ทหาร

tá-hǎan (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

→ Pattani Malay: tahang

Possibly from ท (tá, “person”) + หาญ (hǎan, “brave”), or from Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han, “warrior”).

2020 February 13, “บิ๊กป้อมปัดตอบปมวิจารณ์ทหารเกษียณใช้บ้านหลวง โยนถามบิ๊กแดงปฏิรูปกองทัพ”, in แนวหน้า, Bangkok: แนวหน้า, retrieved 2020-03-07:
บิ๊กป้อมปัดตอบปมวิจารณ์ทหารเกษียณใช้บ้านหลวง
bík bpɔ̂m bpàt dtɔ̀ɔp bpom wí-jaan tá-hǎan gà-sǐian chái bâan lǔuang
Big Pom refuses to answer [as to] criticised issue [of] retired officers using government[-funded] homes

2019 September 18, “อนาคต ใหม่ เสนอ ๒ ร่าง กม. ยกเลิกเกณฑ์ทหาร ใช้ระบบสมัครใจ ยึดหลักสิทธิมนุษยชน”, in Laws Monitoring, Bangkok: iLaw, retrieved 2020-03-07:
ร่างกฎหมายของพรรคอนาคตใหม่มีอย่างน้อยสองฉบับ ทั้งสองฉบับเปลี่ยนระบบเกณฑ์ทหารไปเป็นระบบสมัครใจ
râang gòt-mǎai kɔ̌ɔng pák à-naa-kót mài mii yàang-nɔ́ɔi sɔ̌ɔng chà-bàp · táng sɔ̌ɔng chà-bàp bplìian rá-bòp geen tá-hǎan bpai bpen rá-bòp sà-màk-jai
The draft law of Future Forward [literally "New Future"] Party consists of two versions at least. Both versions [would] change the system [in which] officers [are] conscripted, into a voluntary system.

2019 June 7, สุรชาติ บำรุงสุข, “แนวทางปฏิรูปกองทัพ โมเดลลดอำนาจทหารสเปน”, in มติชนสุดสัปดาห์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-03-07:
ข้อเสนอที่สำคัญของเขาก็คือการปฏิรูปกองทัพเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่จำเป็นต่อกระบวนการสร้างความเข้มแข็งของระบอบประชาธิปไตย...และเสนออีกว่า การปฏิรูปทหารจะสำเร็จได้ต้องลดอำนาจกองทัพในการแทรกแซงการเมือง
kɔ̂ɔ-sà-nə̌ə tîi sǎm-kan kɔ̌ɔng kǎo gɔ̂ kʉʉ gaan-bpà-dtì-rûup gɔɔng-táp bpen ong-bprà-gɔ̀ɔp pʉ́ʉn-tǎan tîi jam-bpen dtɔ̀ɔ grà-buuan-gaan sâang kwaam-kêem-kɛ̌ng kɔ̌ɔng rá-bɔ̀ɔp bprà-chaa-tí-bpà-dtai ... lɛ́ sà-nə̌ə ìik wâa · gaan-bpà-dtì-rûup tá-hǎan jà sǎm-rèt dâai dtɔ̂ng lót am-nâat gɔɔng-táp nai gaan-sɛ̂ɛk-sɛɛng gaan-mʉʉang
An important proposal of his is [that] reforming the armed forces is a fundamental element which is necessary for the process of creating the strength of a democratic regime... and [he] also proposed that, [in order] to be able to implement the reform of the military, [it] needs to reduce the power of the armed forces in intervening [in] politics.

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), “๑๘”, in ราชาธิราช, Bangkok: สำนักพิมพ์บริการ, published 1946:
ฝ่ายพระเจ้ากรุงต้าฉิงซึ่งเสวยราชสมบัติอยู่ในกรุงจีนนั้นมีทหารเอกคนหนึ่งชื่อกามะนี
fàai prá-jâao grung dtâa chǐng sʉ̂ng sà-wə̌əi râat-chá-sǒm-bàt yùu nai grung jiin nán mii tá-hǎan èek kon nʉ̀ng chʉ̂ʉ gaa-má-nii
Speaking of the Divine Lord of the Ta Ching Kingdom, who was enjoying [his] kingship in the land of Cathay, [he] had one excellent warrior called Kamani.

the military; military or military-like body, armed force, armed body; member thereof, person in military service, or military person, as soldier, warrior, servicemember, military officer, naval officer, etc.


ความรัก

2003 September 16, ศาลฎีกา, “คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๐๘๓/๒๕๔๖”, in คดีประวัติศาสตร์, ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์สำนักงานศาลยุติธรรม, retrieved 2018-11-05:
เห็นว่า ความรักเป็นสิ่งที่เกิดจากใจ ไม่อาจบังคับกันได้ ความรักที่แท้จริง คือ ความปรารถนาดีต่อคนที่ตนรัก ความยินดีที่คนที่ตนรักมีความสุข การให้อภัยเมื่อคนที่ตนรักทำผิด และการเสียสละความสุขของตนเพื่อความสุขของคนที่ตนรัก จำเลยปรารถนาจะยึดครองผู้ตายเพื่อความสุขของจำเลยเอง เมื่อไม่สมหวัง จำเลยก็ฆ่าผู้ตาย เป็นความผิดและการกระทำที่เห็นแก่ตัว...หาใช่ความรักไม่
hěn wâa · kwaam-rák bpen sìng tîi gə̀ət jàak jai · mâi àat bang-káp gan dâai · kwaam-rák tîi tɛ́ɛ-jing · kʉʉ · kwaam-bpràat-tà-nǎa dii dtɔ̀ɔ kon tîi dton rák · kwaam-yin-dii tîi kon tîi dton rák mii kwaam-sùk · gaan-hâi à-pai mʉ̂ʉa kon tîi dton rák tam pìt · lɛ́ gaan-sǐia-sà-là kwaam-sùk kɔ̌ɔng dton pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng kon tîi dton rák · jam-ləəi bpràat-tà-nǎa jà yʉ́t-krɔɔng pûu-dtaai pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng jam-ləəi eeng · mʉ̂ʉa mâi sǒm-wǎng · jam-ləəi gɔ̂ kâa pûu-dtaai · bpen kwaam-pìt lɛ́ gaan-grà-tam tîi hěn-gɛ̀ɛ-dtuua ... hǎa châi kwaam-rák mâi
[The Court] entertains the following opinion: Love is [some]thing that accrues from heart [and] cannot be enforced upon anyone. True love is a good wish towards the person that one loves, gladness when the person that one loves is happy, forgiveness when the person that one loves has done [something] wrong, and sacrifice of one's own happiness for the happiness of the person that one loves. The Accused wanted to have the Deceased in [his own] possession for the Accused's own happiness. When the desire [of the Accused] could not be fulfilled, the Accused killed the Deceased. [This is such] a crime and a selfish action... [It is] not love.

2019 February 2 (last accessed), “พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๕ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๗ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต”, in ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์, Bangkok: 84000.org:
ความโศกย่อมเกิดแต่ความรัก ภัยย่อมเกิดแต่ความรัก ความโศกย่อมไม่มีแก่ผู้พ้นวิเศษแล้วจากความรัก ภัยจักมีแต่ที่ไหน
kwaam-sòok yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · pai yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · kwaam-sòok yɔ̂m mâi mii gɛ̀ɛ pûu pón wí-sèet lɛ́ɛo jàak kwaam-rák · pai jàk mii dtɛ̀ɛ tîi nǎi
From love does grief spring, [and] about fear does love bring. For one who is wholly free from love, there is no grief; whence then fear?

รัก รัก#Thai


โลมา

Semi-learned borrowing from Malay lumba-lumba.

slbor

ปลาโลมา


วาฬ

Borrowed from Pali vāḷa (“ferine; savage”).

พาฬ พาฬ#Thai


วาฬ

ปลา ปลา#Thai


สิงโต

Eye dialect spelling of the obsolete สิงห์โต, from สิงห์ (sǐng, “siṃha, lion-like mythological animal”) + โต (dtoo, “lion-like mythological animal”).

com

(mythology) siṃha, lion-like mythological animal.


สิงโต

Zong'teen (2018 April 6) “ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก”, in Soccer Suck (in Thai), Bangkok: Devtab Co., Ltd., retrieved 2019-02-13
ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก
sǎan dát kêm sòng fɛɛn sǐng-dtoo gin-kâao-dɛɛng · sǎam · dʉʉan gɔ̀ɔ hèet wûn-waai geem ùn-gʉ̀ʉak
A Dutch court assumes a rigid attitude, sending Lion fans to eat red rice for three months for causing a disturbing incident at a shoe-warming game.

(soccer slang) England national football team, whose emblem contains three lions.


เงือก

th-noun

เงือก • (ngʉ̂ʉak)

From Proto-Tai *ŋɯəkᴰ (“crocodile”); Cognate with Lao ເງືອກ (ngư̄ak), Tai Dam ꪹꪉꪀ, Shan ငိူၵ်ႈ (ngōek), Tai Nüa ᥒᥫᥐ (ngoek), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük), Nong Zhuang ngowg, Zuojiang Zhuang ngweg. According to Pittayaporn (2009-2010:16) from Middle Chinese 鱷 (MC ngak, “crocodile”). Vovin (2021:113) contends that the loan direction is from Tai to Later Han Chinese.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük)

(Can we date this quote?), “ผูกที่ ๓”, in ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ สถาบันราชภัฏเชียงใหม่, editor, ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับเชียงใหม่ ๗๐๐ ปี, เชียงใหม่: โรงพิมพ์มิ่งเมือง, published 1995, →ISBN, page 50:
๖ วัน ๗ วัน พระญาไพดำหัวสรงเกสในแม่น้ำเชียงฅำ ยามนั้น เงือกตัว ๑ ใหย่นัก ลุกแต่เงื้อมผาออกมาชักเอาพระญาเข้าไพในเงื้อมผาที่นั้นหั้นแล ฅนทั้งหลาย เปนต้นว่า เสนาอามาจจ์ แสวงหาพระญาบ่พบไหนสักแห่ง
hòk · wan · jèt · wan · prá-yaa pai dam-hǔua-sǒng-gèet nai mɛ̂ɛ-náam chiiang-kam · yaam nán · ngʉ̂ʉak dtuua · nʉ̀ng · yài nák · lúk dtɛ̀ɛ ngʉ́ʉam pǎa ɔ̀ɔk maa chák ao prá-yaa kâo pai nai ngʉ́ʉam pǎa tîi nán hân lɛɛ · kon táng-lǎai · bpen-dtôn wâa · sěe-naa-aa-màat · sà-wɛ̌ɛng-hǎa prá-yaa bɔ̀ɔ póp nǎi sàk hɛ̀ng
[Around] six days [or] seven days [afterwards], the Lord went to wash [his] hair in the River of Chiang Kham. [At] that time, a certain crocodile, so large, coming out of an edge of a cliff, dragged the Lord away into that very edge of the cliff. All the people, such as [his] ministers [and] officers, searched for the Lord, but in no place was [he] found.

(Can we date this quote?), “ลิลิตโองการแช่งน้ำ”, in วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม ๑, 2nd edition, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1997, →ISBN, page 7:
ท้าวเสด็จเหนือวัวเผือก เอาเงือกเกี้ยวข้าง อ้างทัดจันทร์เป็นปิ่น ทรงอินทรชฎา
táao sà-dèt nʉ̌ʉa wuua pʉ̀ʉak · ao ngʉ̂ʉak gîao kâang · âang tát jan bpen bpìn · song in-trá chá-daa
The Lord goes atop a white cow, [and his] flank [he] coils a snake around. [He is] said to wear a moon as hairpin, [and he] wears the crown of In.

(archaic, mythology, literature) nāga; dragon; serpent.

(archaic, mythology, literature) malevolent creature having a snake- or crocodile-like appearance and associated with water.

2016 May 18, “ยุสร่า มาร์ดินี่ เงือกสาวผู้แหวกว่ายหนีสงครามสู่โอลิมปิกเกมส์”, in มติชน, Bangkok: มติชน, archived from the original on 2016-08-23:
ยุสร่า มาร์ดินี่ เงือกสาวผู้แหวกว่ายหนีสงครามสู่โอลิมปิกเกมส์
yús-râa · maa-dì-nîi · ngʉ̂ʉak sǎao pûu wɛ̀ɛk-wâai nǐi sǒng-kraam sùu oo-lim-bpìk-geem
Yusra Mardini, a young mermaid who swam away from war into Olympic Games.

(zoology) (นก~) any of various birds of the family Bucerotidae.


หลานสาว

th-noun

หลานสาว • (lǎan-sǎao)


หลานชาย

/laːn˩˩˦.t͡ɕʰaːj˧/


แม่โขง

th-proper noun

แม่โขง • (mɛ̂ɛ-kǒong)

/mɛː˥˩.kʰoːŋ˩˩˦/

com

แม่ (mɛ̂ɛ) + โขง (kǒong)


แม่น้ำโขง

th-proper noun

แม่น้ำโขง • (mɛ̂ɛ-náam-kǒong)

/mɛː˥˩.naːm˦˥.kʰoːŋ˩˩˦/

com

แม่น้ำ (mɛ̂ɛ-náam) + โขง (kǒong)


พี่สาว

/pʰiː˥˩.saːw˩˩˦/

From พี่ (pîi) + สาว (sǎao). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜏𑜰𑜫 (Pi Sau).


กระเทียม

th-noun

กระเทียม • (grà-tiiam)


ทำแท้ง

th-verb

ทำแท้ง • (tam-tɛ́ɛng) (abstract noun การทำแท้ง)

tam-tɛ́ɛng (romanization)
การทำแท้ง (abstract-noun)

/tʰam˧.tʰɛːŋ˦˥/

From ทำ (tam, “to make; to do”) + แท้ง (tɛ́ɛng, “to abort; to miscarry; etc”).

com

to voluntarily undergo abortion (in order to end a pregnancy).

ทำให้แท้ง

to perform or cause abortion (in order to end a pregnancy)


โขง

kǒong (romanization)
ความโขง (abstract-noun)


การทำแท้ง

ทำแท้ง ทำแท้ง#Thai


ลาเวนเดอร์

th-noun

ลาเวนเดอร์ • (laa-wen-də̂ə)


เทพยดา

เทพยดา • (têep-pá-yá-daa) (classifier ตน or องค์)

têep-pá-yá-daa (romanization)
ตน (classifier)
องค์ (classifier)

From corruption of เทพดา (têep-pá-daa); probably influenced by เทพย (têep-pá-yá-).

เทวดา เทวดา#Thai

(somewhat archaic) Alternative form of เทวดา (tee-wá-daa)


ข่า

From Proto-Tai *xaːᴮ (“galangal”). Cognate with Lao ຂ່າ (khā).


โหระพา

Ocimum basilicum
Ocimum basilicum#Translingual


พี่ชาย

pîi-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰiː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From พี่ (pîi) + ชาย (chaai). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜋𑜩 (pi chai).


แท้ง

tɛ́ɛng (romanization)
การแท้ง (abstract-noun)

Possibly changed from ท้อง (tɔ́ɔng, “to be pregnant”).

to experience the termination of a pregnancy before the fetus is viable: to abort, to miscarry, etc.

(slang) to go or come to naught; to result in nothing; to give no result; to take no effect; to be or become void or invalid.


หอมใหญ่

หอมใหญ่ • (hɔ̌ɔm-yài)

com

หอม (hɔ̌ɔm) + ใหญ่ (yài)


กล้วยไม้

th-noun

กล้วยไม้ • (glûai-máai)


คฤหาสน์

คฤหาสน์ • (ká-rʉ́-hàat) (classifier หลัง)

ká-rʉ́-hàat (romanization)
หลัง (classifier)

/kʰa˦˥.rɯ˦˥.haːt̚˨˩/

From คฤห (krʉ́, “house”) + อาสน์ (àat, “seat”).

com

large, stately house: mansion, manor, castle, etc.


ลูกพี่ลูกน้อง

th-noun

ลูกพี่ลูกน้อง

ลูกพี่ลูกน้อง • (lûuk-pîi-lûuk-nɔ́ɔng)

/luːk̚˥˩.pʰiː˥˩.luːk̚˥˩.nɔːŋ˦˥/

From ลูก (lûuk) + พี่ (pîi) + ลูก (lûuk) + น้อง (nɔ́ɔng).


พ่อมด

th-noun

พ่อมด • (pɔ̂ɔ-mót)

/pʰɔː˥˩.mot̚˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “male prefix”) + มด (mót, “person of occult knowledge; person who practices magic or sorcery”).
Compare Lao ພໍ່ມົດ (phǭ mot).

compound

2002, จิระนันท์ พิตรปรีชา, ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ:
ไม้เท้านั่น ข้าสั่งแล้วให้ริบไม้เท้าพ่อมด
máai-táo nân kâa sàng lɛ́ɛo hâi ríp máai-táo pɔ̂ɔ-mót
His staff! I told you to take the wizard's staff!


น้องสาว

th-noun

น้องสาว • (nɔ́ɔng-sǎao)

/nɔːŋ˦˥.saːw˩˩˦/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + สาว (sǎao, “female”).

com

younger sisterกนิษฐ์กนิษฐภคินีกนิษฐาขนิษฐ์ขนิษฐาอนุช

a term of address to a young or younger woman.


แม่เลี้ยง

th-noun

แม่เลี้ยง • (mɛ̂ɛ-líiang) (classifier คน)

mɛ̂ɛ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/mɛː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “woman; mother”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).

com

(dialect) wealthy woman; woman in charge, woman in authority, mistress, bosslady; woman of rank, woman of distinction; influential woman.


นิยาย

Compare Lao ນິຍາຍ (ni nyāi), Northern Thai ᨶᩥᨿᩣ᩠ᨿ, Lü ᦓᦲᧉᦍᦻ (nii²yaay, “fiction”), Khmer និយាយ (niyiəy, “to speak; to tell”), Northern Khmer อันแย็ย (“to speak; to tell”).

cog

2 Timothy 4:4, KJV:
และเขาจะบ่ายหูจากความจริง หันไปฟังเรื่องนิยายต่าง ๆ
lɛ́ kǎo jà bàai hǔu jàak kwaam-jing hǎn bpai fang rʉ̂ʉang ní-yaai dtàang dtàang
And they shall turn away their ears from the truth, and shall be turned unto fables.

fiction: imaginative, imagined, or invented story.


