โองการ

From Old Khmer ឱង្ការ (oṅkāra), ឱង្គការ (oṅgakāra), ឩង្ការ (ūṅkāra, “royal command”); ultimately from Sanskrit ओङ्कार (oṅkāra), ओंकार (oṃkāra, “the sacred syllable/exclamation Om”). Cognate with Modern Khmer ឱង្ការ (ʼaôngkar).

พระ พระ#Thai

(archaic) (พระ~, วร~) sacred word, declaration, or pronouncement.

เทว เทว#Thai

พระ พระ#Thai

พระบรมราช พระบรมราช#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(archaic, of a god or royal person) (เทว~, พระ~, พระบรมราช~, พระราช~, ราช~, วร~) word; utterance; speech; statement.

1858, พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, “๑๓๒ ประกาศให้เลือกพระราชครูลูกขุน พระมหาราชครูปโรหิต พระมหาราชครูมหิธร คัดจากหมายรับสั่ง เดือน ๘ ปีมะเมีย สัมฤทธิศก”, in ประชุมประกาศรัชกาลที่ ๔ ภาค ๔ ประกาศปีมะเมีย พ.ศ. ๒๔๐๑, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1923, retrieved 2019-07-13:
ด้วยเจ้าพระยาธรรมาธิกรณาธิบดี...เปนประธานาธิบดีในกรมวังรับพระบรมราชโองการ...
dûai jâao-prá-yaa tam-maa-tí-gɔɔ-rá-naa-típ-bɔɔ-dii ... bpen bprà-taa-naa-típ-bɔɔ-dii nai grom-má wang ráp prá-bɔɔ-rom-má-râat-chá oong-gaan ...
Whereas Chaophraya Thammathikoranathipbodi...[who] is the chief executive of the Department of Palace [Affairs], [has] received a royal decree [that]...

เทว เทว#Thai

พระ พระ#Thai

พระบรมราช พระบรมราช#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(of a god or royal person) (เทว~, พระ~, พระบรมราช~, พระราช~, ราช~, วร~) command; order.

พระ พระ#Thai

พระบรมราช พระบรมราช#Thai

พระราช พระราช#Thai

(archaic) (พระ~, พระบรมราช~, พระราช~) used as a title for or term of address to a god or royal person.


ลมพิษ

From ลม (lom, “wind”) + พิษ (pít, “poison”); literally "poisonous wind" or "wind of poison".


ฉลาม

chà-lǎam (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕʰa˨˩.laːm˩˩˦/

Possibly from Khmer ឆ្លាម (chlaam, “the shark Carcharias hemiodon”).

bor

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) mackerel shark: any marine fish of the order Lamniformes.

ปลา ปลา#Thai


ปัตตานี

Possibly borrowed from Malay patani (literally “this beach”) or petani, corresponding to Standard Malay pantai ini.

bor+

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Pattani (a province of Thailand)


สือ

From Proto-Tai *sɯːᴬ (“writing; book”), from Middle Chinese 書 (MC syo, “writing; book”). Cognate with Lao ສື (sư̄), Zhuang saw or sw.

(only in compounds) letter; character; book


ราชย์

th-noun

ราชย์ • (râat)

From Old Khmer rājya (“kingdom; kingship”); ultimately from Sanskrit राज्य (rājya, “kingdom; kingship”). Compare Modern Khmer រាជ្យ (riəc).

der

พระนางเจ้าเอลิซาเบธขึ้นครองราชย์ใน ค.ศ. ๑๙๕๒

Queen Elizabeth ascended the throne in 1952 CE.

prá-naang-jâao ee-lí-saa-bèt kʉ̂n krɔɔng râat nai krít-sàk-gà-ràat pan gâao rɔ́ɔi hâa-sìp sɔ̌ɔng

1 Kings 1:18, KJV:
ดูเถิด บัดนี้ อาโดนียาห์ทรงราชย์แล้ว...
duu-tə̀ət bàt-níi aa-doo-nii-yaa song râat lɛ́ɛo
And now, behold, Adonijah reigneth...
(literally) Now, behold, Adonijah has assumed the throne...


โบราณ

th-adj

โบราณ • (boo-raan) (abstract noun ความโบราณ)

boo-raan (romanization)
ความโบราณ (abstract-noun)

From Pali porāṇa, purāṇa (“original; primitive; pristine; etc”), ultimately from Sanskrit पुराण (purāṇa, “idem”), possibly via Old Khmer porāna (“old; ancient; etc”). Cognate with Northern Thai ᨷᩪᩁᩣ᩠ᨱ, ᨷ᩠ᩅᩫᩁᩣ᩠ᨱ, Lao ບຸລານ (bu lān), ບູຮານ (bū hān), ໂບຮານ (bō hān), Modern Khmer បុរាណ (boraan).

archaic; old-fashioned; outdated; outmoded.


พยาบาล

th-verb

พยาบาล • (pá-yaa-baan) (abstract noun การพยาบาล)

pá-yaa-baan (romanization)
การพยาบาล (abstract-noun)

Royal Society of Thailand
th:จิรพัฒน์ ประพันธ์วิทยา

From Sanskrit व्यापार (vyāpāra, “service; serving”), according to Assistant Professor Chirapat Prapandvidya, fellow of the Royal Society of Thailand in the field of classical languages. Also probably from Old Khmer phye (“to leave in the care or custody (of)”) + °pāla (“keeper; protector; guard”).
Cognate with Lao ພະຍາບານ (pha nyā bān), Modern Khmer ព្យាបាល (pyiəbaal).

bor

(archaic) to support, to aid, to assist; to take care (of), to look after; to guard, to protect.

to medically nurse, tend, or care; to heal, cure, or treat.


พยาบาล

(archaic) supporter, aider, assistant; caretaker, care provider; guardian, protector.

medical nursing, tending, or care; healing, cure, treatment.


หมาก

th-noun

หมาก • (màak)

From Proto-Tai *ʰmaːkᴰ (“fruit”). Cognate with Lao ໝາກ (māk), Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠ, Khün ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠ, Lü ᦖᦱᧅ (ṁaak), Shan မၢၵ်ႇ (màak), Ahom 𑜉𑜀𑜫 (mak), Zhuang mak, Tày mác. Compare Proto-Be *maːkᴰ².

(archaic) fruit; also used as a prefix to the name of a fruit and corrupted as มะ (má).

(botany) any of various palms of the family Arecaceae.

paan: betel leaves prepared and used as a stimulant.


สะเต๊ะ

สะเต๊ะ • (sà-dté)

Semi-learned borrowing from Malay sate, sesate (“pieces of flesh or fish roasted on a skewer”), from Javanese saté, from Tamil சதை (catai, “flesh”).


ตะพด

ตะพด • (dtà-pót) (classifier เล่ม or อัน)

dtà-pót (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

Jeremiah 1:11, KJV:
ข้าพระองค์เห็นไม้ตะพดอัลมันด์อันหนึ่ง
kâa-prá-ong hěn máai-dtà-pót al-mân an nʉ̀ng
I see a rod of an almond tree.

ไม้ ไม้#Thai

(ไม้~) staff used as a weapon, symbol of authority, or walking cane, sometimes incorporating a concealed blade similar to a swordstick.


ข้าพระองค์

th-pronoun

ข้าพระองค์ • (kâa-prá-ong)

/kʰaː˥˩.pʰra˦˥.ʔoŋ˧/

From ข้า (kâa, “servant”) + พระองค์ (prá-ong, “second/third person pronoun for royal or sacred persons”); literally "your servant".

compound

Psalm 56:3, KJV:
เมื่อข้าพระองค์กลัว ข้าพระองค์วางใจในพระองค์
mʉ̂ʉa kâa-prá-ong gluua kâa-prá-ong waang-jai nai prá-ong
What time I am afraid, I will trust in thee.

a first person pronoun used when addressing royal persons or sacred persons, as gods, buddhas, religious personages, etc.


คลับ

th-noun

คลับ • (klàp)


แครอท

แครอท • (kɛɛ-rɔ̀t)

/kʰɛː˧.rɔt̚˨˩/


สโมสร

th-verb

สโมสร • (sà-moo-sɔ̌ɔn) (abstract noun การสโมสร)

sà-moo-sɔ̌ɔn (romanization)
การสโมสร (abstract-noun)

From Pali samosaraṇa (“meeting; convergence”); possibly via Khmer សមោសរ (saʼmaosɑɑ, “to gather, to meeting; gathering place; etc”).

bor

(elegant) to gather; to meet; to assemble; to unite.


สโมสร

th-noun

สโมสร • (sà-moo-sɔ̌ɔn)

(elegant) gathering; meeting; assembly; union.

club: organisation dedicated to a particular interest or activity; building or facility thereof.


แขนง

kà-nɛ̌ɛng (romanization)
แขนง (classifier)

/kʰa˨˩.nɛːŋ˩˩˦/


หลอด

หลอด • (lɔ̀ɔt)

From Proto-Tai *ʰlwuːtᴰ (“spool”). Cognate with Lao ຫຼອດ (lǭt), Shan လွတ်ႇ (làut).

หลอดตะเกียง

หลอดไฟฟ้า

หลอดวิทยุ

หลอดนีออน

หลอดทดลอง


ลาก่อน

th-interj

ลาก่อน • (laa-gɔ̀ɔn)


ลาก่อน

th-verb

ลาก่อน • (laa-gɔ̀ɔn)

(colloquial) to not involve in some situation.


อุตุนิยม

th-noun

อุตุนิยม • (ù-dtù-ní-yom)


ไอ้เข้

ไอ้เข้ • (âi-kêe)

/ʔaj˥˩.kʰeː˥˩/

From ไอ้ (âi, “vulgar title”) + เข้ (kêe, “crocodylian”).


บวช

bùuat (romanization)
การบวช (abstract-noun)

From Old Khmer បោស៑ (pos), ប្វាស៑ (pvās), or Angkorian Old Khmer ប្វស៑ (pvas), ប្វាស៑ (pvās, “to be initiated into holy orders; to enter holy orders; to be in holy orders”); extended as បំនោស៑ (paṃnos), បំន្វាស៑ (paṃnvās), ប្នោស៑ (pnos), from which Thai ผนวช (pà-nùuat) is derived. The final is also changed to ช to correspond Pali pabbajjā. Cognate with Modern Khmer បួស (buəh), Lao ບວດ (būat).

to ordain; to confer holy orders (upon); to invest with priesthood; to consecrate as a priest.

to be ordained; to be conferred holy orders (upon); to enter priesthood; to be or become a priest.

(slang and archaic) to deceive; to mislead; to victimise; to take advantage (of).


ศีลอด

th-noun

ศีลอด • (sǐin-òt)

/siːn˩˩˦.ʔot̚˨˩/

From ศีล (sǐin, “precept; rite”) + อด (òt, “to abstain; to fast; to refrain”); literally "precept of abstaining", "precept of fasting", "rite of abstaining", "rite of fasting", etc.


มุสลิม

From Arabic مُسْلِم (muslim). Doublet of มัสมั่น (mát-sà-màn).


ขึ้นอืด

th-verb

ขึ้นอืด • (kʉ̂n-ʉ̀ʉt) (abstract noun การขึ้นอืด or ความขึ้นอืด)

kʉ̂n-ʉ̀ʉt (romanization)
การขึ้นอืด (abstract-noun)
ความขึ้นอืด (abstract-noun)

/kʰɯn˥˩.ʔɯːt̚˨˩/

ขึ้น (kʉ̂n, “to go up; to increase; to rise”) + อืด (ʉ̀ʉt, “distended; puffy; swollen”).

com

(slang, derogatory, offensive) to be fat or obese.


ละหมาด

th-noun

ละหมาด • (lá-màat)

Semi-learned borrowing from Classical Persian نماز (namāz). The beginning ล- (l-) might have been contaminated by Arabic صَلَاة (ṣalāh). Related to Thai นมัสการ (ná-mát-sà-gaan), from Sanskrit नमस्कार (namaskāra, literally “act of bowing”), from नमस् (namas, “bow”) + कार (kāra, “act; action”).


ละหมาด

th-verb

ละหมาด • (lá-màat) (abstract noun การละหมาด)

lá-màat (romanization)
การละหมาด (abstract-noun)


เหงือก

From Proto-Southwestern Tai *ʰŋɯəkᴰ (“gum; gill”), from Proto-Tai *ʰŋɯəkᴰ (“gum; gill”), from Old Chinese 顎 (OC *ŋaːɡ, “jaw”).
Cognate with Lao ເຫງືອກ (ngư̄ak), Lü ᦵᦄᦲᧅ (ṅgoek), Shan ႁိူၵ်ႇ (hòek), Ahom 𑜀𑜢𑜤𑜀𑜫 (kük) Khün ᩉᩮᩥ᩠ᨦᨠ, Northern Thai ᩉ᩠ᨦᩮᩬᩥᨠ.


โอฬารึก

th-adj

โอฬารึก • (oo-laa-rʉ́k) (abstract noun ความโอฬารึก)

oo-laa-rʉ́k (romanization)
ความโอฬารึก (abstract-noun)

/ʔoː˧.laː˧.rɯk̚˦˥/

From Pali oḷārika (“crass; gross”); probably via Old Khmer olārik (“great; large”). Compare Modern Khmer ឱឡារិក (ʼaolaarɨk).

Job 37:4, KJV:
พระองค์ทรงแผดพระสุรเสียงอันโอฬารึกของพระองค์
prá-ong song pɛ̀ɛt prá-sù-rá-sǐiang an oo-laa-rʉ́k kɔ̌ɔng prá-ong
he thundereth with the voice of his excellency
Compare:
ISV: his majestic voice will thunder
HCSB: God thunders with His majestic voice
NET: he thunders with an exalted voice
JUB: his valiant voice shall thunder

(elegant) great (in various senses, often used to describe size, quantity, quality, degree, extent, importance, power, dignity, or status).


โกน

goon (romanization)
การโกน (abstract-noun)

Compare Middle Khmer កោរ (kora), កោ (ko, “to shave (off)”). Cognate with Lao ໂກນ (kōn).


โกน

Borrowed from Pre-Angkorian Old Khmer កោន៑ (kon), កោន្ន៑ (konn), កុន៑ (kun), ក្វន៑ (kvan, “child, offspring”). Compare Modern Khmer កូន (koun), Mon ကောန် (kon). Doublet of กูน (guun).


ของหวาน

th-noun

ของหวาน • (kɔ̌ɔng-wǎan)

/kʰɔːŋ˩˩˦.waːn˩˩˦/

From ของ (kɔ̌ɔng, “thing”) + หวาน (wǎan, “sweet”). Cognate with Lao ຂອງຫວານ (khǭng wān).


เบื่อ

th-verb

เบื่อ • (bʉ̀ʉa) (abstract noun การเบื่อ)

bʉ̀ʉa (romanization)
การเบื่อ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.ɓɯəᴮ (“to poison (fish)”). Cognate with Lao ເບື່ອ (bư̄a), Northern Thai ᨷᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Khün ᨷᩮᩬᩨ᩵, Lü ᦵᦢᦲᧈ (ḃoe¹), Shan မိူဝ်ႇ (mòe) or ဝိူဝ်ႇ (wòe), and Tai Nüa ᥛᥫ (moe), Zhuang mbw, Nong Zhuang mbowq, Tày bưa.

cog

Lao ເບື່ອ (bư̄a)

Lü ᦵᦢᦲᧈ (ḃoe¹)


เบื่อ

th-verb

เบื่อ • (bʉ̀ʉa) (abstract noun การเบื่อ or ความเบื่อ)

bʉ̀ʉa (romanization)
การเบื่อ (abstract-noun)
ความเบื่อ (abstract-noun)

Cognate with Lao ເບື່ອ (bư̄a), Zhuang mbwq, Nong Zhuang mbowq, Tày bứa.

cog

Lao ເບື່ອ (bư̄a)

to be bored, tedious, tired, or wearied.


บริดจ์

th-noun

บริดจ์ • (brìt)


ผ้าปูโต๊ะ

ผ้าปูโต๊ะ • (pâa-bpuu-dtó) (classifier ผืน)

pâa-bpuu-dtó (romanization)
ผืน (classifier)


ไขกระดูก

ไขกระดูก • (kǎi-grà-dùuk)


ไบต์

ไบต์ • (bái)


กิโลไบต์

กิโลไบต์ • (gì-loo-bái)


ซิ่ง

sîng (romanization)
การซิ่ง (abstract-noun)


ซิง

sing (romanization)
ความซิง (abstract-noun)


น่าน

th-proper noun

น่าน • (nâan)

จังหวัด จังหวัด#Thai


น่าน

th-noun

น่าน • (nâan)


ตรัง

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Trang, a province in southern Thailand.


เทเบิลเทนนิส

เทเบิลเทนนิส • (tee-bə̂l-ten-nís)


สตูล

From Kedah Malay ستول (setul, “santol”). Compare Malay sentul.

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Satun (a province in southern Thailand)


สงขลา

/soŋ˩˩˦.kʰlaː˩˩˦/

Corruption of Malay Singgora, from Sanskrit [Term?].

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Songkhla (a province in southern Thailand)


ยะลา

From Malay jala (“net”) (compare Pattani Malay جالاوْ / ยาลอ (“net”)), from Sanskrit जाल (jāla, “net”).
Compare Lao ຍະລາ (nya lā).

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Yala (a province in southern Thailand)


หลอดเลือดแดง

หลอดเลือดแดง

หลอดเลือดแดง • (lɔ̀ɔt-lʉ̂ʉat-dɛɛng)

/lɔːt̚˨˩.lɯa̯t̚˥˩.dɛːŋ˧/


เส้นเลือดแดง

เส้นเลือดแดง

เส้นเลือดแดง • (sên-lʉ̂ʉat-dɛɛng)

/sen˥˩.lɯa̯t̚˥˩.dɛːŋ˧/


หัวโบราณ

th-adj

หัวโบราณ • (hǔua-boo-raan) (abstract noun ความหัวโบราณ)

hǔua-boo-raan (romanization)
ความหัวโบราณ (abstract-noun)

From หัว (hǔua, “head”) + โบราณ (boo-raan, “ancient; archaic; old”).


