เขียว

th-adj

เขียว • (kǐao) (abstract noun ความเขียว)

kǐao (romanization)
ความเขียว (abstract-noun)

From Proto-Tai *xiəwᴬ (“green”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᨿᩅ, Lao ຂຽວ (khiāu), Khün ᨡ᩠ᨿᩴ, Lü ᦵᦃᧁ (ẋew), Tai Dam ꪵꪄꪫ, Shan ၶဵဝ် (khǎeo), Ahom 𑜁𑜢𑜈𑜫 (khiw), Zhuang heu. Compare Old Khmer khiava (“blue; green”), Modern Khmer ខៀវ (khiəw), Proto-Hlai *kʰiːw (“blue”).

cog

Lü ᦵᦃᧁ (ẋew)


ไฟ

From Proto-Tai *wɤjᴬ (“fire”). Cognate with Northern Thai ᨼᩱ (fai), Lao ໄຟ (fai), Lü ᦺᦝ (fay), Tai Dam ꪼꪡ, Tai Dón ꪼꪡ, Tai Daeng ꪼꪡ, Shan ၽႆး (phái) or ၾႆး (fái), Tai Nüa ᥜᥭᥰ (fäy), Phake ၸႝ (phay), Ahom 𑜇𑜩 (phay), Zhuang feiz, Bouyei fix, Saek วี๊. Compare Proto-Be *vəːjᴬ².


เทียน

From Angkorian Old Khmer dyān, dyan (“candle”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer den. Cognate with Modern Khmer ទៀន (tiən); Lao ທຽນ (thīan); Northern Thai ᨴ᩠ᨿᩁ (tian).

Impatiens balsamina
Impatiens balsamina#Translingual

(botany) touch-me-not: the plant, Impatiens balsamina L., of the family Balsaminaceae.


เงิน

th-noun

เงิน • (ngən)

From Proto-Southwestern Tai *ŋɯənᴬ⁴ (“silver”), from Old Chinese 銀 (OC *ŋrɯn), from Proto-Sino-Tibetan *ŋul ~ (d-)ŋur. Cognate with Lao ເງິນ (ngœn), Northern Thai ᨦᩮᩥ᩠ᨶ, Lü ᦇᦹᧃ (nguen), Tai Dam ꪹꪉꪷꪙ, Shan ငိုၼ်း (ngúen), Tai Nüa ᥒᥫᥢᥰ (ngöen), Phake ငိုꩫ် (ṅün), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün), Bouyei nganz, Zhuang ngaenz, Saek แญ๊น.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün)


กาล

From Sanskrit काल (kāla, “time”). Cognate with Lao ການ (kān). Compare Shan ၵႃႇလ.


ฟ้า

fáa (romanization)
ความฟ้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *vaːꟲ (“sky; weather”). Cognate with Northern Thai ᨼ᩶ᩣ, Lao ຟ້າ (fā), Lü ᦝᦱᧉ (faa²), Shan ၽႃႉ (phâ̰a) or ၾႃႉ (fâ̰a), Ahom 𑜇𑜠 (pha), 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), 𑜇𑜨𑜡 (phoā) or 𑜇𑜞𑜠 (phra), Zhuang fax, Tày fạ. Compare Proto-Hlai *fʰaːʔ (“sky”).


เหลือง

th-adj

เหลือง • (lʉ̌ʉang) (abstract noun ความเหลือง)

lʉ̌ʉang (romanization)
ความเหลือง (abstract-noun)

→ Khmer: លឿង (lɨəng)

From Proto-Tai *ʰlɯəŋᴬ (“yellow”). Cognate with Lao ເຫຼືອງ (lư̄ang), Lü ᦵᦜᦲᧂ (l̇oeng), Shan လိူင် (lǒeng), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ), Zhuang lieng.

cog

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


น้ำเงิน

th-adj

น้ำเงิน (abstract noun ความน้ำเงิน)

From น้ำ (náam) + เงิน (ngən). Cognate with Lao ນ້ຳເງິນ (nam ngœn).