พ่อเลี้ยง

th-noun

พ่อเลี้ยง • (pɔ̂ɔ-líiang) (classifier คน)

pɔ̂ɔ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/pʰɔː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “man; father”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).

com

(dialect) wealthy man; man in charge, man in authority, master, male boss; man of rank, man of distinction; influential man.


เหลน

From Proto-Tai *ʰlenꟲ (“great-grandchild”). Cognate with Lao ເຫຼນ (lēn) or ເຫຼັນ (len), Lü ᦜᦲᧃ (l̇iin), Shan လိၼ် (lǐn).


น้องชาย

th-noun

น้องชาย • (nɔ́ɔng-chaai)

/nɔːŋ˦˥.t͡ɕʰaːj˧/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + ชาย (chaai, “male”). Cognate with Ahom 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜩 (nong-chai).

com

younger brotherกนิษฐ์กนิษฐภาดาน้องบ่าวภราดรภราดาอนุชา

a term of address to a young or younger man.

2017 July 15, "กล้วย ๆ ทำความสะอาด 'น้องชาย' ให้เกลี้ยง", in komchadluek.net, คมชัดลึก:
กล้วย ๆ ทำความสะอาดน้องชายให้เกลี้ยง
glûai glûai · tam-kwaam-sà-àat nɔ́ɔng-chaai hâi glîiang
It's easy to clean your willy neatly.


นางฟ้า

From นาง (naang, “woman”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”). Cognate with Lao ນາງຟ້າ (nāng fā).

(mythology) celestial woman, as angel, goddess, nymph, etc.

(figurative) woman having qualities generally attributed to a celestial woman, as beauty, kindness, purity, youthfulness, etc.


ผัก

From Proto-Tai *prakᴰ (“vegetable”). Cognate with Northern Thai ᨹᩢ᩠ᨠ, Lao ຜັກ (phak), Lü ᦕᧅ (ṗhak), Tai Nüa ᥚᥐᥴ (phák), Shan ၽၵ်း (phák), Ahom 𑜇𑜀𑜫 (phak), Zhuang byaek, Nong Zhuang pyaek, Bouyei byagt, Saek พรั๊ก.


มะลิ

th-noun

มะลิ • (má-lí)

From Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មលិ (mali, “the plant Jasminum sambac”), from Sanskrit मल्लि (malli). Compare Angkorian Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មូលិះ (mūliḥ). Cognate with Modern Khmer ម្លិះ (mlih), Lao ມະລິ (ma li), Eastern Cham ꨟꨤꨪꩍ (malih).

Jasminum sambac
Jasminum sambac#Translingual

(botany) Arabian jasmine: the plant Jasminum sambac of the family Oleaceae.


กะเพรา

กะเพรา • (gà-prao)

Compare Lao ກະເພົາ (ka phao), Khmer ម្រះព្រៅ (mrĕəh prɨw), Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว.

cog

มเรี็ยฮปเริ็ว

Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว

Ocimum tenuiflorum
Ocimum tenuiflorum#Translingual

(botany) holy basil: the plant Ocimum tenuiflorum L. of the family Labiatae.


กะเพรา

th-noun

กะเพรา • (gà-prao)

zh-l

打拋／打抛 (dǎpāo)

→ Chinese: 打拋／打抛 (dǎpāo)

ผัดกะเพรา ผัดกะเพรา#Thai

ข้าวผัดกะเพรา ข้าวผัดกะเพรา#Thai

(colloquial) Clipping of ข้าวผัดกะเพรา (kâao-pàt-gà-prao).


หลาน

From Proto-Tai *ʰlaːnᴬ (“nephew; niece; grandchild”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Khün ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Lao ຫຼານ (lān), Lü ᦜᦱᧃ (l̇aan), Tai Dam ꪨꪱꪙ, Shan လၢၼ် (lǎan), Tai Nüa ᥘᥣᥢᥴ (láan), Ahom 𑜎𑜃𑜫 (lan), Zhuang lan, Saek หล่าน. Compare Sui haanl (“grandson”).


นาง

From Proto-Southwestern Tai *naːŋᴬ⁴ (“lady”), from Proto-Tai *naːŋᴬ (“lady”), from Old Chinese 娘 (OC *naŋ, “young woman”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ᩠ᨦ, Lao ນາງ (nāng), Lü ᦓᦱᧂ (naang), Tai Dam ꪙꪱꪉ, Shan ၼၢင်း (náang), Tai Nüa ᥘᥣᥒᥰ (läang) or ᥢᥣᥒᥰ (näang), Aiton ꩫင် (naṅ), Ahom 𑜃𑜂𑜫 (naṅ), Tày nàng. Cognate via Old Chinese: Old Khmer នាង (nāṅa, nāṅ°), nâ, nõ (“courtesy title for females”), Khmer នាង (niəng), Vietnamese nàng, Burmese နန်း (nan:).

(in combination) a prefix or suffix indicating a woman or femininity.

พระยา พระยา#Thai

(historical) a title given to the wife of a nobleman ranking below พระยา (prá-yaa).

(archaic) a title given to a female animal.

(derogatory) a title given to a woman who is considered to be disagreeable or unacceptable.

(law) a legal title which a married woman may use.

(archaic) used as a term of address to a woman.

(slang, humorous) used as a title for or term of address to anyone or anything.

(fiction, literature, etc) heroine; female protagonist; leading lady.

used to replaced the impolite อี (ii) in certain expressions.


นาง

(somewhat archaic, now sometimes derogatory and offensive) Classifier for women.

(slang, humorous) Classifier for anyone or anything.


สาว

th-noun

สาว • (sǎao)

From Proto-Tai *saːwᴬ (“unmarried woman”). Cognate with Lao ສາວ (sāo), Lü ᦉᦱᧁ (ṡaaw), Tai Nüa ᥔᥣᥝᥲ (sàaw), Shan သၢဝ် (sǎao), Tai Dam ꪎꪱꪫ, Ahom 𑜏𑜧 (saw), 𑜏𑜨𑜧 (sow), 𑜏𑜧𑜤 (sawu), 𑜏𑜧𑜈𑜫 (saww), or 𑜏𑜦𑜡 (sō), Zhuang sau, Tày slao.


สาว

sǎao (romanization)
ความสาว (abstract-noun)


สาว

sǎao (romanization)
การสาว (abstract-noun)


ดาว

From Proto-Tai *t.naːwᴬ. Cognate with Lao ດາວ (dāo), Northern Thai ᨯᩣ᩠ᩅ, Lü ᦡᦱᧁ (ḋaaw), Shan လၢဝ် (lǎao), Tai Dam ꪒꪱꪫ, Tày đao, Zhuang ndaundeiq.
Compare Proto-Hlai *ɾaːw (“star”), Proto-Austronesian *qajaw (whence Paiwan qadaw (“sun, day”), Tagalog araw (“sun”), Maori ao (“daytime”)).

ดวง ดวง#Thai

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (ปลา~) starfish.

ตัว ตัว#Thai

เสือ เสือ#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (เสือ~) leopard.

ตัว ตัว#Thai

แมว แมว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (แมว~) leopard cat.

ตัว ตัว#Thai

กวาง กวาง#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (กวาง~) chital.


เกลือ

เกลือ • (glʉʉa)

From Proto-Tai *klwɯəᴬ (“salt”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩮᩬᩥᩋ, Khün ᨠᩮᩬᩨ, Yong ᨠᩮᩬᩥ, Isan เกือ or เกีย, Lao ເກືອ (kư̄a), Lü ᦵᦂᦲ (k̇oe), Tai Dam ꪹꪀ (kɨa1), Tai Dón ꪀꪷ (kə1), Shan ၵိူဝ် (kǒe), Tai Nüa ᥐᥫ (koe), Phake ကိုဝ် (küw), Ahom 𑜀𑜢𑜤𑜈𑜫 (küw), Zhuang gyu, Nong Zhuang gow, Zuojiang Zhuang gwe, Tày cưa. Compare also Lakkia kjie⁵¹.

(colloquial) worthless prize (e.g. from gacha).


พี่น้อง

พี่น้อง • (pîi-nɔ́ɔng)

/pʰiː˥˩.nɔːŋ˦˥/

From พี่ (pîi, “older brother; older sister; older person”) + น้อง (nɔ́ɔng, “younger brother; younger sister; younger person”). Compare Zhuang beixnuengx.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

older and/or younger person(s), as senior and/or junior.


นม

Cognate with Northern Thai ᨶᩫ᩠ᨾ, Lao ນົມ (nom), Lü ᦓᦳᧄ (num), Shan ၼူမ်း (núum), Tai Dam ꪶꪙꪣ, Ahom 𑜃𑜤𑜪 (nuṃ), Zhuang noemz.

น้ำ น้ำ#Thai

เต้า เต้า#Thai

แม่ แม่#Thai

พระ พระ#Thai


นม

th-proper noun

นม • (nɔɔ-mɔɔ)

นครราชสีมา นครราชสีมา#Thai

Initialism of นครราชสีมา (ná-kɔɔn-râat-chá-sǐi-maa).


หัวหอม

hǔua-hɔ̌ɔm (romanization)
หัว (classifier)

/hua̯˩˩˦.hɔːm˩˩˦/

หัว (hǔua, “head”) + หอม (hɔ̌ɔm), from Khmer ក្រហម (krɑɑhɑɑm, “red”) in ខ្ទឹមក្រហម (khtœ̆mkrâhâm, “shallot, red garlic”).


นรก

th-noun

นรก • (ná-rók)

Borrowed from Pali naraka or Sanskrit नरक (naraka); possibly via Old Khmer naraka, naroka, °narraka, °nāraka (“hell; purgatory”). Cognate with Burmese နရက် (na.rak), Modern Khmer នរក (nɔɔnɔrŭək), Lao ນະລົກ (na lok), Dhivehi ނަރަކަ (naraka).

1345/46, พระมหาธรรมราชาที่ ๑, “ไตรภูมิกถา”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2011) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ไตรภูมิกถา (in Thai), 2nd edition, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 20:
ฝูงสัตว์ทั้งหลายอันได้กระทำบาปด้วยกาย ด้วยปาก ด้วยใจ ดังกล่าวแล้วนี้ ย่อมได้ไปเกิดในจตุราบาย มีอาทิคือนรกใหญ่ ๘ ขุมนั้น
fǔung sàt táng-lǎai an dâai grà-tam bàap dûai gaai · dûai bpàak · dûai jai · dang glàao lɛ́ɛo níi · yɔ̂m dâai bpai gə̀ət nai jà-dtù-raa-baai · mii aa-tí kʉʉ ná-rók yài · bpɛ̀ɛt · kǔm nán
All the creatures that have committed sins with [their] bodies, with [their] mouths, [or] with [their] minds, as previously described, would have to be born in caturāpāya, such as those eight great naraka, for instance.

ขุม ขุม#Thai

(Buddhism, Hinduism) (classifier ขุม) naraka: realm in which beings are born and punished for the sins committed in previous lives.

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 4:20 from the start, in ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:
ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง
chǎn plàk lûuk long ná-rók dûai mʉʉ kɔ̌ɔng chǎn eeng
I plunged [our] kids into naraka with my own hands.

(figurative) place, state, or cause of torment or misery.

(theology, mythology) hell; purgatory; underworld; realm of the dead.

(derogatory, offensive) disagreeable person; condemnable person; disgusting person.


นรก

ná-rók (romanization)
ความนรก (abstract-noun)

จังหวะนรก

Bad timing; imperfect timing; ruinous timing

(slang, sometimes considered vulgar, derogatory or offensive) mischievous, malicious; ill, wicked; dangerous, harmful; deadly, fetal; ruinous, destructive; bad; imperfect.


วุ้นเส้น

wún-sên (romanization)
เส้น (classifier)

From วุ้น (wún, “agar; gelatin”) + เส้น (sên, “line”).

com

glass noodles; cellophane noodles; vermicelli.


มารดา

From Pali mātā (“mother”). Compare Lao ມານດາ (mān dā).


ใจ

From Proto-Southwestern Tai *caɰᴬ², from Proto-Tai *cɤɰᴬ (“heart; breath”). Cognate with Northern Thai ᨧᩲ, Lao ໃຈ (chai), Lü ᦺᦈ (ṫsay), Tai Dam ꪻꪊ, Shan ၸႂ် (tsǎue), Tai Nüa ᥓᥬ (tsaue), Phake ꩡၞ် (caü), Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow). Compare to Proto-Austronesian *qaCay.

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 01:02 from the start, in ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:
ผิดที่คิดแต่จะรักษาหน้าตัวเอง ผิดที่คิดแต่จะเอาชนะคนบางคน ม้าลืมคิดถึงใจของเอ็ง
pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà rák-sǎa-nâa dtuua-eeng · pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà ao-chá-ná kon baang kon · máa lʉʉm kít-tʉ̌ng jai kɔ̌ɔng eng
[I am] at fault, that [I] only thought of saving my own face. [I am] at fault, that [I] only thought of outsmarting someone. I forgot to think about the feelings of yours.


ใจ

(slang) to be brave; to dare; to have courage.


กะทิ

th-noun

กะทิ • (gà-tí)


ผัดซีอิ๊ว

ผัดซีอิ๊ว • (pàt-sii-íu)

From ผัด (pàt, “stir-fry: stir-fried dish”) + ซีอิ๊ว (sii-íu, “soy sauce”).

com

เส้นใหญ่ เส้นใหญ่#Thai

phat si-io, a dish of noodles, often the broad noodles called เส้นใหญ่ (sêen-yài), stir-fried with soy sauce, egg, meat, and sliced kailan.

th:ผัดซีอิ๊ว


ลาบ

th-noun

ลาบ • (lâap)

lap: a dish of minced meat mixed with such ingredients as lime juice, chilies, fish sauce, etc, served with fresh vegetables and herbs.


ลาบ

lâap (romanization)
การลาบ (abstract-noun)


เลี้ยง

th-verb

เลี้ยง • (líiang) (abstract noun การเลี้ยง)

líiang (romanization)
การเลี้ยง (abstract-noun)

From Proto-Tai *liəŋꟲ (“to raise”), from Old Chinese 養 (OC *laŋʔ, “to nourish”). Cognate with Northern Thai ᩃ᩠ᨿ᩶ᨦ, Lao ລ້ຽງ (līang), Lü ᦵᦟᧂᧉ (leng²), Shan လဵင်ႉ (lâ̰eng), Tai Nüa ᥘᥥᥒᥳ (lėng), Ahom 𑜎𑜢𑜂𑜫 (liṅ).

to maintain, to keep or make remain (in a good or certain condition); to prolong, to lengthen, to make remain in existence for a longer period.

to give care (to); to take care (of); to nurture; to foster.

to raise; to grow; to breed; to promote the growth (of).

to consider, treat, or acknowledge (as one's parent, child, etc).

(of an animal) to raise; to feed; to farm; to breed.

(of an animal) to keep or treat as a pet.

to keep or treat as a servant or subordinate.

to host: to be the host (at); to act as host (to).


เลี้ยง

th-noun

เลี้ยง • (líiang)


เลี้ยง

th-adj

เลี้ยง • (líiang)

→ Khmer: លៀង (liəng)

(colloquial) foster: providing or receiving parental care; nonbiological; adoptive or adopted.


ฒากา

ธากา ธากา#Thai


บังกลาเทศ

From English Bangladesh, from Bengali বাংলাদেশ (baṅladeś).

ประเทศบังกลาเทศ

สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ


ศรี

From Sanskrit श्री (śrī, “wealth; goddess of wealth, that is, Lakṣmī”); possibly via Old Khmer śrī, śri, śrīya, srī, srīya, sri, sriya, siri, sī, si, sīya, siya, se (“beauty, splendor, radiance, glory, majesty, etc; also used as an honorific headword”). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).
Compare Pali siri (“idem”), from which Thai สิริ (sì-rì) was derived.

bor

(elegant) glory; honour; splendor; prosperity; thriving; flourishment.

(elegant) used as an honorific headword or title.


ศรี

พระ พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~) Lakṣmī, goddess of wealth.


ศรี

From Middle Khmer ស្រី (srī), ស្រីយ (srīya), ស្រិយ (sriya), ឝ្រី (śrī), ឝ្រិ (śri), ឝ្រីយ (śrīya, “woman”), from Sanskrit स्त्री (strī). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).


ศรี

Semi-learned borrowing from Malay sirih (“betel; betel leaf”).

slbor

พระ พระ#Thai


ยา

From Proto-Tai *ˀjɯəᴬ (“medicine”). Cognate with Northern Thai ᩀᩣ, Lao ຢາ (yā), Lü ᦊᦱ (ẏaa), Tai Dam ꪤꪱ, Shan ယႃ (yǎa), Bouyei iel, Zhuang yw. Compare Middle Chinese 藥 (jɨɐk̚).


โจ๊ก

th-noun

โจ๊ก • (jóok)

Semi-learned borrowing from Cantonese 粥 (zuk1) or Hakka 粥 (chuk, “rice porridge”).


โจ๊ก

th-noun

โจ๊ก • (jóok)

ตัว ตัว#Thai

(colloquial) (ตัว~) joker, comedian; jokester, prankster; clown.

๓

ตัว ตัว#Thai

(slang, sometimes considered derogatory and offensive) (ตัว~) funny person.


โจ๊ก

โจ๊ก • (jóok)


โจ๊ก

th-adj

โจ๊ก • (jóok)

(of a soup, curry, or the like) containing too much water or liquid.


โจ๊ก

th-adv

โจ๊ก • (jóok)

(used to describe the liquid in a soup, curry, or like) too much.


เต้าหู้

th-noun

เต้าหู้ • (dtâo-hûu)

desc

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

Borrowed from Teochew 豆腐 (dao7 hu7, “tofu”). Cognate with Khmer តៅហ៊ូ (tawhuu).


บี้

bîi (romanization)
การบี้ (abstract-noun)

Borrowed from Teochew 癟／瘪 (bhit4, “flat”).


บี้

bîi (romanization)
ความบี้ (abstract-noun)


ซวย

suai (romanization)
ความซวย (abstract-noun)

From Hokkien 衰 (soe, “to have poor luck”) or Teochew 衰 (sue, “to have poor luck”).

(colloquial, vulgar) luckless; unlucky; unfortunate; inauspicious; cursed; doomed; ruined.


