ไทย

tai (romanization)
ไท (alternative obsolete)
ไทย์ (alternative obsolete)

Plaek Phibunsongkhram
Tai peoples
Thai people

Believed to be from Pali deyya, which in turn is a conversion of Thai ไท (tai, “human being, person; Tai; Siamese Thai; etc”). Declared by the government of Field Marshal Plaek Phibunsongkhram to be the name of the modern country and its people, replacing the name สยาม (sà-yǎam, “Siam”), through the constitution dated 3 October 1939 (effective as from 6 October 1939). See ไท (tai) for etymology and cognates.

cog

2008 February 7, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2020-10-04:

ถ้ามีความจำเป็นต้องแปลภาษาไทยท้องถิ่น หรือภาษาถิ่น หรือภาษาต่างประเทศ...ให้ใช้ล่าม

tâa mii kwaam-jam-bpen dtɔ̂ng bplɛɛ paa-sǎa tai tɔ́ɔng-tìn · rʉ̌ʉ paa-sǎa tìn · rʉ̌ʉ paa-sǎa dtàang-bprà-têet ... hâi chái lâam

If there is a need to translate a local Thai language, or a dialect, or a foreign language... an interpreter shall be employed.

ภาษา ภาษา#Thai

(by extension) (ภาษา~) any language of the Thais, as Northern Thai language, Southern Thai language, etc.


ไหม

From Proto-Southwestern Tai *ʰmajᴬ (“thread”), from Proto-Tai *ʰmajᴬ (“thread”), possibly from Old Chinese 徽 (OC *hmɯl, “fine; glorious”).
Cognate with Lao ໄໝ (mai), Tai Dam ꪼꪢ, Lü ᦺᦖ (ṁay), Shan မႆ (mǎi),　Zhuang mae.


ไหม

Borrowed from Tai Dón ใม (“fine; to fine”) or Shan မႂ် (mǎue, “idem”).


ไหม

From contraction of หรือ (rʉ̌ʉ, “or”) + ไม่ (mâi, “not”). Compare Southern Thai ม่าย.

com

หรือ (rʉ̌ʉ, “or”) + ไม่ (mâi, “not”)

คุณเป็นนักท่องเที่ยวใช่ไหม

คุณพูดภาษาเยอรมันได้ไหม


ฝรั่ง

From Classical Persian فرنگ (farang) or فرنگی (farangī, “French; European; Westerner; Christian”), from Old French franc (“a Frank”). Cognate with Khmer បារាំង (baarang), Burmese ဘရင်ဂျီ (bha.ranggyi) and Chinese 佛朗機 /佛朗机 (Fólǎngjī).

Psidium guajava
Psidium guajava#Translingual

(botany) common guava: the plant Psidium guajava of the family Myrtaceae.


รัก

rák (romanization)
ความรัก (abstract-noun)

From a Mon-Khmer language; ultimately from Proto-Mon-Khmer *r(a)k (“to love; beloved, dear”). Cognate with Lao ຮັກ (hak), Isan ฮัก, Northern Thai ᩁᩢ᩠ᨠ, Khün ᩁᩢ᩠ᨠ, Lü ᦣᧅ (hak), Khamti ꩭၢက်ႉ, Shan ႁၵ်ႉ (hâ̰k), Tai Nüa ᥞᥐ (hak). Outside Tai-Kadai, cognate with Khmer រាក់ (rĕək, “friendly, cordial, pleasant; intimate, affectionate”), as in រាក់ទាក់ (reak-teak, “friendly, warm, pleasant”). The Proto-Mon-Khmer root possibly represents an allofam of the proto-root *mr[a]k, *rmr[a]k (compare Proto-Mon-Khmer *mak ~ *ma(a)k (“to like, love”)), whence Khmer ម្រក់ (mrŭək, “girl's friend of same sex, man's friend's wife”), and possibly Thai มลัก (má-lák, “to love, to like”).

cog

2019 September 15, “หนุ่มสตูลคลุ้มคลั่งไล่แทงตาย ๑ เจ็บ ๓ เมียรักก็ไม่เว้น”, in สยามรัฐ, Bangkok: สยามรัฐ, retrieved 2019-09-17:

nùm sà-dtuun klúm-klâng lâi tɛɛng dtaai · nʉ̀ng · jèp · sǎam · miia rák gɔ̂ mâi wén

A Satun lad had gone out of his mind [and] run around stabbing [people], killing one, injuring three. [Even his] beloved wife was not spared.

loved; beloved; adored; admired; cherished; dear; darling.


