ศักดิ์

th-noun

ศักดิ์ • (sàk)

From Sanskrit शक्ति (śakti, “energy; strength; etc”); possibly via Old Khmer *śakti (“energy, force; authority, power; etc”). Cognate with Modern Khmer សក្តិ (sak).

bor

(elegant) energy; strength; force; vigour.

(elegant) dignity; rank; status; position.


ศักดิ์

th-noun

ศักดิ์ • (sàk)

(elegant, poetic, literary) spear, javelin, lance, or similar weapon.


อุทัย

อุทัย • (ù-tai)

From Pali udaya or Sanskrit उदय (udaya, “appearance, emergence, rise; income, profit, return; development, improvement; consequence, result; etc”); probably via Old Khmer °udaya, °ūdeya, °ūdaiya°, uday, udaiya (“growth, increase; appearance, emergence, rise; birth; sunrise, dawn; income, profit, revenue; advantage, benefit, interest; wealth; prosperity; etc”). Compare Modern Khmer ឧទយ (ʼŏtôy), ឧទ័យ (ʼŏtôy).


อุทัย

th-proper noun

อุทัย • (ù-tai)

อุทัยธานี อุทัยธานี#Thai

(colloquial) Clipping of อุทัยธานี (ù-tai-taa-nii).


อุทัย

th-verb

อุทัย • (ù-tai) (abstract noun การอุทัย)

ù-tai (romanization)
การอุทัย (abstract-noun)

(elegant, used of a sun, star, etc) to rise; to come into view; to start shining.


เวลา

From Pali velā (“time”) or Sanskrit वेला (velā, “time”). Cognate with Old Khmer velā; Modern Khmer វេលា (veiliə), ពេល (peel); Lao ເວລາ (wē lā); Lü ᦵᦞᦟᦱ (velaa); Northern Thai ᩅᩮᩃᩣ. Doublet of เพล (peen).

ตรงเวลา


ดูด

dùut (romanization)
การดูด (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ˀduːtᴰ¹ᴸ (“to suck”). Cognate with Lao ດູດ (dūt), Lü ᦡᦳᧆᧈ (ḋud¹), Shan လုတ်ႇ (lùt) and ႁုတ်ႇ (hùt), Tai Nüa ᥘᥧᥖᥴ (lút), Phake ꩫုတ် (nut, “to smoke”) and ꩭုတ် (hut, “to suck”), Ahom 𑜓𑜤𑜄𑜫 (dut), Nong Zhuang ndut or ndit.

cog

Lü ᦡᦳᧆᧈ (ḋud¹)


ผัด

Cognate with Lao ຜັດ (phat, “to fry; to change, to replace, to postpone”); Khmer ផាត់ (phat, “to fry”).


ผัด

pàt (romanization)
การผัด (abstract-noun)

มะระผัดไข่

to powder: to apply powder to (the face, skin, etc) as a cosmetic.

ผัดฟ้อง

To apply [to the court] for adjournment of charge filing

to ask for delay, postponement, or time extension.


หาย

hǎai (romanization)
การหาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰrwɤːjᴬ (“to disappear”). Cognate with Northern Thai ᩉᩣ᩠ᨿ, Khün ᩉᩣ᩠ᨿ, Lao ຫາຍ (hāi), Lü ᦠᦻ (ḣaay), Shan ႁၢႆ (hǎai), Tai Nüa ᥞᥣᥭᥴ (háay), Phake ꩭႝ (hay), Ahom 𑜑𑜩 (hay) or 𑜍𑜩 (ray).

1292, แผนกตรวจรักษาของโบราณ, “หลักที่ ๑ (จารึกพ่อขุนรามคำแหง)”, in ประชุมจารึกสยาม ภาคที่ ๑, พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1934, pages 8–9:
ผู้ใด...หายกว่าเหย้าเรือน...ไว้แก่ลูกมันสิ้น
pûu-dai ... hǎai gwàa yâo-rʉʉan ... wái gɛ̀ɛ lûuk man sîn
Whoever...passed away [shall have his] household...devolve upon his children in its entirety.

1292, แผนกตรวจรักษาของโบราณ, “หลักที่ ๑ (จารึกพ่อขุนรามคำแหง)”, in ประชุมจารึกสยาม ภาคที่ ๑, พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1934, page 11:
ผีในเขาอันบ่คุ้ม...เมืองนี้หาย
pǐi nai kǎo an bɔ̀ɔ kúm ... mʉʉang níi hǎai
Unprotected by the spirit of that mount..., this town perished.

(archaic, intransitive) to ruin, to wreck; to collapse, to fall; to perish, to be destroyed; to end, to pass.

(transitive) to cause to disappear; to vanish.

(intransitive) to be lost; to be missing; to be no more.

(intransitive, as from or after an illness) to recover; to be cured; to be healed; to improve.


ย่าง

yâang (romanization)
การย่าง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *jaːŋᴮ² (“to step; to take a step”). Cognate with Isan ญ่าง or ย่าง, Lao ຍ່າງ (nyāng), Lü ᦍᦱᧂᧈ (yaang¹), Tai Dam ꪑ꪿ꪱꪉ, Shan ယၢင်ႈ (yāang), Tai Nüa ᥕᥣᥒ (yaang).


ย่าง

From Proto-Southwestern Tai *ˀjaːŋꟲ¹ (“to roast over the open fire”), from Proto-Tai *ˀjɯəŋꟲ (“to roast”). Cognate with Lao ຢ້າງ (yāng), Lü ᦊᦱᧂᧉ (ẏaang²), Shan ယၢင်ႈ (yāang), Tai Nüa ᥕᥣᥒᥲ (yàang).

cog

Lü ᦊᦱᧂᧉ (ẏaang²)


กัด

gàt (romanization)
การกัด (abstract-noun)

From Proto-Tai *katᴰ. Cognate with Northern Thai ᨠᩢ᩠ᨯ, Lao ກັດ (kat), Lü ᦂᧆ (k̇ad), Tai Dam ꪀꪰꪒ, Tai Nüa ᥐᥖᥴ (kát), Shan ၵတ်း (kát). Compare also Lakkia kat⁵⁵, Mon သ္ကိတ် (kit, “to bite”).

to bite: to grip or hold with the teeth.

to bite: to cut, wound, etc, with the teeth.

(slang, usually of dogs, derogatory and offensive if applied to humans) to fight; to quarrel.

(slang) to deal with, follow, or pursue (someone or something) without letting go of (that one or thing).


กัด

ปลา ปลา#Thai


ยืน

yʉʉn (romanization)
การยืน (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.ɟɯːnᴬ (“to stand”). Cognate with Lao ຢືນ (yư̄n, “to stand”) and ຍືນ (nyư̄n, “long (time)”), Shan ယိုၼ်း (yúen, “long (time)”), Tai Nüa ᥕᥪᥢᥰ (yüen, “long (time)”), Ahom 𑜊𑜢𑜃𑜫 (jʸin, “long (time)”).

to be in an upright position on the feet; to rise to the feet; to stop on the feet.

1999, ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, →ISBN, page 274:
พญาลแวกยกพลเข้ามายืนช้างในสามพิหาร
pá-yaa lá-wɛ̂ɛk yók pon kâo maa yʉʉn cháang nai sǎam pí-hǎan
The Lord of Lawaek marched his men in to stand their elephants in Sam Phihan.

(archaic) to cause to stand; to set up; to set upright; to cause to stop on the feet.

to confirm, to maintain, to uphold; to emphasise, to insist; to persist.

2017 August 29, ทีมข่าวอาชญากรรม, "อุทธรณ์ยืนจำคุกสรยุทธ ๑๓ ปี ๔ เดือน โกงเงิน อสมท ๑๓๘ ล้าน", in manager.co.th, MGR Online:
อุทธรณ์ยืนจำคุกสรยุทธ ๑๓ ปี ๔ เดือน โกงเงิน อสมท ๑๓๘ ล้าน
ùt-tɔɔn yʉʉn jam-kúk sɔ̌ɔ-rá-yút · sìp-sǎam · bpii · 4 · dʉʉan · goong ngən · ɔɔ-sɔ̌ɔ-mɔɔ-tɔɔ · rɔ́ɔi sǎam-sìp-bpɛ̀ɛt · láan
The Court of Appeal upholds the 13-year, 4-month jail term of Sorayuth over the cheating of MCOT's 138 million [baht] money.

2017 May 3, "ฎีกายืนจำคุกผู้พันตึ๋ง ๖ ปี กรรโชกทรัพย์ตลาดไนท์บาซาร์", in posttoday.com, Post Today:
ฎีกายืนจำคุกผู้พันตึ๋ง ๖ ปี กรรโชกทรัพย์ตลาดไนท์บาซาร์
dii-gaa yʉʉn jam-kúk pûu-pan dtʉ̌ng · hòk · bpii · gan-chôok sáp dtà-làat nái-baa-sâa
The Supreme Court affirms the six-year prison sentence of Colonel Tueng for the extortion of property at the Night Bazaar market.


ยืน

th-adj

ยืน • (yʉʉn)


ภูมิ

Borrowed from Pali bhūmi or Sanskrit भूमि (bhūmi, “land”). Cognate with Lao ພູມ (phūm).


ซบ

sóp (romanization)
การซบ (abstract-noun)

to rest (one's head or face on something).


ห้าม

hâam (romanization)
การห้าม (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩶ᩣ᩠ᨾ, Khün ᩉ᩶ᩣ᩠ᨾ, Lao ຫ້າມ (hām), Lü ᦠᦱᧄᧉ (ḣaam²), Shan ႁၢမ်ႈ (hāam), Phake ꩭံ (haṃ).

cog

Lü ᦠᦱᧄᧉ (ḣaam²)


ห้าม

th-noun

ห้าม • (hâam)

→ Khmer: ហាម (haam)

cog

Lü ᦠᦱᧄᧉ (ḣaam²)

1932, คทาธรธรณินทร์ (เยีย), เจ้าพระยา, ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๑๖, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 13:
เจ้าพระยาอภัยภูเบศร์แบนยกนักเทพบุตรหญิงให้เป็นห้ามองค์สมเด็จพระอุไทยราชาธิราช
jâao-prá-yaa à-pai puu-bèet bɛɛn yók nák têep bùt yǐng hâi bpen hâam ong sǒm-dèt prá ù-tai raa-chaa-tí-râat
Chaophraya Aphaiphubet (Baen) gave his daughter, Nak Thep, to Ong Somdet Phra Uthairachathirat as [his] wife.


รับ

ráp (romanization)
การรับ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *rapᴰ²ˢ (“to accept; to receive”). Cognate with Northern Thai ᩁᩢ᩠ᨷ, Khün ᩁᩢ᩠ᨷ, Lao ຮັບ (hap), Lü ᦣᧇ (hab), Tai Dam ꪭꪾꪚ, Shan ႁပ်ႉ (hâ̰p), Tai Nüa ᥞᥙ (hap), Ahom 𑜍𑜆𑜫 (rap).

inh

to acquire; to get; to obtain; to receive; to take.

to accept; to acknowledge; to agree; to admit.

(colloquial) to consume; to drink; to eat.


เทวะ

Borrowed from Pali deva or Sanskrit देव (deva); probably via Old Khmer deva, dehv. Cognate with Modern Khmer ទេវ (teivĕəʼ).

เทพ เทพ#Thai


สิงห์

th-noun

สิงห์ • (sǐng)

From Sanskrit सिंह (siṃha, “lion”); probably via Old Khmer siṅha, siṅ (“lion; Leo”). Cognate with Modern Khmer សិង្ហ (senghɑɑ), Lao ສິງ (sing). Compare Pali sīha, from which Thai สีหะ was derived.

ราช ราช#Thai

(mythology) (ราช~) siṃha, lion-like mythological animal.

ราช ราช#Thai


สิงห์

th-proper noun

สิงห์ • (sǐng)

ราศี ราศี#Thai


ลด

lót (romanization)
การลด (abstract-noun)


สูด

sùut (romanization)
การสูด (abstract-noun)


ตกลง

th-verb

ตกลง • (dtòk-long) (abstract noun การตกลง)

dtòk-long (romanization)
การตกลง (abstract-noun)


เสียบ

เสียบ • (sìiap) (abstract noun การเสียบ)

sìiap (romanization)
การเสียบ (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 插 (MC tsrheap). Cognate with Lao ສຽບ (sīap), Shan သဵပ်ႇ (sàep), Ahom 𑜏𑜢𑜆𑜫 (sip).


ปลุกปั่น

ปลุกปั่น • (bplùk-bpàn) (abstract noun การปลุกปั่น)

bplùk-bpàn (romanization)
การปลุกปั่น (abstract-noun)


ลูบ

lûup (romanization)
การลูบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.luːpᴰ (“to stroke; to caress”). Cognate with Lao ລູບ (lūp), Shan လုပ်ႈ (lūp), Ahom 𑜎𑜤𑜆𑜫 (lup).


กรีด

grìit (romanization)
การกรีด (abstract-noun)


จิก

jìk (romanization)
การจิก (abstract-noun)

Proverbs 30:17, KJV:
นัยน์ตาที่เยาะเย้ยบิดาและดูถูกไม่ฟังมารดาจะถูกกาแห่งหุบเขาจิกออกและนกอินทรีหนุ่มจะกินเสีย
nai-dtaa tîi yɔ́-yə́əi bì-daa lɛ́ duu-tùuk mâi fang maan-daa jà tùuk gaa hɛ̀ng hùp-kǎo jìk ɔ̀ɔk lɛ́ nók in-sii nùm jà gin sǐia
The eye that mocketh at his father, and despiseth to obey his mother, the ravens of the valley shall pick it out, and the young eagles shall eat it.

Ezekiel 17:3, KJV:
มีนกอินทรีมหึมาตัวหนึ่ง ปีกใหญ่ และขนปีกก็ยาว มีขนมากมายหลายสี มายังเลบานอนและจิกยอดต้นสนสีดาร์
mii nók in-sii má-hʉ̀-maa dtuua nʉ̀ng · bpìik yài · lɛ́ kǒn bpìik gɔ̂ yaao · mii kǒn mâak-maai lǎai sǐi · maa yang lee-baa-nɔn lɛ́ jìk yɔ̂ɔt dtôn sǒn sǐi-daa
A great eagle with great wings, longwinged, full of feathers, which had divers colours, came unto Lebanon, and took the highest branch of the cedar:

to peck: to strike, indent, or take with or as if with a pointed thing, such as nails, claws, etc.

(figurative) to oppress; to hector; to abuse.

(slang) to mock or ridicule with a sharp, often virulent satire.


จิก

ต้น ต้น#Thai

ต้น ต้น#Thai

(botany) (ต้น~) the plant Careya sphaerica of the family Lecythidaceae.

เห็ด เห็ด#Thai

(botany) (เห็ด~) the mushroom Lopharia papyracea of the family Stereaceae.


ผลาญ

plǎan (romanization)
การผลาญ (abstract-noun)

From Old Khmer phlañ. Cognate with Northern Thai ᨹᩖᩣ᩠ᨶ, Lao ຜານ (phān).


ปีน

bpiin (romanization)
การปีน (abstract-noun)

From Proto-Tai *piːnᴬ (“to climb”). Cognate with Lao ປີນ (pīn), Zhuang bin, Zuojiang Zhuang bin.


พัก

pák (romanization)
การพัก (abstract-noun)

From Proto-Tai *bakᴰ (“to rest”). Cognate with Lao ພັກ (phak), Lü ᦗᧅ (pak) or ᦘᧅ (phak), Zhuang baeg (“to be tired; to gasp”). Compare Khmer ភ័ក (phĕək) and Old Chinese 泊 (OC *baːɡ).

พักเที่ยง

to break [at] noon; to take a noon break

พักเรียน

(transitive or intransitive) to break; to pause; to halt.

พักการเรียน

พักใบอนุญาต

(transitive) to suspend: to debar or discontinue temporarily.

พักสายตา

พักวิญญาณ

(transitive or intransitive) to rest; to repose.

(intransitive) to lodge; to quarter; to board; to sojourn.

บ่อพักน้ำ
bɔ̀ɔ pák náam
sewer hole
(literally) liquid-confining pit

(transitive) to stay; to hold; to detain; to confine.


พัก

รอพักใหญ่

พักนี้
pák níi
recently; lately
(literally) this while; this period

สักพัก


พัก

Classifier for an interval or period of time.


ร้อย

th-num

ร้อย • (rɔ́ɔi)

From Proto-Tai *roːjꟲ (“hundred”). Cognate with Isan ฮ่อย, Lao ຮ້ອຍ (hǭi), Northern Thai ᩁᩬ᩠᩶ᨿ, Lü ᦣᦾᧉ (hoay²), Shan လွႆႉ (lâ̰ui).


ร้อย

th-noun

ร้อย • (rɔ́ɔi)

ร้อยแปด

rɔ́ɔi-bpɛ̀ɛt


ร้อย

rɔ́ɔi (romanization)
การร้อย (abstract-noun)

From Proto-Tai *roːjꟲ (“to string”). Cognate with Isan ฮ่อย, Lao ຮ້ອຍ (hǭi), Zhuang roix or loix.


กด

gòt (romanization)
การกด (abstract-noun)


กด

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -t sound.


โคมูตร โคมูตร#Thai

(archaic) the โคมูตร (koo-mûut), used to mark the end of a document.


หนีบ

nìip (romanization)
การหนีบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰniːpᴰ (“to pinch”). Cognate with Lao ໜີບ (nīp), Lü ᦐᦲᧇᧈ (ṅiib¹), Zhuang nip, Nong Zhuang neb. Possibly related to หีบ (hìip, “to squeeze”).

cog

Lü ᦐᦲᧇᧈ (ṅiib¹)


เต้น

dtên (romanization)
การเต้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຕັ້ນ (ten), Shan တဵၼ်ႈ (tāen).


รัด

rát (romanization)
การรัด (abstract-noun)

Cognate with Isan ฮัด, Lao ຮັດ (hat), Tai Dam ꪭꪰꪒ, Zuojiang Zhuang raet.

to bind, tie, fasten (something) tightly.


กอด

gɔ̀ɔt (romanization)
การกอด (abstract-noun)

From Proto-Tai *koːtᴰ (“to hug; to embrace”). Cognate with Northern Thai ᨠᩬᨯ, Khün ᨠᩬᨯ, Lao ກອດ (kǭt), Lü ᦂᦸᧆᧈ (k̇oad¹), Shan ၵွတ်ႇ (kàut), Phake ကွတ် (kot), Nong Zhuang gud, Zhuang got.

