มิถุนายน

From มิถุน (“copulation, intercourse, mating; couple, pair; twin; etc”) + อายน (“arrival; circulation; progress; etc”); literally "arrival of the twins (Gemini)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890. See เมถุน (mee-tǔn) for more on the first component.

1968 June 20, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช ๒๕๑๑) [Constitution of the Kingdom of Thailand (2511 Buddhist Era)]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 85, number 0 A Special (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-09-30, page 1:
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๕๑๑ พรรษา ปัจจุบันสมัย จันทรคตินิยม กปิสมพัตสร เชฎฐมาส กาฬปักษ์ ทสมีดิถี สุริยคติกาล มิถุนายนมาส วีสติมสุรทิน พฤหัสบดีวาร
sùp-pá-mát-sà-dù · prá pút-tá-sàat-sà-ná-gaan bpen à-dìit-dtà-pâak · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi sìp èt · pan-sǎa · bpàt-jù-ban-ná-sà-mǎi · jan-trá-ká-dtì ní-yom · gà-bpì sǒm-pát-sɔ̌ɔn · chêet-tà mâat · gaa-lá-bpàk · tá-sà-mii dì-tǐi · sù-rí-yá-ká-dtì gaan · mí-tù-naa-yon-ná mâat · wii-sà-dtì-má sù-rá-tin · prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-dii waan
May there be virtue. The time of the Holy Buddhist Religion had passed for 2,511 years. At this present moment, it was the 10th day of the waning moon of the month Jyeṣṭha of the Year of the Monkey in the lunar fashion, or the Day of Bṛhaspati [Thursday], the 20th solar day of the month June, under the solar calendar.

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) June: the sixth month of the year under the solar calendar.


อม

From Proto-Tai *ʔɤmᴬ (“to hold in the mouth”). Cognate with Northern Thai ᩋᩫ᩠ᨾ, Khün ᩋᩫ᩠ᨾ, Lao ອົມ (ʼom), Lü ᦷᦁᧄ (ʼom), Shan ဢူမ် (ʼǔum), Ahom 𑜒𑜤𑜉𑜫 (ʼum), Zhuang oem, Nong Zhuang umq.

cog

Lü ᦷᦁᧄ (ʼom)

to hold in the mouth (for various purposes, such as for letting the thing held dissolve in the mouth or for sucking that thing).

2019 March 4, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in ใครวะเนี่ย...ใครถีบกูวะ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:
นั่งก่อน นั่งก่อน ฟังข่าวเด็ดอีเรณู อุตส่าห์อมไว้ตั้งแต่บนรถไฟ
nâng gɔ̀ɔn · nâng gɔ̀ɔn · fang kàao dèt ii ree-nuu · ùt-sàa om wái dtâng-dtɛ̀ɛ bon rót-fai
Sit [down] first, sit [down] first, [and] listen to [this] hot news [about] I Renu, [which] I've tried not to disclose since [we're] on the train!

(slang) to hold inside; to keep within; to avoid showing or expressing.

(slang, of a feeling, emotion, condition, etc, especially an unfavourable one) to experience; to undergo; to be consumed (by).

emotion; condition; etc; especially an unfavourable one; emotion; condition; etc; especially an unfavourable one


สก็อตแลนด์

th-proper noun

สก็อตแลนด์ • (sà-gɔ́t-lɛɛn)

th:สก็อตแลนด์


แพรว

prɛɛo (romanization)
ความแพรว (abstract-noun)


พละ

th-noun

พละ • (pá-lá)

จงเจริญด้วยอายุ วรรณะ สุขะ พละ ปฏิภาณ ธนสารสมบัติ

May you be blessed with longevity, beauty, happiness, strength, intelligence, and wealth.

jong jà-rəən dûai aa-yú wan-ná sùk-kà pá-lá bpà-dtì-paan tá-ná-sǎan-sǒm-bàt


ปัทมา

Borrowed from Sanskrit पद्म (padma, “lotus”).


เวลส์

th-proper noun

เวลส์ • (weel)

ประเทศเวลส์

ภาษาเวลส์

ชาวเวลส์

Wales (a constituent country of the United Kingdom)


โค

From Sanskrit गो (go, “cow”) or Pali go (“cow”).

เนื้อ เนื้อ#Thai


เห็นด้วย

th-verb

เห็นด้วย • (hěn-dûai) (abstract noun การเห็นด้วย or ความเห็นด้วย)

hěn-dûai (romanization)
การเห็นด้วย (abstract-noun)
ความเห็นด้วย (abstract-noun)


เจดีย์

jee-dii (romanization)
องค์ (classifier)

→ English: chedi

Borrowed from Pali cetiya. Cognate with Lao ເຈດີ (chē dī), Shan ၸေႇတီႇ (tsèe tìi).


ตั้งใจ

ตั้งใจ • (dtâng-jai) (abstract noun การตั้งใจ or ความตั้งใจ)

dtâng-jai (romanization)
การตั้งใจ (abstract-noun)
ความตั้งใจ (abstract-noun)

From ตั้ง (dtâng, “to set”) + ใจ (jai, “mind”).

com

to be mindful, attentive, or heedful; to attend; to pay attention; to heed.

to be intentional, wilful, or deliberate; to intend; to mean.


พา

paa (romanization)
การพา (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨻᩣ, Lao ພາ (phā), Lü ᦗᦱ (paa), Tai Nüa ᥙᥣᥰ (päa).

to carry or have (on one's body, with oneself, or around one).


กางเกง

gaang-geeng (romanization)
ตัว (classifier)

กางเกงใน

กางเกงยีน


เมษายน

From เมษ (mêet, “ram; sheep”) + อายน (“arrival”); literally "arrival of the ram (Aries)"; believed to have been coined by Thewawong Waropakan (1858–1923) together with Phraya Si Sunthon Wohan (Noi Acharayangkun) (1822–1891); first used officially in the edict of Rama V dated 1 April 1890.

coin

2017 April 6, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พุทธศักราช ๒๕๖๐) [Constitution of the Kingdom of Thailand (2560 Buddhist Era)]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 134, number 40 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, archived from the original on 2017-04-07, page 1:
ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๕๖๐ พรรษา ปัจจุบันสมัย จันทรคตินิยม กุกกุฏสมพัตสร จิตรมาส ชุณหปักษ์ ทสมีดิถี สุริยคติกาลเมษายนมาส ฉัฏฐสุรทิน ครุวาร
sùp-pá-mát-sà-dù · prá pút-tá-sàat-sà-ná-gaan bpen à-dìit-dtà-pâak · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hòk sìp · pan-sǎa · bpàt-jù-ban-ná-sà-mǎi · jan-trá-ká-dtì ní-yom · gùk-gù-dtà sǒm-pát-sɔ̌ɔn · jìt-dtrà mâat · chun-hà-bpàk · tót-sà-mii dì-tǐi · sù-rí-yá-ká-dtì gaan mee-sǎa-yon-ná mâat · chàt-tà sù-rá-tin · ká-rú-waan
May there be virtue. The time of the Holy Buddhist Religion had passed for 2,560 years. At this present moment, it was the 10th day of the waxing moon of the month Citra of the Year of the Rooster in the lunar fashion, or the Day of the Master [Thursday], the 6th solar day of the month April, under the solar calendar.

2013, สุภฤกษ์ บุญทอง, สะบายดี ลาว ฉบับการ์ตูน: หนังสือชุดอาเซียน, Bangkok: Skybook, →ISBN, page 21:
ลาวมี ๒ ฤดู คือ ฤดูร้อน (พฤศจิกายนถึงเมษายน)...
laao mii · sɔ̌ɔng · rʉ́-duu · kʉʉ · rʉ́-duu rɔ́ɔn · (prʉ́t-sà-jì-gaa-yon tʉ̌ng mee-sǎa-yon) ...
Laos has two seasons, that is, the hot season (November–April)...

2012, สุภฤกษ์ บุญทอง, สวัสดีเมืองไทย: สวัสดีเมืองไทย มารู้จักเมืองไทย กันเถอะ, Bangkok: Skybook, →ISBN, page 23:
ไทยตอนบนมีโอกาสเกิดพายุฟ้าคะนองมากในช่วงเดือนเมษายนถึงตุลาคม
tai dtɔɔn bon mii oo-gàat gə̀ət paa-yú fáa ká-nɔɔng mâak nai chûuang dʉʉan mee-sǎa-yon tʉ̌ng dtù-laa-kom
The upper region of Thailand has many chances to experience rainstorms during the months April through October.

2010, ประชาคม ลุนาชัย, ฝั่งแสงจันทร์: ชุดประชาคม ลุนาชัย, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 201:
ฤดูลมร้อนเดือนเมษายน ไม่เพียงบนฝั่งเท่านั้นที่แล้งแห้ง ตลอดอ่าวไทยด้านทิศเหนือพลอยแล้งไร้ฝูงปลาทูไปด้วย
rʉ́-duu lom rɔ́ɔn dʉʉan mee-sǎa-yon · mâi piiang bon fàng tâo-nán tîi lɛ́ɛng-hɛ̂ɛng · dtà-lɔ̀ɔt àao-tai dâan tít nʉ̌ʉa plɔɔi lɛ́ɛng rái fǔung bplaa tuu bpai dûai
During the hot wind period of the month April, not only the seashore became arid, [the waters] across the north side of the Gulf of Thailand also became dried up, making groups of short mackerels less seen.

เดือน เดือน#Thai

มาส มาส#Thai

(เดือน~, ~มาส) April: the fourth month of the year under the solar calendar.


พร

From Old Khmer bara° (“blessing, benediction; best, excellent; royal; noble; etc”); ultimately from Sanskrit वर (vara, “best, excellent; royal; valuable; boon; etc”). Cognate with Old Khmer vara, var; Modern Khmer ពរ (pɔɔ), វរ (vɔɔ). Doublet of พระ (prá) and วร (wɔɔn).

der

พระ พระ#Thai

(if intended for a god, high priest, or royal person: พระ~) good wish; blessing; benediction.

if intended for a god; high priest; or royal person: พระ~; if intended for a god; high priest; or royal person: พระ~

(figurative) boon, gift, godsend; bliss.


สุจิตรา

From Sanskrit सुचित्रा (sucitrā), from सु (su, “easy; good, fine, excellent”) + चित्रा (citrā, “illusion; unreality; etc”), equivalent to Thai สุ (sù) + จิตรา.

com

สุ (sù) + จิตรา

(Buddhist mythology) Sucitrā, one of the four chief wives of the god Indra.


รถ

Lao: ຣົຖ (rot), ລົດ (lot)

From Pali ratha (“chariot”), from Sanskrit रथ (ratha, “idem”), possibly via Old Khmer ratha (“chariot; cart; wagon”). Cognate with Modern Khmer រថ (rŭət); Lao ລົດ (lot), ຣົຖ (rot); Lü ᦷᦟᧆ (lod).

bor

(Can we date this quote?), มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, “คำพากย์ พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๖”, in ประชุมคำพากย์รามเกียรติ์ เล่ม ๑, Bangkok, published 2003:
พญาขรขึ้นทรงรถมณี กงกำล้ำดี
pá-yaa kɔ̌ɔn kʉ̂n song rót má-nii · gong-gam lám dii
Phaya Khon mounted [and] rode [upon] a jewelled chariot, of which the wheels were so marvelous!

(Can we date this quote?), สุนทรภู่, “ตอนที่ ๓๕ พระอภัยติดท้ายรถ”, in พระอภัยมณี, Bangkok, published 2001:
ฝ่ายละเวงวัณฬามาบนรถ...สุลาลีตีม้าให้คลาเคลื่อน
fàai lá-weeng wan-laa maa bon rót ... sù-laa-lii dtii máa hâi klaa-klʉ̂ʉan
As for Laweng Wanla, [she] came on a chariot...[whilst] Sulali hit the horses to move [forwards].

(archaic) chariot, carriage, cart, wagon, or the like.

รถลูกชิ้น
rót lûuk-chín
meatball(-vending) bike

รถสามล้อ
rót sǎam-lɔ́ɔ
trishaw
(literally) three-wheeled bike

รถเครื่อง
rót krʉ̂ʉang
motorbike

รถทัวร์

รถแข่ง

รถจี๊ป


สุมิตรา

Borrowed from Sanskrit सुमित्रा (sumitrā, “good friend”).


เหนื่อย

th-adj

เหนื่อย • (nʉ̀ai) (abstract noun ความเหนื่อย)

nʉ̀ai (romanization)
ความเหนื่อย (abstract-noun)

→ Khmer: នឿយ (nɨəy)

From Proto-Tai *ʰnɯəjᴮ (“tired; exhausted”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ (“to have a slight fever”), Lao ເໜື່ອຍ (nư̄ai), Tai Dam ꪹꪘ꪿ꪥ, Tai Dón ꪘꪷꪥꫀ, Phake ꩫုၺ် (nuñ), Ahom 𑜃𑜤𑜐𑜫 (nuñ), Nong Zhuang noiq, Zuojiang Zhuang nwaj.

cog

Lao ເໜື່ອຍ (nư̄ai)

Tai Dón ꪘꪷꪥꫀ


อย่า

th-adv

อย่า • (yàa)

From Proto-Tai *ʰɲaːᴮ (“do not”). Cognate with Northern Thai ᩀ᩵ᩣ, Lao ຢ່າ (yā), Lü ᦊᦱᧈ (ẏaa¹), Khün ᩀ᩵ᩣ, Tai Dam ꪑ꪿ꪱ, Shan ယႃႇ (yàa), Tai Nüa ᥕᥣᥱ (yǎa), Ahom 𑜊𑜠 (jʸa) or 𑜊𑜡 (jʸā), Phu Thai ญา.

cog

Lü ᦊᦱᧈ (ẏaa¹)

อย่าไปนะ


บ้อง

th-noun

บ้อง • (bɔ̂ng)

→ English: bong

→ French: bang

→ Indonesian: bong

→ Lithuanian: bongas

→ Russian: бонг (bong)

Probably related to บั้ง (bâng) and ปล้อง (bplɔ̂ng). Ultimately from Sanskrit भङ्ग (bhaṅga).

(especially of bamboo) cylinder; pipe; tube.

tube, especially bamboo tube, used as a container, smoking instrument, rocket tube, etc.


เหงื่อ

เหงื่อ • (ngʉ̀ʉa)

From Proto-Tai *r.tɯəᴮ (“sweat”). The expected form is เหื่อ /hɯa̯˨˩/, which undergone spontaneous nasalization to become เหงื่อ /ŋɯa̯˨˩/. Cognate with Lao ເຫື່ອ (hư̄a), Northern Thai ᩉᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Shan ႁိူဝ်ႇ (hòe), Lü ᦵᦠᦲᧈ (ḣoe¹), Tai Nüa ᥞᥫᥱ (hǒe), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜈𑜫 (rüw), Nong Zhuang towq or tuiq. Compare Khmer ញើស (ñəəh).

cog

Lao ເຫື່ອ (hư̄a)

Lü ᦵᦠᦲᧈ (ḣoe¹)

sweat: watery fluid secreted by sweat glands.

(now rare) dew: any condensed moisture in the form of small drops.


กัลยาณี

Borrowed from Sanskrit कल्याणी (kalyāṇī, “beneficial one; beautiful one”) or Pali kalyāṇī (“idem”).


กัลยาณี

เบญจกัลยาณี (ben-jà-gan-lá-yaa-nii)


ก้าว

th-noun

ก้าว • (gâao)


ก้าว

gâao (romanization)
การก้าว (abstract-noun)


เธอ

a second person pronoun, used of a person of equal or lower status.

a third person pronoun, used of a person of equal or lower status.

a third person pronoun, used of a monarch.


เห็น

hěn (romanization)
การเห็น (abstract-noun)

From Proto-Tai *tranᴬ (“to see”). Cognate with Northern Thai ᩉᩢ᩠ᨶ (han), Lao ເຫັນ (hen), Lü ᦠᧃ (ḣan), Tai Dam ꪹꪬꪸꪙ, Shan ႁၼ် (hǎn), Tai Nüa ᥞᥢᥴ (hán), Aiton ꩭꩫ် (han), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han), Bouyei ranl, Zhuang raen, Nong Zhuang taen.

2007, Angie Sage, ทายาทราชินี ชุด เซ็ปติมัส ฮีป ปาฏิหารย์หมายเลขเจ็ด, volume 1, translated by วัลลภ คล่องพิทยาพงษ์, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 439:
ผมเห็นเรือลำนั้นอยู่ไกล ๆ กำลังแล่นข้ามบึงมา เขากำลังมาที่นี่
pǒm hěn rʉʉa lam nán yùu glai glai gam-lang lɛ̂n kâam bʉng maa · kǎo gam-lang maa tîi-nîi
I see that boat from afar. [It]'s sailing in [from] across the lake. He's coming here.

2004, ชุมพล พลปญฺโญ, พุทธมงคลอานิสงส์ รวมธรรมะของหลวงพ่อชุมพล พลปญฺโญ, n.p.: Widhaya Trisarnwadhana, page 107:
จะเป็นเห็นด้วยตาหรือเห็นด้วยใจ
jà bpen hěn dûai dtaa rʉ̌ʉ hěn dûai jai
whether it be seeing with the eyes or seeing with the mind

to see: to perceive visually or mentally.

