รัก

rák (romanization)
การรัก (abstract-noun)

From a Mon-Khmer language; ultimately from Proto-Mon-Khmer *r(a)k (“to love; beloved, dear”). Cognate with Lao ຮັກ (hak), Isan ฮัก, Northern Thai ᩁᩢ᩠ᨠ, Khün ᩁᩢ᩠ᨠ, Lü ᦣᧅ (hak), Khamti ꩭၢက်ႉ, Shan ႁၵ်ႉ (hâ̰k), Tai Nüa ᥞᥐ (hak). Outside Tai-Kadai, cognate with Khmer រាក់ (rĕək, “friendly, cordial, pleasant; intimate, affectionate”), as in រាក់ទាក់ (reak-teak, “friendly, warm, pleasant”). The Proto-Mon-Khmer root possibly represents an allofam of the proto-root *mr[a]k, *rmr[a]k (compare Proto-Mon-Khmer *mak ~ *ma(a)k (“to like, love”)), whence Khmer ម្រក់ (mrŭək, “girl's friend of same sex, man's friend's wife”), and possibly Thai มลัก (má-lák, “to love, to like”).

cog

1563, “จารึกวัดพระธาตุศรีสองรัก ๑”, in ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, Bangkok: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), published 2019-07-24, retrieved 2019-09-17:
ครั้นอ่านสัจอธิษฐานทั้ง ๒ ฝ่ายแล้ว พระสงฆ์แลอำมาตย์ทั้ง ๒ ฝ่ายก็หลั่งน้ำสัจจะในมหาปฐพี...มีเสน่หาไมตรีรักแพงกันเท่าเสี้ยงมหาปฐพี
krán àan sàt-jà à-tít-tǎan táng · sɔ̌ɔng · fàai lɛ́ɛo · prá sǒng lɛɛ am-màat táng · sɔ̌ɔng · fàai gɔ̂ làng náam sàt-jà nai má-hǎa bpà-tà-pii ... mii sà-nèe-hǎa mai-dtrii rák pɛɛng gan tâo sîiang má-hǎa bpà-tà-pii
Once both sides had pronounced the wishes of sincerity, the holy clergy and nobility [from] both sides then poured the water of truth onto the great ground...[with the intention] to extend affectionate amity [towards each other and to] dearly love each other until the Great Earth perisheth.

18th century, เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, “บทเห่เรือ พระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร”, in ประชุมกาพย์เห่เรือ, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1917, retrieved 2019-09-17:
ขาวสุดพุดจีบจีน เจ้ามีสีนพี่มีศักดิ์ ทั้งวังเขาชังนัก แต่พี่รักเจ้าคนเดียว
kǎao sùt pút-jìip jiin · jâao mii sǐin pîi mii sàk · táng wang kǎo chang nák · dtɛ̀ɛ pîi rák jâao kon diao
[My] whitest Chinese pinwheel, thou art of wealth, I am of worth. Though they, [the people] throughout the palace, hate [thee that] much, I [am] the only one that loveth thee.

1795, “พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1999, →ISBN, page 246:
ถ้าสมเด็จพระเชษฐาเรา...รักช้าง ๒ ช้างยิ่งกว่าทางพระราชไมตรี ก็เห็นว่า กรุงหงสาวดีกับกรุงศรีอยุธยาขาดกัน
tâa sǒm-dèt prá chêet-tǎa rao ... rák cháang · sɔ̌ɔng · cháang yîng gwàa taang prá râat-chá mai-dtrii · gɔ̂ hěn wâa · grung hǒng-sǎa-wá-dii gàp grung sǐi à-yút-tá-yaa kàat-gan
Should His Divine Majesty the Elder Brother of Ours...love the two elephants more than the ties of sacred royal amity [betwixt us], then meseemeth that the Realm of Hongsawadi and the Realm of Si Ayutthaya are through.

1965, สุจิตต์ วงษ์เทศ, “Untitled”, in บันทึกไว้ในวงวรรณเรื่องของวรรคทอง, Bangkok: สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย, published 2003-06-09, retrieved 2019-09-17:
เมื่อรักกันไม่ได้ก็ไม่รัก ไม่เห็นจักเกรงการสถานไหน ไม่รักกูกูก็จักไม่รักใคร เอ๊ะน้ำตากูไหลทำไมฤๅ
mʉ̂ʉa rák gan mâi dâai gɔ̂ mâi rák · mâi hěn jàk greeng gaan sà-tǎan nǎi · mâi rák guu guu gɔ̂ jàk mâi rák krai · é nám-dtaa guu lǎi tam-mai rʉʉ
When [we] can't love each other, then [I just] won't love [you]. [I] don't think [I] have to fear anything whatsoever. [When] no one loves me, I just won't love anyone. Eh, why am I shedding tears?

to love, to have affection (for), to adore, to admire, to cherish, to be fond (of); to prefer, to favour.


