ตัว

Ultimately from Chinese 頭 (OC *[m-t]ˁo). Cognate with Northern Thai ᨲ᩠ᩅᩫ, Lao ໂຕ (tō) or ຕົວ (tūa), Lü ᦷᦎ (ṫo), Tai Dam ꪶꪔ (to1), Tai Dón ꪔꪺ (to1), Shan တူဝ် (tǒ), Tai Nüa ᥖᥨᥝ (tow), Ahom 𑜄𑜥 (tū) or 𑜄𑜤 (tu), Zhuang duz, Saek ทั๊ว and Khmer តួ (tuə). Compare also Japanese 頭 (tō, “counter for certain animals”).


คุณ

From Pali guṇa (“cord; fibre; quality”) or from Sanskrit गुण (guṇa, “quality, feature, attribute; merit, virtue; etc”); probably via Old Khmer គុណ (guṇa, “attribute; excellence; interest; merit; property; quality; supernatural power; virtue”). Cognate with Lao ຄຸນ (khun); Khmer គុណ (kun); Old Javanese guṇa.

der

magic; black magic; black art; occult; supernatural power.


ม้า

From Proto-Tai *maːꟲ (“horse”), from Middle Chinese 馬 (MC maeX). Cognate with Northern Thai ᨾ᩶ᩣ, Khün ᨾ᩶ᩣ, Lao ມ້າ (mā), Lü ᦙᦱᧉ (maa²), Tai Dam ꪣ꫁ꪱ, Tai Dón ꪝꪱꫂ, Shan မႃႉ (mâ̰a), Tai Nüa ᥛᥣᥳ (mȧa), Aiton မႃ (mā), Phake မႃ (mā), Ahom 𑜉𑜠 (ma), 𑜉𑜡 (mā) or 𑜉𑜡𑜠 (māa), Zhuang max. Compare Proto-Be *maʔᴰ². Doublet of เบ๊ (bée).

ตัว ตัว#Thai

(ปู~) any of various crabs of the genus Portunus, the family Portunidae.


ยาย

From Proto-Tai *naːjᴬ (“maternal grandmother”). The /n-/ -> /j-/ transformation is due to contamination by ย่า (yâa, “paternal grandmother”), which is semantically similar. Compare Indonesian nyai; Khmer យាយ (yiəy); Lao ຍາຍ (nyāi), ຍາຽ (nyāi); Shan ၼၢႆး (náai); Zhuang dai.

inh

maternal grandmother
maternal grandmother

maternal grandmother; also used as a title for or term of address to one's maternal grandmother or woman respected as one's maternal grandmother, and used by such person to refer to herself.


ปู่

From Proto-Tai *pɯwᴮ (“paternal grandfather”).
Cognate with Northern Thai ᨸᩪ᩵, Lao ປູ່ (pū), Lü ᦔᦴᧈ (ṗuu¹), Tai Dam ꪜꪴ꪿, Shan ပူႇ (pùu), Tai Nüa ᥙᥧᥱ (pǔ), Ahom 𑜆𑜥 (pū), Bouyei baus, Zhuang baeuq (dialectal), Nong Zhuang buq, Zuojiang Zhuang buq.
Compare Proto-Hlai *pʰuːʔ (“grandfather; ancestor”), Proto-Austronesian *apu (“grandparent; grandchild”) (whence Hiligaynon apo, Tagalog apo).

cog

Lü ᦔᦴᧈ (ṗuu¹)

paternal grandfather
paternal grandfather


หนู

From Proto-Tai *ʰnuːᴬ (“mouse; rat”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩪ, Lao ໜູ (nū), Lü ᦐᦴ (ṅuu), Tai Dam ꪘꪴ, Shan ၼူ (nǔu), Ahom 𑜃𑜥 (nū), Zhuang nou, Saek หนู่. Compare Sui hnoc (“mouse, rat”) and Southern Kam not (“mouse, rat”), Mon ကၞိ.

(slang) (อี~) woman who is a mistress, concubine, minor wife, or illicit lover of a much older man; comfort girl, kept woman, prostitute.


ดอก

th-noun

ดอก • (dɔ̀ɔk)

From Proto-Tai *ɓloːkᴰ (“flower”). Cognate with Northern Thai ᨯᩬᨠ, Lao ດອກ (dǭk), Lü ᦡᦸᧅᧈ (ḋoak¹), Tai Dam ꪚꪮꪀ, ꪒꪮꪀ, Shan မွၵ်ႇ (màuk), ဝွၵ်ႇ (wàuk), Tai Nüa ᥛᥩᥐᥱ (mǒak), Phake မွက် (mok), Ahom 𑜉𑜨𑜀𑜫 (mok), 𑜈𑜨𑜀𑜫 (bok), Nong Zhuang ndog, Tày bjoóc. Doublet of กระบอก (grà-bɔ̀ɔk) and ตระบอก, both “flower”.

cog

Lü ᦡᦸᧅᧈ (ḋoak¹)


ถุงยาง

th-noun

ถุงยาง • (tǔng-yaang) (classifier ถุง or อัน)

tǔng-yaang (romanization)
ถุง (classifier)
อัน (classifier)

/tʰuŋ˩˩˦.jaːŋ˧/

Clipping of ถุงยางอนามัย (tǔng-yaang-à-naa-mai).

clipping

ถุงยางอนามัย


พ่อ

th-noun

พ่อ • (pɔ̂ɔ)

From Proto-Tai *boːᴮ (“father”).
Cognate with Northern Thai ᨻᩬᩴ᩵, Southern Thai ผอ, Lao ພໍ່ (phǭ), Lü ᦗᦸᧈ (poa¹), Shan ပေႃႈ (pāu), Tai Nüa ᥙᥨᥝ (pow), Aiton ပေႃ (pō), Ahom 𑜆𑜦𑜡 (pō) or 𑜆𑜨𑜦𑜡 (pwō), Zhuang boh, Bouyei boh, Saek ผ้อ.
Compare Middle Chinese 父 (MC pjuX|bjuX, “father”), Old Chinese 父 (OC *paʔ, *baʔ, “father”).

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

2014, ชัยกร หาญไฟฟ้า, โลกสวยที่น้ำใส: ชุด นวนิยายสำหรับเยาวชนรางวัลแว่นแก้วครั้งที่ ๑๐, illustrated by หทัยชนก เชียงทอง, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 42:
วันคืนที่ผันผ่านไม่ได้ช่วยเยียวยาความโศกเศร้าให้พ่อสักเท่าไร พ่อหมกซ่อนความรู้สึกบอบช้ำไว้ลึก ๆ ในใจ
wan kʉʉn tîi pǎn-pàan mâi dâai chûai yiao-yaa kwaam-sòok-sâo hâi pɔ̂ɔ sàk tâo rai · pɔ̂ɔ mòk-sɔ̂ɔn kwaam-rúu-sʉ̀k bɔ̀ɔp-chám wái lʉ́k lʉ́k nai jai
The days and nights that had passed by did not help remedy the sadness of dad anyhow. Dad buried the wounded feelings deep within his heart.

1292, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (จารึกหลักที่ ๑)”, in วีระประจักษ์, ก่องแก้ว, et al, editors, ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1999, →ISBN, page 9:
พ่อกูตาย ยังพี่กู กูพร่ำบำเรอแก่พี่กูดั่งบำเรอแก่พ่อกู พี่กูตาย จี่งได้เมืองแก่กูทั้งกลม
pɔ̂ɔ guu dtaai · yang pîi guu · guu prâm bam-rəə gɛ̀ɛ pîi guu dàng bam-rəə gɛ̀ɛ pɔ̂ɔ guu · pîi guu dtaai · jʉ̀ng dâai mʉʉang gɛ̀ɛ guu táng-glom
Die did my sire; alive still was my elder brother. I kept making service unto my elder brother as if making service unto my sire. [Once] my elder brother died, the entire city then devolved upon me.

1292, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (จารึกหลักที่ ๑)”, in พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช หลักที่ ๑, 3rd edition, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2013, →ISBN, page 17:
เมื่อกูขึ้นใหญ่ได้สิบเก้าเข้า ขุนสามชนเจ้าเมืองฉอดมาท่อเมืองตาก พ่อกูไปรบขุนสามชนหัวซ้าย ขุนสามชนขับมาหัวขวา ขุนสามชนเกลื่อนเข้า ไพร่ฟ้าหน้าใสพ่อกูหนีญญ่ายพายจแจ้น กูบ่หนี กูขี่ช้างเบกพล
mʉ̂ʉa guu kʉ̂n yài dâai sìp-gâao kâo · kǔn sǎam chon jâao-mʉʉang chɔ̀ɔt maa tɔ̂ɔ mʉʉang dtàak · pɔ̂ɔ guu bpai róp kǔn sǎam chon hǔua sáai · kǔn sǎam chon kàp maa hǔua kwǎa · kǔn sǎam chon glʉ̀ʉan kâo · prâi-fáa-nâa-sǎi pɔ̂ɔ guu nǐi yá-yâai-paai-jà-jɛ̂n · guu bɔ̀ɔ nǐi · guu kìi cháang bèek pon
Once I had grown up, attaining [the age of] nineteen years, Khun Sam Chom, lord of Chot Town, came to attack Tak Town. My sire went [in]to battle [with] Khun Sam Chon [from] the left quarter. Khun Sam Chon rode [his elephant] in [from] the right quarter. [As] Khun Sam Chon marched [his men] in, the men of my sire took flight in disorder. I fled not. I, mounted [upon] an elephant, led [my] host [forth].

male parent, father-in-law, or person regarded as a male parent.

พ่อแมว

พ่องู

(chiefly in combination or as modifier) male parent of an animal.

male head, lord, leader, or master; man in charge; man in authority.