รัก

Uncertain. Cognate with Lao ຮັກ (hak). Compare Sanskrit आर्क (ārka, “crown flower”), Pali akka.

ต้น ต้น#Thai

Calotropis gigantea
Calotropis gigantea#Translingual

(botany) (ต้น~) crown flower: the plant Calotropis gigantea of the family Apocynaceae.

2019 September 17 (last accessed), หยก บูรพา, “บทสุดท้ายของนิยายรัก”, in บันทึกไว้ในวงวรรณเรื่องของวรรคทอง, Bangkok: สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย, published 2003-06-09:

ดอกรักบานในหัวใจใครทั้งโลก แต่ดอกโศกบานในหัวใจฉัน

dɔ̀ɔk rák baan nai hǔua-jai krai táng lôok · dtɛ̀ɛ dɔ̀ɔk sòok baan nai hǔua-jai chǎn

Rak [a play on words for 'crown flower' and 'love'] flowers bloom in the heart of everyone throughout the world, but sok [a play on words for 'Saraca tree' and 'sadness'] flowers bloom in my heart.

ดอก ดอก#Thai

(botany) (ดอก~) the flower of this plant.


รัก

From Proto-Tai *rakᴰ (“lacquer”). Cognate with Lao ຮັກ (hak), Northern Thai ᩁᩢ᩠ᨠ, Khün ᩁᩢ᩠ᨠ, Lü ᦣᧅ (hak), and Shan ႁၵ်ႉ (hâ̰k). Compare Sanskrit लाक्षा (lākṣā, “a species of plant”).

ต้น ต้น#Thai

(botany) (ต้น~) Burmese lacquer: the plant Gluta usitata of the family Anacardiaceae.

ดอก ดอก#Thai


ออสเตรเลีย

ประเทศออสเตรเลีย

เครือรัฐออสเตรเลีย

ชาวออสเตรเลีย

คนออสเตรเลีย

Australia (a country consisting of a main island, the island of Tasmania and other smaller islands, located in Oceania; historically, a collection of former colonies of the British Empire)

ทวีปออสเตรเลีย

(geology) Australia (a continent consisting of the land on the Australian tectonic plate, i.e. Australia, New Guinea and intervening islands)


ญี่ปุ่น

th-proper noun

ญี่ปุ่น • (yîi-bpùn)

yîi-bpùn (romanization)
ยี่ปุ่น (alternative)

Semi-learned borrowing from Hokkien 日本 (Ji̍t-pún, “Japan; Japanese”). Compare Hakka 日本 (Ngi̍t-pún).
Compare Lao ຍີ່ປຸ່ນ (nyī pun), Northern Thai ᨬᩦ᩵ᨸᩩ᩵ᩁ.

slbor

(ภาษา~) Japanese language

(คน~, ชาว~) Japanese (native or inhabitant of Japan)

ประเทศ ประเทศ#Thai

(ประเทศ~) Japan (a country and archipelago of East Asia)


ใหม่

th-adv

ใหม่ • (mài)

From Proto-Southwestern Tai *ʰmaɰᴮ¹ (“new”), from Proto-Tai *ʰmɤːlᴮ (“new”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩲ᩵, Lao ໃໝ່ (mai), Lü ᦺᦖᧈ (ṁay¹), Tai Dam ꪻꪢ꪿, Shan မႂ်ႇ (màue), Tai Nüa ᥛᥬᥱ (mǎue), Phake မၞ် (maü), Ahom 𑜉𑜧 (maw) or 𑜉𑜨𑜧 (mow), Sapa maɰᴮ¹, Bouyei mos, Zhuang moq, Zuojiang Zhuang mawq.

cog

Lü ᦺᦖᧈ (ṁay¹)


ตะเกียบ

th-noun

ตะเกียบ • (dtà-gìiap)

Possibly from Khmer តង្កៀប (tɑɑtɑngkiəp, “pliers; tongs”) or Mon သ္ကေပ်. Compare another Khmer ថ្កៀប (thkiəp), Lao ຕະຂຽບ (ta khīap), Lü ᦑᦰᦵᦆᧇ (t!xeb), Hlai tiep.

bor

fork: support of the front wheel axles of a bicycle or motorcycle.

(anatomy, zoology) pectoral fin of a fish.

(anatomy, zoology) pair of cartilages at the buttock of a bird (any vertebrate of the class Aves).


กัมพูชา

Borrowed from Khmer កម្ពុជា (kampuciə). Compare Sanskrit काम्बोज (kāmboja) and Old Khmer កម្ពុជ, from which Thai กัมพุช is perhaps derived.