รัก

Circa 1968, เอก หทัย, “ขอ”, in บันทึกไว้ในวงวรรณเรื่องของวรรคทอง, Bangkok: สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย, published 2003-06-09, retrieved 2019-09-17:
หนึ่งจะมีรักใหม่อย่าให้รู้ สองจะอยู่กับใครอย่าให้เห็น ให้ฉันเถิดขอร้องสองประเด็น แล้วจะเป็นผู้แพ้ที่แท้จริง
nʉ̀ng jà mii rák mài yàa hâi rúu · sɔ̌ɔng jà yùu gàp krai yàa hâi hěn · hâi chǎn tə̀ət kɔ̌ɔ-rɔ́ɔng sɔ̌ɔng bprà-den · lɛ́ɛo jà bpen pûu-pɛ́ɛ tîi-tɛ́ɛ-jing
First, [if you] are going to have a new love, don't let [me] know. Second, [if you] are going to be with someone [else], don't let [me] see. Grant me [these] two things [I'm] asking [of you, and] then [I] will [agree to] be the true loser.

love, affection, adoration, admiration, cherishment, fondness; preference, favour.


รัก

rák (romanization)
ความรัก (abstract-noun)

2019 September 15, “หนุ่มสตูลคลุ้มคลั่งไล่แทงตาย ๑ เจ็บ ๓ เมียรักก็ไม่เว้น”, in สยามรัฐ, Bangkok: สยามรัฐ, retrieved 2019-09-17:
หนุ่มสตูลคลุ้มคลั่งไล่แทงตาย ๑ เจ็บ ๓ เมียรักก็ไม่เว้น
nùm sà-dtuun klúm-klâng lâi tɛɛng dtaai · nʉ̀ng · jèp · sǎam · miia rák gɔ̂ mâi wén
A Satun lad had gone out of his mind [and] run around stabbing [people], killing one, injuring three. [Even his] beloved wife was not spared.

loved; beloved; adored; admired; cherished; dear; darling.


รัก

Uncertain. Cognate with Lao ຮັກ (hak). Compare Sanskrit आर्क (ārka, “crown flower”), Pali akka.

ต้น ต้น#Thai

Calotropis gigantea
Calotropis gigantea#Translingual

(botany) (ต้น~) crown flower: the plant Calotropis gigantea of the family Apocynaceae.


นาม

From Pali nāma (“name”) or Sanskrit नाम (nāma, “name”). Cognate with Old Khmer nām, nāma; Modern Khmer នាម (niəm); Lao ນາມ (nām).

(philosophy, religion) intangible or formless thing, as emotion, feeling, etc.


เทวดา

From Pali devatā (“god; deity”), from Sanskrit देवता (devatā, “idem”); probably via Old Khmer devatā, devtā (“idem”). Cognate with Modern Khmer ទេវតា (teivĕəʼtaa), Lao ເທວະດາ (thē wa dā).

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

(theology, mythology) (classifier องค์ or พระองค์ or, archaically, ตน) god; deity; divine being; celestial being; immortal being.


ยมทูต

From Sanskrit यमदूत (yamadūta, “Yama's agent”). Compare Lao ຍົມມະທູດ (nyom ma thūt).

ยมบาล

underworld officer whose duty is to enforce judgments passed by the underworld court

(theology) an officer of the hell, especially one with a similar duty.


เทพ

th-noun

เทพ • (têep)

From Pali deva (“deity; god”) or Sanskrit देव (deva, “deity; god”); probably via Old Khmer debbha, debva, dœbva (“deity; god”). Ultimately from Proto-Indo-European *deywós (“god, the celestial one”). Cognate with Lao ເທບ (thēp), Modern Khmer ទេព (teep), and Malay dewa.

der

องค์ องค์#Thai

(theology) (classifier ตน or องค์) god; deity.


กุมาร

From Sanskrit कुमार (kumāra, “boy; child; groom; heir apparent; prince; son; young man; etc”, literally “one who easily dies”); probably via Old Khmer កុមារ៑ (kumār) or Pre-Angkorian Old Khmer កុមារ (kumāra, “boy; son; youth; prince, heir apparent, crown prince (found only as a personal name, slave name, and toponym)”).
Cognate with Modern Khmer កុមារ (komaa), Lao ກຸມານ (ku mān).

bor

(slang) child ghost servant, created by surgically removing an unborn baby from the womb of its mother, roasting the baby until its body dries during a rite held at a graveyard, and covering the dry-roasted corpse with gold leaf. The corpse is carried by someone who believes that the ghost dwelling in it may be employed.