2018 January 23, “พระบรมราโชวาท 'ร. ๕' ถึงลูกชายใหญ่”, in ไทยโพสต์, Bangkok: ไทยโพสต์, retrieved 2020-02-10:
พระบรมวงศานุวงศ์ผู้ใหญ่ซึ่งท่านเชื่อเป็นแน่ว่า พ่อเป็นแต่เจว็ด
prá bɔɔ-rom-má wong-sǎa-nú-wong pûu-yài sʉ̂ng tâan chʉ̂ʉa bpen nɛ̂ɛ wâa · pɔ̂ɔ bpen dtɛ̀ɛ jà-wèt
The senior members of the royal household who firmly believe that I am just a chawet

1871, มหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล), เจ้าพระยา, จดหมายเหตุ เรื่อง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประชวร ฉะบับเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง, Bangkok: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1947, page 17:
วันพฤหัสบดี เดือนสิบเอ็ด ขึ้นสิบห้าค่ำ เวลาเช้าสองโมง รับสั่งแก่พระยาบุรุษฯ ว่า วันนี้เป็นวันสำคัญ อย่าไปข้างไหนเลย ให้คอยดูใจพ่อ ข้ารู้เวลาตายของข้าแล้ว
wan prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-dii · dʉʉan sìp-èt · kʉ̂n sìp-hâa kâm · wee-laa cháao sɔ̌ɔng moong · ráp-sàng gɛ̀ɛ prá-yaa bù-rùt - · wâa · wan-níi bpen wan sǎm-kan · yàa bpai kâang nǎi ləəi · hâi kɔɔi duu-jai pɔ̂ɔ · kâa rúu wee-laa dtaai kɔ̌ɔng kâa lɛ́ɛo
[On] Thursday, the fifteenth day of the waxing moon [of] the eleventh month, [at] the time of two mong [in] the morning, [His Majesty] stated unto Phraya Burut, saying: "Today is a great day. [You] shall not go anywhere, [but] shall stay [here to] see me off. I have known the time of my death."

used as a term of address to or title for a male parent, father-in-law, or person regarded as a male parent, and used by such person to refer to oneself.

2017 January 1, “๔๕ ปีศูนย์เมอร์ซี่กับความทรงจำของคุณพ่อโจเซฟ ไมเออร์”, in โพสต์ทูเดย์, Bangkok: โพสต์ทูเดย์, retrieved 2020-02-10:
๔๕ ปีศูนย์เมอร์ซี่กับความทรงจำของคุณพ่อโจเซฟ ไมเออร์
sìi-sìp hâa · bpii sǔun məə-sîi gàp kwaam-song-jam kɔ̌ɔng kun pɔ̂ɔ joo-séep · mai-ə̂ə
Forty-five years of Mercy Centre and memories of Father Joseph Maier

(Christianity) (คุณ~) used as a respectful term of address to or title for a male priest.

คุณ คุณ#Thai


อา

From a merger of Proto-Tai *ʔaːᴬ (“father's younger sister”) and Proto-Tai *ʔaːwᴬ (“father's younger brother”) (hence the form อาว). Cognate with Lao ອາ (ʼā), Tày a.

น้า

younger brother or younger sister of one's mother

a title or term of address for any elderly person, especially that of relative age to a younger brother or younger sister of one's father.


แม่

th-noun

แม่ • (mɛ̂ɛ)

From Proto-Tai *meːᴮ (“mother”). Cognate with Northern Thai ᨾᩯ᩵, Lao ແມ່ (mǣ), Lü ᦶᦙᧈ (mae¹), Shan မႄႈ (māae), Ahom 𑜉𑜦𑜧 (mē), Bouyei meeh, Zhuang meh.

แม่สื่อแม่ชัก ไม่ได้เจ้าตัวเอาวัวพันหลัก

1292, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong
My father is clept Si Inthrathit. My mother is clept Nang Sueang. My elder brother is clept Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women.

female parent, mother-in-law, or person regarded as a female parent.


ดิฉัน

th-pronoun

ดิฉัน • (dì-chǎn)

/di˨˩.t͡ɕʰan˩˩˦/

ดิฉันชื่อ...ค่ะ

(formal, women's speech) a first person pronoun employed by a female when addressing a commoner of equal or higher status.


สุจิตรา

From Sanskrit सुचित्रा (sucitrā), from सु (su, “easy; good, fine, excellent”) + चित्रा (citrā, “illusion; unreality; etc”), equivalent to Thai สุ (sù) + จิตรา.

com

สุ (sù) + จิตรา

(Buddhist mythology) Sucitrā, one of the four chief wives of the god Indra.


กัลยาณี

Borrowed from Sanskrit कल्याणी (kalyāṇī, “beneficial one; beautiful one”) or Pali kalyāṇī (“idem”).


หญิง

th-noun

หญิง • (yǐng)

From Proto-Southwestern Tai *ʰɲiŋᴬ (“woman”). Cognate with Northern Thai ᨬᩥ᩠ᨦ or ᨿᩥ᩠ᨦ, Isan ญิง, Lao ຍິງ (nying), Lü ᦍᦲᧂ (yiing), Shan ယိင်း (yíng), Tai Nüa ᥕᥤᥒᥰ (yïng), Ahom 𑜐𑜢𑜂𑜫 (ñiṅ).


ราชกุมารี

ราชกุมารี • (râat-chá-gù-maa-rii) (classifier องค์ or พระองค์)

râat-chá-gù-maa-rii (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)

From ราช (râat, “royal”) + กุมารี (gù-maa-rii, “daughter; girl, lady, maiden”); ultimately from Sanskrit राजकुमारी (rājakumārī, “princess”), from राज (rāja, “king; sovereign”) + कुमारी (kumārī, “daughter; girl, lady, maiden”). Compare Khmer រាជកុមារី (riəckomiərii).


หลวง

→ Khmer: ហ្លួង (luəng)

From Proto-Tai *ʰluəŋᴬ (“big”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᩅᨦ, Lao ຫຼວງ (lūang), Lü ᦷᦜᧂ (l̇ong), Shan လူင် (lǔung), Ahom 𑜎𑜤𑜂𑜫 (luṅ), Zhuang hung and lueng (dialectal), Nong Zhuang long.
Also cognate with Modern Khmer ហ្លួង (luəng).
Compare Proto-Hlai *C-luŋ (“big”).

ขุน ขุน#Thai

พระ พระ#Thai

(historical) the Thai noble rank above ขุน (kǔn) and below พระ (prá); holder of this rank.


นาย

From Mon နဲာ (“master; person in charge”) or Old Khmer nāy (“leader”). Cognate with Lao ນາຍ (nāi), Lü ᦓᦻ (naay), Modern Khmer នាយ (niəy).

(archaic) a title given to any male commoner who is not a slave or convict.

(law) a legal title given to a man aged 15 years or more.

(colloquial) a familiar term of address to a male friend.


โสเภณี

sǒo-pee-nii (romanization)
คน (classifier)

Derived from Pali sobhiṇī (“beautiful woman”). Being a clipping of นครโสเภณี, from Pali nagarasobhiṇī (literally “beautiful woman of the city”). Cognate with Lao ໂສເພນີ (sō phē nī), Khmer សោភិនី (saophinii).

cog

Lao ໂສເພນີ (sō phē nī)


นาง

From Proto-Southwestern Tai *naːŋᴬ⁴ (“lady”), from Proto-Tai *naːŋᴬ (“lady”), from Old Chinese 娘 (OC *naŋ, “young woman”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ᩠ᨦ, Lao ນາງ (nāng), Lü ᦓᦱᧂ (naang), Tai Dam ꪙꪱꪉ, Shan ၼၢင်း (náang), Tai Nüa ᥘᥣᥒᥰ (läang) or ᥢᥣᥒᥰ (näang), Aiton ꩫင် (naṅ), Ahom 𑜃𑜂𑜫 (naṅ), Tày nàng. Cognate via Old Chinese: Old Khmer នាង (nāṅa, nāṅ°), nâ, nõ (“courtesy title for females”), Khmer នាង (niəng), Vietnamese nàng, Burmese နန်း (nan:).

(fiction, literature, etc) heroine; female protagonist; leading lady.


พี่สาว

/pʰiː˥˩.saːw˩˩˦/

From พี่ (pîi) + สาว (sǎao). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜏𑜰𑜫 (Pi Sau).


พี่ชาย

pîi-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰiː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From พี่ (pîi) + ชาย (chaai). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜋𑜩 (pi chai).


สาว

th-noun

สาว • (sǎao)

From Proto-Tai *saːwᴬ (“unmarried woman”). Cognate with Lao ສາວ (sāo), Lü ᦉᦱᧁ (ṡaaw), Tai Nüa ᥔᥣᥝᥲ (sàaw), Shan သၢဝ် (sǎao), Tai Dam ꪎꪱꪫ, Ahom 𑜏𑜧 (saw), 𑜏𑜨𑜧 (sow), 𑜏𑜧𑜤 (sawu), 𑜏𑜧𑜈𑜫 (saww), or 𑜏𑜦𑜡 (sō), Zhuang sau, Tày slao.


น้องชาย

น้องชาย • (nɔ́ɔng-chaai)

/nɔːŋ˦˥.t͡ɕʰaːj˧/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + ชาย (chaai, “male”). Cognate with Ahom 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜩 (nong-chai).

com

a term of address to a young or younger man.


หลานชาย

/laːn˩˩˦.t͡ɕʰaːj˧/


ศรี

From Sanskrit श्री (śrī, “wealth; goddess of wealth, that is, Lakṣmī”); possibly via Old Khmer śrī, śri, śrīya, srī, srīya, sri, sriya, siri, sī, si, sīya, siya, se (“beauty, splendor, radiance, glory, majesty, etc; also used as an honorific headword”). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).
Compare Pali siri (“idem”), from which Thai สิริ (sì-rì) was derived.

bor

พระ พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~) Lakṣmī, goddess of wealth.


ภรรยา

From Sanskrit भार्या (bhāryā, “wife”). Doublet of ภารย (paa-rá-yá-).