ตัว

Ultimately from Chinese 頭 (OC *[m-t]ˁo). Cognate with Northern Thai ᨲ᩠ᩅᩫ, Lao ໂຕ (tō) or ຕົວ (tūa), Lü ᦷᦎ (ṫo), Tai Dam ꪶꪔ (to1), Tai Dón ꪔꪺ (to1), Shan တူဝ် (tǒ), Tai Nüa ᥖᥨᥝ (tow), Ahom 𑜄𑜥 (tū) or 𑜄𑜤 (tu), Zhuang duz, Saek ทั๊ว and Khmer តួ (tuə). Compare also Japanese 頭 (tō, “counter for certain animals”).

cog

ตัว ตัว#Thai

Classifier for certain nouns prefixed with ตัว. ⇒ all nouns using this classifier


เล่ม

th-cls

เล่ม • (lêm)

Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩮ᩶ᨾ, Lao ເຫຼັ້ມ (lem), Lü ᦜᦲᧄᧉ (l̇iim²), Shan လိမ်ႈ (līm), Ahom 𑜎𑜢𑜉𑜫 (lim, “arrow”). Possibly doublet of ลิ่ม (lîm).

cog

Lü ᦜᦲᧄᧉ (l̇iim²)

Classifier for books, candles, carts and sharp-edged objects, such as knives, axes, swords, pins, needles, etc. ⇒ all nouns using this classifier


ฟอง

th-noun

ฟอง • (fɔɔng)

Compare Lao ຟອງ (fǭng), Khmer ពង (pɔɔng, “egg; to lay egg”), Northern Khmer ปวง, Nyah Kur พอง่.

ฟอง ฟอง#Thai


ฟอง

th-cls

ฟอง • (fɔɔng)


ฟอง

th-verb

ฟอง • (fɔɔng)

(poetic) to be impetuous; to be impudent; to be arrogant.


แก้ว

th-noun

แก้ว • (gɛ̂ɛo)

ปลา ปลา#Thai

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (ปลา~) the sea fish, Otolithoides biauritus (Cantor), of the family Sciaenidae. (Classifier: ตัว)


หลัง

th-cls

หลัง • (lǎng)

From Proto-Tai *ʰlaŋᴬ (“back”). Cognate with Lao ຫຼັງ (lang), Northern Thai ᩉᩖᩢᨦ, Lü ᦜᧂ (l̇ang), Tai Dam ꪨꪰꪉ, Shan လင် (lǎng), Aiton လင် (laṅ), Ahom 𑜎𑜂𑜫 (laṅ), Bouyei langl, Zhuang laeng.

Classifier for houses, tents, mosquito nets, etc. ⇒ all nouns using this classifier


คู่

From Proto-Tai *ɡuːᴮ (“pair”).
Cognate with Lao ຄູ່ (khū), Lü ᦅᦴᧈ (kuu¹), Shan ၵူႈ (kūu), Zhuang gouh.
Compare Old Chinese 偶 (OC *ŋoːʔ, *ŋoːs, “pair”), Middle Chinese 偶 (MC nguwX|nguwH, “pair”).


คู่

Classifier for pairs of items (people, things). ⇒ all nouns using this classifier


ชิ้น

ชิ้น • (chín)

Cognate with Lao ຊີ້ນ (sīn), Lü ᦋᦲᧃᧉ (tsiin²).

Classifier for pieces, slices (cakes, cloth). ⇒ all nouns using this classifier


เม็ด

th-noun

เม็ด • (mét)

Cognate with Northern Thai ᨾᩮᩢ᩠ᨯ, Lao ເມັດ (met), Lü ᦵᦙᧆ (med), Tai Dam ꪣꪲꪒ, Shan မဵတ်ႉ (mâ̰et). Doublet of เมล็ด (má-lét) and เล็ด (lét).


ใบ

From Proto-Tai *ɓaɰᴬ (“leaf”).
Cognate with Lao ໃບ (bai), Northern Thai ᨷᩱ, Khün ᨷᩱ, Lü ᦺᦢ (ḃay), Tai Dam ꪻꪚ, Tai Dón ꪻꪚ, Shan မႂ် (mǎue) or ဝႂ် (wǎue), Ahom 𑜈𑜧 (baw), 𑜈𑜧𑜨 (bawo), 𑜉𑜧 (maw), or 𑜉𑜧𑜨 (mawo), Zhuang mbaw, Saek เบ๋อ, Tày bâư. Compare Proto-Be *ɓəːᴬ², Proto-Hlai *ɓɯː.