สวรรค์

th-noun

สวรรค์ • (sà-wǎn)

Learned borrowing from Sanskrit स्वर्ग (svarga). Compare Pali sagga. Cognate with Lao ສະຫວັນ (sa wan), Lü ᩈ᩠ᩅᩢᩁ᩠ᨣ᩺, Northern Thai ᩈ᩠ᩅᩢᩁ᩠ᨣ᩺.

lbor

paradise; place or state of supreme happiness.


เทวี

tee-wii (romanization)
องค์ (classifier)

From Sanskrit देवी (devī, “deity”). Cognate with Lao ເທວີ (thē wī).


เทพยดา

th-noun

เทพยดา • (têep-pá-yá-daa) (classifier ตน or องค์)

têep-pá-yá-daa (romanization)
ตน (classifier)
องค์ (classifier)

From corruption of เทพดา (têep-pá-daa); probably influenced by เทพย (têep-pá-yá-).

เทวดา เทวดา#Thai

(somewhat archaic) Alternative form of เทวดา (tee-wá-daa)


นรก

นรก • (ná-rók)

Borrowed from Pali naraka or Sanskrit नरक (naraka); possibly via Old Khmer naraka, naroka, °narraka, °nāraka (“hell; purgatory”). Cognate with Burmese နရက် (na.rak), Modern Khmer នរក (nɔɔnɔrŭək), Lao ນະລົກ (na lok), Dhivehi ނަރަކަ (naraka).

(theology, mythology) hell; purgatory; underworld; realm of the dead.


โสม

โสม • (sǒom)

From Sanskrit सोम (soma, “soma plant; a kind of boiled vine from Vedic India, made from the plant soma, drunk as medicine and offered to gods; also associated with the moon after the Vedic period”). Cognate with Old Khmer soma°; Modern Khmer សោម (saom).

bor

(botany) Jewels of Opar, flameflower (Talinum paniculatum, family Portulacaceae)

(botany) sweetheart (Talinum fruticosum, family Portulacaceae).

(botany) any of the various plants of the genus Panax (family Araliaceae).

(Hinduism) a kind of beverage made from the juice of an ivy plant mixed with clarified butter, traditionally offered to Indra and other gods.


กระสือ

th-noun

กระสือ • (grà-sʉ̌ʉ)

/kra˨˩.sɯː˩˩˦/

(botany) a type of turmeric that resembles zedoary, traditionally believed to be of a supernatural power to possess a woman like the said spirit.


ไถ่

tài (romanization)
การไถ่ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰajᴮ¹ (“to redeem; to ransom”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨳᩱ᩵, Khün ᨳᩱ᩵, Lao ໄຖ່ (thai), Lü ᦺᦏᧈ (ṫhay¹), Tai Dam ꪼꪖ꪿, Tai Dón ꪼꪖꫀ, Shan ထႆႇ (thài), Tai Nüa ᥗᥭᥱ (thǎy), Phake ထႝ (thay), Ahom *𑜌𑜩 (*thay).

cog

Lü ᦺᦏᧈ (ṫhay¹)

(theology) to deliver or save (from sin, evil, error, etc).


เต๋า

th-noun

เต๋า • (dtǎo)

From Mandarin 道 (dào, “way, road, path”).

ลัทธิ ลัทธิ#Thai


เล่าจื๊อ

th-proper noun

เล่าจื๊อ • (lâo-jʉ́ʉ)

/law˥˩.t͡ɕɯː˦˥/

Borrowed from Chinese 老子 (Lǎozǐ, “old master”).

(religion) Laozi, a philosopher of Ancient China.


สุวาน

From Pali suvāna (“dog”). Compare with Lao ສຸວານ (su wān).

(Buddhism) clerk of the Naraka hell, bearing the duty to keep records about living beings, such as births and deaths, merits and sins, etc.


ตรรกวิบัติ

th-noun

ตรรกวิบัติ • (dtàk-gà-wí-bàt)

From Sanskrit तर्क (tarka, “argument; reasoning; etc.”) + विपत्ति (vipatti, “adversity; calamity; difficulty; disaster; hardship; etc.”); equivalent to ตรรก (dtàk) + วิบัติ (wí-bàt).

com

ตรรก (dtàk) + วิบัติ (wí-bàt)


เปรต

From Sanskrit प्रेत (preta, “dead body; dead person; ghost; etc”, literally “one who has gone; one who has departed; one who has passed away”). Cognate with English preta; Lao ເຜດ (phēt); Old Khmer preta; Modern Khmer ប្រេត (praet).

bor

(Buddhism, Hinduism) preta: a type of supernatural creature born to undergo punishment or suffering as a result of sinful deeds committed in previous lives.