สำหรับปัญหาตามฎีกาของจำเลยข้อต่อไปว่า จำเลยฆ่าผู้ตายโดยไตร่ตรองไว้ก่อนหรือฆ่าผู้ตายเพราะเหตุบันดาลโทสะหรือไม่ เห็นว่า...
sǎm-ràp bpan-hǎa dtaam dii-gaa kɔ̌ɔng jam-ləəi kɔ̂ɔ dtɔ̀ɔ-bpai wâa · jam-ləəi kâa pûu-dtaai dooi dtrài-dtrɔɔng-wái-gɔ̀ɔn rʉ̌ʉ kâa pûu-dtaai prɔ́-hèet ban-daan-too-sà rʉ̌ʉ mâi · hěn wâa ...
As for the next question according to the final appeal of the Accused as to whether or not the Accused murdered the Deceased premeditatedly or murdered the Deceased as a result of having been provoked into a sudden heat of passion, [the Court] finds that...
ที่จำเลยฎีกาว่า...จำเลยกับผู้ตายมีความสัมพันธ์กันฉันคนรัก แต่ผู้ตายต้องการเลิกความสัมพันธ์กับจำเลยไปมีรักกับผู้ชายคนใหม่ จำเลยจึงบันดาลโทสะฆ่าผู้ตายนั้น เห็นว่า...
tîi jam-ləəi dii-gaa wâa ... jam-ləəi gàp pûu-dtaai mii kwaam-sǎm-pan gan chǎn kon-rák · dtɛ̀ɛ pûu-dtaai dtɔ̂ng-gaan lə̂ək kwaam-sǎm-pan gàp jam-ləəi bpai mii rák gàp pûu-chaai kon mài · jam-ləəi jʉng ban-daan-too-sà kâa pûu-dtaai nán · hěn wâa ...

2003 September 16, ศาลฎีกา, “คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๐๘๓/๒๕๔๖”, in คดีประวัติศาสตร์, ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์สำนักงานศาลยุติธรรม, retrieved 2018-11-05

As the Accused lodged the final appeal [claiming] that ... the Accused and the Deceased had a lover-like relationship between each other, but the Deceased wanted to discontinue the relationship with the Accused in order to begin a love with a new man, so the Accused was provoked into a sudden heat of passion [and] killed the Deceased, [the Court] entertains the following opinion...

to think; to opine; to view; to consider; to feel.

2019 December 2 (last accessed), Aya Oda, รักก็บอกว่ารัก...ไม่เห็นจะยากสักหน่อย, volume 3, Bangkok: บงกช คอมมิค, page 1:
รักก็บอกว่ารัก ไม่เห็นจะยากสักหน่อย
rák gɔ̂ bɔ̀ɔk wâa rák · mâi hěn jà yâak sàk-nɔ̀i
[If you] love [me], then tell [me] that [you] love [me]. [It] doesn't seem to be difficult at all.

(~จะ) to seem, to appear; to be likely (to), to have the possibility (for, to, etc).

แก่ แก่#Thai

(~แก่) to favour; to be in favour (of); to give more importance, preference, or respect (to); to treat or regard as more important or favourable; to care.


เห็น

เห็น • (hěn)

From Proto-Tai *ʰɲelᴬ (“civet cat”). Cognate with Isan เหง็น, Lao ເຫງັນ (ngen) or ເຫັນ (hen), Lü ᦠᦲᧃ (ḣiin), Tai Dam ꪹꪐꪸꪙ, Shan ႁဵၼ် (hǎen), Tai Nüa ᥞᥥᥢᥴ (hén), Ahom 𑜑𑜢𑜃𑜫 (hin), Tày hên.

นาง นาง#Thai

กระ กระ#Thai

(อี~, นาง~, กระ~) civet: any mammal of the family Viverridae.


อา

From a merger of Proto-Tai *ʔaːᴬ (“father's younger sister”) and Proto-Tai *ʔaːwᴬ (“father's younger brother”) (hence the form อาว). Cognate with Lao ອາ (ʼā), Tày a.

น้า

younger brother or younger sister of one's mother

a title or term of address for any elderly person, especially that of relative age to a younger brother or younger sister of one's father.


สหราชอาณาจักร

th-noun

สหราชอาณาจักร

สหราชอาณาจักร • (sà-hà-râat-chá-aa-naa-jàk)

/sa˨˩.ha˨˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ʔaː˧.naː˧.t͡ɕak̚˨˩/

Calque of English United Kingdom. Same as สห (sà-hà-, “mixed; united”) + ราชอาณาจักร (râat-chá-aa-naa-jàk, “kingdom”).


สหราชอาณาจักร

th-proper noun

สหราชอาณาจักร

สหราชอาณาจักรเกรตบริเตนและไอร์แลนด์

United Kingdom of Great Britain and Ireland

United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

สหราชอาณาจักรเกรตบริเตนและนอร์เทิร์นไอร์แลนด์


สหรัฐอเมริกา

From clipping of สหปาลีรัฐอเมริกา, a term coined by Rama VI (1881–1925) to replace สหการีรัฐอเมริกา, a term coined by Wachirayan Warorot (1860–1921) to replace สหกรณรัฐอเมริกา, which was also coined by Rama VI; being a calque of English United States of America; equivalent to Thai สห (sà-hà-, “united”) + รัฐ (rát, “state(s)”) + อเมริกา (à-mee-rí-gaa, “America”).

clipping

สหปาลีรัฐอเมริกา

clipping of สหปาลีรัฐอเมริกา

com

United States of America
United States of America#English

United States of America (a country in North America)


ต

(All words started with ต:) ตาตี๋ตกต้นตาลตอตาลตำตูดตายใต้ต้นตาล

A Chinese old man falls from a palm tree. A palm tree's stump stabs him. He dies under a palm tree.

dtaa dtǐi dtòk dtôn dtaan dtɔɔ dtaan dtam dtùut dtaai dtâai dtôn dtaan

เต่า เต่า#Thai

dtɔɔ dtào (ต เต่า), the 21st consonant letter of the Thai alphabet


ปาก

Template:Wiktionary:Picture_dictionary/th:head
From Proto-Tai *paːkᴰ (“mouth”). Cognate with Northern Thai ᨸᩣ᩠ᨠ, Lao ປາກ (pāk), Shan ပၢၵ်ႇ (pàak), Lü ᦔᦱᧅ (ṗaak), Tai Dam ꪜꪱꪀ, Ahom 𑜆𑜀𑜫 (pak), Saek ป̄าก, Nong Zhuang baeg, Tai Nüa ᥙᥣᥐᥱ (pǎak), Zhuang bak. Compare Southern Kam bags (“mouth”), Proto-Be *ɓaːkᴰ¹ (“mouth”) (whence ɓak⁷ in modern lects). Compare also Proto-Malayo-Polynesian *baqbaq (whence Cebuano baba, Eastern Cham ꨚꨝꩍ (pabah), Hawaiian waha).

1918, พิทยาลงกรณ์, พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่น, “ลักษณะเวตาล”, in นิทานเวตาล, พระนคร: โรงพิมพ์ไท, page 2:
จมูกยาวเปนขอเหมือนปากเหยี่ยว
jà-mùuk yaao bpen kɔ̌ɔ mʉ̌ʉan bpàak yìao
[His] long, hooklike nose resembles the beak of a falcon.

1934, จรูญชวนะพัฒน์ (ทองสุก อินทรรัสมี), พระ, and, วิศาลดรุณกร (อั้น สาริกบุตร), หลวง, วิธีทำศพ, พระนคร: โรงพิมพ์หว่าเชียง, page 6:
เงินใส่ไว้ในปากศพ
ngən sài wái nai bpàak sòp
Coins were placed in the mouth of the corpse.

1292, แผนกตรวจรักษาของโบราณ, “หลักที่ ๑ (จารึกพ่อขุนรามคำแหง)”, in ประชุมจารึกสยาม ภาคที่ ๑, พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1934, page 9:
ในปากประตูมีกะดิ่งอันหนึ่งแขวนไว้
nai bpàak bprà-dtuu mii gà-dìng an nʉ̀ng kwɛ̌ɛn wái
There was a certain bell hung at the mouth of the gate.

1860, สำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี, “องค์สมเด็จพระหริรักษ์ถวายเครื่องมงคลราชบรรณาการ”, in ไทยสถาปนากษัตริย์เขมร, พระนคร: ธนะการพิมพ์, published 1962, page 42:
ตีตราคั่นปากกระสอบ
dtii dtraa kân bpàak grà-sɔ̀ɔp
affix the seal across the mouth of the sack

1914, “พงษาวดารเมืองถลาง”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๒, พระนคร: โรงพิมพ์ไทย, page 68:
ตรงปากคลองทำเปรียง
dtrong bpàak klɔɔng tam bpriiang
at the mouth of the Tham Priang Canal

1920, “พระราชพิธีจักรพรรดิราชาธิราช”, in ลัทธิธรรมเนียมต่าง ๆ ภาคที่ ๘, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 6:
กรมพระนครบาลเอาดินปากน้ำวัดบางหลวง เอาดินปากสระวัดสระเกษ...
grom prá ná-kɔɔn-baan ao din bpàak náam wát baang lǔuang · ao din bpàak sà wát sà gèet ...
Phra Nakhonban Department shall take soil [from] the mouth of the River of Wat Bang Luang [and] take soil [from] the mouth of the Pond of Wat Sa Ket...


ปาก

From Middle Chinese 百 (MC paek). Cognate with Lao ປາກ (pāk); Lü ᦔᦱᧅ (ṗaak); Shan ပၢၵ်ႇ (pàak); Zhuang bak.


อิ่ม

ìm (romanization)
ความอิ่ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔiːmᴮ (“satiated”). Cognate with Lao ອິ່ມ (ʼim) or ອີ່ມ (ʼīm), Northern Thai ᩋᩥ᩠᩵ᨾ, Khün ᩋᩥ᩠᩵ᨾ, Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹), Shan ဢိမ် (ʼǐm), Ahom 𑜒𑜢𑜉𑜫 (ʼim), Zhuang imq. Compare Middle Chinese 厭 (MC 'jiemH, “to be sated”).

cog

Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹)

full: physically satisfied, as by food or drink.


อิ่ม

Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹)


อิ่ม

ìm (romanization)
การอิ่ม (abstract-noun)

Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹)

to cause to be full; to make full; to fill to utmost capacity.

to contain to the full; to be filled (with something) to utmost capacity.


ฟัน

fan (romanization)
การฟัน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *vanᴬ (“to slash”), from Proto-Tai *walᴬ (“to slash”). Cognate with Lao ຟັນ (fan), Shan ၽၼ်း (phán) or ၾၼ်း (fán), Ahom 𑜇𑜃𑜫 (phan) or 𑜇𑜞𑜃𑜫 (phran), Saek วั๋น.


ฟัน

From Proto-Southwestern Tai *vanᴬ (“tooth”), from Proto-Tai *wanᴬ (“tooth”). Cognate with Northern Thai ᨼᩢ᩠ᨶ (fan), Ahom 𑜇𑜝𑜃𑜫 (phlan), Zhuang faenz, Bouyei fanz. Within Kra-Dai, compare Sui vyanl, wyanl (“tooth”), Southern Kam bienl, biaenl (“tooth”). Compare also Proto-Austronesian *nipən (whence Tagalog ngipin, Maori niho).

หมอฟัน


ดิฉัน

th-pronoun

ดิฉัน • (dì-chǎn)

/di˨˩.t͡ɕʰan˩˩˦/

2004, ปรามินทร์ เครือทอง, จดหมายเหตุรัชกาลที่ ๔ สวรรคต, มติชน, →ISBN, page 94:
ขอเตือนสงฆ์จงทราบ เมื่อครั้งดีฉันเป็นภิกษุอยู่ ดีฉันได้กล่าววาจานี้เนือง ๆ
kɔ̌ɔ dtʉʉan sǒng jong sâap · mʉ̂ʉa kráng dii-chǎn bpen pík-sù yùu · dii-chǎn dâai glàao waa-jaa níi nʉʉang nʉʉang
Let this be told and known unto the monastic order. At the time I [King Mongkut] was still a bhikṣu, always had I uttered this word:

(formal and archaic, men's speech) a first person pronoun employed by a male when addressing a person of equal or higher status.

ดิฉันชื่อ...ค่ะ

(formal, women's speech) a first person pronoun employed by a female when addressing a commoner of equal or higher status.


เกิด

gə̀ət (romanization)
การเกิด (abstract-noun)

From Old Khmer កេត (keta), កើត (kœta, “to bring into existence; to come into existence; etc”); thus cognate with Modern Khmer កើត (kaət); extended as Old Khmer កំនេត (kaṃneta), កុំនេត (kuṃneta), etc, from which Thai กำเนิด (gam-nə̀ət) is derived, and as Old Khmer បង្កេត៑ (paṅket), from which Thai บังเกิด is derived.
Cognate also with Lao ເກີດ (kœ̄t), Lü ᦵᦂᦲᧆ (k̇oed), Northern Thai ᨠᩮᩥ᩠ᨯ, Shan ၵိူတ်ႇ (kòet).

cog

Thai บังเกิด

to come into being: to be born, to rise, to originate, to emerge, to occur, to happen, to take place, etc.

(slang) to rise; to shine; to be or become conspicuous, prominent, or popular.


เกิด

th-con

เกิด • (gə̀ət)

cog

Thai บังเกิด

used to introduce a likelihood, possibility, or supposition: if, should, in case that, if it happens to be that, etc


มีน

From Sanskrit मीन (mīna, “fish”) or Pali mīna (“fish”), ultimately borrowed from Proto-Dravidian *mīn.


มีน

ราศี ราศี#Thai


สุข

From Sanskrit सुख (sukha, “joy”) or Pali sukha (“joy”).


เรา

From Proto-Tai *rawᴬ (“first person plural pronoun”). Cognate with Northern Thai ᩁᩮᩢᩣ, Isan เฮา, Lao ເຮົາ (hao), Lü ᦣᧁ (haw), Tai Dam ꪹꪭꪱ, Tai Nüa ᥞᥝᥰ (häw), Shan ႁဝ်း (háo), Ahom 𑜍𑜧 (raw), 𑜍𑜈𑜫 (raw) or 𑜍𑜧𑜈𑜫 (raww), Bouyei rauz, Zhuang raeuz.

inh

เราต้องปฏิเสธคำขอของคุณ

rao dtɔ̂ng bpà-dtì-sèet kam-kɔ̌ɔ kɔ̌ɔng kun

เย็นนี้เราจะกินอะไรกัน

เราว่าจะต่อธรรมศาสตร์

I think I'll attend Thammasat [University].

เราต้องกลับบ้านแล้ว

เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม

1950, พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช, พระปฐมบรมราชโองการ:

We shall reign this realm with righteousness, for the benefit and happiness of the great people of Siam.

rao jà krɔɔng pɛ̀n-din dooi tam pʉ̂ʉa bprà-yòot sùk hɛ̀ng má-hǎa-chon chaao sà-yǎam

a first person plural/singular pronoun employed when addressing a person of equal or lower status; I, we.

เจ้าหน้าที่ถามผู้ต้องหาว่า "เราจะรับไหม"

An authority asks the alleged offender: "do you plead guilty?"

jâo-nâa-tîi tǎam pûu-dtɔ̂ng-hǎa wâa "rao jà ráp mǎi"

a second person pronoun employed when addressing a person of lower status; you.


ช้าง

From Proto-Southwestern Tai *ɟaːŋꟲ² (“elephant”), from Proto-Tai *ɟaːŋꟲ (“elephant”), from Middle Chinese 象 (MC zjangX, “elephant”). Cognate with Northern Thai ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ, Isan ซ่าง, Lao ຊ້າງ (sāng), Lü ᦋᦱᧂᧉ (tsaang²), Tai Dam ꪋ꫁ꪱꪉ, Shan ၸၢင်ႉ (tsâ̰ang), Tai Nüa ᥓᥣᥒᥳ (tsȧang), Ahom 𑜋𑜂𑜫 (chaṅ), Zhuang ciengh, Saek ซาง.

2023 May 14, “ผลการเลือกตั้ง 2566: รู้จัก รักชนก ศรีนอก ล้มช้างใหญ่บางบอน-ตระกูลม่วงศิริ”, in Thai PBS:
ผลการเลือกตั้ง 2566...รักชนก ศรีนอก ล้มช้างใหญ่บางบอน
pǒn gaan-lʉ̂ʉak-dtâng · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk ... rák chá-nók · sǐi nɔ̂ɔk · lóm cháang yài baang-bɔɔn
2023 election outcome ... Rukchanok Srinork overthrows the great titan of Bang Bon

(figurative) person or thing of great influence or power.


ช้าง

th-adj

ช้าง • (cháang) (abstract noun ความช้าง)

cháang (romanization)
ความช้าง (abstract-noun)

(slang) great (in importance, size, amount, number, degree, etc).


ช้าง

Classifier for elephants registered by the government.


ช้าง

(botany) foxtail orchid: the plant Rhynchostylis gigantea (Lindl.) Ridl. of the family Orchidaceae.


