเรียกร้องให้ สนช. ยุติการพิจารณากฎหมายในช่วงเลือกตั้ง”, in iLaw, Bangkok: iLaw, retrieved 2019-02-28:
องค์กรและบุคคลผู้มีรายชื่อท้ายจดหมายเปิดผนึกฉบับนี้จึงขอเรียกร้องให้ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ได้ตระหนักว่า อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย
ong-gɔɔn lɛ́ bùk-kon pûu mii raai-chʉ̂ʉ táai jòt-mǎai-bpə̀ət-pà-nʉ̀k chà-bàp níi jʉng kɔ̌ɔ rîiak-rɔ́ɔng hâi bprà-taan sà-paa-ní-dtì-ban-yàt hɛ̀ng châat · sà-maa-chík sà-paa-ní-dtì-ban-yàt hɛ̀ng châat · dâai dtrà-nàk wâa · am-nâat à-tí-bpà-dtai bpen kɔ̌ɔng bpuuang chon chaao tai
The organs and persons that are listed at the end of the present open letter would, therefore, like to demand the President of the National Legislative Assembly [and] the Members of the National Legislative Assembly to bear in mind that the sovereign power belongs to all the Thai people.

2018, ดวงกมล ธงชมเชย, “โครงสร้างเนื้อหาในประกาศการพระราชพิธีสมัยอยุธยาและสมัยรัตนโกสินทร์”, in ดำรงวิชาการ, volume 17, number 2 (pdf), Bangkok: คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, retrieved 2019-02-28, page 118:
จึงสันนิษฐานได้ว่า โองการแช่งน้ำพราหมณ์ในราชสำนักเป็นผู้แต่ง
jʉng sǎn-nít-tǎan dâai wâa · oong-gaan chɛ̂ng-náam praam nai râat-chá-sǎm-nák bpen pûu-dtɛ̀ng
It could thus be presumed that the person who composed the Water Cursing Declaration was a Brahmin priest in the royal court.

2019 February 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ ๔๙) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 23 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-02-28, page 1:
จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภานิติบัญญัติแห่งชาติทำหน้าที่รัฐสภาดังต่อไปนี้
jʉng song-prá-gà-rú-naa bpròot-glâao-bpròot-grà-mɔ̀m hâi dtraa prá-râat-chá-ban-yàt kʉ̂n wái dooi kam-nɛ́-nam lɛ́ yin-yɔɔm kɔ̌ɔng sà-paa-ní-dtì-ban-yàt hɛ̀ng châat tam nâa-tîi rát-tà-sà-paa dang-dtɔ̀ɔ-bpai-níi
Be it, therefore, enacted by the King's most Excellent Majesty, by and with the advice and consent of the National Legislative Assembly, in its capacity as the National Assembly, as follows:

so, thus, therefore, accordingly, consequentially, because of that, for that reason, hence; then.


เพราะ

เพราะ • (prɔ́)


ว่า

From Middle Chinese 話 (MC hwaejH, “to say; to speak”). Cognate with Lao ວ່າ (wā), Northern Thai ᩅ᩵ᩤ, Khün ᩅ᩵ᩤ, Lü ᦞᦱᧈ (vaa¹), Shan ဝႃႈ (wāa), Tai Dam ꪫ꪿ꪱ, Ahom 𑜈𑜠 (ba), Zhuang vah.

1681, พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ, Bangkok: โรงพิมพ์ไทย, published 1907, page 3:
ศักราช ๗๘๑ กุญศก มีข่าวมาว่า พระมหาธรรมราชาธิราชเจ้านฤพานแลเมืองเหนือทั้งปวงเปนจลาจล
sàk-gà-ràat · jèt-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp èt · gun sòk · mii kàao maa wâa · prá má-hǎa tam-má-raa-chaa-tí-râat jâao ná-rʉ́-paan lɛɛ mʉʉang nʉ̌ʉa táng-bpuuang bpen jà-laa-jon
[In] the year 781, the Year of the Pig, there came the tidings that Phra Maha Thammarachathirat the Lord had passed into eternity and all the northern towns fell into turbulency.

