สกปรก

สกปรก • (sòk-gà-bpròk) (abstract noun ความสกปรก)

sòk-gà-bpròk (romanization)
ความสกปรก (abstract-noun)


ป้อม

bpɔ̂m (romanization)
ความป้อม (abstract-noun)


แรก

th-adj

แรก • (rɛ̂ɛk)

ใครจะลองเป็นคนแรก

กระนั้นก็นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของโลกที่สิ่งมีชีวิตได้คิดค้นเทคโนโลยีเพื่อปกป้องตนเองจากการสูญพันธุ์

grà-nán gɔ̂ɔ náp bpen kráng rɛ̂ɛk nai bprà-wàt-tì-sàat kɔ̌ɔng lôok tîi sìng-mii-chii-wít dâai kít-kón ték-noo-loo-yîi pʉ̂ʉa bpɔ̂ng-gan don-eeng jàak gaan-sǔun-pan

And yet, for the first time in the history of the planet, a species has the technology to prevent its own extinction.

first; being before all others with respect to time, order, rank, importance, etc.

ในขั้นแรกเราต้องรวบรวมพยานหลักฐานที่มีอยู่ทั้งหมด

nai chûuang rɛ̂ɛk rao dtɔ̂ɔng rûuap-ruuam pá-yaan-làk-táan tîi mii yùu táng-mòt

At the initial stage, we must collect all available evidence.

of, relating to, or occurring at the beginning.


พระราชทาน

From พระราช (prá-râat-chá-, “honorific for royal persons as well as persons or things relating to them”, literally “holy [and] royal”) + ทาน (taan, “donation; gift; etc”). Compare Modern Khmer ព្រះរាជទាន (prĕəhriəctiən), Lao ພຣະຣາຊທານ (phra rāt thān). And compare Old Khmer rājadāna (“royal gift; gift from or munificence on the part of a king”).

cog

สมาคมพระคริสตธรรมไทย (n.d.) “ดาเนียล 5:17 (KJV)”, in พระคัมภีร์ภาษาไทยฉบับ KJV (in Thai), YouVersion, retrieved 2018-12-10
ขอทรงเก็บของพระราชทานไว้กับพระองค์
kɔ̌ɔ song gèp kɔ̌ɔng prá-râat-chá-taan wái gàp prá-ong
Let thy gifts be to thyself
(literally) Please keep the royally given things with thyself


อุปโภค

th-adj

อุปโภค • (ù-bpà-pôok)

/ʔu˨˩.pa˨˩.pʰoːk̚˥˩/

/ʔup̚˨˩.pa˨˩.pʰoːk̚˥˩/

From Sanskrit उपभोग (upabhoga, “consumption; enjoyment; pleasure; etc”) or Pali upabhoga (idem). Compare Old Khmer upabhoga, °upabhoga (“enjoyment; possession; use”); Modern Khmer ឧបភោគ (ʼŏbâphoŭk).


ห้าบาทสิบบาท

th-adj

ห้าบาทสิบบาท • (hâa-bàat-sìp-bàat)

hâa-bàat-sìp-bàat (romanization)
5 บาท 10 บาท (alternative)

From ห้า (hâa, “five”) + บาท (bàat, “baht (Thai currency)”) + สิบ (sìp, “ten”) + บาท (bàat, “idem”); literally "five baht, ten baht".

com

(slang, humorous) petty; insignificant; trifling.


หมอย

th-adj

หมอย • (mɔ̌ɔi)

mɔ̌ɔi (romanization)
หม็อย (alternative)

From Proto-Tai *ʰmwuːjᴬ (“pubic hair”). Cognate with Lao ໝອຍ (mǭi), Shan မွႆ (mǎui), Aiton မွႝ (moy), Phake မွႝ (moy), Ahom 𑜉𑜨𑜩 (moy), Zhuang mi, moi. Compare Proto-Austronesian *kumiS (whence Thao kumish (“beard, pubic hair”)).

หัวหมอย

curlyhead (person with curly hair)
 (literally) pube head


ตำแย

(figurative) that stings or injures like Hawaiian wood nettle.


ฉิง

Blend of ชาย (chaai, “male”) + หญิง (yǐng, “female”).


วิจิตร

th-adj

วิจิตร • (wí-jìt) (abstract noun ความวิจิตร)

wí-jìt (romanization)
ความวิจิตร (abstract-noun)

From Sanskrit विचित्र (vicitra, “diversified; variegated; spotted; beautiful; lovely”) or Pali vicitta (“various; variegated; coloured; ornamented”). Cognate with Lao ວິຈິດ (wi chit), Khmer វិចិត្រ (vicət), ពិចិត្រ (picetrɑɑ).


โคมเขียว

th-adj

โคมเขียว • (koom-kǐao)

Compound of โคม (koom, “lantern”) + เขียว (kǐao, “green”), literally “green lantern”; originated from the practice of the brothels in Siam which were required by a law, enacted by King Chulalongkorn in 1908, to display lanterns outside their buildings as a sign.

com+

2009 February 17, MGR Online, “ย้อนตำนานซ่องไทย ธุรกิจสีเทาในเงามืด”, in mgronline.com:

สำนักโคมเขียวที่มีชื่อเสียงในยุคนั้นคือสำนักยี่สุ่นเหลือง เป็นซ่องมีระดับ เป็นตึกใหญ่...อยู่ลึกเข้าไปจากถนนเจริญกรุงตรงข้ามกับตรอกเต๊า

sǎm-nák koom-kǐao tîi mii-chʉ̂ʉ-sǐiang nai yúk nán kʉʉ sǎm-nák yîi-sùn lʉ̌ʉang · bpen sɔ̂ng mii-rá-dàp · bpen dtʉ̀k yài ... yùu lʉ́k kâo bpai jàak tà-nǒn jà-rəən-grung dtrong-kâam gàp dtrɔ̀ɔk dtáo

A green-lantern house that was well-known at that time was the House of Yellow Taif Roses. It was a classy brothel, being a large building...located deep into [an alley] from Charoen Krung Road, opposite Trok Tao.

2013 November 15, นฤนารท พระปัญญา, “ย้อนอดีตย่านโคมเขียวญี่ปุ่น”, in marumura.com:

ย่านโคมเขียวญี่ปุ่นจึงถูกตั้งขึ้นเพื่อให้บริการทหารต่างชาติโดยเฉพาะ

yâan koom-kǐao yîi-bpùn jʉng tùuk dtâng kʉ̂n pʉ̂ʉa hâi bɔɔ-rí-gaan tá-hǎan dtàang-châat dooi-chà-pɔ́

Thus, green-lantern districts [in] Japan were set up specifically for providing service to foreign soldiers.

2022 August 6, ป้อมยาม, จุดประกาย, “เรื่องไม่ลับ ตรอกเต๊า เยาวราช หญิงงามเมือง กับการสร้างวัด”, in bangkokbiznews.com:

ตรอกเต๊า เยาวราช ซอย 8 เคยเป็นแหล่งโคมเขียว

dtrɔ̀ɔk dtáo · yao-wá-râat · sɔɔi · bpɛ̀ɛt · kəəi bpen lɛ̀ng koom-kǐao

Trok Tao, [or] Yaowarat Soi 8, used to be a green-lantern zone.

2022 October 13, เทพชู ทับทอง, “ดูหลักฐานนครโสเภณีในไทย ความเสี่ยงของหนุ่มซื้อบริการยุคสุโขทัย ถึงหญิงโคมเขียว”, in silpa-mag.com:

ในรัชกาลที่ 5 และรัชกาลที่ 6 หญิงโสเภณี...เรียกว่าหญิงโคมเขียว...ซ่องเรียกว่า...โรงหญิงโคมเขียว

nai rát-chá-gaan tîi · hâa · lɛ́ rát-chá-gaan tîi · hòk · yǐng sǒo-pee-nii ... rîiak wâa yǐng koom-kǐao ... sɔ̂ng rîiak wâa ... roong yǐng koom-kǐao

In the fifth reign and the sixth reign, female prostitutes...were called green-lantern women... [and] brothels were called...houses of green-lantern women.

(slang and historical) of or pertaining to prostitution.


จัญไร

th-adj

จัญไร • (jan-rai) (abstract noun ความจัญไร)

jan-rai (romanization)
ความจัญไร (abstract-noun)

From Old Khmer ចង្រៃ (caṅrai, “evil omen; bad luck; misfortune; etc”) or Pre-Angkorian Old Khmer ចំរៃ (caṃrai, idem). Cognate with Modern Khmer ចង្រៃ (cɑɑcɑngrɨy).

bor

(derogatory, offensive) bad, wicked, evil; inauspicious, unfortunate, unfavourable, ill-boding, marked by or inviting misfortune, bringing about bad luck; low, base, mean; unpleasant, objectionable, disagreeable.


จังไร

th-adj

จังไร • (jang-rai) (abstract noun ความจังไร)

jang-rai (romanization)
ความจังไร (abstract-noun)

จัญไร จัญไร#Thai


โดยพลการ

From โดย (dooi, “by”) + พลการ (pá-lá-gaan).

(obsolete) done on one's own initiative.


หวาด

wàat (romanization)
ความหวาด (abstract-noun)


กุ

Buddhist Era
Common Era
th:ก.ศ.ร. กุหลาบ

After Kulap Tritsananon (กุหลาบ ตฤษณานนท์) [2377 BE (1834/35 CE) — 2464 BE (1921/22 CE)], a Siamese man notorious for allegedly seeking benefits by stealing manuscripts from royal libraries and publishing distorted versions of them to avoid being caught.

(slang) false; fictitious; forged; fabricated; counterfeit.


แข็งแรง

แข็งแรง • (kɛ̌ng-rɛɛng) (abstract noun ความแข็งแรง)

kɛ̌ng-rɛɛng (romanization)
ความแข็งแรง (abstract-noun)

desc

→ Nyah Kur: แค็งแรง

→ Nyah Kur: แค็งแรง

/kʰɛŋ˩˩˦.rɛːŋ˧/

From แข็ง (kɛ̌ng, “hard”) + แรง (rɛɛng, “strong”). Compare Lao ແຂງແຮງ (khǣng hǣng).


อันตราย

th-adj

อันตราย • (an-dtà-raai) (abstract noun ความอันตราย)

an-dtà-raai (romanization)
ความอันตราย (abstract-noun)

From Pali antarāya or Sanskrit अन्तराय (antarāya). Cognate with Burmese အန္တရာယ် (anta.ray).


บวก

From Old Khmer បូក (pūka, “to heap up; to accumulate; to total”). Cognate with Modern Khmer បូក (bouk), Lao ບວກ (būak).

bor

positive:
(of a quantity) greater than zero.

indicating the presence of a substance or condition.

positive:
constructive; creative; optimistic.

positive:
showing progress; showing improvement.

(medicine) used of blood, affected tissue, etc.

positive:
used of blood, affected tissue, etc.


เรือง

th-adj

เรือง • (rʉʉang) (abstract noun ความเรือง)

rʉʉang (romanization)
ความเรือง (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຮືອງ (hư̄ang), Lü ᦵᦣᦲᧂ (hoeng), Shan ႁိူင်း (hóeng).


รุ่งเรือง

รุ่งเรือง • (rûng-rʉʉang) (abstract noun ความรุ่งเรือง)

rûng-rʉʉang (romanization)
ความรุ่งเรือง (abstract-noun)

/ruŋ˥˩.rɯa̯ŋ˧/

From รุ่ง (rûng) + เรือง (rʉʉang). Cognate with Northern Thai ᩁᩩ᩵ᨦᩁᩮᩥᩬᨦ, Lao ຮຸ່ງເຮືອງ (hung hư̄ang), Khün ᩁᩩ᩵ᨦᩁᩮᩨ᩠ᨦ, Lü ᦣᦳᧂᧈᦵᦣᦲᧂ (hung¹hoeng).

com

รุ่ง (rûng) + เรือง (rʉʉang)

cog

Khün ᩁᩩ᩵ᨦᩁᩮᩨ᩠ᨦ


นอก

th-adj

นอก • (nɔ̂ɔk)

From Proto-Tai *l̩.noːkᴰ (“outside”). Cognate with Lao ນອກ (nǭk), Lü ᦓᦸᧅ (noak), Shan ၼွၵ်ႈ (nāuk), Ahom 𑜃𑜨𑜀𑜫 (nok), Bouyei roh, Zhuang rog, Nong Zhuang nog, Zuojiang Zhuang nog.


ปลอดภัย

ปลอดภัย • (bplɔ̀ɔt-pai) (abstract noun ความปลอดภัย)

bplɔ̀ɔt-pai (romanization)
ความปลอดภัย (abstract-noun)

From ปลอด (bplɔ̀ɔt, “to be free from”) + ภัย (pai, “fear”).


โซเวียต

From English Soviet, from Russian сове́т (sovét).


ข้น

kôn (romanization)
ความข้น (abstract-noun)

→ Lao: ຂົ້ນ (khon)

Cognate with Lao ຂຸ້ນ (khun, “syrupy, thick and viscous”).


หนาว

nǎao (romanization)
ความหนาว (abstract-noun)

Cognate with Isan หนาว, Lao ໜາວ (nāo), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩣ᩠ᩅ (naaw¹), Khün ᩉ᩠ᨶᩣ᩠ᩅ (naaw¹), Lü ᦐᦱᧁ (ṅaaw), Tai Dam ꪘꪱꪫ (nao), Tai Dón ꪘꪱꪫ, Tai Daeng ꪘꪱꪫ, Shan ၼၢဝ် (nǎao), Tai Nüa ᥘᥣᥝᥴ (láaw) or ᥢᥣᥝᥴ (náaw), Ahom 𑜃𑜧 (naw) or 𑜓𑜧 (daw). Compare Sui hnol (“winter”) and Southern Kam nop (“cold”).

Proverbs 25:20, KJV:
บรรดาคนที่ร้องเพลงให้คนหนักใจฟังก็เหมือนคนถอดเครื่องแต่งกายออกในวันที่อากาศหนาวและเหมือนเอาน้ำส้มมาราดบนดินประสิว
ban-don kon tîi rɔ́ɔng pleeng hâi kon nàk-jai fang gɔ̂ɔ mʉ̌ʉan kon tɔ̀ɔt krʉ̂ʉang-dtɛ̀ng-gaai ɔ̀ɔk nai wan tîi aa-gàat nǎao lɛ́ mʉ̌ʉan ao náam-sôm maa râat bon din-bprà-sǐu
As he that taketh away a garment in cold weather, and as vinegar upon nitre, so is he that singeth songs to an heavy heart.

เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์, ลมหนาวและเจ้าพระยา:
ลมหนาวเริ่มล่องมาจากฟ้าแล้ว พรมจูบแผ่วคลื่นพลิ้วชวนหวิวไหว ลำนำจากเจ้าพระยามากล่อมใจ คิดถึงใครคนหนึ่งซึ่งไม่มี
lom nǎao rə̂əm lɔ̂ɔng maa jàak fáa lɛ́ɛo · prom jùup pɛ̀ɛo klʉ̂ʉn plíu chuuan wǐu wǎi · lam-nam jàak jâao-prá-yaa maa glɔ̀ɔm jai · kít-tʉ̌ng krai kon nʉ̀ng sʉ̂ng mâi mii
The cold wind has started its journey down from heaven to bestow a soft, shivery kiss upon me. The Chao Phraya's serenade flows in to lull my mind, making me miss someone whom I never have had.

1969, เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์, หวานคมเคียว:
เอนระนาบอาบน้ำค้างกลางแดดหนาว ทอดรวงยาวยอดระย้าราน้ำใส ละลานรอบขอบฟ้าคราพลิ้วใบ เพียงพรมใหญ่ไหวระยาบทาบเปลวทอง
een rá-nâap àap nám-káang glaang dɛ̀ɛt nǎao · tɔ̂ɔt ruuang yaao yɔ̂ɔt rá-yáa raa náam sǎi · lá-laan rɔ̂ɔp kɔ̀ɔp fáa kraa plíu bai · piiang prom yài wǎi rá-yâap tâap bpleeo tɔɔng
You lie down against the ground to bathe yourself with dew in the middle of the cold sunlight. You stretch your long ears as your spikes strike the clear water. Amazingly you encircle the horizon once your leaves fall, just like a large rug glittering against the golden rays.


บราซิล

ชาวบราซิล

คนบราซิล


ตรง

dtrong (romanization)
ความตรง (abstract-noun)

From Old Khmer *ត្រង៑ (*traṅ), តុរង៑ (turaṅ). Cognate with Khmer ត្រង់ (trɑng), Lao ຕົງ (tong) or ກົງ (kong).


ใจดี

th-adj

ใจดี • (jai-dii) (abstract noun ความใจดี)

jai-dii (romanization)
ความใจดี (abstract-noun)

คนไทยใจดี


กาฬ

gaan (romanization)
ความกาฬ (abstract-noun)

From Sanskrit काल (kāla, “black”) or Pali kāla (“black”).


พร้อม

พร้อม • (prɔ́ɔm) (abstract noun ความพร้อม)

prɔ́ɔm (romanization)
ความพร้อม (abstract-noun)

From Old Chinese 凡 (OC *bom, “all”). Cognate with Northern Thai ᨻᩕ᩶ᩬᨾ, Lao ພ້ອມ (phǭm), Khün ᨽ᩶ᩬᨾ, Lü ᦘᦸᧄᧉ (phoam²), Shan ၽွမ်ႉ (phâ̰um), Ahom 𑜇𑜨𑜪 (phoṃ, “all”).


อื่น

อื่น • (ʉ̀ʉn)

From Proto-Tai *ʔɯːnᴮ (“other”). Cognate with Isan อื่น, Lao ອື່ນ (ʼư̄n), Northern Thai ᩋᩨ᩠᩵ᨶ, Khün ᩋᩨ᩠᩵ᨶ, Lü ᦀᦹᧃᧈ (˙ʼuen¹), Tai Dam ꪮꪳ꪿ꪙ (ứn), Shan ဢိုၼ်ႇ (ʼùen), Ahom 𑜒𑜢𑜤𑜃𑜫 (ʼün), Zhuang wnq.

cog

Lao ອື່ນ (ʼư̄n)

Lü ᦀᦹᧃᧈ (˙ʼuen¹)

Shan ဢိုၼ်ႇ (ʼùen)

Ahom 𑜒𑜢𑜤𑜃𑜫 (ʼün)

คนอื่น


เวียดนาม

ภาษาเวียดนาม

ชาวเวียดนาม

คนเวียดนาม


โชคดี

th-adj

โชคดี • (chôok-dii) (abstract noun ความโชคดี)

chôok-dii (romanization)
ความโชคดี (abstract-noun)

/t͡ɕʰoːk̚˥˩.diː˧/

From โชค (chôok, “fortune; luck”) + ดี (dii, “good”).

com

2012, “บทที่ ๓ แดนเปรต”, in ไตรภูมิกถาฉบับถอดความ, 2nd edition, Bangkok: กรมศิลปากร:

เปรตบางจำพวกโชคดีได้อยู่ปราสาทแก้ว

bprèet baang jam-pûuak chôok-dii dâai yùu bpraa-sàat gɛ̂ɛo

Some kinds of preta are lucky to be able to dwell [in] crystal castles.

1916, พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, “ตอนที่ ๒”, in เวนิสวานิช, Bangkok: n.p.:

โชคดีนครบาลท่านเมตตา

Fortunately, they, Metropolitan Police, have mercy [on us].
 (literally) [We are] lucky [that] they, Metropolitan Police, have mercy [on us]. / [It is] fortunate [that] they, Metropolitan Police, have mercy [on us].