เสือ

th-noun

เสือ • (sʉ̌ʉa)

From Proto-Southwestern Tai *sɯəᴬ (“tiger”). Cognate with Northern Thai ᩈᩮᩬᩥᩋ, Lao ເສືອ (sư̄a), Khün ᩈᩮᩬᩧ, Lü ᦵᦉᦲ (ṡoe), Tai Dam ꪹꪎ, Shan သိူဝ် (sǒe), Tai Nüa ᥔᥫᥴ (sóe), Aiton ꩬိုဝ် (süw), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw) or 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 (sü0). Compare Proto-Be *ʑuaᴬ¹.

cog

Lü ᦵᦉᦲ (ṡoe)


ฟ้า

From Proto-Tai *vaːꟲ (“sky; weather”). Cognate with Northern Thai ᨼ᩶ᩣ, Lao ຟ້າ (fā), Lü ᦝᦱᧉ (faa²), Shan ၽႃႉ (phâ̰a) or ၾႃႉ (fâ̰a), Ahom 𑜇𑜠 (pha), 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), 𑜇𑜨𑜡 (phoā) or 𑜇𑜞𑜠 (phra), Zhuang fax, Tày fạ. Compare Proto-Hlai *fʰaːʔ (“sky”).


ฟ้า

fáa (romanization)
ความฟ้า (abstract-noun)


งาน

th-noun

งาน • (ngaan) (classifier งาน or ชิ้น or อย่าง)

ngaan (romanization)
งาน (classifier)
ชิ้น (classifier)
อย่าง (classifier)

Cognate with Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨶ, Lao ງານ (ngān), Lü ᦇᦱᧃ (ngaan), Tai Dam ꪉꪱꪙ, Shan ငၢၼ်း (ngáan), Tai Nüa ᥒᥣᥢᥰ (ngäan), and possibly Old Khmer ងារ៑ (ṅār) (whence Khmer ងារ (ngiə)) and Burmese ငန်း (ngan:).
Khanittanan (2001) suggested that it was borrowed from Old Khmer ងារ៑ (ṅār).

employment; trade; occupation; profession.

งานศิลปะ

งานวรรณกรรม

งานแปล


งาน

a traditional unit of measurement of land, equal to 400m².


ชาวนา

From ชาว (chaao, “person”) + นา (naa, “rice field”) (compare Lao ຊາວນາ (sāo nā)).


หู

Template:Wiktionary:Picture_dictionary/th:head
From Proto-Tai *krwɯːᴬ (“ear”). Cognate with Northern Thai ᩉᩪ, Lao ຫູ (hū), Lü ᦠᦴ (ḣuu), Shan ႁူ (hǔu), Tai Dam ꪬꪴ, Tai Nüa ᥞᥧᥴ (hú), Aiton ꩭူ (hū), Ahom 𑜍𑜥 (rū), Zhuang rwz. Compare Proto-Kra *k.raᴬ and Sui kkal.

ข้าง ข้าง#Thai

คู่ คู่#Thai

(anatomy) (classifier ข้าง for a single one or คู่ for a pair) ear.

ear-like part of anything, as bag handle, teapot handle, telephone handset, etc.

circular band or similar thing, as ring, hoop, loop, etc.


ท่าน

ท่าน • (tâan)

(colloquial) added before or after a name, title, etc, to show respect.


ท่าน

th-pronoun

ท่าน • (tâan)

Luo Guanzhong (1330–1400), Romance of the Three Kingdoms, translated into Thai by Lord Minister of Finance (Hon Bunlong) (?–1805) and into English by Charles Henry Brewitt-Taylor (1857–1938).
ท่านนี้หรือชื่อว่าลกเจ๊ก เมื่อยังเป็นเด็กอยู่นั้นลักส้มเขาเอาไปให้มารดา นั่งลงเถิดเราจะเจรจาด้วย
tân níi rʉ̌ʉ chʉ̂ʉ wâa lók-jék mʉ̂ʉa yang bpen dèk yùu náan lák sôm kǎo ao bpai hâi maan-daa nâng long tə̀ət rao jà jee-rá-jaa dûuai
Aren't you the Young Man Lu who hid oranges in his sleeve at Yuan Shu's house? Please sit down and listen to me.

1925, Civil and Commercial Code of Thailand, Book 2:
ท่านว่าลูกหนี้จะต้องส่งมอบทรัพย์ชนิดปานกลาง
tân wâa lûuk-nîi jà dtɔ̂ng sòng-mɔ̂ɔp sáp chá-nít bpaan-glaang
It is prescribed that the obligor must supply a thing of average kind and quality.

Exodus 2:12, KJV:
ท่านก็มองดูซ้ายขวา และเมื่อท่านเห็นว่าไม่มีผู้ใดอยู่ที่นั่น ท่านจึงฆ่าคนอียิปต์นั้นเสีย แล้วซ่อนศพไว้ในทราย
tân gɔ̂ɔ mɔɔng duu sáai kwǎa lɛ́ mʉ̂ʉa tân hěn wâa mâi mii pûu dai yùu tîi nân tân jʉng kâa kon ii-yìp nán sǐia lɛ́ɛo sɔ̂ɔn sòp wái nai saai
And he looked this way and that way, and when he saw that there was no man, he slew the Egyptian, and hid him in the sand.

ท่านกำลังเข้าสู่บริการรับฝากข้อความ

You are accessing a text messaging service.

tân gam-lang kâo sùu bɔɔ-rí-gaan ráp fàak kɔ̂ɔ-kwaam

ท่านใดที่ประสงค์จะได้เงินคืนให้ยื่นคำร้องที่นี่

Any person who wants to be refunded must file an application here.

tân dai tîi bprà-sǒng jà dâai ngən kʉʉn hâi yʉ̂ʉn kam-rɔ́ɔng tîi nîi

a second or third person pronoun, giving a sense of either neutrality or respect.


ท่าน

th-cls

ท่าน • (tâan)

(humble) Classifier for human beings. ⇒ all nouns using this classifier


ชาว

Cognate with Northern Thai ᨩᩣ᩠ᩅ, Lao ຊາວ (sāo), Lü ᦋᦱᧁ (tsaaw), Shan ၸၢဝ်း (tsáao).

(chiefly used as a prefix) approx. -er, -an, -ese, -ist etc.; people sharing something together, as nationality, duty, role, occupation, residence, religion, etc.


หางเสือ

th-noun

หางเสือ • (hǎang-sʉ̌ʉa)

/haːŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦/

com

หาง (hǎang) + เสือ (sʉ̌ʉa)


ภูตผี

th-noun

ภูตผี • (pûut-pǐi)

/pʰuːt̚˥˩.pʰiː˩˩˦/


เศรษฐี

เศรษฐี • (sèet-tǐi)

/seːt̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Sanskrit श्रेष्ठी (śreṣṭhī, “merchant”). Compare Old Khmer sesṭhi (“wealthy merchant”); Modern Khmer សេដ្ឋី (seetthəy, “wealthy man”); Lao ເສດຖີ (sēt thī); Pali seṭṭhī (“wealthy man”).

(Hinduism, astronomy, astrology) a name of the fixed star Dhaniṣṭhā, corresponding to Alpha Delphini to Delta Delphini.


หาง

→ Khmer: ហាង (haang)

From Proto-Tai *trwɤːŋᴬ (“tail”). Cognate with Northern Thai ᩉᩣ᩠ᨦ, Lao ຫາງ (hāng), Lü ᦠᦱᧂ (ḣaang), Tai Dam ꪬꪱꪉ, Shan ႁၢင် (hǎang), Ahom 𑜍𑜂𑜫 (raṅ), Saek หร่วง, Zhuang rieng.


เดือน

เดือน • (dʉʉan)

From Proto-Tai *ɓlɯənᴬ (“moon; month”). Cognate with Northern Thai ᨯᩮᩬᩥᩁ, Lao ເດືອນ (dư̄an), Lü ᦵᦡᦲᧃ (ḋoen), Shan လိူၼ် (lǒen), Ahom 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 (dün) or 𑜃𑜢𑜤𑜃𑜫 (nün), Bouyei ndianl, Zhuang ndwen or mbwen, Saek เบรี๋ยน, Tày bươn. Compare also Proto-Austronesian *bulaN (whence Malay bulan).

cog

Lü ᦵᦡᦲᧃ (ḋoen)

Saek เบรี๋ยน


พล

From Pali bala (“force; power; strength”) or Sanskrit बल (bala, “idem”); cognate with Old Khmer bala (“force, power, strength; armed force, military body”).Khmer ពល (pŭəl).

จตุรงคพล

four elements of army (elephants, horses, chariots, men)

พลการ

act done arbitrarily or without due authorisation; etc.

พลเอก

general (officer ranking above lieutenant general)

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
พวกราชมัลโดย พลโบยมิใช่เบา สุดหัตถะแห่งเขา ขณะหวดสิพึงกลัว
pûuak râat-chá-man dooi · pá-lá booi mí châi bao · sùt hàt-tà hɛ̀ng kǎo · kà-nà hùuat sì pʉng gluua
And hardly and wildly those royal enforcers beat him using all their strength. Each strike, indeed, struck terror into the onlookers.

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
ถึงแม้จะมีอริวิเศษ พลเดชเทียมมาร ขอไทยผจญพิชิตผลาญ อริแม้นมุนินทร
tʉ̌ng-mɛ́ɛ jà mii à-rì wí-sèet · pá-lá dèet-chá tiiam maan · kɔ̌ɔ tai pà-jon pí-chí-dtà plǎan · à-rì mɛ́ɛn mú-nin-tɔɔn
Should there come some significant enemies with strength and energy as great as the demon lord, may the Thais confront and conquer them, annihilating them in the same manner as the Great Sage (subdued the demon king).

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
จอมนาถพระยาตรา พยุหาธิทัพขันธ์ โดยแพและพ่วงปัน พลข้ามณคงคา
jɔɔm nâat prá yâat-dtraa · pá-yú-hǎa-tí táp kǎn · dooi pɛɛ lɛ́ pûuang bpan · pá-lá kâam ná kong-kaa
His Majesty the Great Protector advanced his grand companies, using rafts and linked boats to carry all those armies across the river.

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
แสร้งเสกสราวุธประดิษฐ์ กลคิดจะรอนราน รุมพลพหลพยุหะปาน พระสมุทรทะนองมา
sɛ̂ɛng sèek sà-raa-wú-tá bprà-dít · gà-lá kít jà rɔɔn-raan · rum pon pá-hǒn pá-yú-hà bpaan · prá-sà-mùt tá-nɔɔng maa
The demon lord designedly employed his magical power to create splendid weapons as if to start war. He sent in a great many soldiers, like wild waves crushed in by the sea.

soldier; member of an armed force or military body; person engaged in military service.

general: officer in the highest, second, or third highest rank.


พล

th-proper noun

พล • (pɔɔ-lɔɔ)

/pʰɔː˧.lɔː˧/

พิษณุโลก พิษณุโลก#Thai

Initialism of พิษณุโลก (pít-sà-nú-lôok).


พายุ

From Pali vāyu (“wind”), from Sanskrit वायु (vāyu). Cognate with Modern Khmer ព្យុះ (pyuh); Lao ພາຍຸ (phā nyu), ວາຍຸ (wā nyu). Compare Old Khmer vyuha.

ลูก ลูก#Thai


กู

From Proto-Tai *kuːᴬ (“I”, singular first-person pronoun (weak)), from Proto-Kra-Dai *akuː.
Cognate with Lao ກູ (kū), Lü ᦅᦴ (kuu), Tai Dam ꪀꪴ, Zhuang gou.
Compare Proto-Hlai *ɦuː (“I”), Proto-Austronesian *aku (whence Malay aku, Tagalog ako and Javanese aku).

inh

2019 February 12, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in มึงรู้มั้ย มันมีลูกมีผัวมาแล้ว...ไอ้ควาย (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
อคติเหรอ กูรู้จักสันดานมันดีกว่ามึงเสียอีก มึงรู้จักกำพืดมันดีแค่ไหน ก่อนที่มึงจะคว้ามันมาทำเมีย มึงรู้ไหม มันมีลูกมีผัวมาแล้ว ไอ้ควาย
à-ká-dtì rə̌ə · guu rúu-jàk sǎn-daan man dii gwàa mʉng sǐia ìik · mʉng rúu-jàk gam-pʉ̂ʉt man dii kɛ̂ɛ nǎi · gɔ̀ɔn tîi mʉng jà kwáa man maa tam miia · mʉng rúu mǎi · man mii lûuk mii pǔua maa lɛ́ɛo · âi kwaai
[I am] biased? I know her traits even better than you [do]. How well did you know her background? Before you picked her up to be made [as your] wife, did you know [that] she already had a husband [and] had a child? [You] buffalo!

1292/93, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง พี่เผือผู้อ้ายตายจากเผือเตียมแต่ยังเล็ก เมื่อกูขึ้นใหญ่ได้สิบเก้าเข้า ขุนสามชน เจ้าเมืองฉอด มาท่เมืองตาก พ่อกูไปรบ
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong · pîi pʉ̌ʉa pûu âai dtaai jàak pʉ̌ʉa dtiiam-dtɛ̀ɛ yang lék · mʉ̂ʉa guu kʉ̂n yài dâai sìp gâao kâo · kǔn sǎam chon · jâao mʉʉang chɔ̀ɔt · maa tɔ̂ɔ mʉʉang dtàak · pɔ̂ɔ guu bpai róp
My father is called Si Inthrathit. My mother is called Nang Sueang. My elder brother is called Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women. Our elder brother, the eldest one, departed from us since [he was/we were] still young. Once I [had] grown up, attaining the age of 19, Khun Sam Chon, ruler of Chot Town, came to attack Tak Town, [and] my father went to fight [against him].

(now considered vulgar and offensive) a first person pronoun: I.


นา

From Proto-Tai *naːᴬ (“paddy field”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ, Lao ນາ (nā), Lü ᦓᦱ (naa), Tai Dam ꪙꪱ, Tai Dón ꪙꪱ, Tày nà, Shan ၼႃး (náa), Tai Nüa ᥘᥣᥰ (läa) or ᥢᥣᥰ (näa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜠 (na) or 𑜃𑜡 (nā), Zhuang naz, Bouyei naz. Compare Proto-Be *niaᴬ², Proto-Hlai *hnaːɦ (“wet field; field dike”).

cog

นาเกลือ

area similar to rice field that used for other purpose.


ให้

hâi (romanization)
การให้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *haɰꟲ (“to give”), from Middle Chinese 許 (MC xjoX, “to allow”). Cognate with Northern Thai ᩉᩨ᩶, Lao ໃຫ້ (hai), Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²), Tai Dam ꪻꪬ꫁, Shan ႁႂ်ႈ (hāue), Tai Nüa ᥞᥬᥲ (hàue) or ᥞᥫᥲ (hòe), Khamti ꩭႂ်ႛ, Aiton ꩭၞ် (haü), Phake ꩭၞ် (haü), Ahom 𑜑𑜧 (haw), Bouyei haec, Zhuang hawj.

Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²)

มาตรา ๙๐ เมื่อการกระทำใดอันเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด

1956, ประมวลกฎหมายอาญา:

ข้อ ๑ กฎ ก.พ. นี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดสามสิบวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

1995, กฎ ก.พ. ฉบับที่ ๑๑ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ ว่าด้วยการสั่งพักราชการและการสั่งให้ออกจากราชการไว้ก่อน:

ข้อ ๓...บรรดากฎ ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง หลักเกณฑ์ แนวทางปฏิบัติ หรือการดำเนินการอื่นใด ในส่วนที่ได้กำหนดไว้แล้วในกฎ ก.ตร. นี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับกฎ ก.ตร. นี้ ให้ใช้กฎ ก.ตร. นี้แทน

2016, กฎ ก.ตร. ว่าด้วยการแต่งตั้งข้าราชการตำรวจ พ.ศ. ๒๕๕๙:

1 Timothy 2:11, KJV:
ให้ผู้หญิงเรียนอย่างเงียบ ๆ และด้วยใจนอบน้อมทุกอย่าง
hâi pûu-yǐng riian yàang ngîiap ngîiap lɛ́ dûai jai nɔ̂ɔp-nɔ́ɔm túk-yàang
Let the woman learn in silence with all subjection.

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๒:
มะอายพะบูน...ขี่ช้างพลายกับทหารพันหนึ่งมาถึงประตูนั้น ให้จับพวกเม้ยคชาอิดตัดศีร์ษะเสีย
má-aai-pá-buun ... kìi cháang plaai gàp tá-hǎan pan-nʉ̀ng maa tʉ̌ng bprà-dtuu nán · hâi jàp pûuak mə́əi-ká-chaa-ìt dtàt sǐi-sà sǐia
Ma Ai Pha Bun...mounted upon a bull elephant, led a thousand men-at-arms to the said gate. Having seized the men of Moei Khacha It, he had them beheaded.

(auxiliary, causative) used to express a permission, requirement, command, expectation, or wish.