ตกฟาก

th-verb

ตกฟาก • (dtòk-fâak) (abstract noun การตกฟาก)

dtòk-fâak (romanization)
การตกฟาก (abstract-noun)

From ตก (dtòk, “to fall”) + ฟาก (fâak, “bamboo mat”), literally “to fall on a bamboo mat”.

com

(idiomatic, of a child) to be born; to be given birth; to be delivered.


มหานคร

th-adj

มหานคร • (má-hǎa-ná-kɔɔn)

From Sanskrit महानगर (mahānagara, literally “great city”); probably via Old Khmer mahānagara (“great city; great realm”). Cognate with Modern Khmer មហានគរ (môhankôr).


มหานคร

th-noun

มหานคร • (má-hǎa-ná-kɔɔn)

(historical) monarchy that has been annexed to or become a vassal state of another monarchy.


ช้า ๆ

th-adv

ช้า ๆ • (cháa-cháa) (abstract noun ความช้า ๆ)

cháa-cháa (romanization)
ความช้า ๆ (abstract-noun)

/t͡ɕʰaː˦˥.t͡ɕʰaː˦˥/


ภาษาพูด

/pʰaː˧.saː˩˩˦.pʰuːt̚˥˩/


มากกว่า

มากกว่า • (mâak-gwàa) (abstract noun ความมากกว่า)

mâak-gwàa (romanization)
ความมากกว่า (abstract-noun)


นิด

nít (romanization)
ความนิด (abstract-noun)


การบ้าน

th-noun

การบ้าน • (gaan-bâan) (classifier อย่าง)

gaan-bâan (romanization)
อย่าง (classifier)


ภาษามือ

ภาษามือ • (paa-sǎa-mʉʉ) (classifier ภาษา)

paa-sǎa-mʉʉ (romanization)
ภาษา (classifier)

/pʰaː˧.saː˩˩˦.mɯː˧/

ภาษา (paa-sǎa, “language”) + มือ (mʉʉ, “hand”).


มากที่สุด

th-adv

มากที่สุด • (mâak-tîi-sùt) (abstract noun ความมากที่สุด)

mâak-tîi-sùt (romanization)
ความมากที่สุด (abstract-noun)


จตุจักร

th-proper noun

จตุจักร • (jà-dtù-jàk)

/t͡ɕa˨˩.tu˨˩.t͡ɕak̚˨˩/


จาวา

/t͡ɕaː˧.waː˥˩/

ภาษา ภาษา#Thai

(computing) (ภาษา~) Java (programming language).


ตระกูล

From Middle Khmer ត្រកូល (trakūla, “family; relatives; clan; lineage; etc.”), from Sanskrit गोत्र (gotra, “clan”) + कुल (kula, “family”); compare Modern Khmer ត្រកូល (trɑɑkoul). Cognate with Lao ຕະກູນ (ta kūn).


สะกด

sà-gòt (romanization)
การสะกด (abstract-noun)

(of emotion, feeling, etc) to control; to suppress; to hold.

to control through, subject to, or put under (as magic, spell, incantation, hypnosis, etc).


ที่สุด

th-adv

ที่สุด • (tîi-sùt) (abstract noun ความที่สุด)

tîi-sùt (romanization)
ความที่สุด (abstract-noun)


นางพยาบาล

th-noun

นางพยาบาล • (naang-pá-yaa-baan) (classifier คน)

naang-pá-yaa-baan (romanization)
คน (classifier)

From นาง (naang, “female agent noun prefix”) + พยาบาล (pá-yaa-baan, “nurse”).


ซี

particle indicating definiteness or emphasis.


ซี

The name of the Latin-script letter C/c.


ซี

(rare) The name of the Latin-script letter Z/z.


สลัก

th-noun

สลัก • (sà-làk)

Uncertain. Probably from Malay sĕlak (“door bolt”).

movable bar or rod that when slid into a socket fastens a door, gate, window, etc.

strong fastening rod, pin, or screw, usually threaded to receive a nut.


สลัก

sà-làk (romanization)
การสลัก (abstract-noun)

(somewhat archaic) to bar; to obstruct; to prevent.


สลัก

Uncertain. Probably from corruption of ฉลัก (chà-làk), from Old Khmer chlak, chlâka (“to carve; to chisel; to engrave; to incise”), corresponding to Modern Khmer ឆ្លាក់ (chlak).

2016, ชลประทาน กาญจน and พิชิต บัณฑิตเลิศรักษ์, สลักจิต:
หวงและห่วงแต่ยอดดวงใจ เก็บเธอไว้ในใจของฉันเสมอ สลักในดวงใจ สลักจิตไว้เพียงเธอ จะนานเท่าไรไม่มีลบเลือน
hǔuang lɛ́ hùuang dtɛ̀ɛ yɔ̂ɔt-duuang-jai · gèp təə wái nai jai kɔ̌ɔng chǎn sà-mə̌ə · sà-làk nai duuang jai · sà-làk jìt wái piiang təə · jà naan tâo rai mâi mii lóp-lʉʉan
My sweetheart, you are the only one I cherish and worry about. For keeps I keep you in my heart. You are etched into my mind. Only you are engraved upon my heart. No matter how much time will pass, this carving shall never fade.

Job 19:24, KJV:
ข้าอยากให้สลักไว้ในศิลาเป็นนิตย์ด้วยปากกาเหล็กและตะกั่ว
kâa yàak hâi sà-làk wái nai sì-laa bpeen-nít dûai bpàak-gaa lèk lɛ́ dtà-gùua
That they were graven with an iron pen and lead in the rock for ever!

to carve; to chisel; to engrave; to incise.


สลัก

th-adv

สลัก • (sà-làk) (abstract noun ความสลัก)

sà-làk (romanization)
ความสลัก (abstract-noun)


ซิมบับเว

ประเทศซิมบับเว

สาธารณรัฐซิมบับเว


ประจำเดือน

th-noun

ประจำเดือน • (bprà-jam-dʉʉan)


ประจำเดือน

th-adj

ประจำเดือน • (bprà-jam-dʉʉan)


ประจำ

From Old Khmer pracāṃ (“to cause to wait; to keep; to hold in reserve”), extended form of cāṃ, cāṃm, cām, caṃ, cam (“to guard, to be on guard, to watch; to await, to expect; to remain, to stay; to attend, to serve; to maintain, to support; to bear in mind, to memorise, to recall, to remember; etc”).
Compare Modern Khmer ប្រចាំ (prɑɑcam), Lao ປະຈຳ (pa cham), Northern Thai ᨷᩕᨧᩴᩣ.

der

particular, specific; intended (for), specified (for).


ประจำ

2005, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๔) พ.ศ. ๒๕๔๘:
มาตรา ๓ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๔๕๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๔๕๖...สัญญาจะขายหรือจะซื้อหรือคำมั่นในการซื้อขายทรัพย์สินตามที่ระบุไว้ในวรรคหนึ่ง ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายผู้ต้องรับผิดเป็นสำคัญ หรือได้วางประจำไว้ หรือได้ชำระหนี้บางส่วนแล้ว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่
mâat-dtraa sǎam hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa sìi rɔ́ɔi hâa-sìp hòk hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa sìi rɔ́ɔi hâa-sìp hòk...sǎn-yaa jà kǎai rʉ̌ʉ jà sʉ́ʉ rʉ̌ʉ kam-mân nai gaan-sʉ́ʉ-kǎai sáp-sǐn dtaam tîi rá-bù wái nai wák nʉ̀ng tâa mí-dâai mii làk-tǎan bpen nǎng-sʉ̌ʉ yàang-nʉ̀ng-yàang-dai long-laai-mʉʉ-chʉ̂ʉ fàai pûu dtɔ̂ng ráp-pìt bpen-sǎm-kan rʉ̌ʉ dâai waang bprà-jam wái rʉ̌ʉ dâai cham-rá nîi baang-sùuan lɛ́ɛo jà fɔ́ɔng-rɔ́ɔng hâi bang-káp-ká-dii hǎa-dâai-mâi
Section 3 The provision of Section 456 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 456...As for a contract to sell or buy or a promise to purchase the property mentioned in Paragraph 1, if there is no specific written evidence bearing the signature of the liable party as a significant sign, or no deposit has been given, or no partial performance has been effected, then no action for its enforcement can be filed.

(law) deposit: thing given as security or in part payment.


ประจำ

th-verb

ประจำ • (bprà-jam) (abstract noun การประจำ)

bprà-jam (romanization)
การประจำ (abstract-noun)

to remain, to stay; to cause to remain or stay.


ครีบ

th-noun

ครีบ • (krîip)

→ Lao: ຄີບ (khīp)


วิลาศ

th-proper noun

วิลาศ • (wí-lâat)

วิลาด วิลาด#Thai


ปิ่นโต

bpìn-dtoo (romanization)
เถา (classifier)

Uncertain. Compare Japanese 弁当 (bentō), Cantonese 便當／便当 (bin6 dong1) (reborrowed from Japanese).


วิลาด

วิลาด • (wí-lâat)

From Classical Persian ولایت (wilāyat, “wilayat”), from Arabic وِلَايَة (wilāya, “province”).

bor

2020 July 18, ไกรฤกษ์ นานา, “ตามหารูป ควีนวิกตอเรีย (“จ้าววิลาด”) ในวังพระเจ้ากรุงสยาม”, in silpa-mag.com:
ข้าพเจ้าเคยเห็นรูปควีนวิกตอเรีย...เขาเรียกกันว่า จ้าววิลาด
kâa-pá-jâao kəəi hěn rûup kwiin wík-dtɔɔ-riia ... kǎo rîiak gan wâa · jâao wí-lâat
I once saw the portrait of Queen Victoria...[whom] they call the Sovereign of Wilat.

2023 September 6, กัลปพฤกษ์, “‘แมนสรวง’ ลับลวงพราง ฉบับ ‘สว่างจิต’”, in the101.world:
ซื้ออาวุธผิดกฎหมายจากพวกวิลาด
sʉ́ʉ aa-wút pìt-gòt-mǎai jàak pûuak wí-lâat
purchase illegal weapons from Wilat companies


กำนัน

Compare Khmer កំណាន់ (kɑmnan, “person in charge”).

cog

(archaic) caretaker; defender; keeper; protector.

ตำบล ตำบล#Thai

(law) public officer in charge of ตำบล (dtam-bon, “subdistrict”).


กำนัน

(archaic) to defend; to keep; to protect; to prevent.


คู่หมั้น

th-noun

คู่หมั้น • (kûu-mân)

From คู่ (kûu, “pair”) + หมั้น (mân, “betrothal; engagement”).

com

1990, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๓๓:
มาตรา ๕ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๔๔๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๔๔๑ ถ้าคู่หมั้นฝ่ายหนึ่งตายก่อนสมรส อีกฝ่ายหนึ่งจะเรียกร้องค่าทดแทนมิได้ ส่วนของหมั้นหรือสินสอดนั้น ไม่ว่าชายหรือหญิงตาย หญิงหรือฝ่ายหญิงไม่ต้องคืนให้แก่ฝ่ายชาย"
mâat-dtraa hâa hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp èt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp èt tâa kûu-mân fàai nʉ̀ng dtaai gɔ̀ɔn sǒm-rót ìik fàai nʉ̀ng jà rîiak-rɔ́ɔng kâa-tót-tɛɛn mí-dâai sùuan kɔ̌ɔng-mân rʉ̌ʉ sǐn-sɔ̀ɔt nán mâi-wâa chaai rʉ̌ʉ yǐng dtaai yǐng hrʉ̌ʉ fàai-yǐng mâi dtɔ̂ɔng kʉʉn hâi gɛ̀ɛ fàai-chaai
Section 5 The provision of Section 1441 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 1441 Should one of the engaged persons die prior to the marriage, the other may not claim compensation. As for the engagement gift or bride price, whether the man or woman dies, the woman or her side needs not to return it to the man side."


หมั้น

mân (romanization)
ความหมั้น (abstract-noun)

มั่น มั่น#Thai


หมั้น

2015, สมเด็จพระพนรัตน์ (แก้ว), พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์วัดพระเชตุพน ตรวจสอบชำระจากเอกสารตัวเขียน, วัดพระเชตุพน, →ISBN, page 35:
จะอยู่ในฆะราวาศ บัดนี้ เหนไภยจะบังเกีดมีเปนหมั้นคง
jà yùu nai ká-raa-wâat bàt-níi hěn pai jà bang-gə̀ət mii bpen mân-kong
Should we remain as a layman, now terror seemeth to befall us for certain.

มั่น มั่น#Thai


หมั้น

th-noun

หมั้น • (mân)

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:
มาตรา ๑๔๓๘ การหมั้นไม่เป็นเหตุที่จะร้องขอให้ศาลบังคับให้สมรสได้ ถ้าได้มีข้อตกลงกันไว้ว่า จะให้เบี้ยปรับในเมื่อผิดสัญญาหมั้น ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt gaan-mân mâi bpen-hèet tîi jà rɔ́ɔng-kɔ̌ɔ hâi sǎan bang-káp hâi sǒm-rót dâai tâa dâai mii kɔ̂ɔ-dtòk-long gan wái wâa jà hâi bîia-bpràp nai mʉ̂ʉa pìt sǎn-yaa mân kɔ̂ɔ-dtòk-long nán bpen moo-ká
Section 1438 No engagement shall ground a request for the court to enforce a marriage. Should there by any agreement that a penalty is to be paid in case the engagement contract is breached, such agreement shall be void.

1990, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๓๓:
มาตรา ๗ ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๑๔๔๗/๑ และมาตรา ๑๔๔๗/๒ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ "มาตรา ๑๔๔๗/๑ สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนตามมาตรา ๑๔๓๙ ให้มีอายุความหกเดือนนับแต่วันที่ผิดสัญญาหมั้น
mâat-dtraa jèt hâi pə̂əm kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi bpen mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp jèt táp nʉ̀ng lɛ́ mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp jèt táp sɔ̌ɔng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít "mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp jèt táp nʉ̀ng sìt-tí rîiak-rɔ́ɔng kâa-tót-tɛɛn dtaam mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp gâao hâi mii aa-yú kwaam hòk dʉʉan náp dtɛ̀ɛ wan tîi pìt sǎn-yaa mân
Section 7 The following provisions shall be inserted in the Civil and Commercial Code as its Section 1447/1 and Section 1447/2: "Section 1447/1 The right to claim compensation under Section 1439 shall be governed by the prescription of six months from the date the engagement contract is breached.


หมั้น

mân (romanization)
การหมั้น (abstract-noun)

→ Northern Thai: ᩉ᩠ᨾᩢ᩶ᩁ (semantic loan)

→ Lao: ໝັ້ນ (man) (semantic loan)

1935, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พุทธศักราช ๒๔๗๗:
มาตรา ๑๔๓๕...ถ้าชายหรือหญิงยังไม่บรรลุนิติภาวะ ต้องรับความยินยอมของบิดามารดาก่อนจึงจะหมั้นได้ ถ้าบิดาหรือมารดาตาย ต้องรับความยินยอมจากผู้ที่ยังอยู่
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp hâa...tâa chaai rʉ̌ʉ yǐng yang mâi ban-lú ní-dtì-paa-wá dtɔ̂ng ráp kwaam-yin-yɔɔm kɔ̌ɔng bì-daa maan-daa gɔ̀ɔn jʉng jà mân dâai tâa bì-daa rʉ̌ʉ maan-daa dtaai dtɔ̂ng ráp kwaam-yin-yɔɔm jàak pûu tîi yang yùu
Section 1435...If the man or woman has not yet attained majority, the consent of his or her father and mother must be obtained before they can be engaged. Had the father or mother died, the consent of the one living still is required.


สำแดง

th-verb

สำแดง • (sǎm-dɛɛng) (abstract noun การสำแดง)

sǎm-dɛɛng (romanization)
การสำแดง (abstract-noun)

/sam˩˩˦.dɛːŋ˧/

From Old Khmer saṃtēṅa, saṃteṅ (“to declare; to demonstrate; to express; to show; etc”), extended forms of stēṅa, steṅa, steṅ, steñ. Cognate with Modern Khmer សំដែង (sɑmdaeng), Khün ᩈᩴ᩵ᩣᨯᩯ᩠ᨦ.

cog

Khün ᩈᩴ᩵ᩣᨯᩯ᩠ᨦ

แสดง แสดง#Thai

(formal, elegant, somewhat archaic) Alternative form of แสดง (sà-dɛɛng)


สมเดจ์

th-noun

สมเดจ์ • (sǒm-dèt)

สมเด็จ สมเด็จ#Thai


เสดจ์

th-adv

เสดจ์ • (sà-dèt)

เสด็จ เสด็จ#Thai


เสดจ์

th-noun

เสดจ์ • (sà-dèt)

เสด็จ เสด็จ#Thai


เสดจ์

th-verb

เสดจ์ • (sà-dèt) (abstract noun การเสดจ์)

sà-dèt (romanization)
การเสดจ์ (abstract-noun)

เสด็จ เสด็จ#Thai


เสด็จ

th-adv

เสด็จ • (sà-dèt)

From Old Khmer stec, stac, stāc (“to be supreme in status and power; to stand or move in state; to be pleased to do something”). Cognate with Modern Khmer ស្ដេច (sdac).

(archaic) used as a ceremonious addition to a verb when the subject is a god, high priest, or royal person.


เสด็จ

th-noun

เสด็จ • (sà-dèt)

สมเด็จ สมเด็จ#Thai

(colloquial) Alternative form of สมเด็จ (sǒm-dèt)

พระองค์เจ้า พระองค์เจ้า#Thai

an honorific for or term of address to a royal person holding the rank of พระองค์เจ้า (prá-ong-jâao).