สุด

Cognate with Lao ສຸດ (sut), Lü ᦉᦳᧆ (ṡud), Shan သုတ်း (sút), Ahom 𑜏𑜤𑜄𑜫 (sut).

cog

Lü ᦉᦳᧆ (ṡud)


แห่งชาติ

th-adj

แห่งชาติ • (hɛ̀ng-châat)

/hɛŋ˨˩.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

From แห่ง (hɛ̀ng, “of; belonging to”) + ชาติ (châat, “nation”).

com

2017 January 6, ประชา สุวีรานนท์, “สารบรรณ: ตัวพิมพ์มีสังกัดกับการเป็นฟอนต์แห่งชาติ”, in มติชนสุดสัปดาห์, Bangkok: มติชน, retrieved 2019-03-03:

พัฒนาเป็นโอเพนไทป์เรียกว่า ฟอนต์แห่งชาติ และในปี พ.ศ. ๒๕๕๓ มีคำสั่งของรัฐบาลกำหนดว่า ต้องใช้ในเอกสารทุกชนิด...จึงกล่าวได้ว่า สารบรรณและตัวพิมพ์ในชุดเดียวกันบรรลุความเป็นฟอนต์แห่งชาติแล้ว

pát-tá-naa bpen oo-pêen-tái rîiak wâa · fɔ́n hɛ̀ng-châat · lɛ́ nai bpii · pɔɔ-sɔ̌ɔ · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hâa-sìp sǎam · mii kam-sàng kɔ̌ɔng rát-tà-baan gam-nòt wâa · dtɔ̂ng chái nai èek-gà-sǎan túk chá-nít ... jʉng glàao dâai wâa · sǎa-rá-ban lɛ́ dtuua-pim nai chút diao-gan ban-lú kwaam bpen fɔ́n hɛ̀ng-châat lɛ́ɛo

[It was] developed as OpenType called national font, and a government order issued in the year 2553 BE required that it be used in [state] papers of every kind... So, it could be said that Sarabun and [the other] fonts in the same set have attained the state of being national fonts.

2018 April 9, “เฌอปราง BNK48 สามีแห่งชาติ”, in โดดเด่นดอทคอม, Bangkok: โดดเด่นดอทคอม, retrieved 2019-03-03:

แฟนคลับสาว ๆ นั้นกรี๊ดกันหนักมาก ถึงกับมอบฉายาสามีแห่งชาติให้เฌอปราง

fɛɛn-klàp sǎao sǎao nán gríit gan nàk mâak · tʉ̌ng gàp mɔ̂ɔp chǎa-yaa sǎa-mii hɛ̀ng-châat hâi chəə bpraang

Fangirls are so much crazy [about Cherprang], even giving the title "national husband" to Cherprang.

2015 July 21, “วันศุกร์แห่งชาติ ขยาดวันจันทร์”, in เดลินิวส์, Bangkok: สี่พระยาการพิมพ์, retrieved 2019-03-03:

มนุษย์เงินเดือนคงยังขยาดกับวันจันทร์ไม่หาย กลายเป็นฝันร้ายติดตัวที่เบื่อวันจันทร์และนับวันรอให้ถึงวันศุกร์แห่งชาติ

má-nút-ngəən-dʉʉan kong yang kà-yàat gàp wan jan mâi hǎai · glaai bpen fǎn-ráai dtìt-dtuua tîi bʉ̀ʉa wan jan lɛ́ náp wan rɔɔ hâi tʉ̌ng wan sùk hɛ̀ng-châat

Salarymen must still be afraid of Monday incurably. [This] has become a permanent nightmare [for them, who often feel] bored with Monday and count the dates [on and on] whilst waiting for national Friday to come.

(slang, humorous) wanted or sought after by all or most of the people in the nation.


ปัง

bpang (romanization)
ความปัง (abstract-noun)

(slang, humorous) great, wonderful, awesome, amazing, outstanding; successful, flourishing, prosperous; promising.


เทศ

th-adj

เทศ • (têet)

From Sanskrit देश (deśa, “place; region; spot; etc.”).

bor

เทศบัญญัติ

เทศบาล

Municipality.
 (literally) Local administration.

มะเขือเทศ

หนังไทยและเทศ


แห้ง

th-adj

แห้ง • (hɛ̂ɛng) (abstract noun ความแห้ง)

hɛ̂ɛng (romanization)
ความแห้ง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰreːŋꟲ (“dried up”).
Cognate with Lao ແຫ້ງ (ngǣ), Lü ᦶᦠᧂᧉ (ḣaeng²), Shan ႁႅင်ႈ (hēng), Ahom 𑜑𑜢𑜂𑜫 (hiṅ), Zhuang rengj, Bouyei raangx.

cog

Lü ᦶᦠᧂᧉ (ḣaeng²)


หาก

hàak (romanization)
ความหาก (abstract-noun)


เรียบ

th-adj

เรียบ • (rîiap) (abstract noun ความเรียบ)

rîiap (romanization)
ความเรียบ (abstract-noun)

From Angkorian Old Khmer ryyāp, ryyap (“to order, to arrange, to set out in order, to dispose; to prepare, to make preparations or arrangements, to make ready”); compare Modern Khmer រៀប (riəp). Related to เปรียบ (bprìiap).

(colloquial) used up; all gone; cleaned out.


เถ้า

เถ้า • (tâo)

เฒ่า เฒ่า#Thai


หนัก

nàk (romanization)
ความหนัก (abstract-noun)
หนกก (alternative)

From Proto-Tai *ʰnakᴰ (“heavy”). Cognate with Lao ໜັກ (nak), Lü ᦐᧅ (ṅak), Shan ၼၵ်း (nák), Tai Nüa ᥘᥐᥴ (lák), Aiton ꩫက် (nak), Ahom 𑜃𑜀𑜫 (nak), Bouyei nagt, Zhuang naek.

(slang, of an unfavourable behaviour or habit) extreme; excessive; incurable; uncorrectable; hopeless.


กว้าง

กว้าง • (gwâang) (abstract noun ความกว้าง)

gwâang (romanization)
ความกว้าง (abstract-noun)

From Middle Chinese 廣 (MC kwangX). Cognate with Ahom 𑜀𑜡𑜂𑜫 (kāṅ), Northern Thai ᨠ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ, Lao ກວ້າງ (kuāng), Lü ᦦᦱᧂᧉ (k̇waang²), Shan ၵႂၢင်ႈ (kwāang), Phake ကင် (kaṅ), Bouyei gvaangs, Zhuang gvangq. Compare Sui faangc (“wide, broad”), Southern Kam kuangt (“wide, broad”).


แคบ

kɛ̂ɛp (romanization)
ความแคบ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ɣɛːpᴰᴸ⁴ (“narrow”), from Middle Chinese 狹 (MC heap, “narrow”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ແຄບ (khǣp), Tai Dam ꪵꪁꪚ, Tai Dón ꪵꪅꪚ, Shan ၵႅပ်ႈ (kēp).
In Northern Tai, cognate with Saek เกฺ้บ.
Possibly doublet of คับ (káp).


บาง

baang (romanization)
ความบาง (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.baːŋᴬ (“thin (not thick)”). Cognate with Lao ບາງ (bāng), Shan မၢင် (mǎang) or ဝၢင် (wǎang), Tai Nüa ᥛᥣᥒ (maang), Ahom 𑜈𑜂𑜫 (baṅ), Zhuang mbang. Compare Sui qbaangl, Southern Kam mangl, Tày bang and Proto-Be *viaŋᴬ¹ (“thin (not thick)”) (> ɓiaŋ¹~viaŋ¹ across the different lects).


บาง

baang (romanization)
ความบาง (abstract-noun)
ลาง (alternative)

Cognate with Lao ບາງ (bāng), Shan မၢင် (mǎang), Tai Nüa ᥛᥣᥒ (maang), Ahom 𑜈𑜂𑜫 (baṅ), Zhuang mbangj.


หลาย

lǎai (romanization)
ความหลาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰlaːjᴬ (“many; much”), from Old Chinese 多 (OC *[t.l]ˤaj) (B-S). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ, Lao ຫຼາຍ (lāi), Lü ᦜᦻ (l̇aay), Khün ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ, Shan လၢႆ (lǎai), Bouyei laail, Zhuang lai, Saek หล่าย. Compare Jizhao laːi²¹.


นาน

naan (romanization)
ความนาน (abstract-noun)

From Proto-Tai *naːnᴬ (“slow”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ᩠ᨶ, Lao ນານ (nān), Lü ᦓᦱᧃ (naan), Tai Dam ꪙꪱꪙ, Shan ၼၢၼ်း (náan), Tai Nüa ᥘᥣᥢᥰ (läan), Phake ꩫꩫ် (nan), Ahom 𑜃𑜃𑜫 (nan), Tày nàn, Zhuang nanz, Zuojiang Zhuang nanz.

1967, คณะกรรมการ จัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, ประชุมจดหมายเหตุสมัยอยุธยา, พระนคร: โรงพิมพ์สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี, page ก:

ใช้เวลานานพอสมควร

long (having considerable duration in space or time)

1939, น.ม.ส., “ผู้วายชนม์”, in เหตุใดไทยจึงพูดซ้อนคำ ฯลฯ, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 8:

นานถึง ๔๗ ปี

long (of a specified number of units in extent or duration)

2024 December 4, “ไม่ปล่อยให้ดราม่าเลยเถิด หลังมีคลิป นาย ณภัทร - แม่หมู ทริปน่าน มีคนช่วยแจงแล้ว”, in today.line.me:

คลิปนี้นานแล้ว


โต

dtoo (romanization)
ความโต (abstract-noun)

โตขึ้น


เอร็ดอร่อย

th-adj

เอร็ดอร่อย • (à-rèt-à-rɔ̀i) (abstract noun ความเอร็ดอร่อย)

à-rèt-à-rɔ̀i (romanization)
ความเอร็ดอร่อย (abstract-noun)

/ʔa˨˩.ret̚˨˩.ʔa˨˩.rɔj˨˩/

เอร็ด (à-rèt, euphonic prefix) + อร่อย (à-rɔ̀i, “tasty”).


เจี๊ยว

th-adj

เจี๊ยว • (jíao)


ทั้ง

ทั้ง • (táng)

táng (romanization)
ทัง (alternative)
ทงง (alternative)

From Proto-Tai *daŋᴬ (“all”). Cognate with Lao ທັງ (thang), Lü ᦑᧂ (tang), Shan တင်း (táng), Ahom 𑜄𑜂𑜫 (taṅ), Nong Zhuang daengz.


เปลือก

เปลือก • (bplʉ̀ʉak)

From Proto-Tai *plɯəkᴰ. Cognate with Lao ເປືອກ (pư̄ak), Lü ᦵᦔᦲᧅᧈ (ṗoek¹), Shan ပိူၵ်ႇ (pòek), Phake ပိုက် (pük), Ahom 𑜆𑜢𑜤𑜀𑜫 (pük), Zhuang byuk, , Nong Zhuang beg, Zuojiang Zhuang bweg.

cog

Lü ᦵᦔᦲᧅᧈ (ṗoek¹)

(slang) just looking good on the outside; fake; hypocritical; pretentious; insincere.


โลหิต

loo-hìt (romanization)
โรหิต (alternative)

From Sanskrit लोहित (lohita, “red; copper; blood; etc.”) or Pali lohita (“red; copper; blood; etc.”). Cognate with Khmer លោហិត (loohət), Lao ໂລຫິດ (lō hit).


ทราม

saam (romanization)
ความทราม (abstract-noun)


มอน

mɔɔn (romanization)
ความมอน (abstract-noun)

Cognate with Lao ມອນ (mǭn), Northern Thai ᨾᩬᩁ, Khün ᨾᩬᩁ, Lü ᦙᦸᧃ (moan), Shan မွၼ်း (máun).


ตะวันออก

th-adj

ตะวันออก • (dtà-wan-ɔ̀ɔk)

ตะวัน (dtà-wan) + ออก (ɔ̀ɔk)

compound

ตะวัน (dtà-wan) + ออก (ɔ̀ɔk)


ยุ่ง

yûng (romanization)
ความยุ่ง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɲuŋᴮ/ꟲ (“entangled”). Cognate with Lao ຫຍຸ້ງ (nyung), Shan ယုင်ႈ (yūng), Tai Nüa ᥕᥧᥒᥲ (yùng), Zhuang nyungj.


โปรด

th-adj

โปรด • (bpròot) (abstract noun ความโปรด)

bpròot (romanization)
ความโปรด (abstract-noun)

Borrowed from Angkorian Old Khmer ប្រោស៑ (pros, “to free, to set free; to acquit; to revive, to make alive or vigorous; to pay (debts); etc”). Cognate with Modern Khmer ប្រោស (praoh).


ผง

Cognate with Lao ຜົງ (phong), Shan ၽွင် (phǎung), Ahom 𑜇𑜨𑜂𑜫 (phoṅ).


ข้างหน้า

th-adj

ข้างหน้า • (kâang-nâa)

/kʰaːŋ˥˩.naː˥˩/


ข้างล่าง

ข้างล่าง • (kâang-lâang)

/kʰaːŋ˥˩.laːŋ˥˩/


ข้างหลัง

ข้างหลัง • (kâang-lǎng)

/kʰaːŋ˥˩.laŋ˩˩˦/


ข้างนอก

ข้างนอก • (kâang-nɔ̂ɔk)

/kʰaːŋ˥˩.nɔːk̚˥˩/


ทางขวา

/tʰaːŋ˧.kʰwaː˩˩˦/


ผู้ใหญ่

ผู้ใหญ่ • (pûu-yài)

From ผู้ (pûu, “person”) + ใหญ่ (yài, “great; big”). Compare Chinese 大人 (dàrén).

com

ขุนนางผู้ใหญ่

ตำรวจชั้นผู้ใหญ่

police officer of senior rank; police officer of superior rank

high, senior, or superior (in rank, authority, or dignity); high-ranking.


ร้าย

ráai (romanization)
ความร้าย (abstract-noun)

From Proto-Tai *rwɤːjꟲ (“bad”).
Cognate with Lao ຮ້າຍ (hāi), Lü ᦣᦻᧉ (haay²), Tai Dam ꪭ꫁ꪱꪥ, Shan ႁၢႆႉ (hâ̰ai), Tai Nüa ᥞᥣᥭᥳ (hȧay), Ahom 𑜍𑜩 (ray), Zhuang rwix.


โปสต์การ์ด

th-adj

โปสต์การ์ด • (bpóot-gáat)

From English postcard. This spelling is from the Royal Institute dictionary.


มืด

mʉ̂ʉt (romanization)
ความมืด (abstract-noun)

From Proto-Tai *mɯːtᴰ (“dark”), from Old Chinese 昧 (OC *mɯːds).
Cognate with Northern Thai ᨾᩨ᩠ᨯ, Lao ມືດ (mư̄t), Tai Dam ꪣꪳꪒ, Zhuang mwt in najmwt (“frowning and worried”).


สว่าง

สว่าง • (sà-wàang) (abstract noun ความสว่าง)

sà-wàang (romanization)
ความสว่าง (abstract-noun)

From Angkorian Old Khmer ស្វាង (svāṅ) or Pre-Angkorian Old Khmer ស្វាង (svāṅ), សិវាង (sivāṅ, “to get free or clear of, to come out from; to become visible, to emerge; to be clear, bright; first light of day, dawn”). Cognate with Modern Khmer ស្វាង (svaang), Lao ສະຫວ່າງ (sa huāng).


อาหรับ

อาหรับ • (aa-ràp)

aa-ràp (romanization)
อะหรับ (alternative obsolete)

Semi-learned borrowing from English Arab, from Arabic عَرَب (ʕarab).

slbor

ภาษาอาหรับ

ชาวอาหรับ

คนอาหรับ


ยินดี

th-adj

ยินดี • (yin-dii) (abstract noun ความยินดี)

yin-dii (romanization)
ความยินดี (abstract-noun)

ยิน (yin, “to hear; to feel”) + ดี (dii, “good”). Compare Lao ຍິນດີ (nyin dī, “glad”), Lü ᦍᦲᧃᦡᦲ (yiinḋii, “hello”).

com

ยินดีที่ได้รู้จักครับ


ฉ่ำ

chàm (romanization)
ความฉ่ำ (abstract-noun)


ทรง

song (romanization)
ซง (alternative archaic dated obsolete)
ธรง (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer ទ្រង៑ (draṅ), ទ្រោង៑ (droṅ), ទ្រង (draṅa), ទ្រូង (drūṅa, “to bear, to carry, to hold, to support; to have, to possess; etc”). Cognate with Modern Khmer ទ្រង់ (trŭəng); Lao ຊົງ (song).

(used of animals) considered, registered, or recorded as belonging to a god, high priest, or royal person.


เฒ่า

tâo (romanization)
ความเฒ่า (abstract-noun)
เถ้า (alternative)

From Proto-Tai *crawꟲ (“senior”). Cognate with Northern Thai ᨰᩮᩢ᩵ᩣ or ᨳᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຖົ້າ (thao), Lü ᦏᧁᧉ (ṫhaw²), Shan ထဝ်ႈ (thāo), Ahom 𑜌𑜧 (thaw) or 𑜌𑜨𑜧 (thow).

cog

Lü ᦏᧁᧉ (ṫhaw²)


อิสร

th-adj

อิสร • (ìt-sà-rà-)

อิสระ อิสระ#Thai

(in compounds) Alternative form of อิสระ (ìt-sà-rà)


อัปลักษณ์

อัปลักษณ์ • (àp-bpà-lák) (abstract noun ความอัปลักษณ์)

àp-bpà-lák (romanization)
ความอัปลักษณ์ (abstract-noun)

From Sanskrit अपलक्षण (apalakṣaṇa, “lacking characteristic, quality, omen, sign, etc.”).

der

ควอซิโมโดอัปลักษณ์หาใดเปรียบ

kwɔɔ-sí-moo-dôo àp-bpà-lák hǎa dai bprìiap.

สังข์ทองเป็นนิทานพื้นบ้านว่าด้วยเจ้าเงาะผู้อัปลักษณ์กับนงคราญรจนา

sǎng tɔɔng bpen ní-taan pʉ́ʉn-bâan wâa-dûuai jâo ngɔ́ pûu àp-bpà-lák gàp nong-kraan rót-jà-naa

The Golden Conch is a folk tale about a repulsive Semang and Rotchana the beauty.

very displeasing in appearance; very frightful, horrible, or offensive to the sense of beauty.

(now rare) very inauspicious or unfavorable.


ก่อน

th-adj

ก่อน • (gɔ̀ɔn)

From Proto-Tai *koːnᴮ (“before”). Cognate with Lao ກ່ອນ (kǭn), Lü ᦂᦸᧃᧈ (k̇oan¹), Shan ၵွၼ်ႇ (kàun), Tai Nüa ᥐᥩᥢᥱ (kǒan), Tai Dam ꪀ꪿ꪮꪙ, Ahom 𑜀𑜨𑜃𑜫 (kon), Zhuang gonq.

cog

Lü ᦂᦸᧃᧈ (k̇oan¹)


น่าเบื่อ

th-adj

น่าเบื่อ • (nâa-bʉ̀ʉa) (abstract noun ความน่าเบื่อ)

nâa-bʉ̀ʉa (romanization)
ความน่าเบื่อ (abstract-noun)

/naː˥˩.bɯa̯˨˩/


สรรพ

สรรพ • (sàp)

From Sanskrit सर्व (sarva, “all, every; whole, entire; etc.”). Cognate with Khmer សព្វ (sɑp), Lao ສັບພະ (sap pha).