ให้

Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²)


ให้

Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²)

Exodus 6:11, KJV:
จงเข้าไปเฝ้าฟาโรห์กษัตริย์แห่งอียิปต์ บอกให้ปล่อยชนชาติอิสราเอลไปจากแผ่นดินของเขา
jong kâo bpai fâo faa-roo gà-sàt hɛ̀ng ii-yìp · bɔ̀ɔk hâi bplɔ̀i chon-châat ìs-raa-eel bpai jàak pɛ̀n-din kɔ̌ɔng kǎo
Go in, speak unto Pharaoh king of Egypt, that he let the children of Israel go out of his land.
(literally) Go in and see Pharaoh the king of Egypt, tell him to let the people of Israel go out of his realm.

ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ, ตอนที่ ๗ พลายแก้วแต่งงานกับนางพิม:
ครู่หนึ่งถึงบ้านศรีประจัน แกตัวสั่นร้องเรียกให้ดูหมา
krûu nʉ̀ng tʉ̌ng bâan sǐi sǐi-bprà-jan · gɛɛ dtuua sàn rɔ́ɔng-rîiak hâi duu mǎa
After a while they reached the house of Si Prachan. Their bodies started trembling, as they called each other to look at the dog.

2002, จิระนันท์ พิตรปรีชา, ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ:
ไม้เท้านั่น ข้าสั่งแล้วให้ริบไม้เท้าพ่อมด
mái-táao nân · kâa sàng lɛ́ɛo hâi ríp mái-táao pɔ̂ɔ-mót
His staff! I told you to take the wizard's staff!

ยวนพ่าย:
สั่งแสนฟ้าเรื่อให้กุํตวว หมื่นนครโทษอำ ผิดไว้ แสนสูตัดเอาหัว มันสยบ เสียนา ไว้หว่างทางเหนือใต้ ต่อกัน
sàng sɛ̌ɛn-fáa-rʉ̂ʉa hâi gum dtuua · mʉ̀ʉn-ná-kɔɔn tôot am · pìt wái · sɛ̌ɛn sǔu dtàt ao hǔua · man sìiap · sǐia naa · wái wàang taang nʉ̌ʉa dtâai · dtɔ̀ɔ gan
The king orders Saen Fa Ruea to arrest Muen Nakhon who is guilty of crime concealment, and says: "Saen, you shall have him beheaded and have his head impaled on a spike at the joint of the north and the south".

ไปให้พ้น
bpai hâi pón
Be gone!
(literally) Go to the point of [being] gone.

ทำให้ดี
tam hâi dii
To do [something] well.
(literally) To do to the point of [being] good; to do so that [it be] good; to do in a good manner.

ตีให้ตาย
dtii hâi dtaai
To beat to death.
(literally) to beat to the point of dying; to beat until dying; to beat [someone] until [he] dies; to beat [someone] so that [he] dies.

to; for; that, so that; to the point of, to the extent of, to the degree of, until; in a manner that (is).

ทำให้หน่อย

เขาทำให้

ใครทำให้

for, for the sake of, or on behalf of (someone).


ทรวง

From Angkorian Old Khmer drvaṅ (“breast; chest”). Compare Old Khmer drūṅa, Pre-Angkorian Old Khmer droṅ. Cognate with Modern Khmer ទ្រូង (truung), Lao ຊວງ (sūang).

bor

อนิรุทธ์คำฉันท์:
จึงวาดนแน่งโฉม อนิรุทธราชา นางเอาขดานมา บันทับทรวงก็ไห้โหย อ้านี้แหละรูปท้าว อันมาชมมาชายโชย
jʉng wâat ná-nɛ̂ng chǒom · à-ní-rút-tá raa-chaa · naang ao kà-daan maa · ban-táp suuang gɔ̂ hâi hǒoi · âa níi hlɛ̀ rûup táao · an maa chɔɔ-mɔɔ maa chaai chooi
So they drew Anirut the fair lord [on a slate]. She took the slate up and pressed it against her chest, saying in tears: "Ah! This, indeed, is the picture of the prince who came to court and caress me!"


ผี

From Proto-Tai *priːᴬ (“spirit”). Cognate with Northern Thai ᨹᩦ, Lao ຜີ (phī), Lü ᦕᦲ (ṗhii), Tai Dam ꪠꪲ, Tai Nüa ᥚᥤᥴ (phí), Shan ၽီ (phǐi), Ahom 𑜇𑜣 (phī).

1725, พระราชกำหนดเก่า:
ด้วยหลวงบำเรอภักดิกราบทูลพระกรุณาว่า พระอางทองนอกราชการ ผู้เปนเมืองไชนาด ต้องปรับไหมยากจน ก็ถึงมรณาสัน ครั้นญาติพี่น้องจะเอาศภนั้นไปเผา เจ้าหนี้มาห้ามผีไว้มิให้เผา แลอศภนั้นค้างอยู่มิได้เผาถึง ๒ ขวบ ๓ ขวบมาแล้วนั้น
dûuai lǔuang bam-rəə-pák gràap-tuun-prá-gà-rú-naa wâa prá àang-tɔɔng nɔ̂ɔk-râat-chá-gaan pûu bpen mʉʉang chai-nâat dtɔ̂ɔng bpràp-mǎi yâak-jon gɔ̂ɔ tʉ̌ng-mɔɔ-rá-naa-sǎn krán yâat-pîi-nɔ́ɔng jà ao sòp nán bpai pǎo jâao-nîi maa hâam pǐi wái mí hâi pǎo lɛɛ à-sòp nán káang yùu mí dâai pǎo tʉ̌ng sɔ̌ɔng kùuap sǎam kùuap maa lɛ́ɛo nán
Whereas Earl Bamroephak informed His Majesty as follows: The retired marquess of Ang Thong, who was in charge of Chai Nat Town, had been fined to the extent that he became impoverished. Once he had died and his kin was to have his corpse cremated, his creditor came and stopped the corpse, forbidding the cremation. And the corpse has been left uncremated for two years or three years.

(especially of a human being) dead body; corpse; remains.

ตัว ตัว#Thai

(classifier ตน or ตัว) ghost; spirit; soul.


เพื่อน

th-pronoun

เพื่อน • (pʉ̂ʉan)

From Middle Chinese 伴 (MC banX, “companion; partner”). Cognate with Northern Thai ᨻᩮᩬᩥ᩵ᩁ, ᨻᩮᩥ᩠᩵ᨶ, Lao ເພື່ອນ (phư̄an), ເພິ່ນ (phœn), Shan ပိူၼ်ႈ (pōen), Vietnamese bạn.

1292/93, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (จารึกหลักที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, pages 9–10:
เมืองษุกโขไทนี้ดี ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว เจ้าเมืองบ่เอาจกอบในไพร่ ลูท่างเพื่อนจูงวัวไปค้า ขี่ม้าไปขาย ใครจักใคร่ค้าช้างค้า ใครจักใคร่ค้าม้าค้า
mʉʉang sùk-kǒo-tai níi dii · nai náam mii bplaa · nai naa mii kâao · jâao-mʉʉang bɔ̀ɔ ao jà-gɔ̀ɔp nai prâi · luu-tâang pʉ̂ʉan juung wuua bpai káa · kìi máa bpai kǎai · krai jàk krâi káa cháang káa · krai jàk krâi káa máa káa
Nice is this town of Sukkhothai. There are fish in rills, there are rices in fields. The lord of the town imposeth no toll upon subjects, [making it] easy for them to bring oxen in [for] sale [or] ride horses in [for] trade. Whoever would want to trade in elephants [will be able to so] trade, whoever would want to trade in horses [will be able to so] trade.

(archaic) a third person pronoun: he, she, it, they, etc.

ก่อนเพื่อน

before anyone/thing else; before the others

gɔ̀ɔn pʉ̂ʉan

สวยกว่าเพื่อน

มาหลังเพื่อน

to arrive after anyone/thing else (= to be the last one to arrive)

anyone or anything else; any other person or thing; other(s); the other(s).


เพื่อน

→ Khmer: ភឿន (phɨən)

เพื่อนแท้

เพื่อนยามยาก

เพื่อนเล่น

person whom one knows, likes, trusts, is allied with, or receives support from: friend, buddy, mate; familiar, intimate; patron, supporter, ally; etc.

ไปเป็นเพื่อน
bpai bpen pʉ̂ʉan
to accompany someone
(literally) to go [with someone] as companion

กินเป็นเพื่อน
gin bpen pʉ̂ʉan
to eat something with someone
(literally) to eat [something with someone] as companion

เพื่อนเจ้าสาว
pʉ̂ʉan jâo-sǎao
bridesmaid
(literally) bride's companion

person going somewhere or doing something with someone as companion or escort.

เพื่อนมนุษย์

เพื่อนนักเรียน

เพื่อนบ้าน
pʉ̂ʉan bâan
neighbour(s)
(literally) fellow [member(s)] of the village; fellow villager(s)

เพื่อนสมาชิกรัฐสภา

person sharing or involved in the same activity, occupation, condition, status, etc: fellow, peer, comrade, associate, etc.

เพื่อนนอน
pʉ̂ʉan nɔɔn
bed partner
(literally) sleeping companion

(LGBT, archaic) lesbian partner; party to or partner in a lesbian relationship.


เศษ

th-noun

เศษ • (sèet)

From Sanskrit शेष (śeṣa, “remaining”).
Cognate with Lao ເສດ (sēt).

เศษขนมปัง
sèet kà-nǒm-bpang
breadcrumbs


โทษะ

โทษ โทษ#Thai


ลึงค์

ลึงค์ • (lʉng)

From Sanskrit लिङ्ग (liṅga) or Pali liṅga.


หฤทัย

หฤทัย • (hà-rʉ́-tai)

From Angkorian Old Khmer °hṛdaya (“heart; breast; chest; emotion; wish”); ultimately from Sanskrit हृदय (hṛdaya, “heart; soul”). Compare Old Khmer hradaiya; Modern Khmer ហឫទ័យ (haʼrɨtɨy).

der

(elegant and figurative) mind; soul; feeling; emotion; spirit.


สวามี

Borrowed from Sanskrit स्वामिन् (svāmín), probably via Old Khmer svāmī (“lord, master, mistress; proprietor; husband, spouse, wife, consort”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer svāmi; Angkorian Old Khmer svāmi, svāmiy; Modern Khmer ស្វាមី (svaaməy). Doublet of สามี (sǎa-mii) and สมี (sà-mǐi).

doublet

สามี สามี#Thai


จินตนา

Borrowed from Sanskrit चिन्तन (cintana, “thinking”).


จินตนา

th-verb

จินตนา • (jin-dtà-naa) (abstract noun การจินตนา)

jin-dtà-naa (romanization)
การจินตนา (abstract-noun)


ศัตรู

sàt-dtruu (romanization)
คน (classifier)


โลหะ

From Sanskrit लोह (loha) or Pali loha. Compare Lao ໂລຫະ (lō ha). Doublet of โล่ (lôo).


บริวาร

th-noun

บริวาร • (bɔɔ-rí-waan)

From Sanskrit परिवार (parivāra, “followers”) or Pali parivāra (“idem”). Cognate with Lao ບໍລິວານ.

ดาว ดาว#Thai


เขา

Cognate with Northern Thai ᨡᩮᩢᩣ, Lao ເຂົາ (khao), Lü ᦃᧁ (ẋaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw), Tai Nüa ᥑᥝᥴ (xáw).

Psalm 64:8, KJV:
ทุกคนที่เห็นเขาจะหนีไป
túk-kon tîi hěn kǎo jà nǐi bpai
all that see them shall flee away.

Psalm 107:30, KJV:
แล้วเขาก็ยินดีเพราะเขามีความเงียบ และพระองค์ทรงนำเขามายังท่าที่เขาปรารถนา
lɛ́ɛo kǎo gɔ̂ɔ yin-dii prɔ́ kǎo mii kwaam-ngîiap lɛ́ prá-ong song nam kǎo maa yang tâa tîi kǎo bpràat-tà-nǎa
Then are they glad because they be quiet; so he bringeth them unto their desired haven.

Psalm 78:45, KJV:
พระองค์ทรงส่งฝูงเหลือบมาท่ามกลางเขา ซึ่งผลาญเขา และกบ ซึ่งทำลายเขา
prá-ong song sòng fǔung lʉ̀ʉap maa tâam-glaang kǎo sʉ̂ng plǎan kǎo lɛ́ gòp sʉ̂ng tam-laai kǎo
He sent divers sorts of flies among them, which devoured them; and frogs, which destroyed them.

Proverbs 7:13, KJV:
นางฉวยเขาได้และจุบเขา นางพูดกับเขาอย่างไม่มียางอายว่า
naang chǔai kǎo dâai lɛ́ jùup kǎo naang pûut gàp kǎo yàang mâi mii yaang-aai wâa
So she caught him, and kissed him, and with an impudent face said unto him,

เขาคิดถึงตัวเองจัง


เขา

(figurative) one who is not on someone's part or side or is not a member of someone's group, entity, etc.


เขา

Compare Middle Chinese 丘 (MC khjuw, “mountain”). Cognate with Northern Thai ᨡᩮᩢᩣ, Lao ເຂົາ (khao), Lü ᦃᧁ (ẋaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw).


เขา

From Proto-Tai *qawᴬ (“horn”). Cognate to Northern Thai ᨡᩮᩢᩣ, Lao ເຂົາ (khao), Tai Nüa ᥑᥝᥴ (xáw), Lü ᦃᧁ (ẋaw), Shan ၶဝ် (khǎo), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜨𑜧 (khow), Zhuang gaeu. Compare Sui baol and ggaol (“horn”), Southern Kam baol (“horn”), Proto-Hlai *ɦəw (“horn”).


เขา

(นก~) any of various birds of the family Columbidae, including doves and pigeons.


เขา

(somewhat archaic) climber; creeper; vine.


บิดา

From Pali pitar (“father”), from Sanskrit पितृ (pitṛ).


แก่

gɛ̀ɛ (romanization)
ความแก่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *keːᴮ (“old (of living beings)”). Cognate with Northern Thai ᨠᩯ᩵, Southern Thai แก๋, Lao ແກ່ (kǣ), Isan แก or แก่, Lü ᦶᦂᧈ (k̇ae¹), Tai Dón ꪵꪀꫀ, Shan ၵႄႇ (kàae), Tai Nüa ᥐᥥᥱ (kě), Phake ကေ (ke), Ahom 𑜀𑜦𑜧 (kē), Zhuang geq, Saek เก.

cog

Lü ᦶᦂᧈ (k̇ae¹)


แก่

th-prep

แก่ • (gɛ̀ɛ)

ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง (2018 November 13) “คำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง เรื่อง การแสดงบัญชีรายการทรัพย์สินและหนี้สิน [คดีหมายเลขดำที่ อม. ๑๓๕/๒๕๖๐ คดีหมายเลขแดงที่ อม. ๑๘๙/๒๕๖๐ ระหว่าง คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ผู้ร้อง นายธนนท์ หรือธนู ธำรงพนากุล ผู้คัดค้าน]”, in ราชกิจจานุเบกษา (in Thai), volume ๑๓๕, number ๙๓ ก (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-11-14, page 18
โทษที่จะลงแก่บุคคลนั้นจะหนักกว่าโทษที่บัญญัติไว้ในกฎหมายที่ใช้อยู่ในเวลาที่กระทำความผิดมิได้
tôot tîi jà long gɛ̀ɛ bùk-kon nán jà nàk gwàa tôot tîi ban-yàt wái nai gòt-mǎai tîi chái yùu nai wee-laa tîi grà-tam kwaam-pìt mí dâai
The penalty to be imposed upon that person cannot be more serious than the penalty set forth in the law in force at the time of the commission of the offence.

รัฐบาลไทย (2004 October 22) “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๑๗) พ.ศ. ๒๕๔๗”, in ราชกิจจานุเบกษา (in Thai), volume ๑๒๑, number ตอนพิเศษ ๖๕ ก (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-11-14, page 22
เอกสารหรือวัตถุอื่นใดไม่ว่าจะมีรูปลักษณะใดที่ผู้ออกได้ออกให้แก่ผู้มีสิทธิใช้
èek-gà-sǎan rʉ̌ʉ wát-tù ʉ̀ʉn dai mâi wâa jà mii rûup lák-sà-nà dai tîi pûu-ɔ̀ɔk dâai ɔ̀ɔk hâi gɛ̀ɛ pûu mii sìt chái
A document or any other object, irrespective of the form or appearance, which an issuer has issued to an eligible user

รัฐบาลไทย (2003 June 20) “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๑๖) พ.ศ. ๒๕๔๖”, in ราชกิจจานุเบกษา (in Thai), volume ๑๒๐, number ๕๘ ก (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, archived from the original on 2022-05-08, page 1
โทษประหารชีวิตและโทษจำคุกตลอดชีวิตมิให้นำมาใช้บังคับแก่ผู้ซึ่งกระทำความผิดในขณะที่มีอายุต่ำกว่าสิบแปดปี
tôot bprà-hǎan-chii-wít lɛ́ tôot jam-kúk dtà-lɔ̀ɔt chii-wít mí hâi nam maa chái-bang-káp gɛ̀ɛ pûu sʉ̂ng grà-tam kwaam-pìt nai kà-nà tîi mii aa-yú dtàm gwàa sìp-bpɛ̀ɛt bpii
The penalty of death and the penalty of imprisonment for life shall not apply to a person who commits an offence whilst being at the age under eighteen years.