เสด็จ

th-verb

เสด็จ • (sà-dèt) (abstract noun การเสด็จ)

sà-dèt (romanization)
การเสด็จ (abstract-noun)

John 12:15, KJV:
ธิดาแห่งศิโยนเอ๋ย อย่ากลัวเลย ดูเถิด กษัตริย์ของเธอทรงลูกลาเสด็จมา
tí-daa hɛ̀ng sì-yoon ə̌əi yàa gluua ləəi duu tə̀ət gà-sàt kɔ̌ɔng təə song lók laa sà-dèt maa
Fear not, daughter of Sion: behold, thy King cometh, sitting on an ass's colt.

(used of a god, high priest, or royal person) to come; to go; to move.

high priest; or royal person; high priest; or royal person

(used of a god, high priest, or royal person) to remain; to stand; to stay.


จ้าว

th-noun

จ้าว • (jâao)

เจ้า เจ้า#Thai


ปฤกษา

th-verb

ปฤกษา • (bprʉ̀k-sǎa) (abstract noun การปฤกษา)

bprʉ̀k-sǎa (romanization)
การปฤกษา (abstract-noun)

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

ปรึกษา ปรึกษา#Thai


เท่าไหร่

th-pronoun

เท่าไหร่ • (tâo-rài)

เท่าไร เท่าไร#Thai


ประตูน้ำ

ประตู (bprà-dtuu, “gate, door”) + น้ำ (náam, “water”), literally “watergate”.


สะดือ

th-noun

สะดือ • (sà-dʉʉ)

→ Lao: ສະດື (sa dư̄) / ສະດີ (sa dī)

desc

→ Lü: ᦉᦡᦹ (ṡḋue)

→ Lü: ᦉᦡᦹ (ṡḋue)

th-l

สายดือ (sǎai-dʉʉ)


เมื่อคืน

th-noun

เมื่อคืน • (mʉ̂ʉa-kʉʉn)

/mɯa̯˥˩.kʰɯːn˧/


เมื่อคืน

th-adv

เมื่อคืน • (mʉ̂ʉa-kʉʉn) (abstract noun ความเมื่อคืน)

mʉ̂ʉa-kʉʉn (romanization)
ความเมื่อคืน (abstract-noun)

/mɯa̯˥˩.kʰɯːn˧/


ปรึกษา

th-verb

ปรึกษา • (bprʉ̀k-sǎa) (abstract noun การปรึกษา)

bprʉ̀k-sǎa (romanization)
การปรึกษา (abstract-noun)

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

From Sanskrit परीक्षा (parīkṣā, “examination”). Cognate with Khmer ប្រឹក្សា (prəksaa), Lao ປຶກສາ (pưk sā).

der

Matthew 26:4, KJV:
ปรึกษากันเพื่อจะจับพระเยซูด้วยอุบายเอาไปฆ่าเสีย
bprʉ̀k-sǎa gan pʉ̂ʉa jà jàp prá-yee-suu dûai ù-baai ao bpai kâa sǐia
And consulted that they might take Jesus by subtilty, and kill him.

Psalm 71:10, KJV:
เพราะบรรดาศัตรูของข้าพระองค์กล่าวร้ายข้าพระองค์ บรรดาผู้ที่จ้องเอาชีวิตของข้าพระองค์ปรึกษากัน
prɔ́ ban-daa sàt-dtruu kɔ̌ɔng kâa-prá-ong glàao-ráai kâa-prá-ong ban-daa pûu tîi jɔ̂ɔng ao chii-wít kɔ̌ɔng kâa-prá-ong bprʉ̀k-sǎa gan
For mine enemies speak against me; and they that lay wait for my soul take counsel together,


วาน

From Proto-Tai *ŋwaːᴬ (“yesterday”). Cognate with Lao ວານ (wān), Zhuang vaz (in compounds). The final -n in this word is unetymological and was acquired under the influence of the ensuing deictic นี้ (níi, “this”), as in เมื่อวานนี้ (mʉ̂ʉa-waan-níi, “this past yesterday”).


วาน

waan (romanization)
การวาน (abstract-noun)

Cognate with Lao ວານ (wān, “to ask a favour”).

to ask or request (another person) for assistance.


พุ่ม

th-noun

พุ่ม • (pûm)


เมื่อวาน

เมื่อวาน • (mʉ̂ʉa-waan)

From เมื่อ ("when") + วาน ("yesterday, past time"), which is Proto-Tai *ŋwaːᴬ (“yesterday”). วาน has final /-n/ added due to assimilation with นี้ as in เมื่อวานนี้.


เมื่อวาน

th-adv

เมื่อวาน • (mʉ̂ʉa-waan)


คอนเสิร์ต

th-noun

คอนเสิร์ต • (kɔɔn-sə̀ət)

/kʰɔːn˧.sɤːt̚˨˩/

/kʰɔn˧.sɤːt̚˨˩/


ไม้พุ่ม

ไม้พุ่ม • (máai-pûm)


โมง

Onomatopoeic, from the sound of the timekeeping gong. Cognate with Lao ໂມງ (mōng), Khmer ម៉ោង (maong).

กี่โมงแล้ว


คุณพระ

คุณพระ • (kun-prá)

From คุณ (kun, an honorific for a nobleman, literally “favour, kindness; merit, virtue”) + พระ (prá, a noble rank).

com

พระ พระ#Thai

(colloquial, historical) a term of address to a nobleman holding the noble rank of พระ (prá).


คุณพระ

th-interj

คุณพระ • (kun-prá)

From คุณ (kun, an honorific for a god, priest, etc, literally “favour, kindness; merit, virtue”) + พระ (prá, “god; priest; etc”).

com

(somewhat dated, now often humorous) an exclamation of alarm, disbelief, shock, surprise, or pleasure.


บัณฑูร

From Angkorian Old Khmer pandūl, pandul (“royal command; royal utterance; to issue a royal command; to speak to (a subject); etc”, literally “to cause to hear or receive with humility”), perhaps an extended form of *pdūl (“to carry, place, raise, or wear on the head”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer paṃdul; Angkorian Old Khmer pandval; Modern Khmer បន្ទូល (bɑɑbɑntuul), ផ្ទូល (phtuul), ផ្ទុល (phtul), ផ្ទុរ (phtuʼ).

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

(พระ~, พระราช~) command, decree, or order of an heir to the throne.

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

(พระ~, พระราช~) the heir to the throne himself.

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

(archaic) (พระ~, พระราช~) command, decree, or order of a monarch.


พิไนยกัน

พระไอยการลักษณมรดก
๔๙ มาตราหนึ่ง ผู้อาพาธหนักจะทำพิไนยกันไว้แก่ศิศ โยม แลสาขาญาติ แลทำบุญให้ทานให้เจ้าไทยพระสงฆก็ดี ถ้าเปนพิไนยกันของพระสงฆ ให้มีผู้เถ้าผู้แก่นั่ง ๓ คน ๔ คน
sìi-sìp gâao mâat-dtraa nʉ̀ng pûu aa-pâat nàk jà tam pí-nai-gan wái gɛ̀ɛ sìt yoom lɛɛ sǎa-kǎa-yâat lɛɛ tam-bun hâi-taan hâi jâao-tai prá-sǒng gɔ̂ɔ-dii tâa bpen pí-nai-gan kɔ̌ɔng prá-sǒng hâi mii pûu-tâo-pûu-gɛ̀ɛ nâng sǎam kon sìi kon
49. Another section is as follows: Where a gravely ill person wants to make a will bequeathing his property to his disciples, devouts, or kindred, or ordaining the making of merit or donations in favour of priests or their communities, and the person to make the will is a monk, there shall be three or four elders sitting [to witness the making of the will].

พินัยกรรม พินัยกรรม#Thai

(law) Archaic form of พินัยกรรม (pí-nai-gam).


พินัย

th-noun

พินัย • (pí-nai)

From Old Khmer binai (“fine, monetary penalty; to fine, to impose a monetary penalty; etc”); ultimately from Sanskrit विनेय (vineya, “to be taken away, to be removed; to be chastised”) or Pali vineyya (idem). Compare Pre-Angkorian Old Khmer vinaya, vinai; Angkorian Old Khmer vinaya. Cognate with Modern Khmer ពិន័យ (pinɨy), វិន័យ (pinɨy).

der

(law and archaic) pecuniary penalty, as fine, charge, etc.


เวจมรรค

th-noun

เวจมรรค • (wét-jà-mák)

From เวจ (wêet, “feces”) + มรรค (mák, “path; way”).

af

วัจมรรค วัจมรรค#Thai

Alternative form of วัจมรรค (wát-jà-mák)


เว็จมรรค

th-noun

เว็จมรรค • (wét-jà-mák)

From เว็จ (wét, “feces”) + มรรค (mák, “path; way”).

af

เวจมรรค เวจมรรค#Thai

Archaic spelling of เวจมรรค (wét-jà-mák).


วัจมรรค

th-noun

วัจมรรค • (wát-jà-mák)

From วัจ (wát, “feces”) + มรรค (mák, “path; way”). Compare Khmer វច្ចមគ្គ (vɔɔccɑɑmkkɔɔ).

cog

Khmer វច្ចមគ្គ (vɔɔccɑɑmkkɔɔ)


สวดมนต์

th-verb

สวดมนต์ • (sùuat-mon) (abstract noun การสวดมนต์)

sùuat-mon (romanization)
การสวดมนต์ (abstract-noun)

สวด (sùuat, “to recite”) + มนต์ (mon, “mantra”)


สาร

th-noun

สาร • (sǎan)

From Pali sāra (“cream; substance”) or Sanskrit सार (sāra, “extract; essence; soup”); probably via Old Khmer sār, sāra (“essence; substance”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᩁ, Lao ສານ (sān), Shan သၢၼ် (sǎan), Lü ᦉᦱᧃ (ṡaan), Modern Khmer សារ (saa).


สาร

th-noun

สาร • (sǎan)

Uncertain. Possibly from Sanskrit सार (sāra, “energy”), via Old Khmer sār, sāra (“force; strength”). Compare Modern Khmer សារ (saa, “large elephant with fully developed tusks; elephant whose tusks have reached their maximum size; war elephant”).


สาร

th-adj

สาร • (sǎan)

Uncertain. Probably from Old Khmer sara (“fair; white”). Perhaps cognate with Modern Khmer ស (sɑɑ, “bright; silver-coloured; white”).
Alternatively, perhaps from Proto-Tai *saːl A ("husked rice").


จันทบุรี

Traditionally believed to be from Pali candapurī (literally “moon town”), from canda (“moon”) + purī (“town”); equivalent to Thai จันท + บุรี (bù-rii). Argued by modern scholar Sujit Wongthes to be from Pali candanapurī (literally “sandal town”), from candana (“sandal”, Asian trees of the genus Santalum) + purī (“town”); equivalent to Thai จันทน + บุรี (bù-rii) which -น- is dropped. Compare Old Khmer candapūrī, from which the archaic form จันทบูรี was possibly derived.

com

จันท + บุรี (bù-rii)

com

จันทน + บุรี (bù-rii)

เมือง เมือง#Thai

(เมือง~) Chanthaburi (a city in Thailand)

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Chanthaburi (a province of Thailand)

อำเภอเมือง อำเภอเมือง#Thai

Mueang Chanthaburi
w:Mueang Chanthaburi District

(อำเภอเมือง~) Mueang Chanthaburi (a district of Chanthaburi province, Thailand)

แม่น้ำ แม่น้ำ#Thai

(แม่น้ำ~) Chanthaburi (a river in Thailand)

(Can we date this quote?), “พงษาวดารเมืองหลวงพระบาง ตามฉบับที่มีอยู่ในศาลาลูกขุน”, in ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, editor, ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๕, 2nd edition, Bangkok: n.p., published 1917, page 243:
จุลศักราช ๙๒๑...พระเจ้าหงษาวดียกกองทัพขึ้นไปตีเมืองศรีสัตนาคนหุต... พระไชยเชษฐาธิราชลงมาตั้งเมืองเวียงจันท์ มีนามว่า เมืองจันทบุรี... พระยาอังวะยกกองทัพติดตาม...ถึงเมืองจันทบุรี
jun-lá-sàk-gà-ràat · gâao-rɔ́ɔi yîi-sìp èt ... prá-jâao hǒng-sǎa-wá-dii yók gɔɔng-táp kʉ̂n bpai dtii mʉʉang sǐi-sàt-dtà-naa-ká-ná-hùt ... · prá chai-yá chêet-tǎa-tí-râat long maa dtâng mʉʉang wiiang-jan · mii naam wâa · mʉʉang jan-tá-bù-rii ... · prá-yaa ang-wá yók gɔɔng-táp dtìt-dtaam ... tʉ̌ng mʉʉang jan-tá-bù-rii
[In the year] 921 Lesser Era... the Divine Lord of Hongsawadi led [his] hosts north to attack Mueang Si Sattanakhanahut... Phra Chaiyachetthathirat [moved his hosts] down to take up a position in Mueang Wiang Chan, [which] bore the name of Mueang Chanthaburi... The Phraya of Angwa marched [his] hosts after [Phra Chaiyachetthathirat]...[till] reaching Mueang Chanthaburi.

เมือง เมือง#Thai

(archaic) (เมือง~) Vientiane (a city in Laos)


กระทง

From Old Chinese 鐙 (OC *tɯːŋ, *tɯːŋs, “ritual vessel or lamp”).
Notes for Old Chinese notations in the Baxter–Sagart system: /*k-tˤəŋ/

och-l

container made in various forms of banana leaves or other leaves.

(of a text, passage, etc) division; part; section.

2018 September 12, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “คุก 'ซินแสโชกุน' ๘๗๑ กระทง รวม ๔,๓๕๕ ปี”, in Voice TV, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-07-26:
ศาลอาญามีคำพิพากษาให้จำคุก น.ส.พสิษฐ์ อริญชย์ลาภิศ หรือซินแสโชกุน อายุ ๓๑ ปี กรรมการบริษัทเวลท์เอเวอร์ จำเลยที่ ๒ รวม ๘๗๑ กระทง กระทงละ ๕ ปี เป็นเวลาทั้งสิ้น ๔,๓๕๕ ปี
sǎan aa-yaa mii kam-pí-pâak-sǎa hâi jam-kúk · naang-sǎao pá-sìt · à-rin laa-pít · rʉ̌ʉ sin-sɛ̌ɛ choo-gun · aa-yú · sǎam-sìp èt · bpii · gam-má-gaan bɔɔ-rí-sàt wél ee-wə̂ə · jam-ləəi tîi · sɔ̌ɔng · ruuam · bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi jèt-sìp èt · grà-tong · grà-tong lá · hâa · bpii · bpen wee-laa táng-sîn · sìi-pan , sǎam-rɔ́ɔi hâa-sìp hâa · bpii
The Criminal Court has passed a judgment imposing imprisonment [upon] the 2nd Defendant, Nangsao Phasit Arinlaphit, or Sinsae Chokun, aged 31 years, director [of] Wealth Ever Company, [on] 871 counts in total, [sentencing her to] 5 years [in prison] per each count, being a total [imprisonment] term [of] 4,355 years.

(law) count: distinct charge or cause of action.

(botany) the plant Celastrus paniculatus Willd. of the family Celastraceae.


กระทง

(of a rooster) that has just learnt how to crow.


ภาวนา

Borrowed from Pali bhāvanā (“cultivation; development”). Cognate with Khmer ភាវនា (phiəwniə).


ภาวนา

th-verb

ภาวนา • (paa-wá-naa) (abstract noun การภาวนา)

paa-wá-naa (romanization)
การภาวนา (abstract-noun)

to offer a prayer (to a god, object of worship, etc).

to enter into spiritual communion through prayer; to engage in spiritual contemplation or meditation, especially through prayer.

ภาวนาให้เขากลับมาปลอดภัย

to pray:
to hope or wish earnestly or strongly.


กำหนด

From Old Khmer កំម្នត៑ (kaṃmnat), កាំនត (kāṃnata, “to appoint, to determine, to fix, to set; direction, instruction; note, record, reminder; observation, remark; etc”), extended forms of Old Khmer កត៑ (kat), *កត៑ (*kat), កត (kata, “to mark down; to note down; to record; to register”), from which Thai กฎ (gòt) was derived. Cognate with Modern Khmer កំណត់ (kɑmnɑt).

appointment; determination; fixation; specification.

Exodus 7:25, KJV:
ครบกำหนดเจ็ดวันนับตั้งแต่พระเยโฮวาห์ทรงบันดาลให้แม่น้ำเป็นเลือด
króp gam-nòt jèt wan náp dtâng-dtɛ̀ɛ prá yee-hoo-waa song ban-daan hâi mɛ̂ɛ-náam bpen lʉ̂ʉat
And seven days were fulfilled, after that the LORD had smitten the river.
(literally) Fulfilled was the period of seven days after Lord Jehovah had turned the river into blood.

Exodus 13:10, KJV:
เพราะฉะนั้น พวกท่านจงปฏิบัติตามกฎพิธีนี้ตามกำหนดทุก ๆ ปีไป
prɔ́-chà-nán · pûuak tâan jong bpà-dtì-bàt dtaam gòt-pí-tii níi dtaam gam-nòt túk túk bpii bpai
Thou shalt therefore keep this ordinance in his season from year to year.

appointed time; deadline; time limit; time period.

command; decree; directive; order; regulation; requirement.


กำหนด

กำหนด • (gam-nòt) (abstract noun การกำหนด)

gam-nòt (romanization)
การกำหนด (abstract-noun)

Job 14:5, KJV:
วันเวลาของเขาถูกกำหนดไว้
wan wee-laa kɔ̌ɔng kǎo tùuk gam-nòt wái
Seeing his days are determined

to appoint; to determine; to fix; to specify.