ขาว

kǎao (romanization)
ความขาว (abstract-noun)

From Proto-Tai *xaːwᴬ (“white”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ᩠ᩅ (xāo), Lao ຂາວ (khāo),Lü ᦃᦱᧁ (ẋaaw), Tai Dam ꪄꪱꪫ, Shan ၶၢဝ် (khǎao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥴ (xáaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜧𑜨 (khawo), Zhuang hau, Bouyei haaul, Saek ห่าว. Compare Proto-Hlai *kʰaːw (“white”).


ม่วง

From Proto-Tai *mwɯːŋᴮ. Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Khün ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Lao ມ່ວງ (mūang), Lü ᦷᦙᧂᧈ (mong¹), Tai Dam ꪣ꪿ꪺꪉ, Tày muô̱ng.


ทอง

th-noun

ทอง • (tɔɔng)

From Old Chinese 銅 (OC *doːŋ, “copper”). Cognate with Old Khmer daṅa, d̈aṅa, daṅṅa, daṃṅa, doṅa, duṅa; Modern Khmer ទង់ (tŭəng), ថង (thɑɑng), ទង (tɔɔng); Lao ທອງ (thǭng); Vietnamese đồng.

any metallic material, such as bronze, brass, copper, etc.


ดำ

dam (romanization)
ความดำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.damᴬ (“black; dark”). Cognate with Lao ດຳ (dam), Northern Thai ᨯᩣᩴ, Khün ᨯᩣᩴ, Lü ᦡᧄ (ḋam), Shan လမ် (lǎm), Ahom 𑜃𑜪 (naṃ) or 𑜓𑜪 (daṃ), Zhuang ndaem. Compare Proto-Be *zamᴬ¹, Proto-Hlai *ɗəmʔ (“black”).


ส้ม

sôm (romanization)
ความส้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *sɤmᶜ (“sour”). Cognate with Lao ສົ້ມ (som), Shan သူမ်ႈ (sūum), Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²), Tai Dam ꪶꪎ꫁ꪣ, Ahom 𑜏𑜤𑜪 (suṃ), Zhuang soemj. Compare Middle Chinese 酸 (MC swan, “sour”) and Proto-Malayo-Polynesian *qaləsəm (whence Malay asam and Toba Batak asom).

cog

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


ส้ม

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


น้ำตาล

From น้ำ (náam, “liquid”) + ตาล (dtaan, “palmyra palm”).

com

(by extension) any intoxicating beverage made from palm juice, as palm wine, toddy, etc.


แดง

dɛɛng (romanization)
ความแดง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdɛːŋᴬ³ (“red”), from Proto-Tai *C̥.dwiːŋᴬ (“red”). Cognate with Northern Thai ᨯᩯ᩠ᨦ, Lao ແດງ (dǣng), Lü ᦶᦡᧂ (ḋaeng), Shan လႅင် (lěng), Tai Dam ꪵꪒꪉ, Tai Nüa ᥘᥦᥒ (laeng), Ahom 𑜓𑜢𑜂𑜫 (diṅ) or 𑜃𑜢𑜂𑜫 (niṅ), Tày đeng, Zhuang nding, Nong Zhuang ndiang, Nùng đéng, Saek รี๋ง. Compare Proto-Be *ziːŋᴬ¹ (“red; crimson”).


เทา

Cognate with Lao ເທົາ (thao). Possibly related to เถ้า (tâo, “ashes”).


ชมพู

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).

Syzygium cumini
Syzygium cumini#Translingual

(botany) the plant, Syzygium cumini (L.) Skeels., of the family Myrtaceae.


ชมพู

th-adj

ชมพู • (chom-puu) (abstract noun ความชมพู)

chom-puu (romanization)
ความชมพู (abstract-noun)

From Old Khmer ជុំពូវ (juṃbūva, “pink”), ultimately from Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).


กาแฟ

th-noun

กาแฟ • (gaa-fɛɛ)

From French café, borrowed from Italian caffè, first appearing as the form caveé, from Ottoman Turkish قهوه (kahve) (Turkish kahve), from Arabic قَهْوَة (qahwa, “coffee”). Cognate with Lao ກາເຟ (kā fē).

coffee (beverage, tree, bean, or color).