รัฐบาลไทย (1999 December 30) “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ ๒๑) พ.ศ. ๒๕๔๒”, in ราชกิจจานุเบกษา (in Thai), volume ๑๑๖, number ๑๓๗ ก (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-11-14, page 20
ผู้ใดกระทำการใด ๆ แก่ศพ...เว้นแต่จำเป็นต้องกระทำเพื่อป้องกันอันตรายแก่อนามัยของประชาชน...ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงสองปี...
pûu dai grà-tam gaan dai dai gɛ̀ɛ sòp ... wén dtɛ̀ɛ jam-bpen dtɔ̂ng grà-tam pʉ̂ʉa bpɔ̂ng-gan an-dtà-raai gɛ̀ɛ à-naa-mai kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon ... dtɔ̂ng rá-waang tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ hòk dʉʉan tʉ̌ng sɔ̌ɔng bpii...
Any person who commits whatever act to a dead body...shall be liable to imprisonment from six months to two years...save where it needs to be done for preventing danger to the public health...

to: used for identifying the person or thing affected by or receiving something.


แก่

แก่ • (gɛ̀ɛ)

1681, พระราชพงษาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย, published 1907, page 6:
เอาเมืองเชียงใหม่แก่ท้าวลูก
ao mʉʉang chiiang-mài gɛ̀ɛ táao lûuk
seized the town of Chiang Mai from Thao Luk

1370, “จารึกวัดพระยืน”, in ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, published 2023:
ผู้เป็นลูกรักแก่พญาผายู เป็นหลานแก่พญาคำฟู เป็นเหลนแก่พญามังราย
pûu bpen lûuk rák gɛ̀ɛ pá-yaa pǎa yuu · bpen lǎan gɛ̀ɛ pá-yaa kam fuu · bpen lěen gɛ̀ɛ pá-yaa mang raai
who is a beloved child of Phaya Phayu, is a grandchild of Phaya Khamfu, is a great-grandchild of Phaya Mangrai


อัณฑะ

th-noun

อัณฑะ • (an-tá) (classifier ลูก or ข้าง)

an-tá (romanization)
ลูก (classifier)
ข้าง (classifier)

ลูกอัณฑะ

ถุงอัณฑะ


วินาศ

วินาศ • (wí-nâat)

From Sanskrit विनाश (vināśa, “destruction; loss; ruin”); probably via Old Khmer vināśa (“damage, injury; to damage, to do injury to”). Cognate with Angkorian Old Khmer vināsa, vinās; Modern វិនាស (viniəh); Lao ພິນາດ (phi nāt).


วินาศ

th-verb

วินาศ • (wí-nâat) (abstract noun การวินาศ or ความวินาศ)

wí-nâat (romanization)
การวินาศ (abstract-noun)
ความวินาศ (abstract-noun)

to undergo or cause to undergo destruction, loss, or ruin.


ควาย

From Proto-Tai *ɣwaːjᴬ (“water buffalo”). Cognate with Northern Thai ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ, Isan ควย, Lao ຄວາຍ (khuāi), Lü ᦩᦻ (xwaay), Tai Dam ꪁꪫꪱꪥ (kwaay4), Tai Dón ꪅꪫꪱꪥ (xwaay4), Tai Daeng ꪃꪫꪱꪥ (khwaay4), Shan ၵႂၢႆး (kwáai), Tai Nüa ᥑᥣᥭᥰ (xäay), Ahom 𑜁𑜨𑜩 (khoy) or 𑜁𑜩 (khay), Zhuang vaiz, Saek ว๊าย.

อยู่บ้านท่านอย่าดูดาย ปั้นวัวปั้นควายให้ลูกท่านเล่น

Bubalus bubalis
Bubalus bubalis#Translingual

(sometimes considered vulgar) water buffalo: the animal Bubalus bubalis of the family Bovidae.

2019 February 12, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in มึงรู้มั้ย มันมีลูกมีผัวมาแล้ว...ไอ้ควาย (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
อคติเหรอ กูรู้จักสันดานมันดีกว่ามึงเสียอีก มึงรู้จักกำพืดมันดีแค่ไหน ก่อนที่มึงจะคว้ามันมาทำเมีย มึงรู้ไหม มันมีลูกมีผัวมาแล้ว ไอ้ควาย
à-ká-dtì rə̌ə · guu rúu-jàk sǎn-daan man dii gwàa mʉng sǐia ìik · mʉng rúu-jàk gam-pʉ̂ʉt man dii kɛ̂ɛ nǎi · gɔ̀ɔn tîi mʉng jà kwáa man maa tam miia · mʉng rúu mǎi · man mii lûuk mii pǔua maa lɛ́ɛo · âi kwaai
[I am] biased? I know her traits even better than you [do]. How well did you know her background? Before you picked her up to be made [as your] wife, did you know [that] she already had a husband [and] had a child? [You] buffalo!

ไอ้ ไอ้#Thai

(slang, vulgar, derogatory, very offensive) (อี~, ไอ้~) stupid person; idiot.


ควาย

2019 February 12, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:36 from the start, in มึงรู้มั้ย มันมีลูกมีผัวมาแล้ว...ไอ้ควาย (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
มึงรู้แล้วมึงยังควายงี้อีกเรอะ
mʉng rúu lɛ́ɛo mʉng yang kwaai ngíi ìik rə́
You've learnt [everything, yet] you're still this dumb?

(slang, vulgar, derogatory, very offensive) stupid; idiot.

(slang, sometimes considered vulgar and offensive) very large.


เลข

th-noun

เลข • (lêek)

From Sanskrit लेख (lekha, “letter”). Cognate with Lao ເລກ (lēk), Khmer លេខ (leek).


แม่

แม่ • (mɛ̂ɛ)

From Proto-Tai *meːᴮ (“mother”). Cognate with Northern Thai ᨾᩯ᩵, Lao ແມ່ (mǣ), Lü ᦶᦙᧈ (mae¹), Shan မႄႈ (māae), Ahom 𑜉𑜦𑜧 (mē), Bouyei meeh, Zhuang meh.

แม่สื่อแม่ชัก ไม่ได้เจ้าตัวเอาวัวพันหลัก

1292, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong
My father is clept Si Inthrathit. My mother is clept Nang Sueang. My elder brother is clept Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women.

female parent, mother-in-law, or person regarded as a female parent.

แม่แมว

แม่ไก่

(chiefly in combination or as modifier) female parent of an animal.

female head, chief, or leader; woman in charge; woman in authority.

(slang) celebrated woman, trans woman, or effeminate man.

2019 October 17, admin06, “สยาม ธีรวุฒิ: จากลูกชายของแม่ สู่ 'ศัตรูของชาติ' และการเดินทางเพื่อตามหาความยุติธรรม”, in ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน, Bangkok: ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน, retrieved 2020-05-09:
แม่ไปขอความช่วยเหลือจากกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ เจ้าหน้าที่พูดกับแม่ว่า เรื่องยังอยู่ระหว่างคัดกรอง...อย่าพูดเรื่องสยามหายไป เดี๋ยวประเทศจะเสียชื่อเสียง...น้ำตาแม่ตกเลย ห่วงภาพลักษณ์ประเทศ แล้วลูกของฉันที่หายไปล่ะ
mɛ̂ɛ bpai kɔ̌ɔ kwaam-chûai-lʉ̌ʉa jàak grom kúm-krɔɔng sìt-tí lɛ́ sěe-rii-pâap · jâao-nâa-tîi pûut gàp mɛ̂ɛ wâa · rʉ̂ʉang yang yùu rá-wàang kát-grɔɔng ... yàa pûut rʉ̂ʉang sà-yǎam hǎai bpai · dǐao bprà-têet jà sǐia chʉ̂ʉ-sǐiang ... nám-dtaa mɛ̂ɛ dtòk ləəi · hùuang pâap-lák bprà-têet · lɛ́ɛo lûuk kɔ̌ɔng chǎn tîi hǎai bpai lâ
I went to seek help from the Rights and Liberties Protection Department. [Its] officials spoke to me that [my] case was pending review...[and told me] not to speak [to the foreign media] about Sayam going missing, otherwise the country would lose its face... My tears dropped at that instant. [They] cared about the image of the country. And what about my child that went missing?

used as a term of address to or title for a female parent, mother-in-law, or person regarded as a female parent, and used by such person to refer to oneself.

used as a term of address to or title for a woman in authority, goddess, or royal woman, and used by such person to refer to oneself.

(slang) used as a term of address to or title for a celebrated woman, trans woman, or effeminate man, and used by such person to refer to oneself.

used as a familiar or affectionate term of address to or title for a young or younger woman.

2018 May 12, ศัลยา, 05:17 from the start, in บุพเพสันนิวาส เวอร์ชันจัดเต็ม EP.1 ตอนที่ 2/3 (บุพเพสันนิวาส), episode 1, spoken by คุณหญิงจำปา (ชไมพร จตุรภุช), กรุงเทพฯ: ช่อง 3, retrieved 2021-04-01:
แม่การะเกดเป็นหลานของท่านเจ้าคุณที่นั่งเมืองพระพิษณุโลก
mɛ̂ɛ gaa-rá-gèet bpen lǎan kɔ̌ɔng tâan jâo-kun tîi nâng mʉʉang prá pít-sà-nú-lôok
Mae Karaket is a granddaughter of His Excellency, who ruleth Phra Phitsanulok City.

2013 May 11, กองบรรณาธิการ วอยซ์ทีวี, “แม่พลอยคือคนโง่ จากปากคำของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช”, in วอยซ์ทีวี, Bangkok: วอยซ์ทีวี, retrieved 2020-02-22:
แม่พลอยเป็นคนที่ไม่มีสิทธิของผู้หญิงเลย ไม่เคยเรียก ไม่เคยร้อง แล้วแม่พลอยนี่เป็นคนที่เชยที่สุด คุณจะว่านางเอกก็นางเอก แต่เป็นคนเชยที่สุด
mɛ̂ɛ plɔɔi bpen kon tîi mâi mii sìt-tí kɔ̌ɔng pûu-yǐng ləəi · mâi kəəi rîiak · mâi kəəi rɔ́ɔng · lɛ́ɛo mɛ̂ɛ plɔɔi nîi bpen kon tîi chəəi tîi-sùt · kun jà wâa naang-èek gɔ̂ naang-èek · dtɛ̀ɛ bpen kon chəəi tîi-sùt
Mae Phloi is a person who has no women's right at all. [She]'s never commanded, [and she]'s never demanded. And this Mae Phloi is the most unfashionable person. You may consider [her to be] a heroine, as [she's actually] a heroine. But [she]'s the most unfashionable person.

used as a term of address to or title for any woman.

แม่สาย

แม่ปิง

แม่โขง

used as a title for a body of water, as river, canal, etc.

แม่สื่อ

แม่ครัว

used as a modifier to indicate femininity.

กฎหมายแม่
gòt-mǎai mɛ̂ɛ
primary legislation
(literally) mother legislation

บริษัทแม่
bɔɔ-rí-sàt mɛ̂ɛ
parent company
(literally) mother company

แม่ทัพ
mɛ̂ɛ táp
commander of an armed force
(literally) mae of an armed force

แม่กอง
mɛ̂ɛ gɔɔng
chairperson of a committee
(literally) mae of a committee

แม่กุญแจ
mɛ̂ɛ gun-jɛɛ
master key
(literally) mother key

(irrespective of the sex) used as a modifier to indicate charge, leadership, supremacy, superiority, or principality.

(grammar) category assigned to a syllable based on its ending sound:

the category กก (gòk) for a syllable ended by the sound [k], which is represented by the letter ก (gɔɔ), ข (kɔ̌ɔ), ฃ (kɔ̌ɔ), ค (kɔɔ), ฅ (kɔɔ), or ฆ (kɔɔ);

the category กง (gong) for a syllable ended by the sound [ŋ], which is represented by the letter ง (ngɔɔ);

the category กด (gòt) for a syllable ended by the sound [t], which is represented by the letter จ (jɔɔ), ฉ (chɔ̌ɔ), ช (chɔɔ), ซ (sɔɔ), ฌ (chɔɔ), ฎ (dɔɔ), ฏ (dtɔɔ), ฐ (tɔ̌ɔ), ฑ (tɔɔ), ฒ (tɔɔ), ด (dɔɔ), ต (dtɔɔ), ถ (tɔ̌ɔ), ท (tɔɔ), ธ (tɔɔ), ศ (sɔ̌ɔ), ษ (sɔ̌ɔ), or ส (sɔ̌ɔ);

the category กน (gon) for a syllable ended by the sound [n], which is represented by the letter ญ (yɔɔ), ณ (nɔɔ), น (nɔɔ), ร (rɔɔ), ล (lɔɔ), or ฬ (lɔɔ);

the category กบ (gòp) for a syllable ended by the sound [p], which is represented by the letter บ (bɔɔ), ป (bpɔɔ), พ (pɔɔ), ฟ (fɔɔ), or ภ (pɔɔ);

the category กม (gom) for a syllable ended by the sound [m], which is represented by the letter ม (mɔɔ);

เกย เกย#Thai

the category เกย (gəəi) for a syllable ended by the sound [j], which is represented by the letter ย (yɔɔ);

เกอว เกอว#Thai

the category เกอว (gəəo) for a syllable ended by the sound [w], which is represented by the letter ว (wɔɔ);

ก กา
ก กา#Thai

the category ก กา (gɔɔ gaa) for an open syllable.


หิมะ

หิมะ • (hì-má)

Borrowed from Sanskrit हिम (hima, “snow”). Compare Lao ຫິມະ (hi ma).


โรค

โรค • (rôok)

From Sanskrit रोग (roga, “disease”). Compare Khmer រោគ (rook), Lao ໂລກ (lōk).


ศพ

From Sanskrit शव (śava, “corpse”). Cognate with Khmer សព (sɑp). Compare Pali chava, from which Thai ฉวะ (chwà) is derived.

2019 May 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 69 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-05-28, page 133:
มาตรา ๓๖๖/๑ ผู้ใดกระทำเพื่อสนองความใคร่ของตนโดยการใช้อวัยวะเพศของตนล่วงล้ำอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือช่องปากของศพ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / nʉ̀ng · pûu dai grà-tam pʉ̂ʉa sà-nɔ̌ɔng kwaam-krâi kɔ̌ɔng dton dooi gaan-chái à-wai-yá-wá-pêet kɔ̌ɔng dton lûuang-lám à-wai-yá-wá-pêet · tá-waan-nàk · rʉ̌ʉ chɔ̂ng-bpàak kɔ̌ɔng sòp · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sǎam bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən hòk mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp
Section 366/1 Anyone who commits [any act] in order to satisfy his own desire by penetrating the genital organ, anus, or oral cavity of a corpse using his own genital organ, shall be liable to imprisonment for not more than three years, or a fine of not exceeding sixty thousand baht, or both.

2015 February 13, สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:
มาตรา ๓๖๖/๒ ผู้ใดกระทำอนาจารแก่ศพต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / sɔ̌ɔng · pûu dai grà-tam à-naa-jaan gɛ̀ɛ sòp dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sɔ̌ɔng bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən sìi mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp
Section 366/2 Anyone who commits an act of indecency upon a corpse shall be liable to imprisonment for not more than two years, or a fine of not exceeding forty thousand baht, or both.

2008 February 7, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2016-12-15, retrieved 2019-02-06:
มาตรา ๒๔๔ ถ้าศาลหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่เห็นจำเป็น...ที่จะต้องตรวจศพ แม้ว่าจะได้บรรจุหรือฝังแล้วก็ตาม ให้มีอำนาจสั่งให้เอาศพนั้นให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจได้ แต่การกระทำตามคำสั่งดังกล่าวจะต้องคำนึงถึงหลักทางศาสนาและไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงอย่างอื่น
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi sìi-sìp sìi · tâa sǎan rʉ̌ʉ pá-nák-ngaan-fàai-bpòk-krɔɔng rʉ̌ʉ dtam-rùuat chán pûu-yài hěn jam-bpen ... tîi jà dtɔ̂ng dtrùuat sòp · mɛ́ɛ wâa jà dâai ban-jù rʉ̌ʉ fǎng lɛ́ɛo gɔ̂ɔ-dtaam · hâi mii am-nâat sàng hâi ao sòp nán hâi pûu-chîao-chaan dtrùuat dâai · dtɛ̀ɛ gaan-grà-tam dtaam kam-sàng dang glàao jà dtɔ̂ng kam-nʉng tʉ̌ng làk taang sàat-sà-nǎa lɛ́ mâi gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət an-dtà-raai ráai-rɛɛng yàang ʉ̀ʉn
Section 244 If the court or high-ranking administrative or police officer deems it necessary...to examine a corpse, even though [the corpse] has already been coffined or buried, [the court or officer] shall have the power to order that the corpse be sent to an expert for examination. But [in] executing the said order, regard must be paid to religious principles and no other serious danger shall be caused.

(of a human being) dead body: corpse, remains, cadaver, etc.