ทุก

Cognate with Northern Thai ᨴᩩᨠ, Khün ᨴᩩᨠ, Isan ทุก, Lao ທຸກ (thuk), Lü ᦑᦳᧅ (tuk). Compare Old Chinese 獨 (OC *doːɡ, “single, alone”).
A discussion on the connection with Old Chinese has been opened at the Etymology scriptorium.


อดิเรก

th-adj

อดิเรก • (à-dì-rèek)

à-dì-rèek (romanization)
อติเรก (alternative)

From Pali atireka (“extra; surplus; etc”); ultimately from Sanskrit अतिरेक (atireka, “idem”).

(elegant) special; extraordinary; exceptional; superior.


เพื่อนบ้าน

เพื่อนบ้าน • (pʉ̂ʉan-bâan)

From เพื่อน (pʉ̂ʉan, “fellow”) + บ้าน (bâan, “village”).

com

ประเทศเพื่อนบ้าน


โง่

ngôo (romanization)
ความโง่ (abstract-noun)

From Old Chinese 愚 (OC *ŋo). Cognate with Lao ໂງ່ (ngō), Shan ငိူဝ်ႈ (ngōe). Possibly related to เง่า (ngâo).

โง่เหมือนควาย


เอกราช

th-adj

เอกราช • (èek-gà-râat)

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.raːt̚˥˩/

From Pali ekarāja (literally “only monarch; sole monarch; etc”) or Sanskrit एकराज (ekarāja, literally “only monarch; sole monarch; etc”). Compare Old Khmer ekkarājja (“universal king”); Modern Khmer ឯករាជ (ʼaekaʼriəc); Lao ເອກະລາດ (ʼē ka lāt).

cog

Lao ເອກະລາດ (ʼē ka lāt)

(government) independent: not subject to another nation's authority or jurisdiction.


เลอะ

lə́ (romanization)
ความเลอะ (abstract-noun)

soiled, dirty, grubby; messy, in a mess, disorderly.

nonsensical; groundless; senseless; foolish.


รวย

ruai (romanization)
ความรวย (abstract-noun)

→ Lao: ລວຍ (luāi)


อูม

uum (romanization)
ความอูม (abstract-noun)


ปอด

bpɔ̀ɔt (romanization)
ความปอด (abstract-noun)

From Proto-Tai *pwɤtᴰ (“lung”), from Old Chinese 肺 (OC *pʰobs, “lung”), from Proto-Sino-Tibetan *p-wap (“lung”). Cognate with Lao ປອດ (pǭt), Shan ပွတ်ႇ (pàut), Phake ပွတ် (pot), Ahom *𑜆𑜨𑜄𑜫 (*pot), Zhuang bwt.

ปอดแหก ปอดแหก#Thai


คัด

affected with a sensation of obstruction in the respiratory passages.

affected with an excessive or abnormal accumulation of any fluid, as blood, milk, etc, in a body part.


ขำ

kǎm (romanization)
ความขำ (abstract-noun)

(chiefly poetic, somewhat archaic) attractive; charming.

(archaic) private; secret; hidden; concealed.

funny; hilarious; laughable; ridiculous.


พุทธ

th-adj

พุทธ • (pút)

From Pali buddha, from Sanskrit बुद्ध (buddha).

พุทธศาสนิกชน


ตลก

dtà-lòk (romanization)
ความตลก (abstract-noun)

เรื่องตลก


กลาง

กลาง • (glaang) (abstract noun ความกลาง)

glaang (romanization)
ความกลาง (abstract-noun)

From Proto-Tai *klaːŋᴬ (“middle”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩣ᩠ᨦ, Lao ກາງ (kāng), Lü ᦂᦱᧂ (k̇aang), Tai Dón ꪀꪱꪉ, Shan ၵၢင် (kǎang), Tai Nüa ᥐᥣᥒ (kaang), Ahom 𑜀𑜂𑜫 (kaṅ) or 𑜀𑜝𑜂𑜫 (klaṅ), Southern Thai กล๋าง, Zhuang gyang, Zuojiang Zhuang gyang.


ดัง

dang (romanization)
ความดัง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗaŋᴬ (“to make noise”).
Cognte with Zhuang ndaengz (“roll of thunder”) (dialectal).


คำแหง

คำแหง • (kam-hɛ̌ɛng)

/kʰam˧.hɛːŋ˩˩˦/

กำแหง กำแหง#Thai


กำแหง

กำแหง • (gam-hɛ̌ɛng)

gam-hɛ̌ɛng (romanization)
คำแหง (alternative)

/kam˧.hɛːŋ˩˩˦/

From Old Khmer កំហែង or កម្ហែង (kɑɑkɑmhaeng, “to intimidate; to threaten”).

(archaic) strong, vigorous; brave, daring, courageous; heroic.

(derogatory) conceited, vain, vainglorious, overconfident, arrogant; insolent, impudent, impertinent.


เก่ง

gèng (romanization)
ความเก่ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ເກັ່ງ (keng), Lü ᦶᦂᧂ (k̇aeng). Compare Middle Chinese 勁 (MC kjiengH).


แยบยล

แยบยล • (yɛ̂ɛp-yon) (abstract noun ความแยบยล)

yɛ̂ɛp-yon (romanization)
ความแยบยล (abstract-noun)


เหมาะเจาะ

เหมาะเจาะ • (mɔ̀-jɔ̀) (abstract noun ความเหมาะเจาะ)

mɔ̀-jɔ̀ (romanization)
ความเหมาะเจาะ (abstract-noun)

/mɔʔ˨˩.t͡ɕɔʔ˨˩/


หนุ่มแน่น

หนุ่มแน่น • (nùm-nɛ̂n) (abstract noun ความหนุ่มแน่น)

nùm-nɛ̂n (romanization)
ความหนุ่มแน่น (abstract-noun)

compound

หนุ่ม (nùm) + แน่น (nɛ̂n)

(used of a male) absolutely young; fully young.


สูงส่ง

th-adj

สูงส่ง • (sǔung-sòng) (abstract noun ความสูงส่ง)

sǔung-sòng (romanization)
ความสูงส่ง (abstract-noun)

/suːŋ˩˩˦.soŋ˨˩/

From สูง (sǔung, “high”) + ส่ง (sòng, “to prop up”).

com

(of birth, social standing, merit, etc) high.

social standing; merit; etc; social standing; merit; etc


หล่อ

lɔ̀ɔ (romanization)
ความหล่อ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlɔːᴮ¹ (“to cast; to melt (metal)”). Compare Middle Chinese 爐 (MC lu, “stove; furnace”); Cognate with Lao ຫຼໍ່ (lǭ), Shan လေႃႇ (làu), Ahom 𑜎𑜦𑜡 (lō).

inh

(colloquial, used of a male or tomboy) handsome, attractive, good-looking, as if being a finely cast sculpture.


ต่ำ

dtàm (romanization)
ความต่ำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *tamᴮ (“low; short (not tall)”). Cognate with Lao ຕ່ຳ (tam), Shan တႅမ်ႇ (tèm), Tai Dam ꪔꪾ꪿, Ahom 𑜄𑜪 (taṃ) or 𑜄𑜉𑜫 (tam), Bouyei dams, Zhuang daemq. Compare Proto-Be *ɗəmᴮꟲ¹.


กล้าหาญ

th-adj

กล้าหาญ • (glâa-hǎan) (abstract noun ความกล้าหาญ)

glâa-hǎan (romanization)
ความกล้าหาญ (abstract-noun)


หาญ

hǎan (romanization)
ความหาญ (abstract-noun)

Compare Shan ႁၢၼ် (hǎan, “courageous”), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han, “brave”), Khmer ហាន (haan), Khmer ហ៊ាន (hiən).


ถูกต้อง

ถูกต้อง • (tùuk-dtɔ̂ng) (abstract noun ความถูกต้อง)

tùuk-dtɔ̂ng (romanization)
ความถูกต้อง (abstract-noun)

/tʰuːk̚˨˩.tɔŋ˥˩/

From ถูก (tùuk, “to touch; to hit”) + ต้อง (dtɔ̂ng, “to touch; to hit”), Compare Lao ຖືກຕ້ອງ (thư̄k tǭng).

com

2019 February 20, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-03-17:

ถ้าศาลเห็นว่า ข้อเท็จจริงตามฟ้องนั้นโจทก์สืบสม แต่โจทก์อ้างฐานความผิดหรือบทมาตราผิด ศาลมีอำนาจลงโทษจำเลยตามฐานความผิดที่ถูกต้อง

tâa sǎan hěn wâa · kɔ̂ɔ-tét-jing dtaam fɔ́ɔng nán jòot sʉ̀ʉp sǒm · dtɛ̀ɛ jòot âang tǎan kwaam-pìt rʉ̌ʉ bòt-mâat-dtraa pìt · sǎan mii am-nâat long tôot jam-ləəi dtaam tǎan kwaam-pìt tîi tùuk-dtɔ̂ng

If the court finds that the proof [presented by] the prosecutor is in line with the facts according to the charge but the prosecutor cited a wrong type of offence or [wrong] figure of section, the court has the power to impose a penalty upon the defendant in accordance with the correct type of offence.

1965, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, “ว่าด้วยละครนอก”, in ตำนานละครอิเหนา, 4th edition, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:

เพลงรำต่าง ๆ ที่ออกชื่อในกลอนนี้ถูกต้องตามตำรารำครั้งกรุงเก่า

pleeng ram dtàang dtàang tîi ɔ̀ɔk-chʉ̂ʉ nai glɔɔn níi tùuk-dtɔ̂ng dtaam dtam-raa ram kráng grung-gào

Various dance songs which are named in this klon are correct in accordance with the dance treatises [from] the Old Kingdom period.


กลม

glom (romanization)
ความกลม (abstract-noun)

Cognate with Lao ກົມ (kom), Shan ၵူမ် (kǔum).


เน่า

nâo (romanization)
ความเน่า (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *nawᴮ² (“rotten”), from Proto-Tai *nawᴮ (“rotten”). Cognate with Northern Thai ᨶᩮᩢ᩵ᩣ, Lao ເນົ່າ (nao), Lü ᦓᧁᧈ (naw¹), Shan ၼဝ်ႈ (nāo), Ahom 𑜃𑜧 (naw) or 𑜃𑜧𑜈𑜫 (naww), Zhuang naeuh, Saek เหน้า.

inh

สังคมเน่า

ใจเน่า

Psalm 38:5, KJV:
เพราะความโง่เขลาของข้าพระองค์ บาดแผลของข้าพระองค์จึงเหม็นและเปื่อยเน่า
prɔ́ kwaam-ngôo-klǎo kɔ̌ɔng kâa-prá-ong bàat-plɛ̌ɛ kɔ̌ɔng kâa-prá-ong jʉng měn lɛ́ bpʉ̀ai-nâo
My wounds stink and are corrupt because of my foolishness.

เน็ตเน่า

เซิฟเน่า

เว็บเน่า

(slang) bad; poor; out-of-service; not working; not in normal or proper condition.

กลอนรักเน่า ๆ

หน้าเน่า


ไม่ดี

th-adj

ไม่ดี • (mâi-dii) (abstract noun ความไม่ดี)

ไม่ ดี (canonical)
mâi-dii (romanization)
ความไม่ดี (abstract-noun)


อุ่น

ùn (romanization)
ความอุ่น (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔunᴮ (“warm”), from Middle Chinese 溫 (MC 'won, “lukewarm”). Cognate with Lao ອຸ່ນ (ʼun), Lü ᦀᦳᧃᧈ (˙ʼun¹), Tai Dam ꪮꪴ꪿ꪙ, Shan ဢုၼ်ႇ (ʼùn), Ahom 𑜒𑜤𑜃𑜫 (ʼun).

cog

Lü ᦀᦳᧃᧈ (˙ʼun¹)

Shan ဢုၼ်ႇ (ʼùn)


พอง

pɔɔng (romanization)
ความพอง (abstract-noun)

From Proto-Tai *boːŋᴬ (“blistered”).
Cognate with Lao ພອງ (phǭng) or ໂພງ (phōng), Shan ပွင်း (páung), Tày poòng, Zhuang bongz.
Possibly related to โปง (bpoong), โป่ง (bpòong), โพรง (proong).
Compare Old Chinese 膨 (OC *braːŋ, *braːŋs).


แช่แข็ง

th-adj

แช่แข็ง • (chɛ̂ɛ-kɛ̌ng)

/t͡ɕʰɛː˥˩.kʰɛŋ˩˩˦/


เยอะ

yə́ (romanization)
ความเยอะ (abstract-noun)


เยี่ยม

เยี่ยม • (yîiam) (abstract noun ความเยี่ยม)

yîiam (romanization)
ความเยี่ยม (abstract-noun)


ละมุน

ละมุน • (lá-mun) (abstract noun ความละมุน)

lá-mun (romanization)
ความละมุน (abstract-noun)


แท้

tɛ́ɛ (romanization)
ความแท้ (abstract-noun)

Cognate with Lao ແທ້ (thǣ), Shan တႄႉ (tâ̰ae), Lü ᦶᦑᧉ (tae²), Tai Dam ꪵꪕ꫁, Ahom 𑜄𑜦𑜧 (tē).


แม่น

mɛ̂n (romanization)
ความแม่น (abstract-noun)

Cognate with Lao ແມ່ນ (mǣn), Shan မႅၼ်ႈ (mēn).


เซ็ง

seng (romanization)
ความเซ็ง (abstract-noun)

From Teochew 清 (cêng1, “clear; pure; clean”), used to describe light or insipid taste.


ร่ม

rôm (romanization)
ความร่ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *rɤmᴮ (“shade”), from Old Chinese 陰 (OC *qrɯm, “overcast, shade”).
Cognate with Northern Thai ᩁᩫ᩠᩵ᨾ, Lao ຮົ່ມ (hom), Lü ᦷᦣᧄᧈ (hom¹), Shan ႁူမ်ႈ (hūum), Ahom 𑜍𑜤𑜪 (ruṃ), Zhuang raemh, Zuojiang Zhuang loemq.

cog

Lü ᦷᦣᧄᧈ (hom¹)

shaded or sheltered (from the sun, rain, etc).


อ่อนวัย

th-adj

อ่อนวัย • (ɔ̀ɔn-wai) (abstract noun ความอ่อนวัย)

ɔ̀ɔn-wai (romanization)
ความอ่อนวัย (abstract-noun)

อ่อน (ɔ̀ɔn) + วัย (wai)

com

อ่อน (ɔ̀ɔn) + วัย (wai)


ขี้เหร่

th-adj

ขี้เหร่ • (kîi-rèe) (abstract noun ความขี้เหร่)

ขี้ เหร่ (canonical)
kîi-rèe (romanization)
ความขี้เหร่ (abstract-noun)

/kʰiː˥˩.reː˨˩/


เหร่

rèe (romanization)
ความเหร่ (abstract-noun)


โท

From Pre-Angkorian Old Khmer do (“two”), from Pali du (“two”) or dvi (“two”).

ปากเป็นเอก เลขเป็นโท หนังสือเป็นตรี ชั่วดีเป็นตรา


ผิด

pìt (romanization)
ความผิด (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pʰitᴰˢ¹ (“wrong”). Cognate with Northern Thai ᨹᩥ᩠ᨯ, Lao ຜິດ (phit), Lü ᦕᦲᧆ (ṗhiid), Tai Dam ꪠꪲꪒ, Tai Dón ꪞꪲꪒ, Shan ၽိတ် (phǐt), Tai Nüa ᥚᥤᥖᥴ (phít), Phake ၸိတ် (phit), Ahom 𑜇𑜢𑜄𑜫 (phit).


เค็ม

kem (romanization)
ความเค็ม (abstract-noun)

From Old Chinese 鹹 (OC *ɡrɯːm, “salty”) or 鹽 (OC *ɡ·lam, *ɡ·lams, “salt, salty”). Cognate with Northern Thai ᨣᩮ᩠ᨾ, Lao ເຄັມ (khem), Lü ᦋᦲᧄ (tsiim), Tai Dam ꪹꪁꪸꪣ, Shan ၸဵမ်း (tsáem), Phake ꩡ်ံ (cṃ) or ꩡိမ် (cim), Ahom 𑜀𑜧𑜪 (kawṃ) or 𑜀𑜢𑜉𑜫 (kim), Zuojiang Zhuang keemz, Saek แค๊ม.

(slang) stingy; miserly; penurious; niggardly.


พี

From Proto-Tai *bwiːᴬ (“fat”), from Chinese 肥 (MC bj+j, “fat”). Cognate with Isan พี, Lao ພີ (phī), Northern Thai ᨻᩦ (pii⁴), Khün ᨻᩦ (pii⁴), Lü ᦗᦲ (pii), Tai Dam ꪝꪲ (ꞌpí), Tai Dón ꪝꪲ, Shan ပီး (píi), Ahom 𑜆𑜣 (pī), Zhuang biz. Doublet of ปุ๋ย (bpǔi).


ขม

kǒm (romanization)
ความขม (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.qɤmᴬ (“bitter”). Cognate with Lao ຂົມ (khom), Lü ᦃᦳᧄ (ẋum), Tai Dam ꪶꪄꪣ, Shan ၶူမ် (khǔum), Ahom 𑜁𑜪𑜤 (khǔum), Zhuang haemz, Saek กฺั๊ม. Compare Proto-Be *kamᴬ², Proto-Hlai *C-ɦəːm (“bitter”).

cog

Lü ᦃᦳᧄ (ẋum)


ผาก

pàak (romanization)
ความผาก (abstract-noun)


ไหว

From Proto-Tai *C̥.wajᴬ (“to shake”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩱ, Lao ໄຫວ (h), Tai Dam ꪼꪪ, Lü ᦺᦛ (v̇ay), Shan ဝႆ (wǎi), Phake ဝႝ (way), Ahom *𑜈𑜩 (*bay), Nong Zhuang vae, Zuojiang Zhuang vaej.


น่าสนใจ

th-adj

น่าสนใจ • (nâa-sǒn-jai) (abstract noun ความน่าสนใจ)

nâa-sǒn-jai (romanization)
ความน่าสนใจ (abstract-noun)


น่าสน

น่าสน • (nâa-sǒn) (abstract noun ความน่าสน)

nâa-sǒn (romanization)
ความน่าสน (abstract-noun)


คาทอลิก

คาทอลิก • (kaa-tɔɔ-lìk)

/kʰaː˧.tʰɔː˧.lik̚˨˩/


ถ่มถุย

ถ่มถุย • (tòm-tǔi) (abstract noun ความถ่มถุย)

tòm-tǔi (romanization)
ความถ่มถุย (abstract-noun)

From ถ่ม (tòm, “to spit”) + ถุย (tǔi, “to spit”).

compound

(slang) contemptible; disgusting; despicable.