1926, สิน เฉลิมเผ่า, ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๓๔, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 10:
ข้าพเจ้าได้พูดกับเจ้าพระยาวิชเยนทรว่า ชายคนนี้แลสมควรที่จะเปนราชทูตออกไปเมืองฝรั่งเศส
kâa-pá-jâao dâai pûut gàp jâao-prá-yaa wít-chá-yeen wâa · chaai kon níi lɛɛ sǒm-kuuan tîi jà bpen râat-chá-tûut ɔ̀ɔk bpai mʉʉang fà-ràng-sèet
I had spoken with Chaophraya Witchayen that this man, indeed, befitted being a royal diplomat [for] going out to France.

1935 June 10, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2020-10-04:
ถ้ามีเหตุควรเชื่อว่า ผู้ต้องหาหรือจำเลยเป็นผู้วิกลจริตและไม่สามารถต่อสู้คดีได้ ให้พนักงานสอบสวนหรือศาล แล้วแต่กรณี สั่งให้พนักงานแพทย์ตรวจผู้นั้น...
tâa mii hèet kuuan chʉ̂ʉa wâa · pûu-dtɔ̂ng-hǎa rʉ̌ʉ jam-ləəi bpen pûu wí-gon-jà-rìt lɛ́ mâi sǎa-mâat dtɔ̀ɔ-sûu ká-dii dâai · hâi pá-nák-ngaan-sɔ̀ɔp-sǔuan rʉ̌ʉ sǎan · lɛ́ɛo-dtɛ̀ɛ-gɔɔ-rá-nii · sàng hâi pá-nák-ngaan pɛ̂ɛt dtrùuat pûu nán ...
If there is a reasonable cause to believe that the alleged offender or accused person is a person of unsound mind and is unable to defend [his] case, the inquiry officer or court, as the case may be, shall order a medical officer to examine such person...

1894 February 5, “พระราชบัญญัติตั้งศาลรับสั่งเปนการพิเศษครั้งหนึ่งสำหรับชำระคนในบังคับสยามที่ต้องหาว่า กระทำความร้ายผิดกฎหมายที่ทุ่งเชียงคำ แลที่แก่งเจ๊ก เมืองคำมวญ”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 40, number 46, Bangkok, page 500:
คนในบังคับสยามผู้ต้องหาว่า กระทำความร้ายผิดกฎหมายต่อคนในบังคับฝรั่งเศส
kon nai bang-káp sà-yǎam pûu dtɔ̂ng hǎa wâa · grà-tam kwaam-ráai pìt gòt-mǎai dtɔ̀ɔ kon nai bang-káp fà-ràng-sèet
persons under Siamese protection who were accused of having committed offences [or] breaches of law against people under French protection


เป็น

From Proto-Tai *m̩.pelᴬ (“to be; to become”). Cognate with Isan เป็น, Lao ເປັນ (pen), Northern Thai ᨸᩮ᩠ᨶ, Lü ᦔᦲᧃ (ṗiin), Tai Dam ꪹꪜꪸꪙ, Tai Dón ꪜꪲꪙ, Shan ပဵၼ် (pǎen), Tai Nüa ᥙᥥᥢ (pen), Ahom 𑜈𑜢𑜃𑜫 (bin), Zhuang baenz, Saek พั๊น, Zuojiang Zhuang binz.


จะ

Compare Lao ຈະ (cha), ຈັກ (chak), Lü ᦈᧅ (ṫsak).

used to introduce alternatives: whether; either; etc.


จน

Cognate with Northern Thai ᨧᩫ᩠ᨶ, Lao ຈົນ (chon).


พอ

Cognate with Isan พอ, Lao ພໍ (phǭ), Northern Thai ᨻᩬᩴ (pɔɔ⁴), Khün ᨻᩳ (pɔɔ⁴), Lü ᦗᦸ (poa), Tai Dam ꪝꪷ (ꞌpó), Shan ပေႃး (páu), Tai Nüa ᥙᥨᥝᥰ (pöw), Ahom 𑜆𑜦𑜡 (pō).

cog

Khün ᨻᩳ (pɔɔ⁴)


เหมือน

th-con

เหมือน • (mʉ̌ʉan)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩮᩬᩥᩁ, Isan เหมือน or เหมียน, Lao ເໝືອນ (mư̄an), Lü ᦵᦖᦲᧃ (ṁoen), Shan မိူၼ် (mǒen), Tai Nüa ᥛᥫᥢᥴ (móen), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜃𑜫 (mün).

cog

Lü ᦵᦖᦲᧃ (ṁoen)


ฉันใด

From ฉัน (chǎn, “like”) + ใด (dai, “what; which”).

com

Proverbs 25:3, NIV:
ฟ้าสวรรค์สูงฉันใด...พระทัยของกษัตริย์ก็เหลือจะหยั่งรู้ฉันนั้น
fáa-sà-wǎn sǔung chǎn-dai...prá-tai kɔ̌ɔng gà-sàt gɔ̂ɔ lʉ̌ʉa jà yàng-rúu chǎn-nán
As the heavens are high..., so the hearts of kings are unsearchable.

