อรุณ

th-proper noun

อรุณ • (à-run)

From Sanskrit अरुण (aruṇa, “red; ruddy; tawny”). Cognate with Khmer អរុណ (ʼaʼrun).

bor

พระ พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~) Aruṇa, the charioteer of the sun god Surya who brings the sun out to the sky every morning.


เดือน

th-noun

เดือน • (dʉʉan)

From Proto-Tai *ɓlɯənᴬ (“moon; month”). Cognate with Northern Thai ᨯᩮᩬᩥᩁ, Lao ເດືອນ (dư̄an), Lü ᦵᦡᦲᧃ (ḋoen), Shan လိူၼ် (lǒen), Ahom 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 (dün) or 𑜃𑜢𑜤𑜃𑜫 (nün), Bouyei ndianl, Zhuang ndwen or mbwen, Saek เบรี๋ยน, Tày bươn. Compare also Proto-Austronesian *bulaN (whence Malay bulan).

cog

Lü ᦵᦡᦲᧃ (ḋoen)

Saek เบรี๋ยน

ดวง ดวง#Thai

เดือน เดือน#Thai


นาฬิกา

From Sanskrit नालिका (nālikā, “a unit of time consisting of 24 minutes”).
Compare Tamil நாழிகை (nāḻikai, “a unit of time consisting of 24 minutes”); Pali nāḷikā (“stalk, shaft; tube, pipe”); Sanskrit नाडीका (nāḍīkā, “windpipe”). And compare Khmer នាឡិកា (niəlekaa); Lao ນາລິກາ (nā li kā); Burmese နာရီ (nari); Javanese ꦤꦭꦶꦏ (nalika).

bor

เรือน เรือน#Thai

(classifier เรือน) any timepiece, as clock, watch, hourglass, sundial, etc.


ศตวรรษ

th-noun

ศตวรรษ • (sà-dtà-wát)

From ศต (sòt, “hundred”) + วรรษ (wát, “year”). Compare Lao ສັດຕະວັດ (sat ta wat), Khmer សតវត្ស (saʼtaʼvŏət).


เต่า

th-noun

เต่า • (dtào)

(calendar, archaic) the ninth day in the twelve-day cycle.


สุขสันต์วันคริสต์มาส

th-interj

สุขสันต์วันคริสต์มาส

สุขสันต์วันคริสต์มาส • (sùk-sǎn wan krís-mâas)

en-สุขสันต์วันคริสต์มาส-th-intj--E0~LEHC


วสันต์

th-noun

วสันต์ • (wá-sǎn)

From Sanskrit वसन्त (vasanta, “spring”) or Pali vasanta. Cognate with Burmese ဝသန္တ (wa.santa.).


คริสต์มาส

คริสต์มาส • (krís-mâas)


แรม

rɛɛm (romanization)
การแรม (abstract-noun)

to stay overnight; to cause to stay overnight.


อุน

(astrology) day on which auspicious activities ought not to be held.


ขึ้น

ขึ้น • (kʉ̂n)

From Proto-Tai *χɯnꟲ (“to ascend”). Cognate with Northern Thai ᨡᩧ᩠᩶ᨶ, Lao ຂຶ້ນ (khưn), Lü ᦃᦹᧃᧉ (ẋuen²), Tai Dam ꪄꪳ꫁ꪙ, Shan ၶိုၼ်ႈ (khūen), Tai Nüa ᥑᥪᥢᥲ (xùen), Phake ၵိုꩫ် (khün), Ahom 𑜁𑜢𑜤𑜃𑜫 (khün), Zhuang hwnj, Zuojiang Zhuang kwnj.

cog

Lü ᦃᦹᧃᧉ (ẋuen²)


ขึ้น

kʉ̂n (romanization)
การขึ้น (abstract-noun)

Lü ᦃᦹᧃᧉ (ẋuen²)

to move or go up, upwards, frontwards, northwards, or eastwards.

to assume or cause to assume a form, as a bronze figure, plaster figure, piece of wickerwork, etc.


ทศวรรษ

th-noun

ทศวรรษ • (tót-sà-wát)

From ทศ (tót, “ten”) + วรรษ (wát, “year”).


สหัสวรรษ

สหัสวรรษ • (sà-hàt-sà-wát)

From สหัส (“thousand”) + วรรษ (wát, “year”).


คิมหันต์

คิมหันต์ • (kim-hǎn)


ปีใหม่

Compare Lao ປີໃໝ່ (pī mai) or ປີໃຫມ່ (pī mai); Lü ᦔᦲᦺᦖᧈ (ṗiiṁay¹)

cog

Lü ᦔᦲᦺᦖᧈ (ṗiiṁay¹)


ศารท

th-noun

ศารท • (sàat)

สารท สารท#Thai


สารท

สารท • (sàat)

From Pali sārada (“autumn”). Compare Old Khmer sarāda (“autumn”).