Lü ᦂᦸᧆᧈ (k̇oad¹)


เชิด

chə̂ət (romanization)
การเชิด (abstract-noun)

/t͡ɕʰɤːt̚˥˩/


ตำหนิ

From Old Khmer tamni, Cognate with Lao ຕຳໜິ (tam ni).


ตำหนิ

th-verb

ตำหนิ • (dtam-nì) (abstract noun การตำหนิ)

dtam-nì (romanization)
การตำหนิ (abstract-noun)


อัด

àt (romanization)
การอัด (abstract-noun)


ท่อง

tɔ̂ng (romanization)
การท่อง (abstract-noun)

to go around; to go here and there; to wander; to roam; to travel.


ท่อง

to repeat or recite, especially in order to commit to memory.


จด

jòt (romanization)
การจด (abstract-noun)


อด

From Proto-Tai *ʔɤtᴰ (“to go hungry”). Cognate with Northern Thai ᩋᩫ᩠ᨯ, Lao ອົດ (ʼot), Shan ဢိုပ်း (ʼúep), Ahom 𑜒𑜢𑜤𑜆𑜫 (ʼüp). Compare Khmer អត់ (ʼɑt).

cog

Shan ဢိုပ်း (ʼúep)

Ahom 𑜒𑜢𑜤𑜆𑜫 (ʼüp)

1861, “โปรดเกล้าฯ ให้แบ่งมรดกองค์สมเด็จพระหริรักษ์แก่องค์พระวัตถา”, in ไทยสถาปนากษัตริย์เขมร, กรุงเทพฯ: สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี, published 1962, page 85:
เห็นจะอดฝิ่นได้
hěn jà òt fìn dâai
[He] seems to be able to abstain [from] opium.

1939, น.ม.ส., “เรื่องที่ ๑”, in นิทานเวตาล, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, pages 46–47:
โรคชะนิดนี้ต้องเสวยยาขมและอดของแสลง
rôok chá-nít níi dtɔ̂ng sà-wə̌əi yaa kǒm lɛ́ òt kɔ̌ɔng sà-lɛ̌ɛng
This sort of disease requires [you] to take the bitter medicine and refrain [from] unwholesome [food]stuff.

(transitive or intransitive) to abstain or refrain (from); to forbear.

1995, เหม เวชกร, “อ้ายกล้าจะตายไม่ได้”, in เปิดกรุผีไทย, volume 2, กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า, page 52:
อดจะคิดถึงทิดกล้าที่ตายไม่ได้
òt jà kít-tʉ̌ng tít glâa tîi dtaai mâi dâai
cannot hold [myself] from missing Thit Kla who has died.

(transitive) to hold; to repress; to suppress.

(transitive or intransitive) to bear; to endure; to tolerate.

1950, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา, “ทำนาท้องสนามหลวง”, in บันทึกรับสั่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประทานหม่อมราชวงศ์สุมนชาติ สวัสดิกุล, พระนคร: โรงพิมพ์รุ่งนคร, page 46:
ข้าศึกมาล้อมพระนคร ประสงค์จะให้อดข้าว...ในเมืองปลูกข้าวได้อย่างนี้ ไม่มีวันอด
kâa-sʉ̀k maa lɔ́ɔm prá-ná-kɔɔn · bprà-sǒng jà hâi òt kâao ... nai mʉʉang bplùuk kâao dâai yàang níi · mâi-mii-wan òt
The enemy came to besiege the kingdom, wanting [them] to be starved [of] food... [But] rice could be grown in the city like this, there would not be a chance [for them] to undergo starvation.

(transitive or intransitive, as of food) to starve; to undergo starvation (of).

(intransitive) to fast: to abstain from food.

1995, เหม เวชกร, “ผีปอบ”, in เปิดกรุผีไทย, volume 2, กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า, page 100:
ฉันอดนอนอ่อนเพลีย
chǎn òt nɔɔn ɔ̀ɔn-pliia
Lacking a sleep, I am fatigued!

(transitive or intransitive) to lack; to miss; to fail (to do something).


ชล

ชลบุรี ชลบุรี#Thai


เสพ

sèep (romanization)
การเสพ (abstract-noun)

From Sanskrit सेव (seva) or Pali seva (“service”).

เสพสุรา

เสพอาหาร

เสพเมถุน

มีสุขร่วมเสพ มีทุกข์ร่วมต้าน
mii sùk rûuam sèep · mii túk rûuam dtâan
Whenever there is happiness, we enjoy it together. Whenever there is suffering, we endure it together.

(formal, sometimes elegant) to enjoy; to receive pleasure or benefit (from).

(formal, sometimes elegant) to associate; to mingle; to keep company (with).


กระจาย

th-verb

กระจาย • (grà-jaai) (abstract noun การกระจาย)

grà-jaai (romanization)
การกระจาย (abstract-noun)

From ขจาย (kà-jaai), from Old Khmer ក្ជាយ (kjāya).

to circulate; to disseminate; to distribute; to propagate; to spread.


ถาม

tǎam (romanization)
การถาม (abstract-noun)

From Proto-Tai *c.raːmᴬ (“to ask”). Cognate with Northern Thai ᨳᩣ᩠ᨾ, Lao ຖາມ (thām), Lü ᦏᦱᧄ (ṫhaam), Shan ထၢမ် (thǎam), Tai Nüa ᥗᥣᥛᥴ (tháam), Phake ထံ (thaṃ), Ahom 𑜌𑜪 (thaṃ), 𑜌𑜉𑜫 (tham) or 𑜌𑜢𑜤𑜉𑜫 (thüm), Zhuang cam, Saek ถ่าม, Zuojiang Zhuang tam.


เชิดชู

เชิดชู • (chə̂ət-chuu) (abstract noun การเชิดชู)

chə̂ət-chuu (romanization)
การเชิดชู (abstract-noun)

/t͡ɕʰɤːt̚˥˩.t͡ɕʰuː˧/


(typography, chiefly in old script) Thai punctuation mark marking the beginning of a new paragraph


เปรียบเทียบ

เปรียบเทียบ • (bprìiap-tîiap) (abstract noun การเปรียบเทียบ)

bprìiap-tîiap (romanization)
การเปรียบเทียบ (abstract-noun)

From เปรียบ (bprìiap, “to compare”) + เทียบ (tîiap, “to compare”). Compare Khmer ប្រៀបធៀប (priəp tʰiəp); Lao ປຽບທຽບ (pīap thīap).

com

(law, as of a police officer, administrative officer, etc) to terminate a criminal prosecution against someone who has committed a certain type of crime, by imposing a fine on him as authorised by law instead of having him tried in court.

administrative officer; etc; administrative officer; etc


ตอบ

dtɔ̀ɔp (romanization)
การตอบ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *tɔːpᴰ¹ᴸ (“to answer”), from Middle Chinese 答 (MC top, “to answer; to reply”). Cognate with Northern Thai ᨲᩬᨷ, Lao ຕອບ (tǭp), Lü ᦎᦸᧇ (ṫoab), Tai Dam ꪔꪮꪚ, Shan တွပ်ႇ (tàup), Phake တွပ် (top), Ahom 𑜄𑜨𑜆𑜫 (top).


ผูก

pùuk (romanization)
การผูก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pʰuːkᴰ¹ᴸ (“to tie; to bind”), from Proto-Tai *cm̩.rukᴰ (“to tie”). Cognate with Lao ຜູກ (phūk), Northern Thai ᨹᩪᨠ, Khün ᨹᩪᨠ, Lü ᦕᦳᧅᧈ (ṗhuk¹), Shan ၽုၵ်ႇ (phùk), Tai Dam ꪠꪴꪀ, Phake ၸုက် (phuk), Ahom 𑜇𑜤𑜀𑜫 (phuk).

cog

Lü ᦕᦳᧅᧈ (ṗhuk¹)


สงสัย

th-verb

สงสัย • (sǒng-sǎi) (abstract noun การสงสัย or ความสงสัย)

sǒng-sǎi (romanization)
การสงสัย (abstract-noun)
ความสงสัย (abstract-noun)

From Pali saṃsaya (“doubt”), from Sanskrit संशय (saṃśaya, “doubt; uncertainty; irresolution; hesitation”). Cognate with Indonesian sangsi, Khmer សង្ស័យ (sɑɑsɑngsay), Lao ສົງໃສ (song sai) or ສົງໄສ (song sai).

der

อย่างไม่ต้องสงสัย


เรียก

th-verb

เรียก • (rîiak) (abstract noun การเรียก)

rîiak (romanization)
การเรียก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *riəkᴰᴸ⁴ (“to call”). Cognate with Northern Thai ᩁ᩠ᨿᨠ, Khün ᩁ᩠ᨿᨠ, Isan เฮียก, Lao ຮຽກ (hīak), Lü ᦵᦣᧅ (hek), Shan ႁဵၵ်ႈ (hāek), Phake ꩭိက် (hik), Ahom 𑜍𑜢𑜀𑜫 (rik), Saek เหร้ก.

inh

เรียกชื่อ

to call: to name, address, or designate.

เรียกพยาน

เรียกประชุม

เรียกฝน

เรียกมากินเลี้ยง

เรียกตำรวจ

เรียกแท็กซี่

to call: to ask or invite (to come); to request (the presence of).

เรียกเสียงหัวเราะ

เรียกน้ำตา

เรียกสติ
rîiak sà-dtì
to bring [someone] to senses
(literally) to call the senses [of someone]

(figurative) to call: to waken, arouse, or evoke.

เรียก 911
rîiak · gâao nʉ̀ng nʉ̀ng
to call 911

(rare) to call: to communicate by or as if by telephone.

เรียกชำระหนี้

เรียกค่าสินไหมทดแทน

เรียกค่าไถ่


หางเสือเลี้ยว

th-noun

หางเสือเลี้ยว • (hǎang-sʉ̌ʉa-líao)

/haːŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.lia̯w˦˥/


เขย่า

th-verb

เขย่า • (kà-yào) (abstract noun การเขย่า)

kà-yào (romanization)
การเขย่า (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຍົ່າ (nyao), Lü ᦃᧁᧈ (ẋaw¹) and ᦊᧁᧈ (ẏaw¹), Shan ၶဝ်ႇ (khào) or ၶဝ်း (kháo).

cog

Lü ᦃᧁᧈ (ẋaw¹)


โต้คลื่น

th-verb

โต้คลื่น • (dtôo-klʉ̂ʉn) (abstract noun การโต้คลื่น)

dtôo-klʉ̂ʉn (romanization)
การโต้คลื่น (abstract-noun)

/toː˥˩.kʰlɯːn˥˩/


หางเสือเรือ

th-noun

หางเสือเรือ • (hǎang-sʉ̌ʉa-rʉʉa)

/haːŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.rɯa̯˧/


ขู่

kùu (romanization)
การขู่ (abstract-noun)

Cognate with Isan ขู่, Lao ຂູ່ (khū), Northern Thai ᨡᩪ᩵, Khün ᨡᩪ᩵.


กวาด

gwàat (romanization)
การกวาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *kwaːtᴰ (“to sweep”), from Old Chinese 刮 (OC *kroːd, “to wipe; to sweep”). Cognate with Lao ກວາດ (kuāt), Northern Thai ᨠ᩠ᩅᩣ᩠ᨯ, Lü ᦦᦱᧆ (k̇waad), Tai Dón ꪀꪫꪱꪒ, Shan ၵႂၢတ်ႇ (kwàat), Ahom 𑜀𑜄𑜫 (kat). Possibly related to กราด (gràat) and คราด (krâat).

cog

Tai Dón ꪀꪫꪱꪒ


อำ

Uncertain. Compare Lao ອຳ (ʼam); Northern Thai ᩋᩣᩴ; Khün ᩋᩣᩴ; Lü ᦀᧄ (˙ʼam); Shan ဢမ် (ʼǎm).

Lü ᦀᧄ (˙ʼam)

(of a ghost, spirit, etc) to visit during sleep and disturb by sitting upon, dragging, assaulting, suffocating, etc.

(slang) to cheat, to deceive; to counterfeit, to forge.


เพิ่ม

th-verb

เพิ่ม • (pə̂əm) (abstract noun การเพิ่ม)

pə̂əm (romanization)
การเพิ่ม (abstract-noun)

to make greater: to increase, to augment, to enhance, to expand, etc.

to become greater: to increase, to multiply, to grow, etc.


เพิ่ม

th-adv

เพิ่ม • (pə̂əm)

up; more; in addition (to what already exists); in a higher degree.


ออกกำลังกาย

th-verb

ออกกำลังกาย • (ɔ̀ɔk-gam-lang-gaai) (abstract noun การออกกำลังกาย)

ɔ̀ɔk-gam-lang-gaai (romanization)
การออกกำลังกาย (abstract-noun)

From ออกกำลัง (ɔ̀ɔk-gam-lang, “exercise, exert”) + กาย (gaai, “body”).

com

(intransitive) exercise (engage in physical activity).


จบ

Compare Lao ຈົບ (chop); Khmer ចប់ (cɑp).


จบ

used to count something ends/finishes each time


จบ

jòp (romanization)
การจบ (abstract-noun)


จบ

to raise offerings or put both hands together (พนมมือ) above forehead to dedicate the offerings.

(used with elephant) to raise its trunk above head to show respect.


จบ

th-proper noun

จบ • (jɔɔ-bɔɔ)

/t͡ɕɔː˧.bɔː˧/

จันทบุรี จันทบุรี#Thai


หยุด

yùt (romanization)
การหยุด (abstract-noun)

Cognate with Lao ຢຸດ (yut), Lü ᦊᦹᧆ (ẏued), Phake ယုတ် (yut). Possibly doublet of อุด (ùt).

2021 December 17, “ศาลสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่อนุรักษ์เรียกเงิน 5 ล้าน”, in ไทยโพสต์, ไทยโพสต์, retrieved 2022-08-24:
ศาลสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่อนุรักษ์
sǎan sàng yùt bpà-dtì-bàt nâa-tîi à-nú-rák
Court orders Anurak to stop exercising [public] functions

2016, Paul Hoffman, ยมทูตขยับปีก, translated by จิระนันท์ พิตรปรีชา, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 453:
ผมไม่เคยหยุดรักเธอเลย
pǒm mâi kəəi yùt rák təə ləəi
I have never stopped loving her at all.

1962, ยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย, องคุลิมาล, 3rd edition, พระนคร: ไทยวัฒนาพานิช, page 28:
คิดแล้วองคุลิมาลก็หยุดวิ่ง ตะโกนไปว่า "หยุดก่อนพระ!" มีเสียงตอบว่า "เราน่ะหยุดแล้ว องคุลิมาล! ท่านต่างหากยังไม่หยุด ท่านจงหยุดซิ"
kít lɛ́ɛo ong-kú-lí-maan gɔ̂ yùt wîng · dtà-goon bpai wâa · “yùt gɔ̀ɔn prá!” · mii sǐiang dtɔ̀ɔp wâa · “rao nâ yùt lɛ́ɛo · ong-kú-lí-maan! · tâan dtàang-hàak yang mâi yùt · tâan jong yùt sí”
Having thought [so], Angulimala then stopped running [and] shouted out as follows: "Stop please, priest!" There was a sound replying [him], saying: "We, indeed, have stopped, Angulimala! On the contrary, [it's] you [who] has not stopped yet. You, verily, shall stop."

1941 September 9, “ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยรัฐนิยม ฉะบับที่ ๑๑ ลงวันที่ ๘ กันยายน ๒๔๘๔”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 58, number 0A, pages 1132–1133:
ควรหยุดเพื่อรับประทานอาหาร
kuuan yùt pʉ̂ʉa ráp-bprà-taan aa-hǎan
should take a break to have a meal

to take a break; to be on vacation; to be off (as from work).


บังคับ

th-verb

บังคับ • (bang-káp) (abstract noun การบังคับ)

bang-káp (romanization)
การบังคับ (abstract-noun)

From Khmer បង្គាប់ (bɑɑbɑngkŏəp, “to command”).

der

1807, “พระราชพงษาวดารเหนือ”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๑, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย, published 1914, page 10:
จึงบังคับอำมาตย์ทั้งหลายให้แต่งเรือ
jʉng bang-káp am-màat táng-lǎai hâi dtɛ̀ng rʉʉa
so [he] ordered all the ministers to prepare a vessel

1936, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็ดพระเจ้าบรมวงส์เทอ กรมพระยา, “นิทานที่ 15 เรื่อง อั้งยี่”, in นิทานโบรานคดี, พระนคร: กรมสิลปากร, page 262:
ทหานเรือจัดพลจำนวนเท่ากันกับทหานบก และพระยาชลยุธฯ รับไปบังคับเอง
tá-hǎan-rʉʉa jàt pon jam-nuuan tâo-gan gàp tá-hǎan-bòk · lɛ́ prá-yaa chon-lá yút - · ráp bpai bang-káp eeng
The Navy organised officers in the number equivalent to [those from] the Army and Phraya Chonlayut agreed to go command [them] in person.

(archaic, transitive or intransitive) to command; to direct.

(transitive) to force; to compel; to oblige; to require; to necessitate.

1936, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๖”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชชกาลที่ ๘, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, page 1724:
เจ้าหนี้กองมฤดกจะบังคับชำระหนี้...จากกองมฤดก
jâao-nîi gɔɔng-má-rʉ́-dòk jà bang-káp cham-rá nîi ... jàak gɔɔng-má-rʉ́-dòk
The creditors of the mass of an inheritance may enforce the payment of the debts...against the mass of the inheritance.

1940, ประเทศอังกฤษในระหว่างสงคราม, พระนคร: โรงพิมพ์พานิชศุภผล, page 15:
มิให้เจ้าหนี้บังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่งที่เกี่ยวกับการชำระเงินหรือชำระบัญชีห้างหุ้นส่วนบริษัท
mí-hâi jâao-nîi bang-káp dtaam kam-pí-pâak-sǎa rʉ̌ʉ kam-sàng tîi gìao-gàp gaan-cham-rá ngən rʉ̌ʉ cham-rá-ban-chii hâang-hûn-sùuan bɔɔ-rí-sàt
prohibit the creditors [from] enforcing the judgments or orders which deal with the payment of money or liquidation of partnerships [and] companies.

ตาม ตาม#Thai

(transitive, often followed by ตาม) to enforce; to execute.


บังคับ

(archaic) command, direction; jurisdiction, authority.