เมีย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *miəᴬ⁴ (“wife”), from Proto-Tai *miəᴬ (“wife”). Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᨿᩮ, Khün ᨾᩮ, Isan เมีย, Lao ເມຍ (mīa), Lü ᦵᦙ (me), Tai Dam ꪣꪸ, Tai Dón ꪝꪸ, Shan မေး (mée), Ahom 𑜉𑜣 (mī).

inh+

(chiefly used of animals, can be offensive if applied to humans) female.


ขา

From Proto-Southwestern Tai *qaːᴬ (“leg”), from Proto-Tai *p.qaːᴬ (“leg”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ, Lao ຂາ (khā), Lü ᦃᦱ (ẋaa), Shan ၶႃ (khǎa), Tai Nüa ᥑᥣᥴ (xáa), Ahom 𑜁𑜡 (khā), Bouyei gal, Zhuang ga. Within Kra-Dai, compare Sui bal and ggal (“leg”) and Proto-Kra *C-kaᴬ. Compare also Old Chinese 骹 (OC *kʰraːw, “leg”), Min languages 跤 (“leg, foot”), Proto-Austronesian *paqa (“thigh”).


ก๋ง

th-noun

ก๋ง • (gǒng)

Borrowed from Teochew 公 (gang¹ / gong¹, “respectful man”).

bor

maternal grandfather
maternal grandfather


หล่อน

th-pronoun

หล่อน • (lɔ̀n)

(archaic) a second or third person pronoun applicable to anyone, irrespective of the sex or status.


อัยกี

From modification of Pali ayyikā (“grandmother”), from which Thai อัยยิกา was derived.

cog

Thai อัยยิกา

พระ พระ#Thai


อี

(sometimes considered vulgar and offensive) used as a title for a female animal.


เด็กชาย

From เด็ก (dèk, “child”) + ชาย (chaai, “male”).

com

(law) a formal title which a man under 15 years of age is required to use. Abbreviation: ด.ช. (dɔɔ-chɔɔ)


หนุ่ม

th-noun

หนุ่ม • (nùm)

From Proto-Southwestern Tai *ʰnumᴮ¹ (“young”). Cognate with Lao ໜຸ່ມ (num), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Khün ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹), Tai Dam ꪘꪴ꪿ꪣ, Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ or ꪶꪘꪝꫀ, Shan ၼုမ်ႇ (nùm), Tai Nüa ᥘᥧᥛᥱ (lǔm) or ᥢᥧᥛᥱ (nǔm), Ahom 𑜃𑜤𑜉𑜫 (num). Compare Javanese nom. Likely underwent semantic narrowing as the cognates in other Tai languages can be used to describe either gender.

cog

Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹)

Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ

Proverbs 7:7, KJV:
หนุ่มคนหนึ่งไร้ความเข้าใจ
nùm kon nʉ̀ng rái kwaam-kâo-jai
A young man void of understanding.

Psalm 78:63, KJV:
ไฟผลาญหนุ่ม ๆ ของเขาเสีย และสาว ๆ ของเขาก็ไม่ได้แต่งงาน
fai plǎan nùm nùm kɔ̌ɔng kǎo sǐia lɛ́ sǎao sǎao kɔ̌ɔng kǎo gɔ̂ɔ mâi dâai dtɛ̀ng-ngaan
The fire consumed their young men; and their maidens were not given to marriage.

young man, especially one aged between 15–30 years.


ไส

sǎi (romanization)
การไส (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩈᩱ, Isan ไส, Lao ໄສ (sai), Lü ᦺᦉ (ṡay), Khün ᩈᩱ, Shan သႆ (sǎi), Ahom 𑜏𑜩 (say).

to move or cause to move (as by driving, pushing, shoving, etc) along an even floor.


ไอ้

(sometimes considered vulgar) used as a title for a male animal.

(archaic, sometimes considered vulgar, derogatory and offensive) used as a term of address to or title for a male commoner.


ผัว

th-noun

ผัว • (pǔua)

From Proto-Southwestern Tai *pʰuəᴬ (“husband”), from Middle Chinese 夫 (MC pju). Cognate with Ahom 𑜇𑜥 (phū), Lao ຜົວ (phūa), Lü ᦷᦕ (ṗho), Northern Thai ᨹ᩠ᩅᩫ, Khün ᨹ᩠ᩅᩫ, Shan ၽူဝ် (phǒ).


ท้าว

th-noun

ท้าว • (táao)

Uncertain. Compare Lao ທ້າວ (thāo, “nobleman; royal person; honorific for persons of royal and noble birth; etc”), Phake တွ် (taw); Mon ဒဴ (“nobleman; royal entourage member; courtier”).
Wilainan Khanittanan (2003) proposed that it is from Chinese 道 (“Short for 道士 “Taoist priest””). Compare Vietnamese đạo sĩ (“Taoist priest”), đạo (“historical village ruler in Mường area”), tạo (“historical village ruler in Thái area”), phìa tạo (“Tai hereditary rulers”), Tày tạo (“religious practitioner similar to Taoist priest”).

cog

(historical) a senior rank of a king's wife or of a woman of noble birth appointed to take charge of certain administrative affairs within the royal harem.


ภริยา

From Pali bhariyā. Compare Modern Khmer ភរិយា (phĕəʼriyiə).

2007, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๖) พ.ศ. ๒๕๕๐:
มาตรา ๕ ให้ยกเลิกความใน (๑) ของมาตรา ๑๕๑๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "(๑) สามีหรือภริยาอุปการะ เลี้ยงดู หรือยกย่องผู้อื่นฉันภริยาหรือสามี เป็นชู้หรือมีชู้ หรือร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้"
mâat-dtraa hâa hâi yók-lə̂ək kwaam nai à-nú-mâat-dtraa nʉ̀ng kɔ̌ɔng mâat-dtraa nʉ̀ng pan hâa rɔ́ɔi sìp-hòk hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "à-nú-mâat-dtraa nʉ̀ng sǎa-mii rʉ̌ʉ pá-rí-yaa ùp-bpà-gaa-rá líiang-duu rʉ̌ʉ yók-yɔ̂ng pûu ʉ̀ʉn chǎn pá-rí-yaa rʉ̌ʉ sǎa-mii bpen-chúu rʉ̌ʉ mii-chúu rʉ̌ʉ rûuam-bprà-wee-nii gàp pûu ʉ̀ʉn bpen-aa-jin ìik fàai nʉ̀ng fɔ́ɔng yàa dâai"
Section 5 The provision of (1) of Section 1516 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "(1) When either the husband or wife supports, maintains, or honours another person as his own wife or her own husband, when he engages in adultery or she commits adultery, or when either of them habitually has intercourse with another person, the other may enter a claim for divorce."

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:
มาตรา ๑๔๖๕ ถ้าสามีภริยามิได้ทำสัญญากันไว้ในเรื่องทรัพย์สินเป็นพิเศษก่อนสมรส ความสัมพันธ์ระหว่างสามีภริยาในเรื่องทรัพย์สินนั้นให้บังคับตามบทบัญญัติในหมวดนี้
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hòk-sìp hâa tâa sǎa-mii pá-rí-yaa mí-dâai tam sǎn-yaa gan wái nai rʉ̂ʉang sáp-sǐn bpen pí-sèet gɔ̀ɔn sǒm-rót kwaam-sǎm-pan rá-wàang sǎa-mii pá-rí-yaa nai rʉ̂ʉang sáp-sǐn nán hâi bang-káp dtaam bòt-ban-yàt nai mùuat níi
Section 1465 If the husband and wife have, prior to their marriage, not adopted any special agreement regarding their property, the relationship between the husband and wife in relation to their property shall be governed by the provisions of the present Chapter.


สามี

From Pali sāmī (“husband; lord; owner; master; a courtesy title for a man: mister, signor, etc”).
Perhaps cognate with Thai สมี (sà-mǐi).
Compare Lao ສາມີ (sā mī).

bor

(elegant) high priest; chief priest; senior priest.


แม่อยู่หัว

th-noun

แม่อยู่หัว • (mɛ̂ɛ-yùu-hǔua)

/mɛː˥˩.juː˨˩.hua̯˩˩˦/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “lady; mother; mistress; woman; etc”) + อยู่ (yùu, “to be at, in, on, etc; to remain, to stay; etc”) + หัว (hǔua, “head”); literally "lady above [all/our] heads", "lady at [our] heads", etc.

compound

(historical) an honorific given to a female monarch, queen consort, or the like.


แม่หยัวเมือง

th-noun

แม่หยัวเมือง • (mɛ̂ɛ-yǔua-mʉʉang)

/mɛː˥˩.jua̯˩˩˦.mɯa̯ŋ˧/

Uncertain. Possibly from contraction or corruption of แม่อยู่หัว (mɛ̂ɛ-yùu-hǔua, literally “lady above heads”) + เมือง (mʉʉang, literally “city, town; nation”); literally "lady above all heads in the nation".

compound

(historical) an honorific given to a chief concubine of a monarch.


มเหสี

th-noun

มเหสี • (má-hěe-sǐi) (classifier พระองค์ or องค์)

má-hěe-sǐi (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

Borrowed from Pali mahesī (“queen”), from maha (“great”) + īsī (“female lord; female ruler; woman in authority”); probably via Old Khmer mahesi, mahiṣī (“queen”); equal to Thai มห (má-hà-) + อีสี. Compare Sanskrit महिषी (mahiṣī). Cognate with Modern Khmer មហេសី (mĕəʼheesəy).

com

มห (má-hà-) + อีสี

/ma˦˥.heː˩˩˦.siː˩˩˦/

1 Kings 11:3, KJV:
พระองค์ทรงมีมเหสีเจ็ดร้อย คือ เจ้าหญิงและนางห้ามสามร้อย และบรรดามเหสีของพระองค์ก็ทรงหันพระทัยของพระองค์ไปเสีย
prá-ong song mii má-hěe-sǐi jèt-rɔ́ɔi · kʉʉ · jâao-yǐng lɛ́ naang-hâam sǎam-rɔ́ɔi · lɛ́ ban-daa má-hěe-sǐi kɔ̌ɔng prá-ong gɔ̂ song hǎn prá-tai kɔ̌ɔng prá-ong bpai sǐia
And he had seven hundred wives, princesses, and three hundred concubines: and his wives turned away his heart.