ผีดิบ

th-noun

ผีดิบ • (pǐi-dìp)

/pʰiː˩˩˦.dip̚˨˩/

From ผี (pǐi, “corpse; ghost; etc”) + ดิบ (dìp, “uncremated”).

com

(fiction) preternatural being believed to be a reanimated corpse, such as vampire, zombie, etc.


สมุทร

th-noun

สมุทร • (sà-mùt)

Learned borrowing from Sanskrit समुद्र (samudra, “sea”). Cognate with Old Khmer samudra, sramaddha; Modern Khmer សមុទ្រ (saʼmot). Compare Pali samudda; Modern Khmer សមុទ្ទ (saʼmot).

lbor

พระ พระ#Thai


ประชานิยม

From Sanskrit प्रजा (prajā, “people”) + नियम (niyama, “precept; principle; theory; etc.”).


ปรโลก

From ปร (bpɔɔn, “different; other”) + โลก (lôok, “world”); ultimately from Sanskrit परलोक (paraloka, literally “other world”). Cognate with Khmer បរលោក (bɑɑlook).

der

อังคาร กัลยาณพงศ์, เสียเจ้า:
จะเจ็บจำไปถึงปรโลก ฤๅรอยโศกรู้ร้างจางหาย จะเกิดกี่ฟ้ามาตรมตาย อย่าหมายว่าจะให้หัวใจ
jà jèp jam bpai tʉ̌ng bpɔɔ-rá-lôok · rʉʉ rɔɔi sòk rúu ráang jaang hǎai · jà gə̀ət gìi fáa maa dtrom dtaai · yàa mǎai wâa jà hâi hǔua-jai
I will remember this pain even I have fallen to Hades. How would these sorrowful marks know the end and fade away? Even I have undergone rebirths for numerous times, never think that you will get my heart again.


สุราลัย

From Sanskrit सुरालय (surālaya, literally “abode of gods”).

William Shakespeare, The Merchant of Venice, translated into Thai by Rama VI:
อันความกรุณาปรานี จะมีใครบังคับก็หาไม่ หลั่งมาเองเหมือนฝนอันชื่นใจ จากฟากฟ้าสุราลัยสู่แดนดิน
an kwaam-gà-rú-naa bpraa-nii · jà mii krai bang-káp gɔ̂ɔ hǎa mâi · làng maa eeng mʉ̌ʉan fǒn an chʉ̂ʉn jai · jàak fâak-fáa sù-raa-lai sùu dɛɛn-din
The quality of mercy is not strain'd: it droppeth as the gentle rain from heaven.


เทวโลก

From Sanskrit देवलोक (devaloka, literally “world of deities”).


โลลิ

From apocope of Japanese ロリコン (rorikon, “lolicon”).


ปอบ

th-noun

ปอบ • (bpɔ̀ɔp)

Cognate with Isan ปอบ, Lao ປອບ (pǭp), Northern Thai ᨸᩬᨷ, and Khün ᨸᩬᨷ.

a type of evil spirit in Thai folklore, believed to possess a person and devour his or her viscera before leaving, thus causing the person to die.


สมิง

สมิง • (sà-mǐng)

From Mon သၟီ (“king; prince”). Cognate with Burmese သမိန် (sa.min).

เสือ เสือ#Thai

(เสือ~) a type of evil spirit in Thai folklore, believed to be a person that turns into a tiger by the power of black magic or a tiger that can transform itself into a human due to being possessed by the ghosts of its human preys.


ฉมบ

From Old Khmer chmap (“midwife”) or Pre-Angkorian Old Khmer cmap (“idem”). Cognate with Modern Khmer ឆ្មប (chmɑɑp, “midwife”).

/t͡ɕʰa˨˩.mop̚˦˥/

a type of spirit in Thai folklore, believed to be the ghost of a woman that dwells at the place of her death, especially in a forest.


ทางสามแพร่ง

/tʰaːŋ˧.saːm˩˩˦.pʰrɛŋ˥˩/

From ทาง (taang, “path; road; way”) + สาม (sǎam, “three”) + แพร่ง (prɛ̂ng, “fork (of road, way, etc)”); literally "three-forked way".

com

T-junction, traditionally believed to be employed by the dead and thus deemed a very unholy spot.


จารกรรม

From จาร (jaan, “espionage agent”) + กรรม (gam, “act; action; activity”).