ตามที่กฎหมายกำหนด

ศาลกำหนดให้คู่ความยื่นเอกสารภายในสี่สิบแปดวัน

The court requires the parties to submit documents within forty-eight days.

sǎan gam-nòt hâi kûu-kwaam yʉ̂ʉn èek-gà-sǎan paai-nai sìi-sìp-bpɛ̀ɛt wan

Job 38:10, KJV:
แล้วกำหนดเขตให้มันและวางดาลและประตู
lɛ́ɛo gam-nòt kèet hâi man lɛ́ waang daan lɛ́ bprà-dtuu
And brake up for it my decreed place, and set bars and doors,

Psalm 119:138, KJV:
บรรดาพระโอวาทที่พระองค์ทรงกำหนดไว้ก็ชอบธรรมและสัตย์สุจริตทั้งสิ้น
ban-daa prá oo-wâat tîi prá-ong song gam-nòt wái gɔ̂ chɔ̂ɔp-tam lɛ́ sàt-sùt-jà-rìt táng-sîn
Thy testimonies that thou hast commanded are righteous and very faithful.

to command; to decree; to direct; to order; to regulate; to require.


ฟ้าแลบ

fáa-lɛ̂ɛp (romanization)
แปล๊บ (classifier)

desc

→ English: Phar Lap (Australian racehorse)

/faː˦˥.lɛːp̚˥˩/

/faː˦˥.lɛp̚˥˩/

From ฟ้า (fáa) + แลบ (lɛ̂ɛp). Cognate with Lao ຟ້າແມບ (fā mǣp).

com

ฟ้า (fáa) + แลบ (lɛ̂ɛp)

cog

Lao ຟ້າແມບ (fā mǣp)


ที่ใด

From ที่ (tîi, “place”) + ใด (dai, “what; which”).

af

ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข์

Where there is love, there is suffering.

จะไปที่ใด

เอาไว้ที่ใด


ซื้อของ

th-verb

ซื้อของ • (sʉ́ʉ-kɔ̌ɔng) (abstract noun การซื้อของ)

sʉ́ʉ-kɔ̌ɔng (romanization)
การซื้อของ (abstract-noun)

/sɯː˦˥.kʰɔːŋ˩˩˦/

ไปซื้อของ


กระเป๋าเงิน

th-noun

กระเป๋าเงิน • (grà-bpǎo-ngən) (classifier ใบ)

grà-bpǎo-ngən (romanization)
ใบ (classifier)

กระเป๋า (grà-bpǎo, “bag”) + เงิน (ngən, “money”).


ฆ่าแกง

th-verb

ฆ่าแกง • (kâa-gɛɛng) (abstract noun การฆ่าแกง)

kâa-gɛɛng (romanization)
การฆ่าแกง (abstract-noun)

/kʰaː˥˩.kɛːŋ˧/

From ฆ่า (kâa, “to kill”) + แกง (gɛɛng, “to cook as soup; to make into soup”).


เหาะ

hɔ̀ (romanization)
การเหาะ (abstract-noun)

From Old Khmer hoḥ (“to fly by supernatural power”). Cognate with Modern Khmer ហោះ (hɑh).

bor

Psalm 18:10, KJV:
พระองค์ทรงเครูบตนหนึ่งแล้วทรงเหาะไป พระองค์ทรงเหาะไปโดยปีกของลมอย่างรวดเร็ว
prá-ong song kee-rúup dton nʉ̀ng lɛ́ɛo song hɔ̀ bpai · prá-ong song hɔ̀ bpai dooi bpìik kɔ̌ɔng lom yàang rûuat-reo
And he rode upon a cherub, and did fly: yea, he did fly upon the wings of the wind.

Zechariah 5:1, KJV:
ดูเถิด หนังสือม้วนหนึ่งเหาะอยู่นั่น
duu tə̀ət · nǎng-sʉ̌ʉ múuan nʉ̀ng hɔ̀ yùu nân
Behold a flying roll.

to fly, move in the air, or travel through the air by supernatural power.

(colloquial) to fly, move in the air, or travel through the air by whatever means.


นิล

From Sanskrit नील (nīla, “dark blue”); possibly via Old Khmer nīla, nila (“blue sapphire; shiny black, dark blue”). Cognate with Modern Khmer នឹល (nɨl); Lao ນິນ (nin), ນິລະ (ni la).
The last sense was coined by King Bhumibol Adulyadej around 1965 due to the fact that the term sounds like the first syllable of the fish's name in English, Nile tilapia, and that it reflects the colour of the fish's skin as well.

any kind of black or very dark precious or semiprecious stone, including blue sapphire.

any colour that resembles the said stone.

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (ปลา~) Nile tilapia: the fish Oreochromis niloticus of the family Cichlidae.


วาย

waai (romanization)
การวาย (abstract-noun)

Compare Khmer ពាយ (piəy), Lao ວາຍ (wāi).

to expire; to terminate; to stop; to die.


วาย

Borrowed from Old Khmer វាយ៑ (vāy, “to hit; to strike; to beat; etc”). Cognate with Modern Khmer វាយ (viəy).


วาย

The name of the Latin-script letter Y/y.


วาย

From English Y, the first letter in yuri, from the romaji of Japanese 百合 (yuri).

(slang) yuri: a genre of lesbian fiction.

(slang) person interested in yuri or womance.

(slang) woman in a womantic relationship.


วาย

From English Y, the first letter in yaoi, from the romaji of Japanese やおい (yaoi).

(slang) person interested in yaoi or bromance.

(slang) man in a bromantic relationship.


ผนัง

th-noun

ผนัง • (pà-nǎng)

/pʰa˨˩.naŋ˩˩˦/


การฆ่าตัวตาย

การ (gaan) + ฆ่าตัวตาย (kâa-dtuua-dtaai)

prefix

ฆ่าตัวตาย ฆ่าตัวตาย#Thai

abstract noun of ฆ่าตัวตาย (kâa-dtuua-dtaai): suicide.


โล่ห์

th-noun

โล่ห์ • (lôo)

โล่ โล่#Thai


ข้อบังคับ

ข้อบังคับ • (kɔ̂ɔ-bang-káp)

/kʰɔː˥˩.baŋ˧.kʰap̚˦˥/

From ข้อ (kɔ̂ɔ, “point; issue”) + บังคับ (bang-káp, “to require; to compel”).


มะตูม

Aegle marmelos
Aegle marmelos#Translingual


นาบ

nâap (romanization)
การนาบ (abstract-noun)

Uncertain. Compare Lao ນາບ (nāp, “to press down”); Shan ၼိပ်ႈ (nīp, “to press downwards”).

1 Timothy 4:2, KJV:
เอาเหล็กแดงนาบลงไปบนจิตสำนึกผิดชอบของเขา
ao lèk dɛɛng nâap long bpai bon jìt-sǎm-nʉ́k pìt-chɔ̂ɔp kɔ̌ɔng kǎo
having their conscience seared with a hot iron;
Compare
DBY: cauterised as to their own conscience,
GW: Their consciences have been scarred as if branded by a red-hot iron.
ISV: whose consciences have been burned by a hot iron.
NASB: seared in their own conscience as with a branding iron,
NHEB: branded in their own conscience as with a hot iron;


หงก ๆ

th-adj

หงก ๆ • (ngòk-ngòk) (abstract noun ความหงก ๆ)

ngòk-ngòk (romanization)
ความหงก ๆ (abstract-noun)

/ŋok̚˨˩.ŋok̚˨˩/


งก ๆ

/ŋok̚˦˥.ŋok̚˦˥/

From งก (ngók, “shaking; quaking; etc”, of body, limbs, etc) + ๆ (repetition mark).

com

(used to describe working) actively; strenuously; diligently; assiduously; industriously; zealously; hardly.


ชู้สาว

th-noun

ชู้สาว • (chúu-sǎao)

/t͡ɕʰuː˦˥.saːw˩˩˦/

From ชู้ (chúu, “loved man; boyfriend; romantic relationship”) + สาว (sǎao, “loved woman; girlfriend; bride”).


ค่าน้ำร้อนน้ำชา

th-noun

ค่าน้ำร้อนน้ำชา • (kâa-nám-rɔ́ɔn-nám-chaa)

/kʰaː˥˩.naːm˦˥.rɔːn˦˥.naːm˦˥.t͡ɕʰaː˧/

From ค่า (kâa, “cost; price”) + น้ำ (náam, “water”) + ร้อน (rɔ́ɔn, “hot”) + น้ำ (náam, “water; prefix for a beverage”) + ชา (chaa, “tea”); literally, "cost [of] boiled water [and] tea".


ข้าราชการ

th-noun

ข้าราชการ • (kâa-râat-chá-gaan) (classifier คน)

kâa-râat-chá-gaan (romanization)
คน (classifier)

/kʰaː˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

Compound of ข้า (kâa, “servant”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affairs; public affairs”, literally “royal affairs”), literally “servant of royal affairs”.


สนิม

th-noun

สนิม • (sà-nǐm)

From Old Khmer snim, conflict; oxidation; rust.

โคลงโลกนิติ:
สนิมเหล็กเกิดแต่เนื้อ ในตน กินกัดเนื้อเหล็กจน กร่อนขร้ำ บาปเกิดแต่ตนคน เป็นบาป บาปย่อมทำโทษซ้ำ ใส่ผู้บาปเอง
sà-nǐm lèk gə̀ət dtɛ̀ɛ nʉ́ʉa · nai dton · gin gàt nʉ́ʉa lèk jon · grɔ̀n krâm · bàap gə̀ət dtɛ̀ɛ dton kon · bpen bàap · bàap yɔ̂m tam tôot sám · sài pûu bàap eeng
The rust of an iron originates from within the iron itself and will devour it that it becomes ruined, just as a sin that originates from the sinner himself and will return ill results to him.

rust: oxide coating formed on iron or steel.


สนิม

สนิม • (sà-nǐm)

From corruption of Old Khmer ថ្និំ (thniṃ), ត្និំ (tniṃ), ថ្ន្យំ (thnyaṃ, “regalia, finery, ornament worn by a god, sovereign, etc”).


ชู้

From Proto-Southwestern Tai *ɟuːꟲ² (“lover; adulterer”). Cognate with Northern Thai ᨩᩪ᩶, Khün ᨩᩪ᩶, Lao ຊູ້ (sū), Lü ᦋᦴᧉ (tsuu²), Shan ၸူႉ (tsṵ̂u), Tai Nüa ᥓᥧᥳ (tsu̇), Ahom 𑜋𑜥 (chū).


กล้ามเนื้อ

th-noun

กล้ามเนื้อ • (glâam-nʉ́ʉa) (classifier มัด or ชิ้น)

glâam-nʉ́ʉa (romanization)
มัด (classifier)
ชิ้น (classifier)

com

กล้าม (glâam) + เนื้อ (nʉ́ʉa)


มะเร็ง

th-noun

มะเร็ง • (má-reng)

→ Lao: ມະເຮັງ (ma heng)

Possibly from common Tai derived compound words หมาก (màak, “blister; rash”) + เรง (reeng, “small”) in the sense of inflaming skin rash. Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠᩁᩮ᩠ᨦ (“inflaming tumor on skin”) and Shan မၢၵ်ႇႁဵင်း (màak háeng, “cancerous tumor”). Or, possibly Semi-learned borrowing from Malay merengsa (“irritant; incurable, obstinate, unhealable”). Compare Khmer ម្រេញ (mrɨñ, “cancer; ulcer”).


หมอง

th-adj

หมอง • (mɔ̌ɔng) (abstract noun ความหมอง)

mɔ̌ɔng (romanization)
ความหมอง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰmoːŋᴬ (“gray”). Cognate with Lao ໝອງ (mǭng), Shan မွင် (mǎung), Ahom 𑜉𑜨𑜂𑜫 (moṅ), Zhuang mong. Compare Khmer ហ្មង (mɑɑng).

dim; opaque; not bright; not transparent; turbid.

(of reputation) blemished; stained; tarnished.

(figurative) cheerless; depressed; gloomy; unhappy.


หมอง

th-noun

หมอง • (mɔ̌ɔng)


เพลิน

th-verb

เพลิน • (pləən) (abstract noun การเพลิน or ความเพลิน)

pləən (romanization)
การเพลิน (abstract-noun)
ความเพลิน (abstract-noun)


เพลิด

th-prefix

เพลิด • (plə̂ət)

อย่างเพลิดเพลิน

เพลิน เพลิน#Thai


เป้า

bpâo (romanization)
เป้า (classifier)
อัน (classifier)

Cognate with Lao ເປົ້າ (pao), Lü ᦔᧁᧉ (ṗaw²).

cog

Lü ᦔᧁᧉ (ṗaw²)


จารกรรม

From จาร (jaan, “espionage agent”) + กรรม (gam, “act; action; activity”).


แน่

nɛ̂ɛ (romanization)
ความแน่ (abstract-noun)

Cognate with Lao ແນ່ (nǣ), Northern Thai ᨶᩯ᩵.


บัญชี

From Old Khmer pañjīy, pañjiy, pañjiya, pāñjiy, pañjīy, pāñjī (“archive; account; list; record; register; etc”); ultimately from Sanskrit पञ्जी (pañjī, “almanac; calendar; register”). Compare Modern Khmer បញ្ជី (bɑɑbɑñcii). Cognate with Lao ບັນຊີ (ban sī).

der

written record: account, list, register, etc.


ตำลึง

Compare Mon တၞုင် (tnung) (as in တၞုင်ကရောပ် (tnungkarop, “ivy gourd”)).

(botany) ivy gourd: the plant Coccinia grandis of the family Cucurbitaceae.


ตำลึง

From Old Khmer តំលិង (taṃliṅa), តំលីង (taṃlīṅa), តំម្លិង (taṃmliṅa), តំម្លីង (taṃmlīṅa), តម្លិង (tamliṅa, “weight for precious metals; coin, probably of silver”). Cognate with Modern Khmer តំឡឹង (tɑmləng), Lao ຕຳລຶງ (tam lưng).

บาท บาท#Thai

a traditional Thai unit of currency, equal to 4 บาท (bàat).

a traditional Thai unit of weight, equal to 60 grams.


พนักงาน

From Old Khmer bnāk (“bearer, stand, support; agent, official, servant; etc”) + ṅār (“labour; service; work”). Cognate with Modern Khmer ភ្នាក់ងារ (phnĕək ngiə).

bor

1893, “พระราชบัญญัติเครื่องราชอิศิริยาภรณ์อันมีเกียรติยศมงกุฎสยาม ร.ศ. ๑๑๒”, in กฎหมายไทย คือ พระราชบัญญัติและประกาศซึ่งตั้งขึ้นในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผู้ทรงพระคุณธรรมอันประเสริฐ, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์วิชากร, published 1895, page 1615:
เลขานุการ...มีพนักงานเปนผู้ช่วยลัญจกราภิบาลในการหนังสือทุกอย่าง...
lee-kǎa-nú-gaan ... mii pá-nák-ngaan bpen pûu-chûai lan-jà-graa-pí-baal nai gaan nǎng-sʉ̌ʉ túk yàang ...
The Secretary...has the duty to serve as assistant to the Keeper of the Seals in the documentary affairs of all kinds...

1963 June 5, สภาผู้แทนราษฎร, “พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พุทธศักราช ๒๔๗๗”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2021-12-13:
เพื่อพบเหตุของการตาย...จะให้ส่งทั้งศพ...ไปยัง...พนักงานแยกธาตุ...
pʉ̂ʉa póp hèet kɔ̌ɔng gaan-dtaai ... jà hâi sòng táng sòp ... bpai yang ... pá-nák-ngaan yɛ̂ɛk tâat ...
In order to discover the cause of the death...the whole corpse may be ordered to be sent...over to...an official [responsible for] analysing bones...

2004, Buckingham, Marcus, and, Clifton, Donald O., เจาะจุดแข็ง, Nation Books, →ISBN, page 200:
เขาจึงมอบนกหวีดให้พนักงานทุกคนและสั่งให้เป่าออกมาดัง ๆ
kǎo jʉng mɔ̂ɔp nók-wìit hâi pá-nák-ngaan túk kon lɛ́ sàng hâi bpào ɔ̀ɔk maa dang dang
He then gave whistles to all the members of the staff and told them to blow them out loud.

2023 September 30, “รวบแล้วพนักงานสายการบินพยายามกินบวบ-ทำอนาจารผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี”, in สรยุทธ สุทัศนะจินดา กรรมกรข่าว:
รวบแล้วพนักงานสายการบินพยายามกินบวบ...ผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี
rûuap lɛ́ɛo pá-nák-ngaan sǎai-gaan-bin pá-yaa-yaam gin-bùuap ... pûu-dooi-sǎan yao-wá-chon aa-yú · sìp-hâa · bpii
An airline worker trying to go down on...a juvenile passenger aged 15 years has been arrested.

one responsible for a duty or function, as agent, functionary, officer, official, staff member, etc. Abbreviation: พนง. (pɔɔ-nɔɔ-ngɔɔ)


หมึกกระดอง

th-noun

หมึกกระดอง • (mʉ̀k-grà-dɔɔng) (classifier ตัว)

mʉ̀k-grà-dɔɔng (romanization)
ตัว (classifier)

/mɯk̚˨˩.kra˨˩.dɔːŋ˧/

com

หมึก (mʉ̀k) + กระดอง (grà-dɔɔng)


สรง

sǒng (romanization)
การสรง (abstract-noun)

From Old Khmer sroṅ, sraṅ (“to bathe; to cleanse with water; to wash; etc”). Cognate with Modern Khmer ស្រង់ (srɑng).