Song of Solomon 6:8, KJV:
มีมเหสีหกสิบองค์ และนางห้ามแปดสิบคน พวกหญิงพรหมจารีอีกมากเหลือจะคณนา
mii má-hěe-sǐi hòk-sìp ong · lɛ́ naang-hâam bpɛ̀ɛt-sìp kon · pûuak yǐng prom-má-jaa-rii ìik mâak lʉ̌ʉa jà ká-ná-naa
There are threescore queens, and fourscore concubines, and virgins without number.

1 Kings 14:17, KJV:
แล้วมเหสีของเยโรโบอัมทรงลุกขึ้นเสด็จออกไปและมาถึงเมืองทีรซาห์ และเมื่อพระนางเสด็จถึงธรณีทวาร กุมารก็ถึงแก่มรณา
lɛ́ɛo má-hěe-sǐi kɔ̌ɔng yee-roo-boo-am song lúk kʉ̂n sà-dèt ɔ̀ɔk bpai lɛ́ maa tʉ̌ng mʉʉang tii-rá-saa · lɛ́ mʉ̂ʉa prá-naang sà-dèt tʉ̌ng tɔɔ-rá-nii-tá-waan · gù-maan gɔ̂ tʉ̌ng gɛ̀ɛ mɔɔ-rá-naa
And Jeroboam's wife arose, and departed, and came to Tirzah: and when she came to the threshold of the door, the child died;

Genesis 20:17, KJV:
อับราฮัมก็อธิษฐานต่อพระเจ้า พระเจ้าทรงรักษาอาบีเมเลค และมเหสีของพระองค์ และทาสหญิง ให้หาย และเขาเหล่านั้นก็มีบุตร
àp-raa-ham gɔ̂ à-tít-tǎan dtɔ̀ɔ prá-jâao · prá-jâao song rák-sǎa aa-bii-mee-lèk · lɛ́ má-hěe-sǐi kɔ̌ɔng prá-ong · lɛ́ tâat yǐng · hâi hǎai · lɛ́ kǎo lào-nán gɔ̂ mii bùt
So Abraham prayed unto God: and God healed Abimelech, and his wife, and his maidservants; and they bare children.

พระ พระ#Thai

สมเด็จ สมเด็จ#Thai

(พระ~, สมเด็จพระ~) wife of a king; wife of a male monarch; queen consort; empress consort.


สะใภ้

th-noun

สะใภ้ • (sà-pái)

From elision of สาวใภ้ (sǎao-pái), from สาว (sǎao) + ใภ้ (pái).

th-l

สาวใภ้ (sǎao-pái)


ลูกชาย

/luːk̚˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From ลูก (lûuk, “child”) + ชาย (chaai, “man; male”). Cognate with Zhuang lwgsai.


เด็กหญิง

th-noun

เด็กหญิง • (dèk-yǐng)

From เด็ก (dèk, “child”) + หญิง (yǐng, “female”).

com

(law) a formal title which an unmarried woman under 15 years of age is required to use. Abbreviation: ด.ญ. (dɔɔ-yɔɔ)


อำแดง

th-noun

อำแดง • (am-dɛɛng)

/ʔam˧.dɛːŋ˧/

Derived from Pre-Angkorian Old Khmer ʼanteṅ (“an unidentified title: person of distinction, woman of distinction, etc”) or Angkorian Old Khmer ʼaṃteṅ (idem).

der+

(historical) a formal title for a married female commoner or for the wife of a male commoner entitled 400 or lesser fiefs who is not a convict, slave, or captive.


นารี

From Sanskrit नारी (nārī, “woman”), possibly through Pali nārī (“idem”). Cognate with Khmer នារី (niərii).


ราชินี

From Pali rājinī (“queen”). Compare Sanskrit राज्ञी (rājñī).

พระ พระ#Thai

พระ พระ#Thai

(entomology) fertile female ant, bee, termite, or wasp.


แม่เล้า

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”) + เล้า (láo, “coop; pen; stable”), literally “mother of the coop”.


มาม่าซัง

th-noun

มาม่าซัง • (maa-mâa-sang) (classifier คน)

maa-mâa-sang (romanization)
คน (classifier)

Borrowed from Japanese ママさん (mama-san). Compare English mamasan.


ลุง

From Proto-Tai *luŋᴬ (“parent's older brother”). Cognate with Lao ລຸງ (lung), Lü ᦟᦳᧂ (lung), Shan လုင်း (lúng), Tai Nüa ᥘᥧᥒᥰ (lüng), Zhuang lungz, Nong Zhuang lungz, Saek ลุ๊ง.

inh

a familiar title or term of address for any elderly man.

(sometimes derogatory, offensive) a title or term of address for any man.

(slang, sometimes derogatory) person who acts like an elderly man, such as one who loves flirting with young girls.


ตุ่มมังกร

th-noun

ตุ่มมังกร • (dtùm-mang-gɔɔn)

From ตุ่ม (dtùm, “jar”) + มังกร (mang-gɔɔn, “dragon”); literally "dragon jar".

compound

(slang, derogatory, offensive) obese female.


ถุงยางอนามัย

th-noun

ถุงยางอนามัย • (tǔng-yaang-à-naa-mai) (classifier ถุง or อัน)

tǔng-yaang-à-naa-mai (romanization)
ถุง (classifier)
อัน (classifier)

From ถุง (tǔng) + ยาง (yaang) + อนามัย (à-naa-mai).


ดอกทอง

th-noun

ดอกทอง • (dɔ̀ɔk-tɔɔng)

→ Khmer: ដកទង (dâkâtngô)

/dɔːk̚˨˩.tʰɔːŋ˧/

From ดอก (dɔ̀ɔk, “flower”) + ทอง (tɔɔng, “gold; golden”); literally "golden flower".

com

(botany) the plant Curcuma spp. of the family Zingiberaceae, traditionally used to make a very strong aphrodisiac.


กะหรี่

th-noun

กะหรี่ • (gà-rìi)

Semi-learned borrowing from Tamil கறி (kaṟi, “curry”).

slbor

แกง แกง#Thai

pungent dish of vegetables, meat or fish, etc, flavoured with various spices or curry powder.


ฉมบ

From Old Khmer chmap (“midwife”) or Pre-Angkorian Old Khmer cmap (“idem”). Cognate with Modern Khmer ឆ្មប (chmɑɑp, “midwife”).

/t͡ɕʰa˨˩.mop̚˦˥/

a type of spirit in Thai folklore, believed to be the ghost of a woman that dwells at the place of her death, especially in a forest.


ผู้หญิงยิงเรือ

th-noun

ผู้หญิงยิงเรือ • (pûu-yǐng-ying-rʉʉa)

/pʰuː˥˩.jiŋ˩˩˦.jiŋ˧.rɯa̯˧/

th-l

ผู้หญิงริงเรือ

ผู้หญิงริงเรือ


วันนั้นของเดือน

th-noun

วันนั้นของเดือน

วันนั้นของเดือน • (wan-nán-kɔ̌ɔng-dʉʉan)

วัน (wan, “day”) + นั้น (nán, “that”) + ของ (kɔ̌ɔng, “of”) + เดือน (dʉʉan, “month”); literally "that day of the month".


เสาวนีย์

th-noun

เสาวนีย์ • (sǎo-wá-nii)

From Pali savanīya (literally “pleasant to hear”).

bor

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(of a god or royal person) (พระ~, พระราช~, ราช~) word, utterance, speech, statement; command, order.


สีกา

From shortening and corruption of อุบาสิกา.

(colloquial) a second or third person pronoun employed by a priest to address a laywoman.


ธรณี

From Pali dharaṇī (“earth”) or Sanskrit धरणी (dharaṇī, “earth”); perhaps via Old Khmer dharaṇī (“earth”). Cognate with Modern Khmer ធរណី (thɔɔrĕəʼnəy).

นาง นาง#Thai

พระ พระ#Thai

แม่ แม่#Thai

(นาง~, พระ~, พระแม่~, แม่~) earth goddess.


นางพยาบาล

th-noun

นางพยาบาล • (naang-pá-yaa-baan) (classifier คน)

naang-pá-yaa-baan (romanization)
คน (classifier)

From นาง (naang, “female agent noun prefix”) + พยาบาล (pá-yaa-baan, “nurse”).


คณิกา

th-noun

คณิกา • (ká-ní-gaa) (classifier คน or นาง)

ká-ní-gaa (romanization)
คน (classifier)
นาง (classifier)

From Pali gaṇikā (“prostitute”, literally “she who belongs to groups; she who is familiar with groups”) or from Sanskrit गणिका (gaṇikā, idem). Cognate with Burmese ဂဏိကာ (ga.ni.ka); Khmer គណិកា (kɔɔnekaa).

bor

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) prostitute.


ประเทียบ

th-noun

ประเทียบ • (bprà-tîiap)


สนม

สนม • (sà-nǒm)

From Old Khmer ស្នំ (snaṃ, “female palace attendant; royal concubine”). Cognate with Modern Khmer ស្នំ (snɑm) or ស្នម (snɑɑm).


สนมเอก

th-noun

สนมเอก • (sà-nǒm-èek)

From สนม (sà-nǒm, “royal concubine”) + เอก (èek, “chief; first; first class; primary; etc”). Compare Modern Khmer ស្នំឯក (snâmʼékâ).


ฝ่ายหน้า

th-noun

ฝ่ายหน้า • (fàai-nâa)

From ฝ่าย (fàai, “sector; section”) + หน้า (nâa, “front”).

com

(historical) man who is a member thereof; nobleman; male courtier.


คุณนาย

From คุณ (kun, “honorific”) + นาย (naai, “chief; lord; master”).