Job 14:11–12, KJV:
น้ำขาดจากทะเลไป และแม่น้ำก็เหือดและแห้งไปฉันใด ฉันนั้นแหละมนุษย์ก็นอนลงและไม่ลุกขึ้นอีก จนท้องฟ้าไม่มีอีก เขาก็ไม่ตื่นขึ้น และปลุกเขาก็ไม่ได้
náam kàat jàak tá-lee bpai lɛ́ mɛ̂ɛ-náam gɔ̂ɔ hʉ̀ʉat lɛ́ hɛ̂ɛng bpai chǎn-dai chǎn-nán lɛ̀ má-nút gɔ̂ɔ nɔɔn long lɛ́ mâi lúk kʉ̂n ìik jon tɔ́ɔng-fáa mâi mii ìik kǎo gɔ̂ɔ mâi dtʉ̀ʉn kʉ̂n lɛ́ bplùk kǎo gɔ̂ɔ mâi dâai
As the waters fail from the sea, and the flood decayeth and drieth up: So man lieth down, and riseth not: till the heavens be no more, they shall not awake, nor be raised out of their sleep.

ฉันนั้น ฉันนั้น#Thai

(elegant) used together with ฉันนั้น (chǎn-nán) to indicate similar consequences, connections, or comparison of or between two or more items.


เช่น

th-con

เช่น • (chên)


ถึง

ถึง • (tʉ̌ng)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰɤŋᴬ¹ (“to arrive; to reach”) (Pittayaporn, 2008), from Proto-Tai *C̬.tɤŋᴬ (“to arrive”). Cognate with Northern Thai ᨳᩮᩥ᩠ᨦ, Lao ເຖິງ (thœng), Shan ထိုင် (thǔeng), Ahom 𑜌𑜢𑜤𑜂𑜫 (thüṅ), Zhuang daengz. Within Kra-Dai, compare Sui dangl and Lingao [ɗɔŋ¹]. Compare also Proto-Malayo-Polynesian *dateŋ (whence Malay datang, Tagalog dating).


ด้วย

th-con

ด้วย • (dûai)

Cognate with Lao ດ້ວຍ (duāi), Northern Thai ᨴ᩠ᩅ᩠ᨿ, Lü ᦑᦽ (toy).
Li (1977) says, "Proto-Tai *uəi(?). Sometimes Siamese uai corresponds to Lungchow uui, but to Po-ai ii. The Proto-Tai reconstruction is uncertain."


หาก

หาก • (hàak)


เดี๋ยว

เดี๋ยว • (dǐao)

Uncertain. Possibly from corruption of เดียว (diao, “one; single”). Compare Lao ດຽວ (diāu).


ก่อน

ก่อน • (gɔ̀ɔn)

From Proto-Tai *koːnᴮ (“before”). Cognate with Lao ກ່ອນ (kǭn), Lü ᦂᦸᧃᧈ (k̇oan¹), Shan ၵွၼ်ႇ (kàun), Tai Nüa ᥐᥩᥢᥱ (kǒan), Tai Dam ꪀ꪿ꪮꪙ, Ahom 𑜀𑜨𑜃𑜫 (kon), Zhuang gonq.

cog

Lü ᦂᦸᧃᧈ (k̇oan¹)


แต่ว่า

th-con

แต่ว่า • (dtɛ̀ɛ-wâa)

/tɛː˨˩.waː˥˩/


กล

From Old Khmer កល (kala, “art, cunning, ingenuity; trick, trickery, pretense; tactic, strategy; etc”). Cognate with Modern Khmer កល (kɑl).

bor

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
แสร้งเสกสราวุธประดิษฐ์ กลคิดจะรอนราน รุมพลพหลพยุหะปาน พระสมุทรทะนองมา
sɛ̂ɛng sèek sà-raa-wú-tá bprà-dít · gà-lá kít jà rɔɔn-raan · rum pon pá-hǒn pá-yú-hà bpaan · prá-sà-mùt tá-nɔɔng maa
The demon lord designedly employed his magical power to create splendid weapons as if to start war. He sent in a great many soldiers, like wild waves crushed in by the sea.