(poetry) requirement or rule for writing a poem, such as that governing tones or rhymes.


โต้

dtôo (romanization)
การโต้ (abstract-noun)


พรหม

From Sanskrit ब्रह्म (brahma, “Brahma”).

พระ พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~) Brahma, one of the supreme gods, the creator of the universe, often depicted with four heads and four arms and seen sitting on a lotus or riding on a swan.


พรหม

พระ พระ#Thai

พรหมโลก พรหมโลก#Thai

รูปพรหม รูปพรหม#Thai

อรูปพรหม อรูปพรหม#Thai

(Buddhism) (พระ~) brahma, a kind of divine beings that dwell in the realm พรหมโลก (prom-má-lôok), divided into two sub-realms: (1) รูปพรหม (rûup-bpà-prom), for brahmas that have form; and (2) อรูปพรหม (à-rûup-bpà-prom), for formless brahmas.

พระ พระ#Thai

เจ้าคณะรอง เจ้าคณะรอง#Thai

(Buddhism in Thailand) (พระ~) brahma, a title for priests holding the rank of เจ้าคณะรอง (jâao-ká-ná-rɔɔng).


ศอก

th-noun

ศอก • (sɔ̀ɔk)

From Proto-Tai *C̬.swoːkᴰ. Cognate with Lao ສອກ (sǭk), Lü ᦉᦸᧅ (ṡoak) or ᦉᦸᧅᧈ (ṡoak¹), Shan သွၵ်ႇ (sàuk), Tai Dam ꪎꪮꪀ, Ahom 𑜏𑜨𑜀𑜫 (sok), Zhuang sok (as in doegsok).

the distance between the end of an elbow and the tip of the middle finger.

cubit: a traditional unit of length based on such distance, equal to 24 inches. Abbreviation: ศ. (sɔ̌ɔ)


ศอก

sɔ̀ɔk (romanization)
การศอก (abstract-noun)


ตาไก่

(typography, chiefly in old script) Thai punctuation mark ๏, marking the beginning of a new paragraph.


แปลง

แปลง • (bplɛɛng)

(dated) puddle or mudhole made for/by some domestic animals.


แปลง

th-cls

แปลง • (bplɛɛng)


แปลง

th-verb

แปลง • (bplɛɛng) (abstract noun การแปลง)

bplɛɛng (romanization)
การแปลง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩯᨦ, ᨸᩯ᩠ᨦ, Lao ແປງ (pǣng), Khün ᨸᩯ᩠ᨦ, Lü ᦶᦔᧂ (ṗaeng). Compare Khmer ប្លែង (plaeng).

to transform; to change; to convert (partially or wholly).


ขยาย

ขยาย • (kà-yǎai) (abstract noun การขยาย)

kà-yǎai (romanization)
การขยาย (abstract-noun)

Uncertain. Possibly corruption of สยาย, from Old Khmer *សអាយ៑ (*saʼāy), *ស្អាយ៑ (*sʼāy), extended forms of Angkorian Old Khmer *សាយ៑ (*sāy, “to spread, to extend; to be spread, to be extended; etc”).

cog

to be or cause to be greater (in size, quantity, etc): to enlarge, to expand, to extend, to broaden, to lengthen, to prolong, to scale up, to blow up, to spread, to dilate, to multiply, to amplify, etc.

to be or cause to be loose or looser: to loose, to let loose, to loosen, to unfasten, to untie, etc.

to open out; to spread out; to unfold; to unfurl.

to let out (to others or the public): to leak, to disclose, to reveal, etc.

to amplify: to clarify by expanding; to expand in stating or describing, as by details or illustrations.


ผสม

pà-sǒm (romanization)
การผสม (abstract-noun)

From Old Khmer ផ្សំ (phsaṃ), ផ្សម៑ (phsam), ផ្សំម៑ (phsaṃm), ផ្សំម (phsaṃma), ប្សំ (psaṃ), ប្សំម៑ (psaṃm), ប្សម៑ (psam, “to join; to assemble; to add; etc”). Cognate with modern Khmer ផ្សំ (phsɑm), Lao ຜະສົມ (pha som).


ว่าย

wâai (romanization)
การว่าย (abstract-noun)

Compare Lao ຫວ້າຍ (wāi), Northern Thai ᩉ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦛᦻᧉ (v̇aay²), Shan ဝၢႆႈ (wāai).


พัน

→ Khmer: ពាន់ (pŏən)

Cognate with Northern Thai ᨻᩢ᩠ᨶ, Lao ພັນ (phan), Lü ᦗᧃ (pan).


พัน

pan (romanization)
การพัน (abstract-noun)

From Middle Chinese 翻 (MC phjon). Cognate with Lao ພັນ (phan), Lü ᦗᧃ (pan), Shan ပၼ်း (pán).


เผา

pǎo (romanization)
การเผา (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pʰawᴬ¹ (“to burn (tr.)”), from Proto-Tai *prawᴬ (“to burn (tr.)”). Compare Middle Chinese 炮 (MC baew, “to roast; to burn”). Cognate with Northern Thai ᨹᩮᩢᩣ, Khün ᨹᩮᩢᩣ, Isan เผา, Lao ເຜົາ (phao), Lü ᦕᧁ (ṗhaw), Tai Dam ꪹꪠꪱ (faw1), Tai Dón ꪹꪞꪱ (phaw1), Tai Daeng ꪹꪠꪱ (faw1), Shan ၽဝ် (phǎo), Tai Nüa ᥚᥝᥴ (pháw), Ahom 𑜇𑜧 (phaw), Southern Thai เพ่า, Zhuang byaeu.

inh

(transitive) to roast: to cook by direct exposure to fire or heat.

(slang) to do something in a quick-and-dirty or slapdash manner.

(slang) to dish the dirt on; to gossip about; to speak ill of.


งัด

ngát (romanization)
การงัด (abstract-noun)

to move, raise, or open by or as if by leverage: to lever, to prise, to jimmy, to crowbar, etc.

ทำบุญต้องเข้าวัด แต่ถ้าอยากงัดต้องเข้าเมรุ
tam-bun dtɔ̂ng kâo wát · dtɛ̀ɛ tâa yàak ngát dtɔ̂ng kâo meen
[If you want to] make merit, [you]'ve to enter a monastery. But if [you] want to fight, [you'll] have to enter a mortuary.

(slang, humorous) to pick a fight, to pick a quarrel; to fight, to quarrel.


เยี่ยววัว

th-noun

เยี่ยววัว • (yîao-wuua)

From เยี่ยว (yîao, “urine”) + วัว (wuua, “cow”), literally “cow urine”.

com

th:เยี่ยววัว

เยี่ยว เยี่ยว#Thai

วัว วัว#Thai

(literally, now considered vulgar) Used other than figuratively or idiomatically: see เยี่ยว (yîao), วัว (wuua).

โคมูตร โคมูตร#Thai

(archaic, now considered vulgar) Synonym of โคมูตร (koo-mûut)


พาด

pâat (romanization)
การพาด (abstract-noun)

From Proto-Tai *baːtᴰ (“to lay (a cloth, etc.) across”). Cognate with Lao ພາດ (phāt), Shan ပၢတ်ႈ (pāat), Ahom 𑜆𑜄𑜫 (pat).


อำนวย

th-verb

อำนวย • (am-nuai) (abstract noun การอำนวย)

am-nuai (romanization)
การอำนวย (abstract-noun)

From Old Khmer ʼamnoy, ʼaṃnoy, ʼaṃnoya, ʼaṃmnoya (“donation; gift”), extended forms of oʼaya, oy, oya, oyy, oyya, oyaya, uy, ūya (“to cause, to make; to give; to allow, to let, to permit; on behalf of; so that; etc”), from which Thai อวย (uai) and โอย (ooi) were derived. Cognate with Modern Khmer អំណោយ (ʼɑmnaoy), Lao ອຳນວຍ (ʼamn wa nya).

อวย อวย#Thai

to conduct (an orchestra, musical band, etc).

to supervise in general; to exercise general supervision (of).

to allow, facilitate, or suport (the possibility of something, the happening of something, the carrying out of some action, etc).


ตี

dtii (romanization)
การตี (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨲᩦ, Lao ຕີ (tī), Lü ᦎᦲ (ṫii), Shan တီ (tǐi).

to conflict; to be in conflict; to be repugnant (to); to be incompatible (with).

(of a percussion instrument or the like) to sound or play by beating, tapping, or the like.

ตีดาบ

1855, พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, Bangkok: n.p., published 1912, page 5:
ตีแตะบังที่กำแพงทลาย
dtii dtɛ̀ bang tîi gam-pɛɛng tá-laai
[They] made partitions to cover the parts of the walls [which had] collapsed.

to create or make by hitting, striking, or the like.

(of a line) to create, as by drawing along a ruler.

(of a feeling, emotion, attitude, etc) to express; to feign.

emotion; attitude; etc; emotion; attitude; etc

(of value, price, etc) to appraise; to determine.

to take for granted, to assume; to view, to consider.


ตี

hour between 1–6 am, at the beginning of which a bell is traditionally sounded for the purpose of timekeeping.


โคมูตร

Learned borrowing from Sanskrit गोमूत्र (gomūtra, “cow urine”), from गो (go, “cow”) + मूत्र (mūtra, “urine”); equivalent to Thai โค (koo) + มูตร (mûut).

learned borrowing

มูตร มูตร#Thai

(literally, elegant) Used other than figuratively or idiomatically: see โค (koo), มูตร (mûut).


กำ

gam (romanization)
การกำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *kamᴬ (“to hold in the closed hand”). Cognate with Northern Thai ᨠᩣᩴ, Khün ᨠᩣᩴ, Lao ກຳ (kam), Lü ᦂᧄ (k̇am), Shan ၵမ် (kǎm), Tai Nüa ᥐᥛ (kam), Phake ကံ (kaṃ), Ahom 𑜀𑜪 (kaṃ), Zhuang gaem, Nong Zhuang gaem, Saek กั๋ม, Tày căm.


ฃวด

ขวด ขวด#Thai

(neologism) Obsolete spelling of ขวด (kùuat).


ฅวาม

ความ ความ#Thai


แฅน

แคน แคน#Thai


มัด

mát (romanization)
การมัด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *matᴰˢ⁴ (“to fasten; to tie”). Cognate with Northern Thai ᨾᩢ᩠ᨯ, Khün ᨾᩢ᩠ᨯ, Lao ມັດ (mat), Lü ᦙᧆ (mad), Tai Dam ꪣꪰꪒ, Shan မတ်ႉ (mâ̰t), Tai Nüa ᥛᥖ (mat), Phake မတ် (mat), Ahom *𑜉𑜄𑜫 (*mat).


จดจำ

th-verb

จดจำ • (jòt-jam) (abstract noun การจดจำ)

jòt-jam (romanization)
การจดจำ (abstract-noun)


ถู

tǔu (romanization)
การถู (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰuːᴬ¹ (“to rub; to polish”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨳᩪ, Khün ᨳᩪ, Isan ถู, Lao ຖູ (thū), Lü ᦏᦴ (ṫhuu), Shan ထူ (thǔu), Tai Nüa ᥗᥧᥴ (thú), Phake ထူ (thū), Ahom 𑜌𑜥 (thū).


ฮิบรู

ภาษา ภาษา#Thai


ฅุ๋ม

คุ้ม คุ้ม#Thai


ฅวาง

คว้าง คว้าง#Thai


ฅีน

คืน คืน#Thai


เกา

gao (romanization)
การเกา (abstract-noun)

From Proto-Tai *kawᴬ (“to scratch”). Cognate with Lao ເກົາ (kao), Zhuang gaeu.


เกา

From clipping of เกาหลี (gao-lǐi, “Korea”).


ฅ้อน

ค้อน ค้อน#Thai


แฅ่ง

แข้ง แข้ง#Thai


ตาม

dtaam (romanization)
การตาม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *taːmᴬ¹ (“to follow; to continue”). Cognate with Lao ຕາມ (tām), Lü ᦎᦱᧄ (ṫaam), Shan တၢမ်း (táam), Tai Nüa ᥖᥣᥛᥰ (täam).


ตาม

Compare Shan တၢမ် (tǎam), Tai Nüa ᥖᥣᥛ (taam, “to forge (iron)”).

(dated, of fire, flames, light, etc) to keep burning; to keep alight.


แทรก

sɛ̂ɛk (romanization)
การแทรก (abstract-noun)

From Old Khmer ជ្រេក (jrēka, “to insert, to introduce; to come between; etc”). Cognate with Modern Khmer ជ្រែក (crɛɛk). Extended as ชำแรก (cham-rɛ̂ɛk).

bor

to come, go, or occur (between, in the course of, in the middle of, or through someone or something).

to add, insert, or introduce (between or through); to interpose; to interpolate; to intercalate; to interject.


แทรก

sɛ̂ɛk (romanization)
ความแทรก (abstract-noun)

in an interrupting or intervening manner.


คาย

kaai (romanization)
การคาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɣaːjᴬ (“to put out of the mouth”). Cognate with Northern Thai ᨤᩣ᩠ᨿ, Lao ຄາຍ (khāi), Lü ᦆᦻ (xaay), Shan ၶၢႆး (kháai), Saek กฺ๊าย, Nong Zhuang haiz, Tày cài.


คาย

irritant; powder or spinule that irritates


ฅ่ำ

ค่ำ ค่ำ#Thai


ส่ง

sòng (romanization)
การส่ง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *soŋᴮ¹ (“to send; to conduct”). Compare Middle Chinese 送 (MC suwngH). Cognate with Northern Thai ᩈᩫ᩠᩵ᨦ, Khün ᩈᩫ᩠᩵ᨦ, Lao ສົ່ງ (song), Lü ᦉᦳᧂᧈ (ṡung¹), Shan သူင်ႇ (sùung), Tai Nüa ᥔᥨᥒᥱ (sǒng), Ahom 𑜏𑜤𑜂𑜫 (suṅ).

cog

Lü ᦉᦳᧂᧈ (ṡung¹)


แฅว

th-noun

แฅว • (kwɛɛ)

แคว แคว#Thai


เบงกาลี

ภาษาเบงกาลี
paa-sǎa beeng-gaa-lii
Bengali language


ฃาย

ขาย ขาย#Thai


ตูด

(informal, colloquial) anus, rectum; buttocks.


ตะฃอ

ตะขอ ตะขอ#Thai


สูบ

สูบ • (sùup)

Compare Lao ສູບ (sūp), Lü ᦉᦳᧇᧈ (ṡub¹), Khmer ជប់ (cup), ស្រូប (sroup) (possible doublets), Burmese စုပ် (cup), Zhuang sup or cup.

cog

Lü ᦉᦳᧇᧈ (ṡub¹)


สูบ

sùup (romanization)
การสูบ (abstract-noun)

Lü ᦉᦳᧇᧈ (ṡub¹)


แคชเมียร์

th-proper noun

แคชเมียร์ • (kɛ́ɛs-miia)

th:แคชเมียร์

ภาษา ภาษา#Thai


เข๋า

ข้าว ข้าว#Thai


ฃ๋า

ฆ่า ฆ่า#Thai


เฃตร

เขตต์ เขตต์#Thai


เฃ๋า

เข้า เข้า#Thai


ฝัง

fǎng (romanization)
การฝัง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *faŋᴬ¹ (“to bury”). Cognate with Isan ฝัง, Lao ຝັງ (fang), Northern Thai ᨺᩢ᩠ᨦ (faŋ¹), Khün ᨺᩢ᩠ᨦ (faŋ¹), Lü ᦚᧂ (ḟang), Tai Dam ꪠꪰꪉ (phăng), Shan ၽင် (phǎng) หรือ ၾင် (fǎng), Tai Nüa ᥜᥒᥴ (fáng), Ahom 𑜇𑜞𑜂𑜫 (phraṅ), Zhuang baeng, Zuojiang Zhuang paeng.

cog

Khün ᨺᩢ᩠ᨦ (faŋ¹)


ปัด

bpàt (romanization)
การปัด (abstract-noun)

From Proto-Tai *pacᴰ (“to dust off”). Cognate with Lao ປັດ (pat), Zhuang baet.

to remove by or as if by fanning, wiping, sweeping, brushing, or the like.

(of an evil, evil spirit, bad luck, etc) to remove; to dispel; to expel; to exorcise.

evil spirit; bad luck; etc; evil spirit; bad luck; etc

(cosmetics) to brush (into shape, with a cosmetic brush, etc).

to skim: to pass lightly over or near a surface.


ปัด

th-noun

ปัด • (bpàt)

Compare Zhuang baed (“pupil (of the eye)”).


ฃุน

ขุน ขุน#Thai


โอริยา

ภาษาโอริยา
paa-sǎa oo-rí-yaa
Oriya language

th:ภาษาโอริยา


สินธี

From ภาษา (paa-sǎa, “language”) + สินธี (sǐn-tii, “Sindhi”).


ปั่น

bpàn (romanization)
การปั่น (abstract-noun)

From Proto-Tai *panᴮ (“to revolve; to spin”). Cognate with Lao ປັ່ນ (pan), Zhuang baenj.

to cause to move around or in a circle: to spin, to revolve, to rotate, to circulate, to whirl, to twirl, etc.

(cooking) to blend, purée, or emulsify, as with a liquidiser.

(slang) to stir up; to incite; to instigate.

(slang) to enhance or increase, especially by dishonest means or for a dishonest purpose.

(slang) to work nonstop; to carry out or do something without rest, especially in order to finish it as soon as possible.


ฃ้อความ

ข้อความ ข้อความ#Thai

Obsolete spelling of ข้อความ (kɔ̂ɔ-kwaam).


ฃัน

ขัน ขัน#Thai


ฅน

(neologism) Alternative spelling of คน (kon)


ฃยัน

ขยัน ขยัน#Thai


ฃวา

th-noun

ฃวา • (kwǎa)

ขวา ขวา#Thai


อยู่

yùu (romanization)
การอยู่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ˀjuːᴮ (“to be (in a place)”). Cognate with Northern Thai ᩀᩪ᩵, Lao ຢູ່ (yū), Lü ᦊᦴᧈ (ẏuu¹), Tai Dam ꪤꪴ꪿, Shan ယူႇ (yùu), Ahom 𑜊𑜥 (jʸū), Bouyei qyus, Zhuang youq.

cog

Lü ᦊᦴᧈ (ẏuu¹)

เธออยู่ไหน

ฉันอยู่นี่

ไปอยู่ไหนมา

เขาอยู่ไหม

to be (at, in, on some place, some condition, etc).