สัญญาบัตร สัญญาบัตร#Thai

a polite term of address to the wife of a public officer holding a royal letter of appointment known as สัญญาบัตร, when the wife is without noble rank or title.


แหม่ม

th-noun

แหม่ม • (mɛ̀m)

Semi-learned borrowing from English ma'am, short for madam.

slbor

(dated, sometimes derogatory) western woman.

(dated, sometimes derogatory) a term of address to a western woman.


คุณหญิง

th-noun

คุณหญิง • (kun-yǐng)

From คุณ (kun, “honorific”) + หญิง (yǐng, “female; woman”).


ท่านผู้หญิง

th-noun

ท่านผู้หญิง • (tân-pûu-yǐng)

/tʰan˥˩.pʰuː˥˩.jiŋ˩˩˦/

From ท่าน (tâan, “honorific”) + ผู้หญิง (pûu-yǐng, “female; woman”).

com

a noble title given to a married woman possessing the royal decoration of Chula Chom Klao in the special second class or higher.


พ่อตา

th-noun

พ่อตา • (pɔ̂ɔ-dtaa)

/pʰɔː˥˩.taː˧/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “father”) + ตา (dtaa, “mother's father”).


เจ้าหญิง

th-noun

เจ้าหญิง • (jâao-yǐng)

/t͡ɕaːw˥˩.jiŋ˩˩˦/

/t͡ɕaw˥˩.jiŋ˩˩˦/

From เจ้า (jâao, “chief, lord, master”) + หญิง (yǐng, “female”).

com

Psalm 45:13, KJV:
เจ้าหญิงประดับพระกายในห้องของพระนางเธอด้วยเสื้อผ้ายกทองคำ
jâao-yǐng bprà-dàp prá-gaai nai hɔ̂ng kɔ̌ɔng prá-naang-təə dûai sʉ̂ʉa-pâa yók tɔɔng-kam
The king's daughter is all glorious within: her clothing is of wrought gold.


อุ้มบุญ

th-verb

อุ้มบุญ • (ûm-bun) (abstract noun การอุ้มบุญ)

ûm-bun (romanization)
การอุ้มบุญ (abstract-noun)

From อุ้ม (ûm, “to carry; to hold”) + บุญ (bun, “merit; virtue”); literally "to carry for merit".


การอุ้มบุญ

th-noun

การอุ้มบุญ • (gaan-ûm-bun)

From การ (gaan, “abstract noun prefix”) + อุ้มบุญ (ûm-bun, “to act as a surrogate mother”, literally “to carry for merit”).

prefix

อุ้มบุญ อุ้มบุญ#Thai

(slang) abstract noun of อุ้มบุญ (ûm-bun).


อิฉัน

th-pronoun

อิฉัน • (ì-chǎn)

/ʔi˨˩.t͡ɕʰan˩˩˦/

ดิฉัน ดิฉัน#Thai

(formal and archaic, women's speech) a first person pronoun employed by a female when addressing a person of equal or higher status, as opposed to the male pronoun ดิฉัน (dì-chǎn).

(formal, somewhat dated, women's speech) a first person pronoun employed by a female when addressing a commoner of equal or higher status.


ฮูหยิน

th-noun

ฮูหยิน • (huu-yǐn)

(in ancient China) furen: lady, madam, mistress, royal consort, etc.


นางสาว

From นาง (naang, “woman; female title”) + สาว (sǎao, “young female adult; young”).

com

นาง นาง#Thai

(law) a formal title which an unmarried woman over 15 years of age is required to use, and which a married woman, irrespective of the age, may use instead of the title นาง (naang). Abbreviation: น.ส. (nɔɔ-sɔ̌ɔ)


สมภารกินไก่วัด

Compound of สมภาร (sǒm-paan, “abbot”) + กิน (gin, “to eat”) + ไก่ (gài, “hen”) + วัด (wát, “temple”), literally “abbot who eats a hen of his own temple”.

com+

2015 April 26, “ท้าสาบาน ผบ.ตร. ยันไม่เป็นสมภารกินไก่วัด ชี้ตำรวจฆ่าเมียวิตก คิดไปเอง ไม่ได้โยกย้าย”, in sanook.com:
ผบ.ตร. ยันไม่เป็นสมภารกินไก่วัด...ไม่มีเรื่องชู้สาวกับผู้ใต้บังคับบัญชา
pɔ̌ɔ-bɔɔ-dtɔɔ-rɔɔ · yan mâi bpen sǒm-paan-gin-gài-wát ... mâi mii rʉ̂ʉang chúu-sǎao gàp pûu dtâai bang-káp-ban-chaa
Police chief insists [he] is not an abbot eating a hen of his own temple...[saying he] has no romantic affair with a subordinate

2017 January 4, “สะเทือนวงการ ลือสนั่น อ. เบียร์ สบายพุง เป็นสมภารกินไก่วัด แอบกินเด็กในสังกัด”, in teenee.com:
ลือสนั่น อ. เบียร์ สบายพุง เป็นสมภารกินไก่วัด แอบกินเด็กในสังกัด
lʉʉ sà-nàn · ɔɔ · biia · sà-baai pung · bpen sǒm-paan-gin-gài-wát · ɛ̀ɛp gin dèk nai sǎng-gàt
Widespread rumours [accuse] Instructor Bia Sabaiphung [of] being an abbot eating a hen of his own temple, [saying he] secretly has sex [with] a child in [his] agency.

(idiomatic) man who has sexual relationships with a person under his care.


แกรนด์ดัชเชส

th-noun

แกรนด์ดัชเชส • (grɛɛn-dát-chés) (classifier พระองค์ or องค์)

grɛɛn-dát-chés (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)


อาร์ชดัชเชส

อาร์ชดัชเชส • (áach-dát-chés) (classifier พระองค์ or องค์)

áach-dát-chés (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

/ʔaːt͡ɕʰ˦˥.dat̚˦˥.t͡ɕʰes˦˥/

/ʔaːt͡ɕʰ˦˥.dat̚˦˥.t͡ɕʰes˥˩/


เคาน์เตส

เคาน์เตส • (káo-dtés)


ดัชเชส

ดัชเชส • (dát-chés)


กำนัล

Uncertain. Compare Lao ກຳນັນ (kam nan, “servant in the royal palace”).

cog

1855, “แผ่นดินสมเด็จพระมหาจักรพรรดิราชาธิราช”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, กรุงเทพฯ: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1912, page 65:
จึงตกแต่งการที่จะส่งพระราชธิดาแลจัดเถ้าแก่กำนัลสาวใช้ทาษชายห้าร้อยหญิงห้าร้อย...
jʉng dtòk-dtɛ̀ng gaan tîi jà sòng prá-râat-chá tí-daa lɛɛ jàt tâo-gɛ̀ɛ gam-nan sǎao-chái tâat chaai hâa-rɔ́ɔi yǐng hâa-rɔ́ɔi ...
Then [they] prepared the activities in order to send [off] the royal daughter, and [they] arranged chaperones, maids of honour, maidservants, five hundred male slaves, five hundred female [slaves...]

นาง นาง#Thai

พระ พระ#Thai

(royal) (นาง, นางพระ~) female attendant to a monarch or royal person


อร

Uncertain. Perhaps from:
* Old Khmer *ʼār (“childless woman”), corresponding to Modern Khmer អារ (ʼaa, “married but childless; barren, infertile, sterile; etc”);
* clipping of อรทัย (“maiden; damsel”), which was possibly derived from Old Khmer ʼārttai (“childless woman”);
* clipping of อรไท or อ่อนไท้ (“noble woman; woman in authority; etc”); or
* corruption of อ่อน (ɔ̀ɔn, “gentle; soft; young; etc”).

th-l

(literary, poetic) maiden; damsel; lass.


โอรส

th-noun

โอรส • (oo-rót) (classifier พระองค์ or องค์)

oo-rót (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

From Pali orasa (“begotten; legitimate; inborn, innate; own; etc”, literally “produced from one's breast; belonging to one's breast”), from urasa (“idem”).
Cognate with Lao ໂອຣົດ (ʼō rot), ໂອລົດ (ʼō lot), Khmer ឱរស (ʼaôrôs).

bor

1 Chronicles 28:1, KJV:
ณ เยรูซาเล็ม ดาวิดได้ทรงเรียกประชุมบรรดาเจ้านายทั้งสิ้นของอิสราเอล คือ เจ้านายของตระกูล และผู้บัญชาการกองทัพที่รับราชการตามเวร นายพันนายร้อย และพนักงานทั้งสิ้นผู้ดูแลทรัพย์สมบัติและฝูงสัตว์ของกษัตริย์และโอรสของพระองค์ พร้อมกับพนักงานราชสำนัก ทแกล้วทหาร และวีรบุรุษทั้งสิ้น
ná · yee-ruu-saa-lem · daa-wìt dâai song rîiak bprà-chum ban-daa jâo-naai táng-sîn kɔ̌ɔng ìs-raa-eel · kʉʉ · jâo-naai kɔ̌ɔng dtrà-guun · lɛ́ pûu-ban-chaa-gaan gɔɔng-táp tîi ráp râat-chá-gaan dtaam ween · naai-pan naai-rɔ́ɔi · lɛ́ pá-nák-ngaan táng-sîn pûu-duu-lɛɛ sáp-sǒm-bàt lɛ́ fǔung sàt kɔ̌ɔng gà-sàt lɛ́ oo-rót kɔ̌ɔng prá-ong · prɔ́ɔm gàp pá-nák-ngaan râat-chá-sǎm-nák · tá-glɛ̂ɛo-tá-hǎan · lɛ́ wii-rá-bù-rùt táng-sîn
And David assembled all the princes of Israel, the princes of the tribes, and the captains of the companies that ministered to the king by course, and the captains over the thousands, and captains over the hundreds, and the stewards over all the substance and possession of the king, and of his sons, with the officers, and with the mighty men, and with all the valiant men, unto Jerusalem.