Classifier for something hollow or flat, such as plates, glasses, book pages, fried eggs, and, traditionally, the Earth. ⇒ all nouns using this classifier


จาน

Compare Chinese 盞 /盏 (zhǎn) (> Korean 잔(盞) (jan)). Cognate with Lao ຈານ (chān), Khmer ចាន (caan).


ม้วน

th-cls

ม้วน • (múuan)

From Proto-Tai *mwɯːnᶜ. Cognate with Lao ມ້ວນ (mūan), Tày muộn. Doublet of มวน (muuan).

Classifier for rolled objects, such as toilet paper, film, etc.


องค์

th-noun

องค์ • (ong)

From Pali aṅga (“constituent; factor; member; part”) or Sanskrit अङ्ग (aṅga, “body; component; constituent; limb; etc”); perhaps via Old Khmer ʼaṅga, ʼaṅa, ʼã (“member, part; article, item, thing; body, person”). Cognate with Lao ອົງ (ʼong). Compare Modern Khmer អង្គ (ʼɑng).

der

John 20:28, KJV:
โธมัสทูลตอบพระองค์ว่า "องค์พระผู้เป็นเจ้าของข้าพระองค์และพระเจ้าของข้าพระองค์"
too-más tuun dtɔ̀ɔp prá-ong wâa "ong prá-pûu-bpen-jâao kɔ̌ɔng kâa-prá-ong lɛ́ prá-jâao kɔ̌ɔng kâa-prá-ong"
And Thomas answered and said unto him, My Lord and my God.

Psalm 39:7, KJV:
ข้าแต่องค์พระผู้เป็นเจ้า บัดนี้ ข้าพระองค์จะรอคอยอะไร ความหวังของข้าพระองค์อยู่ในพระองค์
kâa-dtɛ̀ɛ ong prá-pûu-bpen-jâao bàt-níi kâa-prá-ong jà rɔɔ-kɔɔi à-rai kwaam-wǎng kɔ̌ɔng kâa-prá-ong yùu nai prá-ong
And now, Lord, what wait I for? my hope is in thee.

used as an honorific for or term of address to:

gods, high priests, and royal persons, as well as things and beings relating to them.


องค์

th-cls

องค์ • (ong)

Classifier for gods, high priests, and royal persons, as well as things and beings relating to them. ⇒ all nouns using this classifier


ม้ง

th-noun

ม้ง • (móng)

Hmong; Miao: Meo (an Asian ethnic group whose homeland is in the mountainous regions around Guizhou, southern China, and northern Vietnam, Laos, and Thailand).


แม้ว

th-proper noun

แม้ว • (mɛ́o)

From Mandarin 苗 (miáo).
Compare Lao ແມ້ວ (mǣu), Northern Thai ᨾᩯ᩠᩶ᩅ, Khün ᨾᩯ᩠᩶ᩅ, Lü ᦶᦙᧁᧉ (maew²).

ทักษิณ ชินวัตร
wikipedia:th:ทักษิณ ชินวัตร

(politics) Thaksin Shinawatra (ทักษิณ ชินวัตร), a prime minister of Thailand.


ย่า

Cognate with Proto-Austronesian *aya (“grandmother”), Lao ຍ່າ (nyā), Zhuang yah.

paternal grandmother
paternal grandmother


บาท

th-noun

บาท • (bàat)

→ Arabic: بَات (bāt)

→ Bengali: বাত (bat), বাথ (bath)

→ Burmese: ဘတ် (bhat)

→ English: baht

→ French: baht

→ Greek: μπατ (bat)

→ Hindi: बात (bāt)

→ Hungarian: bát

→ Japanese: バーツ (bātsu)

→ Khmer: បាត (baat)

→ Korean: 밧 (bat)

→ Lao: ບາດ (bāt)

→ Persian: بات (bât)

→ Russian: бат (bat)

→ Urak Lawoi': บัยจ (bac)

→ Urdu: بات (bāt)

→ Vietnamese: bạt

→ Volapük: bagt

From Sanskrit पाद (pāda, “quarter”); perhaps via Old Khmer pāda, pādda, pada, padda (“quarter: unit of currency or measure”). Cognate with Modern Khmer បាទ (baat).

(historical) a Thai unit of time, equal to one tenth of an hour, that is, 6 minutes.