ทรัพย์

ทรัพย์ • (sáp)

→ Northern Thai: ᨪᩢ᩠ᨷ (sap)

→ Lao: ຊັບ (sap)

From Pre-Angkorian Old Khmer ទ្រវ្យ (dravya, “asset; possession; property; wealth; valuable; etc”), from Sanskrit द्रव्य (dravya, “object; substance; thing; etc”). Cognate with Modern Khmer ទ្រព្យ (trŏəp).

der

money; valuable object, valuable thing; wealth, fortune, treasure; asset, property, possession, belonging.

2019, มานิตย์ จุมปา, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยทรัพย์สิน, 9th edition, Bangkok: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, →ISBN, pages 4–5:
ทรัพย์ หมายถึง วัตถุมีรูปร่าง ซึ่งได้แก่ สิ่งที่มองเห็นได้ด้วยตา จับต้องสัมผัสได้ เช่น สมุด ปากกา โต๊ะ เก้าอี้ รถยนต์ วัว ควาย เรือ... นักกฎหมายบางท่านได้แสดงความเห็น...ว่า ทรัพย์นั้นนอกจากจะหมายถึงวัตถุมีรูปร่างแล้ว ยังต้อง...อาจมีราคาได้และอาจถือเอาได้...ในขณะที่นักกฎหมายอีกบางท่านกล่าวไว้แต่เพียงว่า ทรัพย์ คือ วัตถุมีรูปร่าง
sáp · mǎai tʉ̌ng · wát-tù mii rûup-râang · sʉ̂ng dâai-gɛ̀ɛ · sìng tîi mɔɔng hěn dâai dûai dtaa · jàp-dtɔ̂ng sǎm-pàt dâai · chên · sà-mùt · bpàak-gaa · dtó · gâo-îi · rót-yon · wuua · kwaai · rʉʉa ... · nák-gòt-mǎai baang tâan dâai sà-dɛɛng kwaam-hěn ... wâa · sáp nán nɔ̂ɔk-jàak jà mǎai tʉ̌ng wát-tù mii rûup-râang lɛ́ɛo · yang dtɔ̂ng ... àat mii raa-kaa dâai lɛ́ àat tʉ̌ʉ-ao dâai ... nai-kà-nà tîi nák-gòt-mǎai ìik baang tâan glàao wái dtɛ̀ɛ-piiang wâa · sáp · kʉʉ · wát-tù mii rûup-râang
Thing refers to an object [that] has shape, which is a thing that can be seen with the eye [and] can be touched [or] sensed [physically], such as notebook, pen, table, chair, car, cow, buffalo, boat... Some lawyers have expressed the opinion...that apart from meaning an object [which] has shape, a Thing must also be...capable of being valued and susceptible of being occupied...whilst some other lawyers have merely said that a Thing is an object [that] has shape.

1992 April 8, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 103, number 42 A, Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 30:
มาตรา ๑๓๗ ทรัพย์ หมายความว่า วัตถุมีรูปร่าง
mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi sǎam-sìp jèt · sáp · mǎai-kwaam wâa · wát-tù mii rûup-râang
Section 137 Things refer to objects [that] have shape.

1925 November 11, “พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 42, Bangkok: n.p., page 29:
มาตรา ๙๘ อันว่าทรัพย์นั้น โดยนิตินัยได้แก่ วัดถุมีรูปร่าง
mâat-dtraa · gâao-sìp bpɛ̀ɛt · an-wâa sáp nán · dooi-ní-dtì-nai dâai-gɛ̀ɛ · wát-tù mii rûup-râang
Section 98 As for Things, [they] de jure are objects [that] have shape.

ทรัพย์สิน ทรัพย์สิน#Thai

(law, perhaps first used in the Civil and Commercial Code of Siam, promulgated on 11 November 1923) thing: corporeal object, as distinguished from ทรัพย์สิน (sáp-sǐn, “property: corporeal or incorporeal object”).

perhaps first used in the Civil and Commercial Code of Siam; promulgated on 11 November 1923; perhaps first used in the Civil and Commercial Code of Siam; promulgated on 11 November 1923

2019, มานิตย์ จุมปา, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยทรัพย์สิน, 9th edition, Bangkok: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, →ISBN, page 1:
กฎหมายลักษณะทรัพย์...รับรองสิทธิและระบุถึงอำนาจของบุคคลในทรัพย์ จึงอาจกล่าวได้ว่า หัวใจของกฎหมายลักษณะทรัพย์ ก็คือ ทรัพย์นั้นเป็นของใครและเจ้าของมีสิทธิเพียงใด
gòt-mǎai lák-sà-nà sáp ... ráp-rɔɔng sìt-tí lɛ́ rá-bù tʉ̌ng am-nâat kɔ̌ɔng bùk-kon nai sáp · jʉng àat glàao dâai wâa · hǔua-jai kɔ̌ɔng gòt-mǎai lák-sà-nà sáp · gɔ̂ kʉʉ · sáp nán bpen kɔ̌ɔng krai lɛ́ jâo-kɔ̌ɔng mii sìt-tí piiang-dai
The law on property...recognises the rights [of] and states about the authority of a person in [relation to] property. It can thus be said that the heart of the law on property is: to whom does [an item of] property belong, [and] to what extent do the rights of the owner exist?

(law, loosely, chiefly found in combination) property: corporeal or incorporeal object.

(law, chiefly found in combination) estate: all the money and property owned by a particular person; individual item, article, or piece thereof.


ขโมย

th-verb

ขโมย • (kà-mooi) (abstract noun การขโมย)

kà-mooi (romanization)
การขโมย (abstract-noun)

→ Khmer: ខ្មួយ (khmuəy)

→ Nyah Kur: คะโมย

→ Lao: ຂະໂມຍ (kha mōi) / ກະໂມຍ (ka mōi)

→ Northern Thai: ᨡᨾᩰᩫ᩠ᨿ


นับ

náp (romanization)
การนับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *napᴰ (“to count”). Cognate with Northern Thai ᨶᩢ᩠ᨷ, Lao ນັບ (nap), Lü ᦓᧇ (nab), Tai Dam ꪙꪚꪾ, Shan ၼပ်ႉ (nâ̰p), Phake ꩫပ် (nap, “to calculate”), Ahom *𑜃𑜆𑜫 (*nap).

1994 December 21, “พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 111, number 59A, page 1:
พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
prá-râat-chá-ban-yàt níi hâi chái-bang-káp mʉ̂ʉa pón gam-nòt gâao sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan bprà-gàat nai râat-chá-gìt-jaa-nú-bèek-sǎa
This Act shall come into force upon elapse of a period of ninety days reckoned from the day [of its] publication in the Government Gazette.

1992 April 8, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 109, number 42A, page 39:
ถ้ากำหนดระยะเวลาเป็นวัน สัปดาห์ เดือน หรือปี มิให้นับวันแรกแห่งระยะเวลานั้น
tâa gam-nòt rá-yá-wlao bpen wan · sàp-daa · dʉʉan · rʉ̌ʉ bpii · mí hâi náp wan rɛ̂ɛk hɛ̀ng rá-yá-wlao nán
If a time period is determined in days, weeks, months, or years, the first day of such time period shall not be counted.

to count; to enumerate; to calculate; to reckon.

1942 January 25, “ประกาศสงครามต่อบริเตนใหญ่และสหรัฐอเมริกา”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 59, number 5, page 245:
นับได้ว่า เป็นการละเมิดต่อกฎหมายระหว่างประเทศ
náp dâai wâa · bpen gaan-lá-mə̂ət dtɔ̀ɔ gòt-mǎai-rá-wàang-bprà-têet
[It] could be deemed that [this] is a violation of the international law.


นับ

คนนับล้าน

(of an amount or number) up to; as much as; as many as.


ชา

From Proto-Tai *ɟaːᴬ (“tea”), borrowed from Middle Chinese 茶 (MC drae). Cognate with Lao ຊາ (sā).

น้ำชา


ชา

chaa (romanization)
ความชา (abstract-noun)


ท้า

táa (romanization)
การท้า (abstract-noun)

Cognate with Lao ທ້າ (thā), Shan တႃႉ (tâ̰a, “be ready,daunt”), Lü ᦑᦱᧉ (taa²)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc.


ต่อต้าน

ต่อต้าน • (dtɔ̀ɔ-dtâan) (abstract noun การต่อต้าน)

dtɔ̀ɔ-dtâan (romanization)
การต่อต้าน (abstract-noun)

/tɔː˨˩.taːn˥˩/

ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to combat; to fight”) + ต้าน (dtâan, “to oppose; to stand (against)”).

com

ต่อต้านการทุจริต

to counter; to fight (against); to oppose.


ท้าทาย

th-verb

ท้าทาย • (táa-taai) (abstract noun การท้าทาย or ความท้าทาย)

táa-taai (romanization)
การท้าทาย (abstract-noun)
ความท้าทาย (abstract-noun)

From ท้า (táa, “to challenge”) + ทาย (taai, “to question”).

com

วัยรุ่นวิวาทหลังท้าทายกัน

Teens quarreled after challenging each other.

ท้าทายความสามารถ

ท้าทายกฎหมาย

to challenge the law (by violating it, refusing to comply with it, etc)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc; to call into question; to defy.


ชาย

From Proto-Tai *ʑaːjᴬ (“male”). Cognate with Northern Thai ᨩᩣ᩠ᨿ, Lao ຊາຍ (sāi), Lü ᦋᦻ (tsaay), Shan ၸၢႆး (tsáai), Tai Nüa ᥓᥣᥭᥰ (tsäay), Ahom 𑜋𑜩 (chay), Zhuang sai, Tày chài.


ชาย

From Proto-Tai *ʑaːjᴬ (“eaves”). Cognate with Lao ຊາຍ (sāi).


ชาย

chaai (romanization)
การชาย (abstract-noun)

(of the afternoon sun) to decline; to be in descent.


หญิง

th-noun

หญิง • (yǐng)

From Proto-Southwestern Tai *ʰɲiŋᴬ (“woman”). Cognate with Northern Thai ᨬᩥ᩠ᨦ or ᨿᩥ᩠ᨦ, Isan ญิง, Lao ຍິງ (nying), Lü ᦍᦲᧂ (yiing), Shan ယိင်း (yíng), Tai Nüa ᥕᥤᥒᥰ (yïng), Ahom 𑜐𑜢𑜂𑜫 (ñiṅ).

2006, วิภาวดีรังสิต, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า, เสด็จพระราชดําเนิน: สหรัฐอเมริกา พุทธศักราช ๒๕๐๓, ปากีสถาน พุทธศักราช ๒๕๐๕, และสหพันธรัฐมลายา พุทธศักราช ๒๕๐๕, Bangkok: มูลนิธิวิภาวดีรังสิต:
ภริยาเจ้ากรมพิธีการบอกหญิงว่า อากาศดีเหลือเกิน
pá-rí-yaa jâao grom pí-tii-gaan bɔ̀ɔk yǐng wâa · aa-gàat dii lʉ̌ʉa-gəən
The wife of the head of the Department of Rites told me that the weather was incredibly nice.

2020 September 25, “ด่วน หญิงหน่อยประกาศลาออกประธานยุทธศาสตร์เพื่อไทย แต่ยังเป็นสมาชิกพรรค”, in สนุก, Bangkok: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2020-09-26:
หญิงหน่อยประกาศลาออกประธานยุทธศาสตร์เพื่อไทย
yǐng nɔ̀i bprà-gàat laa-ɔ̀ɔk bprà-taan yút-tá-sàat pʉ̂ʉa tai
Ying Noi announces resigning from [the post of] president of the For Thais [Party's board of] strategy

(colloquial) used as a title for or term of address to a noblewoman, and used by a noblewoman to refer to herself.


จันทร์

th-proper noun

จันทร์ • (jan)

From Sanskrit चन्द्र (candra, “shining; the shining one (referring to the moon)”). Cognate with Old Khmer candra, can, °cann; Modern Khmer ចន្ទ្រ (cɑɑcɑntrɔɔ), Lao ຈັນ (chan), Lü ᦶᦈᧃ (ṫsaen), Shan ၸၼ်ႇတႃႇ (tsàn tàa). Compare Pali canda, from which Thai จันท์ is derived.

bor

พระ พระ#Thai

พระ พระ#Thai

(Hindu astrology) (พระ~) Candra, the second star of the nine influential stars, navagraha.

พระ พระ#Thai

ดวง ดวง#Thai

พระ พระ#Thai


จันทร์

th-noun

จันทร์ • (jan)

วัน วัน#Thai

มิมาสเอนเซลาดัสเทธิสไดโอนเรอาไททันไอเพทัส

ดวง ดวง#Thai

(colloquial) (ดวง~) moon; satellite (of other planets)


ฤดู

From Sanskrit ऋतु (ṛtu, “season”). Cognate with Isan ละดู, Lao ລຶດູ (lư dū) or ລະດູ (la dū), Old Khmer rtu, Khmer រដូវ (rɔɔrɔdəw).

moment; occasion; opportunity; period season; time.


มะละกอ

มะละกอ • (má-lá-gɔɔ)

Semi-learned borrowing from Malay Melaka (“Melacca”). Doublet of มะละกา (má-lá-gaa)


พินทุ

th-noun

พินทุ • (pin-tú)

Learned borrowing from Sanskrit बिन्दु (bindu, “dot”).


วิวาห์

th-noun

วิวาห์ • (wí-waa)

From Pali vivāha (“marriage”); ultimately from Sanskrit विवाह (vivāha, “idem”). Cognate with Khmer វិវាហៈ (viviəhaʼ, “marriage ceremony held at the groom's house”).

cog

the marriage by which the groom leaves his family to stay with the bride.

(elegant) any kind of marriage or wedding.


ราชกุมารี

th-noun

ราชกุมารี • (râat-chá-gù-maa-rii) (classifier องค์ or พระองค์)

râat-chá-gù-maa-rii (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)

From ราช (râat, “royal”) + กุมารี (gù-maa-rii, “daughter; girl, lady, maiden”); ultimately from Sanskrit राजकुमारी (rājakumārī, “princess”), from राज (rāja, “king; sovereign”) + कुमारी (kumārī, “daughter; girl, lady, maiden”). Compare Khmer រាជកុមារី (riəckomiərii).


สุพรรณ

th-noun

สุพรรณ • (sù-pan)

From Sanskrit सुवर्ण (suvarṇa, literally “fine colour”), from सु (su, “good, fine; easy; etc”) + वर्ण (varṇa, “colour”), equivalent to Thai สุ (sù) + พรรณ (pan).

bor

สุวรรณ สุวรรณ#Thai


สุพรรณ

th-proper noun

สุพรรณ • (sù-pan)

From clipping of สุพรรณบุรี (sù-pan-bù-rii), from สุพรรณ (sù-pan, “gold”) + บุรี (bù-rii, “city; town”).

com

(colloquial) Suphan Buri (a province of Thailand)


มณี

From Pali maṇi (“precious stone; gem; jewel”) or Sanskrit मणि (maṇi, idem); probably via Old Khmer mnī, mni, *maṇi, muṇī (“precious stone; gemstone”). Cognate with Lao ມະນີ (ma nī), Northern Thai ᨾᨱᩦ, Modern Khmer មណី (mĕəʼnii).

bor

(elegant, loosely or by extension) any precious stone: gem, gemstone, jewel, etc.


ภาพ

th-noun

ภาพ • (pâap)

From Sanskrit भाव (bhāva) or Pali bhāva. Compare Lao ພາບ (phāp).

บานพับภาพสาม


พระ

From Old Khmer ព្រ (bra) or Angkorian Old Khmer ព្រះ (braḥ), ព្រះហ៑ (braḥh), ព្រហ៑ (brah, literally “distinguished; divine; excellent; holy; sacred; superior; etc”), likely from Sanskrit वर (vara, “best; excellent; foremost; holy; precious; top; valuable; etc”); see Khmer ព្រះ (prĕəh) for more.
Compare Old Khmer វ្រះ (vraḥ), វ្រះហ៑ (vraḥh), វ្រហ៑ (vrah), វ្រហ្ហ៑ (vrahh), វ្រាអះ (vrāʼaḥ), ព្រា (brā); Angkorian Old Khmer វ្រះ (vraḥ), វ្រះហ (vraḥha), វ្រះហ៑ (vraḥh), វ្រហ៑ (vrah), វ្រស៑ (vras), វ្រាះ (vrāḥ).
Cognate with Modern Khmer ព្រះ (prĕəh), Lao ພະ (pha), ພຣະ (pha ra), Northern Thai ᨻᩕ, Lü ᦘᦰ (ph!), Shan ၽြႃး (phráa). Compare also Burmese ဘုရား (bhu.ra:), Old Javanese phra, Javanese bra. Doublet of พร (pɔɔn) and วร (wɔɔn) via Sanskrit.

der

1 Chronicles 10:10, KJV:
เขาเอาเครื่องอาวุธของพระองค์ไปไว้ในวิหารพระของเขา
kǎo ao krʉ̂ʉang-aa-wút kɔ̌ɔng prá-ong bpai wái nai wí-hǎan prá kɔ̌ɔng kǎo
And they put his armour in the house of their gods,

เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, กาพย์เห่เรือ:
พระเสด็จโดยแดนชล
prá sà-dèt dooi dɛɛn chon
He [the king] travels by water.

god, deity; priest, royal person; also used as an honorific or term of address.

representation, as image, statue, sculpture, etc, of such person.

used as an honorific for or term of address to anyone or anything relating to a god, deity, priest, or royal person, or to a representation of such person.