1917, “พงษาวดารเมืองหลวงพระบาง ตามฉบับที่มีอยู่ในศาลาลูกขุน”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๕, พระนคร: โบราณคดีสโมสร, page 277:
สรงน้ำพระบางเสร็จแล้ว ตั้งกระบวนแห่ช้างม้า
sǒng náam prá baang sèt lɛ́ɛo · dtâng grà-buuan hɛ̀ɛ cháang máa
Having bathed [the statue] Phra Bang [in holy] water completely, a parading procession of elephants [and] horses was set up.

1920, “พระราชพิธีจักรพรรดิราชาธิราช”, in ลัทธิธรรมเนียมต่าง ๆ ภาคที่ ๘, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 2:
เมื่อเสด็จลงสรงนั้น ทรงขาว
mʉ̂ʉa sà-dèt long sǒng nán · song kǎao
When [His Majesty] went down to take a bath, [he] dressed in white.

1928, ธำรงเจดีย์รัฐ (เทศ วิริยรัต), หลวง, “สุวรรณสังขชาดก”, in ปัญญาสชาดก ภาคที่ ๑๙, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 23:
ราชเทวีตื่นแล้วก็สรงพักตร์
râat-chá-tee-wii dtʉ̀ʉn lɛ́ɛo gɔ̂ sǒng pák
Having woken up, the royal lady then washed [her] face.

(royal, transitive or intransitive) to bathe; to wash.


มนต์

th-noun

มนต์ • (mon)

From Pali manta (“mantra”); probably via Old Khmer manta (“mantra”). Compare Modern Khmer មន្ត (mŭən).

มนตร์ มนตร์#Thai


เจ้าหน้าที่

เจ้าหน้าที่ • (jâao-nâa-tîi)

/t͡ɕaːw˥˩.naː˥˩.tʰiː˥˩/

From เจ้า (jâao, “owner, possessor; chief, lord, master”) + หน้าที่ (nâa-tîi, “duty; function”); literally "owner of duty", "possessor of duty", "lord of duty", etc. Compare Lao ເຈົ້າໜ້າທີ່ (chao nā thī).

cog

Lao ເຈົ້າໜ້າທີ່ (chao nā thī)

Joshua 1:10, KJV:
แล้วโยชูวาบัญชาเจ้าหน้าที่ทั้งปวงของประชาชนว่า
lɛ́ɛo yoo-chuu-waa ban-chaa jâao-nâa-tîi táng-bpuuang kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon wâa
Then Joshua commanded the officers of the people, saying,

Acts 17:8, NASB:
เมื่อประชาชนและเจ้าหน้าที่ผู้ครองเมืองได้ยินดังนั้นก็ร้อนใจ
mʉ̂ʉa bprà-chaa-chon lɛ́ jâao-nâa-tîi pûu krɔɔng mʉʉang dâi-yin dang-nán gɔ̂ rɔ́ɔn-jai
They stirred up the crowd and the city authorities who heard these things.

มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "เจ้าหน้าที่" หมายความว่า ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้าง หรือผู้ปฏิบัติงานประเภทอื่น ไม่ว่าจะเป็นการแต่งตั้งในฐานะเป็นกรรมการหรือฐานะอื่นใด
mâat-dtraa · sìi · nai prá-râat-chá-ban-yàt níi · “jâao-nâa-tîi” · mǎai-kwaam wâa · kâa-râat-chá-gaan · pá-nák-ngaan · lûuk-jâang · rʉ̌ʉ pûu-bpà-dtì-bàt-ngaan bprà-pêet ʉ̀ʉn · mâi-wâa jà bpen gaan dtɛ̀ng-dtâng nai tǎa-ná bpen gam-má-gaan rʉ̌ʉ tǎa-ná ʉ̀ʉn dai
Section 4 In this Act, "authority" means a government officer, official, employee, or worker of a different type, irrespective of whether having been appointed to the position of a board member or any other position;
มาตรา ๕ หน่วยงานของรัฐต้องรับผิดต่อผู้เสียหายในผลแห่งละเมิดที่เจ้าหน้าที่ของตนได้กระทำในการปฏิบัติหน้าที่ ในกรณีนี้ ผู้เสียหายอาจฟ้องหน่วยงานของรัฐดังกล่าวได้โดยตรง แต่จะฟ้องเจ้าหน้าที่ไม่ได้
mâat-dtraa · hâa · nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dtɔ̂ng ráp-pìt dtɔ̀ɔ pûu-sǐia-hǎai nai pǒn hɛ̀ng lá-mə̂ət tîi jâao-nâa-tîi kɔ̌ɔng dton dâai grà-tam nai gaan-bpà-dtì-bàt nâa-tîi · nai gà-rá-nii níi · pûu-sǐia-hǎai àat fɔ́ɔng nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dang glàao dâai dooi-dtrong · dtɛ̀ɛ jà fɔ́ɔng jâao-nâa-tîi mâi dâai

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2013 February 19) “พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. ๒๕๓๙”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-01-18

Section 5 A state agency must be liable to the victim for the consequences of a tort which its own authority has committed in the execution of a duty. In this respect, the victim may lay claim against the said state agency directly, but no claim can be entered against the authority.

agent; authority; functionary; officer; official.


จาร

jaan (romanization)
การจาร (abstract-noun)


เจ้าพนักงาน

From เจ้า (jâao, “owner; possessor”) + พนักงาน (pá-nák-ngaan, “duty; function”); literally "owner of duty", "possessor of duty", etc. Compare Khmer ចៅភ្នាក់ងារ (cawphnĕəkngiə).

af

2015, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘:
มาตรา ๓ ให้เพิ่มข้อความต่อไปนี้เป็น (๑๖) ของมาตรา ๑ แห่งประมวลกฎหมายอาญา "(๑๖) "เจ้าพนักงาน" หมายความว่า บุคคลซึ่งกฎหมายบัญญัติว่า เป็นเจ้าพนักงาน หรือได้รับแต่งตั้งตามกฎหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ราชการ ไม่ว่าเป็นประจำหรือครั้งคราว และไม่ว่าจะได้รับค่าตอบแทนหรือไม่"
mâat-dtraa sǎam hâi pə̂əm kɔ̂ɔ-kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi bpen à-nú-mâat-dtraa sìp-hòk kɔ̌ɔng mâat-dtraa nʉ̀ng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa "à-nú-mâat-dtraa sìp-hòk "jâao-pá-nák-ngaan" mǎai-kwaam wâa bùk-kon sʉ̂ng gòt-mǎai ban-yàt wâa bpen jâao-pá-nák-ngaan rʉ̌ʉ dâai-ráp dtɛ̀ng-dtâng dtaam gòt-mǎai hâi bpà-dtì-bàt nâa-tîi râat-chá-gaan mâi-wâa bpen-bprà-jam rʉ̌ʉ kráng-kraao lɛ́ mâi-wâa jà dâai ráp kâa-dtɔ̀ɔp-tɛɛn rʉ̌ʉ mâi"
Section 3 The following shall be inserted in Section 1 of the Criminal Code as its (16): "(16) 'public officer' means a person who is designated as a public officer by the law or who is legally authorised to carry out a public duty, either regularly or temporarily, and whether entitled to any compensation or not."

1976, คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน, คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙:
ข้อ ๔ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๓๘ แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๓๘ ผู้ใดต่อสู้หรือขัดขวางเจ้าพนักงานหรือผู้ซึ่งต้องช่วยเจ้าพนักงานตามกฎหมายในการปฏิบัติการตามหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
kɔ̂ɔ sìi hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt pûu-dai dtɔ̀ɔ-sûu rʉ̌ʉ kàt-kwǎang jâao-pá-nák-ngaan rʉ̌ʉ pûu sʉ̂ng dtɔ̂ng chûai jâao-pá-nák-ngaan dtaam gòt-mǎai nai gaan-bpà-dtì-bàt gaan dtaam nâa-tîi dtɔ̂ng rá-waang tôot jam-kúk mâi gəən nʉ̀ng bpii rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən sɔ̌ɔng pan bàat rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp"
Article 4 The provision of Section 138 of the Criminal Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 138 Any person who attacks or offers resistance to a public officer or a person who is required by the law to assist a public officer in the execution of his duty shall be liable to imprisonment of not more than one year, or a fine of not more than two thousand baht, or both."

1956, ประมวลกฎหมายอาญา:
มาตรา ๙ เจ้าพนักงานของรัฐบาลไทยกระทำความผิดตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๔๗ ถึงมาตรา ๑๖๖ และมาตรา ๒๐๐ ถึงมาตรา ๒๐๕ นอกราชอาณาจักร จะต้องรับโทษในราชอาณาจักร
mâat-dtraa gâao jâao-pá-nák-ngaan kɔ̌ɔng rát-tà-baan tai grà-tam kwaam-pìt dtaam tîi ban-yàt wái nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sìi-sìp jèt tʉ̌ng mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi hòk-sìp hòk lɛ́ mâat-dtraa sɔ̌ɔng rɔ́ɔi tʉ̌ng mâat-dtraa sɔ̌ɔng rɔ́ɔi hâa nɔ̂ɔk râat-chá-aa-naa-jàk jà dtɔ̂ng ráp tôot nai râat-chá-aa-naa-jàk
Section 9 A public officer of the Thai government who commits any of the offences set forth in Sections 147 through 116 and 200 through 205 outside the kingdom must serve his punishments within the kingdom.

public authority; public officer; public servant.


แก้

gɛ̂ɛ (romanization)
การแก้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *keːꟲ (“to undo; to untie”), from Middle Chinese 解 (MC keaX, “to untie, undo”). Cognate with Lao ແກ້ (kǣ), Tai Nüa ᥐᥥᥲ (kè), Lü ᦶᦂᧉ (k̇ae²), Shan ၵႄႈ (kāae), Ahom 𑜀𑜦𑜧 (kē).

cog

Lü ᦶᦂᧉ (k̇ae²)

(a binding, item of clothing, etc) to undo; to untie; to let loose.

a binding; item of clothing; etc; a binding; item of clothing; etc

(of an illness, evil, etc) to remedy; to cure; to remove.

(of something broken, wrong, unfavourable, etc) to correct; to set right; to fix; to mend; to repair.

wrong; unfavourable; etc; wrong; unfavourable; etc

(of a question, problem, etc) to solve; to resolve.

(law, of a charge, plaint, etc) to clear up; to explain.

แก้รัฐธรรมนูญ

to modify, to alter; to adjust, to adapt.


มนตร์

th-noun

มนตร์ • (mon)

From Sanskrit मन्त्र (mantra, “mantra”); probably via Old Khmer mantra (“mantra”). Compare Modern Khmer មន្ត្រ (mŭən).


อุตสาห

อุตสาห • (ùt-sǎa-hà-)

From Sanskrit उत्साह (utsāha, “power, strength, energy”). Compare Khmer ឧស្សាហៈ (ʼuhsaahaʼ), Pali ussa (“superior, higher”).


อุตสาห

อุตสาหะ อุตสาหะ#Thai

Combining form of อุตสาหะ (ùt-sǎa-hà, “diligence”)

อุตส่าห์ อุตส่าห์#Thai

Combining form of อุตส่าห์ (ùt-sàa, “diligence”)


การรักษา

รักษา รักษา#Thai


โรคศิลปะ

th-noun

โรคศิลปะ • (rôok-sǐn-lá-bpà)

From โรค (rôok, “disease”) + ศิลปะ (sǐn-lá-bpà, “art”); literally "art of disease".

af

medicine (as a discipline); therapeutics.


เถิด

th-particle

เถิด • (tə̀ət)

1939, น.ม.ส., “ต้นเรื่อง”, in นิทานเวตาล, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 8:
เจ้าจงกินผลไม้อำมฤตนี้เถิด ความงามของเจ้าจะอยู่ให้ข้าชมไปชั่วกาลนาน
jâao jong gin pǒn-lá-máai am-má-rít níi tə̀ət · kwaam-ngaam kɔ̌ɔng jâao jà yùu hâi kâa chɔɔ-mɔɔ bpai chûua gaa-lá-naan
Thou shalt eat this fruit of immortality, [so that] thy beauty would remain for me to see for ever.

1932, คณะราษฎร, ประกาศคณะราษฎร, page 3:
ราษฎรพึงหวังเถิดว่า...
râat-sà-dɔɔn pʉng wǎng tə̀ət wâa ...
Citizens ought to hope that ...

1923, ทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา, “พงศาวดารญวน”, in ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 28, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 3:
ให้แม่ทัพตั้งเลเลยเปนเจ้าเมืองตังเกี๋ยเถิด
hâi mɛ̂ɛ-táp dtâng lee-ləəi bpen jâao mʉʉang dtang-gǐia tə̀ət
The commander-in-chief shall appoint Lê Lợi as the lord of Đông Kinh Town.

used in a suggestive, optative, requestive, imperative, or affirmative expression, for the purpose of emphasising it.


อุตสาหกรรม

th-noun

อุตสาหกรรม • (ùt-sǎa-hà-gam)

From อุตสาห (ùt-sǎa-hà-, “diligence; perseverance; etc”) + กรรม (gam, “act; action; activity; etc”); calque of English industry, coined by Wan Waithayakon. Compare Khmer ឧស្សាហកម្ម (ʼuhsaahaʼkam), Lao ອຸດສາຫະກຳ (ʼut sā ha kam), Northern Thai ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺.

cog

ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺

Northern Thai ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺

industry: sector of an economy made up of manufacturing enterprises; sector of an economy.

การปรับให้เป็นอุตสาหกรรม

2020 September 10, “ชง คกก. แร่ชี้ขาดหลังพ้น ๓๐ วัน อัคราฯ ยื่นสำรวจแร่ทองเพชรบูรณ์ ๔.๔ แสนไร่”, in สำนักข่าวอิศรา, Bangkok: สำนักข่าวอิศรา, retrieved 2020-09-12:
นายเชวงศักดิ์ คำตา อุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบูรณ์...ลงนามประกาศ...เรื่อง ขออาชญาบัตรพิเศษแร่ทองคำ...
naai chá-weeng sàk · kam dtaa · ùt-sǎa-hà-gam jang-wàt pét-chá-buun ... long-naam bprà-gàat ... rʉ̂ʉang · kɔ̌ɔ àat-yaa-bàt pí-sèet rɛ̂ɛ tɔɔng-kam ...
Nai Chawengsak Khamta, Phetchabun provincial industry officer,...signed the announcement...regarding the application [for] a letter patent [concerning] gold minerals...

(government) public officer charged with overseeing industry in a certain area.


สังหาร

th-verb

สังหาร • (sǎng-hǎan) (abstract noun การสังหาร)

sǎng-hǎan (romanization)
การสังหาร (abstract-noun)

/saŋ˩˩˦.haːn˩˩˦/

From Sanskrit संहार (saṃhāra, “destroyer; destroying”). Compare Old Khmer saṅhār (“destruction; the end of the world; used as slave name”); Modern Khmer សង្ហារ (sɑɑsɑnghaa, “to destroy; to kill; to ruin; etc”), សំហារ (sɑmhaa, “to destroy; to kill; to ruin; etc”).

cog

Psalm 34:21, KJV:
ความชั่วจะสังหารคนชั่ว
kwaam-chûua jà sǎng-hǎan kon chûua
Evil shall slay the wicked.

Psalm 136:18, KJV:
และทรงสังหารกษัตริย์พระนามอุโฆษ
lɛ́ song sǎng-hǎan gà-sàt prá-naam ù-kôot
And slew famous kings.

1 Kings 20:36, KJV:
ดูเถิด พอท่านออกไปจากข้าพเจ้า สิงโตตัวหนึ่งจะสังหารท่าน
duu-tə̀ət pɔɔ tân ɔ̀ɔk bpai jàak kâa-pá-jâao sǐng-dtoo dtuua nʉ̀ng jà sǎng-hǎan tân
Behold, as soon as thou art departed from me, a lion shall slay thee.


ละครร้อง

th-noun

ละครร้อง • (lá-kɔɔn-rɔ́ɔng)

/la˦˥.kʰɔːn˧.rɔːŋ˦˥/

ละคร (lá-kɔɔn) + ร้อง (rɔ́ɔng).

com

ละคร (lá-kɔɔn) + ร้อง (rɔ́ɔng)


อุปรากร

th-noun

อุปรากร • (ù-bpà-raa-gɔɔn)


กระทำ

th-verb

กระทำ • (grà-tam) (abstract noun การกระทำ)

grà-tam (romanization)
การกระทำ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨠ᩠ᨴᩣᩴ, Khün ᨠ᩠ᨴᩣᩴ, Lao ກະທຳ (ka tham), Lü ᦂᦑᧄ (k̇tam).

(literary) to do; to perform; to carry out.


ร่วม

rûuam (romanization)
การร่วม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຮ່ວມ (hūam), Northern Thai ᩁ᩠ᩅ᩵ᨾ, Khün ᩁ᩠ᩅ᩵ᨾ, Lü ᦷᦣᧄᧈ (hom¹), Shan ႁူမ်ႈ (hūum).

cog

Lü ᦷᦣᧄᧈ (hom¹)


ร่วม

th-adv

ร่วม • (rûuam)

cog

Lü ᦷᦣᧄᧈ (hom¹)


เทศกาล

From Sanskrit देशकाल (deśakāla, literally “place and time”); equivalent to เทศ (têet) + กาล (gaan). Compare Khmer ទេសកាល (teihkaal).

der

เพลงยาวพยากรณ์กรุงศรีอยุธยา:
ในลักษณ์ทำนายไว้บ่ห่อนผิด เมื่อวินิศพิศดูก็เห็นสม มิใช่เทศกาลร้อนก็ร้อนระงม มิใช่เทศกาลลมลมก็พัด มิใช่เทศกาลหนาวก็หนาวพ้น มิใช่เทศกาลฝนฝนก็อุบัติ ทุกต้นไม้หย่อมหญ้าสารพัด เกิดวิบัตินานาทั่วสากล
nai lák tam-naai wái bɔ̀ɔ hɔ̀n pìt · mʉ̂ʉa wí-nít pít duu gɔ̂ hěn sǒm · mí châi têet-sà-gaan rɔ́ɔn gɔ̂ rɔ́ɔn rá-ngom · mí châi têet-sà-gaan lom lom gɔ̂ pát · mí châi têet-sà-gaan nǎao gɔ̂ nǎao pón · mí châi têet-sà-gaan fǒn fǒn gɔ̂ ù-bàt · túk-dtôn-máai-yɔ̀m-yâa sǎa-rá-pát · gə̀ət wí-bàt naa-naa tûua sǎa-gon
The prophecy in that letter is not wrong. Ponder and you will agree, for you will feel scorchingly hot though it is not the hot season, and winds will blow though it is not the windy season, and you will feel shiveringly cold though it is not the cold season, and showers will befall though it is not the rainy season. Various disasters will reign over everyone and everywhere throughout the universe.


