ตะเกียบ

th-noun

ตะเกียบ • (dtà-gìiap)

Possibly from Khmer តង្កៀប (tɑɑtɑngkiəp, “pliers; tongs”) or Mon သ္ကေပ်. Compare another Khmer ថ្កៀប (thkiəp), Lao ຕະຂຽບ (ta khīap), Lü ᦑᦰᦵᦆᧇ (t!xeb), Hlai tiep.


ส้อม

th-noun

ส้อม • (sɔ̂m)

→ Khmer: សម (sɑɑm)

Cognate with Northern Thai ᩈᩬ᩶ᨾ, Khün ᩈᩬ᩶ᨾ, Lao ສ້ອມ (sǭm). Might be cognate with Lü ᦉᦸᧄᧉ (ṡoam², “to plant”), Khün ᩈᩬ᩶ᨾ (“to plant”), Shan သွမ်ႈ (sāum, “to plant”), Tai Nüa ᥔᥩᥛᥲ (sòam, “to plant”), Ahom 𑜏𑜨𑜪 (soṃ, “to plant paddy seedlings”)

cog

คัน คัน#Thai


อบ

to scent; to perfume (by placing in a closed container).


ต้ม

dtôm (romanization)
การต้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *tomꟲ (“to boil (transitive)”). Cognate with Lao ຕົ້ມ (tom), Northern Thai ᨲᩫ᩠᩶ᨾ, Shan တူမ်ႈ (tūum), Ahom 𑜄𑜤𑜉𑜫 (tum), Zhuang dumq.

inh

(intransitive, colloquial) to trick; to deceive; to sham (usually used in passive voice).


หุง

hǔng (romanization)
การหุง (abstract-noun)

From Proto-Tai *truŋᴬ (“to cook (rice)”), from Middle Chinese 烘 (MC huwng|xuwng|huwngH|xuwngH, “to bake; to dry (on fire)”). Cognate with Lao ຫຸງ (hung), Shan ႁုင် (hǔng), Ahom 𑜍𑜤𑜂𑜫 (ruṅ).

ltc-l

(of traditional medicine, medical ointment, beeswax, etc) to cook or prepare by boiling or simmering.

medical ointment; etc; medical ointment; etc


ปั่น

bpàn (romanization)
การปั่น (abstract-noun)

From Proto-Tai *panᴮ (“to revolve; to spin”). Cognate with Lao ປັ່ນ (pan), Zhuang baenj.

(cooking) to blend, purée, or emulsify, as with a liquidiser.


ผัด

pàt (romanization)
การผัด (abstract-noun)

Cognate with Lao ຜັດ (phat, “to fry; to change, to replace, to postpone”); Khmer ផាត់ (phat, “to fry”).

cog

มะระผัดไข่


ยำ

yam (romanization)
การยำ (abstract-noun)

Uncertain. Compare Khmer ញាំ (ñŏəm, “Cambodian salad; to make a Cambodian salad”); Hakka 醃 /腌 (âm, “to marinate; to pickle”).


ช้อนซุป

chɔ́ɔn-súp (romanization)
คัน (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.sup̚˦˥/

compound

ช้อน (chɔ́ɔn) + ซุป (súp)


ช้อน

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Lao ຊ້ອນ (sǭn), Burmese ဇွန်း (jwan:), Mon ဇန် (còn).


ช้อนชา

th-noun

ช้อนชา • (chɔ́ɔn-chaa) (classifier คัน or ช้อนชา)

chɔ́ɔn-chaa (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนชา (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.t͡ɕʰaː˧/

Calque of English teaspoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + ชา (chaa).


ช้อนโต๊ะ

ช้อนโต๊ะ • (chɔ́ɔn-dtó) (classifier คัน or ช้อนโต๊ะ)

chɔ́ɔn-dtó (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนโต๊ะ (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.toʔ˦˥/

Calque of English tablespoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó).

com

ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó)


มีด

From Proto-Tai *mitᴰ (“knife”). Cognate with Lao ມີດ (mīt), Lü ᦙᦲᧆ (miid), Tai Dam ꪣꪲꪒ, Shan မိတ်ႈ (mīt), Ahom 𑜉𑜢𑜄𑜫 (mit), Zhuang mid, Zuojiang Zhuang mid; Compare Proto-Be *miːtᴰ².


จวัก

th-noun

จวัก • (jà-wàk)

From Old Khmer វេក៑ (vek), អហ្វេក៑ (ʼahvek, “ladle; scoop”). Compare Angkorian Old Khmer អ្វេក៑ (ʼvek); Modern Khmer វែក (vɛɛk).