เผื่อ

th-con

เผื่อ • (pʉ̀ʉa)


แบบ

แบบ • (bɛ̀ɛp)

From Middle Chinese 法 (MC pjop). Cognate with Vietnamese phép, Lao ແບບ (bǣp), Northern Thai ᨷᩯ᩠ᨷ, Khmer បែប (baep).

like; as; such as; in the way of; in the manner of.


ดุจ

From Old Khmer tūc°, tūca, tūcca, ṭūca (“like; similar”). Cognate with Modern Khmer ដូច (douc).

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
เสร็จอาชญาทัณฑ์ กิจพลันประกาศทำ ปัพพาชนียกรรม ดุจราชโองการ
sèt àat-chá-yaa tan · gì-jà plan bprà-gàat tam · bpàp-pâat-chá-nii-gam · dù-jà râat-chá oong-gaan
Once the infliction of penalties was done, his banishment was immediately announced as commanded by the royal edict.


ประดุจ

ประดุจ • (bprà-dùt)

Probably an extended form of Old Khmer tūc°, tūca, tūcca, ṭūca (“like; similar”), from which Thai ดุจ (dùt) was derived.


เยี่ยง

เยี่ยง • (yîiang)

Psalm 106:39, ISV:
ท่านจึงเป็นคนไม่สะอาดด้วยการกระทำของท่าน และประพฤติเยี่ยงโสเภณีในการกระทำของท่าน
tân jʉng bpen kon mâi sà-àat dûuai gaan-grà-tam kɔ̌ɔng tân lɛ́ bprà-prʉ́t yîiang sǒo-pee-nii nai gaan-grà-tam kɔ̌ɔng tân
Therefore, they became unclean because of what they did; they have acted like whores by their evil deeds.

Joel 2:9, ISV:
..มันเข้าไปทางหน้าต่างเยี่ยงโจร
...man kâo bpai taang nâa-dtàang yîiang joon
...they enter through windows like a thief.

ไฉนจึงประพฤติเยี่ยงนี้

For what reason did you behave like this?

จะต้องทำเยี่ยงไร
jà dtɔ̂ɔng tam yîiang rai
What should I do?
(literally) I will need to do like what?

เจ้าคิดเยี่ยงไร
jâo kít yîiang rai
How do you think?
(literally) You think like what?

ทำตัวเยี่ยงสัตว์

(now considered elegant and somewhat archaic) like; as; as if.


คุ้ม

คุ้ม • (kúm)

Phrae Province
th:คุ้มวงศ์บุรี
th:คุ้มเจ้าหลวง นครแพร่


ผิ

1920, พระยาศรีสุนทรโวหาร (ผัน สาลักษณ), อิลราชคำฉันท์:
ผาณิตผิชิดมด ฤจะอดบอาจจะมี แม่เหล็กฤเหล็กดี อยะยั่วก็พัวก็พัน
pǎa-nít pì chít mót · rʉ́ jà òt bɔɔ àat jà mii · mɛ̂ɛ-lèk rʉ́ lèk dii · à-yá yûua gɔ̂ɔ puua gɔ̂ɔ pan
If an ant is near sugar, how can it suppress itself? Seduced by rust, can magnet and fine steel prevent themselves from mingling with it?


แม้

แม้ • (mɛ́ɛ)

2022 September 26, admin26, “ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสรคดี ม. 112 แต่ให้รอลงอาญา เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด”, in ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน, กรุงเทพฯ: ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน:
ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสร...เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด
sǎan pí-pâak-sǎa jam-kúk · sìi · bpii àp-sɔ̌ɔn ... hèet chɛɛ póos bpà-win wí-jaan râat-chá-wong tai · mɛ́ɛ mâi dâai sài kam-ban-yaai dai
A court sentences Apson to four-year imprisonment...for sharing a Pawin's post [which] criticised the Thai royal family, even though [Apson] did not add any caption [to it].

2021 August 9, ชัญญา อินทร์ไชยา, “เสรีภาพสื่อ: การนำเสนอข้อเท็จจริงกับเพดานความมั่นคงของรัฐ”, in เวย์ แมกกาซีน, เวย์ แมกกาซีน:
แม้สื่อจำนวนหนึ่งเป็นกระบอกเสียงให้รัฐ...
mɛ́ɛ sʉ̀ʉ jam-nuuan nʉ̀ng bpen grà-bɔ̀ɔk-sǐiang hâi rát ...
Although a number of media [outlets] acts as a mouthpiece for the State...