หอคอย

th-noun

หอคอย • (hɔ̌ɔ-kɔɔi) (classifier หอ or หลัง)

hɔ̌ɔ-kɔɔi (romanization)
หอ (classifier)
หลัง (classifier)

/hɔː˩˩˦.kʰɔːj˧/

From หอ (hɔ̌ɔ, “tower”) + คอย (kɔɔi, “to watch”); perhaps calque of English watchtower.


อาคาร

From Pali āgāra, Sanskrit आगार (āgāra). Cognate with Lao ອາຄານ (ʼā khān) and Khmer អាគារ (ʼaakiə).

cog

Lao ອາຄານ (ʼā khān)


คอย

kɔɔi (romanization)
การคอย (abstract-noun)


ตึก

→ Khmer: តឹក (tək)

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Burmese တိုက် (tuik), Mon တိုက်, Lao ຕຶກ (tưk).


สังวาส

th-verb

สังวาส • (sǎng-wâat) (abstract noun การสังวาส)

sǎng-wâat (romanization)
การสังวาส (abstract-noun)

/saŋ˩˩˦.waːt̚˥˩/

Borrowed from Sanskrit संवास (saṃvāsa, literally “common residence, shared residence; to live together, to share a residence; etc”) or Pali saṃvāsa (“idem”). Compare Modern Khmer សង្វាស (sɑɑsɑngviəh, “sexual intercourse”), សំវាស (sɑmviəh, “sexual intercourse”).

cog

Judges 19:22, KJV:
ส่งชายที่เข้ามาอยู่ในบ้านของแกมาให้เราสังวาส
sòng chaai tîi kâo maa yùu nai bâan kɔ̌ɔng gɛɛ maa hâi rao sǎng-wâat
Bring forth the man that came into thine house, that we may know him.


การบัญชี

From การ (gaan, “affair, matter; duty, mission, task, work; etc”) + บัญชี (ban-chii, “account”).


ปราย

bpraai (romanization)
การปราย (abstract-noun)

to sow; to strew; to scatter; to disseminate.


เสียหน้า

th-verb

เสียหน้า • (sǐia-nâa) (abstract noun การเสียหน้า or ความเสียหน้า)

sǐia-nâa (romanization)
การเสียหน้า (abstract-noun)
ความเสียหน้า (abstract-noun)

เสีย (sǐia, “to lose”) + หน้า (nâa, “face”).


หน้าหนา

th-adj

หน้าหนา • (nâa-nǎa) (abstract noun ความหน้าหนา)

nâa-nǎa (romanization)
ความหน้าหนา (abstract-noun)

/naː˥˩.naː˩˩˦/

From หน้า (nâa, “face”) + หนา (nǎa, “thick”).


คณิกา

th-noun

คณิกา • (ká-ní-gaa) (classifier คน or นาง)

ká-ní-gaa (romanization)
คน (classifier)
นาง (classifier)

From Pali gaṇikā (“prostitute”, literally “she who belongs to groups; she who is familiar with groups”) or from Sanskrit गणिका (gaṇikā, idem). Cognate with Burmese ဂဏိကာ (ga.ni.ka); Khmer គណិកា (kɔɔnekaa).

bor

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) prostitute.


อัลกุรอาน

th-proper noun

อัลกุรอาน • (an-gù-rá-aan)

Learned borrowing from Arabic الْقُرْآن (al-qurʔān).


สัตว์เลี้ยง

th-noun

สัตว์เลี้ยง • (sàt-líiang) (classifier ตัว)

sàt-líiang (romanization)
ตัว (classifier)

สัตว์ (sàt) + เลี้ยง (líiang). Compare Lao ສັດລ້ຽງ (sat līang).

com

สัตว์ (sàt) + เลี้ยง (líiang)


โกหร่าน

th-proper noun

โกหร่าน • (goo-ràan)

Semi-learned borrowing from Classical Persian قرآن (qur'ān), ultimately from Arabic قُرْآن (qurʔān). Doublet of โก้หร่าน.


อนามัย

From Pali anāmaya, from Sanskrit अनामय (anāmaya). Cognate with Khmer អនាម័យ (ʼaʼnaamay), Lao ອະນາໄມ (ʼa nā mai).


อนามัย

th-adj

อนามัย • (à-naa-mai) (abstract noun ความอนามัย)

à-naa-mai (romanization)
ความอนามัย (abstract-noun)


อนามัย

à-naa-mai (romanization)
แห่ง (classifier)

From clipping of สถานีอนามัย, from สถานี (sà-tǎa-nii, “station”) + อนามัย (à-naa-mai, “health”).

clipping

clipping of สถานีอนามัย

com

(colloquial) local infirmary; district health centre.


บรรเทา

th-verb

บรรเทา • (ban-tao) (abstract noun การบรรเทา)

ban-tao (romanization)
การบรรเทา (abstract-noun)

From Old Khmer pantau. Cognate with Lao ບັນເທົາ (ban thao).

to diminish; to lessen; to subside; to recover.


ถ่านไม้

tàan-máai (romanization)
ก้อน (classifier)

ถ่าน (tàan, “charcoal”) + ไม้ (máai, “wood”).


ขันหมาก

th-noun

ขันหมาก • (kǎn-màak)

From ขัน (kǎn, “basin; bowl”) + หมาก (màak, “paan”); literally "paan bowl".

com

(historical) bowl containing paan, used as an emblem of a noble person.

2005, “พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง เล่ม ๒ ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่, Bangkok: สุขภาพใจ, →ISBN, page 30:
มาตราหนึ่ง ผัวเมียอยู่ด้วยกัน ต่างคนต่างผิดใจกัน จะหย่ากันไซ้ ให้หญิงส่งสีนสอดขันหมากแก่ชาย ถ้ามีลูกด้วยกันไซ้ ท่านมิให้ส่งสีนสอดขันหมากแก่ชายเลย
mâat-dtraa nʉ̀ng · pǔua miia yùu dûai gan · dtàang kon dtàang pìt-jai gan · jà yàa gan sái · hâi yǐng sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai · tâa mii lûuk dûai gan sái · tâan mí hâi sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai ləəi
Another section [is as follows]: When a man and wife live together, and become at variance with each other, and thus want to divorce, the woman shall return the bride price and paan bowl to the man. But if they already have a child, it is prescribed that the bride price and paan bowl need not to be returned to the man at all.

bowl containing paan, given by a groom as a token of respect to the parents of the bride at the engagement or wedding ceremony, often carried with pomp and show to the family of the bride.

2019 March 25, “รอขันหมาก ประชาธิปัตย์อ่อยหนัก เปลี่ยนใจร่วมงานพลังประชารัฐ ชูบิ๊กตู่ชอบธรรม”, in ประชาชาติธุรกิจ, Bangkok: มติชน, retrieved 2019-03-27:
รอขันหมาก ประชาธิปัตย์อ่อยหนัก เปลี่ยนใจร่วมงานพลังประชารัฐ ชูบิ๊กตู่ชอบธรรม
rɔɔ kǎn-màak · bprà-chaa-tí-bpàt ɔ̀i nàk · bplìian-jai rûuam ngaan pá-lang bprà-chaa-rát · chuu bík dtùu chɔ̂ɔp-tam
Waiting for a paan bowl: Democrats much tone their voices down and change their minds on teaming up with Palang Pracharath by honouring Big Tu as the legitimate [leader].

(slang) invitation (to join a group, to form a union, to make an alliance, or the like).


อัตโนมัติ

th-adj

อัตโนมัติ • (àt-dtà-noo-mát) (abstract noun ความอัตโนมัติ)

àt-dtà-noo-mát (romanization)
ความอัตโนมัติ (abstract-noun)

→ Lao: ອັດຕະໂນມັດ (ʼat ta nō mat)

From อัตโน (“self”) + มัติ (“resolution”); phono-semantic matching of English automatic; coined by Prince Wan Waithayakon of Siam (1891–1976).


มาตรา

From Old Khmer mātrā, māttrā, mātatrā, mādatra, mtrā (“dimension; measure; proportion; provision; etc”); ultimately from Sanskrit मात्रा (mātrā, “amount; degree”). Cognate with Khmer មាត្រា (miətraa).

der

มาตราเมตริก

system (of units of seize, time, volume, etc).

มาตรา ๑๒๓ ของรัฐธรรมนูญ
mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi yîi-sìp sǎam · kɔ̌ɔng rát-tà-tam-má-nuun
Section 123 of the Constitution

มาตรา ๒๐ ทวิ ของพระราชบัญญัติ
mâat-dtraa · yîi sìp · tá-wí · kɔ̌ɔng prá-râat-chá-ban-yàt
Section 20 bis of the Act

(law) distinct portion or provision of a law: article, section, etc. Abbreviation: ม. (mɔɔ)

(Thailand grammar) category assigned to a syllable based on its ending sound:

the category กก (gòk) for a syllable ended by the sound [k], which is represented by the letter ก (gɔɔ), ข (kɔ̌ɔ), ฃ (kɔ̌ɔ), ค (kɔɔ), ฅ (kɔɔ), or ฆ (kɔɔ);

the category กง (gong) for a syllable ended by the sound [ŋ], which is represented by the letter ง (ngɔɔ);

the category กด (gòt) for a syllable ended by the sound [t], which is represented by the letter จ (jɔɔ), ฉ (chɔ̌ɔ), ช (chɔɔ), ซ (sɔɔ), ฌ (chɔɔ), ฎ (dɔɔ), ฏ (dtɔɔ), ฐ (tɔ̌ɔ), ฑ (tɔɔ), ฒ (tɔɔ), ด (dɔɔ), ต (dtɔɔ), ถ (tɔ̌ɔ), ท (tɔɔ), ธ (tɔɔ), ศ (sɔ̌ɔ), ษ (sɔ̌ɔ), or ส (sɔ̌ɔ);

the category กน (gon) for a syllable ended by the sound [n], which is represented by the letter ญ (yɔɔ), ณ (nɔɔ), น (nɔɔ), ร (rɔɔ), ล (lɔɔ), or ฬ (lɔɔ);

the category กบ (gòp) for a syllable ended by the sound [p], which is represented by the letter บ (bɔɔ), ป (bpɔɔ), พ (pɔɔ), ฟ (fɔɔ), or ภ (pɔɔ);

the category กม (gom) for a syllable ended by the sound [m], which is represented by the letter ม (mɔɔ);

เกย เกย#Thai

the category เกย (gəəi) for a syllable ended by the sound [j], which is represented by the letter ย (yɔɔ);

เกอว เกอว#Thai

the category เกอว (gəəo) for a syllable ended by the sound [w], which is represented by the letter ว (wɔɔ);

ก กา
ก กา#Thai

the category ก กา (gɔɔ gaa) for an open syllable.


ต่างด้าว

th-adj

ต่างด้าว • (dtàang-dâao)

From ต่าง (dtàang, “different”) + ด้าว (dâao, “country, land”).

com

(now chiefly found in law, derogatory elsewhere) foreign; alien.

now chiefly found in law; derogatory elsewhere; now chiefly found in law; derogatory elsewhere


ต่างด้าว

th-noun

ต่างด้าว • (dtàang-dâao) (classifier คน)

dtàang-dâao (romanization)
คน (classifier)

(now chiefly found in law, derogatory elsewhere) foreigner; alien.


ชำเรา

From Old Khmer jaṃrau, jaṃrova (“deep; depth, deepness; deep place, as gully, ravine, gorge, etc”); being extended forms of Old Khmer jrau, jrov (“deep; depth, deepness”). Cognate with Modern Khmer ជំរៅ (cumrɨw).

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 3
มาตราหนึ่ง ชายใดข่มขืนภิริยาท่านถึงชำเรา ให้ไหมโดยประถมผิดเมียทวีคูน ถ้าข่มขืนมิได้ถึงชำเรา ให้ไหมโดยปรถมผิดเมีย
mâat-dtraa nʉ̀ng · chaai dai kòm-kʉ̌ʉn pí-rí-yaa tâan tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia tá-wii-kuun · tâa kòm-kʉ̌ʉn mí dâai tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia
Another section [is as follows: If] any man ravishes another's wife to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine in a double amount [on grounds of] wife violation. If the ravishment has not been [done] to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine [on grounds of] wife violation.

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 17
มาตราหนึ่ง พระครูภิขุสำมเณรผิดเมียท่านถึงชำเรา ชื่อว่า ปราชิก ให้สึกออกเสีย แล้วให้ไหมโดยพระราชกฤษฎีกา
mâat-dtraa nʉ̀ng · prá-kruu pík-kù sǎm-má-neen pìt-miia tâan tʉ̌ng cham-rao · chʉ̂ʉ wâa · bpà-raa-chík · hâi sʉ̀k ɔ̀ɔk sǐia · lɛ́ɛo hâi mǎi dooi prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa
Another section [is as follows: If] a sacred guru, bhikkhu, or sāmaṇera violates another's wife to the deep extent, he shall be deemed as a pārājika, shall be deprived of [the priesthood], and shall be fined in accordance with the royal decree.

(law and archaic) deep (referring to the serious degree of sexual intercourse, that is, to the point of sexual penetration).


ชำเรา

2019 May 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 69 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-05-28, page 127:
(๑๘) "กระทำชำเรา" หมายความว่า กระทำเพื่อสนองความใคร่ของผู้กระทำโดยการใช้อวัยวะเพศของผู้กระทำกระทำล่วงล้ำอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือช่องปากของผู้อื่น
(sìp bpɛ̀ɛt) · “grà-tam cham-rao” · mǎai-kwaam wâa · grà-tam pʉ̂ʉa sà-nɔ̌ɔng kwaam-krâi kɔ̌ɔng pûu-grà-tam dooi gaan-chái à-wai-yá-wá-pêet kɔ̌ɔng pûu-grà-tam grà-tam lûuang-lám à-wai-yá-wá-pêet · tá-waan-nàk · rʉ̌ʉ chɔ̂ng-bpàak kɔ̌ɔng pûu ʉ̀ʉn
(18) "to commit intercourse" means to commit [any act] to satisfy the desire of the committing person by using the genital organ of the committing person to commit [the act in a manner that] penetrates the genital organ, anus, or oral cavity of another person;

2007 September 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:
มาตรา ๒๗๗ ผู้ใดกระทำชำเราเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปีซึ่งมิใช่ภริยาหรือสามีของตน โดยเด็กนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตาม ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สี่ปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่แปดหมื่นบาทถึงสี่แสนบาท
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp jèt · pûu dai grà-tam cham-rao dèk aa-yú yang mâi gəən sìp hâa bpii sʉ̂ng mí châi pá-rí-yaa rʉ̌ʉ sǎa-mii kɔ̌ɔng dton · dooi dèk nán jà yin-yɔɔm rʉ̌ʉ mâi gɔ̂ dtaam · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìi bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat
Section 277 Anyone who commits intercourse with a child that is not yet over fifteen years of age and is not his own wife or her own husband, regardless of whether or not the child consents [thereto], shall be liable to imprisonment from four years to twenty years and a fine from eighty thousand baht to four hundred thousand baht.

1908 June 1, “กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ.๑๒๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 25, number 9 (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 260:
มาตรา ๒๔๒ ผู้ใดทำชำเราผิดธรรมดามนุษย์ ด้วยชายก็ดี หญิงก็ดี หรือทำชำเราด้วยสัตว์เดียรฉานก็ดี ท่านว่า มันมีความผิด ต้องรวางโทษจำคุกตั้งแต่สามเดือนขึ้นไปจนถึงสามปี แลให้ปรับตั้งแต่ห้าสิบบาทขึ้นไปจนถึงห้าร้อยบาทด้วยอีกโสดหนึ่ง
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi sìi-sìp sɔ̌ɔng · pûu dai tam cham-rao pìt tam-má-daa má-nút · dûai chaai gɔ̂ɔ-dii · yǐng gɔ̂ɔ-dii · rʉ̌ʉ tam cham-rao dûai sàt-diia-rá-chǎan gɔ̂ɔ-dii · tâan wâa · man mii kwaam-pìt · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam dʉʉan kʉ̂n bpai jon tʉ̌ng sǎam bpii · lɛɛ hâi bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ hâa sìp bàat kʉ̂n bpai jon tʉ̌ng hâa rɔ́ɔi bàat dûai ìik sòot nʉ̀ng
Section 242 [When] anyone has carnal knowledge against the order of nature, either with a man or a woman, or has carnal knowledge with a nonhuman animal, LORD says he is guilty [of an offence, for which he] shall be liable to imprisonment from three months up to three years, and shall also be [imposed with] a fine from fifty baht up to five hundred baht as an additional kind [of penalty].

(formal, law) sexual intercourse; sexual activity.