2000, สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, ประชุมโคลงโลกนิติ, สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 76:
คนพาลยังไป่รู้ ชาญชิด ไปสู่หาบัณฑิต ค่ำเช้า แสดงธรรมว่าเนืองนิตย์ ฤๅซาบ ใจนา คือจวักตักเข้า ห่อนรู้รสแกง
kon paan yan bpài rúu · chaan chít · bpai sùu hǎa ban-dìt · kâm cháao · sà-dɛɛng tam wâa nʉʉang-nít · rʉʉ sâap · jai naa · kʉʉ jà-wàk dtàk kâao · hɔ̀n rúu rót gɛɛng
Should a fool attend a wise man days and nights, he will not perceive any word of wisdom declared unto him by the wise man, just as a ladle cannot perceive the flavour of the curry gravy.

ladle, especially one made of coconut shell.


จ่า

จวัก จวัก#Thai

(cooking, somewhat archaic) Synonym of จวัก (jà-wàk)


กระทะ

Possibly from Old Khmer កដាហ (kaṭāha), កទាហ (kadāha), គទាហ (gadāha), ខ្ទាះហ (khdāḥha, “frying pan”), and thus cognate with Modern Khmer ខ្ទះ (khtĕəh).


ทรพี

/tʰɔː˧.ra˦˥.pʰiː˧/


ซ้อม

sɔ́ɔm (romanization)
การซ้อม (abstract-noun)

From Proto-Tai *zoːmꟲ (“to pound (rice)”).

(cooking) to pound (brown rice in order to husk it).


ดง

dong (romanization)
การดง (abstract-noun)

(cooking) to put (a container of cooked rice from which water has been removed) on a low fire or heat and turn (the container) around in order to make the rice thoroughly cooked.


หลอด

lɔ̀ɔt (romanization)
อัน (classifier)
หลอด (classifier)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰlɔːtᴰᴸ¹ (“tube; bobbin”), from Proto-Tai *ʰlwuːtᴰ (“spool”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩬᨯ, Khün ᩉᩖᩬᨯ, Lao ຫຼອດ (lǭt), Lü ᦜᦸᧆᧈ (l̇oad¹), Tai Dón ꪨꪮꪒ, Shan လွတ်ႇ (làut), Zhuang lwt.

cog

Lü ᦜᦸᧆᧈ (l̇oad¹)


นวล

Uncertain. Perhaps cognate with Modern Khmer នួន (nuən, “(of women) fine, fair, sweet; soft; tender; etc”). Compare Zuojiang Zhuang nuenh.

(cooking) flour sprinkled on a dough to prevent it from sticking to a surface, such as farina.


งบ

ngóp (romanization)
การงบ (abstract-noun)

to cook such food; to cook into such food.


เจียว

jiao (romanization)
การเจียว (abstract-noun)

Suggested by some scholars to be from Teochew 焦 (ziao1).


เคี่ยว

th-verb

เคี่ยว • (kîao) (abstract noun การเคี่ยว)

kîao (romanization)
การเคี่ยว (abstract-noun)

Cognate with Lao ຂ້ຽວ (khiāu), Shan ၶဵဝ်ႈ (khāeo) or ၵဵဝ်ႈ (kāeo).

(cooking) to cook at the boiling point for a long period of time in order to make drier, thicker, or softer.


กระทะใบบัว

th-noun

กระทะใบบัว • (grà-tá-bai-buua) (classifier ใบ)

grà-tá-bai-buua (romanization)
ใบ (classifier)

From กระทะ (grà-tá, “pan”) + ใบ (bai, “leaf”) + บัว (buua, “lotus”); literally "lotus-leaf pan".


เสน่ห์ปลายจวัก

th-noun

เสน่ห์ปลายจวัก • (sà-nèe-bplaai-jà-wàk)

From เสน่ห์ (sà-nèe, “charm; charisma”) + ปลาย (bplaai, “tip”) + จวัก (jà-wàk, “ladle”), literally “ladle-tip charm”.

com

ขนบที่ภรรยาอยู่บ้านทำอาหารให้สามีและลูก...สลายไปแล้ว และผู้หญิงก็มิได้ให้ความสำคัญกับเสน่ห์ปลายจวักในบริบทเดิมอีก
kà-nòp tîi pan-yaa yùu bâan tam aa-hǎan hâi sǎa-mii lɛ́ lûuk ... sà-lǎai bpai lɛ́ɛo · lɛ́ pûu-yǐng gɔ̂ mí dâai hâi kwaam-sǎm-kan gàp sà-nèe-bplaai-jà-wàk nai bɔɔ-rí-bòt dəəm ìik
The tradition in which a wife stays at home [and] does cooking for [her] husband and children ... has died off and women do not give importance to the cooking talents in the old context anymore.
...ตัวละครเอกในเรื่องนี้ที่กลัวเสน่ห์ปลายจวักของหญิงจนคิดว่า จะปลอดภัยกว่าถ้าเลือกแต่งงานกับผู้หญิงที่ไม่สนใจทำกับข้าวหรือไม่มีฝีมือในการทำครัวเลย
... dtuua-lá-kɔɔn èek nai rʉ̂ʉang níi tîi gluua sà-nèe-bplaai-jà-wàk kɔ̌ɔng yǐng jon kít wâa · jà bplɔ̀ɔt-pai gwàa tâa lʉ̂ʉak dtɛ̀ng-ngaan gàp pûu-yǐng tîi mâi sǒn-jai tam gàp-kâao rʉ̌ʉ mâi mii fǐi-mʉʉ nai gaan-tam-kruua ləəi