การ

From Pali kāra (“deed; service; act of mercy or worship; homage; noun suffix”) and Sanskrit कार (kāra, “making; producing; performing; action; etc.”). Cognate with Lao ການ (kān), Lü ᦂᦱᧃ (k̇aan).


การ

prefixed to nouns to form noun derivatives, meaning “affairs of.; matters of .; -ery; -y”.

prefixed to action verbs to form abstract nouns, meaning “act of .; -ing”.


ต้มยำ

→ English: tom yam / tom yum

→ Chinese: 冬蔭／冬荫 (dōngyīn)

→ Japanese: トムヤム

→ Korean: 똠얌 (ttomyam)

tom yam, spicy lemongrass soup, hot and sour soup.


พะแนง

th-noun

พะแนง • (pá-nɛɛng)

/pʰa˦˥.nɛːŋ˧/

Unknown, but possibly from Malay panggang (“to grill; grilled”). First attested in 1890 as a type of "grilled chicken" (see also at the Wikipedia article).

dry curry (thickened spicy Thai curry with large pieces of roast chicken, pork or beef).


หมี่กรอบ

หมี่กรอบ • (mìi-grɔ̀ɔp)

/miː˨˩.krɔːp̚˨˩/

From หมี่ (mìi, “rice vermicelli”) + กรอบ (grɔ̀ɔp, “crispy”).

com

mi krop, a dish of deep-fried rice vermicelli stir-fried with a paste made from palm sugar, tomato sauce, fish sauce, bitter orange juice, tamarind juice, pickled garlic juice, sliced shallots, and others, served with mung bean sprouts and others, topped with sliced bitter orange peels.


ทอดมัน

th-noun

ทอดมัน • (tɔ̂ɔt-man)

ทอด (tɔ̂ɔt, “to fry”) + มัน (man, “fat; oil; oily”).

com

พริกแกง พริกแกง#Thai

deep-fried patty of pounded meat, usually fish or prawn, mixed with the chili paste พริกแกง.


ส้มตำ

From ส้ม (sôm, “sour”) + ตำ (dtam, “to pound; pounded food”).


ข้าวต้ม

th-noun

ข้าวต้ม • (kâao-dtôm)

From ข้าว (kâao, “rice”) + ต้ม (dtôm, “to boil”); literally "boiled rice".

com

a dessert of glutinous rice with a filling, wrapped with leaves and steamed or boiled.


ข้าวเหนียว

th-noun

ข้าวเหนียว • (kâao-nǐao)

From ข้าว (kâao, “rice”) + เหนียว (nǐao, “glutinous”). Compare Lao ເຂົ້າໜຽວ (khao niāu), Shan ၶဝ်ႈၼဵဝ် (khāo nǎeo).

compound

th:ข้าวเหนียว


มะม่วง

th-noun

มะม่วง • (má-mûuang)

From the elision of หมากม่วง (màak-mûuang, “mango”).


ชาเย็น

th-adj

ชาเย็น • (chaa-yen) (abstract noun ความชาเย็น)

chaa-yen (romanization)
ความชาเย็น (abstract-noun)

เย็นชา เย็นชา#Thai

(rare) Alternative form of เย็นชา (yen-chaa)


ราดหน้า

th-noun

ราดหน้า • (râat-nâa)

From ราด (râat, “to flood; to pour; etc”) + หน้า (nâa, “face; top; etc”); literally "to pour on the face".

com

rat na: a Thai noodle dish consisting of stir-fried noodles over which a thick sauce is poured.

(slang) money shot; the discharge of semen on the partner's body, especially on the face.


ราดหน้า

th-verb

ราดหน้า • (râat-nâa) (abstract noun การราดหน้า)

râat-nâa (romanization)
การราดหน้า (abstract-noun)

(slang) to give a money shot: to discharge semen on the partner's body, especially on the face.


กฎ

From Old Khmer កត៑ (kat), *កត៑ (*kat), កត (kata, “to engrave, to inscribe, to mark down, to note down, to record, to register; to note, to observe; to decide, to solve, to resolve; etc”); extended as កំម្នត៑ (kaṃmnat), កាំនត (kāṃnata), from which Thai กำหนด (gam-nòt) was derived. Cognate with Modern Khmer កត់ (kɑt); Lao ກົດ (kot). Possibly cognate with Thai กด (gòt).

(archaic) to engrave, to inscribe; to mark down, to note down; to record, to register.

(archaic) to command, to decree, to direct, to instruct, to order, to ordain; to rule, to decide, to judge, to solve, to resolve; to enact, to legislate, to prescribe, to regulate.


กฎ

(archaic) engravement, inscription; account, note, record, register.

กฎ ๓๖ ข้อ:
๑๕ อนึ่ง กฎให้ไว้ว่า ให้พระเกษม ขุนหลวงพระไกศรี เอาพระอายะการใส่หีบลั่นกุนแจมอบไว้ ณ สานหลวง อย่าให้เอาไปบ้าน ถ้าจะปรับเนื้อความ ให้ปรับต่อหน้าลูกขุน ถ้าผิดแลชอบประการใด ให้ลูกขุนช่วยติเตียนให้ต้องด้วยข้อรวาง อนึ่ง อย่าให้ปรับเนื้อความค้างช้าไว้ ให้ปรับให้แล้วแต่ใน ๓ วัน กฎให้ไว้ ณ วัน ๓ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ จุลศักราช ๑๐๗๑ ปีฉลู เอกศก
sìp-hâa · à-nʉ̀ng · gòt hâi wái wâa · hâi prá gà-sěem · kǔn lǔuang prá gai-sǐi · ao prá aai-yá-gaan sài hìip lân gun-jɛɛ mɔ̂ɔp wái · ná · sǎan sǎan-lǔuang · yàa hâi ao bpai bâan · tâa jà bpràp nʉ́ʉa-kwaam · hâi bpràp dtɔ̀ɔ-nâa lûuk-kǔn · tâa pìt lɛɛ chɔ̂ɔp bprà-gaan dai · hâi lûuk-kǔn chûai dtì-dtiian hâi dtɔ̂ng dûai kɔ̂ɔ-rá-waang · à-nʉ̀ng · yàa hâi bpràp nʉ́ʉa-kwaam káang cháa wái · hâi bpràp hâi lɛ́ɛo dtɛ̀ɛ nai · sǎam · wan · gòt hâi wái · ná · wan · sǎam · kʉ̂n · sìp-hâa · kâm · dʉʉan · hòk · jun-lá-sàk-gà-ràat · nʉ̀ng pan jèt-rɔ́ɔi èt · bpii chà-lǔu · èek-gà-sòk
15. In addition, a prescript is given as follows: Marquess Kasem and High Count Phra Kaisi shall keep the legal codes within a chest fastened by a lock and shall deposit it with the royal court. Never shall they be allowed to bring the codes home. Should they need to compare a case [with the legal provisions, that is, to adjudicate the case], the comparison shall be done in the presence of the jury. If the comparison is right or wrong in whatever manner, the jury shall give aid and advice so that it be in line with the legal provisions. Moreover, the comparison of a case shall not be left pending. The comparison shall be completed within three days. This prescript is given on Tuesday, the 15th day of the waxing moon of the 6th month, the 1071st year of the Lesser Era, the Year of the Ox, Year One.

๒...แลให้ผู้รักษาเมือง ผู้รั้ง กรมการ ทำตามกฎนี้จงทุกประการ กฎให้ไว้ ณ วัน ๔ ขึ้น ๗ ค่ำ เดือน ๓ จุลศักราช ๑๐๘๓ ปีฉลู ตรีนิศก
sɔ̌ɔng ... lɛɛ hâi pûu-rák-sǎa mʉʉang · pûu-ráng · grom-má-gaan · tam dtaam gòt níi jong túk bprà-gaan · gòt hâi wái · ná · wan · sìi · kʉ̂n · jèt · kâm · dʉʉan · sǎam · jun-lá-sàk-gà-ràat · nʉ̀ng pan bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi sǎam · bpii chà-lǔu · dtrii-ní-sòk
2...And the town governors, interim governors, and commissioners shall abide by this prescript in every respect. This prescript is given on Wednesday, the 7th day of the waxing moon of the 3rd month, the 1083rd year of the Lesser Era, the Year of the Ox, Year Three.
๔ ด้วยออกหลวงราชโยธาเทพรับพระราชโองการใส่เกล้าฯสั่งว่า ให้มีกฎไว้แก่มหาดไท กระลาโหม นครบาล กรมวัง ตำรวจใน ตำรวจนอก ทหารใน มหาดเลก ชาวที่ ผู้นั่งกำกับกระลาการ แลกรมการ...แลให้มหาดไทย กระลาโหม กฎหมายบอกแก่กระลาการผู้ได้พิจรณาผู้ร้าย ให้ทำตามรับสั่งบัดนี้ ถ้ากฎหมายมิทั่ว จะเอาผู้กฎหมายบอกเปนโทษ ถ้ากฎหมายบอกทั่วแล้ว ผู้ใดมิได้กระทำตามกฎ แลมีผู้เอาเนื้อความมาว่า จะเอาผู้นั้นเปนโทษตามกฎ กฎให้ไว้ ณ วันศุกระ เดือนญี่ แรมสิบเบดค่ำ จุลศักราช ๑๐๘๘ ปีมะเมีย อัถศก
sìi · dûai ɔ̀ɔk-lǔuang râat-chá yoo-taa têep ráp prá râat-chá oong-gaan sài-glâao-sài-grà-mɔ̀m sàng wâa · hâi mii gòt wái gɛ̀ɛ má-hàat-tai · grà-laa-hǒom · ná-kɔɔn-baan · grom-má-wang · dtam-rùuat-nai · dtam-rùuat-nɔ̂ɔk · tá-hǎan-nai · má-hàat-lék · chaao-tîi · pûu nâng gam-gàp grà-laa-gaan · lɛɛ grom-má-gaan ... lɛɛ hâi má-hàat-tai · grà-laa-hǒom · gòt-mǎai bɔ̀ɔk gɛ̀ɛ grà-laa-gaan pûu dâai pí-jaa-rá-naa pûu-ráai · hâi tam dtaam ráp-sàng bàt-níi · tâa gòt-mǎai mí tûua · jà ao pûu gòt-mǎai bɔ̀ɔk bpen tôot · tâa gòt-mǎai bɔ̀ɔk tûua lɛ́ɛo · pûu-dai mí dâai grà-tam dtaam gòt · lɛɛ mii pûu ao nʉ́ʉa-kwaam maa wâa · jà ao pûu nán bpen tôot dtaam gòt · gòt hâi wái · ná · wan sùk · dʉʉan yîi · rɛɛm sìp-bèt kâm · jun-lá-sàk-gà-ràat · nʉ̀ng pan bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt · bpii má-miia · àt-tà-sòk

พระราชกำหนดเก่า

4. Whereas Grand Earl Ratchayotha Thep has received with his head a royal mandate stating: There shall be a prescript for the Interior Department, the Defence Department, the Metropolitan Protection Department, the Palace Department, the Inner Police Department, the Outer Police Department, the Inner Military Department, the Pages' Department, the Wardresses's Department, the Inspectors General for Judicial Officers and Provincial Commissioners... And the Interior Department and the Defence Department shall record and communicate it to the judicial officers who are authorised to try offenders, telling them to comply with the royal command henceforth. If the records are not communicated thoroughly, the recording and communicating officers will be inflicted with penalties. If the records have been communicated thoroughly, and any person fails to observe the prescript, and anyone files a lawsuit about that, that person [who fails to observe the prescription] shall be punished in accordance with the prescript. This prescript is given on Friday, the 11th day of the waning moon of the 2nd month, the 1088th year of the Lesser Era, the Year of the Horse, Year Eight.

(archaic) command, decree, edict, direction, instruction, order, ordinance, prescription, precept; decision, ruling, judgment, verdict, resolution, solution.

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๘...แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ ก.พ.จึงออกกฎ ก.พ. ซึ่งได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีไว้ดังต่อไปนี้

1995, กฎ ก.พ. ฉบับที่ ๑๑ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ ว่าด้วยการสั่งพักราชการและการสั่งให้ออกจากราชการไว้ก่อน:

ข้อ ๓...บรรดากฎ ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง หลักเกณฑ์ แนวทางปฏิบัติ หรือการดำเนินการอื่นใด ในส่วนที่ได้กำหนดไว้แล้วในกฎ ก.ตร. นี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับกฎ ก.ตร. นี้ ให้ใช้กฎ ก.ตร. นี้แทน

2016, กฎ ก.ตร. ว่าด้วยการแต่งตั้งข้าราชการตำรวจ พ.ศ. ๒๕๕๙:

มาตรา ๕ ในพระราชบัญญัตินี้ "วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง" หมายความว่า การเตรียมการและการดำเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคำสั่งทางปกครองหรือกฎ และรวมถึงการดำเนินการใด ๆ ในทางปกครองตามพระราชบัญญัตินี้

1996, พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙:

มาตรา ๗๒ ในการพิพากษาคดี ศาลปกครองมีอำนาจกำหนดคำบังคับอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้...สั่งให้เพิกถอนกฎหรือคำสั่ง หรือสั่งห้ามการกระทำทั้งหมดหรือบางส่วน...

1999, พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒:

secondary legislation
secondary legislation

(administrative law) secondary legislation.


ส้มจี๊ด

th-noun

ส้มจี๊ด • (sôm-jíit)


ยิปซัม

ยิปซัม • (yíp-sâm)


ต้มข่า

ต้มข่า • (dtôm-kàa)

tom kha (spicy chicken curry in coconut milk with galangal root).


อิกัวนา

ì-guua-nâa (romanization)
ตัว (classifier)


ทุเรียน

ทุเรียน • (tú-riian)

Semi-learned borrowing from Malay durian, from Proto-Malayic *duri-an, from Proto-Malayo-Polynesian *duʀi-an.


มัสมั่น

th-noun

มัสมั่น • (mát-sà-màn)

→ English: massaman / masaman / mussamun

Semi-learned borrowing from Classical Persian مسلمان (musalmān, “Muslim”), from Arabic مُسْلِم (muslim, “Muslim”). Doublet of มุสลิม (mút-sà-lim).

slbor

แกง แกง#Thai

(แกง~) a rich, mild Thai curry, made from meat, coconut milk, tamarind sauce, palm sugar, peanuts or cashews, cinnamon, and other spices.


อะลูมิเนียม

th-noun

อะลูมิเนียม • (à-luu-mí-niiam)

aluminum (Chemical element: Al, atomic number 13)

th:อะลูมิเนียม


มะกรูด

มะกรูด • (má-grùut)

Citrus hystrix
Citrus hystrix#Translingual


อุบลราชธานี

th:เจ้าพระประทุมวรราชสุริยวงศ์ (เจ้าคำผง ณ อุบล)

From อุบล (ù-bon, “lotus”) + ราชธานี (râat-chá-taa-nii, “royal city; capital city; royal residence; etc”, literally “royal abode”); after Prince Pathum (1709—1795), the first ruler of this city as a vassal state of Bangkok, whose name, Pathum (ปทุม), means "lotus"; coined by Rama I of Bangkok in 1793.

com

เมือง เมือง#Thai

Ubon Ratchathani
Ubon Ratchathani#English

(เมือง~) Ubon Ratchathani (a city in Thailand)

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Ubon Ratchathani (a province of Thailand)

อำเภอเมือง อำเภอเมือง#Thai

Mueang Ubon Ratchathani
w:Mueang Ubon Ratchathani District

(อำเภอเมือง~) Mueang Ubon Ratchathani (a district of Ubon Ratchathani province, Thailand)


ข้าวหอมมะลิ

th-noun

ข้าวหอมมะลิ • (kâao-hɔ̌ɔm-má-lí)

English: hom mali rice

/kʰaːw˥˩.hɔːm˩˩˦.ma˦˥.liʔ˦˥/

From ข้าว (kâao, “rice”) + หอม (hɔ̌ɔm, “fragrant”) + มะลิ (má-lí, “jasmine”), literally “jasmine-fragrant rice”.

com

th:ข้าวหอมมะลิ


ทัศนคติ

th-noun

ทัศนคติ • (tát-sà-ná-ká-dtì)


คำเชื่อม

คำเชื่อม • (kam-chʉ̂ʉam)

/kʰam˧.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


เอกภาพ

เอกภาพ • (èek-gà-pâap)

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.pʰaːp̚˥˩/

เอก (èek, “one”) + ภาพ (pâap, “image; condition”), from Sanskrit एकभाव (ekabhāva, “oneness”)


จริยธรรม

th-noun

จริยธรรม • (jà-rí-yá-tam)

From จริย + ธรรม (tam). Cognate with Lao ຈະລິຍະທຳ (cha li nya tham).

com

จริย + ธรรม (tam)


ดอกเบี้ย

th-noun

ดอกเบี้ย • (dɔ̀ɔk-bîia)

/dɔːk̚˨˩.bia̯˥˩/

compound

ดอก (dɔ̀ɔk) + เบี้ย (bîia)

(law) interest (a sum paid or charged for the use of money, for borrowing money, etc.).


สถานการณ์

th-noun

สถานการณ์ • (sà-tǎa-ná-gaan)


บรรยาย

th-verb

บรรยาย • (ban-yaai) (abstract noun การบรรยาย)

ban-yaai (romanization)
การบรรยาย (abstract-noun)


เอาใจ

เอาใจ • (ao-jai) (abstract noun การเอาใจ)

ao-jai (romanization)
การเอาใจ (abstract-noun)

to pamper, to soothe, to please someone.


หัวเราะ

หัวเราะ • (hǔua-rɔ́) (abstract noun การหัวเราะ)

hǔua-rɔ́ (romanization)
การหัวเราะ (abstract-noun)

/hua̯˩˩˦.rɔʔ˦˥/


กลับ

glàp (romanization)
การกลับ (abstract-noun)

ตั๋วไปกลับ


บาป

th-noun

บาป • (bàap)

From Sanskrit पाप (pāpa, “sin”) or Pali pāpa (“sin”). Compare Lao ບາບ (bāp), Lü ᦢᦱᧇ (ḃaab).