ฉันอยู่บ้านหลังนี้

โลกนี้อยู่ยาก

อยู่นานไม่ได้

กินอย่างหมู อยู่อย่างหมา
gin yàang mǔu · yùu yàang mǎa
Eat like a hog, live like a dog.

to dwell, to live, to reside; to remain, to stay.


อยู่

yùu (romanization)
ความอยู่ (abstract-noun)

Lü ᦊᦴᧈ (ẏuu¹)

กินอยู่

กินได้อยู่

เดินอยู่

อ่านอยู่

used to indicate that an action is being done or a condition is happening; still.

เอาอยู่

ดีอยู่

ได้อยู่

somewhat; somehow; in a way; not quite; quite.


แฃวน

kwɛ̌ɛn (romanization)
การแฃวน (abstract-noun)

แขวน แขวน#Thai


ขวด

→ Northern Thai: ᨡ᩠ᩅᨯ, ᨢ᩠ᩅᨯ

→ Lao: ຂວດ (khūat)

→ Nyah Kur: ควด


ภูเฃา

ภูเขา ภูเขา#Thai


อูรดู

ภาษาอูรดู
paa-sǎa uu-rá-duu
Urdu language

th:ภาษาอูรดู


ตี๋

th-noun

ตี๋ • (dtǐi)

Borrowed from Teochew 弟 (di6, “younger brother”).

Thai boy of Chinese descent, especially one with conventional Chinese look.


ศูนย์

th-num

ศูนย์ • (sǔun)

From Angkorian Old Khmer ឝូន្យ (śūnya), from Sanskrit शून्य (śūnya, “zero”). Cognate with Khmer សូន្យ (soun), Lao ສູນ (sūn), Burmese သုည (su.nya.). Doublet of สูญ (sǔun), สุญ (sǔn), and สุญญ.


ศูนย์

th-noun

ศูนย์ • (sǔun)


ศูนย์

th-adj

ศูนย์ • (sǔun)


รฦก

th-verb

รฦก • (rá-lʉ́k)

ระลึก ระลึก#Thai


เก็บ

th-adj

เก็บ • (gèp)

From Proto-Tai *kepᴰ (“to pick”). Cognate with Northern Thai ᨠᩮᩢ᩠ᨷ, Lao ເກັບ (kep), Lü ᦵᦂᧇ (k̇eb), Tai Dam ꪹꪀꪸꪚ, Tai Nüa ᥐᥥᥙᥱ (kěp), Shan ၵဵပ်း (káep), Ahom 𑜀𑜢𑜆𑜫 (kip). Compare Khmer កើប (kaəp, “to gather up”).


เก็บ

gèp (romanization)
การเก็บ (abstract-noun)

งานวิจัยนี้ได้เก็บข้อมูลมาจากสวนยางพารา

This research has collected data from rubber plantations.

ngaan wí-jai níi dâai gèp kɔ̂ɔ-muun maa jàak sà-wá-ná-yaang paa-raa

to compel or demand (financial payment).


เฃียน

th-verb

เฃียน • (kǐian) (abstract noun การเฃียน)

kǐian (romanization)
การเฃียน (abstract-noun)

เขียน เขียน#Thai


ฦๅชา

/lɯː˧.t͡ɕʰaː˧/

ลือชา ลือชา#Thai


โอ่ง

From Old Chinese 甕 (OC *qoːŋs). Cognate with Lao ໂອ່ງ (ʼōng).

1926, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, เรื่องไปลังกาทวีป, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 22:
เขาก็ตั้งโอ่งน้ำไว้ให้อาบเล่น
kǎo gɔ̂ dtâng òong náam wái hâi àap lên
They then set up a jar of water for [us] to bathe for pleasure.


ลือชา

ลือชา • (lʉʉ-chaa)

/lɯː˧.t͡ɕʰaː˧/


ภาษาจีนกวางตุ้ง

th-proper noun

ภาษาจีนกวางตุ้ง

ภาษา (paa-sǎa, “language”) + จีน (jiin, “China”) + กวางตุ้ง (gwaang-dtûng, “Guangdong”).

compound

th:ภาษาจีนกวางตุ้ง


โฆษะ

Borrowed from Sanskrit घोष (ghoṣa, “noise”).


เฝ้า

fâo (romanization)
การเฝ้า (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຝົ້າ (fao), Lü ᦚᧁᧉ (ḟaw²).

cog

Lü ᦚᧁᧉ (ḟaw²)

Exodus 6:11, KJV:
จงเข้าไปเฝ้าฟาโรห์กษัตริย์แห่งอียิปต์บอกให้ปล่อยชนชาติอิสราเอลไปจากแผ่นดินของเขา
jong kâo bpai fâo faa-roo gà-sàt hɛ̀ng ii-yìp bɔ̀ɔk hâi bplɔ̀i chon-châat ìs-raa-eel bpai jàak pɛ̀n-din kɔ̌ɔng kǎo
Go in, speak unto Pharaoh king of Egypt, that he let the children of Israel go out of his land.
(literally) Go in and see Pharaoh the king of Egypt, tell him to let the people of Israel go out of his realm.

1 Kings 3:16, KJV:
แล้วหญิงแพศยาสองคนมาเฝ้ากษัตริย์และยืนอยู่ต่อพระพักตร์พระองค์
lɛ́ɛo yǐng pɛ̂ɛt-sà-yǎa sɔ̌ɔng kon maa fâo gà-sàt lɛ́ yʉʉn yùu dtɔ̀ɔ prá pák prá-ong
Then came there two women, that were harlots, unto the king, and stood before him.
(literally) Then two harlots came to see the king...

1 Chronicles 12:16, KJV:
มีคนเบนยามินและยูดาห์มาเฝ้าดาวิด ณ ที่กำบังเข้มแข็ง
mii kon ben-yaa-min lɛ́ yuu-daa maa fâo daa-wìt · nɔɔ · tîi gam-bang kêm-kɛ̌ng
And there came of the children of Benjamin and Judah to the hold unto David.
(literally) There were men of Benjamin and Judah coming to see David at the stronghold.

to have an audience (with), to meet, to see, to present oneself (before), to enter the presence (of), to wait (on), to attend, to tend, or to serve (a god, high priest, royal person, person in authority, etc).

Matthew 27:36, KJV:
แล้วพวกเขาก็นั่งเฝ้าพระองค์อยู่ที่นั่น
lɛ́ɛo pûuak kǎo gɔ̂ nâng fâo prá-ong yùu tîi nân
And sitting down they watched him there;

Proverbs 2:11, KJV:
ความเฉลียวฉลาดจะคอยเฝ้าเจ้าและความเข้าใจจะระแวดระวังเจ้าไว้
kwaam-chà-lǐao-chà-làat jà kɔɔi fâo jâao lɛ́ kwaam-kâo-jai jà rá-wɛ̂ɛt-rá-wang jâao wái
Discretion shall preserve thee, understanding shall keep thee:

Psalm 37:32, KJV:
คนชั่วเฝ้าดูคนชอบธรรมและแสวงหาที่จะสังหารเขาเสีย
kon chûua fâo duu kon chɔ̂ɔp-tam lɛ́ sà-wɛ̌ɛng-hǎa tîi jà sǎng-hǎan kǎo sǐia
The wicked watcheth the righteous, and seeketh to slay him.

Job 39:1, KJV:
เจ้ารู้ไหมว่าเลียงผาตกลูกเมื่อไร เจ้าเคยเฝ้าดูกวางตัวเมียตกลูกหรือ
jâao rúu mǎi wâa liiang-pǎa dtòk lûuk mʉ̂ʉa-rai · jâao kəəi fâo duu gwaang dtuua miia dtòk lûuk rʉ̌ʉ
Knowest thou the time when the wild goats of the rock bring forth? or canst thou mark when the hinds do calve?


ตอ

From Proto-Tai *toːᴬ (“stump (of a tree)”), from Old Chinese 株 (OC *to, “stump”). Cognate with Northern Thai ᨲᩬᩴ, Lao ຕໍ (tǭ) or ກະຕໍ (ka tǭ), Shan တေႃ (tǎu), Phake တေႃ (tō), Ahom 𑜄𑜦𑜡 (tō).


ฟองมัน

th-noun

ฟองมัน • (fɔɔng-man)

(typography, chiefly in old script) Thai punctuation mark ๏, marking the beginning of a new paragraph.


ตะขอ

ตะขอ • (dtà-kɔ̌ɔ)

/ta˨˩.kʰɔː˩˩˦/


คุชราต

/kʰut̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.raːt̚˥˩/

From Gujarati ગુજરાત (gujrāt) or Hindi गुजरात (gujrāt).

ภาษาคุชราต
paa-sǎa kút-chá-râat
Gujarati language

รัฐคุชราต

Gujarat (a state of India; capital: Gandhinagar)


ระลึก

th-verb

ระลึก • (rá-lʉ́k) (abstract noun การระลึก)

rá-lʉ́k (romanization)
การระลึก (abstract-noun)


มณีปุระ

รัฐมณีปุระ

ภาษามณีปุระ
paa-sǎa má-nii-bpù-rá
Meitei language

อักษรมณีปุระ
àk-sɔ̌ɔn má-nii-bpù-rá
Meitei script

Manipur (a state of India; capital: Imphal)


ฤทธิ์

th-noun

ฤทธิ์ • (rít)

From Sanskrit ऋद्धि (ṛddhi, “prosperity”). Cognate with Lao ຣິດ (rit), ລິດ (lit).

เทวดามีฤทธิ์

The devata gods have supernatural powers


ลือ

lʉʉ (romanization)
การลือ (abstract-noun)


ปล้น

bplôn (romanization)
การปล้น (abstract-noun)

ปล้นเมือง

ปล้นราชสมบัติ

ปล้นชาวบ้าน

to take by force: to usurp, to seize, to rob, etc.

(slang) to strip or deprive someone of something completely.


ทมิฬ

Borrowed from Pali damiḷa, from Tamil தமிழ் (tamiḻ).


ทมิฬ

th-adj

ทมิฬ • (tá-min) (abstract noun ความทมิฬ)

tá-min (romanization)
ความทมิฬ (abstract-noun)


ปลุก

bplùk (romanization)
การปลุก (abstract-noun)

From Proto-Tai *plokᴰ (“to awaken (someone)”). Cognate with Lao ປຸກ (puk), Shan ပူၵ်း (púuk), Ahom 𑜆𑜤𑜀𑜫 (puk).


แมวโคราช

th-noun

แมวโคราช • (mɛɛo-koo-râat)


ปิด

bpìt (romanization)
การปิด (abstract-noun)

Compare Old Chinese 閉 (OC *piːds, *piːd), Burmese ပိတ် (pit), Khmer បិទ (bət), Northern Khmer เบฺิ็ด, Lao ປິດ (pit), Southern Thai ปิ๋ด, Shan ပိတ်ႉ (pḭ̂t) or ပိၵ်ႉ (pḭ̂k).

to stick; to attach (flier, notice, gold leaf, etc).

to be out of action; to stop work (of an organization, a shop, etc).


ยำ

yam (romanization)
การยำ (abstract-noun)

Uncertain. Compare Khmer ញាំ (ñŏəm, “Cambodian salad; to make a Cambodian salad”); Hakka 醃／腌 (âm, “to marinate; to pickle”).

cog

(slang) to mess up; to muddle; to confuse; to conflate.

(slang) to assault or attack through mob action or in a similar fashion.


ข้อความ

th-noun

ข้อความ • (kɔ̂ɔ-kwaam)

/kʰɔː˥˩.kʰwaːm˧/


สีสวาด

สีสวาด • (sǐi-sà-wàat)


วิเชียรมาศ

From วิเชียร (wí-chiian, “diamond”) + มาศ (mâat, “gold”).

com

(often) a Siamese cat, a related breed of cat.


ชิม

chim (romanization)
การชิม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɟimᴬ. Cognate with Lao ຊີມ (sīm), Shan ၸိမ်း (tsím), Zhuang cimz, Zuojiang Zhuang chimz. Compare Proto-Hlai *tçʰim (“to taste”).


เป่า

bpào (romanization)
การเป่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *powᴮ (“to blow”). Cognate with Northern Thai ᨸᩮᩢ᩵ᩣ, Lao ເປົ່າ (pao), Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹), Tai Dam ꪹꪜ꪿ꪱ, Tai Dón ꪹꪜꪱꫀ, Tai Do pảu, Tày pấu, Shan ပဝ်ႇ (pào), Tai Nüa ᥙᥝᥱ (pǎw), Phake ပွ် (paw), Ahom 𑜆𑜧 (paw) or 𑜆𑜨𑜧 (pow), Zhuang boq, Zuojiang Zhuang baeuq.

cog

Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹)

Tai Dón ꪹꪜꪱꫀ


สิบสาม

head

สิบสาม • (sìp săam)

From สิบ (sìp, “ten”) + สาม (sǎam, “three”). Cognate with Lao ສິບສາມ (sip sām), Lü ᦉᦲᧇᦉᦱᧄ (ṡiibṡaam), Shan သိပ်းသၢမ် (síp sǎam) and Zhuang cib sam.

cog

Lü ᦉᦲᧇᦉᦱᧄ (ṡiibṡaam)

Shan သိပ်းသၢမ် (síp sǎam)


สิบสาม

th-noun

สิบสาม • (sìp-sǎam)

cog

Lü ᦉᦲᧇᦉᦱᧄ (ṡiibṡaam)

Shan သိပ်းသၢမ် (síp sǎam)


สิบเอ็ด

head

สิบเอ็ด • (sìp-èt)

Compounded from สิบ (sìp) + เอ็ด (èt). Cognate with Lao ສິບເອັດ (sip ʼet), Lü ᦉᦲᧇᦵᦀᧆ (ṡiib˙ʼed), Shan သိပ်းဢဵတ်း (síp ʼáet) and Zhuang cib it.

compound

สิบ (sìp) + เอ็ด (èt)

cog

Lü ᦉᦲᧇᦵᦀᧆ (ṡiib˙ʼed)

Shan သိပ်းဢဵတ်း (síp ʼáet)


สิบเอ็ด

th-noun

สิบเอ็ด • (sìp-èt)

compound

สิบ (sìp) + เอ็ด (èt)

cog

Lü ᦉᦲᧇᦵᦀᧆ (ṡiib˙ʼed)

Shan သိပ်းဢဵတ်း (síp ʼáet)


สิบสอง

th-numeral

สิบสอง • (sìp-sɔ̌ɔng)

/sip̚˨˩.sɔːŋ˩˩˦/

From สิบ (sìp, “ten”) + สอง (sɔ̌ɔng, “two”). Cognate with Lao ສິບສອງ (sip sǭng), Lü ᦉᦲᧇᦉᦸᧂ (ṡiibṡoang), Shan သိပ်းသွင် (síp sǎung) and Zhuang cib ngeih.


สิบสอง

th-noun

สิบสอง • (sìp-sɔ̌ɔng)

/sip̚˨˩.sɔːŋ˩˩˦/


ภูเขา

ภู (puu) + เขา (kǎo). Cognate with Lao ພູເຂົາ (phū khao).


ออก

ɔ̀ɔk (romanization)
การออก (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔoːkᴰ (“to exit”). Cognate with Lao ອອກ (ʼǭk), Northern Thai ᩋᩬᨠ, Lü ᦀᦸᧅᧈ (˙ʼoak¹), Tai Dam ꪮꪮꪀ, Shan ဢွၵ်ႇ (ʼàuk), Phake ဢွက် (ʼok), Ahom 𑜒𑜨𑜀𑜫 (ʼok), Zhuang ok.

cog

Lü ᦀᦸᧅᧈ (˙ʼoak¹)

รัฐสภาออกกฎหมายใหม่

วงจะออกซิงเกิลใหม่

ออกมาหรือยัง

ตะวันออก

ออกไป

ออกงาน

to come or go out, into view, or into being; to cause to do so.


ออก

th-adj

ออก • (ɔ̀ɔk)

cog

Lü ᦀᦸᧅᧈ (˙ʼoak¹)


ออก

th-adj

ออก • (ɔ̀ɔk)

cog

Lü ᦀᦸᧅᧈ (˙ʼoak¹)


ออก

th-noun

ออก • (ɔ̀ɔk)

From Old Khmer uka, ūka, ʼaka, ʼaka, ʼagga, oka, okka (“first constituent in titles of the mandarinate”). Cognate with Modern Khmer ឧក (ʼok).

(historical) an honorific given to a nobleman, prefixed to his noble rank.


ออก

th-adj

ออก • (ɔ̀ɔk)

(of parents, relatives, etc, now dialect) biological; natural.


ออก

th-noun

ออก • (ɔ̀ɔk)

white-bellied sea eagle
white-bellied sea eagle

Haliaeetus leucogaster
Haliaeetus leucogaster#Translingual

(zoology) white-bellied sea eagle, of species Haliaeetus leucogaster in the family Accipitridae.


ศุภลักษณ์

ศุภลักษณ์ • (sùp-pá-lák)

From Sanskrit शुभ (śubha, “auspicious”) + लक्षण (lakṣaṇa, “feature”); equivalent to ศุภ (sùp) + ลักษณ์ (lák).

com

ศุภ (sùp) + ลักษณ์ (lák)


ปรากฏ

th-verb

ปรากฏ • (bpraa-gòt) (abstract noun การปรากฏ or ความปรากฏ)

bpraa-gòt (romanization)
การปรากฏ (abstract-noun)
ความปรากฏ (abstract-noun)

From Sanskrit प्रकट (prakaṭa, “clear; visible”). Compare Lao ປະກົດ (pa kot), Northern Thai ᨷᩤᨠᩫ᩠ᨭ. same pronunciation and meaning Mon ပြာကတ်.

der

พระวจนะทรงปรากฏเป็นมนุษย์

The Word Appears in the Flesh (a book presenting beliefs of The Church of Almighty God)


แขวน

kwɛ̌ɛn (romanization)
การแขวน (abstract-noun)

From Proto-Tai *qweːnᴬ (“to hang up”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᩅᩯᩁ, Lao ແຂວນ (khǣun), Lü ᦶᦧᧃ (ẋwaen), Shan ၵႅၼ် (kěn) or ၽႅၼ် (phěn), Ahom 𑜁𑜢𑜐𑜫 (khiñ).

(slang) to expose to public humiliation; to subject to public shaming.

(slang) to put off from consideration: to table, to shelve, etc.