(Buddhism) the festival at the end of the tenth lunar month, in which corps derived from the harvest are cooked and presented to priests.


วรรค

วรรค • (wák)

From Sanskrit वर्ग (varga, “class; division; group; section; etc”). Cognate with Khmer វគ្គ (vĕək), Lao ວັກ (wak). Doublet of พรรค (pák).

bor

ปักษ์ ปักษ์#Thai

a traditional unit of days under the lunar calendar, equal to 4 or 5 ปักษ์ (bpàk).


อธิกมาส

th-noun

อธิกมาส • (à-tí-gà-mâat)

From Pali adhikamāsa (“leap month”), from adhika (“extraordinary; high; more; redundant; superior; etc”) + māsa (“month”); or from Sanskrit अधिकमास (adhikamāsa, “idem”), from अधिक (adhika, “idem”) + मास (māsa, “idem”); equivalent to Thai อธิก + มาส (mâat).

com

อธิก + มาส (mâat)


หายนะ

th-noun

หายนะ • (hǎa-yá-ná)

From Pali hāyana (“decrease; reduction; attenuation; etc”), from Sanskrit हायन (hāyana, “passing away; leaving; quitting”). Cognate with Khmer ហាយនៈ (haayĕəʼnĕəʼ).

bor

(elegant) fall, decline, deterioration, degeneration; collapse, destruction, wreck, ruin; disaster, calamity, catastrophe, doom; damage, loss.


สรท

th-noun

สรท • (sà-rá-tá)

สารท สารท#Thai

(chiefly in combination) Alternative form of สารท (sàat)


สรทะ

สรทะ • (sà-rá-tá)

From Pali sarada (“autumn”). Cognate with Modern Khmer សរទៈ (saʼraʼtĕəʼ).

สารท สารท#Thai


มาส

มาส • (mâat)

Borrowed from Pali māsa (“moon; month”) or Sanskrit मास (māsa, moon); probably via Old Khmer māsa (“moon”). Cognate with Modern Khmer មាស (miəh).


นาฬิกาน้ำ

นาฬิกาน้ำ • (naa-lí-gaa-náam) (classifier อัน)

naa-lí-gaa-náam (romanization)
อัน (classifier)

From นาฬิกา (naa-lí-gaa, “clock”) + น้ำ (náam, “water”).


นาฬิกาทราย

th-noun

นาฬิกาทราย • (naa-lí-gaa-saai) (classifier อัน)

naa-lí-gaa-saai (romanization)
อัน (classifier)

From นาฬิกา (naa-lí-gaa, “clock”) + ทราย (saai, “sand”).


อรุโณทัย

From อรุณ (à-run, “dawn; daybreak”) + อุทัย (ù-tai, “rise; emergence”).

(elegant) the time when the sun has just risen; early morning.


อุษา

th-proper noun

อุษา • (ù-sǎa)

/ʔu˨˩.saː˩˩˦/

From Sanskrit उषा (uṣā, “aurora”). Cognate with Khmer ឧសា (ʼŏsa).


เหมายัน

From Sanskrit हिम (hima, “snow”) + आयन (āyana, “coming; belonging to solstice”); equivalent to Thai เหม (hěem) + อายัน; possibly calque of English winter solstice; coined by Royal Society of Thailand.

com

เหม (hěem) + อายัน


ครีษมายัน

From Sanskrit ग्रीष्म (grīṣma, “summer”) + आयन (āyana, “coming; belonging to solstice”); equivalent to Thai ครีษม + อายัน; possibly calque of English summer solstice; coined by Royal Society of Thailand.

ครีษม + อายัน


วันลา

From วัน (wan, “day”) + ลา (laa, “to take leave”).

2023 April 25, “เลือกตั้ง 2566 : ลูกจ้างใช้สิทธิเลือกตั้ง 7 และ 14 พ.ค. นี้ ไม่ถือเป็นวันลาหรือวันหยุด”, in Thai PBS:
ลูกจ้างออกไปใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้า 7 พ.ค. ...นี้ ไม่ถือเป็นวันหยุดหรือวันลา
lûuk-jâang ɔ̀ɔk bpai chái sìt-tí lʉ̂ʉak-dtâng lûuang-nâa · jèt · pɔɔ-kɔɔ · ... níi · mâi tʉ̌ʉ bpen wan-yùt rʉ̌ʉ wan-laa
An employee going out to exercise the right to vote in advance this 7 May...is not considered [to take] a holiday or personal day.


ดิถี

th-noun

ดิถี • (dì-tǐi)

/di˨˩.tʰiː˩˩˦/

Borrowed from Pali tithi (“day (under a lunar calendar)”).


ยุคหิน

th-proper noun

ยุคหิน • (yúk–hǐn)

Calque of English Stone Age or ยุค (yúk) + หิน (hǐn).