2018, เบื้องหลังภาพประวัติศาสตร์ และคำปฏิเสธอย่างนุ่มนวลของพระนารายณ์, Thai Rath; quotation from บุพเพสันนิวาส (Love Destiny), Episode 10
ทุกศาสนาสอนให้คนทำความดี เกรงบาป บำเพ็ญบุญ พระเจ้าแผ่นดินที่ปกครองคนมีศาสนา มิว่าจะเป็นศาสนาใดย่อมปกครองง่ายกว่าคนมิมีศาสนา
túk sàat-sà-nǎa sɔ̌ɔn hâi kon tam kwaam dii · greeng bàap · bam-pen bun · prá-jâao pɛ̀n-din tîi bpòk-krɔɔng kon mii sàat-sà-nǎa · mí wâa jà bpen sàat-sà-nǎa dai yɔ̂m bpòk-krɔɔng ngâai gwàa kon mí mii sàat-sà-nǎa
Every religion teaches people to do good, fear sin and do merit. A ruler who governs a country with a religion ― a religion of any kind ― governs it easier than a country without a religion.


บาป

th-adj

บาป • (bàap)


สำนึก

th-noun

สำนึก • (sǎm-nʉ́k)

From Khmer សំណឹក (sɑmnək); cognate with Lao ສຳນຶກ (sam nưk).


สำนึก

th-verb

สำนึก • (sǎm-nʉ́k) (abstract noun การสำนึก)

sǎm-nʉ́k (romanization)
การสำนึก (abstract-noun)


แต่ง

dtɛ̀ng (romanization)
การแต่ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຕ່ງ (tǣng), Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹).

cog

Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹)

to appoint; to name; to nominate; to designate.

to arrange; to prepare; to organise; to set up.

to compose; to create; to author; to draw up.

to wear, as an item of clothing, makeup, etc.

แต่งงาน แต่งงาน#Thai

Short for แต่งงาน (dtɛ̀ng-ngaan, “to marry; to wed”).


บิน

bin (romanization)
การบิน (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓilᴬ (“to fly”). Cognate with Lao ບິນ (bin), Northern Thai ᨷᩥ᩠ᨶ, Lü ᦢᦲᧃ (ḃiin), Shan မိၼ် (mǐn) or ဝိၼ် (wǐn), Tai Dam ꪚꪲꪙ, Ahom 𑜉𑜢𑜃𑜫 (min), 𑜉𑜢𑜐𑜫 (miñ) or 𑜈𑜢𑜃𑜫 (bin), Tày bên, Zhuang mbin. Compare Proto-Be *vinᴬ¹.


มโนทัศน์

th-noun

มโนทัศน์ • (má-noo-tát)

มโน (má-noo, “heart, mind”) + ทัศน์ (“view, sight”)


ยุคสำริด

th-noun

ยุคสำริด • (yúk-sǎm-rít)


เอา

ao (romanization)
การเอา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔawᴬ (“to take”). Cognate with Isan เอา, Lao ເອົາ (ʼao), Northern Thai ᩐᩣ, Khün ᩐᩢᩣ, Lü ᦀᧁ (˙ʼaw), Tai Dam ꪹꪮꪱ, Shan ဢဝ် (ʼǎo), Ahom 𑜒𑜧 (ʼaw) or 𑜒𑜧𑜈𑜫 (ʼaww) or 𑜒𑜨𑜧 (ʼow), Zhuang aeu, Tày au.

cog

Lü ᦀᧁ (˙ʼaw)

เอามานี่

เอามันไปฆ่า

เอาเมือง

เอานี่ป่ะ

เอาน้ำอะไรคะ

หรือจะเอา


นามธรรม

something not directly perceivable by the senses.


รูปธรรม

something which can be directly perceived by the senses.


ดู

duu (romanization)
การดู (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ˀduːᴬ³ (“to look; to watch”). Compare Lao ດູ (dū), Northern Thai ᨯᩪ, Tai Dam ꪒꪴ, Shan လူ (lǔu), Phake ꩫူ (nū), Ahom 𑜎𑜥 (lū).

inh

to view; to consider; to examine; to inspect.

to view; to consider; to regard; to deem.

to look (after); to take care (of); to guard; to protect.

รอดู

to see; to find out; to learn; to ascertain.


ดู

กินดู
gin duu
to try eating [something]
(literally) to eat [something] for trial

ลองดู
lɔɔng duu
to try; to try out
(literally) to try for trial


อุทาน

th-noun

อุทาน • (ù-taan)


อุทาน

th-verb

อุทาน • (ù-taan) (abstract noun การอุทาน)

ù-taan (romanization)
การอุทาน (abstract-noun)


วิเศษณ์

th-noun

วิเศษณ์ • (wí-sèet)

From Sanskrit विशेषण (viśeṣaṇa, “qualifying; distinguishing; adjective; adverb”). Cognate with Khmer វិសេសន (viseesaʼnaʼ), Lao ວິເສດ (wi sēt).

der

กริยาวิเศษณ์
grì-yaa-wí-sèet
adverb

(grammar) (คำ~) modifier e.g. adjective, adverb.


สรรพนาม

From Sanskrit सर्वनामन् (sarvanāman, “pronoun”). Equivalent to สรรพ (sàp, “all; entire; whole; every”) + นาม (naam, “name; noun”).


หมี

From Proto-Tai *ʰmwɯjᴬ (“bear”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩦ, Lao ໝີ (mī), Lü ᦖᦲ (ṁii), Tai Dam ꪢꪲ, Shan မီ (mǐi), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zhuang mui, Nong Zhuang mue, Bouyei moil. Compare Proto-Austronesian *Cumay (“bear”) (whence Paiwan tsumay). Old Chinese 羋 (OC *meʔ) was probably borrowed from a Kra-Dai language.


หิน

From Proto-Tai *triːlᴬ (“stone”). Cognate with Northern Thai ᩉᩥ᩠ᨶ, Lao ຫີນ (hīn), Lü ᦠᦲᧃ (ḣiin), Tai Dam ꪬꪲꪙ, Shan ႁိၼ် (hǐn), Tai Nüa ᥞᥤᥢᥴ (hín), Ahom 𑜍𑜢𑜃𑜫 (rin), Zhuang rin, Saek หรี่น.


วง

From Old Khmer វាង៑ (vāṅ), វាង្ង៑ (vāṅṅ), វង៑ (vaṅ, “enclosure; citadel, fort, fortress, stronghold; palace; to encircle, to enclose, to surround; to bar, to block; to screen, to shield; etc”), from Proto-Mon-Khmer *wa(a)ŋ (“enclosure”). Cognate with Khmer វង់ (vŭəng), Lao ວົງ (wong). Doublet of วัง (wang) and เวียง (wiiang).

doublet

round or roundish figure: circle, ring, egg, etc.

anything in such shape: band, loop, hoop, disk, halo, etc.

group of people associating closely: circle, ring, band, troop, party, coterie, etc.


วง

wong (romanization)
การวง (abstract-noun)


เจ็ด

From Proto-Tai *cetᴰ (“seven”), from Middle Chinese 七 (MC tshit, “seven”). Cognate with Lao ເຈັດ (chet), Lü ᦵᦈᧆ (ṫsed), Tai Dam ꪹꪊꪸꪒ, Shan ၸဵတ်း (tsáet), Tai Nüa ᥓᥥᥖᥱ (tsět), Ahom 𑜋𑜢𑜄𑜫 (chit), Bouyei xadt, Zhuang caet, Nong Zhuang jiat.


เจ็ด

th-noun

เจ็ด • (jèt)


เก้า

th-num

เก้า • (gâao)

From Proto-Tai *kɤwꟲ (“nine”), from Middle Chinese 九 (MC kjuwX, “nine”), from Old Chinese 九 (OC *kuʔ), from Proto-Sino-Tibetan *d/s-kəw. Cognate with Northern Thai ᨠᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເກົ້າ (kao), Lü ᦂᧁᧉ (k̇aw²), Tai Dam ꪹꪀ꫁ꪱ, Shan ၵဝ်ႈ (kāo), Tai Nüa ᥐᥝᥲ (kàw), Ahom 𑜀𑜧 (kaw), Bouyei guz, Zhuang gouj, Saek กู̂.

cog

Lü ᦂᧁᧉ (k̇aw²)


เก้า

th-noun

เก้า • (gâao)

cog

Lü ᦂᧁᧉ (k̇aw²)


แปด

From Proto-Tai *peːtᴰ (“eight”), from Middle Chinese 八 (MC peat, “eight”). Cognate with Tai Dam ꪵꪜꪒ, Northern Thai ᨸᩯ᩠ᨯ, Lao ແປດ (pǣt), Lü ᦶᦔᧆᧈ (ṗaed¹), Shan ပႅတ်ႇ (pèt), Tai Nüa ᥙᥦᥖᥱ (pǎet), Ahom 𑜆𑜢𑜄𑜫 (pit), Bouyei beedt, Zhuang bet.

Lü ᦶᦔᧆᧈ (ṗaed¹)


แปด

th-noun

แปด • (bpɛ̀ɛt)

cog

Lü ᦶᦔᧆᧈ (ṗaed¹)

ร้อยแปด

rɔ́ɔi-bpɛ̀ɛt


หน้า

th-noun

หน้า • (nâa)

From Proto-Tai *ʰnaːꟲ (“face”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ, Lao ໜ້າ (nā), Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²), Tai Dam ꪘ꫁ꪱ, Tai Dón ꪘꪱꫂ, Tày nả, Shan ၼႃႈ (nāa), Tai Nüa ᥘᥣᥲ (làa) or ᥢᥣᥲ (nàa), Ahom 𑜃𑜠 (na) or 𑜃𑜡 (nā), Zhuang naj. Compare Proto-Be *naːᴮꟲ¹, whence Lingao na³.
Compare also Burmese နှာ (hna).

cog

Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²)


หน้า

th-adj

หน้า • (nâa)

cog

Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²)


หน้า

th-prep

หน้า • (nâa)

th:prep-place หน้า (canonical)
nâa (romanization)

cog

Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²)


สาม

From Proto-Tai *saːm (“three”), from Middle Chinese 三 (MC sam, “three”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨾ, Lao ສາມ (sām), Lü ᦉᦱᧄ (ṡaam), Tai Dam ꪎꪱꪣ, Shan သၢမ် (sǎam), Tai Nüa ᥔᥣᥛᥴ (sáam), Ahom 𑜏𑜪 (saṃ), Bouyei saaml, Zhuang sam.


สาม

th-noun

สาม • (sǎam)


สอง

Inherited from Proto-Southwestern Tai *sɔːŋᴬ¹ (Jonsson, 1991), from Proto-Tai *soːŋᴬ, from Middle Chinese 雙 (MC sraewng, “two”). Cognate with Northern Thai ᩈᩬᨦ, Lao ສອງ (sǭng), Lü ᦉᦸᧂ (ṡoang), Tai Dam ꪎꪮꪉ, Tai Dón ꪎꪮꪉ, Tai Daeng ꪎꪮꪉ, Shan သွင် (sǎung), Tai Nüa ᥔᥩᥒᥴ (sóang), Tai Laing ꩬွꩼင်, Khamti ꩬွင်, Aiton ꩬွင် (soṅ), Phake ꩬွင် (soṅ), Ahom 𑜏𑜨𑜂𑜫 (soṅ), Bouyei soongl, Zhuang song, Tày sloong.


หลัก

th-noun

หลัก • (làk)

From Proto-Tai *ʰlakᴰ (“stake”). Cognate with Lao ຫຼັກ (lak), Northern Thai ᩉᩖᩢᨠ, Lü ᦜᧅ (l̇ak), Shan လၵ်း (lák), Ahom 𑜎𑜀𑜫 (lak), Saek ลั๊ก.


หลัก

th-numeral

หลัก • (làk)

From Sanskrit लक्ष (lakṣa), from Pali lakkha. Cognate with Khmer លក្ខ (lĕək).


สี่

From Proto-Tai *siːᴮ (“four”), from Middle Chinese 四 (MC sijH, “four”), from Proto-Sino-Tibetan *b-ləj (“four”). Cognate with Northern Thai ᩈᩦ᩵, Lao ສີ່ (sī), Lü ᦉᦲᧈ (ṡii¹), Tai Dam ꪎꪲ꪿, Shan သီႇ (sìi), Tai Nüa ᥔᥤᥱ (sǐ), Ahom 𑜏𑜣 (sī), Bouyei sis, Zhuang seiq.

cog

Lü ᦉᦲᧈ (ṡii¹)


สี่

Lü ᦉᦲᧈ (ṡii¹)


สิบ

→ Khmer: (in compounds) សិប (səp)

→ Northern Khmer: (in compounds) เซฺิ็บ

From Middle Chinese 十 (MC dzyip, “ten”). Cognate with Northern Thai ᩈᩥ᩠ᨷ, Lao ສິບ (sip), Lü ᦉᦲᧇ (ṡiib), Tai Dam ꪎꪲꪚ, Shan သိပ်း (síp), Tai Nüa ᥔᥤᥙᥴ (síp), Ahom 𑜏𑜢𑜆𑜫 (sip), Bouyei xib, Zhuang cib, Saek ซิ̄บ.


หัว

th-noun

หัว • (hǔua)

Template:Wiktionary:Picture_dictionary/th:head
From Proto-Tai *truəᴬ (“head”). Cognate with 𑜍𑜥 (rū), Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩫ, Lao ຫົວ (hūa), Lü ᦷᦠ (ḣo), Tai Dam ꪬꪺ, Shan ႁူဝ် (hǒ), Zhuang hu.

head:
(anatomy) the upper part of the body.

front; forepart; foremost part; beginning part; initial part; upper part.

head:
(colloquial) intelligence; wisdom.


หัว

hǔua (romanization)
การหัว (abstract-noun)

From Proto-Tai *krɯəwᴬ (“to laugh”). Cognate with Lao ຫົວ (hūa), Shan ၶူဝ် (khǒ), Lü ᦷᦃ (ẋo), Zhuang hu. Compare Sui gul and gol (“to laugh”) and Southern Kam gol (“to laugh”).


สำริด

สำริด • (sǎm-rít)


ปรอท

ปรอท • (bpà-rɔ̀ɔt)

/pa˨˩.rɔːt̚˨˩/

From Pali pārada (“mercury”) or Sanskrit पारद (pārada, idem); possibly via Old Khmer paraṭta (idem). Cognate with Modern Khmer បារត (baarɑɑt).

เทอร์โมมิเตอร์ เทอร์โมมิเตอร์#Thai

อัน อัน#Thai

(colloquial) Synonym of เทอร์โมมิเตอร์ (təə-moo-mí-dtə̂ə, “thermometer”) (classifier อัน).

เทอร์โมมิเตอร์

พระ พระ#Thai

(pathology, of a royal person) (พระ~) fever.

ไวเป็นปรอท

(figurative) used to describe a very quick movement.


ไมตรี

From Sanskrit मैत्री (maitrī, “friendship”).


อธิษฐาน

อธิษฐาน • (à-tít-tǎan)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/

From Sanskrit अधिष्ठान (adhiṣṭhāna, “benediction”).


อธิษฐาน

th-verb

อธิษฐาน • (à-tít-tǎan) (abstract noun การอธิษฐาน)

à-tít-tǎan (romanization)
การอธิษฐาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/

to pray (to a deity such as God or Allah).


อุทยาน

From Sanskrit उद्यान (udyāna, “garden; park”); possibly via Old Khmer udyāna (“park; pleasance”). Compare Modern Khmer ឧទ្យាន (ʼuttyiən).

der

อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

อุทยานผีเสื้อกรุงเทพฯ

อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย


ร้า

อีร้า อีร้า#Thai

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) fish preserved with salt, pickled fish preserved in brine


ร้า

ráa (romanization)
การร้า (abstract-noun)

to abate, to decline, to decrease, to die down, to diminish, to dwindle, to fade, to lessen, to let up, to moderate, to relax, to slacken, to subside, to weaken.


ขนมจีน

Phono-semantic matching of Mon ခၞံ (hənɔm, “noodles”) + စိန် (cin, “to be cooked”); imitated as Thai ขนม (kà-nǒm, “sweets; dessert; noodles”) + จีน (jiin, “China; Chinese”).

com

น้ำยา น้ำยา#Thai

khanom chin, a noodle made from fermented rice which is boiled and then extruded through a sieve into boiling water, often served with the soup น้ำยา (nám-yaa).

th:ขนมจีน (อาหารไทย)


เบื้อง

th-noun

เบื้อง • (bʉ̂ʉang)

From Proto-Tai *C̥.bɯəŋꟲ (“side”). Cognate with Lao ເບື້ອງ (bư̄ang), Zhuang mbiengj, Tày bưởng.


เบื้อง

เบื้อง • (bʉ̂ʉang)

a kind of dessert like thin and crispy crepe


จีน

Possibly from Sanskrit चीन (cīna) or Pali cīna, ultimately from Old Chinese 秦 (OC *zin).

สาธารณรัฐประชาชนจีน

สาธารณรัฐจีน

ประเทศ ประเทศ#Thai

เมือง เมือง#Thai

(ประเทศ~, เมือง~) China (a country in Asia)


จีน

ชาว ชาว#Thai

ภาษา ภาษา#Thai

จีน จีน#Thai

ขวัญอ่อน ขวัญอ่อน#Thai

ลั่น ลั่น#Thai

ถัน ถัน#Thai

ขิม ขิม#Thai

เล็ก เล็ก#Thai

a type of traditional Thai songs, as จีนขวัญอ่อน (jiin-kwǎn-ɔ̀ɔn), จีนลั่นถัน (jiin-lân-tǎn), จีนขิมเล็ก (jiin-kǐm-lék), etc.


ขนม

ขนม • (kà-nǒm)

th:พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ

Uncertain. Suggested by Charatphon Patiyan to be from ข้าว (kâao, “rice”) + หนม (“sweet”). Compare Lao ເຂົ້າໜົມ (khao nom), Northern Thai ข้าวหนม.
Possibly related to Old Chinese 粔籹 (OC *ɡaʔ naʔ), a delicacy from the state of Chu.