พันฦก

th-adj

พันฦก • (pan-lʉ́k)

พันลึก พันลึก#Thai


พรรฦก

พรรฦก • (pan-lʉ́k)

พันลึก พันลึก#Thai


ฦกซึ้ง

ฦกซึ้ง • (lʉ́k-sʉ́ng)

/lɯk̚˦˥.sɯŋ˦˥/

ลึกซึ้ง ลึกซึ้ง#Thai

obsolete spelling of ลึกซึ้ง (lʉ́k-sʉ́ng)


คฤกค้ฤๅน

คฤกค้ฤๅน • (krʉ́k-krʉ́ʉn)

/kʰrɯk̚˦˥.kʰrɯːn˦˥/

ครึกครื้น ครึกครื้น#Thai

obsolete spelling of ครึกครื้น (krʉ́k-krʉ́ʉn)


ค้ฤๅนคฤก

ค้ฤๅนคฤก • (krʉ́ʉn-krʉ́k)

/kʰrɯːn˦˥.kʰrɯk̚˦˥/

ครื้นครึก ครื้นครึก#Thai


ปัจจุบัน

ปัจจุบัน • (bpàt-jù-ban)

From Pali paccuppanna (“what has arisen (just now); existing; present”), from Sanskrit प्रत्युत्पन्न (pratyutpanna, “reproduced, regenerated; prompt, ready; present, existing at present”). Cognate with Khmer បច្ចុប្បន្ន (paccobɑn), Lao ປັດຈຸບັນ (pat chu ban), Burmese ပစ္စုပ္ပန် (paccuppan).

der

प्रत्युत्पन्न

(formal, of an illness, disease, etc) acute; urgent.


แอนตาร์กติกา

th-adj

แอนตาร์กติกา • (ɛn-dtáak-dtì-gâa)

From English Antarctica. Compare Lao ອັນຕາກຕິກ (ʼan tāk tik), Lao ອັງຕາກຕິກ (ʼang tāk tik).

ทวีปแอนตาร์กติกา


กระลาโหม

กลาโหม กลาโหม#Thai


กะลาโหม

กลาโหม กลาโหม#Thai


ไอซียู

เศรษฐกิจไทยไอซียูมาก

(literally) The Thai economy is extremely ICU.


พิเรนทร์

พิเรนทร์ • (pí-reen) (abstract noun ความพิเรนทร์)

pí-reen (romanization)
ความพิเรนทร์ (abstract-noun)

Clipping of พิเรนทร์เทพ (pí-reen-têep), the noble title of the Chief of the Right Royal Grand Police Department (เจ้ากรมพระตำรวจใหญ่ขวา), from พิเรนทร์ (pí-reen; literally "chief of gallants", "chief gallant", "gallant chief", etc), a compound of พิร (“gallant; hero; warrior”) + อินทร์ (in, “Indra; chief, lord, master”), + เทพ (têep, “divine; deity”); after the holder of this title during the Franco-Siamese War of 1893, who trained police divers to sink French warships in unorthodox ways, leaving many divers dead underwater.

clipping

Clipping of พิเรนทร์เทพ

com

deviant; perverted; queer; unconventional; unorthodox.


รากหญ้า

th-adj

รากหญ้า • (râak-yâa) (abstract noun ความรากหญ้า)

râak-yâa (romanization)
ความรากหญ้า (abstract-noun)

From ราก (râak) + หญ้า (yâa), calque of English grass roots.


ประชานิยม

From Sanskrit प्रजा (prajā, “people”) + नियम (niyama, “precept; principle; theory; etc.”).

populist (of, relating to, or characteristic of populism or its adherents).


นอกสมรส

นอกสมรส • (nɔ̂ɔk-sǒm-rót)

From นอก (nɔ̂ɔk, “out; outside; without”) + สมรส (sǒm-rót, “legally registered marriage”).

compound

ภรรยานอกสมรส

บุตรนอกสมรส

(formal, law) born of parents not legally married.


ผัวเดียวเมียเดียว

th-adj

ผัวเดียวเมียเดียว • (pǔua-diao-miia-diao)

From ผัว (pǔua, “husband”) + เดียว (diao, “one; only; sole; etc.”) + เมีย (miia, “wife”) + เดียว (diao, “one; only; sole; etc.”); literally "one husband, one wife".


เปิ๊ดสะก๊าด

th-adj

เปิ๊ดสะก๊าด • (bpə́ət-sà-gáat)

/pɤːt̚˦˥.sa˨˩.kaːt̚˦˥/

Semi-learned borrowing from English first class.

slbor

(slang and archaic) very luxurious or expensive (often used of clothing).


เป๊ะ

bpé (romanization)
ความเป๊ะ (abstract-noun)


เอาแต่ใจ

th-adj

เอาแต่ใจ • (ao-dtɛ̀ɛ-jai) (abstract noun ความเอาแต่ใจ)

ao-dtɛ̀ɛ-jai (romanization)
ความเอาแต่ใจ (abstract-noun)

From เอา (ao, “to take”) + แต่ (dtɛ̀ɛ, “only”) + ใจ (jai, “mind; will”); literally "to take only one's mind".


น้ำเน่า

th-adj

น้ำเน่า • (náam-nâo) (abstract noun ความน้ำเน่า)

náam-nâo (romanization)
ความน้ำเน่า (abstract-noun)

From น้ำ (náam, “water”) + เน่า (nâo, “putrid; rotten”); literally "putrid water".


กาลกิณี

Borrowed from Pali kālakaṇṇī, kāḷakaṇṇī (“dawdler; idler; loafer”), from Sanskrit कालकर्णि (kālakarṇi) (whence Thai กาลกรรณี). Cognate with Khmer កាឡកិណី (kaalkenəy).

cog

Thai กาลกรรณี

(elegant, derogatory, offensive) bad, wicked, evil; inauspicious, unfortunate, unfavourable, unholy, ill-boding, marked by or inviting misfortune, bringing about bad luck.


สากล

sǎa-gon (romanization)
สกล (alternative)

Borrowed from Pali sakala (“total”), ultimately from Sanskrit सकल (sakala, “idem”). Cognate with Lao ສາກົນ (sā kon), Khmer សាកល (saakɑl).

(formal) Western (of or pertaining to the West)


รอน ๆ

th-adj

รอน ๆ • (rɔɔn-rɔɔn)


อมฤต

อมฤต • (à-má-rít)

à-má-rít (romanization)
อำมฤต (alternative noun)

/ʔa˨˩.ma˦˥.rɯt̚˦˥/

Borrowed from Sanskrit अमृत (amṛta, “immortal; ambrosia”); perhaps via Old Khmer ʼamṛta, ʼaṃmṛta, ʼaṃmṛt or Angkorian Old Khmer ʼamṛta, ʼamṛtt, ʼaṃṛta, ʼaṃmṛta, ʼaṃmṛtta (“immortal, god; constituent of slavename”). Cognate with Modern Khmer អម្រឹត (ʼɑɑʼɑmrɨt). Compare Pali amata, from which Thai อมต (à-má-dtà-) was derived.

cog

Khmer អម្រឹត (ʼɑɑʼɑmrɨt)


วิลิศมาหรา

th-adj

วิลิศมาหรา • (wí-lít-sà-maa-rǎa) (abstract noun ความวิลิศมาหรา)

wí-lít-sà-maa-rǎa (romanization)
ความวิลิศมาหรา (abstract-noun)

From Javanese ꦮꦶꦭꦶꦱ꧀ꦩꦫ (Wilismara), a portmanteau word of ꦮꦶꦭꦶꦱ꧀ (wilis, “Mount Wilis”) + ꦲꦚ꧀ꦗꦱ꧀ꦩꦫ (anjasmara, “Mount Anjasmara”), the name of a sacred mountain in the story of Javanese prince Panji, on top of which a finely decorated, golden temple sits.


ชิงหมาเกิด

th-adj

ชิงหมาเกิด • (ching-mǎa-gə̀ət)

/t͡ɕʰiŋ˧.maː˩˩˦.kɤːt̚˨˩/

From ชิง (ching, “to take away or take possession of by force”) + หมา (mǎa, “dog”) + เกิด (gə̀ət, “to be born”); literally "to forcibly take possession of a dog's chance to be born"; probably from the following verse in the epic poem Khun Chang Khun Phaen, which figuratively describes the despicability of a character:
: "หมามันจะเกิดชิงหมาเกิด มึงไปตายเสียเถิดอ้ายห้าเบี้ย"
: mǎa man jà gə̀ət ching mǎa gə̀ət · mʉng bpai dtaai sǐia tə̀ət âai hâa bîia
: "A dog was about to be born, but you reaved the dog's chance to be born. Go die, you man of five cowries!"
: Notes: the phrase hâa bîia (literally "five cowries") is possibly a spoonerism of เหี้ย (hîia, “extremely bad”) + บ้า (bâa, “insane; mad”).

lang

(idiomatic and offensive) extremely despicable.


เหี้ย

th-adj

เหี้ย • (hîia) (abstract noun ความเหี้ย)

hîia (romanization)
ความเหี้ย (abstract-noun)

Unknown. Compare Lao ເຫັ້ຽ (hīa), Tai Dón hể, Tày khı́a, and Nùng [Western] tɕhi:^(C1).
As observed by Chamberlain (2022), Varanus salvator is a highly venerated creature in Siamese folk religion, so much so that the evocation of its name is regarded as taboo, hence the negative connotations. One of the earliest attestation of the vulgar sense can be found in an 1891 magazine from the reign of King Chulalongkorn, indicating that the term had been used negatively since at least the previous reign.

(slang, vulgar, very offensive) unpleasant; unfavourable; disagreeable; contemptible.


อัมพิละ

อัมพิละ • (am-pí-lá)


แป

(medicine) ankylosed (of hand and foot).


แป

Compare Tai Dón [Term?] (“divided; split”).


กักขฬะ

กักขฬะ • (gàk-kà-là) (abstract noun ความกักขฬะ)

gàk-kà-là (romanization)
ความกักขฬะ (abstract-noun)

From Pali kakkhaḷa (“hard; harsh; rough”). Compare Sanskrit कक्खट (kakkhaṭa, “hard; harsh; rough”).

cog

Proverbs 15:1, KJV:
คำตอบอ่อนหวานทำให้ความโกรธเกรี้ยวหันไปเสีย แต่คำกักขฬะเร้าโทสะ
kam-dtɔ̀ɔp ɔ̀ɔn-wǎan tam-hâi kwaam-gròot-grîiao hǎn bpai sǐia dtɛ̀ɛ kam gàk-kà-là ráo too-sà
A soft answer turneth away wrath: but grievous words stir up anger.

(sometimes derogatory or offensive) very despicable, low, base, vile, vulgar, or rude.


มหึมา

th-adj

มหึมา • (má-hʉ̀-maa) (abstract noun ความมหึมา)

má-hʉ̀-maa (romanization)
ความมหึมา (abstract-noun)
มหิมา (alternative)

From Sanskrit महिमा (mahimā, “greatness”). Compare Old Khmer mahimā, mahmā, muḥhīmā, moḥhimā, "great; majestic; mighty; etc."; Modern Khmer មហិមា (mɔɔhemiə).

เบ้อเร่อเท่อ

bə̂ə-rə̂ə-tə̂ə

เบ้อเริ่มเทิ่ม

bə̂ə-rə̂m-tə̂m


ทุศีล

ทุศีล • (tú-sǐin) (abstract noun ความทุศีล)

tú-sǐin (romanization)
ความทุศีล (abstract-noun)

From Sanskrit दुःशील (duḥśīla, literally “bad (observance of) precept”).

bor

(used of a priest) immoral; ill-behaved.


แม่เหล็กไฟฟ้า

th-adj

แม่เหล็กไฟฟ้า • (mɛ̂ɛ-lèk-fai-fáa)

From แม่เหล็ก (mɛ̂ɛ-lèk, “magnet”) + ไฟฟ้า (fai-fáa, “electricity”).


คัมภีร์

kam-pii (romanization)
คัมภีร (alternative)
คามภีร์ (alternative)

Borrowed from Pali gambhīra (“deep; profound”). Compare Sanskrit गम्भीर (gambhīra) or गभीर (gabhīra).


สยึ๋มกึ๋ย

th-adj

สยึ๋มกึ๋ย • (sà-yʉ̌m-gʉ̌i) (abstract noun ความสยึ๋มกึ๋ย)

sà-yʉ̌m-gʉ̌i (romanization)
ความสยึ๋มกึ๋ย (abstract-noun)

/sa˨˩.jɯm˩˩˦.kɯj˩˩˦/

From the name of a 1991 horror comedy film.

(slang) very scary, frightening, or thrilling.

th:สยึ๋มกึ๋ย


ว้าง

wáang (romanization)
ความว้าง (abstract-noun)


ลิ้นจี่

ลิ้นจี่ • (lín-jìi)

Compare Cantonese 胭脂 (jin¹ zi¹, “rouge (cosmetics)”)


คลาดเคลื่อน

th-adj

คลาดเคลื่อน • (klâat-klʉ̂ʉan) (abstract noun ความคลาดเคลื่อน)

klâat-klʉ̂ʉan (romanization)
ความคลาดเคลื่อน (abstract-noun)
คลาศเคลื่อน (alternative archaic dated obsolete)

From คลาด (klâat, “to move”) + เคลื่อน (klʉ̂ʉan, “to move”).

com

คำแปลคลาดเคลื่อน

inaccurate; inexact; imprecise; erroneous.


หน้าด้าน

th-adj

หน้าด้าน • (nâa-dâan) (abstract noun ความหน้าด้าน)

nâa-dâan (romanization)
ความหน้าด้าน (abstract-noun)

From หน้า (nâa, “face”) + ด้าน (dâan, “hard; hardened”).

com

(derogatory, very offensive) brazen-faced.


ด้าน

dâan (romanization)
ความด้าน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ, Khün ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ, Lao ດ້ານ (dān), Lü ᦡᦱᧃᧉ (ḋaan²), Shan လၢၼ်ႈ (lāan, “brazen”) and လၼ် (lǎn, “hard”).

cog

Lü ᦡᦱᧃᧉ (ḋaan²)


ประดุจ

th-adj

ประดุจ • (bprà-dùt)

Probably an extended form of Old Khmer tūc°, tūca, tūcca, ṭūca (“like; similar”), from which Thai ดุจ (dùt) was derived.

(poetic, elegant) like; similar; resembling.


ไวไฟ

ไวไฟ • (wai-fai) (abstract noun ความไวไฟ)

wai-fai (romanization)
ความไวไฟ (abstract-noun)

From ไว (wai, “fast; quick; rapid”) + ไฟ (fai, “fire; flame”).

compound

(slang) sexually active, alive, excitable, or keen.

(slang and obsolete, used of behaviour) sexually careless.


พลเรือน

th-adj

พลเรือน • (pon-lá-rʉʉan)

pon-lá-rʉʉan (romanization)
พ่อเรือน (alternative archaic dated obsolete)

From พล (pon, “force; strength; energy; etc”) + เรือน (rʉʉan, “house; residence; etc”); literally "force of the house", "strength of the house", etc.

com

2002, ธรรมนูญกรุงโรม, ข้อ ๘, วรรค ๒ (ข):
จงใจโจมตีต่อประชาชนพลเรือน...หรือต่อพลเรือนรายบุคคลซึ่งมิได้เข้าร่วมรบโดยตรง...จงใจโจมตีต่อวัตถุพลเรือน คือ วัตถุซึ่งมิใช่เป้าหมายทางทหาร
jong-jai joom-dtii dtɔ̀ɔ bprà-chaa-chon pon-lá-rʉʉan ... rʉ̌ʉ dtɔ̀ɔ pon-lá-rʉʉan raai-bùk-kon sʉ̂ng mí dâai kâo-rûuam róp dooi-dtrong ... jong-jai joom-dtii dtɔ̀ɔ wát-tù pon-lá-rʉʉan · kʉʉ · wát-tù sʉ̂ng mí châi bpâo-mǎai taang tá-hǎan
intentionally directing attacks against the civilian population...or against individual civilians not taking direct part in hostilities... intentionally directing attacks against civilian objects, that is, objects which are not military objectives;

civil or civilian, as distinguished from the military, and sometimes from the clergy, judiciary, parliament, police, etc.


ยวน

(historical) of or pertaining to Singhanavati, an ancient polity in modern-day Northern Thailand, or to its people, language(s), or culture.

(historical) of or pertaining to Lan Na, an ancient polity in modern-day Northern Thailand, or to its people, language(s), or culture.

(somewhat derogatory) of or pertaining to Northern Thailand, Northern Thai people, Northern Thai language, or Northern Thai culture.


…ใด…หนึ่ง

th-adj

…ใด…หนึ่ง • (…-dai-…-nʉ̀ng)

คนใดคนหนึ่ง

สิ่งใดสิ่งหนึ่ง

อย่างใดอย่างหนึ่ง

(in the singular) some; any (in singular sense).


ชิว

chiu (romanization)
ความชิว (abstract-noun)
ชิล (alternative)


หูดับตับไหม้

หูดับตับไหม้ • (hǔu-dàp-dtàp-mâi) (abstract noun ความหูดับตับไหม้)

hǔu-dàp-dtàp-mâi (romanization)
ความหูดับตับไหม้ (abstract-noun)

From หู (hǔu, “ear”) + ดับ (dàp, “to die; to be dead”) + ตับ (dtàp, “liver”) + ไหม้ (mâi, “to burn”); literally "ear dies, liver burns".


หลังเขา

th-adj

หลังเขา • (lǎng-kǎo) (abstract noun ความหลังเขา)

lǎng-kǎo (romanization)
ความหลังเขา (abstract-noun)

/laŋ˩˩˦.kʰaw˩˩˦/

From หลัง (lǎng, “behind”) + เขา (kǎo, “hill”), literally “behind the hill”.

com

(idiomatic, sometimes derogatory or offensive) backwoods; unsophisticated; uncouth.


กลาย

From Proto-Tai *klaːjᴬ (“last (year)”).
Cognate with Lao ກາຍ (kāi), Shan ၵၢႆ (kǎai), Zhuang gyai.


หูหนวกตาบอด

th-adj

หูหนวกตาบอด • (hǔu-nùuak-dtaa-bɔ̀ɔt) (abstract noun ความหูหนวกตาบอด)

hǔu-nùuak-dtaa-bɔ̀ɔt (romanization)
ความหูหนวกตาบอด (abstract-noun)

/huː˩˩˦.nua̯k̚˨˩.taː˧.bɔːt̚˨˩/

From หูหนวก (hǔu-nùuak, “deaf”) + ตาบอด (dtaa-bɔ̀ɔt, “blind”).

com

(idiomatic) deaf and blind: unwilling or refusing to perceive or understand; lacking perception, awareness, or judgement; not controlled by reason.


หูหนวก

th-adj

หูหนวก • (hǔu-nùuak) (abstract noun ความหูหนวก)

hǔu-nùuak (romanization)
ความหูหนวก (abstract-noun)

From หู (hǔu, “ear”) + หนวก (nùuak, “losing the ability to hear”).

compound

Exodus 4:11, HCSB:
พระยาห์เวห์จึงตรัสกับโมเสสว่า "ใครเล่าสร้างปากมนุษย์ หรือทำให้เป็นใบ้ หูหนวก ตาดี หรือตาบอด? เรา ยาห์เวห์ เป็นผู้ทำไม่ใช่หรือ?
prá-yaa-wee jʉng dtràt gàp moo-sèet wâa "krai lâo sâang bpàak má-nút rʉ̌ʉ tam hâi bpen bâi hǔu-nùuak dtaa dii rʉ̌ʉ dtaa-bɔ̀ɔt? rao yaa-wee bpen pûu tam mâi châi rʉ̌ʉ?
Yahweh said to him, "Who made the human mouth? Who makes him mute or deaf, seeing or blind? Is it not I, Yahweh?

ไม่มีใครจะหูหนวกไปกว่าคนที่ไม่ยอมรับฟัง

mâi mii krai jà hǔu-nùuak bpai gwàa kon tîi mâi yɔɔm ráp fang

No one is deafer than one who refuses to hear.