แขวน

th-noun

แขวน • (kwɛ̌ɛn)

เต้า เต้า#Thai

จันทัน จันทัน#Thai

(carpentry, architecture) a type of traditional roof framing which connects เต้า (dtâo) with จันทัน (jan-tan).


ฃอง

ของ ของ#Thai


ทาน

From Pali dāna (“alms; donation; gift”) or Sanskrit दान (dāna, “idem”); perhaps via Old Khmer dāna, dān (“idem”); extended as Sanskrit प्रदान (pradāna), Old Khmer pradāna, from which Thai ประทาน (bprà-taan) was derived. Cognate with Modern Khmer ទាន (tiən); Lao ທານ (thān).


ทาน

taan (romanization)
การทาน (abstract-noun)

to bear or hold up (a load, mass, structure, part, etc); to serve as a foundation (for).

to sustain or withstand (weight, pressure, strain, etc).

to undergo or endure with patience; to tolerate.

to proof; to examine for flaws, errors, etc.


ทาน

ทานหมากฝรั่ง

ทานก๋วยเตี๋ยว

ทานเหล้า

(colloquial) to consume; to eat; to take; to drink.


ปัญจาบ

From Hindi पंजाब (pañjāb) or Persian پنجاب (panjâb).

ภูมิภาคปัญจาบ

แคว้นปัญจาบ

Punjab (a province of Pakistan; capital: Lahore)

รัฐปัญจาบ

ภาษาปัญจาบ

ชาวปัญจาบ

Punjab (a state of India; capital: Chandigarh)


ลง

long (romanization)
การลง (abstract-noun)

From Proto-Tai *n̩.loŋᴬ (“to descend”). Cognate with Northern Thai ᩃᩫ᩠ᨦ, Lao ລົງ (long), Lü ᦟᦳᧂ (lung), Tai Dam ꪶꪩꪉ, Shan လူင်း (lúung), Tai Nüa ᥘᥨᥒᥰ (löng), Ahom 𑜎𑜤𑜂𑜫 (luṅ), Zhuang roengz.

to make (an entry in a register); to record; to register; to note down; to write down.

to yield: to give up to a superior power or authority.

(colloquial, computing) to install (a program).


ลง

(in negative senses) more: in or to a greater extent or degree.


กุมภ์

กุมภ์ • (gum)

From Sanskrit कुम्भ (kumbha, “pitcher”).


กุมภ์

th-proper noun

กุมภ์ • (gum)

ราศี ราศี#Thai

(ราศี~) (astrology, astronomy) Aquarius.


ดารา

Borrowed from Pali tārā (“star”) or Sanskrit तारा (tārā). Cognate with Lao ດາລາ (dā lā), Old Khmer tārā, modern Khmer តារា (taaraa), Burmese တာရာ (tara).

(elegant, literary, poetic) star: heavenly body

star: celebrated person, prominent actor or actress, etc.

star: star-like figure used as an ornament, award, badge, etc.


นัด

nát (romanization)
การนัด (abstract-noun)

Cognate with Lao ນັດ (nat), Northern Thai ᨶᩢ᩠ᨯ, Khün ᨶᩢ᩠ᨯ, Tai Dam ꪙꪰꪒ (ꞌnặt).

2019 February 26, admin, “ศาลปกครองกลางนัดฟังคำพิพากษาคดีวอยซ์ทีวีฟ้องเพิกถอนคำสั่ง กสทช.”, in ไอลอว์, Bangkok: ศูนย์ข้อมูลกฎหมายและคดีเสรีภาพ โดย ไอลอว์, retrieved 2019-02-26:
ต่อมาวันที่ ๑๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒ ศาลปกครองกลางนัดไต่สวนฉุกเฉินทุเลาคำสั่งของ กสทช.
dtɔ̀ɔ-maa wan-tîi · sìp hâa · gum-paa-pan · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hòk-sìp sɔ̌ɔng · sǎan-bpòk-krɔɔng glaang nát dtài-sǔuan-chùk-chə̌ən tú-lao kam-sàng kɔ̌ɔng · gɔɔ-sɔ̌ɔ-tɔɔ-chɔɔ
Later on the 15th day of February, 2562 [2019], the Central Administrative Court appointed [the day for] the urgent hearing [of the application for] staying the order of the NBTC.

to appoint, to make an appointment (for, with, etc); to arrange, to make arrangements (for).


นัด

Classifier for appointments, appointed activities, or the like.

Classifier for projectiles (of guns, cannons, etc).


นัด

to snuff: to draw in through the nose by inhaling.


ลึก

lʉ́k (romanization)
ความลึก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *lɤkᴰˢ⁴ (“deep”), from Proto-Tai *lɤkᴰ (“deep”). Cognate with Northern Thai ᩃᩮᩥᩢ᩠ᨠ, Southern Thai หลึก, Lao ເລິກ (lœk) or ລຶກ (lưk), Lü ᦵᦟᦲᧅ (loek), Shan လိုၵ်ႉ (lṵ̂ek), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜀𑜫 (lük), Zhuang laeg, Nong Zhuang ndaek.


ขวา

th-noun

ขวา • (kwǎa)

From Old Chinese 右 (OC *ɢʷɯʔ, *ɢʷɯs, “right”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᩅᩣ, Lao ຂວາ (khuā), Lü ᦧᦱ (ẋwaa), Shan ၶႂႃ (khwǎa), Zhuang gvaz, Bouyei gvaz. Compare Sui fal (“right”), Southern Kam wap (“right”).

เลี้ยวขวาที่นี่


สวรรค์

สวรรค์ • (sà-wǎn)

Learned borrowing from Sanskrit स्वर्ग (svarga). Compare Pali sagga. Cognate with Lao ສະຫວັນ (sa wan), Lü ᩈ᩠ᩅᩢᩁ᩠ᨣ᩺, Northern Thai ᩈ᩠ᩅᩢᩁ᩠ᨣ᩺.

lbor

เสียงประชาคือเสียงสวรรค์

The voice of the people is the voice of heaven.

paradise; place or state of supreme happiness.

a dish of pieces of meat that are soaked in a potion containing coriander seeds, cumin, minced garlic, salt, soy sauce, sugar, and others, and are sun-dried before being fried.


พิจิก

th-noun

พิจิก • (pí-jìk)

/pʰi˦˥.t͡ɕik̚˨˩/

From Sanskrit वृश्चिक (vṛścika, “scorpion”). Cognate with Lao ພະຈິກ (pha chik).


พิจิก

th-proper noun

พิจิก • (pí-jìk)

/pʰi˦˥.t͡ɕik̚˨˩/

ราศี ราศี#Thai


สินธุ

th-noun

สินธุ • (sǐn-tú)

From Sanskrit सिन्धु (síndhu) or Pali sindhu.

th:แม่น้ำสินธุ


สินธุ

th-proper noun

สินธุ • (sǐn-tú)

th:แม่น้ำสินธุ


ถูก

tùuk (romanization)
ความถูก (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 觸 (MC tsyhowk, “to touch; to come in contact with”). Cognate with Northern Thai ᨳᩪᨠ, Isan ถืก, Lao ຖືກ (thư̄k), Lü ᦏᦳᧅᧈ (ṫhuk¹), Khün ᨳᩪᨠ, Shan ထုၵ်ႇ (thùk), Tai Nüa ᥗᥧᥐᥴ (thúk), Ahom 𑜌𑜤𑜀𑜫 (thuk).

cog

Lü ᦏᦳᧅᧈ (ṫhuk¹)


ถูก

tùuk (romanization)
การถูก (abstract-noun)

Lü ᦏᦳᧅᧈ (ṫhuk¹)

(auxiliary) used as a passive voice marker


ถูก

Cognate with Northern Thai ᨳᩪᨠ, Isan ถืก, Lao ຖືກ (thư̄k), Lü ᦏᦳᧅᧈ (ṫhuk¹), Khün ᨳᩪᨠ, Nong Zhuang tuk.

Lü ᦏᦳᧅᧈ (ṫhuk¹)


ฯลฯ

/lɛʔ˦˥.ʔɯːn˨˩.ʔɯːn˨˩/

/la˦˥.tʰɯŋ˩˩˦/


ความ

From Proto-Tai *ɣwaːmᴬ (“matter”). Cognate with Lao ຄວາມ (khuām), Northern Thai ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨾ, Lü ᦩᦱᧄ (xwaam), Shan ၵႂၢမ်း (kwáam), Zhuang vamz.


ความ

a prefix to convert a verb or adjective into an abstract noun.


ชอบ

th-verb

ชอบ • (chɔ̂ɔp) (abstract noun การชอบ or ความชอบ)

chɔ̂ɔp (romanization)
การชอบ (abstract-noun)
ความชอบ (abstract-noun)

Compare Khmer ឆប (chɑɑp). Cognate with Northern Thai ᨪᩬᨷ, Lao ຊອບ (sǭp).

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩/

คุณชอบอาหารไทยไหมคะ

to like; to admire; to appreciate; to adore; to approve; to be in favour (of)

(colloquial) to tend (to); to be likely (to); to be disposed (to)


ชอบ

chɔ̂ɔp (romanization)
ความชอบ (abstract-noun)

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩/

(colloquial) often; frequently; habitually; as a tendency or habit.


ชอบ

th-prep

ชอบ • (chɔ̂ɔp)

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩/

(somewhat archaic) in accordance (with); in line (with); in conformity (to).


ชอบ

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩/

(somewhat archaic) suitable; proper; appropriate; right; correct.

(somewhat archaic) entitled; rightful; having a right or title.


ชอบ

th-noun

ชอบ • (chɔ̂ɔp)

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩/

goodness, merit, achievement, feat, or the like, especially one that deserves recognition or compensation.


ค้อน

kɔ́ɔn (romanization)
เต้า (classifier)
อัน (classifier)

→ Urak Lawoi': คอด (khöt)

From Proto-Tai *ɣoːlꟲ (“to hammer”). Cognate with Lao ຄ້ອນ (khǭn), Shan ၶွၼ်ႉ (khâ̰un), Ahom 𑜁𑜨𑜃𑜫 (khon), Saek กฺอน.


ค้อน

kɔ́ɔn (romanization)
การค้อน (abstract-noun)

to give a side glance or to look askance, especially as a sign of disapproval or discontent; to express disapproval or discontent by such means.


เด็ก

เด็ก • (dèk)

From Proto-Tai *ɗekᴰ (“child (young person)”). Cognate with Northern Thai ᨯᩮᩢ᩠ᨠ, Lao ເດັກ (dek), Saek แด๊ก.

inh

child: person below the age of adulthood.

(slang) subordinate; servant; attendant.

(slang) person maintained by or gaining livelihood from another as the latter's sexual partner or illicit lover.

2023 November 22, “เด็ก มธ. ชวนสร้าง 'ค่านิยมใหม่' วันรับปริญญา ใช้วาระเฉลิมฉลองบัณฑิตเป็นสะพานเชื่อมโอกาสสู่สังคม”, in thaipost.net:
เด็ก มธ. ชวนสร้างค่านิยมใหม่
dèk · mɔɔ-tɔɔ · chá-wá-ná-sâang kâa-ní-yom mài
TU kids invite [the public] to create new values

2023 October 9, เนติวิทย์ โชติภัทร์ไพศาล, “เด็กจุฬาฯ รวยกว่าคนทั้งประเทศจริงไหม?”, in the101.world:
เด็กจุฬาฯ ร้อยละเจ็ดสิบเอ็ดจุดห้ามาจากโรงเรียนรัฐบาล
dèk jù-laa · rɔ́ɔi-lá jèt sìp èt jùt hâa maa jàak roong-riian-rát-tà-baan
71.5% of Chula kids are from public schools.

educational institution
educational institution

(slang) child student; child who attends an educational institution.


เด็ก

dèk (romanization)
ความเด็ก (abstract-noun)

(slang) inexperienced; untrained; unskillful.


กุมภาพันธ์

From กุมภ (gum, “pitcher”) + อาพันธ์ (“affection; decoration; etc”); literally "affection of the pitcher (Aquarius)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

coin

เดือน เดือน#Thai

(เดือน~) February: the second month of the year under the solar calendar.


ไอ

Cognate with Lao ໄອ (ʼai), Lü ᦀᦻ (˙ʼaay), Shan ဢၢႆ (ʼǎai), Tai Nüa ᥟᥣᥭ (ʼaay), Ahom 𑜒𑜩 (ʼay).


ไอ

From Proto-Tai *ʔajᴬ (“to cough”). Cognate with Northern Thai ᩋᩱ, Lao ໄອ (ʼai), Lü ᦺᦀ (˙ʼay), Shan ဢႆ (ʼǎi), Tai Dam ꪼꪮ, Tai Nüa ᥟᥭ (ʼay), Aiton ဢႝ (ʼay), Ahom 𑜒𑜩 (ʼay), Zhuang ae, Saek ไอ๋, Tày ay.

cog

Lü ᦺᦀ (˙ʼay)


ไอ

The name of the Latin-script letter I/i.


ชน

chon (romanization)
การชน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨩᩫ᩠ᨶ, Lao ຊົນ (son). Compare Khmer ជល់ (cŭəl), Middle Chinese 衝 (MC tsyhowng).

to make some kind of animal fight against another e.g. cocks, oxen, buffaloes, elephants


ชน

Borrowed from Sanskrit जन (jana, “person”) or Pali jana (“person”). Cognate with Lao ຊົນ (son).


ฦก

ลึก ลึก#Thai


รำ

From Proto-Tai *ramᴬ (“bran”). Cognate with Northern Thai ᩁᩴᩣ, Lao ຮຳ (ham), Tai Dam ꪭꪾ, Lü ᦣᧄ (ham), Shan ႁမ်း (hám), Zhuang raemz.


รำ

ram (romanization)
การรำ (abstract-noun)

From Pre-Angkorian Old Khmer raṃ (“to dance; to move rhythmically”). Cognate with Modern Khmer រាំ (rŏəm).

bor

2 Samuel 6:14, KJV:
และดาวิดก็ทรงรำถวายต่อพระพักตร์พระเยโฮวาห์ด้วยสุดกำลังของพระองค์
lɛ́ daa-wìt gɔ̂ song ram tà-wǎai dtɔ̀ɔ prá pák prá yee-hoo-waa dûai sùt gam-lang kɔ̌ɔng prá-ong
And David danced before the LORD with all his might;

2 Samuel 6:16, KJV:
มีคาลราชธิดาของซาอูลก็มองออกที่ช่องหน้าต่าง เห็นกษัตริย์ดาวิดกระโดดโลดเต้นรำถวายต่อพระพักตร์พระเยโฮวาห์ และนางก็มีใจหมิ่นประมาท
mii-kaal râat-chá tí-daa kɔ̌ɔng saa-uul gɔ̂ mɔɔng ɔ̀ɔk tîi chɔ̂ng nâa-dtàang · hěn gà-sàt daa-wìt grà-dòot-lôot-dtên ram tà-wǎai dtɔ̀ɔ prá pák prá yee-hoo-waa · lɛ́ naang gɔ̂ mii jai mìn-bprà-màat
Michal Saul's daughter looked through a window, and saw king David leaping and dancing before the LORD; and she despised him in her heart.


บน

th:prep-place บน (canonical)
bon (romanization)

From Proto-Tai *ɓɯnᴬ (“sky; heaven”). Cognate with Northern Thai ᨷᩫ᩠ᨶ, Lao ບົນ (bon), Lü ᦥᦳᧃ (bun) or ᦢᦳᧃ (ḃun), Shan ဝူၼ် (wǔun) or မူၼ် (mǔun), Zhuang mbwn, Bouyei mbenl, Saek บึ๋น, Tày bôn.


บน

bon (romanization)
การบน (abstract-noun)

to ask (a supernatural being) to grant one's wish, with a promise to give or do something in return.


บน

promise or pledge to give something to or do something for a supernatural being in return for granting one's wish.


กันยายน

From กันยา (gan-yaa, “maiden”) + อายน (“arrival; circulation; progress; etc”); literally "arrival of the maiden (Virgo)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

com

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) September: the ninth month of the year under the solar calendar.


เมษ

th-noun

เมษ • (mêet)

From Sanskrit मेष (meṣa, “ram; sheep”). Cognate with Lao ເມດ (mēt).


เมษ

th-proper noun

เมษ • (mêet)

ราศี ราศี#Thai


แข้ง

kɛ̂ng (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)

From Proto-Tai *ɣeːŋᴮ (“shin; lower leg”), from Middle Chinese 脛 (MC hengX|hengH, “shin”). Cognate with Northern Thai ᨤᩯ᩠᩵ᨦ (as in ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣᨤᩯ᩠᩵ᨦ), Lao ແຄ່ງ (khǣng) or ແຂ້ງ (khǣng), Lü ᦶᦆᧂᧈ (xaeng¹), Tai Dón ꪵꪅꪉꫀ, Shan ၶႅင်ႈ (khēng), Tai Nüa ᥑᥦᥒ (xaeng), Phake ၵိင် (khiṅ), Ahom *𑜁𑜢𑜂𑜫 (*khiṅ), Zhuang hengq.

cog

Tai Dón ꪵꪅꪉꫀ


เมถุน

From Pali methuna (“coupling; copulation”).

(elegant) copulation; sexual intercourse.


เมถุน

From Pali mithuna (“pair; couple”) or Sanskrit मिथुन (mithuna, “idem”).


เมถุน

ราศี ราศี#Thai


สิงหาคม

From สิงห (“lion”) + อาคม (aa-kom, “arrival”); literally "arrival of the lion (Leo)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

com

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) August: the eighth month of the year under the solar calendar.


กันย์

th-noun

กันย์ • (gan)

From Sanskrit कन्या (kanyā, “girl”). Cognate with Lao ກັນຍາ (kan nyā).


กันย์

th-proper noun

กันย์ • (gan)

ราศี ราศี#Thai


ญวน

Possibly from Old Khmer យ្វន៑ (yvan, “Vietnam; Vietnamese”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer យោន៑ (yon). Cognate with Modern Khmer យួន (yuən), Lao ຍວນ (nyūan), Mon ယောန်.

bor

1923, ทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา, “พงศาวดารญวน”, in ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๘, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 1:
เดิมเมืองญวนนั้นเมืองตังเกี๋ยเปนเมืองหลวง
dəəm mʉʉang yuuan nán mʉʉang dtang-gǐia bpen mʉʉang-lǔuang
Formerly, the country of Yuan [had] the city of Tonkin as [its] capital.