โลกันตร์

th-proper noun

โลกันตร์ • (loo-gan)

From Pali lokantara (literally “interworld; another world”), from loka (“world”) + antara (“difference; gap; in between; space; etc”), equivalent to Thai โลก (lôok) + อันตร. Compare Sanskrit लोकान्तर (lokāntara). Cognate with Khmer លោកន្តរ (lookntɑɑ).

com

โลก (lôok) + อันตร

(Buddhism) the name of a realm in the hell where sinful beings are detained forever and given the most serious punishments for their sins.


อเวจี

/ʔa˨˩.weː˧.t͡ɕiː˧/

From Sanskrit अवीचि (avīci, literally “waveless: having no waves, without waves”). Cognate with Old Khmer *ʼavīci, ʼavici, ʼavaci, °ʼaviciya°; Pre-Angkorian Old Khmer ʼavīci°, ʼavicī°; Angkorian Old Khmer ʼavīci, ʼavicīya; Modern Khmer អវីចី (ʼaʼviicəy), Lü ᦀᦞᦲᦈᦲ (˙ʼviiṫsii).

cog

Lü ᦀᦞᦲᦈᦲ (˙ʼviiṫsii)

นรก นรก#Thai

มหา มหา#Thai

(Buddhism) (นรก~, ~นรก, ~มหานรก) one of the eight regions of the hell, being the lowest region to which the most sinful beings are sent for punishment.


ขุม

From Proto-Tai *C̬.kumᴬ (“pit”), from Middle Chinese 坎 (MC khomX, “pit, hole”). Cognate with Isan ขุม, Lao ຂຸມ (khum), Shan ၶုမ် (khǔm), Tai Dam ꪄꪴꪣ, Tai Nüa ᥑᥧᥛᥴ (xúm), Ahom 𑜁𑜤𑜪 (khuṃ), Zhuang gumz, Zuojiang Zhuang kumq.


เสือหมอบแมวเซา

th-noun

เสือหมอบแมวเซา • (sʉ̌ʉa-mɔ̀ɔp-mɛɛo-sao)

/sɯa̯˩˩˦.mɔːp̚˨˩.mɛːw˧.saw˧/

From เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”) + หมอบ (mɔ̀ɔp, “to crouch”) + แมว (mɛɛo, “cat”) + เซา (sao, “to drowse”); literally "crouching tiger, drowsing feline".

com

(archaic) secret agent; spy; espionage agent.


เทพดา

th-noun

เทพดา • (têep-pá-daa) (classifier ตน or องค์)

têep-pá-daa (romanization)
ตน (classifier)
องค์ (classifier)

Borrowed from Old Khmer debatā, debtā; ultimately from Pali devatā or Sanskrit देवता (devatā). Cognate with Modern Khmer ទេពតា (teepdaa), ទេព្តា (teipdaa).

เทวดา เทวดา#Thai


มัจจุราช

มัจจุราช • (mát-jù-râat)

Borrowed from Pali maccurāja, from maccu (“death”) + rāja (“king”), literally "king of death", equivalent to มัจจุ + ราช (râat).

com

มัจจุ + ราช (râat)


พราย

From Old Khmer brāya, from Angkorian Old Khmer vrāy (“(1) a type of spirit, recognised by the light it emits; (2) to glitter, to sparkle; (3) to scatter, to spread; etc”). Cognate with Modern Khmer ព្រាយ (priəy), Lao ພາຍ (phāi), Shan ၽၢႆး (pháai), Phake ၸႝ (phay, “giant, monster”), Aiton ၸႝ (phay, “giant, monster”), Ahom 𑜇𑜩 (phay, “giant”). Compare Proto-Tai *praːiᴬ.

bor

(folklore, mythology, loosely) a type of imaginary creature, conceived of as inhabiting the rivers, mountains, trees, etc, as nymph, elf, naiad, etc.


เงื่อนไข

th-noun

เงื่อนไข • (ngʉ̂ʉan-kǎi)

/ŋɯa̯n˥˩.kʰaj˩˩˦/

เงื่อน (ngʉ̂ʉan) + ไข (kǎi)

com

เงื่อน (ngʉ̂ʉan) + ไข (kǎi)


ไส้ศึก

From ไส้ (sâi, “intestine; someone or something that is inside another”) + ศึก (sʉ̀k, “enemy”).

mole: spy who operates from within an organisation, country, etc.