วิมล

th-adj

วิมล • (wí-mon) (abstract noun ความวิมล)

wí-mon (romanization)
ความวิมล (abstract-noun)

Borrowed from Pali vimala (“clean; spotless; stainless”) or Sanskrit विमल (vimala, “clean; spotless; stainless”). Cognate with Old Khmer vimala (“immaculate; spotless”); Modern Khmer វិមល (vĭmlô); Lao ວິມົນ (wi mon).

cog

(elegant) defectless; flawless; perfect.

การประหารทารกผู้วิมล

The massacre of the innocents.
 (literally) The execution of the innocent infants.


ใจไม้ไส้ระกำ

th-adj

ใจไม้ไส้ระกำ • (jai-máai-sâi-rá-gam) (abstract noun ความใจไม้ไส้ระกำ)

jai-máai-sâi-rá-gam (romanization)
ความใจไม้ไส้ระกำ (abstract-noun)

From ใจ (jai, “heart; mind”) + ไม้ (máai, “stick; wood”) + ไส้ (sâi, “intestine”) + ระกำ (rá-gam, “the palm Salacca wallichiana C. Martius; difficult; hard; uncomfortable”); literally "wooden heart, Salacca gut" or "wooden heart, hardened gut".


ราชการ

Compound of ราช (râat, “royal”) + การ (gaan, “affair; business; matter”). Compare Old Khmer *rājakāryya, rājjikāra, rājakāryya, rājyakāryya (“royal service”); Modern Khmer រាជការ (riəckaa), រាជការ្យ (riəckaaryɔɔ); Sanskrit राजकर (rājakara, “royal tax”), राजकार्य (rājakārya, “royal business; royal duty”).


รักษาการ

From รักษา (rák-sǎa, “to care; to guard; to maintain; to protect”) + การ (gaan, “action; activity”).

af

รักษาการประธานาธิบดี

รัฐบาลรักษาการ


หมูหมากาไก่

th-adj

หมูหมากาไก่ • (mǔu-mǎa-gaa-gài) (abstract noun ความหมูหมากาไก่)

mǔu-mǎa-gaa-gài (romanization)
ความหมูหมากาไก่ (abstract-noun)

From หมู (mǔu, “pig”) + หมา (mǎa, “dog”) + กา (gaa, “crow”) + ไก่ (gài, “hen”).

af

ภาษาอังกฤษหมูหมากาไก่

เรื่องหมูหมากาไก่

(slang) basic; insignificant; simple; trivial; unserious.


งู ๆ ปลา ๆ

From งู (nguu, “snake”) + ๆ (“repetition marker”) + ปลา (bplaa, “fish”) + ๆ (“repetition marker”); literally "snake, snake, fish, fish".

com

ภาษาอังกฤษงู ๆ ปลา ๆ

Unfluent English.
 (literally) Snake-snake-fish-fish English language.

(slang, idiomatic, used of knowledge, skill, etc) basic; shallow; unfluent; unsmart; little.


ไก่กา

th-adj

ไก่กา • (gài-gaa) (abstract noun ความไก่กา)

gài-gaa (romanization)
ความไก่กา (abstract-noun)

th:ลุ้นแล้วรวย

From ไก่ (gài, “fowl”) + กา (gaa, “crow”); literally "fowl [and] crow".
The first sense originated from a 1998 quiz show, Lun Laeo Ruai (ลุ้นแล้วรวย), in which the phrase จริงใจ (jing-jai, “sincere; truthful”) was used for "yes" and the present phrase was for "no".

(slang, dated) insincere; untruthful; false.

2021 March 6, “เปิดลายแทง'5ร้านกระเพาะปลา' อร่อยเด็ดระดับเหลา!”, in เดลินิวส์, กรุงเทพฯ: เดลินิวส์, retrieved 2021-12-24:

ร้านรถเข็นริมทาง...แต่ความอร่อยไม่ใช่ไก่กา

ráan-rót-kěn rim taang ... dtɛ̀ɛ kwaam-à-rɔ̀i mâi châi gài-gaa

[This is just] a food cart by the street ... but the tastiness [of its food] is not a joke.

2025 June 22, yaosrusaard, “สนใจสอบถามได้ค่ะ”, in ช้อปปี้, retrieved 2021-12-24:

สินค้านำเข้าไม่ใช่ไก่กา

[These are] imported goods, not trashy [products].

(slang, of quality, performance, etc) run-of-the-mill, ordinary; small, slight; inadequate, paltry; low, inferior.


โล้น

lóon (romanization)
ความโล้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ໂລ້ນ (lōn), Lü ᦟᦸᧃᧉ (loan²), Tai Nüa ᥘᥩᥢᥲ (lòan, “to take off (clothes)”), Phake လွꩫ် (lon, “bald; to take off (clothes)”), Ahom 𑜎𑜨𑜃𑜫 (lon). Compare Shan လွမ်ႈ (lāum).

cog

(sometimes offensive) lacking the hair on all or most of the scalp

(of a geographical feature) lacking a natural or usual covering; deforested.


กิมจิ

th-adj

กิมจิ • (gim-jì)

Learned borrowing from Korean 김치 (gimchi).


ขมิ้นกับปูน

th-adj

ขมิ้นกับปูน • (kà-mîn-gàp-bpuun)

From ขมิ้น (kà-mîn, “turmeric”) + กับ (gàp, “and; with”) + ปูน (bpuun, “slaked lime”); literally "turmeric and slaked lime".

af

(idiomatic) incompatible; irreconcilable; disagreeing; typified by arguments, fights, or disagreements.


ก้นครัว

From ก้น (gôn, “bottom; end”) + ครัว (kruua, “kitchen”); literally "at the end of the kitchen".

(colloquial) rarely seen in public; not openly or publicly introduced; not made known to the public.


ปลอม

th-adj

ปลอม • (bplɔɔm) (abstract noun ความปลอม)

bplɔɔm (romanization)
ความปลอม (abstract-noun)

Cognate with Isan ปลอม, Lao ປອມ (pǭm), Northern Thai ᨸᩖᩬᨾ (pɔɔm¹) or ᨸᩬᨾ (pɔɔm¹), Khün ᨸᩬᨾ, Tai Dam ꪜꪮꪣ (pom).

counterfeit; fake (in a bad or good sense).


สปอร์ต

สปอร์ต • (sà-bpɔ̀ɔt) (abstract noun ความสปอร์ต)

sà-bpɔ̀ɔt (romanization)
ความสปอร์ต (abstract-noun)

/sa˨˩.pɔːt̚˨˩/

ใจสปอร์ต

(slang) sporting: sportsmanlike, befitting a sportsman, as fair, generous, ungrudging, etc.


แรง

rɛɛng (romanization)
ความแรง (abstract-noun)

From Proto-Tai *reːŋᴬ (“strong; strength”).
Cognate with Northern Thai ᩁᩯ᩠ᨦ (hɛɛŋ⁴), Khün ᩁᩯ᩠ᨦ (hɛɛŋ⁴), Isan แฮง, Lao ແຮງ (hǣng), Lü ᦶᦣᧂ (haeng), Tai Dam ꪵꪭꪉ (ꞌhéng), Shan ႁႅင်း (héng), Tai Nüa ᥞᥦᥒᥰ (häeng), Ahom 𑜍𑜢𑜂𑜫 (riṅ), Bouyei reengz, Zhuang rengz, Saek เร๊ง.

cog

Khün ᩁᩯ᩠ᨦ (hɛɛŋ⁴)

severe, serious, violent; harsh, unpleasant, bitter.

(slang) fierce, striking, bold; straightforward, outspoken, blunt; rude, insolent.


โบราณ

th-adj

โบราณ • (boo-raan) (abstract noun ความโบราณ)

boo-raan (romanization)
ความโบราณ (abstract-noun)
เบาราณ (alternative)
บุราณ (alternative)
ปุราณ (alternative)
ปุราณะ (alternative)
โบราญ (alternative)

From Pali porāṇa, purāṇa (“original; primitive; pristine; etc”), ultimately from Sanskrit पुराण (purāṇa, “idem”), possibly via Old Khmer porāna (“old; ancient; etc”). Cognate with Northern Thai ᨷᩪᩁᩣ᩠ᨱ, ᨷ᩠ᩅᩫᩁᩣ᩠ᨱ, Lao ບຸລານ (bu lān), ບູຮານ (bū hān), ໂບຮານ (bō hān), Modern Khmer បុរាណ (boraan).

archaic; old-fashioned; outdated; outmoded.


โอฬารึก

โอฬารึก • (oo-laa-rʉ́k) (abstract noun ความโอฬารึก)

oo-laa-rʉ́k (romanization)
ความโอฬารึก (abstract-noun)
เอาฬาริก (alternative)
เอาฬารึก (alternative)
โอฬาริก (alternative)

/ʔoː˧.laː˧.rɯk̚˦˥/

From Pali oḷārika (“crass; gross”); probably via Old Khmer olārik (“great; large”). Compare Modern Khmer ឱឡារិក (ʼaolaarɨk).

Job 37:4, KJV:
พระองค์ทรงแผดพระสุรเสียงอันโอฬารึกของพระองค์
prá-ong song pɛ̀ɛt prá-sù-rá-sǐiang an oo-laa-rʉ́k kɔ̌ɔng prá-ong
he thundereth with the voice of his excellency
Compare:
ISV: his majestic voice will thunder
HCSB: God thunders with His majestic voice
NET: he thunders with an exalted voice
JUB: his valiant voice shall thunder

(elegant) great (in various senses, often used to describe size, quantity, quality, degree, extent, importance, power, dignity, or status).


ซิง

sing (romanization)
ความซิง (abstract-noun)


หัวโบราณ

หัวโบราณ • (hǔua-boo-raan) (abstract noun ความหัวโบราณ)

hǔua-boo-raan (romanization)
ความหัวโบราณ (abstract-noun)

From หัว (hǔua, “head”) + โบราณ (boo-raan, “ancient; archaic; old”).


มหานคร

th-adj

มหานคร • (má-hǎa-ná-kɔɔn)

From Sanskrit महानगर (mahānagara, literally “great city”); probably via Old Khmer mahānagara (“great city; great realm”). Cognate with Modern Khmer មហានគរ (môhankôr).


นิด

nít (romanization)
ความนิด (abstract-noun)


ประจำเดือน

th-adj

ประจำเดือน • (bprà-jam-dʉʉan)


ประจำ

From Old Khmer pracāṃ (“to cause to wait; to keep; to hold in reserve”), extended form of cāṃ, cāṃm, cām, caṃ, cam (“to guard, to be on guard, to watch; to await, to expect; to remain, to stay; to attend, to serve; to maintain, to support; to bear in mind, to memorise, to recall, to remember; etc”).
Compare Modern Khmer ប្រចាំ (prɑɑcam), Lao ປະຈຳ (pa cham), Northern Thai ᨷᩕᨧᩴᩣ.

der

particular, specific; intended (for), specified (for).


หมั้น

mân (romanization)
ความหมั้น (abstract-noun)

มั่น มั่น#Thai


สาร

th-adj

สาร • (sǎan)

From Proto-Tai *saːlᴬ ("husked rice"). Probably from Old Khmer sara (“fair; white”); perhaps cognate with Modern Khmer ស (sɑɑ, “bright; silver-coloured; white”).
Cognate with Zhuang san (“rice; grain”).


กระทง

grà-tong (romanization)
กะทง (alternative archaic dated obsolete)

Borrowed from Old Chinese 鐙 (OC *tɯːŋ, *tɯːŋs, “ritual vessel or lamp”).
Notes for Old Chinese notations in the Baxter–Sagart system: /*k-tˤəŋ/

och-l

(of a rooster) that has just learnt how to crow


หงก ๆ

th-adj

หงก ๆ • (ngòk-ngòk) (abstract noun ความหงก ๆ)

ngòk-ngòk (romanization)
ความหงก ๆ (abstract-noun)

/ŋok̚˨˩.ŋok̚˨˩/


หมอง

หมอง • (mɔ̌ɔng) (abstract noun ความหมอง)

mɔ̌ɔng (romanization)
ความหมอง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰmoːŋᴬ (“gray”). Cognate with Lao ໝອງ (mǭng), Shan မွင် (mǎung), Ahom 𑜉𑜨𑜂𑜫 (moṅ), Zhuang mong. Compare Khmer ហ្មង (mɑɑng).

dim; opaque; not bright; not transparent; turbid.

(of reputation) blemished; stained; tarnished.

(figurative) cheerless; depressed; gloomy; unhappy.


แน่

nɛ̂ɛ (romanization)
ความแน่ (abstract-noun)

Cognate with Lao ແນ່ (nǣ), Northern Thai ᨶᩯ᩵.


ชำเรา

From Old Khmer jaṃrau, jaṃrova (“deep; depth, deepness; deep place, as gully, ravine, gorge, etc”); being extended forms of Old Khmer jrau, jrov (“deep; depth, deepness”). Cognate with Modern Khmer ជំរៅ (cumrɨw).

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 3
มาตราหนึ่ง ชายใดข่มขืนภิริยาท่านถึงชำเรา ให้ไหมโดยประถมผิดเมียทวีคูน ถ้าข่มขืนมิได้ถึงชำเรา ให้ไหมโดยปรถมผิดเมีย
mâat-dtraa nʉ̀ng · chaai dai kòm-kʉ̌ʉn pí-rí-yaa tâan tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia tá-wii-kuun · tâa kòm-kʉ̌ʉn mí dâai tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia
Another section [is as follows: If] any man ravishes another's wife to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine in a double amount [on grounds of] wife violation. If the ravishment has not been [done] to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine [on grounds of] wife violation.

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 17
มาตราหนึ่ง พระครูภิขุสำมเณรผิดเมียท่านถึงชำเรา ชื่อว่า ปราชิก ให้สึกออกเสีย แล้วให้ไหมโดยพระราชกฤษฎีกา
mâat-dtraa nʉ̀ng · prá-kruu pík-kù sǎm-má-neen pìt-miia tâan tʉ̌ng cham-rao · chʉ̂ʉ wâa · bpà-raa-chík · hâi sʉ̀k ɔ̀ɔk sǐia · lɛ́ɛo hâi mǎi dooi prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa
Another section [is as follows: If] a sacred guru, bhikkhu, or sāmaṇera violates another's wife to the deep extent, he shall be deemed as a pārājika, shall be deprived of [the priesthood], and shall be fined in accordance with the royal decree.

(law and archaic) deep (referring to the serious degree of sexual intercourse, that is, to the point of sexual penetration).


อนามัย

อนามัย • (à-naa-mai) (abstract noun ความอนามัย)

à-naa-mai (romanization)
ความอนามัย (abstract-noun)

From Pali anāmaya, from Sanskrit अनामय (anāmaya). Cognate with Khmer អនាម័យ (ʼaʼnaamay), Lao ອະນາໄມ (ʼa nā mai).


หน้าหนา

หน้าหนา • (nâa-nǎa) (abstract noun ความหน้าหนา)

nâa-nǎa (romanization)
ความหน้าหนา (abstract-noun)

/naː˥˩.naː˩˩˦/

From หน้า (nâa, “face”) + หนา (nǎa, “thick”).


อัตโนมัติ

อัตโนมัติ • (àt-dtà-noo-mát) (abstract noun ความอัตโนมัติ)

àt-dtà-noo-mát (romanization)
ความอัตโนมัติ (abstract-noun)

→ Lao: ອັດຕະໂນມັດ (ʼat ta nō mat)

From อัตโน (“self”) + มัติ (“resolution”); phono-semantic matching of English automatic; coined by Prince Wan Waithayakon of Siam (1891–1976).


ต่างด้าว

th-adj

ต่างด้าว • (dtàang-dâao)

From ต่าง (dtàang, “different”) + ด้าว (dâao, “country, land”).

com

(now chiefly found in law, derogatory elsewhere) foreign; alien.

now chiefly found in law; derogatory elsewhere; now chiefly found in law; derogatory elsewhere


ประเทียบ

th-adj

ประเทียบ • (bprà-tîiap)

พระ พระ#Thai

(archaic) (พระ~) of or pertaining to a royal harem or member thereof.

2019 November 21, “สมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิสเข้าเฝ้าสมเด็จพระสังฆราช”, in ThaiPBS, ThaiPBS, retrieved 2019-11-23:

สันตะปาปาฟรานซิสเสด็จโดยรถยนต์พระประเทียบจากวัดราชบพิธ...ยังโรงพยาบาลเซนต์หลุยส์ ถ.สาทร

sǎn-dtà-bpaa-bpaa fraan-sís sà-dèt dooi rót-yon prá bprà-tîiap jàak wát râat-chá bɔɔ-pít ... yang roong-pá-yaa-baan sén lǔi · tà-nǒn sǎa-tɔɔn

Pope Francis travelled by a phra prathiap car from Wat Ratchabophit...to Saint Louis Hospital [on] Sathon Rd.

พระ พระ#Thai

(พระ~) of or pertaining to a high priest.


สนม

สนม • (sà-nǒm)


รอง

รอง • (rɔɔng)

Cognate with Northern Thai ᩁᩬᨦ, Isan ฮอง, Lao ຮອງ (hǭng), Shan ႁွင်း (háung), Lü ᦣᦸᧂ (hoang), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ).


ทุระยศ

ทุระยศ • (tú-rá-yót)

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


ทูรยศ

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


ตื้น

ตื้น • (dtʉ̂ʉn) (abstract noun ความตื้น)

dtʉ̂ʉn (romanization)
ความตื้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ຕຶ້ນ (tưn), Tai Dam ꪔꪳ꫁ꪙ, Shan တိုၼ်ႈ (tūen), Tai Nüa ᥖᥫᥢᥲ (tòen), Phake တိုꩫ် (tün).


กาว

gaao (romanization)
ความกาว (abstract-noun)

From Middle Chinese 膠 (MC kaew, “glue”). Cognate with Lao ກາວ (kāo), Burmese ကော် (kau), Khmer កាវ (kaaw), Vietnamese keo.

(slang, humorous) crazy, silly, or out of one's mind, as if being intoxicated with glue.


สอบ

sɔ̀ɔp (romanization)
ความสอบ (abstract-noun)

(now rare) gradually narrowing: tapering, attenuate, etc.


เขลา

klǎo (romanization)
ความเขลา (abstract-noun)

From Middle Khmer ខ្លោវ (khlova, “ignorant; stupid; etc”). Cognate with Modern Khmer ខ្លៅ (khlaw).


โฉด

chòot (romanization)
ความโฉด (abstract-noun)

/t͡ɕʰoːt̚˨˩/

From Old Khmer chota (“silly; simple; simple-minded”). Cognate with Modern Khmer ឆោត (chaot), ចោត (caot).


ประเสริฐ

th-adj

ประเสริฐ • (bprà-sə̀ət) (abstract noun ความประเสริฐ)

bprà-sə̀ət (romanization)
ความประเสริฐ (abstract-noun)

Possibly from Sanskrit प्रश्रेष्ठ (praśreṣṭha, literally “very excellent”); perhaps via Old Khmer praseṭṭha, prasœra, prasergga (“excellent; magnificent; superb”). Compare Modern Khmer ប្រសើរ (prɑɑsaə), Pali paseṭṭha.

der

Mark 10:18, KJV:
ท่านเรียกเราว่าประเสริฐทำไม ไม่มีใครประเสริฐเว้นแต่พระเจ้าองค์เดียว
tân rîiak rao wâa bprà-sə̀ət tam-mai mâi mii krai bprà-sə̀ət wéen-dtɛ̀ɛ prá-jâao ong diao
Why callest thou me good? there is none good but one, that is, God.