ขี้

kîi (romanization)
การขี้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.qɯjꟲ (“excrement”); cognate with Northern Thai ᨡᩦ᩶, Lao ຂີ້ (khī), Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²), Shan ၶီႈ (khīi), Ahom 𑜁𑜣 (khī), Zhuang haex, Saek ไกฺ. Compare Sui ggeex, Proto-Kra *kaiꟲ and Proto-Hlai *ɦaːjʔ (whence haːj³ in most modern lects). Compare also Proto-Austronesian *Caqi (whence Paiwan tsaqi, Malay tahi, Malagasy tay), Old Chinese 屎 (OC *[qʰ]ijʔ) (B-S).

cog

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

Coordinate term: เยี่ยว (yîao)

(intransitive, vulgar, sometimes offensive) to shit (defecate)


ขี้

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

Coordinate term: เยี่ยว (yîao)

(vulgar, sometimes offensive) shit (faeces)

(colloquial) any dirty substance, unwanted substance, or waste matter discharged from or found on the body, as scurf, snot, earwax, etc.


ขี้

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

(sometimes considered vulgar) used as a prefix to any word to form a noun, indicating the state of being a dirty substance, unwanted substance, or waste matter.

(sometimes considered vulgar) used as a prefix to any word to form an adjective or adverb, indicating a tendency, propensity, habit, behaviour, or condition, especially an unfavourable one.


ดนตรี

From Sanskrit तन्त्री (tantrī, “lute”). Compare Lao ດົນຕີ (don tī) or ດົນຕຣີ (don trī) and Khmer តន្ត្រី (dɑɑntrəy).

ดนตรีคันทรี
don-dtrii kan-trîi
country music


วิกิพีเดีย

th-proper noun

วิกิพีเดีย • (wí-gì-pii-dìia)

th:วิกิพีเดีย


ทวีป

th-noun

ทวีป • (tá-wîip)

Borrowed from Sanskrit द्वीप (dvīpa, “continent; island”). Compare Khmer ទ្វីប (tviip); Lao ທະວີບ (tha wīp); Old Javanese dwīpa; Pali dīpa.

bor

(archaic)
land; region; realm; territory.


อักษร

th-noun

อักษร • (àk-sɔ̌ɔn)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

/ʔak̚˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥./

From Sanskrit अक्षर (akṣara, “letter”). Compare Lao ອັກສອນ (ʼak sǭn), Khmer អក្សរ (ʼaksɑɑ) and Burmese အက္ခရာ (akhka.ra).


อูฐ

From Sanskrit उष्ट्र (uṣṭra, “camel”).
Compare Lao ອູດ (ʼūt), Tai Dam ꪯꪴꪒ.


สันสกฤต

สันสกฤต • (sǎn-sà-grìt)

From Sanskrit संस्कृत (saṃskṛta, “perfected”).

der

ภาษาสันสกฤต

ภาษา ภาษา#Thai


โสม

th-noun

โสม • (sǒom)

From Sanskrit सोम (soma, “soma plant; a kind of boiled vine from Vedic India, made from the plant soma, drunk as medicine and offered to gods; also associated with the moon after the Vedic period”). Cognate with Old Khmer soma°; Modern Khmer សោម (saom).

bor

(botany) Jewels of Opar, flameflower (Talinum paniculatum, family Portulacaceae)

(botany) sweetheart (Talinum fruticosum, family Portulacaceae).

(botany) any of the various plants of the genus Panax (family Araliaceae).

(Hinduism) a kind of beverage made from the juice of an ivy plant mixed with clarified butter, traditionally offered to Indra and other gods.

(figurative, elegant) alcoholic beverage; intoxicating beverage.

a type of ghost which guards a treasure trove.


อสูร

th-noun

อสูร • (à-sǔun)

/ʔa˨˩.suːn˩˩˦/

ส่วนราชสมบัติกรุงอุชชยินีซึ่งว่างผู้ปกครองนั้นก็ร้อนถึงพระอินทร์ตามเคย พระอินทร์ตรัสให้อสูรตนหนึ่งชื่อ ปัถพีบาล ลงมาป้องกันกรุงอุชชยินีมิให้มีภัยมาถึง

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, →ISBN, page 9:

The vacancy of the throne of Ujjayini troubled the god Indra as usual. Indra told an asura, called the Earth Protector, to descend to the Ujjayini Kingdom and guard her from whatever peril that might arrive.

sùuan râat-chá-sǒm-bàt grung ùt-chá-yí-nii sʉ̂ng wâang pûu-bpòk-krɔɔng nán gɔ̂ɔ rɔ́ɔn-tʉ̌ng prá-in dtaam kəəi prá-in dtràt hâi à-sǔun dton nʉ̀ng chʉ̂ʉ bpàt-tà-pii-baan long maa bpɔ̂ng-gan grung ùt-chá-yí-nii mí hâi mii pai maa tʉ̌ng

(Buddhism, Hinduism) asura; māra; rākṣasa; yakṣa.

2001, สุธี แสงเสรีชน, ทายาทอสูร:
ค่ำคืนที่ไร้ดวงดาวเมฆดำครอบคลุมนภา กลิ่นอายอสูรกระจายอยู่ในความมืดมัวหม่น
kâm-kʉʉn tîi rái duuang-daao mêek dam klɔ̂ɔp-klum ná-paa · glìn-aai à-sǔun grà-jaai yùu nai kwaam-mʉ̂ʉt muua-mòn
On this starless night when the sky is completely covered with dark clouds, the vapours of a devil are sensible everywhere in the darkness.

1991, ธานี พูนสุวรรณ, อสูรและโฉมงาม:
แน่นอนดังแสงทอง ส่องประกายยามเช้า คือเรื่องในนิทาน เพลงขับขานครั้งเก่า อสูรและโฉมงาม
nɛ̂ɛ-nɔɔn dang sɛ̌ɛng tɔɔng · sɔ̀ng bprà-gaai yaam cháao · kʉʉ rʉ̂ʉang nai ní-taan · pleeng kàp-kǎan kráng gào · à-sǔun lɛ́ chǒom ngaam
Certain as the sun rising in the east. Tale as old as time. Song as old as rhyme. Beauty and the beast.

(mythology) malevolent or dangerous and fearsome creature: demon, devil, monster, etc.

(figurative) brutal, fearsome, or hideous person.


ยางลบ

From ยาง (yaang, “rubber”) + ลบ (lóp, “to delete”); literally "deletion rubber".

compound

rubber: device for erasing marks made with pen, pencil, etc.


ห้องเรียน

th-noun

ห้องเรียน • (hɔ̂ng-riian) (classifier ห้อง)

hɔ̂ng-riian (romanization)
ห้อง (classifier)

ห้อง (hɔ̂ng, “room”) + เรียน (riian, “to study”).


ดินสอ

th-noun

ดินสอ • (din-sɔ̌ɔ)

ดิน (din, “soil”) + สอ (sɔ̌ɔ, “white”). In ancient times, people used white "ดินสอ" (marl, that is now called ดินสอพอง) to write on slate. Later, western traders brought graphite sticks to write on paper. Therefore, the graphite sticks are called "ดินสอ" as well.

แท่ง แท่ง#Thai

(classifier แท่ง) pencil, especially black one.


สมุด

สมุด • (sà-mùt)

Compare Burmese စာအုပ် (caup, “book”). Cognate with Lao ສະມຸດ (sa mut), Northern Thai ᩈ᩠ᨾ᩻ᩩᨯ, ᩈ᩠ᨾᩩᨯ.


ไม้บรรทัด

ไม้บรรทัด • (mái-ban-tát) (classifier เล่ม or อัน)

mái-ban-tát (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

From ไม้ (máai, “strip”) + บรรทัด (ban-tát, “to line; to rule; etc.”); literally "ruling strip". Compare Lao ໄມ້ບັນທັດ (mai ban that).

compound

ruler: strip used for drawing lines, measuring, etc.


หนังสือเรียน

th-noun

หนังสือเรียน • (nǎng-sʉ̌ʉ-riian)

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.ria̯n˧/

From หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”) + เรียน (riian, “to study”).


เตี้ย

th-adj

เตี้ย • (dtîia) (abstract noun ความเตี้ย)

dtîia (romanization)
ความเตี้ย (abstract-noun)


นิ่ม

nîm (romanization)
ความนิ่ม (abstract-noun)


ทื่อ

tʉ̂ʉ (romanization)
ความทื่อ (abstract-noun)


ห้อง

From Proto-Southwestern Tai *ʰrɔːŋꟲ (“room; compartment; space”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩬ᩶ᨦ, Lao ຫ້ອງ, Shan ႁွင်ႈ (hāung), Tai Dam ꪬ꫁ꪮꪉ, Tai Nüa ᥞᥩᥒᥲ (hòang), Phake ꩭွင် (hoṅ), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ) or 𑜑𑜨𑜂𑜫 (hoṅ).


สั้น

sân (romanization)
ความสั้น (abstract-noun)


กระดานดำ

th-noun

กระดานดำ • (grà-daan-dam) (classifier แผ่น)

grà-daan-dam (romanization)
แผ่น (classifier)

Calque of English blackboard. Same as กระดาน (grà-daan) + ดำ (dam). Cognate with Lao ກະດານດໍາ (ka dān dam).


ตู้หนังสือ

ตู้หนังสือ • (dtûu-nǎng-sʉ̌ʉ)

/tuː˥˩.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From ตู้ (dtûu, “case”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”), cf Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄).

cog

Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄)


แผนที่

pɛ̌ɛn-tîi (romanization)
แผ่น (classifier)

/pʰɛːn˩˩˦.tʰiː˥˩/

From แผน (pɛ̌ɛn, “plan”) + ที่ (tîi, “place”). Compare Lao ແຜນທີ່ (phǣn thī).


อ้วน

ûuan (romanization)
ความอ้วน (abstract-noun)

Cognate with Lao ອ້ວນ (ʼūan), Zhuang uenj; compare Khün ᩋ᩠ᩅ᩶ᩁ, Lü ᦷᦀᧃᧉ (˙ʼon²), Shan ဢူၼ်ႈ (ʼūun).

cog

Lü ᦷᦀᧃᧉ (˙ʼon²)


เลว

leeo (romanization)
ความเลว (abstract-noun)

→ Lao: ເລວ (lē wa)

→ Khmer: ឡេវ (leew)

Possibly from Pali kaḷebara, kaḷevara, kalebara, kalevara (“body; corpse; carcass”).


ปากกา

From ปาก (bpàak, “mouth”) + กา (gaa, “crow”); literally "crow mouth". Compare Lao ປາກກາ (pāk kā), Khmer ប៉ាកកា (paakkaa).
Semantically, compare Chinese 鴉嘴筆／鸦嘴笔 (yāzuǐbǐ, “ruling pen”, literally “crow-mouth pen”), Japanese 烏口 (karasuguchi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), Korean 가막부리 (gamakburi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), 오구 (ogu, “ruling pen”, literally “crow mouth”).

cog

ด้าม ด้าม#Thai

(classifier ด้าม) pen: instrument for writing or drawing with ink or similar substance.

ตัว ตัว#Thai

(classifier ตัว) fastener, as clothes peg.


ผอม

pɔ̌ɔm (romanization)
ความผอม (abstract-noun)

From Proto-Tai *proːmᴬ (“thin”). Cognate with Northern Thai ᨹᩬᨾ, Khün ᨹᩬᨾ, Lao ຜອມ (phǭm), Lü ᦕᦸᧄ (ṗhoam), Zhuang byom. Compare Shan ယွမ် (yǎum), Sui qxguml (“skinny, thin”).


เล็ก

lék (romanization)
ความเล็ก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩮᩢ᩠ᨠ, Lao ເລັກ (lek), Lü ᦵᦟᧅ (lek), Shan လဵၵ်ႉ (lâ̰ek), Ahom 𑜎𑜢𑜀𑜫 (lik).


ขยัน

th-adj

ขยัน • (kà-yǎn) (abstract noun ความขยัน)

kà-yǎn (romanization)
ความขยัน (abstract-noun)

แม่ขยันทำมาหากินและอดทนสู้ชีวิต

My mother earns a living diligently and endures the hardship she is facing.

mɛ̂ɛ kà-yǎn tam-maa-hǎa-gin lɛ́ òt-ton sûu chii-wít


งาม

ngaam (romanization)
ความงาม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ŋaːmᴬ⁴ (“beautiful, nice”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨾ, Khün ᨦᩣ᩠ᨾ, Isan งาม, Lao ງາມ (ngām), Lü ᦇᦱᧄ (ngaam), Shan ငၢမ်း (ngáam), Tai Nüa ᥒᥣᥛᥰ (ngäam), Phake ငံ (ṅaṃ), Ahom 𑜂𑜪 (ṅaṃ).


เตียง

dtiiang (romanization)
เตียง (classifier)

Compare Lao ຕຽງ (tīang), Proto-Hlai *tʰ(e)ːŋɦ (“bed”).

เขากำลังนอนอยู่บนเตียง


สูง

sǔung (romanization)
ความสูง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *suːŋᴬ¹ (“high”). Compare Middle Chinese 嵩 (MC sjuwng) or 崧 (MC sjuwng). Cognate with Lao ສູງ (sūng), Northern Thai ᩈᩪᨦ, Lü ᦉᦳᧂ (ṡung), Tai Dam ꪎꪴꪉ, Shan သုင် (sǔng), Tai Nüa ᥔᥧᥒᥴ (súng), Aiton ꩬုင် (suṅ), Phake ꩬုင် (suṅ), Ahom 𑜏𑜤𑜂𑜫 (suṅ).


สวย

sǔai (romanization)
ความสวย (abstract-noun)

Cognate with Lao ສວຍ (suāi). Compare Min Nan 媠 (súi).
Jonsson (1991) suggested it was from Proto-Southwestern Tai *suəjᴬ¹ (“handsome; slender”) but most of SWT languages do not have words for it.

ncog

(of rice) perfectly steamed; well steamed.


สวย

th-verb

สวย • (sǔai)

(colloquial) to undergo something bad, such as to get scolded or punched.


ปฏิทิน

From Pali patidina (“daily”), composed of pati, paṭi (“towards; together; apart; etc.”) + dina (“day”); compare Sanskrit प्रतिदिन (pratidina, “day by day; daily; every day”). Cognate with Khmer បដិទិន (paʼdetɨn), ប្រតិទិន (prɑtetɨn), Lao ປະຕິທິນ (pa ti thin), Burmese ပြက္ခဒိန် (prakhka.din).


กระดาน

Extended from ขดาน (kà-daan), from Old Khmer ខ្តារ៑ (khtār).

แผ่น แผ่น#Thai

แผ่น แผ่น#Thai

(colloquial) (classifier แผ่น) board for writing, drawing, etc, as slate, chalkboard, markerboard, etc.

(slang, sometimes offensive) flat chest; flat-chested woman.


เกียจคร้าน

th-adj

เกียจคร้าน • (gìiat-kráan) (abstract noun ความเกียจคร้าน)

gìiat-kráan (romanization)
ความเกียจคร้าน (abstract-noun)

Compound of เกียจ (gìiat, “lazy; idle”) + คร้าน (kráan, “idem”).

com+

(formal) lazy; idle; inactive; sluggish.


เก่า

gào (romanization)
ความเก่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *kawᴮ (“old (of non-living things)”), from Middle Chinese 故 (MC kuH, “old”). Cognate with Lao ເກົ່າ (kao), Tai Nüa ᥐᥝᥱ (kǎw), Lü ᦂᧁᧈ (k̇aw¹), Tai Dam ꪹꪀ꪿ꪱ, Shan ၵဝ်ႇ (kào), Ahom 𑜀𑜧 (kaw), Zhuang gaeuq.

cog

Lü ᦂᧁᧈ (k̇aw¹)

(of non-living things) old (having existed for a long time).

old; former; previous (of an earlier time).


มาก

mâak (romanization)
ความมาก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *mlaːkᴰᴸ⁴ (“much”). Cognate with Northern Thai ᨾᩣ᩠ᨠ, Lao ມາກ (māk), Lü ᦙᦱᧅ (maak), Shan မၢၵ်ႈ (māak), Tai Nüa ᥛᥣᥐ (maak), Phake မက် (mak), Ahom *𑜉𑜀𑜫 (*mak) (close meaning: wealthy).


ตู้

th-noun

ตู้ • (dtûu) (classifier ตู้ or หลัง or ใบ)

dtûu (romanization)
ตู้ (classifier)
หลัง (classifier)
ใบ (classifier)

Borrowed from Teochew 櫥／橱 (du5, “cabinet; wardrobe”). Cognate with Lao ຕູ້ (tū), Khmer ទូ (tuu), Vietnamese tủ.


คม

Shortened from บังคม (bang-kom), from Khmer បង្គំ (bɑɑbɑngkum).

ทรง ทรง#Thai

(royal) (ทรง~) to perform a wai; to greet with respect; to pay respect; to worship.


คม

From Proto-Tai *ɣɤmᴬ (“sharp; sharp edge”). Cognate with Lao ຄົມ (khom), Shan ၶူမ်း (khúum), Ahom 𑜁𑜤𑜪 (khuṃ), Saek กฺั๊ม.


คม

kom (romanization)
ความคม (abstract-noun)


น่าเกลียด

th-adj

น่าเกลียด • (nâa-glìiat) (abstract noun ความน่าเกลียด)

nâa-glìiat (romanization)
ความน่าเกลียด (abstract-noun)

From น่า (nâa, “should”) + เกลียด (glìiat, “to hate”). Compare Lao ຫນ້າກຽດ (nā kīat), ໜ້າກຽດ (nā kīat).

cog

Lao ຫນ້າກຽດ (nā kīat)

2019 March 5, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:37 from the start, in ขนมที่แม่ย้อยกินแถมชมไม่ขาดปาก ฝีมือแม่เรณูทั้งนั้นแหละ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-06-01:
น่าเกลียดน่ะเฮีย กินปุ๊บกลับปั๊บดูไม่ดี
nâa-glìiat nâ hiia · gin bpúp glàp bpáp duu mâi dii
It's inappropriate, Hia. Leaving immediately after eating doesn't seem good.

ugly, hideous, unattractive; disgusting, offensive, objectionable; despicable, contemptible, denunciable, blameworthy; inappropriate, improper, unsuitable.


อ่อน

ɔ̀ɔn (romanization)
ความอ่อน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʔɔːnᴮ¹ (“soft; tender”), from Proto-Tai *ʔwuːnᴮ (“young; soft”). Cognate with Lao ອ່ອນ (ʼǭn), Lü ᦀᦸᧃᧈ (˙ʼoan¹), Shan ဢွၼ်ႇ (ʼàun) or ဢူၼ်ႈ (ʼūun), Ahom 𑜒𑜨𑜃𑜫 (ʼon) or 𑜒𑜤𑜃𑜫 (ʼun), Zhuang unq or onq, Nong Zhuang oanq, Saek อูน.

cog

Lao ອ່ອນ (ʼǭn)

Lü ᦀᦸᧃᧈ (˙ʼoan¹)


แผน

th-noun

แผน • (pɛ̌ɛn)

Compare Lao ແຜນ (phǣn), Northern Thai ᨹᩯ᩠ᨶ, Shan ၽႅၼ် (phěn).