ว่า ว่า#Thai

(~ว่า) although; in spite of (the fact that).


รึ

...รึเปล่า

หรือ หรือ#Thai


ทว่า

ทว่า • (tá-wâa)

Corruption of ถ้าว่า (tâa-wâa, “if to say”).


ปาน

as far as; as much as; comparable to; on a par with; to the degree of; to the extent of.


หลังจาก

หลังจาก • (lǎng-jàak)

/laŋ˩˩˦.t͡ɕaːk̚˨˩/


ดังกล่าว

From ดัง (dang, “as”) + กล่าว (glàao, “to say”).

com

as (previously) said; as (previousy) mentioned.


เปน

เป็น เป็น#Thai


กราบ

th-con

กราบ • (gràap)

ตราบ ตราบ#Thai


จวบ

/t͡ɕua̯p̚˨˩/

From Old Khmer ឆ្វប (chvapa), ចួប្ប (cwppa, “to meet”). Cognate with Modern Khmer ជួប (cuəp), ចួប (cuəp). Extended as Thai ประจวบ.


ย้อน

ย้อน • (yɔ́ɔn)

Cognate with Northern Thai ᨿᩬ᩶ᩁ and Lao ຍ້ອນ (nyǭn).


กะ

กับ กับ#Thai


เนื่อง

เนื่อง • (nʉ̂ʉang)


เฉก

/t͡ɕʰeːk̚˨˩/


แม้ว่า

แม้ว่า • (mɛ́ɛ-wâa)

/mɛː˦˥.waː˥˩/

com

แม้ (mɛ́ɛ) + ว่า (wâa)


เหมือนว่า

th-con

เหมือนว่า • (mʉ̌ʉan-wâa)

/mɯa̯n˩˩˦.waː˥˩/

com

เหมือน (mʉ̌ʉan) + ว่า (wâa)


เว้นแต่

th-con

เว้นแต่ • (wén-dtɛ̀ɛ)

com

เว้น (wén) + แต่ (dtɛ̀ɛ)


เพราะฉะนั้น

th-con

เพราะฉะนั้น • (prɔ́-chà-nán)

/pʰrɔʔ˦˥.t͡ɕʰa˨˩.nan˦˥/

com

เพราะ (prɔ́) + ฉะนั้น (chà-nán)


ทั้ง ๆ

/tʰaŋ˦˥.tʰaŋ˦˥/


ครั้น

th-con

ครั้น • (krán)


เกลือก

เกลือก • (glʉ̀ʉak)

(archaic) for fear of; for fear that; lest.


ได้แก่

ได้แก่ • (dâai-gɛ̀ɛ)

/daːj˥˩.kɛː˨˩/

From ได้ (dâai, “to get”) + แก่ (gɛ̀ɛ, “to”).


ตราบ

ที่ ที่#Thai

(formal, elegant) (ที่~) until, up to, to the point of, through; when, whenever; in so far as, as long as.


ไม่ว่า

ไม่ว่า • (mâi-wâa)

From ไม่ (mâi, “not”) + ว่า (wâa, “to speak; to say”).

com

1976, สมยศ เชื้อไทย, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ฉบับใช้เรียน, 12th edition, Bangkok: วิญญูชน, published 2015, →ISBN, page 530:
...ในกรณีการเพิกถอนคำสั่งตั้งผู้ปกครองที่ต้องห้ามตามมาตรา ๑๕๘๗ (๑) หรือ (๒) การกระทำของผู้ปกครองไม่ผูกพันผู้เยาว์ ไม่ว่าบุคคลภายนอกจะได้กระทำการโดยสุจริตหรือไม่
... nai gà-rá-nii gaan-pə̂ək-tɔ̌ɔn kam-sàng dtâng pûu-bpòk-krɔɔng tîi dtɔ̂ng hâam dtaam mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hâa-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp jèt · (nʉ̀ng) · rʉ̌ʉ · (sɔ̌ɔng) · gaan-grà-tam kɔ̌ɔng pûu-bpòk-krɔɔng mâi pùuk-pan pûu-yao · mâi-wâa bùk-kon-paai-nɔ̂ɔk jà dâai grà-tam-gaan dooi sùt-jà-rìt rʉ̌ʉ mâi
...In the case of revoking a guardian appointment order which is prohibited according to Section 1587 (1) or (2), the conduct of the guardian does not bind the minor, whether or not the third party has acted in good faith.