หลวง หลวง#Thai

พระยา พระยา#Thai

(historical) the Thai noble rank above หลวง (lǔuang) and below พระยา (prá-yaa); holder of this rank.

male protagonist, as in a literary work, drama, etc.


วิหาร

th-noun

วิหาร • (wí-hǎan)

From Pali vihāra (“monastery”) or Sanskrit विहार (vihāra, “academy; sanctuary; temple”); perhaps via Old Khmer vihāra (“monastery”). Compare Modern Khmer វិហារ (vihiə); Lao ວິຫານ (wi hān); Burmese ဝိဟာရ (wi.hara.).

der

1 Corinthians 3:17, KJV:
ถ้าผู้ใดทำลายวิหารของพระเจ้า พระเจ้าจะทรงทำลายผู้นั้น เพราะวิหารของพระเจ้าเป็นที่บริสุทธิ์ และท่านทั้งหลายเป็นวิหารนั้น
tâa pûu-dai tam-laai wí-hǎan kɔ̌ɔng prá-jâao prá-jâao jà song tam-laai pûu nán prɔ́ wí-hǎan kɔ̌ɔng prá-jâao bpen tîi bɔɔ-rí-sùt lɛ́ tân táng-lǎai bpen wí-hǎan nán
If any man defile the temple of God, him shall God destroy; for the temple of God is holy, which temple ye are.

religious compound; monastery; place of worship.

โบสถ์ โบสถ์#Thai

in a religious compound: image hall (hall housing a religious image/images), as distinguished from โบสถ์ (bòot, “ritual hall”).


วิหาร

From Sanskrit विहार (vihāra, “absence; enjoyment; pleasure; etc”). Cognate with Khmer វិហារ (vihiə).


บรรทัด

th-noun

บรรทัด • (ban-tát)

From Old Khmer pandâtta (“rule, straight line; ruler, straightedge”). Cognate with Modern Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət).

cog

Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət)

rule: line, as on paper, for guiding handwriting.


บรรทัด

th-proper noun

บรรทัด • (ban-tát)

cog

Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət)

Banthat Range, the mountain range forming the border between Thailand and Cambodia.

Banthat Mount, in Phatthalung Province, Thailand.


เหตุ

th-noun

เหตุ • (hèet)

From Pali hetu (“case, matter; cause, motive, reason; root; etc”) or Sanskrit हेतु (hetu, idem); possibly via Old Khmer hetu, *hetu (“because; cause, reason; etc”). Cognate with Lao ເຫດ, Modern Khmer ហេតុ (haet), Northern Thai ᩉᩮ᩠ᨲᩩ (hēt).

bor

event; incident; situation; happening; occurrence; circumstance.


เหตุ

th-con

เหตุ • (hèet)

2022 September 26, admin26, “ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสรคดี ม. 112 แต่ให้รอลงอาญา เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด”, in ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน, กรุงเทพฯ: ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน:
ศาลพิพากษาจำคุก 4 ปีอัปสร...เหตุแชร์โพสต์ปวินวิจารณ์ราชวงศ์ไทย แม้ไม่ได้ใส่คำบรรยายใด
sǎan pí-pâak-sǎa jam-kúk · sìi · bpii àp-sɔ̌ɔn ... hèet chɛɛ póos bpà-win wí-jaan râat-chá-wong tai · mɛ́ɛ mâi dâai sài kam-ban-yaai dai
A court sentences Apson to four-year imprisonment...for sharing a Pawin's post [which] criticised the Thai royal family, even though [Apson] did not add any caption [to it].


สมเด็จเจ้าพระยา

th-noun

สมเด็จเจ้าพระยา • (sǒm-dèt-jâao-prá-yaa)

Compound of สมเด็จ (sǒm-dèt) + เจ้าพระยา (jâao-prá-yaa). Compare Khmer សម្ដេចចៅពញា (sɑɑmdəccawpñiə).

cog

Khmer សម្ដេចចៅពញា (sɑɑmdəccawpñiə)

(archaic) an honorific given to a monarch.

เจ้าพระยา เจ้าพระยา#Thai

(historical) a noble rank of a public official, higher than เจ้าพระยา (jâao-prá-yaa).


หมื่น

th-num

หมื่น • (mʉ̀ʉn)

From Middle Chinese 萬 (MC mjonH, “ten thousand”). Cognate with Old Khmer hmīna, hmï̄ṇa, hmina, hmœna (“ten thousand”); Modern Khmer ម៉ឺន (məɨn), ហ្មឺន (məɨn); Lao ໝື່ນ (mư̄n); Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹); Shan မိုၼ်ႇ (mùen); Vietnamese muôn.

cog

Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹)

๑๐๐๐๐ ๑๐๐๐๐#Thai

ten thousand (Thai numerals: ๑๐๐๐๐ (10000))


หมื่น

th-noun

หมื่น • (mʉ̀ʉn)

cog

Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹)

(archaic) chief, lord, master, leader, or ruler, especially inferior, minor, or vassal one; also used as an honorific.

พัน พัน#Thai

ขุน ขุน#Thai

(historical) a minor Thai noble rank above พัน (pan) and below ขุน (kǔn); holder of this rank.


นาย

From Mon နဲာ (“master; person in charge”) or Old Khmer nāy (“leader”). Cognate with Lao ນາຍ (nāi), Lü ᦓᦻ (naay), Modern Khmer នាយ (niəy).

(gender-neutral, but often applied to men) chief; lord; master; ruler; leader; boss; person in charge.

(gender-neutral) a prefix indicating leadership or the state of being in charge of something.

(historical) the lowest rank of nobility in Thailand.

(archaic) a title given to any male commoner who is not a slave or convict.

(law) a legal title given to a man aged 15 years or more.

(colloquial) a familiar term of address to a male friend.


หลวง

From Proto-Tai *ʰluəŋᴬ (“big”); s.
Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᩅᨦ, Lao ຫຼວງ (lūang), Lü ᦷᦜᧂ (l̇ong), Shan လူင် (lǔung), Ahom 𑜎𑜤𑜂𑜫 (luṅ), Zhuang lueng, Nong Zhuang long. Compare Proto-Hlai *C-luŋ (“big”).
Also cognate with Modern Khmer ហ្លួង (luəng).


หลวง

→ Khmer: ហ្លួង (luəng)

ขุน ขุน#Thai

พระ พระ#Thai

(historical) the Thai noble rank above ขุน (kǔn) and below พระ (prá); holder of this rank.

(colloquial, now often in combination) a term of address to or honorific for a priest or religious image.

เมียหลวง เมียหลวง#Thai

(colloquial) Clipping of เมียหลวง (miia-lǔuang).


น้ำมันพริก

th-noun

น้ำมันพริก • (nám-man-prík)


น้ำส้มพริกดอง

น้ำส้มพริกดอง • (nám-sôm-prík-dɔɔng)


น้ำมัน

น้ำมัน • (nám-man)

น้ำ (náam) + มัน (man). Compare Lao ນ້ຳມັນ (nam man), Northern Thai ᨶ᩶ᩣᩴᨾᩢ᩠ᨶ, Lü ᦓᧄᧉᦙᧃ (nam²man), Shan ၼမ်ႉမၼ်း (nâ̰m mán).

cog

Shan ၼမ်ႉမၼ်း (nâ̰m mán)


เหลี่ยม

th-noun

เหลี่ยม • (lìiam)

From Proto-Southwestern Tai *ʰliəmᴮ¹ (“angle; side”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᨿ᩵ᨾ or ᩉ᩠ᩃ᩠ᨿ᩵ᨾ, Isan เหลี่ยม, Lao ຫຼ່ຽມ (līam).

cog

Isan เหลี่ยม


เหลี่ยม

th-adj

เหลี่ยม • (lìiam) (abstract noun ความเหลี่ยม)

lìiam (romanization)
ความเหลี่ยม (abstract-noun)

cog

Isan เหลี่ยม

หน้าเหลี่ยม

pertaining to edges or sides; -sided; -edged.


เหลี่ยม

th-cls

เหลี่ยม • (lìiam)

cog

Isan เหลี่ยม


ธวัช

th-noun

ธวัช • (tá-wát)


โซ่

Cognate with Lao ໂສ້ (sō), Northern Thai ᩈᩰ᩶, Khün ᩈ᩠ᩅᩫ᩶, Tai Dam ꪶꪎ꫁. Compare Old Chinese 鎖 (OC *soːlʔ, “lock”).


ระฆัง

→ Lao: ລະຄັງ (la khang)

From Pali ghaṃ, accusative singular form of gha (“large bell”).


มณโฑ

From Sanskrit मन्दो (mando), shortened from मन्दोदरी (mandodarī).


ชฎา

ชฎา • (chá-daa) (classifier ศีรษะ or หัว or องค์)

chá-daa (romanization)
ศีรษะ (classifier)
หัว (classifier)
องค์ (classifier)

→ Khmer: ឆដា (chɑɑchɑdaa)

/t͡ɕʰa˦˥.daː˧/

From Sanskrit जटा (jaṭā, “matted hair”) or Pali jaṭā (idem).

พระ พระ#Thai

(พระ~) a type of elegant headwear with a long top, traditionally worn by deities, royalty, and performers of certain plays.


ปฏัก

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏัก และประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่น ซึ่งท่านเมษบาลผู้หนึ่งได้ประทานให้
tɔ̂ɔi-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂ɛn sʉ̂ng tân mêet-sà-baan pûu nʉ̀ng dâai bprà-taan hâi
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies, which are given from one shepherd.

ประตัก ประตัก#Thai


ธง

Uncertain, but ธ in the word is definitely contaminated by Pali dhaja (whence Thai ธชะ, ธัช (tách)). Compare Northern Thai ᨴᩩᨦ, Lao ທຸງ (thung), Khün ᨴᩩᨦ, Lü ᦑᦳᧂ (tung), Shan တုင်း (túng), Tai Nüa ᥖᥧᥒᥰ (tüng), Khmer ទង់ (tŭəng).


ฐาน

ฐาน • (tǎan)

Borrowed from Pali ṭhāna (“base”). Cognate with Lao ຖານ (thān), Northern Thai ᨮᩣᨶ, ᨮᩣ᩠ᨶ.

(mathematics) base of exponentiation or logarithm

(statistics, marketing) basis, elementary level


ฐาน

th-con

ฐาน • (tǎan)


อุรา

th-noun

อุรา • (ù-raa)

Borrowed from Sanskrit उरस् (uras, “chest”).


เวทย์

เวทย์ • (wêet)

From Sanskrit वेद्य (vedya, “that which is learnt; to be learnt, known, or understood”).

bor

วิทย์ วิทย์#Thai

(literary, poetic) Alternative form of วิทย์


ลิขิต

th-noun

ลิขิต • (lí-kìt)

From Pali likhita (“inscribed; written”) or Sanskrit लिखित (likhita, “document; writing”), probably via Old Khmer likhita (“inscribed, written; document, writing”). Cognate with Modern Khmer លិខិត (likhət).


ลิขิต

th-verb

ลิขิต • (lí-kìt) (abstract noun การลิขิต)

lí-kìt (romanization)
การลิขิต (abstract-noun)


อดีต

th-noun

อดีต • (à-dìit)

/ʔa˨˩.diːt̚˨˩/

From Pali atīta (“past; gone by”), from Sanskrit अतित (atita, “idem”). Cognate with Lao ອາດີດ (ʼā dīt), Khmer អតីត (ʼaʼdət), Burmese အတိတ် (a.tit), Hindi अतीत (atīt).

cog

Lao ອາດີດ (ʼā dīt)


อดีต

th-adj

อดีต • (à-dìit)

/ʔa˨˩.diːt̚˨˩/

cog

Lao ອາດີດ (ʼā dīt)

อดีตสามี
à-dìit sǎa-mii
ex-hubby

อดีตกาล


ทิพย์

th-noun

ทิพย์ • (típ)

From Sanskrit दिव्य (divya, “agreeable; celestial; magical; etc”); possibly via Old Khmer dibya (“celestial, divine; magical, supernatural; excellent, magnificent; etc”). Compare Pali dibba, from which Thai ทิพ (típ) is derived. Cognate with Modern Khmer ទិព្វ (tɨp).


ทิพย์

th-adj

ทิพย์ • (típ)

(figurative) excellent; magnificent; splendid; superb; wonderful.

(slang, humorous, sarcastic) existing in imagination; imagined; fanciful; unreal; fake; feigned.


ทิพย์

th-adv

ทิพย์ • (típ)

magically; supernaturally; through magic or supernatural power.

(slang, humorous, sarcastic) in imagination; fancifully; in an unreal manner; fakely; feignedly.


ยาม

From Sanskrit याम (yāma, “time”). Cognate with Lao ຍາມ (nyām), Lü ᦍᦱᧄ (yaam), Northern Thai ᨿᩣ᩠ᨾ, Tai Dam ꪑꪱꪣ.

any of the eight parts of the day (period of twenty-four hours), consisting of three hours each.

ปฐมยาม ปฐมยาม

มัชฌิมยาม มัชฌิมยาม

ปัจฉิมยาม ปัจฉิมยาม

any of the three parts of the night, consisting of four hours each, called pathommayam (ปฐมยาม), matchimayam (มัชฌิมยาม, and patchimayam (ปัจฉิมยาม), respectively.

สุริยะ สุริยะ

จันเทา จันเทา

(astrological) any of the eight parts of the day (period between sunrise and sunset), consisting of one and a half hours each, called suriya (สุริยะ), sukkra (ศุกระ), phuttha (พุธะ), chanthao (จันเทา), saori (เสารี), khru (ครู), phumma (ภุมมะ), and suriya (สุริยะ), respectively.

(astrological) any of the eight parts of the night, consisting of one and a half hours each, called rawi (รวี), chiwo (ชีโว), sasi (ศศิ), sukkro (ศุโกร), phummo (ภุมโม), soro (โสโร), phuttho (พุโธ), and rawi (รวิ), rspectively.


ยักษ์

th-noun

ยักษ์ • (yák)

From Sanskrit यक्ष (yakṣa, “yakṣa”). Cognate with យក្ស (yĕək); Lao ຍັກ (nyak) and Burmese ယက္ခ (yakhka.). Compare Pali yakkha, from which Thai ยักข์ (yák) is derived.

(mythology) (classifier ตน) yakṣa, a kind of malevolent supernatural being, often depicted as having supernatural power, great strength, a very large stature, and a frightening appearance.

(mythology) (classifier ตน) similar being, as giant, ogre, etc.

(figurative, sometimes considered derogatory and offensive) person characteristic of a yakṣa, such as one who is malevolent or ruthless, has great strength, has a very large stature, or has a frightening appearance.

(figurative) someone or something of great importance, influence, or power in a particular field: tycoon, magnate, big shot, fat cat, etc.


ยักษ์

yák (romanization)
ความยักษ์ (abstract-noun)

(figurative) very great (in size, quantity, degree, extent, importance, etc): giant; gigantic, titanic, colossal, etc.


รักษา

th-verb

รักษา • (rák-sǎa) (abstract noun การรักษา)

rák-sǎa (romanization)
การรักษา (abstract-noun)

From Sanskrit रक्षा (rakṣā, “defence”). Compare Pali rakkhā.
Compare with Lao ຮັກສາ (hak sā), Shan ႁၵ်ႉသႃ (hâ̰k sǎa).

to keep; to maintain; to preserve; to conserve.

to watch; to guard; to protect; to take care (of).

to heal, cure, or treat (medically, emotionally, etc).


สมัย

th-noun

สมัย • (sà-mǎi)

From Sanskrit समय (samaya, “time”). Cognate with Lao ສະໄໝ (sa mai).


อัศจรรย์

อัศจรรย์ • (àt-sà-jan)

From Sanskrit आश्चर्य (āścarya, “astonishment; miracle; surprise”); probably via Angkorian Old Khmer ʼaścāryya (“marvel, wonder; marvellous, wondrous”). Cognate with Old Khmer iscāryya, isacāryya, isacaryya; Modern Khmer អស្ចារ្យ (ʼɑhcaa); Lao ອັດສະຈັນ (ʼat sa chan). Doublet of อัจฉริยะ (àt-chà-rí-yá).

bor

marvel; wonder; miracle; astonishment; amazement; surprise.

ฉาก ฉาก#Thai

(literary studies, euphemistic) (บท~, ฉาก~) sexual scene; scene depicting a sexual activity.


อัศจรรย์

th-adj

อัศจรรย์ • (àt-sà-jan) (abstract noun ความอัศจรรย์)

àt-sà-jan (romanization)
ความอัศจรรย์ (abstract-noun)

marvellous; wondrous; miraculous; astonishing; amazing; surprising.


จักษุ

th-noun

จักษุ • (jàk-sù)

/t͡ɕak̚˨˩.suʔ˨˩/

From Sanskrit चक्षु (cakṣu, “eye”).
Compare Lao ຈັກສຸ (chak su).