โคม

From Proto-Mon-Khmer *ɡom
Compare with Khmer គោម (koom)

ดวง ดวง#Thai

ลูก ลูก#Thai

(classifiers: ดวง, ใบ, ลูก) lamp; lantern.


ทับทิม

ทับทิม • (táp-tim)

From Sanskrit दाडिम (dāḍima, “pomegranate”).


อาทิตย์

th-proper noun

อาทิตย์ • (aa-tít)

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/

From Sanskrit आदित्य (āditya, “belonging to or coming from Aditi; offspring of Aditi”); probably via Old Khmer ʼāditya, °ditya, ʼādita, ʼādīta (“sun; Sunday”). Cognate with Modern Khmer អាទិត្យ (ʼaatɨt), Lao ອາທິດ (ʼā thit), Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t). Compare Pali adicca.

cog

Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t)

ดวง ดวง#Thai

พระ พระ#Thai


ขยว

th-adj

ขยว • (kǐao)

เขียว เขียว#Thai


ขยว

th-noun

ขยว • (kǐao)

เขียว เขียว#Thai


ขยว

th-verb

ขยว • (kǐao)

ไปทันเจ้าหล้าหลั่ง พลพฤนท ถึงนา น่านแพร่ขยวออกถึง นอกต้าย
Pai than chao la lang · phon phruen · thueng na · nan phrae khiao ok thueng · nok tai. [RTGS]
[päj˧ tʰä̃n˧ t͡ɕäːw˥˩ läː˥˩ lä̃ŋ˨˩ · pʰõn˧ pʰrɯ̃n˧ · tʰɯ̃ŋ˩˥ näː˧ · nä̃ːn˥˩ pʰrɛː˥˩ kʰiːäw˩˥ ʔɔːk̚˨˩ tʰɯ̃ŋ˩˥ · nɔːk̚˥˩ täːj˥˩] [IPA]

Before the Lord of the Realm could come with his numerous troops, the rulers of Nan and Phrae quickly marched their men out and arrived outside the city dike.

เขียว เขียว#Thai


ทองแดง

th-noun

ทองแดง • (tɔɔng-dɛɛng)

→ Khmer: ទង់ដែង (tʊəŋ daeŋ)

/tʰɔːŋ˧.dɛːŋ˧/

From ทอง (tɔɔng, “gold; any metallic material, as bronze, copper, etc”) + แดง (dɛɛng, “red”). Compare Lao ທອງແດງ (thǭng dǣng).

com

(slang) the speaking in the Southern Thai dialect mixed with the Central Thai dialect.


เพลิง

th-noun

เพลิง • (pləəng)

From Old Khmer bhlēṅa, bhlœṅa, or phleṅa (“fire”). Compare Pre-Angkorian and Angkorian Old Khmer vleṅ. Cognate with Modern Khmer ភ្លើង (phləəng).

2019 January 21, “พระเพลิงพิโรธ โหมที่ทำการกองร้อย อส. สุรินทร์”, in สยามรัฐ, Bangkok: สยามรัฐ, retrieved 2019-05-31:
พระเพลิงพิโรธ โหมที่ทำการกองร้อย อส. สุรินทร์
prá pləəng pí-rôot · hǒom tîi-tam-gaan gɔɔng-rɔ́ɔi · ɔɔ-sɔ̌ɔ · sù-rin
God of fire in wrath devours Surin VDC office

2018 March 18, “พระเพลิงพิโรธ โกดังเก็บอุปกรณ์และชุดกีฬาชื่อดังย่านฝั่งธนวอด ควันท่วมท้องฟ้า”, in ข่าวสด, Bangkok: ข่าวสด, retrieved 2019-05-31:
พระเพลิงพิโรธ โกดังเก็บอุปกรณ์และชุดกีฬาชื่อดังย่านฝั่งธนวอด ควันท่วมท้องฟ้า
prá pləəng pí-rôot · goo-dang gèp ù-bpà-gɔɔn lɛ́ chút gii-laa chʉ̂ʉ dang yâan fàng ton wɔ̂ɔt · kwan tûuam tɔ́ɔng-fáa
God of fire kindles ire: Well-known godown storing sports equipment and clothing on Thon bank razed to ground, fumes engulf heavens

พระ พระ#Thai

(พระ~) god of fire; (figuratively or royal) fire itself.