ขานขันหมาก

th-verb

ขานขันหมาก • (kǎan-kǎn-màak) (abstract noun การขานขันหมาก)

kǎan-kǎn-màak (romanization)
การขานขันหมาก (abstract-noun)

/kʰaːn˩˩˦.kʰan˩˩˦.maːk̚˨˩/

From ขาน (kǎan, “to call; to call out; etc”) + ขันหมาก (kǎn-màak, “paan bowl used as an emblem of a noble person”).

compound

กฎมณเทิยรบาล:
[มาตรา ๑๕] อนึ่ง ชาววังชาวสนมตำรวจในบันดาขานขันหมาก แลมิได้ขานขันหมาก โทษหวะปาก ถ้างานพระราชพิทธีแขกเมืองถวายบังคม ฆ่าเสียทังโคต
[mâat-dtraa sìp-hâa] à-nʉ̀ng chaao-wang chaao-sà-nǒm dtam-rùuat-nai ban-daa kǎan-kǎn-màak lɛɛ mí dâai kǎan-kǎn-màak tôot wà bpàak tâa ngaan prá-râat-chá-pít-tii kɛ̀ɛk-mʉʉang tà-wǎai-bang-kom kâa sǐia tang-kôot
[Section 15] Furthermore, for those palace officers, court officers, and inner guards who are responsible for calling out paan bowls and fail to call out paan bowls, the penalty shall be mouth slitting. Should this happen at a royal ceremony where a state visitor pays respect to His Majesty, the entire family [of the guilty officer, including the officer himself] shall be put to death.

(idiomatic and archaic) to announce the name, rank, title, and/or position of a public officer who arrives at an audience with a monarch.


หม้อ

mɔ̂ɔ (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

From Proto-Tai *ʰmoːꟲ (“pot”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᩴ᩶, Lao ໝໍ້ (mǭ), Lü ᦖᦸᧉ (ṁoa²), Tai Dam ꪢꪷ꫁, Shan မေႃႈ (māu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥲ (mòw), Phake မေႃ (mō), Ahom 𑜉𑜦𑜡 (mō), Zhuang moj, Saek ม̂อ.

cog

Lü ᦖᦸᧉ (ṁoa²)


หม้อ

th-cls

หม้อ • (mɔ̂ɔ)

cog

Lü ᦖᦸᧉ (ṁoa²)

Classifier for electrical transformers and storage batteries.


หม้อ

mɔ̂ɔ (romanization)
การหม้อ (abstract-noun)

Possibly influenced by the slang ตีหม้อ (“to have sex”, literally “to hit vagina(s)”), from ตี (dtii, “to hit”) + หม้อ (mɔ̂ɔ, “vagina”).


ประเทียบ

th-noun

ประเทียบ • (bprà-tîiap)


ประเทียบ

th-adj

ประเทียบ • (bprà-tîiap)

พระ พระ#Thai

(archaic) (พระ~) of or pertaining to a royal harem or member thereof.

2019 November 21, “สมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิสเข้าเฝ้าสมเด็จพระสังฆราช”, in ThaiPBS, ThaiPBS, retrieved 2019-11-23:
สันตะปาปาฟรานซิสเสด็จโดยรถยนต์พระประเทียบจากวัดราชบพิธ...ยังโรงพยาบาลเซนต์หลุยส์ ถ.สาทร
sǎn-dtà-bpaa-bpaa fraan-sís sà-dèt dooi rót-yon prá bprà-tîiap jàak wát râat-chá bɔɔ-pít ... yang roong-pá-yaa-baan sén lǔi · tà-nǒn sǎa-tɔɔn
Pope Francis travelled by a phra prathiap car from Wat Ratchabophit...to Saint Louis Hospital [on] Sathon Rd.

พระ พระ#Thai

(พระ~) of or pertaining to a high priest.


เจ้าหนี้

th-noun

เจ้าหนี้ • (jâao-nîi) (classifier คน or ราย)

jâao-nîi (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)

/t͡ɕaːw˥˩.niː˥˩/

From เจ้า (jâao, “chief, lord, master; owner; etc”) + หนี้ (nîi, “debt; obligation”).

com

1935 June 20, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-21, archived from the original on 2021-02-09:
บทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้ไม่ตัดสิทธิของเจ้าหนี้ในอันที่จะใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้และที่จะเรียกลูกหนี้ให้เข้ามาในคดีดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
bòt-ban-yàt nai bprà-muuan-gòt-mǎai níi mâi dtàt sìt-tí kɔ̌ɔng jâao-nîi nai-an-tîi-jà chái sìt-tí-rîiak-rɔ́ɔng kɔ̌ɔng lûuk-nîi lɛ́ tîi jà rîiak lûuk-nîi hâi kâo maa nai ká-dii dang tîi ban-yàt wái nai bprà-muuan-gòt-mǎai pɛ̂ng lɛ́ paa-nít
The provisions of this Code does not deprive the obligee of the right to exercise the claim of the obligor and to call the obligor into the case as prescribed in the Civil and Commercial Code.

1925 November 11, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-06, archived from the original on 2020-07-05:
มาตรา ๑๙๔ ด้วยอำนาจแห่งมูลหนี้ เจ้าหนี้ย่อมมีสิทธิจะเรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ อนึ่ง การชำระหนี้ด้วยงดเว้นการอันใดอันหนึ่งก็ย่อมมีได้
mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi gâao-sìp sìi · dûai am-nâat hɛ̀ng muun nîi · jâao-nîi yɔ̂m mii sìt-tí jà rîiak hâi lûuk-nîi cham-rá nîi dâai · à-nʉ̀ng · gaan-cham-rá nîi dûai ngót-wéen gaan an-dai-an-nʉ̀ng gɔ̂ yɔ̂m mii dâai
Section 194 By virtue of the cause of an obligation, the obligee does have the right to demand the obligor to perform the obligation. Furthermore, there can also be the performance of an obligation by [means of] the forbearance of any particular act.

1356, “พระไอยการลักษณกู้หนี้”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่ เล่ม ๒, Bangkok: สุขภาพใจ, published 2005, →ISBN, page 156:
มาตราหนึ่ง ผัวเมียกู้หนี้ท่านด้วยกัน แลผัวไปค้ามิได้มา เจ้าหนี้รุกร้นจะเอาต้นเงินดอกเบี้ย ท่านให้เมียซึ่งอยู่นั้นใช้แต่ต้นเงินท่าน ดอกเบี้ยยกเสีย ถ้าผัวมันมิตายกลับมา จึ่งเอาดอกเบี้ยแก่มัน
mâat-dtraa nʉ̀ng · pǔua miia gùu-nîi tâan dûai-gan · lɛɛ pǔua bpai káa mí dâai maa · jâao-nîi rúk-rón jà ao dtôn-ngəən dɔ̀ɔk-bîia · tâan hâi miia sʉ̂ng yùu nán chái dtɛ̀ɛ dtôn-ngəən tâan · dɔ̀ɔk-bîia yók sǐia · tâa pǔua man mí dtaai glàp maa · jʉ̀ng ao dɔ̀ɔk-bîia gɛ̀ɛ man
Another section [is as follows: When] a husband [and] wife jointly borrow another's money, and the husband goes [to a foreign state for] trade [and] does not come [back yet, and] the creditor urgently [comes] to demand the principal [and] interest, LORD prescribes [that] the wife that stays [behind shall] merely pay him the principal [whilst] the interest [shall be] excluded, [and] if her husband returns alive, then the interest [shall be] demanded from him.


จีนกลาง

จีน (jiin, “China”) + กลาง (glaang, “middle; centre”).
Cognate with Lao ຈີນກາງ (chīn kāng).

ภาษาจีนกลาง
paa-sǎa jiin-glaang
Mandarin language


กวางตุ้ง

Semi-learned borrowing from Cantonese 廣東／广东 (gwong² dung¹).


กวางตุ้ง

Brassica rapa subsp. chinensis
Brassica rapa subsp. chinensis

bok choy: the plant Brassica rapa subsp. chinensis of the family Brassicaceae.


อายัด

th-noun

อายัด • (aa-yát)

Uncertain. Possibly from corruption of Pali āṇatti (“command; order”), ultimately from Sanskrit आज्ञप्ति (ājñapti, “idem”).

(archaic) authority; jurisdiction; power.


อายัด

th-verb

อายัด • (aa-yát) (abstract noun การอายัด)

aa-yát (romanization)
การอายัด (abstract-noun)

desc

→ Lao: ອາຍັດ

→ Lao: ອາຍັດ

(law, obsolete, transitive, of a thing or person) to entrust to an authority, as for safekeeping or detention.

(law, transitive) to prohibit from movement by legal authority, especially temporarily:

(as of an asset or civil claim) to attach; to sequester.

(as of a bank account or financial transaction) to freeze; to suspend.

(as of a suspect or criminal) to seize; to apprehend; to hold.


มณฑล

Derived from Pali maṇḍala (“circle; disk; ring; etc”), ultimately from Sanskrit मण्डल (maṇḍala, “idem”). Cognate with Lao ມົນທົນ (mon thon), Khün ᨾᩫ᩠ᨱᨵᩫ᩠ᩃ, Old Khmer mandala, Khmer មណ្ឌល (mŭəndŭəl).

cog

Khün ᨾᩫ᩠ᨱᨵᩫ᩠ᩃ

(elegant) surrounding area; vicinity; circumference; circuit; environs.

(government) large or high administrative division, as province, prefecture, etc.

(historical) monthon, administrative division of Siam and Thailand.

สายสิญจน์ สายสิญจน์#Thai

(royal) royal altar surrounded by the holy thread สายสิญจน์.


แบงค์

th-noun

แบงค์ • (bɛ́ng)

แบงก์ แบงก์#Thai


สนมเอก

สนมเอก • (sà-nǒm-èek)

From สนม (sà-nǒm, “royal concubine”) + เอก (èek, “chief; first; first class; primary; etc”). Compare Modern Khmer ស្នំឯក (snâmʼékâ).


แบงก์

th-noun

แบงก์ • (bɛ́ng)

(colloquial) bank (financial institution).


ชนิด

ชนิด • (chá-nít)

/t͡ɕʰa˦˥.nit̚˦˥/

Unknown. Compare Lao ຊະນິດ (sa nit).
In taxonomy, semantic loan from English species.


สนม

สนม • (sà-nǒm)

From Old Khmer ស្នំ (snaṃ, “female palace attendant; royal concubine”). Cognate with Modern Khmer ស្នំ (snɑm) or ស្នម (snɑɑm).

bor

พระ พระ#Thai


สนม

th-noun

สนม • (sà-nǒm)

From Old Khmer ស្នុំ (snuṃ, “one who stacks combustibles into a pyre; one who shrouds a corpse prior to cremation”). Cognate with Modern Khmer ស្នុំ (snom).

bor

(archaic) officer responsible for funeral affairs in a palace, such as arranging funerals, shrouding corpses, taking care of pyres and coffins, etc.

(archaic) palace area under the responsibility of these officers, often used to detain or imprison high-ranking members of the royal family or government.


สนม

th-adj

สนม • (sà-nǒm)


รอง

rɔɔng (romanization)
การรอง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩁᩬᨦ, Isan ฮอง, Lao ຮອງ (hǭng), Shan ႁွင်း (háung), Lü ᦣᦸᧂ (hoang), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ).

to place underneath; to support from below.


รอง

th-noun

รอง • (rɔɔng)


รอง

th-adj

รอง • (rɔɔng)


มื้อ

th-noun

มื้อ • (mʉ́ʉ)

From Proto-Tai *mwɯːꟲ (“day”). Cognate with Isan มื้อ, Lao ມື້ (mư̄), Northern Thai ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶), Khün ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶), Lü ᦙᦹᧉ (mue²), Tai Dam ꪣꪳ꫁ (ꞌmự), Tai Dón ꪝꪳꫂ, Shan မိုဝ်ႉ (mṵ̂e), Saek มือ, Tày mự.

cog

Khün ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶)

Shan မိုဝ်ႉ (mṵ̂e)

1926, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “อธิบายเรื่องพระเทียรราชาได้ราชสมบัติ”, in อธิบายเบ็ดเตล็ดในเรื่องพงศาวดารสยาม, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 73:
ขุนวรวงศาธิราชก็ออกมาสั่งณที่ข้าราชการคอยเฝ้าริมประตูดิน แรก ๆ ก็จะเปนแต่บางมื้อ...ครั้นนางมีครรภ์...ใช้ขุนวรวงศาธิราชมาฟังแลสั่งข้อราชการต่างพระองค์ถี่ขึ้น
kǔn wɔɔ-rá wong-sǎa-tí-râat gɔ̂ ɔ̀ɔk maa sàng nɔɔ tîi kâa-râat-chá-gaan kɔɔi fâo rim bprà-dtuu din · rɛ̂ɛk · rɛ̂ɛk · gɔ̂ jà bpen dtɛ̀ɛ baang mʉ́ʉ ... krán naang mii kan ... chái kǔn wɔɔ-rá wong-sǎa-tí-râat maa fang lɛɛ sàng kɔ̂ɔ râat-chá-gaan dtàang prá-ong tìi kʉ̂n
Khun Worawongsathirat then came out to [pronounce her] command at the place [where] government officials waited to see [her] by the Din Gate. Initially, [this] would happen on certain occasions only... After she became pregnant... Khun Worawongsathirat was more often employed to hear and rule upon government matters on her behalf.

1927, จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแถลงพระบรมราชาธิบายแก้ไขการปกครองแผ่นดิน, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 56:
การที่ผันแปรไปนั้นเปนไปตามที่ต้องการมื้อหนึ่ง
gaan tîi pǎn-bprɛɛ bpai nán bpen-bpai dtaam tîi dtɔ̂ng-gaan mʉ́ʉ nʉ̀ng
That which had been changed was in accordance with what being required on a single occasion.

(medicine) dose: quantity of medicine taken at a time.


มื้อ

th-cls

มื้อ • (mʉ́ʉ)

cog

Khün ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶)

Shan မိုဝ်ႉ (mṵ̂e)


อาลักษณ์

From Old Khmer អាលក្ឞណ (ʼālakṣaṇa), អាលក្ឞន (ʼālakṣana), អាលក្ឞ (ʼālakṣa, “directive, instruction; rescript; royal message; etc”). Cognate with Modern Khmer អាល័ក្សណ៍ (ʼalôksân៍), អាល័ក្ស (ʼaalŏəksɑɑ), Lao ອາລັກ (ʼā lak).

Khmer អាល័ក្សណ៍ (ʼalôksân៍)

official at a royal court, whose responsibilities deal with documents: royal scribe, royal scrivener, royal copyist, royal secretary, etc.


อาลักษณ์

th-noun

อาลักษณ์ • (aa-lák)

From Sanskrit आलक्षण (ālakṣaṇa, “observation; perception”). Cognate with Lao ອາລັກ (ʼā lak)

bor

(elegant, archaic) observation; perception; sight.


กบในกะลาครอบ

th-noun

กบในกะลาครอบ • (gòp-nai-gà-laa-krɔ̂ɔp)

กบ (gòp) + ใน (nai) + กะลา (gà-laa) + ครอบ (krɔ̂ɔp). Literally: a frog in a covering coconut shell. Compare Malay katak di bawah tempurung, Chinese 井底之蛙 (jǐngdǐzhīwā).

compound

(idiomatic) An ignorant or unknowledgeable person, one of very limited outlook and experience.


กะลาสี

→ Lao: ກະລາສີ (ka lā sī)

Borrowed from Malay kelasi (“sailor”), from Classical Persian خلاصی (xalāsī). Cognate with Hindi ख़लासी (xalāsī), Urdu خلاصی (xalāsī), Burmese ခလာသီ (hka.lasi) and Malayalam ഖലാസി (khalāsi).


ไมโครเวฟ

2022 July 26, Khanittha J., “"อู๋เหล่ย-จ้าวลู่ซือ" จับคู่เคมีปัง ในซีรีส์กระแสแรง "ดาราจักรรักลำนำใจ" (Love Like the Galaxy)”, in สนุกดอตคอม, กรุงเทพฯ: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2022-08-02:
เป็นมหาพ่อไมโครเวฟยามอยู่กับคนรัก
bpen má-hǎa pɔ̂ɔ mai-kroo-wéep yaam yùu gàp kon-rák
[He] is the Great Mr Microwave when being with [his] lover.

2022 July 28, เจิมสิริ เหลืองศุภภรณ์, “ทำความรู้จักคังแทโอ พ่อไมโครเวฟของอูยองอู จากซีรีส์ Extraordinary Attorney Woo”, in เดอะสแตนดาร์ด, กรุงเทพฯ: เดอะสแตนดาร์ด, retrieved 2022-08-02:
ทำความรู้จักคังแทโอ พ่อไมโครเวฟของอูยองอู จากซีรีส์...
tam-kwaam-rúu-jàk kang tɛɛ oo · pɔ̂ɔ mai-kroo-wéep kɔ̌ɔng uu yɔɔng uu · jàak sii-rîi ...
Get to know Kang Tae-oh, Mr Microwave of Woo Young-woo from the series ...


ฮินดู

From English Hindu or Hindi हिंदू (hindū).


ทรพิษ

th-noun

ทรพิษ • (tɔɔ-rá-pít)

/tʰɔː˧.ra˦˥.pʰit̚˦˥/

ทร (tɔɔn, “bad; difficult; ill; wicked; etc”) + พิษ (pít, “poison”).

prefix

โรค โรค#Thai

ไข้ ไข้#Thai


ผู้สำเร็จราชการ

th-noun

ผู้สำเร็จราชการ • (pûu-sǎm-rèt-râat-chá-gaan)

/pʰuː˥˩.sam˩˩˦.ret̚˨˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

From ผู้ (pûu, “person”) + สำเร็จ (sǎm-rèt, “to complete”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affair; government service”, literally “royal affair”).

compound

(archaic) chief officer of a government agency; chief officer of the entire government service or a particular branch, category, or type thereof.


ทูรยศ

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


ทูรยศ

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


ทุระยศ

th-adj

ทุระยศ • (tú-rá-yót)

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


ทุระยศ

th-noun

ทุระยศ • (tú-rá-yót)

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


กิ๊ก

Uncertain. Possibly clipping of กุ๊กกิ๊ก.