Job 28:10, KJV:
ตาของเขาเห็นของประเสริฐทุกอย่าง
dtaa kɔ̌ɔng kǎo hěn kɔ̌ɔng bprà-sə̀ət túk-yàang
His eye seeth every precious thing.

Proverbs 3:15, KJV:
เธอประเสริฐกว่าทับทิม
təə bprà-sə̀ət gwàa táp-tim
She is more precious than rubies.

James 2:7, KJV:
ไม่ใช่เขาเหล่านั้นหรือที่สบประมาทพระนามอันประเสริฐซึ่งใช้เรียกท่าน
mâi châi kǎo lào nán rʉ̌ʉ tîi sòp-bprà-màat prá-naam an bprà-sə̀ət sʉ̂ng chái rîiak tân
Do not they blaspheme that worthy name by the which ye are called?

Psalm 16:3, KJV:
วิสุทธิชนในแผ่นดินและผู้ประเสริฐเป็นพวกที่ข้าพเจ้ามีความปีติยินดีทั้งสิ้นด้วย
wí-sùt-tí-chon nai pɛ̀n-din lɛ́ pûu-bprà-sə̀ət bpen pûuak tîi kâa-pá-jâao mii kwaam-bpii-dtì-yin-dii táng-sîn dûai
But to the saints that are in the earth, and to the excellent, in whom is all my delight.

Psalm 25:8, KJV:
พระเยโฮวาห์ทรงเป็นผู้ประเสริฐและเที่ยงธรรม
prá-yee-hoo-waa song bpen pûu bprà-sə̀ət lɛ́ tîiang-tam
Good and upright is the LORD.

Psalm 139:17, KJV:
โอ ข้าแต่พระเจ้า พระดำริของพระองค์ประเสริฐแก่ข้าพระองค์จริง ๆ รวมกันเข้าก็ไพศาลนักหนา
oo kâa-dtɛ̀ɛ prá-jâao prá-dam-rì kɔ̌ɔng prá-ong bprà-sə̀ət gɛ̀ɛ kâa-prá-ong jing jing ruuam gan kâo gɔ̂ɔ pai-sǎan nák-nǎa
How precious also are thy thoughts unto me, O God! how great is the sum of them!

(elegant) best, excellent, magnificent, superb; precious; valuable.


เที่ยง

th-adj

เที่ยง • (tîiang) (abstract noun ความเที่ยง)

tîiang (romanization)
ความเที่ยง (abstract-noun)

From Middle Chinese 定 (MC dengH, “stable”). Cognate with Northern Thai ᨴ᩠ᨿ᩵ᨦ, Khün ᨴ᩠ᨿ᩵ᨦ, Lao ທ່ຽງ (thīang), Lü ᦵᦑᧂᧈ (teng¹), Shan တဵင်ႈ (tāeng), Ahom 𑜄𑜢𑜂𑜫 (tiṅ), Nong Zhuang dingh or dingq, Saek เถี้ยง.

2007 February 17, “ทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิตไม่เที่ยง”, in มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา, Bangkok: มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา, retrieved 2020-01-17:

ชีวิตไม่เที่ยง มีการเปลี่ยนแปลงหรือแตกดับอยู่ตลอดเวลา

chii-wít mâi tîiang · mii gaan-bplìian-bplɛɛng rʉ̌ʉ dtɛ̀ɛk-dàp yùu dtà-lɔ̀ɔt-wee-laa

Life is not certain. Changing or ending [can] take place at any time.

certain; sure; changeless, stable; invariable; constant; consistent.

permanent; perpetual; long-lasting; enduring; durable.

exact, precise, accurate; right, correct; truthful, faithful.

straight; upright; impartial: incorruptible.


จวน

juuan (romanization)
ความจวน (abstract-noun)

Luke 21:30, KJV:
เมื่อผลิใบออกแล้ว ท่านทั้งหลายก็เห็นและรู้อยู่เองว่า ฤดูร้อนจวนจะถึงแล้ว
mʉ̂ʉa plì bai ɔ̀ɔk lɛ́ɛo · tâan táng-lǎai gɔ̂ hěn lɛ́ rúu yùu eeng wâa · rʉ́-duu rɔ́ɔn juuan jà tʉ̌ng lɛ́ɛo
When they now shoot forth, ye see and know of your own selves that summer is now nigh at hand.


ปือ

ปือ • (bpʉʉ)

Uncertain. Compare Burmese ပို့ (pui., “full”), ပြော (prau:, “great in degree; full of; plentiful”), ပြည့် (prany., “full”); Lao ໂປ (pō, “swollen, inflated”); Khün ᨸᩨ (“enlarged, swollen, inflated”); Shan ပိုဝ် (pǔe, “distended, inflated”), ပူ (pǔu, “flowing; full”), ပေႉ (pḛ̂e, “also; full”), ပျေႉ (pjḛ̂e, “full”).

ยวนพ่าย:
ชยชยยศโยคก้อง ไตรตรึงษ์ บุญเบอกวยงทองปือ ไต่เต้า
chai chai yót yôok gɔ̂ng · dtrai-dtrʉng · bun bə̀ək wiiang tɔɔng bpʉʉ · dtài-dtâo
Victory! Victory! His Majesty is blessed with dignity, that echoes across the Thirty-Third Paradise. His rich merit brings about many towns and gold into his possession.

โคลงเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนารายณ์มหาราช:
เบิกโขลนทวารเข้าป่า ปือพฤกษ์ พพวกพาลคชคึก คล่ำคล้าย
bə̀ək klǒon-tá-waan kâo bpàa · bpʉʉ prʉ́k · pá-pûuak paan kót kʉ́k · klâm-kláai
His Majesty entered the grove gate into the forest full of trees, rich with fierce beasts and furious elephants thronging together.

(somewhat archaic) abundant; full; many; much.


บุญธรรม

From บุญ (bun, “merit”) + ธรรม (tam, “virtue”).

com

Numbers 11:12, NET:
จงอุ้มเขาไว้ในอกของเจ้าอย่างพ่อบุญธรรมอุ้มลูกแดง
jong ûm kǎo wái nai òk kɔ̌ɔng jâo yàang pɔ̂ɔ-bun-tam ûm lûuk-dɛɛng
'Carry them in your arms, as a foster father bears a nursing child,'


บรรดา

ban-daa (romanization)
บันดา (alternative archaic dated obsolete)
ประดา (alternative)

From Old Khmer pantā (“that which is massed or grouped together: mass, aggregate; whole, totality, entirety; etc”).
Compare Lao ບັນດາ (ban dā).

bor

2015, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒๑) พ.ศ. ๒๕๕๘:

มาตรา ๖๘๕...บรรดาข้อตกลงเกี่ยวกับการค้ำประกันที่แตกต่างไปจากมาตรา ๖๘๑ วรรคหนึ่ง...เป็นโมฆะ

mâat-dtraa · hòk-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp hâa ... ban-daa kɔ̂ɔ-dtòk-long gìao-gàp gaan-kám-bprà-gan tîi dtɛ̀ɛk-dtàang bpai jàak mâat-dtraa · hòk-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp èt · wák nʉ̀ng ... bpen moo-ká

Section 685...All the agreements concerning suretyship which differ from Section 681, Paragraph 1...shall be void.

Deuteronomy 14:14, KJV:
บรรดานกแกตามชนิดของมัน
ban-daa nók gɛɛ dtaam chá-nít kɔ̌ɔng man
And every raven after his kind,

(formal) placed before a noun to indicate its plurality.


ก็อป

gɔ́p (romanization)
ความก็อป (abstract-noun)

ก๊อป ก๊อป#Thai


ก๊อป

gɔ́p (romanization)
ความก๊อป (abstract-noun)

(slang) counterfeit; fake; forged; illegally or fraudulently imitated.


เยีย

yiia (romanization)
ความเยีย (abstract-noun)


ดีใจ

th-adj

ดีใจ • (dii-jai) (abstract noun ความดีใจ)

dii-jai (romanization)
ความดีใจ (abstract-noun)


ม่าย

ม่าย • (mâai)

From Proto-Tai *ʰmaːjꟲ (“widowed”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lao ໝ້າຍ (māi), Lü ᦖᦻᧉ (ṁaay²), Shan မၢႆႈ (māai), Ahom 𑜉𑜩 (may).
In Northern Tai, cognate with Zhuang maiq.

cog

Lü ᦖᦻᧉ (ṁaay²)


เซอร์

th-adj

เซอร์ • (sə̂ə) (abstract noun ความเซอร์)

sə̂ə (romanization)
ความเซอร์ (abstract-noun)


ซ้อน

ซ้อน • (sɔ́ɔn)

Cognate with Lao ຊ້ອນ (sǭn), Shan သွၼ်ႉ (sâ̰un), Zhuang sonx.

การสมรสซ้อน


คลั่ง

คลั่ง • (klâng) (abstract noun ความคลั่ง)

klâng (romanization)
ความคลั่ง (abstract-noun)

Acts 26:24, KJV:
เปาโลเอ๋ย เจ้าคลั่งไปเสียแล้ว เจ้าเรียนรู้วิชามากจึงทำให้เจ้าคลั่งไป
bpao-loo ə̌əi jâo klâng bpai-sǐia-lɛ́ɛo jâo riian-rúu wí-chaa mâak jʉng tam-hâi jâo klâng bpai
Paul, thou art beside thyself; much learning doth make thee mad.

Psalm 102:8, KJV:
ผู้ที่คลั่งใส่ข้าพระองค์ปฏิญาณตัวต่อต้านข้าพระองค์
pûu tîi klâng sài kâa-prá-ong bpà-dtì-yaan-dtuua dtɔ̀ɔ-dtâan kâa-prá-ong
they that are mad against me are sworn against me.

(slang, sometimes derogatory) very enamoured (of); very infatuated (with).


ยุกต์

yúk (romanization)
ความยุกต์ (abstract-noun)


กุ้งแห้ง

กุ้งแห้ง • (gûng-hɛ̂ɛng)

/kuŋ˥˩.hɛːŋ˥˩/

com

กุ้ง (gûng) + แห้ง (hɛ̂ɛng)


งี่เง่า

th-adj

งี่เง่า • (ngîi-ngâo) (abstract noun ความงี่เง่า)

ngîi-ngâo (romanization)
ความงี่เง่า (abstract-noun)

/ŋiː˥˩.ŋaw˥˩/

From งี่ (ngîi, undefined) + เง่า (ngâo, “stupid”).

com

(derogatory, offensive) very stupid, idiot, or unintelligent.

(derogatory, offensive) clumsy; awkward; inept.


เง่า

th-adj

เง่า • (ngâo)

Cognate with Northern Thai ᨦ᩵ᩣ᩠ᩅ, Isan ง่าว, Lao ງ່າວ (ngāo). Possibly related to โง่ (ngôo).


โง่เง่า

โง่เง่า • (ngôo-ngâo) (abstract noun ความโง่เง่า)

ngôo-ngâo (romanization)
ความโง่เง่า (abstract-noun)

/ŋoː˥˩.ŋaw˥˩/

From โง่ (ngôo, “stupid”) + เง่า (ngâo, “idem”).


โคโลราโด

ชาวโคโลราโด


ลุยเซียนา

ชาวลุยเซียนา

Louisianan, Louisianian (of, from or relating to the state of Louisiana, United States)


โสโครก

th-adj

โสโครก • (sǒo-krôok) (abstract noun ความโสโครก)

sǒo-krôok (romanization)
ความโสโครก (abstract-noun)

/soː˩˩˦.kʰroːk̚˥˩/

Uncertain. Compare Khmer សោគ្រោក (saokrook, “dirty; sloppy”), Lao ໂສໂຄກ (sō khōk, “dirty”), Shan ၵူဝ်ႈၵိူၵ်ႇ (kō kòek, “dirty”) or ၵိူၵ်ႇ (kòek, “dirty”).

cog

(figurative, sometimes offensive) bad, evil, immoral, vile; base, low, vulgar; disgusting, fifthly, loathsome.


หากิน

From หา (hǎa, “to find; to search”) + กิน (gin, “to eat”); literally "to find for eating". Cognate with Lao ຫາກິນ (hā kin) and Lü ᦠᦱᦂᦲᧃ (ḣaak̇iin). Compare the literal meaning of Khmer រកស៊ី (rɔɔk sii).

com

มุกหากิน

เพลงหากิน

(slang) signature: distinctive, indicating identity, etc.

ผู้หญิงหากิน

(slang, derogatory) involved in prostitution; carrying out prostitution.


ฟิน

fin (romanization)
ความฟิน (abstract-noun)

→ Lao: ຟິນ (fin)

(slang) blissful, joyful, happy; best, excellent, perfect, peak, top.


พ่วงพี

th-adj

พ่วงพี • (pûuang-pii) (abstract noun ความพ่วงพี)

pûuang-pii (romanization)
ความพ่วงพี (abstract-noun)

/pʰua̯ŋ˥˩.pʰiː˧/


เล็กพริกขี้หนู

เล็กพริกขี้หนู • (lék-prík-kîi-nǔu) (abstract noun ความเล็กพริกขี้หนู)

lék-prík-kîi-nǔu (romanization)
ความเล็กพริกขี้หนู (abstract-noun)

From เล็ก (lék, “small; tiny; young”) + พริกขี้หนู (prík-kîi-nǔu, “bird's eye chili”).

com

(idiomatic) small, tiny, or young, but surprisingly able, clever, wise, smart, harsh, severe, poisonous, or capable of causing widespread or serious destruction or impact.


แผ้ว

pɛ̂o (romanization)
ความแผ้ว (abstract-noun)

Cognate with Isan แผ้ว (pheew³), Lao ແຜ້ວ (phǣu), Northern Thai ᨹ᩠ᨿ᩶ᩅ (pheew³) or ᨹᩯ᩠᩶ᩅ (phɛɛw³), Khün ᨹ᩠ᨿᩴ᩶ (phew³), Lü ᦵᦕᧁᧉ (ṗhew²), Tai Dam ꪵꪠ꫁ꪫ (phẻo), Tai Dón ꪵꪞꪫꫂ, Shan ၽဵဝ်ႈ (phāeo).

cog

Lü ᦵᦕᧁᧉ (ṗhew²)

Tai Dón ꪵꪞꪫꫂ

หน้าตาแผ้วผ่องใส

clean, pure, clear (especially in the cast of one's mind).


ผ่องใส

th-adj

ผ่องใส • (pɔ̀ng-sǎi) (abstract noun ความผ่องใส)

pɔ̀ng-sǎi (romanization)
ความผ่องใส (abstract-noun)

/pʰɔŋ˨˩.saj˩˩˦/

ผ่อง (pɔ̀ng, “bright; clear”) + ใส (sǎi, “clear; transparent”).


ผ่อง

pɔ̀ng (romanization)
ความผ่อง (abstract-noun)


ต่อ

th-adj

ต่อ • (dtɔ̀ɔ)

From Proto-Tai *toːᴮ (“to join”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ຕໍ່ (tǭ)
In Northern Tai, cognate with Zhuang doq.


แผลง

แผลง • (plɛ̌ɛng) (abstract noun ความแผลง)

plɛ̌ɛng (romanization)
ความแผลง (abstract-noun)


มัว

muua (romanization)
ความมัว (abstract-noun)

Cognate with Lao ມົວ (mūa), Northern Thai ᨾᩫ᩠ᩅ, Khün ᨾᩫ᩠ᩅ, Lü ᦷᦙ (mo), Shan မူဝ်း (mó).


ขี้แย

ขี้แย • (kîi-yɛɛ) (abstract noun ความขี้แย)

kîi-yɛɛ (romanization)
ความขี้แย (abstract-noun)

/kʰiː˥˩.jɛː˧/

From ขี้ (kîi), prefix indicating habitualness, usualness, or tendency + แย, perhaps imitative of crying sound.


ว่าง

wâang (romanization)
ความว่าง (abstract-noun)

Cognate with Lao ວ່າງ (wāng). Compare Middle Chinese 亡 (MC mjang, “no present”) or 罔 (MC mjangX, “not have”).


หัวใส

หัวใส • (hǔua-sǎi) (abstract noun ความหัวใส)

hǔua-sǎi (romanization)
ความหัวใส (abstract-noun)


เดียรฉาน

เดียรฉาน • (diia-rá-chǎan) (abstract noun ความเดียรฉาน)

diia-rá-chǎan (romanization)
ความเดียรฉาน (abstract-noun)
ดิรัจฉาน (alternative)
ดีรัจฉาน (alternative)
เดรัจฉาน (alternative)
เดียรัจฉาน (alternative)
ติรัจฉาน (alternative)

From Pali tiracchāna (“animal”, literally “going horizontally; not erect”). Cognate with Old Khmer tirichāna (“animal”), Modern Khmer តិរច្ឆាន (teracchaan), Burmese တိရစ္ဆာန် (ti.rachcan).

bor

(derogatory, very offensive) inhuman; low; vile.


เดียรัจฉาน

th-adj

เดียรัจฉาน • (diia-rát-chǎan) (abstract noun ความเดียรัจฉาน)

diia-rát-chǎan (romanization)
ความเดียรัจฉาน (abstract-noun)

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai

Alternative form of เดียรฉาน (diia-rá-chǎan)


เดรัจฉาน

เดรัจฉาน • (dee-rát-chǎan) (abstract noun ความเดรัจฉาน)

dee-rát-chǎan (romanization)
ความเดรัจฉาน (abstract-noun)

/deː˧.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


ติรัจฉาน

ติรัจฉาน • (dtì-rát-chǎan) (abstract noun ความติรัจฉาน)

dtì-rát-chǎan (romanization)
ความติรัจฉาน (abstract-noun)

/ti˨˩.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


ดิรัจฉาน

ดิรัจฉาน • (dì-rát-chǎan) (abstract noun ความดิรัจฉาน)

dì-rát-chǎan (romanization)
ความดิรัจฉาน (abstract-noun)

/di˨˩.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


ดีรัจฉาน

ดีรัจฉาน • (dii-rát-chǎan) (abstract noun ความดีรัจฉาน)

dii-rát-chǎan (romanization)
ความดีรัจฉาน (abstract-noun)

/diː˧.rat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˩˩˦/

เดียรฉาน เดียรฉาน#Thai


อึ้ง

ʉ̂ng (romanization)
ความอึ้ง (abstract-noun)

silent or speechless because of shock, surprise, disgust, or the like.


นิ่ง

nîng (romanization)
ความนิ่ง (abstract-noun)

→ Lao: ນິ້ງ (ning)

Compare Middle Chinese 寧 (MC neng, “peaceful; tranquil; serene; at peace”).


เงียบขรึม

th-adj

เงียบขรึม • (ngîiap-krʉ̌m) (abstract noun ความเงียบขรึม)

ngîiap-krʉ̌m (romanization)
ความเงียบขรึม (abstract-noun)

/ŋia̯p̚˥˩.kʰrɯm˩˩˦/


ขรึม

krʉ̌m (romanization)
ความขรึม (abstract-noun)


สงัด

สงัด • (sà-ngàt) (abstract noun ความสงัด)

sà-ngàt (romanization)
ความสงัด (abstract-noun)

From Old Khmer sṅat.
Cognate with Lao ສະຫງັດ (sa ngat).


สงบ

sà-ngòp (romanization)
ความสงบ (abstract-noun)

From Old Khmer sngap. Compare Lao ສະຫງົບ (sa ngop).