1940, กระทรวงมหาดไทย, “บทที่ ๒ การปกครองแคว้นต่าง ๆ ของอินโดจีนฝรั่งเศส”, in การปกครองแคว้นลาวและเขมรของฝรั่งเศส, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กรมรถไฟ, page 7:
ฝรั่งเศสได้ญวนใต้เป็นอาณานิคมโดยใช้กำลังบังคับให้พระเจ้าแผ่นดินญวนทำสนธิสัญญายกดินแดนญวนใต้ให้
fà-ràng-sèet dâai yuuan dtâai bpen aa-naa-ní-kom dooi chái gam-lang bang-káp hâi prá jâao-pɛ̀n-din yuuan tam sǒn-tí-sǎn-yaa yók din-dɛɛn yuuan dtâai hâi
France got Southern Yuan as [its] colony by forcibly compelling the king of Yuan to conclude a treaty granting the territory of Southern Yuan to [France].


ญวน

1923, ทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา, “พงศาวดารญวน”, in ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๘, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 12:
มารดาเปนญวน
maan-daa bpen yuuan
[His] mother was a Yuan.

1923, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “อธิบายว่าด้วยพวกฮ่อ”, in จดหมายเหตุ เรื่อง เจ้าพระยาภูธราภัยยกกองทัพไปปราบฮ่อ, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 7:
ญวนให้กองทัพมา
yuuan hâi gɔɔng-táp maa
The Yuan sent in an armed force.

(archaic, now colloquial) Vietnamese (person/people).


มะขาม

th-noun

มะขาม • (má-kǎam)

มันว่ามันยอมอมมะขามเลยได้เป็นตำรวจ

She said she sucked his dick in exchange for being appointed as a police officer.

man wâa man yɔɔm om má-kǎam ləəi dâai bpen dtam-rùuat


ถือ

tʉ̌ʉ (romanization)
การถือ (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 戴 (MC tojH, “to carry on the head”). Cognate with Northern Thai ᨳᩨ, Lao ຖື (thư̄), Lü ᦏᦹ (ṫhue), Khün ᨳᩨ, Nong Zhuang tw.

to hold, carry, or bear, with or as if with a hand.

(of a status, position, title, etc) to hold; to have; to occupy.

1681, “พระราชพงษาวดาร ฉบับหลวงประเสริฐ”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๑, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย, published 1914, page ๑๒๘:
พญาองค์สวรรคโลกเปนนายกองถือพล ๓๐๐๐๐...พระมหาเทพถือวัวเกียน
pá-yaa ong sà-wǎn-ká-lôok bpen naai-gɔɔng tʉ̌ʉ pon · sǎam-mʉ̀ʉn ... prá má-hǎa-têep tʉ̌ʉ wuua giian
Phaya Ong [of] Sawankhalok was the captain, commanding a host 30,000 [strong] ... Phra Mahathep commanded ox-wagons.

to have (in charge); to be in charge of.

(archaic) to take (a loan); to rent; to lease.

to uphold; to support; to observe; to follow; to adhere (to).

(of a religion, cult, belief, etc) to profess.

to consider offensive or inappropriate; to view as a taboo.


ตุลย์

ตุลย์ • (dtun)

ตุล ตุล#Thai

Alternative form of ตุล (dtun, “balance”).


ตุลย์

th-proper noun

ตุลย์ • (dtun)

ราศี ราศี#Thai

ตุล ตุล#Thai

(ราศี~) (astrology, astronomy) Alternative form of ตุล (dtun, “Virgo”).


หนึ่ง

From Proto-Tai *nɯːŋᴮ (“one”). Cognate with Northern Thai ᨶᩧ᩠᩵ᨦ, Lao ໜຶ່ງ (nưng) or ນຶ່ງ (nưng), Lü ᦓᦹᧂᧈ (nueng¹), Shan ၼိုင်ႈ (nūeng), Aiton လိုင် (lüṅ), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ), Zuojiang Zhuang nwngq.

cog

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


หนึ่ง

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


หนึ่ง

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


หนึ่ง

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)

(often used to introduce a list) first; firstly.


หนึ่ง

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


หนึ่ง

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


คอ

From Proto-Southwestern Tai *ɣɔːᴬ² (“neck”), from Proto-Tai *ɣoːᴬ (“neck”), from Middle Chinese 喉 (MC huw, “larynx; throat”). Cognate with Northern Thai ᨤᩬᩴ, Khün ᨤᩳ, Lao ຄໍ (khǭ), Tai Dam ꪁꪷ, Shan ၶေႃး (kháu), Tai Nüa ᥑᥨᥝᥰ (xöw), Phake ၵေႃ (khō), Ahom 𑜁𑜦𑜡 (khō) or 𑜁𑜞𑜦𑜡 (khrō), Zhuang hoz, Saek กฺ๊อ.

anything similar in shape, function, etc, as shirt collar, bottle neck, etc.


ตำ

dtam (romanization)
การตำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *tamᴬ. Cognate with Isan ตำ, Lao ຕຳ (tam), Northern Thai ᨲᩣᩴ (tam¹), Khün ᨲᩣᩴ (tam¹), Lü ᦎᧄ (ṫam), Shan တမ် (tǎm), Ahom 𑜄𑜪 (taṃ), Zhuang daem.

to prick, to prickle; to pierce, to puncture; to sting; to penetrate.

2020 April 3, Slowlife, “มาดูรีวิวก่อนไปตำกันจ้า”, in sistacafe, กรุงเทพฯ: โดนัทส์ แบงค็อก, retrieved 2021-03-19:
วางขายที่...ทุกสาขา...ไปตำกันได้
waang kǎai tîi ... túk sǎa-kǎa ... bpai dtam gan dâai
[They are] out for sale at every branch of... [You] all can go get [them now].

(slang, humorous) to get, take, or buy (a product or service); to visit (a shop for such purpose).


เทวี

tee-wii (romanization)
องค์ (classifier)

From Sanskrit देवी (devī, “deity”). Cognate with Lao ເທວີ (thē wī).


ดม

dom (romanization)
การดม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗɤmᴬ. Cognate with Lao ດົມ (dom), Lü ᦡᦳᧄ (ḋum), Shan ၼူမ် (nǔum), Ahom 𑜃𑜤𑜉𑜫 (num).

Lü ᦡᦳᧄ (ḋum)


ดม

Possibly from Old Khmer taṃ (“to beat; to pound”), thus cognate with Modern Khmer ដំ (dɑm).

(archaic) to beat; to hit; to strike; to pound.


อัสสัม

th-proper noun

อัสสัม • (àt-sǎm)

ภาษาอัสสัม
paa-sǎa àt-sǎm
Assamese language

รัฐอัสสัม

ชาอัสสัม

Assam (a state of India; capital: Dispur)


ยิ้ม

th-noun

ยิ้ม • (yím)

Cognate with Northern Thai ᨿᩥ᩠᩶ᨾ, Lao ຍິ້ມ (nyim), Lü ᦍᦲᧄᧉ (yiim²). Compare Shan ယုမ်ႉ (yṵ̂m), Ahom 𑜐𑜤𑜉𑜫 (ñum), Zhuang nyumx, Zuojiang Zhuang yumx.


ยิ้ม

yím (romanization)
การยิ้ม (abstract-noun)

Ella Wheeler Wilcox, Worth While, translated into Thai by Luang Wichitwathakan:
เป็นการง่ายยิ้มได้ไม่ต้องฝืน เมื่อชีพชื่นเหมือนบรรเลงเพลงสวรรค์ แต่คนที่ควรชมนิยมกัน ต้องใจมั่นยิ้มได้เมื่อภัยมา
bpen gaan ngâai yím dâai mâi dtɔ̂ng fʉ̌ʉn · mʉ̂ʉa chîip chʉ̂ʉn mʉ̌ʉan ban-leeng pleeng sà-wǎn · dtɛ̀ɛ kon tîi kuuan chom ní-yom gan · dtɔ̂ng jai mân yím dâai mʉ̂ʉa pai maa
It is easy enough to be pleasant, when life flows by like a song, but the man worth while is one who will smile, when everything goes dead wrong.

เย็ด เย็ด#Thai

(LGBT slang, humorous, mocking the term เย็ด (yét)) to fuck: to have sex.


มกราคม

From มกร (má-gɔɔn, “makara, a sea monster”) + อาคม (aa-kom, “arrival”); literally "arrival of the makara (Capricorn)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

com

2014, ศศิน เฉลิมลาภ, ผมทำงานให้พี่สืบ: บันทึกการทำงานอนุรักษ์ป่าของ ศศิน เฉลิมลาภ ในมูลนิธิสืบนาคะเสถียร, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 150:
ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม ผมเดินทางไปร่วมงานปีใหม่กับคณะกรรมการป่าชุมชนที่บ้านทรัพย์โพธิ์ทอง
dtâng-dtɛ̀ɛ wan tîi · nʉ̀ng · má-gà-raa-kom · pǒm dəən-taang bpai rûuam ngaan bpii-mài gàp ká-ná-gam-má-gaan bpàa-chum-chon tîi bâan sáp poo tɔɔng
As of the 1st day of January, I travelled to join the New Year's party with the Community Forestry Committee in Sap Pho Thong Village.

2013, นทธี ศศิวิมล, ๒๕ ปีต่อมา, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 226:
สิ้นมกราคม อากาศคลายความเย็น ใบไม้ร่วงหล่นพื้น
sîn má-gà-raa-kom · aa-gàat klaai kwaam-yen · bai-máai rûuang-lòn pʉ́ʉn
At the end of January, the weather lessened its chillness as leaves fell down to the ground.

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) January: the first month of the year under the solar calendar.


มีนาคม

From มีน (miin, “fish”) + อาคม (aa-kom, “arrival”); literally "arrival of the fish (Pisces)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

1949 March 23, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช ๒๔๙๒) [Constitution of the Kingdom of Thailand (2492 Buddhist Era)]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 66, number 17 A Special (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-09-30, page 2:
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๔๙๒ พรรษา ปัจจุบันนสมัย จันทรคตินิยม อุสภสมพัตสร ผัคคุณมาส กาฬปักษ์ ทศมีดิถี สุริยคติกาล มีนาคมมาส เตวีสติมสุรทิน พุธวาร
sùp-pá-mát-sà-dù · prá pút-tá-sàat-sà-ná-gaan bpen à-dìit-dtà-pâak · sɔ̌ɔng-pan sìi-rɔ́ɔi gâao-sìp sɔ̌ɔng · pan-sǎa · bpàt-jù-ban-ná-sà-mǎi · jan-trá-ká-dtì ní-yom · ù-sà-pá sǒm-pát-sɔ̌ɔn · pàk-kú-ná mâat · gaa-lá-bpàk · tá-sà-mii dì-tǐi · sù-rí-yá-ká-dtì gaan · mii-naa-kom mâat · dtee-wii-sà-dtì-má sù-rá-tin · pút-tá waan
May there be virtue. The time of the Holy Buddhist Religion had passed for 2,492 years. At this present moment, it was the 10th day of the waning moon of the month Phālguna of the Year of the Ox in the lunar fashion, or the Day of Budha [Wednesday], the 23rd solar day of the month March, under the solar calendar.

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) March: the third month of the year under the solar calendar.


ตุลาคม

From ตุล (dtun, “weighing scale”) + อาคม (aa-kom, “arrival”); literally "arrival of the weighing scales (Libra)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

1974 October 7, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช ๒๕๑๗) [Constitution of the Kingdom of Thailand (2517 Buddhist Era)]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 91, number 169 A Special (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-09-30, page 1:
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๕๑๗ พรรษา ปัจจุบันสมัย จันทรคตินิยม พยัคฆสมพัตสร อัสสยุชมาส กาฬปักษ์ ฉัฏฐมีดิถี สุริยคติกาล ตุลาคมมาส สัตตมสุรทิน จันทรวาร
sùp-pá-mát-sà-dù · prá pút-tá-sàat-sà-ná-gaan bpen à-dìit-dtà-pâak · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi sìp jèt · pan-sǎa · bpàt-jù-ban-ná-sà-mǎi · jan-trá-ká-dtì ní-yom · pá-yák-ká sǒm-pát-sɔ̌ɔn · àt-sà-yút-chá mâat · gaa-lá-bpàk · chàt-tà-mii dì-tǐi · sù-rí-yá-ká-dtì gaan · dtù-laa-kom mâat · sàt-dtà-má sù-rá-tin · jan-trá waan
May there be virtue. The time of the Holy Buddhist Religion had passed for 2,517 years. At this present moment, it was the 6th day of the waning moon of the month Assayuja of the Year of the Tiger in the lunar fashion, or the Day of the Moon [Monday], the 7th solar day of the month October, under the solar calendar.

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) October: the tenth month of the year under the solar calendar.


ขาย

kǎai (romanization)
การขาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *p.qaːjᴬ (“to sell”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ᩠ᨿ, Lao ຂາຍ (khāi), Lü ᦃᦻ (ẋaay), Tai Dam ꪄꪱꪥ, Shan ၶၢႆ (khǎai), Phake ၵႝ (khay), Ahom 𑜁𑜩 (khay), Nùng khải, Zhuang gai, Bouyei gaail. Compare Sui beel and ggeel (“to sell”), Southern Kam beel (“to sell”).


จัด

jàt (romanization)
การจัด (abstract-noun)

to set; to arrange; to order; to organise; to systematise.

to arrange (for); to make arrangements (for).


จัด

From Old Khmer ចាស; cognate with Lao ຈັດ (chat).

(of a colour, hue, etc) dark; darkish; strong.


จัด

completely; absolutely; fully; utterly; totally.


แตก

dtɛ̀ɛk (romanization)
การแตก (abstract-noun)

From Proto-Tai *p.reːkᴰ (“to burst”). Compare Old Chinese 爆 (OC *proːwɢs, *poːwɢ, *proːwɢ, “to burst”). Cognate with Lao ແຕກ (tǣk), Lü ᦶᦎᧅ (ṫaek), Shan တႅၵ်ႇ (tèk), Ahom 𑜄𑜢𑜀𑜫 (tik).

och-l

ท่อแตก

หัวแตก
hǔua dtɛ̀ɛk
[One's] head is bleeding.
(literally) The head breaks.

หูแตก
hǔu dtɛ̀ɛk
to be deafened
(literally) Ears break.

ใจแตก
jai dtɛ̀ɛk
to go wild (to become unrestrained morally)
(literally) Heart breaks.

ผนังแตก

(intransitive) to break; to crack; to split; to fracture.

โลกแตก

ตบะแตก

(intransitive) to break; to shatter; to become destroyed or ruined.

น้ำแตก
náam dtɛ̀ɛk
to come (to discharge semen)
(literally) Liquid bursts [out].

ฉี่แตก
chìi dtɛ̀ɛk
[One's] bladder is full.
(literally) Pee bursts [out].

เหงื่อแตก
ngʉ̀ʉa dtɛ̀ɛk
to sweat
(literally) Sweats burst [out].

(slang, vulgar, intransitive) to come; to ejaculate.

แตกหน่อ
dtɛ̀ɛk nɔ̀ɔ
to put forth buds
(literally) to divide [into] buds

แตกใบ
dtɛ̀ɛk bai
to put forth leaves
(literally) to divide [into] leaves

แตกสาขา

(intransitive) to divide (into); to separate (into); to be distributed (into); to dissolve (into).

(intransitive, figurative) to disunite; to lack unity, to disharmonise; to differ, to disagree, to be at variance.

แตกแบงก์

(transitive, slang) to break (into smaller units).


แตก

th-adv

แตก • (dtɛ̀ɛk)

(now only found in combination) fluently; excellently; capably; with good understanding.

กรี๊ดแตก

ห่วยแตก


สี

sǐi (romanization)
การสี (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *siːᴬ¹ (“to rub”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᩈᩦ, Lao ສີ (sī), Lü ᦉᦲ (ṡii), Tai Dam ꪎꪲ, Shan သီ (sǐi), Tai Nüa ᥔᥤᥴ (sí), Phake ꩬီ (sī), Ahom 𑜏𑜣 (sī).


สี

→ Khmer: ស៊ី (sii, “colour”)

→ Urak Lawoi': ซี (si, “colour”)

Possibly from Middle Chinese 色 (MC srik) which /-k/ is lost. Cognate with Lao ສີ (sī), Lü ᦉᦲ (ṡii), Shan သီ (sǐi), Northern Thai ᩈᩦ.


ไก่

From Proto-Tai *kajᴮ (“chicken”), from Middle Chinese 雞 (MC kej, “chicken”). Cognate with Northern Thai ᨠᩱ᩵ (kai), Lao ໄກ່ (kai), Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹), Tai Dam ꪼꪀ꪿, Tai Dón ꪼꪀꫀ, Shan ၵႆႇ (kài), Tai Nüa ᥐᥭᥱ (kǎy), Aiton ကႝ (kay), Phake ကႝ (kay), Ahom 𑜀𑜩 (kay), Bouyei gais, Zhuang gaeq, Saek ไก. Compare Proto-Be *kajᴬ¹.

cog

Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹)

domesticated fowl, as chicken, turkey, etc.


ไก่

Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹)

แอคไก่


พฤษภ

th-noun

พฤษภ • (prʉ́-sòp)

From Sanskrit वृषभ (vṛṣabha, “bull”); perhaps via Old Khmer vṛṣabha (“bull; Taurus”). Cognate with Modern Khmer ព្រឹសភៈ (prɨhphĕəʼ).

กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, กฤษณาสอนน้องคำฉันท์:
พฤษภกาสร อีกกุญชรอันปลดปลง โททนต์เสน่งคง สำคัญหมายในกายมี
prʉ́-sòp-pá gaa-sɔ̌ɔn · ìik gun-chɔɔn an bplòt-bplong · too ton sà-nèng kong · sǎm-kan mǎai nai gaai mii
When bulls, buffaloes, or elephants die, their paired tusks or horns, the distinct symbols of their bodies, remain.


พฤษภ

th-proper noun

พฤษภ • (prʉ́-sòp)

ราศี ราศี#Thai


ก่อ

gɔ̀ɔ (romanization)
การก่อ (abstract-noun)

From Proto-Tai *koːᴮ (“to build”), from Old Chinese 構 (OC *koːs). Cognate with Lao ກໍ່ (kǭ), Tai Nüa ᥐᥨᥝᥱ (kǒw), Northern Thai ᨠᩬᩴ᩵, Shan ၵေႃႇ (kàu), Ahom 𑜀𑜦𑜡 (kō), Tày có.