ดอกฟ้ากับหมาวัด

th-noun

ดอกฟ้ากับหมาวัด • (dɔ̀ɔk-fáa-gàp-mǎa-wát)

/dɔːk̚˨˩.faː˦˥.kap̚˨˩.maː˩˩˦.wat̚˦˥/

From ดอกฟ้า (dɔ̀ɔk-fáa, literally “heaven's flower”) + กับ (gàp, “and; with”) + หมาวัด (mǎa-wát, literally “temple's dog”); literally "heaven's flower and temple's dog".

com

วิชิตา (2014) ร้อยรักกุหลาบร้าย (in Thai), Bangkok: Bongkoch Publishing, →ISBN, page 265
เจ้าของสวนดอกไม้ที่ใหญ่ที่สุดในอำเภอกับคนงานต่างด้าวที่มาหางานทำในประเทศไทยราวกับดอกฟ้ากับหมาวัดอย่างไรอย่างนั้นเลย แต่ถ้าไม่ได้คิดถึงความถูกต้องเหมาะสมมันก็เป็นเรื่องหัวใจล้วน ๆ
jâo-kɔ̌ɔng sà-wá-ná-dɔ̀ɔk-máai tîi yài tîi sùt nai am-pəə gàp kon-ngaan dtàang-dâao tîi maa hǎa ngaan tam nai bprà-têet tai raao gàp dɔ̀ɔk-fáa-gàp-mǎa-wát yàang-rai-yàang-nán ləəi · dtɛ̀ɛ tâa mâi dâai kít tʉ̌ng kwaam-tùuk-dtɔ̂ng mɔ̀-sǒm man gɔ̂ bpen rʉ̂ʉang hǔua-jai lúuan lúuan
The owner of the largest flower garden in the district and an alien worker coming to work in Thailand? That's just like a heaven's flower and a temple's dog, indeed! But if the rightness or appropriateness is disregarded, it is purely the matter of the heart.

วรดร (2016) ผัวเอื้ออาทร (in Thai), Bangkok: eReader (Thailand), page 62
มันเป็นเรื่องของดอกฟ้ากับหมาวัดของแท้ ผู้หญิงมีหน้ามีตาในสังคม ซ้ำยังฐานะรวย ไม่จำเป็นต้องดิ้นรนทำมาหากิน กับผู้ชายขายตัวที่ไม่มีอะไรเลย แม้กระทั่งเกียรติยศ
man bpen rʉ̂ʉang kɔ̌ɔng dɔ̀ɔk-fáa-gàp-mǎa-wát kɔ̌ɔng tɛ́ɛ · pûu-yǐng mii-nâa-mii-dtaa nai sǎng-kom · sám yang tǎa-ná ruai · mâi jam-bpen dtɔ̂ng dîn-ron tam-maa-hǎa-gin · gàp pûu-chaai kǎai-dtuua tîi mâi mii à-rai ləəi · mɛ́ɛ-grà-tâng gìiat-dtì-yót
It is truly the story of a heaven's flower and a temple's dog: a woman of good repute in the society, living in wealthy condition as well, without needing to struggle for subsistence, and a man on the game who has nothing at all, even honour.

ประภัสสร เสวิกุล (2011) เหลื่อมไหม ลายเหมย ฉบับปรับปรุง (in Thai), Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 171
"เรื่องอะไร" วิยะดาถามด้วยความไม่พอใจ "ก็เรื่องประเภทดอกฟ้ากับหมาวัดหรือคนขับรถกับนายจ้างสาวน่ะสิครับ"
“rʉ̂ʉang à-rai” · wí-yá-daa tǎam dûai kwaam mâi pɔɔ-jai · “gɔ̂ rʉ̂ʉang bprà-pêet dɔ̀ɔk-fáa-gàp-mǎa-wát rʉ̌ʉ kon-kàp-rót gàp naai-jâang sǎao nâ sì kráp”
"What's the matter?" asked Wiyada discontentedly. "Just a matter about a heaven's flower and a temple's dog, that is, a car driver and a young boss lady, sir."

(idiomatic) persons that do not seem suiting each other as romantic lovers because of their greatly different social standings.


โขมด

th-noun

โขมด • (kà-mòot)

From Old Khmer ខ្មោច (khmoca), ក្មោច្ច៑ (kmocc), ខ្មោច៑ (khmoc, “corpse; ghost, spirit; ancestral spirit; etc”). Cognate with Modern Khmer ខ្មោច (khmaoc).

gleaming light seen at night, traditionally believed to be a type of nocturnal ghost that leads travellers astray, scientifically explained to be light naturally produced by methane.


สันดาป

th-proper noun

สันดาป • (sǎn-dàap)

From Pali santāpa (“heat; torment; mental agony; grief”) or Sanskrit संताप (saṃtāpa, “idem”). Cognate with Modern Khmer សន្តាប (sɑɑsɑntaap), សណ្ដាប (sɑɑsɑndaap).

bor

(Buddhist cosmology) the name of a region in the underworld, where beings are reborn to be punished for their sins.