สมัคร

th-verb

สมัคร • (sà-màk) (abstract noun การสมัคร)

sà-màk (romanization)
การสมัคร (abstract-noun)


สามารถ

สามารถ • (sǎa-mâat) (abstract noun การสามารถ or ความสามารถ)

sǎa-mâat (romanization)
การสามารถ (abstract-noun)
ความสามารถ (abstract-noun)

/saː˩˩˦.maːt̚˥˩/

From Sanskrit समर्थ (samartha, “strong; able; powerful; sufficient; etc”). Cognate with Old Khmer samartha (“ability, competence, potential; in conjunction with, in association with; to join (with), to combine (with); etc”).

cog

(auxiliary) can; may; to be able (to) or suitable (for).


กุศล

th-noun

กุศล • (gù-sǒn)

From Sanskrit कुशल (kuśala, “prosperous”). Compare Pali kusala (“idem”).


สตรี

From Sanskrit स्त्री (strī, “woman”). Compare Lao ສະຕີ (sa tī).


ศิลป์

ศิลป์ • (sǐn)


โบว์ลิ่ง

โบว์ลิ่ง • (boo-lîng)


ทายาท

Borrowed from Pali dāyāda or Sanskrit दायाद (dāyāda). Compare Khmer ទាយាទ (tiəyiət), Lao ທາຍາດ.


ภาษิต

From Sanskrit भाषित (bhāṣita, “spoken”).


มวล

muuan (romanization)
ความมวล (abstract-noun)


สมุนไพร

From สมุน (sà-mǔn) + ไพร (prai).
"Cannabis; marijuana" is the semantic loan from English herb.

(colloquial, slang) cannabis; marijuana.


คอมพิวเตอร์

คอมพิวเตอร์ • (kɔm-piu-dtə̂ə) (classifier เครื่อง)

kɔm-piu-dtə̂ə (romanization)
เครื่อง (classifier)

/kʰɔm˧.pʰiw˦˥.tɤː˥˩/


ธุรกิจ

ธุรกิจ • (tú-rá-gìt)

From ธุร (tú-rá) + กิจ (gìt). Compare Khmer ធុរកិច្ច (thurĕəʼ kəc), Lao ທຸລະກິດ (thu la kit), Lao ທຸຣະກິດ (thu ra kit).


แพทย์

แพทย์ • (pɛ̂ɛt)

From Sanskrit वैद्य (vaidya, “doctor; physician”); probably via Khmer ពេទ្យ (pɛɛt).

der

medical practitioner
medical practitioner

(formal) medical practitioner; physician; doctor.


ดวงใจ

From ดวง (duuang, “orb”) + ใจ (jai, “heart”).

ยอด ยอด#Thai

สุด สุด#Thai

(idiomatic, sometimes as an affectionate term of address) (to express the greatest degree: ยอด~, สุด~) dear one; darling one; cherished one; precious one.


กีฬา

Borrowed from Pali kīḷā (“sport; play”). Compare กรีฑา (grii-taa, “athletics”), which is from Sanskrit क्रीडा (krīḍā). Cognate with Khmer កីឡា (kəylaa), Lao ກີລາ (kī lā) or ກິລາ (ki lā), Northern Thai ᨠᩦᩊᩣ.

เล่นกีฬา


กิจการ

activity; affair; business; enterprise; undertaking.


กิจการ

Shortened from กิจการของอัครทูต (gìt-jà-gaan-kɔ̌ɔng-àk-krá-tûut, “Acts of the Apostles”).

th-l

กิจการของอัครทูต

(biblical) Acts: a book of the New Testament.


เกษตร

th-noun

เกษตร • (gà-sèet)

From Sanskrit क्षेत्र (kṣetra, “farm; field”). Compare Pali khetta, from which Thai เขต (kèet) is derived.

bor

(elegant) area; region; district; territory; realm.

(chiefly in combination) farming; agriculture.


หัวใจ

From หัว (hǔua, “head; bulb; etc”) + ใจ (jai, “heart”). Cognate with Lao ຫົວໃຈ (hūa chai), Shan ႁူဝ်ၸႂ် (hǒ tsǎue), and Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay). Compare the literal meaning of Chinese 心頭／心头 (xīntóu).

cog

Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay)

ดวง ดวง#Thai


บริการ

th-noun

บริการ • (bɔɔ-rí-gaan)

Possibly from Sanskrit परि (pari, “round; around; about”) + कार (kāra, “doing; making; maker; doer”); equivalent to บริ (brì, “about; around; surrounding; etc”) + การ (gaan, “act, action, affair, business, deed; mission, task, work; etc”). Related to บริกร. Compare Lao ບໍຣິການ (bǭ ri kān), ບໍລິການ (bǭ li kān).


บริการ

th-verb

บริการ • (bɔɔ-rí-gaan) (abstract noun การบริการ)

bɔɔ-rí-gaan (romanization)
การบริการ (abstract-noun)

to service, to serve; to help, to assist.


ปารีส

Paris (the capital and largest city of France)


ผัดไทย

th-noun

ผัดไทย • (pàt-tai)

From ผัด (pàt, “stir-fry dish”) + ไทย (tai, “Thai”).


บัตร

th-noun

บัตร • (bàt)

From Sanskrit पत्र (patra, “card”). Compare Lao ບັດ (bat).


วินาที

From Sanskrit विनाडी (vināḍī, “period of 24 seconds”). Cognate with Khmer វិនាទី (viniətii), Lao ວິນາທີ (wi nā thī).


นาที

From Sanskrit नाडी (nāḍī, “flute, pipe, tube, stalk; nerve, vein; etc”); compare Sanskrit नाडिका (nāḍikā, “measure of time”). Cognate with Khmer នាទី (niətii, “minute”); Lao ນາທີ (nā thī, “minute”); Lü ᦓᦱᦑᦲ (naatii); Burmese နာရီ (nari, “clock; watch; hour”).


ศีล

th-noun

ศีล • (sǐin)

From Sanskrit शील (śīla, “morality”). Cognate with Lao ສິນ (sin), Northern Thai ᩈᩦ᩠ᩃ, Lü ᦉᦲᧃ (ṡiin), Shan သီႇလႃႉ (sìi lâ̰a), သိၼ် (sǐn).

เบญจศีล เบญจศีล#Thai

อัฏฐศีล อัฏฐศีล#Thai

(Buddhism) code of conduct, precept, as เบญจศีล, อัฏฐศีล, etc.

(Buddhism) morality: conformity to the rules of right conduct; moral or virtuous conduct.

(by extension) morality: doctrine or system of morals.

(religion) service; rite; ritual; ceremony.


เลือด

เลือด • (lʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *lɯətᴰ (“blood”). Cognate with Isan เลือด, Lao ເລືອດ (lư̄at), Northern Thai ᩃᩮᩬᩥᨯ, Khün ᩃᩮᩨ᩠ᨯ, Lü ᦵᦟᦲᧆ (loed), Shan လိူတ်ႈ (lōet), Aiton လိုတ် (lüt), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜄𑜫 (lüt), Bouyei liad, Zhuang lwed, Nong Zhuang lowd, Saek หล้วด.


สบู่

สบู่ • (sà-bùu)

Jatropha curcas
Jatropha curcas#Translingual

(botany) the flowering plant, Jatropha curcas L., of the family Euphorbiaceae.

(botany) the flowering plant, Jatropha gossypiifolia L., of the family Euphorbiaceae.


สบู่

→ Lao: ສະບູ່ (sa bū)

Borrowed from Portuguese sabão (“soap”), perhaps via Hindi साबुन (sābun). Compare Lao ສະບູ່ (sa bū), Khmer សាប៊ូ (saabuu).


โสเภณี

From clipping of นครโสเภณี (literally “beautiful woman of the city”). Compare Lao ໂສເພນີ (sō phē nī).

cog

Lao ໂສເພນີ (sō phē nī)

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai


รัฐ

From Pali raṭṭha (“country; region; state”). Cognate with Lao ລັດ (lat), Lao ຣັດ (rat), ລັດຖະ (lat tha).


ฤทัย

th-noun

ฤทัย • (rʉ́-tai)


สนิท

th-adj

สนิท • (sà-nìt) (abstract noun ความสนิท)

sà-nìt (romanization)
ความสนิท (abstract-noun)

From Pali siniddha (“gluey, sticky; smooth, sleek; lovely, pretty; etc”), ultimately from Sanskrit स्निग्ध (snigdha, “idem”), according to the Royal Institute Dictionary 2011; but more likely to be from Old Khmer ត្និត៑ (tnit, “close; intimate”) or from Sanskrit सनीड (sanīḍa, “close; closely united or related; etc”).
Compare Modern Khmer ស្និទ្ធ (snət, “close, intimate; beloved, dear”).

cog

เพื่อนสนิท

ญาติสนิท

(of personal relations) close; intimate.


สนิท

ประตูปิดไม่สนิท

(literally) The door is not closed tight.

สองสีเข้ากันสนิท

well: often used to describe the condition of being or becoming one.

ตายสนิท

บอดสนิท

จืดสนิท

ลืมสนิท


ผล

From Pali phala (“fruit”) or Sanskrit फल (phala, “fruit”). Cognate with Lao ຜົນ (phon), ຜົລ (phon), Northern Thai ᨹᩫ᩠ᩃ.

พวกเขากำลังศึกษาผลของการออกกำลังกายต่อสุขสมรรถนะ

They are studying the effects of excercise on health-related physical fitness.

pûuak kǎo gam-lang sʉ̀k-sǎa pǒn kɔ̌ɔng gaan ɔ̀ɔk-gam-lang gaai dtɔ̀ɔ sùk sà-mát-tà-ná


อังกฤษ

Semi-learned borrowing from French anglais.

slbor

ประเทศอังกฤษ

ภาษาอังกฤษ ― paa-sǎa ang-grìt ― English language

ชาวอังกฤษ ― chaao ang-grìt ― English person

คนอังกฤษ ― kon ang-grìt ― English person


อังกฤษ

พูดอังกฤษได้ไหม

พูดอังกฤษไม่ได้

England (a constituent country of the United Kingdom); English.


ยุค

From Sanskrit युग (yuga, “age”). Cognate with Lao ຍຸກ (nyuk).


มงคล

From Pali maṅgala (“good; propitious; etc”), from Sanskrit मङ्गल (maṅgala, “idem”) Cognate with Burmese မင်္ဂလာ (mangga.la); Old Khmer maṅgala, muṅgala, etc; Modern Khmer មង្គល (mŭəngkŭəl).

that which brings good or prosperity; good or prosperity itself.

ring or band, as of consecrated thread, worn on the head, believed to bring good or prosperity.

ceremony or rite marking a propitious occasion or believed to bring prosperity, as housewarming, wedding, etc.


มงคล

good; propitious; auspicious; opportune.


มงคล

อังคาร อังคาร#Thai

(Hinduism) an epithet of the god อังคาร (ang-kaan).


ปฏิบัติ

th-verb

ปฏิบัติ • (bpà-dtì-bàt) (abstract noun การปฏิบัติ)

bpà-dtì-bàt (romanization)
การปฏิบัติ (abstract-noun)

From Pali paṭipatti (“course of action; conduct; observance”). Cognate with Old Khmer pattipãtta (“admission, reception; to be admitted (to), to be received (into); etc”); Modern Khmer បដិបត្តិ (paʼdebat, “to perform; to carry out; etc”); Lao ປະຕິບັດ (pa ti bat).

cog

“รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, 2017 April 11, archived from the original on 2017-08-27
รัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานของรัฐ ต้องปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ กฎหมาย และหลักนิติธรรม เพื่อประโยชน์ส่วนรวมของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม
rát-tà-sà-paa · ká-ná-rát-tà-mon-dtrii · sǎan · ong-gɔɔn-ìt-sà-rà · lɛ́ nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát · dtɔ̂ng bpà-dtì-bàt nâa-tîi hâi bpen-bpai dtaam rát-tà-tam-má-nuun · gòt-mǎai · lɛ́ làk ní-dtì-tam · pʉ̂ʉa bprà-yòot-sùuan-ruuam kɔ̌ɔng bprà-têet-châat lɛ́ kwaam-pǎa-sùk kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon dooi ruuam
The National Assembly, Council of Ministers, courts, independent organs, and state agencies must execute their duties in accordance with the Constitution, law, and rule of law principles for the common interest of the Nation and the well-being of the people as a whole.

“พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการศาลยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๔๓”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, 2015 September 9, archived from the original on 2021-01-05
ไม่เป็นผู้มีกายทุพพลภาพจนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ไร้ความสามารถหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ หรือเป็นโรคติดต่อร้ายแรง
mâi bpen pûu mii gaai túp-pon-lá-pâap jon mâi sǎa-mâat bpà-dtì-bàt nâa-tîi dâai · rái-kwaam-sǎa-mâat rʉ̌ʉ jìt-fân-fʉʉan-mâi-sǒm-bprà-gɔ̀ɔp · rʉ̌ʉ bpen rôok-dtìt-dtɔ̀ɔ ráai-rɛɛng
Not being a person whose body is disabled to the extent unable to carry out duties, [who is legally] incompetent or morally imbecile, or [who is] undergoing a serious communicable disease.

(formal) to conduct; to do; to perform; to carry out.

(formal) to treat: to act or behave (towards someone in some way).

1953 February 9, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๔๙๖ [Revenue Code Amendment Act (No. 10), 2496 BE]”, in ราชกิจจานุเบกษา [Royal Thai Government Gazette], volume 70, number 12 A (Special) (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2018-07-17, page 9:
มาตรา ๓ ทศ ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามคำสั่งเจ้าพนักงาน...ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าพันบาท
mâat-dtraa · sǎam · tá-sà · pûu dai mâi bpà-dtì-bàt dtaam kam-sàng jâao-pá-nák-ngaan ... dtɔ̂ng rá-waang-tôot bpràp mâi gəən hâa pan bàat
Section 3 decem Any person who fails to abide by an order of an officer...shall be liable to a fine of not exceeding five thousand baht.

(formal) to observe; to follow; to comply (with).

(formal) to practice (as a profession or occupation, habitually or customarily, or for acquiring skill or proficiency).


เศรษฐกิจ

th-noun

เศรษฐกิจ • (sèet-tà-gìt)

From Sanskrit श्रेष्ठ (śreṣṭha, “best, most excellent, highest, chief”) + Pali kicca (“that which ought to be done; duty, obligation, service, attention; ceremony, performance”); equivalent to เศรษฐ (sèet-tà-) + กิจ (gìt).
Cognate with Khmer សេដ្ឋកិច្ច (seetthaʼkəc), Lao ເສດຖະກິດ (sēt tha kit). Compare เศรษฐี (sèet-tǐi).

der

ดั่งที่จะเห็นได้จากความตกต่ำในทางเศรษฐกิจและความฝืดเคืองในการทำมาหากิน


นางเงือก

th-noun

นางเงือก • (naang-ngʉ̂ʉak) (classifier ตัว)

naang-ngʉ̂ʉak (romanization)
ตัว (classifier)

/naːŋ˧.ŋɯa̯k̚˥˩/

From นาง (naang, feminine prefix) + เงือก (ngʉ̂ʉak, “merperson”).


แมนนาที

th-noun

แมนนาที • (mɛɛn-naa-tîi)


วอลรัส

วอลรัส • (wɔɔl-rás)


เค้ก

เค้ก • (kéek)

→ Urak Lawoi': เคก (khëk)


ก๋วยเตี๋ยว

ก๋วยเตี๋ยว • (gǔai-dtǐao)

Borrowed from Teochew 粿條／粿条 (guê² diao⁵, “ricecake strips”).

bor

noodle, kuy teav, a flat rice noodle similar to spaghetti noodles


วิหค

th-noun

วิหค • (wí-hòk)

From Sanskrit विहग (vihaga, “bird”) or Pali vihaga (“idem”).


แมวน้ำ

mɛɛo-náam (romanization)
ตัว (classifier)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + น้ำ (náam, “water”); literally "water cat" or "aquatic cat".

(zoology) true seal: marine mammal of the family Phocidae.


สิงโตทะเล

Calque of English sea lion. Same as สิงโต (sǐng-dtoo, “lion”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


ระนาด

th-noun

ระนาด • (rá-nâat)

(music) generic term for traditional Thai keyboard percussion instruments (most often xylophones, but also including metallophones and crystallophones).


เก้าอี้

From Teochew 交椅 (gao1 in2). Cognate with Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī), Khmer កៅអី (kawʼəy).

cog

Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī)


มุก

Compare Sanskrit मुक्त (mukta, “pearl”).


วัว

wuua (romanization)
ตัว (classifier)
wuua (romanization)

Compare Old Chinese 牛 (OC *ŋʷɯ). Cognate with Northern Thai ᨦᩫ᩠ᩅ, Isan งัว, Lao ງົວ (ngūa), Lü ᦷᦣ (ho) or ᦷᦇ (ngo), Tai Dam ꪉꪺ, Shan ငူဝ်း (ngó) or ဝူဝ်း (wó), Ahom 𑜆𑜥 (pū) or 𑜑𑜥 (hū).

เนื้อ เนื้อ#Thai