ก่อปัญหา

ก่อหนี้

ก่อกำแพง

ก่อปราสาท

to construct, to build; to pile (up), to heap (up).

ก่อสงคราม

ก่อเตา

ก่อไฟ

ก่อกบฏ

ก่อจลาจล


ก่อ

th-noun

ก่อ • (gɔ̀ɔ)

any of the various trees of the family Fagaceae.


ก่อ

th-adj

ก่อ • (gɔ̀ɔ)

(now rare, chiefly found in combination) shrunk, coiled, or curled, as from exposure to a cold weather.


ร้อง

rɔ́ɔng (romanization)
การร้อง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *rɔːŋꟲ⁴ (“to shout; to cry”). Cognate with Isan ฮ้อง (hɔɔŋ⁵), Lao ຮ້ອງ (hǭng), Northern Thai ᩁᩬ᩶ᨦ (hɔɔŋ⁶), Khün ᩁᩬ᩶ᨦ (hɔɔŋ⁶), Lü ᦣᦸᧂᧉ (hoang²), Tai Dam ꪭ꫁ꪮꪉ (ꞌhọng), Shan ႁွင်ႉ (hâ̰ung), Tai Nüa ᥞᥩᥒᥳ (hȯang), Khamti ꩭွင်ႇ, Phake ꩭွင် (hoṅ), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ), Zhuang rongx.

cog

Isan ฮ้อง (hɔɔŋ⁵)

Khün ᩁᩬ᩶ᨦ (hɔɔŋ⁶)

เนื้อร้อง

nʉ́ʉa-rɔ́ɔng

1681, “พระราชพงษาวดาร”, in พระราชพงษาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย, published 1907, page 10:
ช้างต้นพระฉัททันต์ไล่ร้องเปนเสียงสังข์ อนึ่ง ประตูไพชยนต์ร้องเปนอุบาทว์
cháang dtôn prá chàt-tan lâi rɔ́ɔng bpen sǐiang sǎng · à-nʉ̀ng · bprà-dtuu pai-chá-yon rɔ́ɔng bpen ù-bàat
The royal elephant Phra Chatthan kept trumpeting like the sounds of a conch. Moreover, the Gate of Phaichayon groaned as an ill omen.

1995, เหม เวชกร, “ผีปอบ”, in เปิดกรุผีไทย, volume 2, กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า, →ISBN, page 107:
แมวร้อง...อยู่หลังบ้าน...นกแสกบินร้องข้ามหลังคา...ผมใจหายวูบ...
mɛɛo rɔ́ɔng ... yùu lǎng bâan ... nók sɛ̀ɛk bin rɔ́ɔng kâam lǎng-kaa ... pǒm jai-hǎai wûup ...
A cat cried ... behind the house. ... A barn owl flew screaming over the roof. ... Fleetingly, I was startled ...

to utter or emit loud sounds: to cry, to roar, etc.

1912, “แผ่นดินที่ ๑๖ ขุนวรวงษาธิราช”, in ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, editor, พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 1, กรุงเทพฯ, page 23:
ขุนวรวงษาธิราชร้องไปว่า เรือใครตรงเข้ามา ขุนพิเรนทรเทพก็ร้องตอบไปว่า กูจะมาเอาชีวิตเองทั้งสอง
kǔn wɔɔ-rá wong-sǎa-tí-râat rɔ́ɔng bpai wâa · rʉʉa krai dtrong kâo maa · kǔn pí-reen têep gɔ̂ rɔ́ɔng dtɔ̀ɔp bpai wâa · guu jà maa ao chii-wít eng táng sɔ̌ɔng
Khun Worawongsathirat cried out to [them]: "Whose boats are heading towards [us]?" Khun Phirenthep then shouted in reply to [him]: "I am here to take the lives of you two!"

1956, เมธาธิบดี (สาตร สุทธเสถียร), พระยา, “เด็กจับตั๊กแตน”, in นิทานอีสป, พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์, page 10:
แมลงป่องเห็นดังนั้นก็...ร้องว่า "เฮ้ย อย่าซุกซน...
má-lɛɛng-bpɔ̀ng hěn dang-nán gɔ̂ ... rɔ́ɔng wâa · “hə́əi · yàa súk-son ...
Seeing so, the scorpion cried: "Hey! Don't be nasty! ...

to call or say loudly: to cry, to shout, to yell, etc.

1868, บรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค), สมเด็จเจ้าพระยา, “ประกาศว่าด้วยทาษลูกหนี้ไม่มีเงินดอกเบี้ยเสียแก่เจ้าหนี้นายเงินก็เฆี่ยนลดเงินดอกเบี้ย ๓ ทีต่อตำลึง”, in ประชุมกฎหมายประจำศก, volume 8, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดลิเมล์, published 1935, page 18:
ไม่มีเงินดอกเบี้ยจะเสียให้นายเงิน จึ่งมาร้องฎีกา
mâi mii ngən dɔ̀ɔk-bîia jà sǐia hâi naai-ngəən · jʉ̀ng maa rɔ́ɔng dii-gaa
Having no money to pay the interest to the money master, [they] then came [and] submitted [these] memorials.

to complain; to file (a complaint or the like).

2011 July 11, “อดีตนักศึกษารามฯ ร้องศาลให้เลือกตั้งเป็นโมฆะ”, in ประชาไท, กรุงเทพฯ: ประชาไท, retrieved 2022-07-24:
อดีตนักศึกษารามฯ ร้องศาลให้เลือกตั้งเป็นโมฆะ
à-dìit nák-sʉ̀k-sǎa raam · rɔ́ɔng sǎan hâi lʉ̂ʉak-dtâng bpen moo-ká
A former student of Ram[khamhaeng University] applies to a court for [a declaration that] the election is void.

2017 October 30, ธนเวศม์ สัญญานุจิต, “อัยการเกาหลีใต้ร้องศาลให้ตัดสินจำคุกประธานบริษัทยักษ์ใหญ่ 10 ปี พร้อมปรับเงิน 89 ล้านดอลลาร์สหรัฐ”, in สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์, กรุงเทพฯ: กรมประชาสัมพันธ์, archived from the original on 2022-07-24:
อัยการเกาหลีใต้ร้องศาลให้ตัดสินจำคุกประธานบริษัทยักษ์ใหญ่
ai-yá-gaan gao-lǐi-dtâai rɔ́ɔng sǎan hâi dtàt-sǐn jam-kúk bprà-taan bɔɔ-rí-sàt yák-yài
South Korean prosecuting attorney requests court to sentence gigantic company president to imprisonment

2021 July 25, สมาชิกหมายเลข 1930593, “เพลงโฆษณาเลย์ ที่มีเป๊กกับ บิวกิ้น ร้องว่าอะไร”, in พันทิป, กรุงเทพฯ: พันทิป, retrieved 2022-07-24:
เพลงโฆษณาเลย์...ร้องว่าอะไร
pleeng kôot-sà-naa lee ... rɔ́ɔng wâa à-rai
What does the Lay's commercial song ... say?

(of a song) to say; to state; to be sung.


เปิด

bpə̀ət (romanization)
การเปิด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨸᩨ᩠ᨯ (“to open”), Lao ປືດ (pư̄t) or ເປີດ (pœ̄t, “to open”), Lü ᦔᦹᧆ (ṗued), Tai Dam ꪜꪳꪒ, Shan ပိုတ်ႇ (pùet), Phake ပုတ် (put), Ahom 𑜆𑜤𑜄𑜫 (put).

เปิดประตู

เปิดโลง

เปิดหน้า...
bpə̀ət nâa ...
to turn to page ... (as of a book)
(literally) to open page ...

เปิดปาก

to open: to render unclosed or uncovered; to undo or remove the cover, lid, or fastening of; to part.

เปิดฝา

เปิดม่าน

เปิดผนึก

to undo or remove (as the cover, lid, or fastening of something).

แผลเปิด

plɛ̌ɛ bpə̀ət

to open: to spread; to burst; to come apart.

to open: to expose to view; to make known, to let to be known; to show, to exhibit; to disclose, to reveal.

เปิดโลก

เปิดให้ลงชื่อ

to be open (for): to be available (for); to allow; to admit; to be receptive (to).

เปิดทางให้...

เปิดช่องให้หนี

to provide a window for [potential] flight

to allow; to admit; to let happen; to make available; to enable.

เปิดสู่สวน

เปิดภาคเรียน

เปิดกิจการ

เปิดทำการ

เปิดบัญชี

to start: to begin; to commence; to initiate.

เปิดน้ำ

เปิดไฟ

เปิดเพลง

เปิดดีวีดี

เปิดเครื่อง

to start: to cause to operate; to turn on; to switch on; to activate.

เปิดการแข่งขัน

เปิดประชุมรัฐสภา

to open: to start through ceremony; to inaugurate; to induct.

เปิดร้าน

ร้านเปิด

เปิดศาล
bpə̀ət sǎan
to hold a judicial session
(literally) to open a court

เครื่องเปิด

to open, be open, or be on: to be in operation; to be operative, operating, or in use; to start the operation or business of.

เปิดศักราชใหม่

(slang, humorous) to start a quarrel; to pick a fight.


เปิด

th-adj

เปิด • (bpə̀ət)

เปิดเผย

bpə̀ət-pə̌əi

พื้นที่เปิด

มหาวิทยาลัยเปิด

จดหมายเปิด

คำถามเปิด

สังคมเปิด

open: uncovered, unclosed; unfastened, unsealed; unconcealed, manifest; unsettled, not yet settled; unrestricted, unlimited; free, liberal.

แผลเปิด

plɛ̌ɛ bpə̀ət

หน้าเปิด

(now rare, of face or facial appearance) bright; happy; cheerful.

งานเปิด


เปิด

Cognate with Northern Thai ᨸᩮᩥ᩠ᨯ (“to flee”), Lao ເປີດ (pœ̄t, “to flee”).


สยาม

th-proper noun

สยาม • (sà-yǎam)

Uncertain. Possibly:
* From Angkorian Old Khmer ស្យាំ (syāṃ), from Pre-Angkorian Old Khmer ស្យាំ (syāṃ), ស្យំ (syaṃ) (first attested in c. 578-677 AD)
*: (whence Middle Khmer សៀម (siama), Modern Khmer សៀម (siəm), ស្យាម (syaam), Mon သေမ်, သေံ)
* From Sanskrit श्याम (śyāma, “black, dark-coloured”). (whence the obsolete form ศยาม)
* Corrupted from Pali sāma as in sāmapadesa (“Siam”).
Officially used as the name of the country from the reign of Mongkut (1851–68) until 24 June 1939, when the country was renamed ไทย (tai, “Thailand”).

der

ประเทศ ประเทศ#Thai

รัฐ รัฐ#Thai

ราชอาณาจักร ราชอาณาจักร#Thai

(ประเทศ~, ~ประเทศ, ~รัฐ, ราชอาณาจักร~) (historical) Siam (The former name of Thailand, a country in Southeast Asia)


สยาม

th-adj

สยาม • (sà-yǎam)

desctree

→ Burmese: ရှမ်း (hram:, “Shan”)
→ English: Shan
→ Thai: ฉาน (chǎan)

→ Burmese: သျှမ်း (hsyam:, “Shan”)

→ Portuguese: Sciam

→ English: Siam

→ Malay: Siam
Indonesian: Siam
→ Pattani Malay: سيٍّي / ซีแย

Siamese; Thai; relating to Siam or Thailand.


สยาม

th-proper noun

สยาม • (sà-yǎam)

clipping

clipping of สยามสแควร์

(slang) Siam Square (a shopping district in Bangkok, Thailand)


เรียน

th-verb

เรียน • (riian) (abstract noun การเรียน)

riian (romanization)
การเรียน (abstract-noun)

From Old Khmer ren or Angkorian Old Khmer ryyan, ryyaṇ, ryyān, ryān (“to apply the mind to: to study, drill, practice; to learn; to acquire knowledge”). Cognate with Modern Khmer រៀន (riən); Lao ຮຽນ (hīan); Lü ᦵᦣᧃ (hen), Northern Thai ᩁ᩠ᨿᩁ, Khün ᩁ᩠ᨿᩁ, Shan ႁဵၼ်း (háen).

1 Timothy 2:11, KJV:
ให้ผู้หญิงเรียนอย่างเงียบ ๆ และด้วยใจนอบน้อมทุกอย่าง
hâi pûu-yǐng riian yàang ngîiap ngîiap lɛ́ dûai jai nɔ̂ɔp-nɔ́ɔm túk-yàang
Let the woman learn in silence with all subjection.

2 Samuel 19:1, KJV:
เขาไปเรียนโยอาบว่า "ดูเถิด กษัตริย์กันแสงและไว้ทุกข์เพื่ออับซาโลม"
kǎo bpai riian yoo-áap wâa · “duu tə̀ət · gà-sàt gan-sɛ̌ɛng lɛ́ wái-túk pʉ̂ʉa áp-saa-loom”
And it was told Joab, Behold, the king weepeth and mourneth for Absalom.

2 Kings 4:28, KJV:
แล้วนางจึงเรียนว่า "ดิฉันขอบุตรชายจากเจ้านายของดิฉันหรือคะ ดิฉันไม่ได้เรียนหรือว่า อย่าลวงดิฉันเลย"
lɛ́ɛo naang jʉng riian wâa · “dì-chǎn kɔ̌ɔ bùt-chaai jàak jâo-naai kɔ̌ɔng dì-chǎn rʉ̌ʉ ká · dì-chǎn mâi dâai riian rʉ̌ʉ wâa · yàa luuang dì-chǎn ləəi”
Then she said, Did I desire a son of my lord? did I not say, Do not deceive me?

1 Samuel 15:16, KJV:
แล้วซามูเอลจึงเรียนซาอูลว่า "ให้รอก่อน ข้าพเจ้าจะขอเรียนท่านว่า พระเยโฮวาห์ตรัสกับข้าพเจ้าอย่างไรคืนนี้" และซาอูลก็เรียนท่านว่า "จงกล่าวไปเถิด"
lɛ́ɛo saa-muu-eel jʉng riian saa-uul wâa · “hâi rɔɔ gɔ̀ɔn · kâa-pá-jâao jà kɔ̌ɔ riian tâan wâa · prá yee-hoo-waa dtràt gàp kâa-pá-jâao yàang-rai kʉʉn níi” · lɛ́ saa-uul gɔ̂ riian tâan wâa · “jong glàao bpai tə̀ət”
Then Samuel said unto Saul, Stay, and I will tell thee what the LORD hath said to me this night. And he said unto him, Say on.

(humble) to address, inform, notify, speak to, or tell (a person of equal or higher status).

3 John 1:1, NIV:
ข้าพเจ้า ผู้ปกครอง เรียนกายอัสที่รัก ผู้ซึ่งข้าพเจ้ารักเนื่องด้วยความจริงนั้น
kâa-pá-jâao · pûu-bpòk-krɔɔng · riian gaai-ás tîi-rák · pûu sʉ̂ng kâa-pá-jâao rák nʉ̂ʉang-dûai kwaam-jing nán
The elder, To my dear friend Gaius, whom I love in the truth.

Galatians 1:2, ISV:
และบรรดาพี่น้องที่อยู่กับข้าพเจ้า เรียนคริสตจักรทั้งหลายแห่งแคว้นกาลาเทีย
lɛ́ ban-daa pîi-nɔ́ɔng tîi yùu gàp kâa-pá-jâao · riian krít-jà-jàk táng-lǎai hɛ̀ng kwɛ́ɛn gaa-laa-tiia
and all the brothers who are with me. To: The churches in Galatia.

จดหมายว่า "เรียนผู้บัญชาการตำรวจนครบาล..."
jòt-mǎai wâa · “riian pûu-ban-chaa-gaan dtam-rùuat ná-kɔɔn-baan ...”
The letter says "To the Commander of the Metropolitan Police..."

เรียนท่านประธาน...

เรียนลูกค้าทุกท่านโปรดทราบว่า ธนาคารจะปิดทำการสามวัน
riian lûuk-káa túk tâan bpròot sâap wâa · tá-naa-kaan jà bpìt tam gaan sǎam wan
Dear all customers, please be informed that the Bank will be closed for three days.

(humble) used as an expression of respect or conventional greeting when addressing a person of equal or higher status, as in a letter, speech, etc.


เรียน

เรียนเชิญมางานพรุ่งนี้

We humbly invite you to the event tomorrow.

เรียนถามท่านเรื่องนั้นด้วย

(humble) used to prefix a verb for politeness when addressing a person of equal or higher status: kindly, humbly, respectfully, etc.


ธันวาคม

From ธนู (tá-nuu, “bow: arrow shooting instrument”) + อาคม (aa-kom, “arrival”); literally "arrival of the bow (Sagittarius)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

coin

1932 December 10, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม [Constitution of the Kingdom of Siam]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 49, number 0 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-09-30, page 1:
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๔๗๕ พรรษา ปัจจุบันนสมัย จันทรคตินิยม ปละวังคสมพัตสร มฤคศิรมาส ศุกลปักษ์ เตรสีดิถี สุริยคติกาล ธันวาคมมาส ทศมสุรทิน สนิวาร
sùp-pá-mát-sà-dù · prá pút-tá-sàat-sà-ná-gaan bpen à-dìit-dtà-pâak · sɔ̌ɔng-pan sìi-rɔ́ɔi jèt-sìp hâa · pan-sǎa · bpàt-jù-ban-ná-sà-mǎi · jan-trá-ká-dtì ní-yom · bpà-lá-wang-ká sǒm-pát-sɔ̌ɔn · má-rʉ́k-ká-sì-rá mâat · sùk-gà-lá-bpàk · dtee-rá-sǐi dì-tǐi · sù-rí-yá-ká-dtì gaan · tan-waa-kom mâat · tá-sà-má sù-rá-tin · sà-ní waan
May there be virtue. The time of the Holy Buddhist Religion had passed for 2,475 years. At this present moment, it was the 13th day of the waxing moon of the month Mṛgaśira of the Year of the Monkey in the lunar fashion, or the Day of Śani [Saturday], the 10th solar day of the month December, under the solar calendar.