แผนปฏิบัติ


แข็ง

kɛ̌ng (romanization)
ความแข็ง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *kʰɛːŋᴬ¹ (“solid; hard”), from Proto-Tai *k.reːŋᴬ (“hard”). Cognate with Northern Thai ᨡᩯ᩠ᨦ or ᨡᩯᩢ᩠ᨦ, Lao ແຂງ (khǣng), Lü ᦶᦃᧂ (ẋaeng), Tai Dam ꪵꪄꪉ, Shan ၶႅင် (khěng), Tai Nüa ᥑᥦᥒᥴ (xáeng), Phake ၵိင် (khiṅ), Ahom 𑜁𑜢𑜂𑜫 (khiṅ), Sapa xeŋᴬ¹, Bouyei jeengl, Saek เถรี่ยง (“hard”) and แข้ง (“tight; tense”).


เหลือง

th-adj

เหลือง • (lʉ̌ʉang) (abstract noun ความเหลือง)

lʉ̌ʉang (romanization)
ความเหลือง (abstract-noun)

→ Khmer: លឿង (lɨəng)

From Proto-Tai *ʰlɯəŋᴬ (“yellow”). Cognate with Lao ເຫຼືອງ (lư̄ang), Lü ᦵᦜᦲᧂ (l̇oeng), Shan လိူင် (lǒeng), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ), Zhuang lieng.

cog

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


น้ำเงิน

th-adj

น้ำเงิน (abstract noun ความน้ำเงิน)

From น้ำ (náam) + เงิน (ngən). Cognate with Lao ນ້ຳເງິນ (nam ngœn).


หนังสือ

th-noun

หนังสือ • (nǎng-sʉ̌ʉ) (classifier เล่ม or ฉบับ)

nǎng-sʉ̌ʉ (romanization)
เล่ม (classifier)
ฉบับ (classifier)

→ Lao: ໜັງສື (nang sư̄)

→ Lü: ᦐᧂᦉᦹ (ṅangṡue)

desc

→ Gong: นังซือํ

→ Gong: นังซือํ

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From หนัง (nǎng, “peel; skin; etc”) + สือ (sʉ̌ʉ, “character; letter; script; etc”); literally “skin of letters”, referring to a piece of skin on which something is written.

com

สัญญานี้ต้องทำเป็นหนังสือ

นักเรียนอ่านหนังสืออยู่

knowledge, especially one derived from a book or books.


นาฬิกา

From Sanskrit नालिका (nālikā, “a unit of time consisting of 24 minutes”).
Compare Tamil நாழிகை (nāḻikai, “a unit of time consisting of 24 minutes”); Pali nāḷikā (“stalk, shaft; tube, pipe”); Sanskrit नाडीका (nāḍīkā, “windpipe”). And compare Khmer នាឡិកា (niəlekaa); Lao ນາລິກາ (nā li kā); Burmese နာရီ (nari); Javanese ꦤꦭꦶꦏ (nalika).

bor

สิบสามนาฬิกาสิบห้านาที

thirteen hours [and] fifteen minutes (= 13:15 hours)

(formal, used as a unit of time) hour. Abbreviation: น. (nɔɔ.)

(historical) clepsydra consisting of a coconut shell with a hole on a bowl of water; duration measured thereby, approximately equal to 5 minutes.

เรือน เรือน#Thai

(classifier เรือน) any timepiece, as clock, watch, hourglass, sundial, etc.


ขาว

kǎao (romanization)
ความขาว (abstract-noun)

From Proto-Tai *xaːwᴬ (“white”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ᩠ᩅ (xāo), Lao ຂາວ (khāo),Lü ᦃᦱᧁ (ẋaaw), Tai Dam ꪄꪱꪫ, Shan ၶၢဝ် (khǎao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥴ (xáaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜧𑜨 (khawo), Zhuang hau, Bouyei haaul, Saek ห่าว. Compare Proto-Hlai *kʰaːw (“white”).


ชอล์ก

th-noun

ชอล์ก • (chɔ́k)


ม่วง

From Proto-Tai *mwɯːŋᴮ. Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Khün ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Lao ມ່ວງ (mūang), Lü ᦷᦙᧂᧈ (mong¹), Tai Dam ꪣ꪿ꪺꪉ, Tày muô̱ng.

(สี~) the colour of mango leaves: purple, violet, or the like.

ผ้า ผ้า#Thai

(ผ้า~) loincloth traditionally worn by noblemen, often purple or bluish in colour.


ม่วง

เรือ เรือ#Thai

(เรือ~) a type of dugout barge traditionally used by wealthy persons.


ทอง

ทอง • (tɔɔng)

From Old Chinese 銅 (OC *doːŋ, “copper”). Cognate with Old Khmer daṅa, d̈aṅa, daṅṅa, daṃṅa, doṅa, duṅa; Modern Khmer ទង់ (tŭəng), ថង (thɑɑng), ទង (tɔɔng); Lao ທອງ (thǭng); Vietnamese đồng.

any metallic material, such as bronze, brass, copper, etc.


กระดาษ

grà-dàat (romanization)
แผ่น (classifier)

→ Northern Thai: ᨠᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᨯᩣ᩠ᩇ

→ Lao: ກະດາດ (ka dāt)

desc

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad)

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad), ᦂᦰᦡᦱᧆ (k̇!ḋaad) (possibly)

→ Southern Thai: ด๋าด

Uncertain. Compare Portuguese cartas, cartaz; Malay kertas (from Arabic قَرْطَاس (qarṭās)); and Khmer ក្រដាស (krɑɑdaah).


แพง

pɛɛng (romanization)
ความแพง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *bɛːŋᴬ² (“expensive”), from Proto-Tai *beːŋᴬ (“expensive”). Cognate with Northern Thai ᨻᩯ᩠ᨦ, Lao ແພງ (phǣng), Lü ᦶᦗᧂ (paeng), Shan ပႅင်း (péng), Zhuang bengz, Nong Zhuang biangz or byangz. Compare Sui mbingl (“expensive”).

inh

ห้าล้านบาท? แพงโคตร!
hâa láan bàat? · pɛɛng kôot!
Five million baht? That's too expensive!

แหวนนี้แพงไปหน่อย

(slang, of fashion, style, garment, look, manner, etc) elegant.

style; garment; look; etc; style; garment; look; etc


ดำ

dam (romanization)
การดำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗamᴬ (“to dive”). Cognate with Shan လမ် (lǎm).


ดำ

From Proto-Tai *t.namᴬ (“to transplant”). Compare Khmer ដាំ (dam, “to plant”), Proto-Austronesian *taɬem (“to transplant”).

cog

to plant; to transplant (rice in the padding field).


ดำ

dam (romanization)
ความดำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.damᴬ (“black; dark”). Cognate with Lao ດຳ (dam), Northern Thai ᨯᩣᩴ, Khün ᨯᩣᩴ, Lü ᦡᧄ (ḋam), Shan လမ် (lǎm), Ahom 𑜃𑜪 (naṃ) or 𑜓𑜪 (daṃ), Zhuang ndaem. Compare Proto-Be *zamᴬ¹, Proto-Hlai *ɗəmʔ (“black”).


ขี้เกียจ

th-adj

ขี้เกียจ • (kîi-gìiat) (abstract noun ความขี้เกียจ)

kîi-gìiat (romanization)
ความขี้เกียจ (abstract-noun)

Compound of ขี้ (kîi, a prefix used to indicate likelihood, tendency, etc) + เกียจ (gìiat, “lazy”).

com+

(colloquial) lazy; idle; inactive; sluggish.


ขี้เกียจ

th-verb

ขี้เกียจ • (kîi-gìiat)

2024 April 17, jungswni_, “[untitled]”, in x.com/jungswni_:
ขี้เกียจจะบ่นแต่ก็ต้องพูด
kîi-gìiat jà bòn dtɛ̀ɛ gɔ̂ dtɔ̂ng pûut
[I] don't want to complain but [I] have to speak up.

2023 November 21, nchdaq, “[untitled]”, in x.com/nchdaq:
ยิ่งโตขึ้นยิ่งขี้เกียจจะพูดออกไปว่ากำลังเจออะไร
yîng dtoo kʉ̂n yîng kîi-gìiat jà pûut ɔ̀ɔk-bpai wâa gam-lang jəə à-rai
The more [I] grow up, the more [I] don't want to speak out about what [I am] being faced with.

(slang, auxiliary) (จะ~) used to express the feeling of not wanting to do something, especially because of tiredness or annoyance.


ส้ม

sôm (romanization)
ความส้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *sɤmᶜ (“sour”). Cognate with Lao ສົ້ມ (som), Shan သူမ်ႈ (sūum), Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²), Tai Dam ꪶꪎ꫁ꪣ, Ahom 𑜏𑜤𑜪 (suṃ), Zhuang soemj. Compare Middle Chinese 酸 (MC swan, “sour”) and Proto-Malayo-Polynesian *qaləsəm (whence Malay asam and Toba Batak asom).

cog

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


ส้ม

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


น้ำตาล

From น้ำ (náam, “liquid”) + ตาล (dtaan, “palmyra palm”).

com

เคี่ยม เคี่ยม#Thai

ตะเคียน ตะเคียน#Thai

มะเกลือ มะเกลือ#Thai

a traditional intoxicating beverage made from palmyra palm juice fermented with barks of certain plants, as เคี่ยม (kîiam), ตะเคียน (dtà-kiian), or มะเกลือ (má-glʉʉa).

(by extension) any intoxicating beverage made from palm juice, as palm wine, toddy, etc.

(archaic) sugar made from palmyra palm juice: palm sugar.


น้อย

nɔ́ɔi (romanization)
ความน้อย (abstract-noun)

From Proto-Tai *noːjꟲ (“small”). Cognate with Northern Thai ᨶᩬ᩠᩶ᨿ, Lao ນ້ອຍ (nǭi), Lü ᦓᦾᧉ (noay²), Tai Dam ꪙ꫁ꪮꪥ, Tai Dón ꪙꪮꪥꫂ, Shan ၼွႆႉ (nâ̰ui), Tai Nüa ᥘᥩᥭᥳ (lȯay) or ᥢᥩᥭᥳ (nȯay), Phake ꩫွႝ (noy), Ahom 𑜃𑜨𑜩 (noy) or 𑜃𑜨𑜐𑜫 (noñ), Zhuang noix.

cog

Tai Dón ꪙꪮꪥꫂ


น้อย

Tai Dón ꪙꪮꪥꫂ


ชั่ว

th-noun

ชั่ว • (chûua)

Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Khün ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຊົ່ວ (sūa), Lü ᦷᦋᧈ (tso¹), Shan ၸူဝ်ႈ (tsō), Phake ꩡုဝ် (cuw), Ahom 𑜋𑜥 (chū).

time, occasion; period, period of time, duration; length.


ชั่ว

th-prep

ชั่ว • (chûua)

(of a time, period of time, length, etc) for; throughout; during; over; as long as.

period of time; length; etc; period of time; length; etc


ชั่ว

chûua (romanization)
ความชั่ว (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 錯 (MC tshuH, “wrong; bad”). Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Khün ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຊົ່ວ (sūa), Lü ᦷᦌᧈ (so¹).

cog

Lü ᦷᦌᧈ (so¹)

bad, evil, wicked; base, low, mean; ill, objectionable, unsatisfactory, poor, faulty; hostile, unkindly, unfavorable, adverse.


แดง

dɛɛng (romanization)
ความแดง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdɛːŋᴬ³ (“red”), from Proto-Tai *C̥.dwiːŋᴬ (“red”). Cognate with Northern Thai ᨯᩯ᩠ᨦ, Lao ແດງ (dǣng), Lü ᦶᦡᧂ (ḋaeng), Shan လႅင် (lěng), Tai Dam ꪵꪒꪉ, Tai Nüa ᥘᥦᥒ (laeng), Ahom 𑜓𑜢𑜂𑜫 (diṅ) or 𑜃𑜢𑜂𑜫 (niṅ), Tày đeng, Zhuang nding, Nong Zhuang ndiang, Nùng đéng, Saek รี๋ง. Compare Proto-Be *ziːŋᴬ¹ (“red; crimson”).


แดง

th-verb

แดง • (dɛɛng)


แดง

th-noun

แดง • (dɛɛng)

(colloquial) cent; money (for expressing destitution)


แดง

แดง • (dɛɛng)

From the properties of livings that have red or red-like color.

ไม้ ไม้#Thai

(ไม้~) the tree of pyinkado (Xylia xylocarpa), used in construction

เทียน เทียน#Thai

Lepidium sativum
Lepidium sativum#Translingual

(เทียน~) dried ripe seed of garden cress (Lepidium sativum), used as herb

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) the freshwater fish of Phalacronotus bleekeri (syn. Micronema bleekeri)


ไม้

ไม้ • (máai)

From Proto-Tai *mwajꟲ (“tree; wood”). Cognate with Northern Thai ᨾᩱ᩶, Lao ໄມ້ (mai), Lü ᦺᦙᧉ (may²), Tai Dam ꪼꪣ꫁, Tai Dón ꪼꪝꫂ, Shan မႆႉ (mâ̰i), Tai Nüa ᥛᥭᥳ (mȧy), Aiton မႝ (may), Ahom 𑜉𑜩 (may), Zhuang faex, Nong Zhuang maex, Saek ไม.

trunk of a tree: wood, timber, lumber, log, etc.

narrow or long piece of wood or similar object: skewer, stick, staff, pole, rod, wand, etc.

(figurative, chiefly in combination) hand; arm.

used as a title for some of the above nouns.


ไม้

th-cls

ไม้ • (máai)

หมูปิ้งสองไม้

โบยร้อยไม้

Classifier for anything involving a stick, rod, or the like.


เทา

(botany) blanketweed, the alga Spirogyra of the family Zygnemataceae.


เทา

Cognate with Lao ເທົາ (thao). Possibly related to เถ้า (tâo, “ashes”).

(figurative) somewhat bad, wrong, or illegal.


เทา

(used to describe an act of trembling or shaking) in a vibratory manner; in a tremulous manner.


ชมพู

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).

Syzygium cumini
Syzygium cumini#Translingual

(botany) the plant, Syzygium cumini (L.) Skeels., of the family Myrtaceae.


ชมพู

th-adj

ชมพู • (chom-puu) (abstract noun ความชมพู)

chom-puu (romanization)
ความชมพู (abstract-noun)

From Old Khmer ជុំពូវ (juṃbūva, “pink”), ultimately from Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).


ภักดี

From Sanskrit भक्ति (bhakti, “devotion”).


ภักดี

ภักดี • (pák-dii) (abstract noun ความภักดี)

pák-dii (romanization)
ความภักดี (abstract-noun)


ฝนตกไม่ทั่วฟ้า

th-verb

ฝนตกไม่ทั่วฟ้า • (fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa) (abstract noun การฝนตกไม่ทั่วฟ้า)

fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa (romanization)
การฝนตกไม่ทั่วฟ้า (abstract-noun)

From ฝน (fǒn, “rain”) + ตก (dtòk, “to fall”) + ไม่ (mâi, “not”) + ทั่ว (tûua, “all over”) + ฟ้า (fáa, “heaven; sky”); literally "rain falls not from all over the sky".

compound

(idiomatic) to distribute or give away something in a discriminate or biased manner.


ผีเสื้อราตรี

th-noun

ผีเสื้อราตรี • (pǐi-sʉ̂ʉa-raa-dtrii)

From ผีเสื้อ (pǐi-sʉ̂ʉa, “butterfly”) + ราตรี (raa-dtrii, “night”), literally "night butterfly".


ยอมงอ ไม่ยอมหัก

th-phrase

ยอมงอ ไม่ยอมหัก

ยอมงอ ไม่ยอมหัก • (yɔɔm-ngɔɔ-mâi-yɔɔm-hàk)

Literally: Willing to bend, but never break.

better bend than break
better bend than break


ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน

ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน

ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน • (dtii-lèk-mʉ̂ʉa-dɛɛng-gin-gɛɛng-mʉ̂ʉa-rɔ́ɔn)

/tiː˧.lek̚˨˩.mɯa̯˥˩.dɛːŋ˧.kin˧.kɛːŋ˧.mɯa̯˥˩.rɔːn˦˥/

Literally: Strike the iron when it's red, and eat the curry when it's hot.

strike while the iron is hot
strike while the iron is hot

(idiomatic) strike while the iron is hot.

en-ตีเหล็กเมื่อแดง_กินแกงเมื่อร้อน-th-phrase-K6zxODyB


ย้อมแมวขาย

th-verb

ย้อมแมวขาย • (yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai) (abstract noun การย้อมแมวขาย)

yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai (romanization)
การย้อมแมวขาย (abstract-noun)

/jɔːm˦˥.mɛːw˧.kʰaːj˩˩˦/

make a silk purse out of a sow's ear
make a silk purse out of a sow's ear

(idiomatic) to make a silk purse out of a sow's ear.


เอาใจเขามาใส่ใจเรา

เอาใจเขามาใส่ใจเรา • (ao-jai-kǎo-maa-sài-jai-rao)

Literally: Put his/her heart into your own.

put oneself in someone's shoes
put oneself in someone's shoes

(idiomatic) to put oneself in someone's shoes.


สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล

th-proverb

สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล

สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล • (sǎm-niiang-sɔ̀ɔ-paa-sǎa gì-rí-yaa-sɔ̀ɔ-sà-gun)

/sam˩˩˦.nia̯ŋ˧.sɔː˨˩.pʰaː˧.saː˩˩˦.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧.sɔː˨˩.sa˨˩.kun˧/

Literally: Accent indicates language, personality indicates family.

en-สำเนียงส่อภาษา_กิริยาส่อสกุล-th-proverb-Nx1iwo8p


th-phrase

สามีเป็นช้างเท้าหน้า ภรรยาเป็นช้างเท้าหลัง • (sǎa-mii-bpen-cháang-táao-nâa-pan-rá-yaa-bpen-cháang-táao-lǎng)

/saː˩˩˦.miː˧.pen˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tʰaːw˦˥.naː˥˩.pʰan˧.ra˦˥.jaː˧.pen˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tʰaːw˦˥.laŋ˩˩˦/

Literally: Husband is elephant's front legs, wife is elephant's hind legs. (Husbands always lead, and wives always follow.)