อนาจาร

อนาจาร • (à-naa-jaan) (abstract noun ความอนาจาร)

à-naa-jaan (romanization)
ความอนาจาร (abstract-noun)

From Pali anācāra (“impertinence; misbehaviour”) or Sanskrit अनाचार (anācāra, “curious; devious; improper; uncommon”). Cognate with Khmer អនាចារ (ʼɑɑniəcaa).

bor

base, low, mean; dirty, filthy; immoral, impure, sinful, unclean, unholy; lascivious, lewd; indecent, obscene.

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2017 March 24) “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-10-03
มาตรา ๓๑๙ ผู้ใดพรากผู้เยาว์อายุกว่าสิบห้าปีแต่ยังไม่เกินสิบแปดปีไปเสียจากบิดา มารดา ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแล เพื่อหากำไรหรือเพื่อการอนาจาร โดยผู้เยาว์นั้นเต็มใจไปด้วย ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงสิบปีและปรับตั้งแต่สี่หมื่นบาทถึงสองแสนบาท
mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi sìp gâao · pûu dai prâak-pûu-yao aa-yú gwàa sìp hâa bpii dtɛ̀ɛ yang mâi gəən sìp bpɛ̀ɛt bpii bpai sǐia jàak bì-daa · maan-daa · pûu-bpòk-krɔɔng · pûu-duu-lɛɛ · pʉ̂ʉa hǎa gam-rai rʉ̌ʉ pʉ̂ʉa gaan à-naa-jaan · dooi pûu-yao nán dtem-jai bpai dûai · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sɔ̌ɔng bpii tʉ̌ng sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ sìi mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sɔ̌ɔng sɛ̌ɛn bàat
Section 319 Anyone who deprives a minor over fifteen years of age but still under eighteen years of age of its father, mother, guardian, or caretaker with a view to seeking profit or for indecent purposes shall, if the minor is willing to go with him, be liable to imprisonment from two years to ten years and a fine from forty thousand baht to two hundred thousand baht.


ลามกอนาจาร

th-adj

ลามกอนาจาร • (laa-mók-à-naa-jaan) (abstract noun ความลามกอนาจาร)

laa-mók-à-naa-jaan (romanization)
ความลามกอนาจาร (abstract-noun)

From ลามก (laa-mók, “base, low, mean; dirty, filthy; immoral, impure, sinful, unclean, unholy; lascivious, lewd; indecent, obscene”) + อนาจาร (à-naa-jaan, “base, low, mean; dirty, filthy; immoral, impure, sinful, unclean, unholy; lascivious, lewd; indecent, obscene”).

com

Leviticus 18:23, ESV:
เจ้าอย่าสมสู่กับสัตว์เดียรัจฉาน กระทำตนให้ลามกอนาจาร หรืออย่าให้หญิงคนใดยอมตัวสมสู่กับสัตว์เดียรัจฉาน ดังนี้เป็นเรื่องกามวิปลาส
jâo yàa sǒm-sùu gàp sàt-diia-rát-chǎan grà-tam dton hâi laa-mók-à-naa-jaan rʉ̌ʉ yàa hâi yǐng kon dai sǒm-sùu gàp sàt-diia-rát-chǎan dang-níi bpen rʉ̂ʉang gaam-má-wíp-bpà-lâat
And you shall not lie with any animal and so make yourself unclean with it, neither shall any woman give herself to an animal to lie with it: it is perversion.

Leviticus 18:20, ESV:
เจ้าอย่าสมสู่กับภรรยาของเพื่อนบ้านของเจ้า กระทำให้ตัวเจ้าลามกอนาจารกับนาง
jâo yàa sǒm-sùu gàp pan-yaa kɔ̌ɔng pʉ̂ʉan-bâan kɔ̌ɔng jâo grà-tam hâi dtuua jâo laa-mók-à-naa-jaan gàp naang
And you shall not lie sexually with your neighbor’s wife and so make yourself unclean with her.


เดียว

th-adj

เดียว • (diao)

From Proto-Tai *ɗiəwᴬ (“single; only one”). Cognate with Isan เดียว (diaw⁴), Lao ດຽວ (diāu), Northern Thai ᨯ᩠ᨿᩅ (diaw⁴), Khün ᨯ᩠ᨿᩴ (deew⁴), Lü ᦵᦡᧁ (ḋew), Tai Dam ꪒꪸꪫ (điêu), Tai Dón ꪒꪸꪫ, Shan လဵဝ် (lǎeo), Tai Nüa ᥘᥥᥝ (lew), Ahom 𑜃𑜢𑜈𑜫 (niw), Zhuang ndeu.

cog

Lü ᦵᦡᧁ (ḋew)

ฉันอยู่คนเดียวค่ะ


มันส์

man (romanization)
ความมันส์ (abstract-noun)

มัน มัน#Thai


ยุทธศาสตร์

th-adj

ยุทธศาสตร์ • (yút-tá-sàat)

From ยุทธ (yút-tá-, “fighting; war”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).


ผาสุก

th-adj

ผาสุก • (pǎa-sùk) (abstract noun ความผาสุก)

pǎa-sùk (romanization)
ความผาสุก (abstract-noun)

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/

From Pali phāsuka (“comfortable; convenient”).


ผาสุข

th-adj

ผาสุข • (pǎa-sùk) (abstract noun ความผาสุข)

pǎa-sùk (romanization)
ความผาสุข (abstract-noun)

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/

ผาสุก ผาสุก#Thai


ที่แล้ว

ที่แล้ว • (tîi-lɛ́ɛo)

/tʰiː˥˩.lɛːw˦˥/

compound

ที่ (tîi) + แล้ว (lɛ́ɛo)

อาทิตย์ที่แล้ว


สุดท้าย

th-adj

สุดท้าย • (sùt-táai) (abstract noun ความสุดท้าย)

sùt-táai (romanization)
ความสุดท้าย (abstract-noun)


ย่อม

yɔ̂m (romanization)
ความย่อม (abstract-noun)

(of size or shape) relatively small, little, thin, or lightweight.

decreased; reduced; lowered; relaxed; weakened.


เชื่อม

เชื่อม • (chʉ̂ʉam)

/t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


สาบ

สาบ • (sàap)

Cognate with Lao ສາບ (sāp), Shan သၢပ်ႇ (sàap).


ทิพย

ทิพย์ ทิพย์#Thai

(in compounds) Alternative form of ทิพย์ (típ)


เทพย

เทพย์ เทพย์#Thai

(in compounds) Alternative form of เทพย์ (têep)


เทพย์

เทพย์ • (têep)

ทิพย์ ทิพย์#Thai


อสุจิ

อสุจิ • (à-sù-jì)

/ʔa˨˩.su˨˩.t͡ɕiʔ˨˩/

From Pali asuci (“impure; unclean”). Cognate with Khmer អសុចិ (ʼɑɑsoceʼ).

(elegant) dirty; impure; unclean; unholy.


อิสระ

อิสระ • (ìt-sà-rà)

From Pali issara (“chief; lord; master; etc”); ultimately from Sanskrit ईश्वर (īśvara, idem), from which Thai อิศวร (ì-sǔuan) is derived. Cognate with Lao ອິດສະລະ (ʼit sa la), Northern Thai ᩍᩔᩁ, Khmer ឥស្សរៈ (ʼəhsaʼraʼ). Doublet of อิศวร (ì-sǔuan) and อีศวร

bor

autonomous; independent; self-governing; sovereign.

not attached, subject, or subsidiary to anyone or anything.

not being restrained, detained, confined, controlled, etc.


แสบ

sɛ̀ɛp (romanization)
ความแสบ (abstract-noun)

Uncertain. Compare Lao ແສບ (sǣp), ສຽບ (sīap).


อุดร

th-adj

อุดร • (ù-dɔɔn)

ù-dɔɔn (romanization)
อุตดร (alternative)
อุตตร (alternative)
อุตร (alternative)

/ʔu˨˩.dɔːn˧/

From Sanskrit उत्तर (uttara) or Pali uttara.


บูรพา

From Sanskrit पूर्व (pūrva). Compare Pali pubba.


ทักษิณ

ทักษิณ • (ták-sǐn)

From Sanskrit दक्षिण (dakṣiṇa). Compare Pali dakkhiṇa, from which Thai ทักขิณ (ták-kǐn) is derived. Cognate with Lao ທັກສິນ (thak sin).


ปัจฉิม

ปัจฉิม • (bpàt-chǐm)

/pat̚˨˩.t͡ɕʰim˩˩˦/

From Pali pacchima. Compare Sanskrit पश्चिम (paścima).


หัวร้อน

หัวร้อน • (hǔua-rɔ́ɔn) (abstract noun ความหัวร้อน)

hǔua-rɔ́ɔn (romanization)
ความหัวร้อน (abstract-noun)

/hua̯˩˩˦.rɔːn˦˥/

From หัว (hǔua, “head”) + ร้อน (rɔ́ɔn, “hot”); calque of English hothead.


เรื่อย ๆ

th-adj

เรื่อย ๆ • (rʉ̂ai-rʉ̂ai)

From เรื่อย (rʉ̂ai, “continuous; constant; etc”) + ๆ (repetition marker).

com

(slang, of a mood, feeling, activity, etc) so-so; run-of-the-mill; less-than-stellar; neither good nor bad.

feeling; activity; etc; feeling; activity; etc


เฉย

/t͡ɕʰɤːj˩˩˦/


เฉย ๆ

th-adj

เฉย ๆ • (chə̌əi-chə̌əi)

/t͡ɕʰɤːj˩˩˦.t͡ɕʰɤːj˩˩˦/


เฮีย

hiia (romanization)
ความเฮีย (abstract-noun)

เหี้ย เหี้ย#Thai

(colloquial, vulgar, slang) Synonym of เหี้ย (hîia)


หมาไม่แดก

หมาไม่แดก • (mǎa-mâi-dɛ̀ɛk)

/maː˩˩˦.maj˥˩.dɛːk̚˨˩/

From หมา (mǎa, “dog”) + ไม่ (mâi, “not”) + แดก (dɛ̀ɛk, “to eat”).

com

(idiomatic and vulgar) extremely undelicious; very unpleasant to the taste.


โดด

dòot (romanization)
ความโดด (abstract-noun)


ยอง

yɔɔng (romanization)
ความยอง (abstract-noun)


กำบัง

th-adj

กำบัง • (gam-bang) (abstract noun ความกำบัง)

gam-bang (romanization)
ความกำบัง (abstract-noun)

From Pre-Angkorian Old Khmer kaṃpaṅ, kaṃpāṅ (“act of hiding or conceal; to be hidden or concealed; etc”); being extended forms of khpaṅ, *khpāṅ (“to cover; to screen; to shield”), from which Thai กะบัง (gà-bang) was derived; ultimately being extended forms of paṅ, pāṅ, *paṅ, pāṃṅa (“to cover (from view); to hide; to screen; to conceal; etc”), from which Thai บัง (bang) was derived. Cognate with Modern Khmer កំបាំង (kɑmbang), Lao ກຳບັງ (kam bang).

(elegant) sheltered; screened; invisible; unseeable; prevented from being seen; hidden from view.


นุ่ม

nûm (romanization)
ความนุ่ม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *numᴮ² (“soft; tender”). Cognate with Lao ນຸ່ມ (num), Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹) or ᦷᦓᧄᧈ (nom¹), Shan ၼုမ်ႇ (nùm), Ahom *𑜃𑜤𑜪 (*nuṃ).

cog

Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹)


แน่ว

nɛ̂o (romanization)
ความแน่ว (abstract-noun)


โอชา

th-adj

โอชา • (oo-chaa) (abstract noun ความโอชา)

oo-chaa (romanization)
ความโอชา (abstract-noun)
โอชะ (alternative)

/ʔoː˧.t͡ɕʰaː˧/

From Pali ojā (“nutritive essence”), from Sanskrit ओजस् (ójas). Compare Burmese ဩဇာ (au:ja).


เบื๊อก

เบื๊อก • (bʉ́ʉak) (abstract noun ความเบื๊อก)

bʉ́ʉak (romanization)
ความเบื๊อก (abstract-noun)

(slang, sometimes offensive) dim-witted; idiotic; naive; stupid.


พรุน

prun (romanization)
ความพรุน (abstract-noun)


ปลอดโปร่ง

ปลอดโปร่ง • (bplɔ̀ɔt-bpròong) (abstract noun ความปลอดโปร่ง)

bplɔ̀ɔt-bpròong (romanization)
ความปลอดโปร่ง (abstract-noun)

/plɔːt̚˨˩.proːŋ˨˩/


ต่างหาก

ต่างหาก • (dtàang-hàak) (abstract noun ความต่างหาก)

dtàang-hàak (romanization)
ความต่างหาก (abstract-noun)

/taːŋ˨˩.haːk̚˨˩/

From ต่าง (dtàang, “different; other”) + หาก (hàak, “separate”).

com

เรื่องนี้ต่างหากที่ต้องจัดการ

rʉ̂ʉang níi dtàang-hàak tîi dtɔ̂ng jàt-gaan

It's this very matter that we need to deal with.

อันนั้นต่างหากที่อยากได้

used for emphasis: actual; exact; particular; precise; very; not any other one; not a different one.


แย่

yɛ̂ɛ (romanization)
ความแย่ (abstract-noun)

(of a feeling, emotion, situation, condition, quality, performance, conduct, behaviour, etc) bad; poor; terrible.

emotion; situation; condition; quality; performance; conduct; behaviour; etc; emotion; situation; condition; quality; performance; conduct; behaviour; etc


โสด

sòot (romanization)
ความโสด (abstract-noun)

ฉันเปนโสด


คล่อง

th-adj

คล่อง • (klɔ̂ng) (abstract noun ความคล่อง)

klɔ̂ng (romanization)
ความคล่อง (abstract-noun)


ถึก

tʉ̀k (romanization)
ความถึก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *tʰɤkᴰ (“young male animal”), from Middle Chinese 特 (MC dok, “bull”). Cognate with Lao ເຖິກ (thœk), Shan ထိုၵ်း (thúek), Ahom 𑜌𑜢𑜤𑜀𑜫 (thük).

inh

(used of a male water buffalo) young; still young.


สุก

sùk (romanization)
ความสุก (abstract-noun)

From Middle Chinese 熟 (MC dzyuwk, “ripe, cooked”). Cognate with Lao ສຸກ (suk), Shan သုၵ်း (súk), Ahom 𑜏𑜤𑜀𑜫 (suk), Zhuang sug. Compare Sui sog (“ripe”) and Proto-Hlai *sʰɯːk (whence tɯːʔ⁷~tɯːk⁷~tɯaʔ⁷ across the different lects).


สุก

sùk-gà- (romanization)
สุกก (alternative archaic dated obsolete)

From Pali sukka (“white; bright”). Compare Sanskrit शुक्र (śukra, “white; bright”).


คราม

From Proto-Southwestern Tai *ɡraːmᴬ (“indigo”), from Proto-Tai *ɡ.raːmᴬ (“indigo”), from Old Chinese 藍 (OC *ɡ·raːm, “indigo”). Cognate with Lao ຄາມ (khām), Shan ၶၢမ်း (kháam).


รั่ว

rûua (romanization)
ความรั่ว (abstract-noun)

From Proto-Tai *rwoːᴮ (“to leak”). Compare Old Chinese 漏 (OC *roːs, “to leak”). Cognate with Northern Thai ᩁ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຮົ່ວ (hūa), Shan ႁူဝ်ႈ (hō), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜈𑜫 (rüw), Zhuang roh, Nong Zhuang roh, Zuojiang Zhuang ruoh.

ไม่เต็ม ไม่เต็ม#Thai

(slang, mild vulgar, perhaps influenced by the term ไม่เต็ม) of unsound mind, mentally ill, mentally disordered; not all there; erratic, eccentric.


ดอง

th-adj

ดอง • (dɔɔng)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ˀblɔːŋᴬ³ (“to pickle”).
Cognate with Northern Thai ᨯᩬᨦ, Isan บอง, Lao ດອງ (dǭng), ບອງ (bǭng), Lü ᦢᦸᧂ (ḃoang), Tai Dón ꪚꪮꪉ, Shan မွင် (mǎung), Zhuang myong (dialectal), Bouyei doongl.
Pittayaporn (2009) reconstructs Proto-Tai *ɗoːŋᴬ (“to pickle”) while noting that the words that would point to earlier *ɓoːŋᴬ like Lao ບອງ (bǭng) are probably not related to Proto-Tai *ɗoːŋᴬ, therefore it does not recognize Proto-Southwestern Tai *ˀblɔːŋᴬ³.

inh+

pickled: having been preserved or steeped in brine or other liquid.


คี่

kîi (romanization)
ความคี่ (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 奇 (MC gje|kje, “odd”). Cognate with Lao ຄີກ (khīk), Shan ၵိၵ်ႈ (kīk).


แบน

bɛɛn (romanization)
ความแบน (abstract-noun)

From Middle Chinese 扁 (MC phjien|penX|benX|bjienX, “flat”). Cognate with Lao ແບນ (bǣn), Lü ᦶᦢᧃ (ḃaen).

horizontally level: flat, smooth, even, applanate, etc.

(as of sound or voice) flat: not clear or sharp.

(figurative) flat: dull, banal, or insipid.


ดัชต์

th-adj

ดัชต์ • (dách)


มน

mon (romanization)
ความมน (abstract-noun)


เปลี่ยว

เปลี่ยว • (bplìao) (abstract noun ความเปลี่ยว)

bplìao (romanization)
ความเปลี่ยว (abstract-noun)


บันเทิง

บันเทิง • (ban-təəng) (abstract noun ความบันเทิง)

ban-təəng (romanization)
ความบันเทิง (abstract-noun)
บรรเทิง (alternative)
บรรเทอง (alternative obsolete)
บำเทิง (alternative archaic)
ประเทิง (alternative archaic)


ปกติ

From Pali pakati (“original or natural form, natural state or condition; etc.”); compare Sanskrit प्रकृति (prakṛti, “nature; character; constitution; etc.”). Cognate with Burmese ပကတိ (pa.ka.ti.), Khmer ប្រក្រតី (praʼkrɑdəy), បកតិ (bɑɑkteʼ), Lao ປົກກະຕິ (pok ka ti). Doublet of ปรกติ (bpròk-gà-dtì).

der

ordinary; normal; typical; regular; usual.


รุนแรง

th-adj

รุนแรง • (run-rɛɛng) (abstract noun ความรุนแรง)

run-rɛɛng (romanization)
ความรุนแรง (abstract-noun)

From รุน (run, “to push; to shove”) + แรง (rɛɛng, “strong; powerful”).


พอใจ

th-adj

พอใจ • (pɔɔ-jai) (abstract noun ความพอใจ)

pɔɔ-jai (romanization)
ความพอใจ (abstract-noun)
ภอใจ (alternative)

/pʰɔː˧.t͡ɕaj˧/

From พอ (pɔɔ, “enough; sufficient”) + ใจ (jai, “heart; mind”).


รูปหล่อ

th-adj

รูปหล่อ • (rûup-lɔ̀ɔ) (abstract noun ความรูปหล่อ)

rûup-lɔ̀ɔ (romanization)
ความรูปหล่อ (abstract-noun)

/ruːp̚˥˩.lɔː˨˩/

From รูป (rûup, “outward appearance; shape; image”) + หล่อ (lɔ̀ɔ, “to cast”).