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

ราช ราช#Thai

(พระ~, พระราช~, ราช~) son.


กษัตรี

From Sanskrit क्षत्री (kṣatrī), feminine form of क्षत्र (kṣatra, “kṣatriya: member of the warrior caste, the caste itself”); perhaps via Old Khmer ខ្សត្រី (khsatrī, “female of the kṣatriya or warrior caste: queen, princess, etc”). Cognate with Modern Khmer ក្សត្រី (ksɑɑtrəy), Lao ກະສັດຕີ (ka sat tī).

der

(elegant, literary, poetic) woman in authority, royal woman, or noblewoman: queen, empress, princess, mistress, etc.


นวล

Uncertain. Perhaps cognate with Modern Khmer នួន (nuən, “(of women) fine, fair, sweet; soft; tender; etc”). Compare Zuojiang Zhuang nuenh.

cog

(cooking) flour sprinkled on a dough to prevent it from sticking to a surface, such as farina.


แม่ยาย

mɛ̂ɛ-yaai (romanization)
คน (classifier)

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”) + ยาย (yaai, “grandmother”).


แม่ผัว

mɛ̂ɛ-pǔua (romanization)
คน (classifier)

/mɛː˥˩.pʰua̯˩˩˦/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”) + ผัว (pǔua, “husband”).

(sometimes considered vulgar) mother of one's husband.


แม่สามี

th-noun

แม่สามี • (mɛ̂ɛ-sǎa-mii)

/mɛː˥˩.saː˩˩˦.miː˧/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”) + สามี (sǎa-mii, “husband”).


ลูกเขย

lûuk-kə̌əi (romanization)
คน (classifier)

/luːk̚˥˩.kʰɤːj˩˩˦/

ลูก (lûuk) + เขย (kə̌əi)


โทรม

soom (romanization)
ความโทรม (abstract-noun)

From Old Khmer jrom (“to crouch, to kneel, to bow; to sink, to subside, to collapse; to lie flat; etc”).

bor

decayed; rotten; ruined; worn; worn out; shabby; run-down; seedy; dilapidated.


นางแบบ

naang-bɛ̀ɛp (romanization)
คน (classifier)

/naːŋ˧.bɛːp̚˨˩/

Coordinate term: นายแบบ (naai-bɛ̀ɛp)


นายแบบ

naai-bɛ̀ɛp (romanization)
คน (classifier)

Coordinate term: นางแบบ (naang-bɛ̀ɛp)


ออกเรือน

th-verb

ออกเรือน • (ɔ̀ɔk-rʉʉan) (abstract noun การออกเรือน)

ɔ̀ɔk-rʉʉan (romanization)
การออกเรือน (abstract-noun)

/ʔɔːk̚˨˩.rɯa̯n˧/

From ออก (ɔ̀ɔk, “to move out (of, from, etc)”) + เรือน (rʉʉan, “house”), literally "to move out of the house", from the traditional practice in which a woman moves out of her family to her husband's family when she gets married.


หม่อม

Possibly shortened from กระหม่อม (grà-mɔ̀m). Compare Khmer ម៉ម (mɑɑm), Lao ຫມ່ອມ (mǭm).

th-l

กระหม่อม (grà-mɔ̀m)

(slang) female commoner who is a concubine of a royal person.


หยำฉ่า

th-noun

หยำฉ่า • (yǎm-chàa)

/jam˩˩˦.t͡ɕʰaː˨˩/

From Cantonese 飲茶 /饮茶 (jam² caa⁴, literally “to drink tea”); originally referring to a place to drink tea or teahouse.

bor

(slang, sarcastic, derogatory) hostess; prostitute.


หญิงงามเมือง

th-noun

หญิงงามเมือง • (yǐng-ngaam-mʉʉang)

/jiŋ˩˩˦.ŋaːm˧.mɯa̯ŋ˧/

From หญิง (yǐng, “woman”) + งาม (ngaam, “beautiful”) + เมือง (mʉʉang, “city”), literally "beautiful woman of the city; calque from Pali nagara sobhiṇī (“city's courtesan”, literally “city's beautiful woman”), from which Thai นครโสภิณี was derived.

cog

Thai นครโสภิณี


สาวเสิร์ฟ

th-noun

สาวเสิร์ฟ • (sǎao-sə̀əp) (classifier คน)

sǎao-sə̀əp (romanization)
คน (classifier)

/saːw˩˩˦.sɤːp̚˨˩/

From สาว (sǎao, “girl”) + เสิร์ฟ (sə̀əp, “to serve”).


แม่นาง

th-noun

แม่นาง • (mɛ̂ɛ-naang)

/mɛː˥˩.naːŋ˧/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “a title for or term of address to a woman”) + นาง (naang, “idem”). Compare Khmer មេនាង (meiniəng); Lao ແມ່ນາງ (mǣ nāng). Cognate with Vietnamese mị nương, mỵ nương.

com

วินัย พงศ์ศรีเพียร, editor (1996), “พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับปลีก หมายเลข ๒/ก๑๐๔ ต้นฉบับของหอพระสมุดวชิรญาณ”, in ความยอกย้อนของประวัติศาสตร์ (in Thai), Bangkok: คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย, →ISBN, page 176
อันดับนั้น พระราชเทวีทูลแต่พระบรมราชาธิราชเจ้าด้วยจะย้อมหงอกแม่นางษาขามารดา
an-dàp nán · prá râat-chá tee-wii tuun dtɛ̀ɛ prá bɔɔ-rom raa-chaa-tí-râat jâao dûai jà yɔ́ɔm ngɔ̀ɔk mɛ̂ɛ-naang sǎa-kǎa maan-daa
On that occasion, the Holy Royal Consort stated unto His Majesty Borom Rachathirat the Lord that she would like to dye the silver hair of Maenang Sa-kha, her mother

วินัย พงศ์ศรีเพียร, editor (1996), “พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับปลีก หมายเลข ๒/ก๑๐๔ ต้นฉบับของหอพระสมุดวชิรญาณ”, in ความยอกย้อนของประวัติศาสตร์ (in Thai), Bangkok: คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย, →ISBN, page 181
แม่นางเทพธรณีแลแม่นางคงคาก็เขียนหนังสือใส่ในใบพลู
mɛ̂ɛ-naang têep tɔɔ-rá-nii lɛɛ mɛ̂ɛ-naang kong-kaa gɔ̂ kǐian nǎng-sʉ̌ʉ sài nai bai pluu
Maenang Thepthorani and Maenang Khongkha then wrote the letter onto betel leaves

(archaic) a title for or term of address to a woman, especially one of rank or of noble or royal birth.


เฒ่าหัวงู

From เฒ่า (tâo, “old person”) + หัว (hǔua, “head”) + งู (nguu, “snake”); literally "snake-headed oldie".


เมียน้อย

miia-nɔ́ɔi (romanization)
คน (classifier)

→ English: mia noi

From เมีย (miia, “wife”) + น้อย (nɔ́ɔi, “minor”).

(colloquial, amongst polygamous peoples) minor wife; secondary wife; wife of inferior rank; concubine.


ภริยาน้อย

th-noun

ภริยาน้อย • (pá-rí-yaa-nɔ́ɔi) (classifier คน)

pá-rí-yaa-nɔ́ɔi (romanization)
คน (classifier)

From ภริยา (pá-rí-yaa, “wife”) + น้อย (nɔ́ɔi, “minor”).

com

“ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, 2017 April 7, archived from the original on 2019-01-12
มาตรา ๑๖๓๖ ถ้าเจ้ามรดกมีภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๕ หลายคนยังมีชีวิตอยู่ ภริยาเหล่านั้นทั้งหมดรวมกันมีสิทธิได้รับมรดกตามลำดับชั้นและส่วนแบ่งดังระบุไว้ในมาตรา ๑๖๓๕ แต่ในระหว่างกันเอง ให้ภริยาน้อยแต่ละคนมีสิทธิได้รับมรดกกึ่งส่วนที่ภริยาหลวงจะพึงได้รับ
mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hòk-rɔ́ɔi sǎam-sìp hòk · tâa jâao-mɔɔ-rá-dòk mii pá-rí-yaa tîi chɔ̂ɔp dûai gòt-mǎai gɔ̀ɔn chái bprà-muuan-gòt-mǎai pɛ̂ng lɛ́ paa-nít · bàp · hâa · lǎai kon yang mii chii-wít yùu · pá-rí-yaa lào nán táng-mòt ruuam-gan mii sìt-tí dâai ráp mɔɔ-rá-dòk dtaam lam-dàp chán lɛ́ sùuan bɛ̀ng dang rá-bù wái nai mâat-dtraa · nʉ̀ng-pan hòk-rɔ́ɔi sǎam-sìp hâa · dtɛ̀ɛ nai rá-wàang gan eeng · hâi pá-rí-yaa-nɔ́ɔi dtɛ̀ɛ lá kon mii sìt-tí dâai ráp mɔɔ-rá-dòk gʉ̀ng sùuan tîi pá-rí-yaa-lǔuang jà pʉng dâai ráp
Section 1636 If the de cujus has several legitimate wives under the law prior to the coming into force of Book 5 of the Civil and Commercial Code who are still alive, all those wives have the right to jointly receive the inheritance according to the hierarchy and portions as mentioned in Section 1635. However, as between themselves, the minor wives shall each have the right to inherit one half of the portion which the principal wife ought to receive.