(idiomatic) it's a sad house where the hen crows louder than the cock.

en-สามีเป็นช้างเท้าหน้า_ภรรยาเป็นช้างเท้าหลัง-th-phrase-WfFjaxx9


หนีเสือปะจระเข้

th-verb

หนีเสือปะจระเข้ • (nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe) (abstract noun การหนีเสือปะจระเข้)

nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe (romanization)
การหนีเสือปะจระเข้ (abstract-noun)

/niː˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.pa˨˩.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/

From หนี (nǐi, “to escape; to flee”) + เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”) + ปะ (bpà, “to meet”) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe, “crocodile”), literally "to escape from a tiger only to meet a crocodile".

compound

(idiomatic) to escape from one bad situation only to meet another bad situation.


ตามใจปากลำบากท้อง

th-proverb

ตามใจปากลำบากท้อง

ตามใจปากลำบากท้อง • (dtaam-jai-bpàak-lam-bàak-tɔ́ɔng)

/taːm˧.t͡ɕaj˧.paːk̚˨˩.lam˧.baːk̚˨˩.tʰɔːŋ˦˥/

Literally: Follow the mouth's heart, the stomach will suffer.

have eyes bigger than your stomach
have eyes bigger than one's stomach

(idiomatic) If you have eyes bigger than your stomach, you will suffer.


วรรณะ

th-noun

วรรณะ • (wan-ná)


ศิศุ

ศิศุ • (sì-sù)


โศภา

th-adj

โศภา • (sǒo-paa) (abstract noun ความโศภา)

sǒo-paa (romanization)
ความโศภา (abstract-noun)

/soː˩˩˦.pʰaː˧/

From Sanskrit शोभा (śobhā, “beautiful”).


โธวนะ

From Sanskrit धावन (dhāvana, “ablution”).


ศตวรรษ

th-noun

ศตวรรษ • (sà-dtà-wát)

From ศต (sòt, “hundred”) + วรรษ (wát, “year”). Compare Lao ສັດຕະວັດ (sat ta wat), Khmer សតវត្ស (saʼtaʼvŏət).


โศภิต

th-adj

โศภิต • (sǒo-pít)

/soː˩˩˦.pʰit̚˦˥/

From Sanskrit शोभित (śobhita, “splendid; beautiful; etc”).

der

โสภิต โสภิต#Thai


โศภิต

th-proper noun

โศภิต • (sǒo-pít)

/soː˩˩˦.pʰit̚˦˥/

โสภิต โสภิต#Thai


ธิดา

From Pali dhītā (“daughter”) or Sanskrit धीता (dhītā, “daughter”).
Compare Lao ທິດາ (thi dā), Khmer ធីតា (thiidaa).

John 12:15, KJV:
ธิดาแห่งศิโยนเอ๋ย อย่ากลัวเลย ดูเถิด กษัตริย์ของเธอทรงลูกลาเสด็จมา
tí-daa hɛ̀ng sì-yoon ə̌əi yàa gluua ləəi duu tə̀ət gà-sàt kɔ̌ɔng təə song lók laa sà-dèt maa
Fear not, daughter of Sion: behold, thy King cometh, sitting on an ass's colt.


อายุ

th-noun

อายุ • (aa-yú)

/ʔaː˧.juʔ˦˥/

From Pali āyu (“age”), from Sanskrit आयु (āyu); probably via Old Khmer ʼāyuḥ, ʼāyu° (“age; life; lifespan”). Compare Modern Khmer អាយុ (aayʊ’); Lao ອາຍຸ (ʼā nyu).


อายุ

th-verb

อายุ • (aa-yú)

/ʔaː˧.juʔ˦˥/

2023 September 30, “รวบแล้วพนักงานสายการบินพยายามกินบวบ-ทำอนาจารผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี”, in สรยุทธ สุทัศนะจินดา กรรมกรข่าว:
ผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี
pûu-dooi-sǎan yao-wá-chon aa-yú · sìp-hâa · bpii
a juvenile passenger aged 15 years / a 15-year-old juvenile passenger

(chiefly used to indicate the length of life) to be aged; to be old.


ธุลี

From Sanskrit धूलि (dhūli, “dust”). Compare Khmer ធូលី (thuulii), Lao ທຸລີ (thu lī).


กษัตริย์

th-noun

กษัตริย์ • (gà-sàt) (classifier องค์ or พระองค์ or ตน)

gà-sàt (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)
ตน (classifier)

From Sanskrit क्षत्रिय (kṣatriya, “kṣatriya: the ruling and military elite, being one of the four social classes in the society”). Compare Pali khattiya, from which Thai ขัตติยะ was derived. Cognate with Modern Khmer ក្សត្រិយ៍ (ksat).

cog

Thai ขัตติยะ

พราหมณ์ พราหมณ์#Thai

แพศย์ แพศย์#Thai

ศูทร ศูทร#Thai

kṣatriya: those who fight, the ruling and military elite, being one of the four social classes in the society, the other classes being พราหมณ์ (praam, “brāhmaṇa: those who pray”), แพศย์ (pɛ̂ɛt, “vaiśya: those who trade”), and ศูทร (sùut, “śūdra: those who work”).

(Hinduism)
member of the kṣatriya social class.

พระมหา พระมหา#Thai

มาตรา ๔ ผู้เป็นกษัตริย์ของประเทศ คือ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว การสืบมฤดกให้เป็นไปตามกฎมนเทียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พ.ศ. ๒๔๖๗ และด้วยความเห็นชอบของสภาผู้แทนราษฎร

1932, พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕:

มาตรา ๑๑๒ ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบห้าปี

1976, คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙:

พระมหา พระมหา#Thai


ชมพู่

/t͡ɕʰom˧.pʰuː˥˩/

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู (chom-puu) (both etyma).

(botany) any of various plants of the genus Syzygium, the family Myrtaceae, many of which are known as rose apple.

(botany) edible fruit of any of those plant.


งอบ

ngɔ̂ɔp (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Hat made of woven bamboo strips, covered with palm leaves on the outside, shaped like an inverted basin, often worn by farmers.


งาย

Cognate with Isan งาย, Lao ງາຍ (ngāi), Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨿ, Khün ᨦᩣ᩠ᨿ, Lü ᦇᦻ (ngaay), Shan ငၢႆး (ngáai), Zhuang ngaiz.


งวง

Cognate with Northern Thai ᨦ᩠ᩅᨦ, Khün ᨦ᩠ᩅᨦ, Lao ງວງ (ngūang), Lü ᦷᦇᧂ (ngong), Shan ငူင်း (ngúung), Tai Nüa ᥒᥨᥒᥰ (ngöng), Ahom 𑜂𑜤𑜂𑜫 (ṅuṅ).

blossom or spadix of the coconut or betel palm.

ไก่ ไก่#Thai


งา

th-noun

งา • (ngaa) (classifier ต้น or เมล็ด or เม็ด)

ngaa (romanization)
ต้น (classifier)
เมล็ด (classifier)
เม็ด (classifier)

From Proto-Tai *r.ŋaːᴬ (“sesame”). Cognate with Lao ງາ (ngā), Lü ᦇᦱ (ngaa), Shan ငႃး (ngáa), Tai Nüa ᥒᥣᥰ (ngäa), Ahom 𑜂𑜠 (ṅa). Within Kra-Dai, compare Sui qngal (“sesame”), Proto-Hlai *hŋɯː (“sesame”). Compare also Proto-Malayo-Polynesian *leŋa (“sesame”) (whence Tagalog linga) and Proto-Mon-Khmer *lŋaaʔ ~ *lŋawʔ (“sesame”) (whence Khmer ល្ង (lngɔɔ)).


งา

From Proto-Tai *ŋaːᴬ (“tusk; ivory”), from Middle Chinese 牙 (MC ngae, “tooth; tusk”). Cognate with Lao ງາ (ngā), Lü ᦇᦱ (ngaa), Shan ငႃး (ngáa), Ahom 𑜂𑜠 (ṅa), Bouyei ngaz, Zhuang nyaz.


ช้างเผือก

th-noun

ช้างเผือก • (cháang-pʉ̀ʉak)

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.pʰɯa̯k̚˨˩/

From ช้าง (cháang, “elephant”) + เผือก (pʉ̀ʉak, “white”).

com

สัปตรัตนะ สัปตรัตนะ#Thai

จักรพรรดิ จักรพรรดิ#Thai

white elephant, traditionally believed to be one of the seven precious things, known as สัปตรัตนะ (“seven jewels”), that a จักรพรรดิ (jàk-grà-pát, “universal ruler”) should possess.

(idiomatic) popular person from a rural area, just like a white elephant that is from the wild and is sought after by the palace.

(slang) the one of a kind; the one and only; the best of all.

a type of royal decorations of Thailand, known as the Order of the White Elephant.

(botany) hop tree: the plant Arfeuillea arborescens of the family Sapindaceae.

(botany) foxtail: the plant Rhynchostylis gigantea of the family Orchidaceae.


ช้อนซุป

th-noun

ช้อนซุป • (chɔ́ɔn-súp)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.sup̚˦˥/

compound

ช้อน (chɔ́ɔn) + ซุป (súp)


ช้อน

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Lao ຊ້ອນ (sǭn), Burmese ဇွန်း (jwan:), Mon ဇန် (còn).


ช้อนชา

th-noun

ช้อนชา • (chɔ́ɔn-chaa)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.t͡ɕʰaː˧/

Calque of English teaspoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + ชา (chaa).


ช้อนโต๊ะ

ช้อนโต๊ะ • (chɔ́ɔn-dtó)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.toʔ˦˥/

Calque of English tablespoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó).

com

ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó)


นักเรียน

nák-riian (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + เรียน (riian, “to learn; to study”), literally “learner; studier”.


มีด

From Proto-Tai *mitᴰ (“knife”). Cognate with Lao ມີດ (mīt), Lü ᦙᦲᧆ (miid), Tai Dam ꪣꪲꪒ, Shan မိတ်ႈ (mīt), Ahom 𑜉𑜢𑜄𑜫 (mit), Zhuang mid, Zuojiang Zhuang mid; Compare Proto-Be *miːtᴰ².


ขวาน

From Proto-Tai *xwaːnᴬ (“axe”). Cognate with Lao ຂວານ (khuān), Lü ᦧᦱᧃ (ẋwaan) or ᦃᦱᧃ (ẋaan), Tai Dam ꪄꪫꪱꪙ, Shan ၵႂၢၼ် (kwǎan) or ၶႂၢၼ် (khwǎan), Ahom 𑜁𑜃𑜫 (khan), Nong Zhuang kvan.


โรงเรียนอนุบาล

th-noun

โรงเรียนอนุบาล • (roong-riian-à-nú-baan)

From โรงเรียน (roong-riian, “school”) + อนุบาล (à-nú-baan, “of or pertaining to the kindergarten-level, preschool, or early childhood education”).


วิทยาลัย

From วิทย (“knowledge; science”) + อาลัย (aa-lai, “abode, house, residence; place; source”); ultimately from Sanskrit विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”), from विद्या (vidyā, “knowledge; science”) + आलय (ālaya, “house; place”). Cognate with Khmer វិទ្យាល័យ (vityiəlay); Lao ວິທະຍາໄລ (wi tha nyā lai).


ลิสบอน

th-proper noun

ลิสบอน • (lís-bɔ̂n)


เนปีดอ

เนปยีดอ เนปยีดอ#Thai

Nonstandard form of เนปยีดอ (nee-bpii-dɔɔ).


ศิษย์

th-noun

ศิษย์ • (sìt)

Borrowed from Sanskrit शिष्य (śiṣya, “student”).


โซล

From English Seoul, from Korean 서울 (seoul).


พนมเปญ

From Khmer ភ្នំពេញ (phnum pɨñ, literally “Penh's Hill”).

der

Phnom Penh (the capital city of Cambodia)


กะเหรี่ยง

th-proper noun

กะเหรี่ยง • (gà-rìiang)

รัฐกะเหรี่ยง

ชาวกะเหรี่ยง


โตเกียว

Learned borrowing from Japanese 東京 (tōkyō).

lbor

Tokyo (a prefecture, the capital city of Japan)


โตเกียว

ขนม ขนม#Thai

(ขนม~) rolled pancake with sausage, pork, shredded pork, crab stick, egg, cream, etc.


ปักกิ่ง

th-proper noun

ปักกิ่ง • (bpàk-gìng)

Learned borrowing from Cantonese 北京 (bak1 ging1).

lbor

Beijing (a direct-administered municipality, the capital city of China)


อนุบาล

th-adj

อนุบาล • (à-nú-baan) (abstract noun ความอนุบาล)

à-nú-baan (romanization)
ความอนุบาล (abstract-noun)

From Sanskrit अनु (anu, “following; further; inferior; next; towards; under; etc.”) + पाल (pāla, “guard; keeper; protector; etc.”).

ผู้อนุบาล

curator (legal guardian of insane person)

that guards, protects, oversees, or watches over.

of or pertaining to a kindergarten or the kindergarten-level, preschool, or early childhood education.


อนุบาล

th-verb

อนุบาล • (à-nú-baan) (abstract noun การอนุบาล)

à-nú-baan (romanization)
การอนุบาล (abstract-noun)

to guard; to protect; to oversee; to watch over.


อนุบาล

th-noun

อนุบาล • (à-nú-baan)

(colloquial) kindergarten-level, preschool, or early childhood education.


มหาวิทยาลัย

มหาวิทยาลัย • (má-hǎa-wít-tá-yaa-lai) (classifier แห่ง)

má-hǎa-wít-tá-yaa-lai (romanization)
แห่ง (classifier)

From มหา (má-hǎa, “great; high”) + วิทยาลัย (wít-tá-yaa-lai, “college”, literally “abode of knowledge”); ultimately from Sanskrit महाविद्यालय (mahāvidyālaya, literally “great house of knowledge”), from महा (mahā, “great; high”) + विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”, literally “house of knowledge”). Cognate with Khmer មហាវិទ្យាល័យ (mɔɔhaavityiəlay); Lao ມະຫາວິທະຍາໄລ (ma hā wi tha nyā lai).

cog

មហាវិទ្យាល័យ

ມະຫາວິທະຍາໄລ

ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ (2018 January 16) “การชาบู ครู และสิ่งศักดิ์สิทธิ์: ครูในมุมมองของ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์”, in way magazine (in Thai), Bangkok: way magazine, retrieved 2019-01-16
มหาวิทยาลัยไม่ใช่ที่สถาปนาความศักดิ์สิทธิ์ มันเป็นที่นำเอาความศักดิ์สิทธิ์มาตรวจสอบ มาถกเถียง มาสู้รบปรบมือ เพราะความงอกงามทางปัญญา
má-hǎa-wít-tá-yaa-lai mâi châi tîi sà-tǎa-bpà-naa kwaam-sàk-sìt · man bpen tîi nam ao kwaam-sàk-sìt maa dtrùuat-sɔ̀ɔp · maa tòk-tǐiang · maa sûu-róp-bpròp-mʉʉ · prɔ́ kwaam-ngɔ̂ɔk-ngaam taang bpan-yaa
A university is not a place for establishing sacredness. It is a place where sacredness is brought to investigation, to debate, or to challenge, for the sake of intellectual growth.


หมอ

→ Khmer: ហ្ម (mɑɑ)

From Proto-Southwestern Tai *ʰmɔːᴬ (“shaman”), from Proto-Tai *ʰmoːᴬ (“shaman”), from Old Chinese 巫 (OC *ma). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᩴ, Khün ᩉ᩠ᨾᩳ, Lao ໝໍ (mǭ), Lü ᦖᦸ (ṁoa), Tai Dam ꪢꪷ, Shan မေႃ (mǎu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥴ (mów), Ahom 𑜉𑜦𑜡 (mō), 𑜈𑜦𑜡 (bō), or 𑜈𑜨𑜦𑜡 (bwō), Zhuang mo (as in bohmo), Nong Zhuang moa.

inh

person specialising in something: expert, specialist, professional, etc.

person specialising in magic, the occult, or the like: shaman, astrologer, soothsayer, etc.

person specialising in medicine: doctor, physician, etc.

(slang, often derogatory) used as a term of address or term of reference to a man: bloke; dude; guy; etc.


หมอ

ปลา ปลา#Thai

Anabas testudineus
Anabas testudineus#Translingual

(ปลา~) climbing perch (Anabas testudineus).


มหา

th-prefix

มหา • (má-hǎa)

From Pali mahā (“grand; great”); perhaps via Old Khmer mahā°, mhā° (“grand; great”). Compare Modern Khmer មហា (mĕəʼhaa), Burmese မဟာ (ma.ha).


มหา

th-noun

มหา • (má-hǎa)

เปรียญธรรม เปรียญธรรม#Thai

(Buddhism) the ecclesiastical title given to a priest who has passed the third level of the examination เปรียญธรรม.


ตำรวจ

ตำรวจ • (dtam-rùuat) (classifier คน or นาย)

dtam-rùuat (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

From Old Khmer តម្រ្វច៑ (tamrvac), តម្រ្វាច៑ (tamrvāc), តំរ្វច៑ (taṃrvac), តំរ្វាច៑ (taṃrvāc), តំម្រ្វច៑ (taṃmrvac), តំម្រ្វាច៑ (taṃmrvāc, “inspection, regulation; inspector, regulator; etc”), extended forms of Old Khmer ត្រ្វច៑ (trvac), ត្រ្វាច៑ (trvāc, “to examine; to inspect; etc”), from which Thai ตรวจ (dtrùuat) is derived. Cognate with Modern Khmer តម្រួត (tɑɑtɑmruət); Lao ຕຳຫຼວດ (tam lūat).