1978 December 22, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช ๒๕๒๑) [Constitution of the Kingdom of Thailand (2521 Buddhist Era)]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 95, number 146 A Special (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-09-30, page 1:
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๕๒๑ พรรษา ปัจจุบันสมัย จันทรคตินิยม เอฬกสมพัตสร มิคสิรมาส กาฬปักษ์ อัฏฐมีดิถี สุริยคติกาล ธันวาคมมาส พาวีสติมสุรทิน ศุกรวาร
sùp-pá-mát-sà-dù · prá pút-tá-sàat-sà-ná-gaan bpen à-dìit-dtà-pâak · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi yîi-sìp èt · pan-sǎa · bpàt-jù-ban-ná-sà-mǎi · jan-trá-ká-dtì ní-yom · ee-lá-gà sǒm-pát-sɔ̌ɔn · mí-ká-sì-rá mâat · gaa-lá-bpàk · àt-tà-mii dì-tǐi · sù-rí-yá-ká-dtì gaan · tan-waa-kom mâat · paa-wii-sà-dtì-má sù-rá-tin · sùk-grà waan
May there be virtue. The time of the Holy Buddhist Religion had passed for 2,521 years. At this present moment, it was the 8th day of the waning moon of the month Migasira of the Year of the Goat in the lunar fashion, or the Day of Śukra [Friday], the 22nd solar day of the month December, under the solar calendar.

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) December: the twelfth month of the year under the solar calendar.


กรกฎาคม

From กรกฎ (gɔɔ-rá-gòt, “crab”) + อาคม (aa-kom, “arrival”); literally "arrival of the crab (Cancer)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

com

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) July: the seventh month of the year under the solar calendar.


ตาล

From Pali tāla (“palmyra palm”) and/or Sanskrit ताल (tāla, “palmyra palm”). Compare Northern Thai ᨲᩣ᩠ᩃ, Lao ຕານ (tān), Lü ᦎᦱᧃ (ṫaan), Shan ထၢၼ် (thǎan).

Borassus flabellifer
Borassus flabellifer#Translingual

(botany) palmyra palm: the plant Borassus flabellifer L. of the family Palmae.


ชู

chuu (romanization)
การชู (abstract-noun)

Cognate with Lao ຊູ (sū). Compare Mandarin 出 (chū, “to appear, to come out, etc.”).

ชูมือ

to raise (one's) hand (i.e. to hold one's hand in the air)

ชูประเด็น

ชูรส

(transitive) to raise; to elevate; to lift up; to enhance.

ชูนโยบาย

(slang, transitive) to bring up, to come up with; to propose, to introduce; to present, to offer.

(figurative, now chiefly in combination, transitive) to exalt; to extol.


ฤกษ์

th-noun

ฤกษ์ • (rə̂ək)

From Sanskrit ऋक्ष (ṛkṣa, “constellation; lunar mansion; star”). Cognate with Old Khmer ṛkṣa (“lunar mansion”); Modern Khmer ឫក្ស (rœ̆ksâ, “auspicious time determined by astrologer; star”).

cog

2 Kings 21:6, KJV:
และพระองค์ได้ทรงถวายโอรสของพระองค์ให้ลุยไฟ ถือฤกษ์ยาม การใช้เวทมนตร์ ทรงเจ้าเข้าผี และพ่อมดหมอผี พระองค์ทรงกระทำความชั่วร้ายเป็นอันมากในสายพระเนตรของพระเยโฮวาห์ ซึ่งเป็นการยั่วยุให้พระองค์ทรงกริ้วโกรธ
lɛ́ prá-ong dâai song tà-wǎai oo-rót kɔ̌ɔng prá-ong hâi lui fai · tʉ̌ʉ rə̂ək yaam · gaan-chái wêet-mon · song-jâao-kâo-pǐi · lɛ́ pɔ̂ɔ-mót mɔ̌ɔ-pǐi · prá-ong song grà-tam kwaam-chûua-ráai bpen-an-mâak nai sǎai-prá-nêet kɔ̌ɔng prá yee-hoo-waa · sʉ̂ng bpen gaan-yûua-yú hâi prá-ong song grîu-gròot
And he made his son pass through the fire, and observed times, and used enchantments, and dealt with familiar spirits and wizards: he wrought much wickedness in the sight of the LORD, to provoke him to anger.

พระ พระ#Thai

(astrology) (พระ~) time or point of time believed to bring good or bad outcomes, as determined by an astrologer.

(astrology, astronomy, now rare) planet; star.


ฤกษ์

th-adj

ฤกษ์ • (rə̂ək)


ฤกษ์

th-noun

ฤกษ์ • (rə̂ək)


ฤกษ์

th-proper noun

ฤกษ์ • (rə̂ək)


หก

From Proto-Southwestern Tai *xrokᴰ¹ˢ (“six”), from Proto-Tai *krokᴰ (“six”), from Old Chinese 六 (OC *ruɡ, “six”). Cognate with Northern Thai ᩉᩫ᩠ᨠ, Lao ຫົກ (hok), Lü ᦷᦠᧅ (ḣok), Tai Dam ꪶꪬꪀ, Shan ႁူၵ်း (húuk), Tai Nüa ᥞᥨᥐᥱ (hǒk), Ahom 𑜍𑜤𑜀𑜫 (ruk), Bouyei rogt, Zhuang roek or loeg, Nong Zhuang choak.

cog

Lü ᦷᦠᧅ (ḣok)


หก

Lü ᦷᦠᧅ (ḣok)


หก

hòk (romanization)
การหก (abstract-noun)


รส

From Sanskrit रस (rasa) or Pali rasa. Cognate with Lao ລົດ (lot), Lü ᦷᦟᧆ (lod) or ᦷᦟᧆᦉ (lodṡ), Burmese ရသ (ra.sa.), Khmer រស (rŭəh), Malay rasa.


ใต้

From Proto-Tai *taɰꟲ (“downstream; below”). Compare Middle Chinese 底 (MC tejX, “bottom; underneath”). Cognate with Lao ໃຕ້ (tai), Lü ᦺᦎᧉ (ṫay²), Shan တႂ်ႈ (tāue), Tai Nüa ᥖᥬᥲ (tàue), Ahom 𑜄𑜧 (taw) or 𑜄𑜨𑜧 (tow), Zhuang dawj, Zuojiang Zhuang dawj. Compare Proto-Be *ɗaːwᴬ².

Lü ᦺᦎᧉ (ṫay²)

ทิศ ทิศ#Thai


ใต้

Lü ᦺᦎᧉ (ṫay²)

inferior; subordinate; subsidiary; subject; minor; under; low; lower; less; lesser.


ใต้

th:prep-place ใต้ (canonical)
dtâai (romanization)

Lü ᦺᦎᧉ (ṫay²)

แมวอยู่ใต้โต๊ะ

down; below; beneath; under; underneath.


จับ

jàp (romanization)
การจับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *capᴰ (“to grasp; to perch”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer cap (“to catch; to hold; to take up, to undertake; etc”), Modern Khmer ចាប់ (cap). Cognate with Lao ຈັບ (chap), Shan ၸပ်း (tsáp).

1 Kings 11:30, KJV:
แล้วอาหิยาห์ก็จับเสื้อใหม่ที่สวมอยู่ฉีกออกเป็นสิบสองชิ้น
lɛ́ɛo aa-hì-yaa gɔ̂ jàp sʉ̂ʉa mài tîi sǔuam yùu chìik ɔ̀ɔk bpen sìp-sɔ̌ɔng chín
And Ahijah caught the new garment that was on him, and rent it in twelve pieces:

Proverbs 31:19, KJV:
มือของเธอจับเครื่องปั่น
mʉʉ kɔ̌ɔng təə jàp krʉ̂ʉang bpàn
her hands hold the distaff.

to grab; to grasp; to grip; to hold; to take hold; to seize.

Acts 5:18, KJV:
จึงได้จับพวกอัครสาวกจำไว้ในคุกหลวง
jʉng dâai jàp pûuak àk-krá-sǎa-wók jam wái nai kúk lǔuang
And laid their hands on the apostles, and put them in the common prison.

1 Kings 20:18, KJV:
ถ้าเขาออกมาด้วยสันติ จงจับเขามาเป็น ๆ หรือถ้าเขาออกมาทำศึก จงจับเขามาเป็น ๆ
tâa kǎo ɔ̀ɔk maa dûai sǎn-dtì · jong jàp kǎo maa bpen bpen · rʉ̌ʉ tâa kǎo ɔ̀ɔk maa tam sʉ̀k · jong jàp kǎo maa bpen bpen
Whether they be come out for peace, take them alive; or whether they be come out for war, take them alive.

Matthew, 21:39, KJV:
ปรึกษากันเพื่อจะจับพระเยซูด้วยอุบายเอาไปฆ่าเสีย
bprʉ̀k-sǎa gan pʉ̂ʉa jà jàp prá yee-suu dûai ù-baai ao bpai kâa sǐia
And consulted that they might take Jesus by subtilty, and kill him.

Deuteronomy 22:18, KJV:
ให้พวกผู้ใหญ่ของเมืองนั้นจับชายคนนั้นมาเฆี่ยน
hâi pûuak pûu-yài kɔ̌ɔng mʉʉang nán jàp chaai kon nán maa kîian
And the elders of that city shall take that man and chastise him;

Matthew 21:39, KJV:
เขาจึงพากันจับบุตรนั้นผลักออกไปนอกสวนองุ่นแล้วฆ่าเสีย
kǎo jʉng paa gan jàp bùt nán plàk ɔ̀ɔk bpai nɔ̂ɔk sà-wá-ná-à-ngùn lɛ́ɛo kâa sǐia
And they caught him, and cast him out of the vineyard, and slew him.

to catch; to capture; to apprehend; to arrest.

Genesis 22:10, KJV:
แล้วอับราฮัมก็ยื่นมือจับมีดจะฆ่าบุตรชาย
lɛ́ɛo àp-raa-ham gɔ̂ yʉ̂ʉn mʉʉ jàp mîit jà kâa bùt-chaai
And Abraham stretched forth his hand, and took the knife to slay his son.

1 Chronicles 25:8, KJV:
เขาทั้งหลายจับสลากหน้าที่ของเขา ทั้งผู้น้อย ผู้ใหญ่ ครูและศิษย์ก็เหมือนกัน
kǎo táng-lǎai jàp sà-làak nâa-tîi kɔ̌ɔng kǎo · táng pûu-nɔ́ɔi · pûu-yài · kruu lɛ́ sìt gɔ̂ mʉ̌ʉan gan
And they cast lots, ward against ward, as well the small as the great, the teacher as the scholar.

to take or pick, especially with hand or finger.

to form a body; to embody; to come together and form a body.


จับ

Classifier for things set apart by grasping, as noodles, etc..


ทูต

th-noun

ทูต • (tûut)

Borrowed from Sanskrit दूत (dūta, “envoy; messenger; ambassador”) or Pali dūta (“idem”). Cognate with Khmer ទូត (tuut), Lao ທູດ (thūt).


พฤศจิกายน

From พฤศจิก (prʉ́t-sà-jìk, “scorpion”) + อายน (“arrival; circulation; progress; etc”); literally "arrival of the scorpion (Scorpio)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

com

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) November: the eleventh month of the year under the solar calendar.


ใช่

th-adv

ใช่ • (châi)

2018 February 27, Prepanod Nainapat, “มาดูหนังห้องเราไหม ความหลากหลายของการนัดยิ้มในยุค 4.0”, in The Matter, Bangkok: The Matter, retrieved 2019-04-04:
ใช่ว่าคนไร้รักจะไม่ต้องการความเสียวในชีวิต พวกเขาจึงใช้เทคโนโลยีในโลกยุค 4.0 ที่มีช่องทางนัดยิ้มอยู่หลากหลาย
châi wâa kon rái rák jà mâi dtɔ̂ng-gaan kwaam-sǐao nai chii-wít · pûuak-kǎo jʉng chái ték-noo-loo-yii nai lôok yúk · sìi-jùt-sǔun · tîi mii chɔ̂ng-taang nát-yím yùu làak-lǎai
[It's] not that loveless persons do not want spasm in [their] lives. So they employ the technology [of] the world in the 4.0 age, in which various means are available [for them to] hook up.

2005, บุญเตือน ศรีวรพจน์, “อธิบาย เรื่อง นกกระจาบกลอนสวด”, in นกกระจาบกลอนสวด, กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร:
ข้าใช่นักปราชญ์
kâa châi nák-bpràat
I'm not a wise man.

ว่า ว่า#Thai

(sometimes ~ว่า) used to express negation: no, not, never, etc.


ใช่

th-verb

ใช่ • (châi)

1925 April 16, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา, “คำอธิบาย”, in กลอนเพลงยาวชมพระยาศรีเพ็ง, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1925, retrieved 2021-04-17:
ผู้แต่งเรียกในกลอนว่านิราส แต่หาใช่นิราส
pûu-dtɛ̀ɛng rîiak nai glɔɔn wâa ní-râat · dtɛ̀ɛ hǎa châi ní-râat
In the poem, the author calls [it] a nirat, but [it] is not a nirat.

2019 November 21, “ภาพประวัติศาสตร์ โป๊ปฟรานซิสเสด็จ ทรงมีปฏิสันถารกับสมเด็จพระสังฆราช”, in ไทยรัฐ, Bangkok: วัชรพล, retrieved 2019-11-22:
ระยะทางที่ห่างไกลกันหาใช่อุปสรรคของความสนิทสนม
rá-yá-taang tîi hàang-glai gan hǎa châi ùp-bpà-sàk kɔ̌ɔng kwaam-sà-nòt-sà-nǒm
The distance that [keeps us] away [from] each other is not an obstacle to [our] intimacy.

2019 December 5, 0:44 from the start, in มันไม่ใช่น้องหนู (One Year 365 วัน บ้านฉัน บ้านเธอ), episode 2, spoken by แพรวพราว (นันท์นภัส เลิศนามเชิดสกุล), Bangkok: GDH:
มันไม่ใช่น้องหนู
man mâi châi nɔ́ɔng nǔu
She's not my little sister.

2018 January 16, ชัยวัฒน์ สถาอานันท์, “การชาบู ครู และสิ่งศักดิ์สิทธิ์: ครูในมุมมองของ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์”, in way magazine, Bangkok: way magazine, retrieved 2019-01-16:
มหาวิทยาลัยไม่ใช่ที่สถาปนาความศักดิ์สิทธิ์ มันเป็นที่นำเอาความศักดิ์สิทธิ์มาตรวจสอบ มาถกเถียง มาสู้รบปรบมือ เพราะความงอกงามทางปัญญา
má-hǎa-wít-tá-yaa-lai mâi châi tîi sà-tǎa-bpà-naa kwaam-sàk-sìt · man bpen tîi nam ao kwaam-sàk-sìt maa dtrùuat-sɔ̀ɔp · maa tòk-tǐiang · maa sûu-róp-bpròp-mʉʉ · prɔ́ kwaam-ngɔ̂ɔk-ngaam taang bpan-yaa
A university is not a place for establishing a sacredness. It is a place where sacrednesses are brought to investigation, to debate, [or] to challenge, for [the sake of] intellectual growth.


ใช่

châi (romanization)
ความใช่ (abstract-noun)

คนที่ใช่ในเวลาที่ใช่

good; appropriate; suitable; satisfactory; acceptable; correct.


ใช่

th-interj

ใช่ • (châi)

used to express affirmation: yes, right, correct, sure, etc.

use to express joy or pleasure: yes, etc.

used to express that someone or something is the main point: that's it, exactly, etc.


ขุน

From Middle Chinese 君 (MC kjun). Cognate with Northern Thai ᨡᩩᩁ, Lao ຂຸນ (khun), Lü ᦃᦳᧃ (ẋun), Shan ၶုၼ် (khǔn), Tai Nüa ᥑᥧᥢᥴ (xún), Ahom 𑜁𑜤𑜃𑜫 (khun). Compare Old Khmer ខុណ (khuṇa, “a rank of the mandarinate”), Modern Khmer ខុន (khon) and ឃុន (khun), Japanese 君 (kun), Korean 군 (gun), and Vietnamese quân.

cog

Lü ᦃᦳᧃ (ẋun)

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
ขุนมารสหัสพหุพา หุวิชาวิชิตขลัง ขี่คีริเมขละประทัง คชเหี้ยมกระเหิมหาญ
kǔn maan sà-hàt-sà pá-hù paa · hù wí-chaa wí-chít klǎng · kìi kii-rí-mee-kà-lá bprà-tang · ká-chá hîiam grà-hə̌əm hǎan
The demon lord appears with a thousand arms and the magical power of victory, riding upon Girimehkala the fierce elephant.

(archaic) chief, lord, master, leader; ruler, administrator, person in authority, person in charge; monarch, sovereign; also used as an honorific.

หมื่น หมื่น#Thai

หลวง หลวง#Thai

(historical) the Thai noble rank above หมื่น (mʉ̀ʉn) and below หลวง (lǔuang); holder of this rank.


ขุน

Lü ᦃᦳᧃ (ẋun)

ขุนโจร

ขุนเขา

ขุนน้ำ


ขุน

kǔn (romanization)
การขุน (abstract-noun)


พฤษภาคม

From พฤษภ (prʉ́-sòp, “bull”) + อาคม (aa-kom, “arrival”); literally "arrival of the bull (Taurus)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

com

1946 May 10, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช ๒๔๘๙) [Constitution of the Kingdom of Thailand (2489 Buddhist Era)]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 63, number 30 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-09-30, page 1:
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๔๘๙ พรรษา ปัจจุบันนสมัย จันทรคตินิยม ศุนสมพัตสร วิสาขมาส ศุกลปักษ์ นวมีดิถี สุริยคติกาล พฤษภาคมมาส นวมสุรทิน ชีววาร
sùp-pá-mát-sà-dù · prá pút-tá-sàat-sà-ná-gaan bpen à-dìit-dtà-pâak · sɔ̌ɔng-pan sìi-rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp gâao · pan-sǎa · bpàt-jù-ban-ná-sà-mǎi · jan-trá-ká-dtì ní-yom · sù-ná sǒm-pát-sɔ̌ɔn · wí-sǎa-kà mâat · sùk-gà-lá-bpàk · ná-wá-mii dì-tǐi · sù-rí-yá-ká-dtì gaan · prʉ́t-sà-paa-kom mâat · ná-wá-má sù-rá-tin · chii-wá waan
May there be virtue. The time of the Holy Buddhist Religion had passed for 2,489 years. At this present moment, it was the 9th day of the waxing moon of the month Vaisakha of the Year of the Dog in the lunar fashion, or the Day of Life [Thursday], the 9th solar day of the month May, under the solar calendar.

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) May: the fifth month of the year under the solar calendar.