ชาด

/t͡ɕʰaːt̚˥˩/


ว้าเหว่

th-adj

ว้าเหว่ • (wáa-wèe) (abstract noun ความว้าเหว่)

wáa-wèe (romanization)
ความว้าเหว่ (abstract-noun)


ทุจริต

ทุจริต • (tút-jà-rìt) (abstract noun ความทุจริต)

tút-jà-rìt (romanization)
ความทุจริต (abstract-noun)

From Pali duccarita (literally “bad action; bad act; bad deed; etc”), fron du (“bad; ill”) + carita (“action; act; deed; etc”); equivalent to Thai ทุ (tú) + จริต (jà-rìt). Cognate with Khmer ទុច្ចរិត (tuccaʼrət), Lao ທຸຈະລິດ (thu cha lit).

bor

misbehaved, misconducted; dishonest, corrupt; given to misfeasance, malfeasance, or malversation; deceitful, fraudulent, cheating.


ไฮโซ

th-adj

ไฮโซ • (hai-soo) (abstract noun ความไฮโซ)

hai-soo (romanization)
ความไฮโซ (abstract-noun)

(slang) having class; classy; high-class.


ชรา

chá-raa (romanization)
ความชรา (abstract-noun)

/t͡ɕʰa˦˥.raː˧/


เถื่อน

เถื่อน • (tʉ̀ʉan) (abstract noun ความเถื่อน)

tʉ̀ʉan (romanization)
ความเถื่อน (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.tɯənᴮ (“wild”).
Cognate with Lao ເຖື່ອນ (thư̄an), Lü ᦵᦏᦲᧃᧈ (ṫhoen¹), Shan ထိူၼ်ႇ (thòen), Tai Nüa ᥗᥫᥢᥱ (thǒen), Aiton ထိုꩫ် (thün), Ahom 𑜌𑜢𑜤𑜃𑜫 (thün), Zhuang duenh.

cog

Lü ᦵᦏᦲᧃᧈ (ṫhoen¹)

1938, ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช, พระนคร: โรงพิมพ์ยิ้มศรี, page 36:

ช้างเถื่อนนั้นใหญ่นัก

(somewhat archaic) wild; undomestic; undomesticated.

(figurative) wild; savage; barbarous; uncivilised.

1947, มหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล), เจ้าพระยา, จดหมายเหตุ เรื่อง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประชวร, พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์, page 10:

จีนต้มฝิ่นเถื่อนขาย

1995, เหม เวชกร, “เงินยวง”, in เปิดกรุผีไทย, volume 2, กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า, page 145:

ตั้งสำนักค้าประเวณีเถื่อน

established an illegal prostitution house

2020 February 19, ศาลรัฐธรรมนูญ, คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ที่ ๔/๒๕๖๓, กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ, page 9:

ปัญหาการทําแท้งเถื่อน


แจ้ง

th-adj

แจ้ง • (jɛ̂ɛng) (abstract noun ความแจ้ง)

jɛ̂ɛng (romanization)
ความแจ้ง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨧᩯ᩠᩶ᨦ, Khün ᨧᩯ᩠᩶ᨦ, Isan แจ้ง, Lao ແຈ້ງ (chǣng), Lü ᦶᦈᧂᧉ (ṫsaeng²), Tai Dam ꪵꪊ꫁ꪉ, Shan ၸႅင်ႈ (tsēng).

free from darkness, filled with light, or full of light: clear, bright, light, sunny, shiny, shining, etc.

free from obscurity, doubt, or ambiguity: clear, evident, clear-cut, explicit, express, etc

easily seen or perceived: clear, evident, open, visible, noticeable, obvious, apparent, manifest, etc.


ตัน

dtan (romanization)
ความตัน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *tanᴬ¹ (“solid; blocked; not hollow”). Cognate with Northern Thai ᨲᩢ᩠ᨶ, Khün ᨲᩢ᩠ᨶ, Lao ຕັນ (tan), Lü ᦶᦎᧃ (ṫaen), Shan တၼ် (tǎn), Tai Nüa ᥖᥢ (tan), Ahom 𑜄𑜃𑜫 (tan, “to fill a hole”).


ทางการ

th-adj

ทางการ • (taang-gaan) (abstract noun ความทางการ)

taang-gaan (romanization)
ความทางการ (abstract-noun)

From ทาง (taang, “side; sector”) + การ (gaan, “affair; business”).


ทั่วไป

th-adj

ทั่วไป • (tûua-bpai) (abstract noun ความทั่วไป)

tûua-bpai (romanization)
ความทั่วไป (abstract-noun)


ทั่ว

tûua (romanization)
ความทั่ว (abstract-noun)


วิกฤติ

วิกฤติ • (wí-grìt) (abstract noun ความวิกฤติ)

wí-grìt (romanization)
ความวิกฤติ (abstract-noun)

วิกฤต วิกฤต#Thai


จรวด

จรวด • (jà-rùuat) (abstract noun ความจรวด)

jà-rùuat (romanization)
ความจรวด (abstract-noun)
กรวด (alternative)
ตรวด (alternative)

From Old Khmer ច្រូច (crūca, “to eject, to shoot, to splash; pointed, sharp; etc”) or from contraction of Old Khmer កាមច្រូច (kāma crūca, “fireworks; flare; rocket”). Compare Modern Khmer ច្រួច (cruəc), Khmer កញ្ជ្រួច (kɑɑkɑñcruəc), កាំជ្រួច (kamcruəc); Lao ຈະຫຼວດ (cha lūat).

der

Khmer កញ្ជ្រួច (kɑɑkɑñcruəc)

(poetic) high and steep; sharply sloping; precipitous.


เดือด

th-adj

เดือด • (dʉ̀ʉat)

From Proto-Tai *ɗɤːtᴰ (“to boil (intransitive)”).
Cognate with Lao ເດືອດ (dư̄at), Isan เดือด, Northern Thai ᨯᩮᩬᩥᨯ, Khün ᨯᩮᩨ᩠ᨯ, Lü ᦵᦡᦲᧆᧈ (ḋoed¹), Shan လိူတ်ႇ (lòet), Zhuang ndued (“fever”) (dialectal).

cog

Lü ᦵᦡᦲᧆᧈ (ḋoed¹)


โปร่ง

th-adj

โปร่ง • (bpròong) (abstract noun ความโปร่ง)

bpròong (romanization)
ความโปร่ง (abstract-noun)


ลาย

laai (romanization)
ความลาย (abstract-noun)

→ Middle Khmer: លាយ (lāya)

Khmer: លាយ (liəy)

From Proto-Southwestern Tai *laːjᴬ⁴ (“marked; variegated; striped”), from Proto-Tai *C̬.laːjᴬ (“marking; patterns”).
Cognate with Northern Thai ᩃᩣ᩠ᨿ, Lao ລາຍ (lāi), Lü ᦟᦻ (laay), Tai Dam ꪩꪱꪥ, Shan လၢႆး (láai), Tai Nüa ᥘᥣᥭᥰ (läay), Phake လႝ (lay), Ahom 𑜎𑜩 (lay), Zhuang raiz (“pattern; pockmark”) and laiz (ditto) (dialectal).


แน่น

nɛ̂n (romanization)
ความแน่น (abstract-noun)
แหน้น (alternative)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰnɛːnꟲ¹ (“compact; dense”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩯ᩶ᩁ, Isan แหน้น, Lao ແໜ້ນ (nǣn), Lü ᦶᦐᧃᧉ (ṅaen²), Tai Dam ꪵꪘ꫁ꪙ, Shan ၼႅၼ်ႉ (nḛ̂n), Phake ꩫိꩫ် (nin), Ahom 𑜃𑜢𑜐𑜫 (niñ).

cog

Lü ᦶᦐᧃᧉ (ṅaen²)


ด่วน

dùuan (romanization)
ความด่วน (abstract-noun)

2021 December 15, “ด่วน! ประยุทธ์คุยกับปูขอให้ชาติหน้าเกิดเป็นคน”, in Catdumb, Bangkok: Catdumb, retrieved 2021-12-18:

dùuan! · bprà-yút kui gàp bpuu kɔ̌ɔ hâi châat nâa gə̀ət bpen kon

Breaking! Prayut talks to crabs, [saying he] wishes [them] to be born as humans [in their] next lives


แปลก

th-adj

แปลก • (bplɛ̀ɛk) (abstract noun ความแปลก)

bplɛ̀ɛk (romanization)
ความแปลก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩯᨠ or ᨸᩯ᩠ᨠ, Lao ແປກ (pǣk), Shan ပႅၵ်ႇ (pèk), Tai Nüa ᥙᥦᥐᥱ (pǎek).


สวะ

sà-wà (romanization)
ความสวะ (abstract-noun)

Compare Pali chava (“corpse; bad”) or savati (“to flow; to drip”).


เดิม

เดิม • (dəəm)

From Old Khmer tema.
Compare Lao ເດີມ (dœ̄m).


บรม

From Sanskrit परम (parama, “most distant, last; highest, best, most excellent, greatest; chief, principal, supreme; etc”) or Pali parama (“idem”). Cognate with Khmer បរម (bɑɑbɑrom), Lao ບໍລົມ (bǭ lom), ບໍຣົມ (bǭ rom), Javanese ꦥꦫꦩ (parama).


เศร้าโศก

th-adj

เศร้าโศก • (sâo-sòok) (abstract noun ความเศร้าโศก)

sâo-sòok (romanization)
ความเศร้าโศก (abstract-noun)


โศก

sòok (romanization)
ความโศก (abstract-noun)

From Sanskrit शोक (śoka, “sorrow; grief; distress; affliction; etc”), possibly via Angkorian Old Khmer សោក (sok, “sorrow; affliction”) or Middle Khmer សោក (soka, “grief, affliction; sorrow, mourning; lamentation, regret”); compare Modern Khmer សោក (saok), Pali soka (“grief; sorrow; mourning”). Cognate with Lao ໂສກ (sōk), ໂສກາ (sō kā).


โศก

(สี~) light green (like the colour of leaves of the Ashoka tree); chartreuse.


ตุ้ม

th-adj

ตุ้ม • (dtûm)


สาธารณะ

sǎa-taa-rá-ná (romanization)
สาธารณ (alternative)

Learned borrowing from Pali sādhāraṇa (“general; common”); ultimately from Sanskrit साधारण (sādhāraṇa, “idem”). Doublet of สาธารณ์ (sǎa-taan). Cognate with Khmer សាធារណៈ (saathiərĕəʼnaʼ), Lao ສາທາຣະນະ (sā thā ra na).


ดิ้น

dîn (romanization)
ความดิ้น (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨯᩥ᩠᩶ᨶ, Lao ດີ້ນ (dīn) or ດິ້ນ (din), Lü ᦡᦲᧃᧉ (ḋiin²), Shan လိၼ်ႈ (līn).

cog

Lü ᦡᦲᧃᧉ (ḋiin²)

(slang) flexible; inconclusive; unfixed; unsettled.


ปรือ

bprʉʉ (romanization)
ความปรือ (abstract-noun)


เหมาะสม

th-adj

เหมาะสม • (mɔ̀-sǒm) (abstract noun ความเหมาะสม)

mɔ̀-sǒm (romanization)
ความเหมาะสม (abstract-noun)

/mɔʔ˨˩.som˩˩˦/

com

เหมาะ (mɔ̀) + สม (sǒm)


หลากหลาย

th-adj

หลากหลาย • (làak-lǎai) (abstract noun ความหลากหลาย)

làak-lǎai (romanization)
ความหลากหลาย (abstract-noun)


หลาก

làak (romanization)
ความหลาก (abstract-noun)

Cognate with Lao ຫຼາກ (lāk), ຫລາກ (lāk).


ดำเนิน

ดำเนิน • (dam-nəən)

(of fruit) unripe; underripe; nearly ripe.


ประหลาด

ประหลาด • (bprà-làat) (abstract noun ความประหลาด)

bprà-làat (romanization)
ความประหลาด (abstract-noun)
ปลาด (alternative obsolete)
ปลาศ (alternative obsolete)
ปลาส (alternative obsolete)

Possibly from Pali pallāsa, shortened from vipallāsa.

strange; odd; weird; peculiar; wonderful; marvelous


กว้างใหญ่

กว้างใหญ่ • (gwâang-yài) (abstract noun ความกว้างใหญ่)

gwâang-yài (romanization)
ความกว้างใหญ่ (abstract-noun)


ซ้ำ

sám (romanization)
ความซ้ำ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *zamꟲ⁴ (“to repeat; again”), from Proto-Tai *zamꟲ (“to repeat”).
Cognate with Northern Thai ᨪ᩶ᩣᩴ, Khün ᨪ᩶ᩣᩴ, Lao ຊ້ຳ (sam), Shan သမ်ႉ (sâ̰m), Tai Nüa ᥔᥛᥳ (sȧm), Phake ꩬံ (saṃ), Ahom 𑜏𑜪 (saṃ), Zhuang laemh (dialectal).


โครต

th-adj

โครต • (kôot)

โคตร โคตร#Thai


ต่างประเทศ

ต่าง (dtàang, “different”) + ประเทศ (bprà-têet, “country, land”).


เน่าหนอน

th-adj

เน่าหนอน • (nâo-nɔ̌ɔn) (abstract noun ความเน่าหนอน)

nâo-nɔ̌ɔn (romanization)
ความเน่าหนอน (abstract-noun)

From เน่า (nâo, “putrid; rotten; etc”) + หนอน (nɔ̌ɔn, “worm”).

com

(figurative) morally, socially, or politically corrupt or despicable to an extreme degree.


เชน

cheen (romanization)
ชิน (alternative)
ไชนะ (alternative)


ผิดพลาด

th-adj

ผิดพลาด • (pìt-plâat) (abstract noun ความผิดพลาด)

pìt-plâat (romanization)
ความผิดพลาด (abstract-noun)


เรื่องมาก

เรื่องมาก • (rʉ̂ʉang-mâak) (abstract noun ความเรื่องมาก)

rʉ̂ʉang-mâak (romanization)
ความเรื่องมาก (abstract-noun)

/rɯa̯ŋ˥˩.maːk̚˥˩/

เรื่อง (rʉ̂ʉang, “affair; matter; subject”) + มาก (mâak, “many; much”).


อเนก

th-adj

อเนก • (à-nèek) (abstract noun ความอเนก)

à-nèek (romanization)
ความอเนก (abstract-noun)

/ʔa˨˩.neːk̚˨˩/

From Sanskrit अनेक (aneka, “not one; more than one; many; several; diverse”) or Pali aneka (“not one; many; various; countless; numberless”). Cognate with Khmer អនេក (ʼɑɑʼɑneik), Lao ອະເນກ (ʼa nēk). Equivalent to อน- (on-, “not”) + เอก (èek, “one”).


ภายใน

From ภาย (paai, “spot; location; etc”) + ใน (nai, “in”).

com

ตกแต่งภายใน

ปัจจัยภายใน

อวัยวะภายใน

กฎหมายภายใน

การค้าภายใน


ภายนอก

th-adj

ภายนอก • (paai-nɔ̂ɔk)

/pʰaːj˧.nɔːk̚˥˩/

From ภาย (paai, “spot; location; etc”) + นอก (nɔ̂ɔk, “out”).

com

ตกแต่งภายนอก

ปัจจัยภายนอก

สำหรับใช้ภายนอก

การเผาไหม้ภายนอก

บุคคลภายนอก

เถ้าภายนอก

เซลล์ภายนอก


ยิ่ง

yîng (romanization)
ความยิ่ง (abstract-noun)


มั่นคง

th-adj

มั่นคง • (mân-kong) (abstract noun ความมั่นคง)

mân-kong (romanization)
ความมั่นคง (abstract-noun)


เท่าเทียม

เท่าเทียม • (tâo-tiiam) (abstract noun ความเท่าเทียม)

tâo-tiiam (romanization)
ความเท่าเทียม (abstract-noun)

From เท่า (tâo, “equal (to); equivalent (to)”) + เทียม (tiiam, idem).

com

equal: like or alike, in terms of rank, status, right, opportunity, ability, merit, etc; equitable; impartial; evenly or fairly balanced.


เปลือย

th-adj

เปลือย • (bplʉai) (abstract noun ความเปลือย)

bplʉai (romanization)
ความเปลือย (abstract-noun)


จำเป็น

จำเป็น • (jam-bpen) (abstract noun ความจำเป็น)

jam-bpen (romanization)
ความจำเป็น (abstract-noun)

Cognate with Lao ຈຳເປັນ (cham pen), Northern Thai ᨧᩣᩴᨸᩮ᩠ᨶ.


พื้นเมือง

พื้นเมือง • (pʉ́ʉn-mʉʉang) (abstract noun ความพื้นเมือง)

pʉ́ʉn-mʉʉang (romanization)
ความพื้นเมือง (abstract-noun)

/pʰɯːn˦˥.mɯa̯ŋ˧/

com

พื้น (pʉ́ʉn) + เมือง (mʉʉang)

คนพื้นเมือง

สัตว์พื้นเมือง

ภาษาพื้นเมือง


เฉพาะ

th-adj

เฉพาะ • (chà-pɔ́) (abstract noun ความเฉพาะ)

chà-pɔ́ (romanization)
ความเฉพาะ (abstract-noun)
ฉะเพาะ (alternative)
เฉภาะ (alternative)

/t͡ɕʰa˨˩.pʰɔʔ˦˥/

From Old Khmer ឆ្ពោះ (chboḥ), ចពោះហ (caboḥha), ឈ្មោះ (jhmoḥ, “to move or make straight for, to proceed directly to; to direct or address to”); compare Modern Khmer ឆ្ពោះ (chpŭəh, “to move towards; to, towards, facing”). Related to จำเพาะ (jam-pɔ́).


หงอก

th-adj

หงอก • (ngɔ̀ɔk) (abstract noun ความหงอก)

ngɔ̀ɔk (romanization)
ความหงอก (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰŋwuːkᴰ (“grey-haired”). Cognate with Lao ຫງອກ (ngǭk), Shan ႁွၵ်ႇ (hàuk), Ahom 𑜀𑜨𑜀𑜫 (kok). Compare Proto-Hlai *hŋuːk (“white hair”).

(of hair, especially because of aging) gray; silver; white.

ถอนหงอก

tɔ̌ɔn-ngɔ̀ɔk


ตรงข้าม

ตรงข้าม • (dtrong-kâam) (abstract noun ความตรงข้าม)

dtrong-kâam (romanization)
ความตรงข้าม (abstract-noun)


สะดวก

สะดวก • (sà-dùuak) (abstract noun ความสะดวก)

sà-dùuak (romanization)
ความสะดวก (abstract-noun)

friendly: easy to use, operate, understand, etc.


ดึก

dʉ̀k (romanization)
ความดึก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdɯkᴰˢ³ (“asleep; late (at night)”), from Proto-Tai *ɗɯkᴰ (“late (at night)”). Cognate with Lao ເດິກ (dœk), Shan လိုၵ် (lǔek), Nong Zhuang ndaek.


ปากว่าตาขยิบ

From ปาก (bpàak, “mouth”) + ว่า (wâa, “to say; to speak; to utter”) + ตา (dtaa, “eye”) + ขยิบ (kà-yìp, “to wink”); literally "the mouth says, the eye winks".


โหล

ชื่อโหล

หน้าโหล

(slang, sometimes offensive) belonging to or shared by many: common, general, generic, etc.

(slang, often used of a product, sometimes offensive) of low quality.


ปรกติ

th-adj

ปรกติ • (bpròk-gà-dtì) (abstract noun ความปรกติ)

bpròk-gà-dtì (romanization)
ความปรกติ (abstract-noun)

Semi-learned borrowing from Sanskrit प्रकृति (prakṛti, “nature; character; constitution; etc.”).

slbor

ปกติ ปกติ#Thai