2015, ซูเฉี้ยว, ปิงซิน, และ, เหยียนเกอหลิง, รอยยิ้มและน้ำตาของหัวใจ, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, page 103

...the main character in this story who fears the cooking talents of a woman to the point of thinking that [it] would be more safe if [he] chooses to marry a woman who has no interest in making food or has no skill in cooking at all.

2016, รวิญาดา, ร้อยรักหัวใจเดียว, กรุงเทพฯ: รวิญาดาบุ๊คส์, page 205:
ข้าวต้มแสนอร่อย...หนูร้อยก็มีเสน่ห์ปลายจวักเหมือนกัน
kâao-dtôm sɛ̌ɛn à-rɔ̀i ... nǔu rɔ́ɔi gɔ̂ mii sà-nèe-bplaai-jà-wàk mʉ̌ʉan-gan
The rice porridge is extremely tasty... Nu Roi, [you] have a cooking talent too!


หางกะทิ

/haːŋ˩˩˦.ka˨˩.tʰiʔ˦˥/

From หาง (hǎang, “tail”) + กะทิ (gà-tí, “coconut milk”), literally “coconut milk tail”, as opposed to หัวกะทิ (hǔua-gà-tí, literally “coconut milk head”).

(cooking) thin coconut milk, coconut milk containing less amount of fat, often obtained from subsequent pressings of grated coconut.


หัวกะทิ

th-noun

หัวกะทิ • (hǔua-gà-tí)

From หัว (hǔua, “head”) + กะทิ (gà-tí, “coconut milk”), literally “coconut milk head”, as opposed to หางกะทิ (hǎang-gà-tí, literally “coconut milk tail”).

com

2022 April 28, Sale Here Editor, “เจาะลึก หัวกะทิ VS หางกะทิ กะทิเหมือนกันแล้วต่างกันยังไงนะ!?”, in Sale Here:
หัวกะทิ...กะทิที่ได้จากการคั้นมะพร้าวครั้งแรก ผสมน้ำเพียงเล็กน้อยหรืออาจไม่ผสมเลย
hǔua-gà-tí ... gà-tí tîi dâai jàak gaan-kán má-práao kráng rɛ̂ɛk · pà-sǒm náam piiang lék-nɔ́ɔi rʉ̌ʉ àat mâi pà-sǒm ləəi
Coconut cream...[is] the coconut milk that is obtained from the first pressings of coconut [and] is only mixed with a little [amount of] water or may be mixed with no [water] at all.

2020 December 16, “หัวกะทิ VS หางกะทิ เปิดสุดยอดความลับ กะทิเหมือนกัน...มีประโยชน์ต่างกันอย่างไร?”, in อำพลฟูดส์ รีเทล, archived from the original on 2023-06-09:
หัวกะทิ คือ น้ำกะทิที่ได้จากการคั้นเนื้อมะพร้าวครั้งแรก ผสมน้ำอุ่นลงไปแค่หนึ่งส่วนสี่ของเนื้อมะพร้าว
hǔua-gà-tí · kʉʉ · náam gà-tí tîi dâai jàak gaan-kán nʉ́ʉa má-práao kráng rɛ̂ɛk · pà-sǒm náam ùn long bpai kɛ̂ɛ nʉ̀ng sùuan sìi kɔ̌ɔng nʉ́ʉa má-práao
Coconut cream is the watery coconut milk that is obtained from the first pressings of coconut meat, in which warm water only [amounting to] one fourth of the coconut meat is mixed.

2025 January 5, ทีมบรรณาธิการ, “รู้จัก ‘กะทิ’ หวานมันกันดีหรือยัง”, in Krua, archived from the original on 2023-06-09:
กะทิช่วยทำให้เนื้อนุ่ม...เลยใช้หัวกะทิหมักเนื้อหมู
gà-tí chûai tam hâi nʉ́ʉa nûm ... ləəi chái hǔua-gà-tí màk nʉ́ʉa-mǔu
Coconut milk helps soften meat... So, coconut cream is used to marinate pork.

(cooking) coconut cream, the thick version of coconut milk, often obtained from the first pressings of grated coconut.