ขงจื๊อ

th-proper noun

ขงจื๊อ • (kǒng-jʉ́ʉ)

/kʰoŋ˩˩˦.t͡ɕɯː˦˥/

From Hokkien 孔子 (Khóng-chír). Compare Teochew 孔子 (khóng tsṳ́).


บัญชีหนังหมา

/ban˧.t͡ɕʰiː˧.naŋ˩˩˦.maː˩˩˦/

From บัญชี (ban-chii, “account”) + หนัง (nǎng, “skin”) + หมา (mǎa, “dog”); literally "dog-skin account"; from the Buddhist belief that the underworld court records the bad deeds of a living person on an account made of dog skin.

com

2018 May 9, A-na, “Bytecoin บทเรียนแสนเจ็บปวด หลายฝ่ายตั้งคำถามถึงมาตรฐานการลิสต์เหรียญของ Binance”, in Bitcoin Addict, Bangkok: Bitcoin Addict Thailand Team, retrieved 2019-03-31:
ออนเชนเอฟเอกซ์ก็ยังขึ้นบัญชีหนังหมาว่า บีซีเอ็นเป็นเหรียญต้มตุ๋นเช่นเดียวกับบิตคอนเนกต์
ɔɔn cheen êef èks gɔ̂ yang kʉ̂n ban-chii-nǎng-mǎa wâa · bii sii en bpen rǐian dtôm-dtǔn chên-diao gàp bìt-kɔɔn-nék
Even OnchainFX also listed BCN [in] the dog-skin account as being fraudulent coins in the same manner as Bitconnect.

2018 December 3, LogisticsTime, “คลี่ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างใหม่ ถึงคราวห้องแถว ข้าวแกง สะเทือน”, in Thailand & World Logistics Magazine, Bangkok: LogisticsTime, retrieved 2019-03-31:
รัฐบาล คสช. และ สนช. ชุดประวัติศาสตร์นี้ จะถูกบันทึกบัญชีหนังหมาว่า คือผู้อยู่เบื้องหลังปล้นผืนแผ่นดิน...ไปจากพี่น้องเกษตรกร
rát-tà-baan · kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ · lɛ́ · sɔ̌ɔ-nɔɔ-chɔɔ · chút bprà-wàt-dtì-sàat níi · jà tùuk ban-tʉ́k ban-chii-nǎng-mǎa wâa · kʉʉ pûu yùu bʉ̂ʉang-lǎng bplôn pʉ̌ʉn-pɛ̀n-din ... bpai jàak pîi-nɔ́ɔng gà-sèet-dtrà-gɔɔn
The NCPO government and this historic set [of] the NLA will be recorded [on] the dog-skin account as the persons [who] are behind the plundering of the land...from [our] agriculturist brothers [and] sisters.

2010, ปัทมา กลิ่นทอง, เกิดเป็นเด็กตลาด, illustrated by วิพรรณ สุขสบาย, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 22:
ใคร...คุยกัน เป็นโดนฉันจารึกชื่อลงบัญชีหนังหมา
krai ... kui gan · bpen doon chǎn jaa-rʉ́k chʉ̂ʉ long ban-chii-nǎng-mǎa
Whoever...talked [to] each other would sure have [their] names inscribed down onto the dog-skin account [by] me.

(slang) criminal record; record of misconduct; record of bad deeds; blacklist.


กระทะทองแดง

th-noun

กระทะทองแดง • (grà-tá-tɔɔng-dɛɛng) (classifier ใบ)

grà-tá-tɔɔng-dɛɛng (romanization)
ใบ (classifier)

/kra˨˩.tʰa˦˥.tʰɔːŋ˧.dɛːŋ˧/

From กระทะ (grà-tá, “frying pan”) + ทองแดง (tɔɔng-dɛɛng, “copper”).

com

(Buddhist mythology) metal pan or pot-like pan used in the hell for punishing sinful creatures.


ภววิทยา

From ภว (pwá, “condition; being; form; existence; etc”) + วิทยา (wít-tá-yaa, “science; knowledge; etc”); perhaps calque of English ontology; coined by the Royal Institute of Thailand in 2002.


ตายทั้งกลม

From ตาย (dtaai, “to die”) + ทั้งกลม (táng-glom, “all”).