กิ๊ก

gík (romanization)
การกิ๊ก (abstract-noun)

(slang) to engage in an illicit romantic relationship.


กิ๊ก

กิ๊ก • (gík)

th-l

กิกะไบต์ (gì-gà-bái)


หมดตูด

th-verb

หมดตูด • (mòt-dtùut) (abstract noun การหมดตูด or ความหมดตูด)

mòt-dtùut (romanization)
การหมดตูด (abstract-noun)
ความหมดตูด (abstract-noun)

From หมด (mòt, “to have or be no more; to run out (of)”) + ตูด (dtùut, “ass”); literally "to have nothing left in the ass".

compound

(slang) to have no more money; to have no money left; to have used up all one's money.


คลื่น

th-noun

คลื่น • (klʉ̂ʉn)

→ Lao: ຄື່ນ (khư̄n) / ຄື້ນ (khư̄n)


คลื่น

th-verb

คลื่น • (klʉ̂ʉn) (abstract noun การคลื่น)

klʉ̂ʉn (romanization)
การคลื่น (abstract-noun)

2001, ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมศัพท์วรรณคดี สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, pages 123–124:
เพื่อเกรงพระเจ้าคลื่น คลาพล แลพ่อ
pʉ̂ʉa greeng prá-jâao klʉ̂ʉn · klaa pon · lɛɛ pɔ̂ɔ
Due to fearing that Our Lord would march and move men in

เคลื่อน เคลื่อน#Thai

(archaic) Alternative form of เคลื่อน (klʉ̂ʉan)


ชุม

chum (romanization)
การชุม (abstract-noun)

From Old Khmer jum, juṃ, juṃm, cuṃ (“about, round; to encircle, to ring, to surround; to group together, to embody, to include, to unite; etc”). Compare Modern Khmer ជុំ (cum), extended as ប្រជុំ (prɑɑcum), from which Thai ประชุม (bprà-chum) was derived. Cognate with Isan ซุม, Lao ຊຸມ (sum), Northern Thai ᨩᩩᨾ (cum⁴), Khün ᨩᩩᨾ (cum⁴), Lü ᦋᦳᧄ (tsum), Tai Dam ꪏꪴꪣ (ꞌsúm), Shan ၸုမ်း (tsúm).

ชุมพล

to come or cause to come together: to assemble, to gather, to meet, to unite, etc.

ที่นี่ขโมยชุม

ยุงชุม

(often used negatively) to be present in a great amount, number, quantity, etc.


สายรุ้ง

th-noun

สายรุ้ง • (sǎai-rúng)


มอบให้

th-verb

มอบให้ • (mɔ̂ɔp-hâi) (abstract noun การมอบให้)

mɔ̂ɔp-hâi (romanization)
การมอบให้ (abstract-noun)


หมัด

From Proto-Tai *ʰmatᴰ (“flea”). Cognate with Lao ໝັດ (mat), Tai Dam ꪢꪰꪒ, Shan မတ်း (mát), Ahom 𑜉𑜄𑜫 (mat), Zhuang maet.


เมาส์

máo (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)


ฮั่นจื้อ

th-noun

ฮั่นจื้อ • (hân-jʉ̂ʉ)

/han˥˩.t͡ɕɯː˥˩/

zh-l

漢字／汉字 (hànzì)


รหัส

th-noun

รหัส • (rá-hàt)

From Pali rahassa (“secret”), from Sanskrit रहस्य (rahasya, “idem”). Cognate with Lao ລະຫັດ (la hat). Doublet of รหัสย์ (rá-hàt).


ทุกวัน

th-adv

ทุกวัน • (túk-wan) (abstract noun ความทุกวัน)

túk-wan (romanization)
ความทุกวัน (abstract-noun)

ทุก (túk, “every”) + วัน (wan, “day”). Cognate with Lao ທຸກວັນ (thuk wan).

เราเคยขับรถไปทำงานทุกวันแต่เดี๋ยวนี้ชอบขี่จักรยานไป

I used to drive to work every day, but the past few days I have been riding to work.

rao kəəi kàp rót bpai tam-ngaan túk-wan dtɛ̀ɛ dǐao-níi chɔ̂ɔp kìi jàk-grà-yaan bpai


โรงบาล

From contraction of โรงพยาบาล (roong-pá-yaa-baan, “hospital”).


จัก

jàk (romanization)
การจัก (abstract-noun)


จัก

Cognate with Khün ᨧᩢ᩠ᨠ, Northern Thai ᨧᩢ᩠ᨠ.


จัก

Cognate with Khün ᨧᩢ᩠ᨠ, Northern Thai ᨧᩢ᩠ᨠ, Ahom 𑜋𑜀𑜫 (chak).


ทำให้

th-verb

ทำให้ • (tam-hâi) (abstract noun การทำให้)

tam-hâi (romanization)
การทำให้ (abstract-noun)

ทำ (tam, “to do”) + ให้ (hâi, “to give; to let”). Cognate with Lao ທຳໃຫ້ (tham hai).

com

อากาศร้อนเลยทำให้เหนื่อย

ทำให้เป็นแบบโรมัน
tam-hâi bpen bɛ̀ɛp roo-man
to romanize

to cause (something to be or do); to make (do something).


ชายฝั่ง

/t͡ɕʰaːj˧.faŋ˨˩/


สารตรา

From สาร (sǎan, “document, instrument, letter, message; information, news; etc”) + ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”); literally "affixed document".

compound

ท้องตรา ท้องตรา#Thai

(archaic) Alternative form of ท้องตรา (tɔ́ɔng-dtraa)


อักษรสาสน์

th-noun

อักษรสาสน์ • (àk-sɔ̌ɔn-rá-sàat)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.ra˦˥.saːt̚˨˩/

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saːt̚˨˩/

From อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”) + สาสน์ (“document; letter; message”).

compound

อักษรสาส์น อักษรสาส์น#Thai

Alternative form of อักษรสาส์น (àk-sɔ̌ɔn-sǎan)


ฝั่ง

th-noun

ฝั่ง • (fàng)

From Proto-Tai *ʰwaŋᴮ. Cognate with Lao ຝັ່ງ (fang), Lü ᦚᧂᧈ (ḟang¹), Shan ၽင်ႇ (phàng) or ၾင်ႇ (fàng), Tai Nüa ᥜᥒᥱ (fǎng).

cog

Lü ᦚᧂᧈ (ḟang¹)


ท้องตรา

th-noun

ท้องตรา • (tɔ́ɔng-dtraa)

/tʰɔːŋ˦˥.traː˧/

From ท้อง (tɔ́ɔng, “content”) + ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”); literally "affixed content".

compound

ติ่น and เทียนวรรณ, ไซอิ๋ว:
ได้ยินเสียงบนอากาศร้องเรียกว่า พระยาเล่งอ๋องผู้เป็นใหญ่ในลำแม่น้ำมหาสมุทรเกียฮ้อ เชิญท่านมารับท้องตราของเง็กเซียงฮ่องเต้
dâai-yin sǐiang bon aa-gàat rɔ́ɔng-rîiak wâa prá-yaa lêng-ɔ̌ɔng pûu bpen yài nai lam mɛ̂ɛ-náam má-hǎa-sà-mùt giia-hɔ́ɔ chəən tân maa ráp tɔ́ɔng-dtraa kɔ̌ɔng ngék-siiang-hɔ̂ng-dtêe
A shout was heard from the sky: "Dragon King of the Jing River, prepare to receive an Imperial Decree from the Jade Emperor!"

(archaic) royal decree, edict, or document, especially one affixed with a royal seal.

(historical) document affixed with a ministerial seal, sent to a local government.


ตราสาร

From ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”) + สาร (sǎan, “document, instrument, letter, message; information, news; etc”).

(law) formal document: deed, instrument, title, etc.


ตั๋วสัญญาใช้เงิน

th-noun

ตั๋วสัญญาใช้เงิน • (dtǔua-sǎn-yaa-chái-ngən)

From ตั๋ว (dtǔua, “bill; card; ticket”) + สัญญา (sǎn-yaa, “to promise”) + ใช้ (chái, “to pay”) + เงิน (ngən, “money”).


วาล์ว

th-noun

วาล์ว • (waao)


บรรดาศักดิ์

บรรดาศักดิ์ • (ban-daa-sàk)

From บรรดา (ban-daa, “all; every”) + ศักดิ์ (sàk, “dignity; honour; status; etc”).

compound

Kosa Pan
th:พระพิทักษ์เจดีย์ (ถง รามางกูร)
th:พระพิทักษ์เจดีย์ (แก่น รามางกูร)
th:เจ้าพระยาโกษาธิบดี (เหล็ก)


อักษรสาส์น

th-noun

อักษรสาส์น • (àk-sɔ̌ɔn-sǎan)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saːn˩˩˦/

From อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”) + สาส์น (“document; letter; message”).

compound

2015, อักษรสาส์นแสดงความเสียใจของประธานาธิบดีแห่งสหพันธรัฐรัสเซียต่อเหตุการณ์การวางระเบิดที่แยกราชประสงค์, สถานทูตสหพันธรัฐรัสเซียประจำราชอาณาจักรไทย:
อักษรสาส์นแสดงความเสียใจของประธานาธิบดีแห่งสหพันธรัฐรัสเซียต่อเหตุการณ์การวางระเบิดที่แยกราชประสงค์
àk-sɔ̌ɔn-sǎan sà-dɛɛng kwaam-sǐia-jai kɔ̌ɔng bprà-taa-naa-tí-bɔɔ-dii hɛ̀ng sà-hà-pan-tá-rát-rát-siia dtɔ̀ɔ hèet-gaan gaan-waang rá-bə̀ət tîi yɛ̂ɛk râat-chá-bprà-sǒng
A letter of condolences from the president of the Russian Federation on the bombing at the Ratchaprasong intersection.

(formal) document produced by the head of a republic, especially one sent by him or her to the head or government of another state.


ตราสารเปลี่ยนมือ

th-noun

ตราสารเปลี่ยนมือ • (dtraa-sǎan-bplìian-mʉʉ)

From ตราสาร (dtraa-sǎan, “instrument”) + เปลี่ยนมือ (“to negotiate”, literally “to change hands; to pass from one hand to another”); a calque of English negotiable instrument.

compound

negotiable instrument
negotiable instrument


ลูกบิด

th-noun

ลูกบิด • (lûuk-bìt) (classifier ลูก or อัน)

lûuk-bìt (romanization)
ลูก (classifier)
อัน (classifier)

ลูก (lûuk, “small ball”) + บิด (bìt, “to twist, to wrench”)


แจกกล้วย

th-verb

แจกกล้วย • (jɛ̀ɛk-glûai) (abstract noun การแจกกล้วย)

jɛ̀ɛk-glûai (romanization)
การแจกกล้วย (abstract-noun)

/t͡ɕɛːk̚˨˩.klua̯j˥˩/

From แจก (jɛ̀ɛk, “to give away; to hand out; to distribute”) + กล้วย (glûai, “banana”).

compound

2009 March 25, “บวรศักดิ์จี้ผู้ตรวจการฯ ไล่บี้เอาผิด ส.ส. แจกกล้วยในสภา ระบุใช้มาตรา 279 เอาผิดได้”, in sanook.com, เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2022-01-18:
บวรศักดิ์จี้ผู้ตรวจการ...เอาผิด ส.ส. แจกกล้วยในสภา
bɔɔ-wɔɔn sàk jîi pûu-dtrùuat-gaan ... ao-pìt · sà.sà. · jɛ̀ɛk-glûai nai sà-paa
(literally) Borwornsak presses Ombudsmen ... to prosecute MPs [who] distributed bananas amongst the House

2006 October 2, “หนุ่มถีบ จยย. ล้มโพสต์ยอมรับผิด ยันโดนคู่กรณีแจกกล้วยตอนฝ่าไฟแดง เข้ามอบตัวบ่ายนี้”, in ข่าวสด, ข่าวสด, retrieved 2022-01-18:
หนุ่มถีบ จยย. ล้มโพสต์ยอมรับผิด ยันโดนคู่กรณีแจกกล้วย
nùm tìip · jɔɔ-yɔɔ-yɔɔ · lóm póos yɔɔm-ráp pìt · yan doon kûu-gà-rá-nii jɛ̀ɛk-glûai
(literally) The man [who] kicked [another person's] bike down posts [that he] admits the guilt, alleging [that he] was given bananas [by the other] party [first].

(slang, humorous) to signify a penis for an offensive purpose, as by shouting a word that means "penis" or by showing a middle finger upright.


ศุภอักษร

th-noun

ศุภอักษร • (sùp-pá-àk-sɔ̌ɔn)

/sup̚˨˩.pʰa˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

From ศุภ (sùp-pá-, “excellence; goodness; prosperity”) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”).

com

1869, เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), “๑๒๗. พระยาสุเรนทรราชเสนาเชิญศุภอักษรไปเชียงใหม่”, in พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๓ ฉะบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1938, retrieved 2019-07-13:
ลุศักราช ๑๒๐๑ ปีกุน เอกศก เป็นปีที่ ๑๖ ณ วันเดือน ๕ ขึ้น ๓ ค่ำ โปรดให้พระยาสุเรนทรราชเสนา นายพลพ่าย มหาดเล็ก เป็นข้าหลวงเชิญศุภอักษรขึ้นไปถึงพระยาเชียงใหม่ พระยาละคร พระยาลำพูน ให้ชำระเงินคืนให้แก่ลูกค้าพวกอังกฤษ
lú sàk-gà-ràat · pan sɔ̌ɔng rɔ́ɔi èt · bpii gun · èek-gà-sòk · bpen bpii tîi · sìp hòk · ná · wan dʉʉan · hâa · kʉ̂n · sǎam · kâm · bpròot hâi prá-yaa sù-reen râat-chá sěe-naa · naai pon-lá pâai · má-hàat-lék · bpen kâa-lǔuang chəən sùp-pá-àk-sɔ̌ɔn kʉ̂n bpai tʉ̌ng prá-yaa chiiang-mài · prá-yaa lá-kɔɔn · prá-yaa lam-puun · hâi cham-rá ngən kʉʉn hâi gɛ̀ɛ lûuk-káa pûuak ang-grìt
[Once it] reached the year 1201, the Year of the Pig, Year One, being the 16th year [of this reign]; on the 3rd day of the waxing moon of the 5th month, [His Majesty] kindly appointed Phraya Suren Ratchasena and Nai Phonlaphai the page as royal officials carrying a letter of prosperity up to [the] Phraya [of] Chiang Mai, [the] Phraya [of] La-khon, [and the] Phraya [of] Lamphun, [which] ordered them to pay the money back to the merchants [from] the English faction.

(historical) formal letter to or from a foreign ruler or the ruler of a vassal state.


ตื้น

th-adj

ตื้น • (dtʉ̂ʉn) (abstract noun ความตื้น)

dtʉ̂ʉn (romanization)
ความตื้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ຕຶ້ນ (tưn), Tai Dam ꪔꪳ꫁ꪙ, Shan တိုၼ်ႈ (tūen), Tai Nüa ᥖᥫᥢᥲ (tòen), Phake တိုꩫ် (tün).


เช็กบิล

th-verb

เช็กบิล • (chék-bin) (abstract noun การเช็กบิล)

chék-bin (romanization)
การเช็กบิล (abstract-noun)

Pseudo-anglicism, from เช็ก (chék, “to check; check”) + บิล (bin, “bill”), equivalent to English check + bill.

com

(colloquial) to ask for the bill (at a restaurant); to have the bill; to reckon up the bill.

(slang) to take revenge; to avenge; to take to task.


เจ

From Teochew 齋／斋 (zê1, “vegetarian diet”).

อาหารเจ

vegetarianism with some prohibited vegetables as practiced by some Chinese vegetarians.


เจ

The name of the Latin-script letter J/j.


คบชู้

th-verb

คบชู้ • (kóp-chúu) (abstract noun การคบชู้)

kóp-chúu (romanization)
การคบชู้ (abstract-noun)

/kʰop̚˦˥.t͡ɕʰuː˦˥/

From คบ (kóp, “to associate; to socialise”) + ชู้ (chúu, “male illicit lover; adulterous man”).

compound

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๔:
คบชู้สู่สมภิรยม์รัก ทำการทรลักษณ์บัดสี ดั่งหญิงชั่วช้ากาลี ให้อินทรีย์ของมึงเป็นศิลา
kóp-chúu sùu-sǒm pí-rom rák · tam gaan tɔɔ-rá-lák bàt-sǐi · dàng yǐng chûua-cháa gaa-lii · hâi in-sii kɔ̌ɔng mʉng bpen sì-laa
For you had an affair, enjoyed an illicit union, and dared commit such a disgusting, filthy deed, behaving like a vile, evil woman, your body shall turn into stone!


ถอนหงอก

th-verb

ถอนหงอก • (tɔ̌ɔn-ngɔ̀ɔk) (abstract noun การถอนหงอก)

tɔ̌ɔn-ngɔ̀ɔk (romanization)
การถอนหงอก (abstract-noun)

/tʰɔːn˩˩˦.ŋɔːk̚˨˩/

From ถอน (tɔ̌ɔn, “to pull out; to remove”) + หงอก (ngɔ̀ɔk, “white hair”); literally "to pull out (someone's) white hair".

compound

โดนเด็กถอนหงอก
doon dèk tɔ̌ɔn-ngɔ̀ɔk
To be disrespected by a younger person.
(literally) To have one's white hair removed by a kid.

(idiomatic) to treat an adult or senior with contempt or disrespect; to show contempt or disrespect towards an adult or senior; to subject an adult or senior to contempt or disrespect.


กรม

Derived from Old Khmer kraṃ (“hurt; grieved”). Cognate with Modern Khmer ក្រំ (krɑm).

der+

ตรม ตรม#Thai

(obsolete) Alternative form of ตรม (dtrom)