เรียกตำรวจ


มาดริด

Community of Madrid
Community of Madrid#English

autonomous community
autonomous community

Madrid, Community of Madrid (an autonomous community of Spain)

Madrid (a province of the Community of Madrid, Spain)


สูตร

สูตร • (sùut)

From Sanskrit सूत्र (sūtra, “thread, yarn, string; rule”).
Compare Lao ສູດ (sūt), Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a).

cog

Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a)


วิปัสสนา

From Pali vipassanā (“right knowledge”); compare Sanskrit विपश्यना (vipaśyanā, “right knowledge”).

the training of mind for the purpose of realising that all formations are impermanent, are essenceless, and are not reliable sources of pleasure.


ธรรมะ

ธรรม ธรรม#Thai


ทุกข์

th-noun

ทุกข์ • (túk)

From Pali dukkha, in turn from Sanskrit दुःख (duḥkha, “grief”). Cognate with Lao ທຸກ (thuk), Northern Thai ᨴᩩᨠ᩠ᨡ᩺, Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a).

cog

Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a)


ตัณหา

From Pali taṇhā (“desire; thirst”), from Sanskrit तृष्णा (tṛṣṇā, “idem”), from which Thai ตฤษณา is derived. Cognate with Old Khmer taṇhā, Modern Khmer តណ្ហា (tɑɑtɑnhaa).


วิญญาณ

win-yaan (romanization)
ดวง (classifier)

From Sanskrit विज्ञान (vijñāna, “consciousness”) and Pali viññāṇa (“consciousness”). Cognate with Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən), Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ, Lao ວິນຍານ (win nyān), Burmese ဝိညာဉ် (wi.nyany).

cog

Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən)

Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ

มีวิญญาณ 2 ดวงตามติดคอยช่วยเหลือและให้โชคเธอ
mii win-yaan · 2 · duuang dtaam dtìt kɔɔi chûai-lʉ̌ʉa lɛ́ hâi chôok təə
There are two souls that are following you around, waiting to help you and bring you good luck.


ฌาปนสถาน

th-noun

ฌาปนสถาน • (chaa-bpà-ná-sà-tǎan) (classifier แห่ง)

chaa-bpà-ná-sà-tǎan (romanization)
แห่ง (classifier)

From ฌาปน (chaa-bpà-ná-, “cremation”) + สถาน (sà-tǎan, “place”).

com

(formal, elegant) place for cremation of the dead: cremation ground, crematory, crematorium, etc.


ฆรณี

From Pali gharaṇī (“wife”), from Sanskrit घरणी (gharaṇī, “wife”).


ฆาตกรรม

From ฆาต (kâat, “to destroy; to hit; to kill; to strike”) + กรรม (gam, “act; action”); literally "act of killing".


กาม

From Sanskrit काम (kāma, “desire”). Cognate with Lao ກາມ (kām).


ฑาหก

From Pali ḍāhaka (“fire; one who burns”).


ชาตรูป

/t͡ɕʰaː˧.ta˨˩.ruːp̚˥˩/

From Pali jātarūpa (“gold”) or Sanskrit जातरूप (jātarūpa, idem).


พิเศษ

th-adj

พิเศษ • (pí-sèet) (abstract noun ความพิเศษ)

pí-sèet (romanization)
ความพิเศษ (abstract-noun)

From Old Khmer bisesa, bisessa, bīsessa (“special, extraordinary, exceptional; distinct; eminent; outstanding”); ultimately from Sanskrit विशेष (viśeṣa, “special; queer; property, attribution; etc”). Cognate with Thai วิเศษ (wí-sèet); Modern Khmer ពិសេស (pisaeh).

der

1997, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, พระปฐมสมโพธิกถา, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, →ISBN, page 107:
ก็ขึ้นมาจากมหาสระจินตนาการว่า ท่านผู้นี้ชะรอยจะเป็นเทพยดาพิเศษ
gɔ̂ kʉ̂n maa jàak má-hǎa sà jin-dtà-naa-gaan wâa · tâan pûu níi chá-rɔɔi jà bpen têep-pá-yá-daa pí-sèet
[The serpent] then came up from the great pond, thinking that this man was perhaps a wondrous deity.

(archaic) magic, magical; excellent, superb, splendid, magnificent, amazing.


ฌาน

Borrowed from Pali jhāna (“a stage of meditation”), from Sanskrit ध्यान (dhyāna). Doublet of เซน/เซ็น (seen).


ภรรยา

From Sanskrit भार्या (bhāryā, “wife”). Doublet of ภารย (paa-rá-yá-).


ฑาก

Borrowed from Pali ḍāka (“pickled vegetable”).


วิเศษ

th-adj

วิเศษ • (wí-sèet) (abstract noun ความวิเศษ)

wí-sèet (romanization)
ความวิเศษ (abstract-noun)

From Old Khmer viśeṣa, *viśeṣa, visesa (“excellent; splendid; etc”); ultimately from Sanskrit विशेष (viśeṣa, “special; queer; property, attribution; etc”). Cognate with Thai พิเศษ (pí-sèet); Modern Khmer វិសេស (visaeh); Lao ວິເສດ (wi sēt).

1895 January 26, “รัฐมนตรีสภาแต่งกรรมการวิเศษตรวจร่างพระราชบัญญัติ”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume ๑๒, number ๔๓, กรุงเทพฯ, page ๔๑๒:
รัฐมนตรีสภาแต่งกรรมการวิเศษตรวจร่างพระราชบัญญัติ
rát-tà-mon-dtrii-sà-paa dtɛ̀ng gam-má-gaan wí-sèet dtrùuat râang-prá-râat-chá-ban-yàt
The Council of State appoints special committees to examine bills.

พิเศษ พิเศษ#Thai

(archaic) Alternative form of พิเศษ (pí-sèet)

excellent; splendid; amazing; superb; magnificent.


ธารายนต์

Borrowed from Pali dhārāyanta (“fountain”).


ธราดล

From ธรา (traa, “earth; land; etc”) + ดล (don, “layer; surface; etc”).

com

(elegant, poetic) land; ground; territory.


ภาสน์

th-noun

ภาสน์ • (pâat)


ฤณ

From Sanskrit ऋण (ṛṇa, “debt”). Compare Pali iṇa (“debt”).


คิรี

Borrowed from Pali giri (“mountain”), from Sanskrit गिरि (giri, “mountain”).


หัตถี

หัตถี • (hàt-tǐi)

/hat̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Pali hatthī, nominative singular of hatthin (“elephant”).


ฤกษณะ

ฤกษณะ • (rʉ́k-sà-ná)

From Sanskrit ईक्षण (īkṣaṇa, “sight”). Compare Pali ikkhana (“sight”).


นานา

From Pali nānā (“many; various”).
Compare Lao ນານາ (nā nā), Isan นานา, Khün ᨶᩣᪧ, Lü ᦓᦱᦓᦱ (naanaa), Shan ၼႃႇၼႃႇ (nàa nàa).


ธานี

From Pali dhānī (“city”) or Sanskrit धानी (dhānī, “city”). Compare Lao ທານີ (thā nī).


วิฬาร์

วิฬาร์ • (wí-laa)


ภูริ

th-adj

ภูริ • (puu-rí) (abstract noun ความภูริ)

puu-rí (romanization)
ความภูริ (abstract-noun)

From Pali bhūri (“wide; extensive; abundant”), from Sanskrit भूरि (bhūri, “abundant”).


ภูริ

From Pali bhūrī (“knowledge; understanding; intelligence”).


อุจจาระ

th-noun

อุจจาระ • (ùt-jaa-rá)

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/

From Sanskrit उच्चार (uccāra, “feces”). Compare Lao ອຸດຈາຣະ (ʼut chā ra).


อุจจาระ

th-verb

อุจจาระ • (ùt-jaa-rá) (abstract noun การอุจจาระ)

ùt-jaa-rá (romanization)
การอุจจาระ (abstract-noun)

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/


ธรรม

From Sanskrit धर्म (dharma, “that which upholds or supports”). Compare Pali dhamma, from which Thai ธัมมะ and its alternative forms are derived. Cognate with Old Khmer dharma, dhārmma, dharmma; Modern Khmer ធម៌ (thɔə), ធម្ម (thŏəm).

bor

moral virtue; moral excellence; morality.

fairness; righteousness; justness; justice.

พระ พระ#Thai

(Indian religions, as Buddhism, Hinduism, etc) (พระ~) dharma.

Indian religions; etc; Indian religions; etc

พระ พระ#Thai

(religion) (พระ~) teaching; instruction; doctrine; principle.

พระ พระ#Thai

(religion) (พระ~) precept; code of conduct.

(obsolete, now chiefly figurative) law; statute.

thing; matter; article; object; substance.

เทพ เทพ#Thai

หิรัญบัฏ หิรัญบัฏ#Thai

(Buddhism in Thailand) a noble rank of a priest, above the rank of เทพ (têep) and below those given silver cards of rank called หิรัญบัฏ.


ปัญญา

From Pali paññā (“wisdom”); ultimately from Sanskrit प्रज्ञा (prajñā), from which Thai ปรัชญา (bpràt-yaa) is derived. Cognate with Khmer បញ្ញា (paññaa), Lao ປັນຍາ (pan nyā), Northern Thai ᨸᩢᨬ᩠ᨬᩣ, Lü ᦔᧃᦍᦱ (ṗanyaa), Burmese ပညာ (pa.nya).

2022 April 7, กองบรรณาธิการ วอยซ์ทีวี, “รัฐไม่มีปัญญาแก้ปัญหาสินอื่นที่แพง เลยพยายามคุมราคาหวย”, in วอยซ์ทีวี:
รัฐไม่มีปัญญาแก้ปัญหา...
rát mâi mii bpan-yaa gɛ̂ɛ bpan-hǎa ...
The State has no ability to resolve the problems...


เมีย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *miəᴬ⁴ (“wife”), from Proto-Tai *miəᴬ (“wife”). Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᨿᩮ, Khün ᨾᩮ, Isan เมีย, Lao ເມຍ (mīa), Lü ᦵᦙ (me), Tai Dam ꪣꪸ, Tai Dón ꪝꪸ, Shan မေး (mée), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zuojiang Zhuang meh, Zhuang meh/maex.

inh+

(chiefly used of animals, can be offensive if applied to humans) female.

ปลั๊กตัวเมีย
bplák dtuua miia
receptacle
(literally) female plug


เมีย

(informal, sometimes vulgar) wife: married woman.


คูถ

th-noun

คูถ • (kûut)

Borrowed from Pali gūtha (“feces”), from Sanskrit गूथ (gūtha, “feces”).


สติกเกอร์

สติกเกอร์ • (sà-dtík-gə̂ə)


ครัวซองต์

ครัวซองต์ • (kruua-sɔng)

ครัวซ็อง ครัวซ็อง#Thai


พลาสติก

พลาสติก • (pláas-dtìk)


กรรม

กรรม • (gam)

From Pali kamma (“action; activity”), probably via Old Khmer -កម្ម (-kamma, “action, deed”), probably with some input from Sanskrit कर्मन् (karman, “action; activity”); probably via Old Khmer -កម៌្ម (-karmma, “action, deed”). The regular derivative of the Sanskrit word is synonymous กรรม์ (gan).

bor

karma: retributive justice; effect of past deeds; fate; destiny.


กรรม

th-cls

กรรม • (gam)

มาตรา ๙๐ เมื่อการกระทำใดอันเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด
mâat-dtraa gâao-sìp mʉ̂ʉa gaan-grà-tam dai an bpen gam diao bpen kwaam-pìt dtɔ̀ɔ gòt-mǎai lǎai bòt hâi chái gòt-mǎai bòt tîi mii tôot nàk tîi sùt long tôot gɛ̀ɛ pûu-grà-tam kwaam-pìt
Section 90 When one act violates several laws, the law containing the most serious penalty shall apply to the criminal.
มาตรา ๙๑ เมื่อปรากฏว่าผู้ใดได้กระทำการอันเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน ให้ศาลลงโทษผู้นั้นทุกกรรมเป็นกระทงความผิดไป

1956, ประมวลกฎหมายอาญา

Section 91 When it appears that any person has committed several and separate crimes, for all of which shall he be punished by the court.

mâat-dtraa gâao-sìp èt mʉ̂ʉa bpraa-gòt wâa pûu-dai dâai grà-tam gaan an bpen kwaam-pìt lǎai gam dtàang gan hâi sǎan long tôot pûu nán túk gam bpen grà-tong kwaam-pìt bpai

(law) Classifier for criminal acts and criminal offences.


กรรม

th-interj

กรรม • (gam)

(Internet slang) used to express disappointment, frustration, or pity.


ฌาปน

Borrowed from Pali jhāpana (“funeral, cremation”).


เกวียน

เล่ม เล่ม#Thai

cartload. A Thai standardised cartload is equal to 2,000 litres. Abbreviation: กว.


กาแฟ

th-noun

กาแฟ • (gaa-fɛɛ)

From French café, borrowed from Italian caffè, first appearing as the form caveé, from Ottoman Turkish قهوه (kahve) (Turkish kahve), from Arabic قَهْوَة (qahwa, “coffee”). Cognate with Lao ກາເຟ (kā fē).

coffee (beverage, tree, bean, or color).


การเมือง

การเมือง • (gaan-mʉʉang)


กระทิง

grà-ting (romanization)
ตัว (classifier)

Cognate with Lao ກະທິງ (ka thing). Ultimately from Proto-Mon-Khmer *Kdiiŋ ~ *Kdu()ŋ (“wild ox”); compare Khmer ខ្ទីង (khtiing), Thin Khmu k(ə̆)tiɲ, Mon တလိၚ် (kəloiŋ), Khasi kyrtong, etc.


คิริ

th-noun

คิริ • (kí-rí)


เถรวาท

th-proper noun

เถรวาท • (těe-rá-wâat)

/tʰeː˩˩˦.ra˦˥.waːt̚˥˩/

Borrowed from Pali theravāda (literally “the Teaching of the Elders”).


สติ

th-noun

สติ • (sà-dtì)

Borrowed from Pali sati (“sense; memory; etc”), from Sanskrit स्मृति (smṛti). Cognate with Khmer សតិ (saʼteʼ), Lao ສະຕິ (sa ti), Shan သတီႉ (sǎ tḭ̂i), သတိ (sǎ tǐ). Doublet of สมฤดี (a form).


พาหุ

From Pali bāhu (“arm”), from Sanskrit बाहु (bāhu, “arm”).

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
ขุนมารสหัสพหุพา หุวิชาวิชิตขลัง ขี่คีริเมขละประทัง คชเหี้ยมกระเหิมหาญ
kǔn maan sà-hàt-sà pá-hù paa · hù wí-chaa wí-chít klǎng · kìi kii-rí-mee-kà-lá bprà-tang · ká-chá hîiam grà-hə̌əm hǎan
The demon lord appears with a thousand arms and the magical power of victory, riding upon Girimehkala the fierce elephant.


พาล

Borrowed from Pali vāla (“hair of the tail”) and Sanskrit वाल (vāla, “of the tail hair”), which can yield both initial ว and initial พ, and also from the synonymous by-forms Pali bāla and Sanskrit बाल (bāla).


พาล

paan (romanization)
การพาล (abstract-noun)


พาล

paan (romanization)
ความพาล (abstract-noun)


พาล

Borrowed from Pali bāla (“young, ignorant”) and Sanskrit बाल (bāla, “young, ignorant”).


ฉลาด

th-adj

ฉลาด • (chà-làat) (abstract noun ความฉลาด)

chà-làat (romanization)
ความฉลาด (abstract-noun)

From Pre-Angkorian Old Khmer chlat (“clever”).

der

/t͡ɕʰa˨˩.laːt̚˨˩/


ฉลาด

/t͡ɕʰa˨˩.laːt̚˨˩/

สลาด สลาด#Thai


กีบ

th-noun

กีบ • (gìip)

Cognate with Lao ກີບ (kīp), Northern Thai ᨠᩦ᩠ᨷ, Lü ᦂᦲᧇ (k̇iib), Shan ၵိပ်ႇ (kìp), Tai Nüa ᥐᥤᥙᥴ (kíp), Phake ကိပ် (kip), Ahom *𑜀𑜢𑜆𑜫 (*kip).


กีบ

กีบ • (gìip)

The unit of currency in Laos, divided into 100 att, symbol ₭;kip.


หม่านโถว

หม่านโถว • (màan-tǒow)

หมั่นโถว หมั่นโถว#Thai

Alternative form of หมั่นโถว (màn-tǒow).


หมั่นโถว

หมั่นโถว • (màn-tǒow)


ผึ้ง

From Proto-Southwestern Tai *pʰɤŋꟲ (“bee; beeswax”), from Middle Chinese 蜂 (MC phjowng, “bee; wasp”). Cognate with Lao ເຜິ້ງ (phœng) or ເຜີ້ງ (phœ̄ng), Lü ᦕᦹᧂᧉ (ṗhueng²), Shan ၽိုင်ႈ (phūeng), Tai Nüa ᥚᥪᥒᥲ (phùeng), Tai Dam ꪹꪠꪷ꫁ꪉ, Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜂𑜫 (phüṅ).


ขิง

kǐng (romanization)
หัว (classifier)
แง่ง (classifier)

From Proto-Tai *χiːŋᴬ (“ginger”). Cognate with Lao ຂີງ (khīng), Lü ᦃᦲᧂ (ẋiing), Tai Dam ꪄꪲꪉ, Tai Nüa ᥑᥤᥒᥴ (xíng), Shan ၶိင် (khǐng), Ahom 𑜁𑜢𑜂𑜫 (khiṅ), Bouyei hingl, Zhuang hing, Zuojiang Zhuang hing. Compare Middle Chinese 薑 (MC kjang, “ginger”), Proto-Hlai *kʰɯːŋ (“ginger”).


ขิง

th-adv

ขิง • (kǐng)

From mistyping of จิง (jing), an eye dialect spelling of จริง (jing, “truly; really; indeed”).

เมพขิง ๆ

(slang, humorous, childish) very; extremely; truly; indeed.


ขิง

kǐng (romanization)
การขิง (abstract-noun)

Believed to be a clipping of ซุยขี้ขิง (sui-kîi-kǐng), a spoonerism of สิงห์ขี้คุย (sǐng-kîi-kui, “boastful lion”).

th-l

(slang, transitive or intransitive) to show off; to flex; to flaunt.


ข้า

From Proto-Tai *kraːꟲ (“slave”). Cognate with Ahom 𑜁𑜠 (kha), Lao ຂ້າ (khā), Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²), Shan ၶႃႈ (khāa), Tai Nüa ᥑᥣᥲ (xàa).

cog

Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²)