2018, คณิตยา/คีตฌาณ์, สาปรัก, Bangkok: Hytexts Interactive Limited:
คุณเคยบังคับให้ผู้หญิงคนหนึ่งไปทำแท้งแต่ผู้หญิงคนนั้นแอบเก็บลูกไว้ คุณรู้เข้าก็เลยซ้อมเธอและผลคือ...เธอตกเลือดตาย เธอตายทั้งกลม และตอนนี้วิญญาณของเธอก็อยู่ในห้องนี้
kun kəəi bang-káp hâi pûu-yǐng kon nʉ̀ng bpai tam-tɛ́ng dtɛ̀ɛ pûu-yǐng kon nán ɛ̀ɛp gèp lûuk wái · kun rúu kâo gɔ̂ɔ-ləəi sɔ́ɔm təə lɛ́ pǒn kʉʉ ... təə dtòk-lʉ̂ʉat dtaai · təə dtaai-táng-glom · lɛ́ dtɔɔn-níi win-yaan kɔ̌ɔng təə gɔ̂ yùu nai hɔ̂ng níi
You once forced a woman to undertake abortion, but that woman secretly kept [her] womb. You came to know [it, you] then bashed her up, and the result was...she died [from obstetrical] bleeding. She died together with the child in her womb. And now, the ghost of hers is being in this room.

2014, ดอน ท่าศาลา, เปิดป่าช้าล่าผีไทย, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 32:
นางนาคคลอดยาก ทำอย่างไรเด็กก็ไม่ยอมออกมา...นางนาคก็ต้องตายทั้งกลม
naang nâak klɔ̂ɔt yâak · tam yàang-rai dèk gɔ̂ mâi yɔɔm ɔ̀ɔk maa ... naang nâak gɔ̂ dtɔ̂ng dtaai-táng-glom
Nang Nak had a difficulty giving birth. [No matter] how [they] did, the child would not come out easily... Nang Nak thus ended up dying together with the child in her womb.

2012 February 20, “เฮี้ยน ชาวบ้านผวาผีตายทั้งกลม สั่งผ่าเด็กออกแล้วเผาแม่”, in คมชัดลึก, Bangkok: กะปุก, retrieved 2019-09-16:
วันนี้ (๒๐ กุมภาพันธ์) ผู้สื่อข่าวได้รับแจ้งจาก...หัวหน้าเจ้าหน้าที่กู้ภัย สภ.วิเศษชัยชาญว่า กำลังจะเดินทางไปรับศพหญิงตายทั้งกลมที่วัดเกศทอง...เพื่อนำทารกออกจากครรภ์ของศพ
wan-níi · (yîi sìp · gum-paa-pan) · pûu-sʉ̀ʉ-kàao dâai-ráp jɛ̂ɛng jàak ... hǔua-nâa jâao-nâa-tîi gûu-pai · sɔ̌ɔ-pɔɔ wí-sèet-chai-chaan wâa · gam-lang jà dəən-taang bpai ráp sòp yǐng dtaai-táng-glom tîi wát gèet tɔɔng ... pʉ̂ʉa nam taa-rók ɔ̀ɔk jàak kan kɔ̌ɔng sòp
Today (20 February), reporters had received information from...the Head of the Wiset Chai Chan PPS Rescue Officials that [he] was about to go out to pick at Wat Ket Thong the body of a woman [who] died together with the child in her womb...to [further] take the [deceased] baby out of the corpse's womb.

(of a pregnant woman) to die together with the child or children in her womb.


จารชน

jaa-rá-chon (romanization)
คน (classifier)

From จาร (jaan, “spy; espionage agent”) + ชน (chon, “person”).


เฟื่อน

Blend of เพื่อน (pʉ̂ʉan, “friend”) + แฟน (fɛɛn, “romantic lover”); first used in 2021.

blend

2021 March 12, “"นุ๊ก-ปาย" เผยสถานะ ณ ตอนนี้เป็น "เฟื่อน" จับมือกันฟันฝ่าทุกดราม่า”, in ไทยรัฐออนไลน์, กรุงเทพฯ: วัชรพล, retrieved 2022-02-06:
นุ๊ก-ปายเผยสถานะ ณ ตอนนี้เป็น "เฟื่อน"
núk - bpaai pə̌əi sà-tǎa-ná · nɔɔ · dtɔɔn níi bpen · “fʉ̂ʉan”
Nook and Pai reveal [that their] status at this moment is "romantic friends".

(slang, humorous) person in a romantic friendship.


สัจพจน์

th-noun

สัจพจน์ • (sàt-jà-pót)

From สัจ (sàt, “truth”) + พจน์ (pót, “word, speech”).


สัตว์นรก

th-noun

สัตว์นรก • (sàt-ná-rók) (classifier ตน or ตัว)

sàt-ná-rók (romanization)
ตน (classifier)
ตัว (classifier)

From สัตว์ (sàt, “creature”) + นรก (ná-rók, “hell”), literally “hell creature”.

com

(theology) creature punished in hell for a sin; hellspawn.