เมียน้อย เมียน้อย#Thai

(formal) Synonym of เมียน้อย (miia-nɔ́ɔi)


เมียหลวง

th-noun

เมียหลวง • (miia-lǔuang) (classifier คน)

miia-lǔuang (romanization)
คน (classifier)

From เมีย (miia, “wife”) + หลวง (lǔuang, “principal”).

com

เมียน้อย เมียน้อย#Thai

(sometimes considered vulgar, amongst polygamous peoples) principal wife or chief wife, as opposed to เมียน้อย (miia-nɔ́ɔi, “minor wife; secondary wife; concubine”).

sometimes considered vulgar; amongst polygamous peoples; sometimes considered vulgar; amongst polygamous peoples


ภริยาหลวง

th-noun

ภริยาหลวง • (pá-rí-yaa-lǔuang) (classifier คน)

pá-rí-yaa-lǔuang (romanization)
คน (classifier)

From ภริยา (pá-rí-yaa, “wife”) + หลวง (lǔuang, “principal”).

com

เมียหลวง เมียหลวง#Thai

(formal) Synonym of เมียหลวง (miia-lǔuang)


กากี

From Pali kākī (“female crow”) or Sanskrit काकी (kākī, idem).


กาลี

From Sanskrit काली (kālī, literally “dark(-skinned) woman”). Cognate with Lao ກາລີ (kā lī).

bor

(Hinduism) Kālī, a terrific form of the goddess Durgā.


สายา

From corruption of Thai ชายา (chaa-yaa, “woman; beautiful woman”), ultimately from Pali jāyā (“wife”) or Sanskrit जाया (jāyā, idem).

cog

สายาอยู่ในถนน ถามข่าว เรียมฤๅ
sǎa-yaa yùu nai tà-nǒn · tǎam kàao · riiam rʉʉ
Lady, art thou in the streets to ask for tidings about me?
สายาบัวบ่าวเกลี้ย จักมา สาวสั่งอย่ามาวัน สู่น้อง
sǎa-yaa buua-bàao glîia · jàk maa · sǎao sàng yàa maa wan · sùu nɔ́ɔng

2006, ล้อม เพ็งแก้ว, กำสรวลสมุทร หรือกำสรวลศรีปราชญ์ เป็นพระราชนิพนธ์ยุคต้นกรุงศรีอยุธยา, Bangkok: มติชน, page 60

The girl's man is about to come. The girl hath instructed him: "come not unto me in daytime".

2006, ล้อม เพ็งแก้ว, กำสรวลสมุทร หรือกำสรวลศรีปราชญ์ เป็นพระราชนิพนธ์ยุคต้นกรุงศรีอยุธยา, Bangkok: มติชน, →ISBN, page 61:
สายารักอยู่เท้อญ อย่าไป
sǎa-yaa rák yùu tə́ən · yàa bpai
Damsel, stay in love, leave not.

(poetic and archaic) woman; beautiful woman.


ผีขนุน

pǐi-kà-nǔn (romanization)
ตน (classifier)

/pʰiː˩˩˦.kʰa˨˩.nun˩˩˦/

From ผี (pǐi, “ghost”) + ขนุน (kà-nǔn, “jack tree”); literally "jack tree ghost" or "ghost of jack tree"; from the fact that prostitutes in Bangkok often stood under jack trees along the Lot Canal at night.


แม่สื่อ

th-noun

แม่สื่อ • (mɛ̂ɛ-sʉ̀ʉ)

/mɛː˥˩.sɯː˨˩/

From แม่ (mɛ̂ɛ, feminine prefix) + สื่อ (sʉ̀ʉ, “matchmaker”).


ราชญี

From Sanskrit राज्ञी (rājñī, “queen”). Compare Pali rājinī.

(archaic, poetic) queen:
female monarch;


เจ้าหญิงนิทรา

th-proper noun

เจ้าหญิงนิทรา • (jâo-yǐng-nít-traa)

From เจ้าหญิง (jâao-yǐng, “princess”) + นิทรา (nít-traa, “to sleep”), literally “sleeping princess”; calque of English Sleeping Beauty.


อ้าย

th-adj

อ้าย • (âai)

(archaic, now dialect, of a male child) first; first-born.

1292/93, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง พี่เผือผู้อ้ายตายจากเผือเตียมแต่ยังเล็ก
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong · pîi pʉ̌ʉa pûu âai dtaai jàak pʉ̌ʉa dtiiam-dtɛ̀ɛ yang lék
My father is called Si Inthrathit. My mother is called Nang Sueang. My elder brother is called Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women. Our elder brother, the eldest one, departed from us since [he was/we were] still young.

(archaic, now dialect, of a brother) oldest; first-born.


เถ้าแก่

Compound of เถ้า (tâo, “old; aged”) + แก่ (gɛ̀ɛ, “idem”)

com+

/tʰaw˥˩.kɛː˨˩/

(archaic) woman of advanced age appointed to take care of female members of the royal harem


เถ้าแก่เนี้ย

th-noun

เถ้าแก่เนี้ย • (tâo-gɛ̀ɛ-níia) (classifier คน)

tâo-gɛ̀ɛ-níia (romanization)
คน (classifier)

Borrowed from Teochew 頭家娘 /头家娘 (tao5 gê1 niê5/niô5).

bor+

(used amongst Chinese people) landlady, proprietress; female owner of a business; bosslady, mistress; wealthy woman; also used as a title for or term of address to such person, and used by such person as a self-reference.


ตายทั้งกลม

From ตาย (dtaai, “to die”) + ทั้งกลม (táng-glom, “all”).

com

2018, คณิตยา/คีตฌาณ์, สาปรัก, Bangkok: Hytexts Interactive Limited:
คุณเคยบังคับให้ผู้หญิงคนหนึ่งไปทำแท้งแต่ผู้หญิงคนนั้นแอบเก็บลูกไว้ คุณรู้เข้าก็เลยซ้อมเธอและผลคือ...เธอตกเลือดตาย เธอตายทั้งกลม และตอนนี้วิญญาณของเธอก็อยู่ในห้องนี้
kun kəəi bang-káp hâi pûu-yǐng kon nʉ̀ng bpai tam-tɛ́ng dtɛ̀ɛ pûu-yǐng kon nán ɛ̀ɛp gèp lûuk wái · kun rúu kâo gɔ̂ɔ-ləəi sɔ́ɔm təə lɛ́ pǒn kʉʉ ... təə dtòk-lʉ̂ʉat dtaai · təə dtaai-táng-glom · lɛ́ dtɔɔn-níi win-yaan kɔ̌ɔng təə gɔ̂ yùu nai hɔ̂ng níi
You once forced a woman to undertake abortion, but that woman secretly kept [her] womb. You came to know [it, you] then bashed her up, and the result was...she died [from obstetrical] bleeding. She died together with the child in her womb. And now, the ghost of hers is being in this room.

2014, ดอน ท่าศาลา, เปิดป่าช้าล่าผีไทย, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 32:
นางนาคคลอดยาก ทำอย่างไรเด็กก็ไม่ยอมออกมา...นางนาคก็ต้องตายทั้งกลม
naang nâak klɔ̂ɔt yâak · tam yàang-rai dèk gɔ̂ mâi yɔɔm ɔ̀ɔk maa ... naang nâak gɔ̂ dtɔ̂ng dtaai-táng-glom
Nang Nak had a difficulty giving birth. [No matter] how [they] did, the child would not come out easily... Nang Nak thus ended up dying together with the child in her womb.

2012 February 20, “เฮี้ยน ชาวบ้านผวาผีตายทั้งกลม สั่งผ่าเด็กออกแล้วเผาแม่”, in คมชัดลึก, Bangkok: กะปุก, retrieved 2019-09-16:
วันนี้ (๒๐ กุมภาพันธ์) ผู้สื่อข่าวได้รับแจ้งจาก...หัวหน้าเจ้าหน้าที่กู้ภัย สภ.วิเศษชัยชาญว่า กำลังจะเดินทางไปรับศพหญิงตายทั้งกลมที่วัดเกศทอง...เพื่อนำทารกออกจากครรภ์ของศพ
wan-níi · (yîi sìp · gum-paa-pan) · pûu-sʉ̀ʉ-kàao dâai-ráp jɛ̂ɛng jàak ... hǔua-nâa jâao-nâa-tîi gûu-pai · sɔ̌ɔ-pɔɔ wí-sèet-chai-chaan wâa · gam-lang jà dəən-taang bpai ráp sòp yǐng dtaai-táng-glom tîi wát gèet tɔɔng ... pʉ̂ʉa nam taa-rók ɔ̀ɔk jàak kan kɔ̌ɔng sòp
Today (20 February), reporters had received information from...the Head of the Wiset Chai Chan PPS Rescue Officials that [he] was about to go out to pick at Wat Ket Thong the body of a woman [who] died together with the child in her womb...to [further] take the [deceased] baby out of the corpse's womb.

(of a pregnant woman) to die together with the child or children in her womb.


ชี

th-noun

ชี • (chii) (classifier คน or ตน or รูป)

chii (romanization)
คน (classifier)
ตน (classifier)
รูป (classifier)

From Sanskrit jī (“an honorific title”), according to the Royal Institute Dictionary 2011; but more likely to be from Old Khmer jī, jīha, jiha, jīya, jiya, ji (“grandfather, elderly person; forefather, ancestor; patriarch; venerable woman, religieuse; etc”), or from Pre-Angkorian Old Khmer ʼaji, ʼajī, ʼji, ji, jī (“idem”), or from Angkorian Old Khmer ʼji, ʼjī, ji, jī (“idem”), and thus cognate with Modern Khmer ជី (cii). Perhaps cognate with or borrowed as Lao ຊີ (sī).

แม่ แม่#Thai

นาง นาง#Thai

ยาย ยาย#Thai

(แม่~, นาง~, ยาย~) female priest; priestess; religieuse.


อนุชา

/ʔa˨˩.nu˦˥.t͡ɕʰaː˧/

From Pali anujā (“younger sister”, literally “one born subsequently”), from Sanskrit अनुजा (anujā, “idem”); possibly via Old Khmer ʼanuja (“younger brother”).
Compare Pali anuja (“younger brother”), from which Thai อนุช (“younger sister”) is derived.
Cognate with Modern Khmer អនុជា (ʼɑɑnuciə).

bor

(elegant, poetic) man born subsequently; man of a later generation; younger man; younger brother.

พระ พระ#Thai

ราช ราช#Thai

(royal) (พระ~, พระราช~) younger brother.