โคมไฟ

โคมไฟ • (koom-fai) (classifier ดวง or ใบ or ลูก)

koom-fai (romanization)
ดวง (classifier)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Compound of โคม (koom, “lamp”) + ไฟ (fai, “fire; light”). Cognate to Lao ໂຄມໄຟ (khōm fai).


ครีม

(colloquial) any creamy substance, as lotion.


รุ้ง

th-noun

รุ้ง • (rúng)

Cognate with Lao ຮຸ້ງ (hung), Shan ႁုင်ႉ (hṵ̂ng). In ancient times, "รุ้ง" was believed that it was a mythical creature.

(zoology) (นก~, อี~) crested serpent eagle.


อังศุมาลิน

From Sanskrit अंशुमालिन् (aṃśumālin, literally “one who is garlanded with rays; one who wears a garland of rays”), from अंशु (aṃśu, “ray”) + मालिन् (mālin, “garlanded”); equivalent to Thai อังศุ + มาลิน.

com

อังศุ + มาลิน


แสงใต้

th-noun

แสงใต้ • (sɛ̌ɛng-dtâai)

แสงเหนือ

sɛ̌ɛng-nʉ̌ʉa

/sɛːŋ˩˩˦.taːj˥˩/

From แสง (sɛ̌ɛng, “light”) + ใต้ (dtâai, “southern”).


แสงเหนือ

th-noun

แสงเหนือ • (sɛ̌ɛng-nʉ̌ʉa)

/sɛːŋ˩˩˦.nɯa̯˩˩˦/

From แสง (sɛ̌ɛng, “light”) + เหนือ (nʉ̌ʉa, “northern”).


อัญชัน

From Old Khmer ʼañjan (“the vine Clitoria ternatea (Leguminosae)”). Compare Modern Khmer អញ្ជ័ន (ʼañcŏən).

cog

Khmer អញ្ជ័ន (ʼañcŏən)

(botany) butterfly pea, the vine Clitoria ternatea L. of the family Leguminosae.

the deep blue colour like the flower of this vine.


ไฟฉาย

From ไฟ (fai, “fire; flame; light source; electricity”) + ฉาย (chǎai, “to flash; to shine”).


นิล

From Sanskrit नील (nīla, “dark blue”); possibly via Old Khmer nīla, nila (“blue sapphire; shiny black, dark blue”). Cognate with Modern Khmer នឹល (nɨl); Lao ນິນ (nin), ນິລະ (ni la).
The last sense was coined by King Bhumibol Adulyadej around 1965 due to the fact that the term sounds like the first syllable of the fish's name in English, Nile tilapia, and that it reflects the colour of the fish's skin as well.


ประทีป

th-noun

ประทีป • (bprà-tîip)

Borrowed from Sanskrit प्रदीप (pradīpa, “candle; lam; lantern; light”). Cognate with Khmer ប្រទីប (prɑɑtiip).

bor

Exodus 27:20, KJV:
เจ้าจงสั่งชนชาติอิสราเอลให้นำน้ำมันมะกอกเทศบริสุทธิ์ที่คั้นไว้นั้นมาสำหรับเติมประทีปเพื่อจะให้ประทีปนั้นส่องสว่างอยู่เสมอ
jâo jong sàng chon-châat ìs-raa-eel hâi nam náam-man-má-gɔ̀ɔk-têet bɔɔ-rí-sùt tîi kán wái nán maa sǎm-ràp dtəəm bprà-tîip pʉ̂ʉa jà hâi bprà-tîip nán sɔ̀ng-sà-wàang yùu sà-mə̌ə
And thou shalt command the children of Israel, that they bring thee pure oil olive beaten for the light, to cause the lamp to burn always.

(elegant) light; any light source, as candle, fire, flame, lamp, lantern, etc.