2019 April 30, ยิ่งยศ ปัญญา, 3:47 from the start, in ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนูด้วยเถอะ (กรงกรรม), spoken by เรณู (ราณี แคมเปน), กรุงเทพฯ: ช่อง ๓:
หนูไม่มีดอกไม้ ธูป เทียน แต่หนูรอคอยแต่วันนี้ วันที่จะได้กราบแทบเท้าขอขมาม้า กรรมใดที่หนูเคยกระทำล่วงเกินต่อม้า ไม่ว่าจะเป็นกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม หนูขอให้ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนู
nǔu mâi mii dɔ̀ɔk-máai · tûup · tiian · dtɛ̀ɛ nǔu rɔɔ-kɔɔi dtɛ̀ɛ wan níi · wan tîi jà dâai gràap tɛ̂ɛp táao kɔ̌ɔ-kà-maa máa · gam dai tîi nǔu kəəi grà-tam lûuang-gəən dtɔ̀ɔ máa · mâi-wâa jà bpen gaai-yá-gam · wá-jii-gam · má-noo-gam · nǔu kɔ̌ɔ hâi máa dâai-bpròot yók à-hǒo-sì-gam hâi nǔu
I don't have [any] flowers, incense sticks, [and] candles [for now], but I have been waiting for this very day, the day that [I] would be able to prostrate [myself] by your feet [and] beg your forgiveness. [For] whatever action which I have done [and which has] caused an offence to you, whether it be a physical action, verbal action, [or] mental action, I beg you to kindly grant forgiveness to me.

regardless (of); irrespective (of); whether (or not); no matter.


มาตร

th-con

มาตร • (mâat)

From Sanskrit मात्र (mātra, “simply, merely, only; entirely, totally; etc”).

bor

ว่า ว่า#Thai

(elegant) (ว่า~) even; even though; even if.


ทั้งที่

th-con

ทั้งที่ • (táng-tîi)

/tʰaŋ˦˥.tʰiː˥˩/

From ทั้ง (táng, “with”) + ที่ (tîi, “that”). Cognate with Lao ທັງທີ່ (thang thī).

2020 June 16, “CPTPP: เอ็นจีโอไม่พอใจนายกฯ ส่งสัญญาณเข้าร่วมเจรจา ทั้งที่สภาฯ เพิ่งเริ่มศึกษาข้อมูล”, in บีบีซี ไทย, Bangkok: บีบีซี, retrieved 2020-06-16:
นายกฯส่งสัญญาณเข้าร่วมเจรจา ทั้งที่สภาฯ เพิ่งเริ่มศึกษาข้อมูล
naa-yók sòng sǎn-yaan kâo-rûuam jee-rá-jaa · táng-tîi sà-paa · pə̂ng rə̂əm sʉ̀k-sǎa kɔ̂ɔ-muun
The prime minister gives a signal [that he is ready] to join the negotiation, notwithstanding the House [of Representatives] has just started studying the information.

whilst: during the time that, at the same time as; even though, although.


เนื่องจาก

เนื่องจาก • (nʉ̂ʉang-jàak)

/nɯa̯ŋ˥˩.t͡ɕaːk̚˨˩/

com

เนื่อง (nʉ̂ʉang) + จาก (jàak)


หรือยัง

th-con

หรือยัง • (rʉ̌ʉ-yang)

/rɯː˩˩˦.jaŋ˧/

หรือ (rʉ̌ʉ) + ยัง (yang)

com

หรือ (rʉ̌ʉ) + ยัง (yang)

คุณมีลูกแล้วหรือยัง


ทั้งนี้

/tʰaŋ˦˥.niː˦˥/


ในขณะที่

th-con

ในขณะที่ • (nai-kà-nà-tîi)

ใน (nai, “during”) + ขณะ (kà-nà, “moment”) + ที่ (tîi, “at the”).


พลาง

อ่านหนังสือพิมพ์พลางฟังเพลงไปด้วย

Listening to the music while reading the newspaper.

àan nǎng-sʉ̌ʉ-pim plaang fang pleeng bpai dûai


และ/หรือ

th-con

และ/หรือ • (lɛ́-rʉ̌ʉ)

/lɛʔ˦˥.rɯː˩˩˦/

และ (lɛ́) + หรือ (rʉ̌ʉ), imitated to and/or.

com

และ (lɛ́) + หรือ (rʉ̌ʉ)