สตรีนิยม

สตรี (sà-dtrii, “woman”) + นิยม (ní-yom, “theory, doctrine”).


เสี่ย

Borrowed from Teochew 舍 (sià, “residence”).

bor+

2020 March 20, “จำคุก ๘ ปีบรรยินคดีปลอมเอกสารโอนหุ้นเสี่ยชูวงษ์”, in เดลินิวส์, Bangkok: เดลินิวส์, retrieved 2020-05-23:
จำคุก ๘ ปีบรรยินคดีปลอมเอกสารโอนหุ้นเสี่ยชูวงษ์
jam-kúk · bpɛ̀ɛt · bpii ban-yin ká-dii bplɔɔm èek-gà-sǎan oon hûn sìia chuu wong
Eight-year imprisonment [for] Banyin in the case of counterfeiting stock transfer documents of Sia Chuwong

2020 January 9, “จับเสี่ยตลาดดัง ฆ่าโหดสาวไซด์ไลน์ ยัดศพใส่ถุง ฝังดินในบ้าน”, in ข่าวสด, Bangkok: ข่าวสด, retrieved 2020-05-23:
จับเสี่ยตลาดดัง ฆ่าโหดสาวไซด์ไลน์ ยัดศพใส่ถุง ฝังดินในบ้าน
jàp sìia dtà-làat dang · kâa hòot sǎao sái-laai · yát sòp sài tǔng · fǎng din nai bâan
[Authorities have] arrested the sia of a famous [wet] market [for] brutally killing a Sideline girl, stuffing [her] body into a sack, [and] burying [it] underground within [his own] house.

(colloquial, chiefly used amongst Chinese people) wealthy man; male owner (of a business); also used as a term of address to or title for such man, and used by the man to refer to himself.


เจ้าชายนิทรา

th-noun

เจ้าชายนิทรา • (jâo-chaai-nít-traa) (classifier คน)

jâo-chaai-nít-traa (romanization)
คน (classifier)

From เจ้าชาย (jâao-chaai, “prince”) + นิทรา (nít-traa, “to sleep”); literally "sleeping prince"; after เจ้าหญิงนิทรา (jâo-yǐng-nít-traa, “Sleeping Beauty”, literally “sleeping princess”).


ปิตา

Borrowed from Pali pitā (“father”) or Sanskrit पिता (pitā).


นางเอก

naang-èek (romanization)
คน (classifier)

/naːŋ˧.ʔeːk̚˨˩/

From นาง (naang, “woman”) + เอก (èek, “first; principal, leading; etc”).

heroine; female protagonist; leading lady.


เป็นฝั่งเป็นฝา

From เป็น (bpen, “to be”) + ฝั่ง (fàng, “partition; section”) + เป็น (bpen, “to be”) + ฝา (fǎa, “partition; wall”), literally “to be section[ed], to be partition[ed]”; believed to refer to the condition in which a house is well sectioned or partitioned.

(idiomatic, often of a woman) to get married.


พส

th-noun

พส • (pɔɔ-sɔ̌ɔ)

/pʰɔː˧.sɔː˩˩˦/

เพื่อน เพื่อน#Thai

สาว สาว#Thai

(Internet slang, text messaging, humorous) Initialism of เพื่อนสาว (pʉ̂ʉan-sǎao, “girlfriend: female friend”).


พ่อผัว

พ่อผัว • (pɔ̂ɔ-pǔua)

/pʰɔː˥˩.pʰua̯˩˩˦/

พ่อ (pɔ̂ɔ) + ผัว (pǔua)

com

พ่อ (pɔ̂ɔ) + ผัว (pǔua)


ตัวแม่

th-noun

ตัวแม่ • (dtuua-mɛ̂ɛ)

From ตัว (dtuua, “figure; creature”) + แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”), literally “mother figure; mother creature”.

com

2023, KANt N., ““ตัวแม่จะแคร์เพื่อ” วาทกรรมตอกย้ำภาพลักษณ์ที่เปลี่ยนไปของสตรีและ LGBTQ+ ในโลกชายเป็นใหญ่”, in Harpers Bazaar:
ตัวแม่จะแคร์เพื่อ
dtuua-mɛ̂ɛ jà kɛɛ pʉ̂ʉa
[We're] queens! Why would [we] care?

2023 March 1, พนิดา ยุ่นประยงค์, “ศึกตัดสินตัวแม่มวยไทย “อัลลิเซีย vs เจเน็ต” มีหนึ่งคนต้องคืนเข็มขัด”, in One:
ศึกตัดสินตัวแม่มวยไทย
sʉ̀k dtàt-sǐn dtuua-mɛ̂ɛ muai tai
A fight to decide [who is] the queen of Thai boxing

2023 January 8, รัชกฤต เฉลิมแสน, “7 Things We Love About Naomi Campbell ซูเปอร์โมเดลตัวแม่ ผู้ผลักดันให้แฟชั่นหลากหลายมากยิ่งขึ้น”, in The Standard:
สามสาวซูเปอร์โมเดลตัวแม่
sǎam sǎao suu-bpə̂ə-moo-del dtuua-mɛ̂ɛ
Three girls [who are] the queens of supermodels

(slang, humorous) queen: woman who is pre-eminent in a certain field; woman who is fashionably fierce.


พ่อปู่

th-noun

พ่อปู่ • (pɔ̂ɔ-bpùu)

/pʰɔː˥˩.puː˨˩/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “father”) + ปู่ (bpùu, “paternal grandfather”).

com

(colloquial) male deity; male guardian angel.

(colloquial, dialect) father-in-law (husband's father).


แม่ย่า

th-noun

แม่ย่า • (mɛ̂ɛ-yâa)

/mɛː˥˩.jaː˥˩/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother”) + ย่า (yâa, “maternal grandmother”).

com

(colloquial) female deity; female guardian angel.


ยายทวด

yaai-tûuat (romanization)
คน (classifier)


ย่าทวด

yâa-tûuat (romanization)
คน (classifier)


ปู่ทวด

bpùu-tûuat (romanization)
คน (classifier)


ตาทวด

dtaa-tûuat (romanization)
คน (classifier)


ยายเทียด

yaai-tîiat (romanization)
คน (classifier)

From ยาย (yaai, “maternal grandmother”) + เทียด (tîiat, “great-great-grandparent”).


ย่าเทียด

yâa-tîiat (romanization)
คน (classifier)

From ย่า (yâa, “paternal grandmother”) + เทียด (tîiat, “great-great-grandparent”).


ปู่เทียด

bpùu-tîiat (romanization)
คน (classifier)

From ปู่ (bpùu, “paternal grandfather”) + เทียด (tîiat, “great-great-grandparent”).


ตาเทียด

dtaa-tîiat (romanization)
คน (classifier)

From ตา (dtaa, “maternal grandfather”) + เทียด (tîiat, “great-great-grandparent”).


ฝ่ายใน

From ฝ่าย (fàai, “sector; section”) + ใน (nai, “in; inner”).

(historical) woman who is a member thereof; female courtier.


เจ้าพ่อ

/t͡ɕaw˥˩.pʰɔː˥˩/

From เจ้า (jâao, “lord”) + พ่อ (pɔ̂ɔ, “father”), literally “lord father”

2014, สุนทรภู่, “นิทานคำกลอนสุนทรภู่ เรื่อง จันทโครบ”, in วัชรญาณ:
เจ้าพ่อเอ๋ยพระบิดาชราแล้ว
jâo-pɔ̂ɔ ə̌əi prá bì-daa chá-raa lɛ́ɛo
[My] son, [your] father is now old.

(royal, archaic) a term of endearment used to address a young man of royal descent.

2022 August 8, “ฮือฮา! ผู้ใหญ่บ้านป้ายแดงจัดทำบุญใหญ่ศาลเจ้าพ่อไทรย้อย ศาลเก่าแก่ของชุมชนปากน้ำประแสร์ จุดประทัด 2 ครั้งบังเอิญเลขหางประทัดตรงกัน ชาวบ้านเชื่อเจ้าพ่อไทรย้อยมาให้โชค”, in ชลนิวส์:
ผู้ใหญ่บ้านป้ายแดงจัดทำบุญใหญ่ศาลเจ้าพ่อไทรย้อย ศาลเก่าแก่ของชุมชนปากน้ำประแสร์
pûu-yài-bâan bpâai-dɛɛng jàt tam-bun yài sǎan jâo-pɔ̂ɔ sai-yɔ́ɔi · sǎan gào-gɛ̀ɛ kɔ̌ɔng chum-chon bpàak-náam bprà-sɛ̌ɛ
The brand new village headman organised a big merit-making [event for] the shrine of Father Weeping Fig, an ancient shrine of the Prasae Estuary community.

2005 July 18, ทีมข่าวอาชญากรรม, “พลิกตำนานเล่าขาน “อาถรรพณ์ สน. บางเขน กับศาลเจ้าพ่อไทร””, in ผู้จัดการออนไลน์:
เจ้าพ่อจะคอยคุ้มครองตำรวจของ สน. บางเขน
jâo-pɔ̂ɔ jà kɔɔi kúm-krɔɔng dtam-rùuat kɔ̌ɔng · sɔ̌ɔ-nɔɔ · baang-kěen
Father will keep watching over the policemen of Bang Khen MPS.

male tutelary deity; also used as a term of address to or title for such deity.

2023 January 17, “ตำรวจอิตาลีรวบเจ้าพ่อมาเฟียชื่อดังหลังหนีคดี 30 ปี”, in พีพีทีวี:
ตำรวจอิตาลีรวบเจ้าพ่อมาเฟียชื่อดังหลังหนีคดี 30 ปี
dtam-rùuat ì-dtaa-lîi rûuap jâo-pɔ̂ɔ maa-fiia chʉ̂ʉ-dang lǎng nǐi-ká-dii · sǎam sìp · bpii
Italian police arrest a renowned mafia king after 30 years of fleeing from justice

(slang) male leader of a criminal body, such as a mafia.