เปลว

From Proto-Tai *pleːwᴬ (“flame”), from Middle Chinese 熛 (MC pjiew, “leaping flame”). Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩮᩅ or ᨸ᩠ᩃᩮᩅ, Khün ᨸ᩠ᨿᩴ, Isan แปว, Lao ແປວ (pǣu), Lü ᦵᦔᧁ (ṗew), Shan ပဵဝ် (pǎeo), Phake ပိဝ် (piw), Ahom *𑜆𑜢𑜈𑜫 (*piw), Zuojiang Zhuang bieu.

cog

Lü ᦵᦔᧁ (ṗew)


หงสบาท

หงส (“swan”) + บาท (bàat, “foot”). Compare Khmer ហង្សបាទ (hɑɑngsɑɑbaat).

ลิลิตพระลอ:
ปีกสลับเบญจรงค์ เลื่อมลายยงหงส์สิบบาท
bpìik sà-làp ben-jà-rong, lʉ̂ʉam laai yong hǒng-sìp-bàat
The wings [of a hen] are variegated by the five prime colours, with glorious, glittering stripes in [the colour of] a swan foot.

colour like that of a foot of a mythological swan, which varies according to scriptures, often depicted as yellowish red, pale red, reddish orange, or orange.


ขจี

kà-jii (romanization)
ความขจี (abstract-noun)

/kʰa˨˩.t͡ɕiː˧/

Borrowed from Old Khmer ក្ចី (kcī), ក្ចិ (kci, “green, unripe, young; fresh; raw; inexperienced, immature; etc”). Cognate with Modern Khmer ខ្ចី (khcəy).

(used to describe the colour green) freshly; richly.


นวล

nuuan (romanization)
ความนวล (abstract-noun)

Uncertain. Perhaps cognate with Modern Khmer នួន (nuən, “(of women) fine, fair, sweet; soft; tender; etc”). Compare Zuojiang Zhuang nuenh.

(of physical beauty) shining bright; having an aura; glowingly beautiful


นวล

(cooking) flour sprinkled on a dough to prevent it from sticking to a surface, such as farina.


แสด

th-noun

แสด • (sɛ̀ɛt)


แสด

sɛ̀ɛt (romanization)
ความแสด (abstract-noun)


บานเย็น

From บาน (baan, “to bloom”) + เย็น (yen, “evening”), literally “Blooming in the Evening”.


ไถง

/tʰa˨˩.ŋaj˩˩˦/

From Old Khmer thṅai, thṅaiy, thṅay, thṅāy, thṅgaiy (“sun; day”). Cognate with Modern Khmer ថ្ងៃ (thngay).


ทิวากร

th-noun

ทิวากร • (tí-waa-gɔɔn)

From Pali divākara (“sun”, literally “one who makes the day; source of the day”), from divā (“day; daytime”) + kara (“maker; doer”) or diva (“day; sky, heaven”) + ākara (“source; origin”); or from Sanskrit दिवाकर (divākara, “idem”); equivalent to Thai ทิวา (tí-waa) + กร (gɔɔn) or ทิว (tiu) + อากร (aa-gɔɔn).


เลือดนก

th-noun

เลือดนก • (lʉ̂ʉat-nók)

From เลือด (lʉ̂ʉat, “blood”) + นก (nók, “bird”).


เลือดหมู

th-noun

เลือดหมู • (lʉ̂ʉat-mǔu)

/lɯa̯t̚˥˩.muː˩˩˦/

From เลือด (lʉ̂ʉat, “blood”) + หมู (mǔu, “pig”).


กากี

Semi-learned borrowing from Hindi ख़ाकी (xākī, “khaki”), from Classical Persian خاکی (xākī, idem).


สถานีดับเพลิง

th-noun

สถานีดับเพลิง • (sà-tǎa-nii-dàp-pləəng)

/sa˨˩.tʰaː˩˩˦.niː˧.dap̚˨˩.pʰlɤːŋ˧/

From สถานี (sà-tǎa-nii) + ดับเพลิง (dàp-pləəng).


กองดับเพลิง

th-noun

กองดับเพลิง • (gɔɔng-dàp-pləəng) (classifier กอง)

gɔɔng-dàp-pləəng (romanization)
กอง (classifier)

/kɔːŋ˧.dap̚˨˩.pʰlɤːŋ˧/

กอง (gɔɔng) + ดับ (dàp) + เพลิง (pləəng).