ตุ๊กตุ๊ก

ตุ๊กตุ๊ก • (dtúk-dtúk)

ตุ๊ก ๆ
ตุ๊ก ๆ#Thai


ตัวอักษร

ตัวอักษร • (dtuua-àk-sɔ̌ɔn) (classifier ตัว)

dtuua-àk-sɔ̌ɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/tua̯˧.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/


ชุมชน

From ชุม (chum, “to assemble”) + ชน (chon, “person”).


สึนามิ

th-noun

สึนามิ • (sʉ̀-naa-mí)


เย็ด

yét (romanization)
การเย็ด (abstract-noun)

Cognate with Isan เฮ็ด, Northern Thai ᩁᩮᩢ᩠ᨯ, Lao ເຮັດ (het), Lü ᦵᦣᧆ (hed), Shan ႁဵတ်း (háet), Saek ฮิ̄ด.


ผีเสื้อ

ผีเสื้อ • (pǐi-sʉ̂ʉa)

/pʰiː˩˩˦.sɯa̯˥˩/

From ผี (pǐi, “spirit”) + เสื้อ (sʉ̂ʉa, “tutelar”).
As for the second sense, the insects got their name due to the old belief that they embody ancestral or tutelar spirits.
As for the third sense, the fish got their name probably due to their appearance or colours that look like butterflies.

com

ตัว ตัว#Thai

โนรี โนรี#Thai

(zoology) (classifier ตัว) butterflyfish: fish of the family Chaetodontidae, except โนรี (noo-rii), Heniochus spp.


บางกอก

th-proper noun

บางกอก • (baang-gɔ̀ɔk)

→ English: Bangkok

/baːŋ˧.kɔːk̚˨˩/

Uncertain. Believed to be from (1) บาง (baang, generic term for a community located near a watercourse) + กอก (gɔ̀ɔk, “olive”), due to the fact that olives were cultivated in the area; (2) corruption of บาง (baang, “idem”) + เกาะ (gɔ̀, “isle; island”) or บาง (baang, “idem”) + โคก (kôok, “highland”), due to the topography of the area; (3) Malay bengkok (“bent; crooked”), in reference to the conditions of the waterways in the area.

com

(now informal) Bangkok (the capital city of Thailand)


กรุงเทพ

Compound of กรุง (grung, “realm”) + เทพ (têep, “god”), literally “realm of gods”

com+

Rattanakosin Kingdom
w:Rattanakosin Kingdom

(historical) Rattanakosin Kingdom (a kingdom based in present-day Bangkok, Thailand, the successor of Thon Buri)


นิรุกติศาสตร์

th-noun

นิรุกติศาสตร์ • (ní-rúk-dtì-sàat)

From นิรุกติ (ní-rúk-dtì, “language; speech”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).

com

philology: branch of study concerning the structure, historical development, and relationships of languages.


ศาสตร์

th-noun

ศาสตร์ • (sàat)

From Sanskrit शास्त्र (śāstra, “science”), from the root verb शास् (śās, “to order; to command; to direct”), whence also ศาสนา (sàat-sà-nǎa, “religion”).
Doublet of ศาสตร (“art; science; scripture”), from which ศาสตราจารย์ (sàat-dtraa-jaan, “professor”) is derived.
Cognate with Khmer សាស្ត្រ (saah), Lao ສາດ (sāt), Pali sattha.

doublet

(chiefly in compounds) science; field or branch of knowledge; -ology.


นิรุกติ

th-noun

นิรุกติ • (ní-rúk-dtì)

Borrowed from Sanskrit निरुक्ति (nirukti, “explanation of words”). Cognate with Pali nirutti.


กิน

gin (romanization)
การกิน (abstract-noun)

From Proto-Tai *kɯɲᴬ (“to eat”). Cognate with Lao ກິນ (kin), Northern Thai ᨠᩥ᩠ᨶ, Khün ᨠᩥ᩠ᨶ, Lü ᦂᦲᧃ (k̇iin), Tai Dam ꪀꪲꪙ, Tai Nüa ᥐᥤᥢ (kin), Shan ၵိၼ် (kǐn), Ahom 𑜀𑜢𑜃𑜫 (kin), Saek กิ๋น, Zhuang gwn, Nong Zhuang gwn, Bouyei genl. Compare also Proto-Austronesian *kaən (whence Tagalog kain, Malay makan).

(historical) to govern a polity and enjoy benefits derived from the polity, as taxes, forced labour, etc.


สุขสันต์วันเกิด

head

สุขสันต์วันเกิด

สุขสันต์วันเกิด

สุขสันต์ (sùk-sǎn, “happy”), from สุข (sùk, “joy”) + สันต์, + วันเกิด (wan-gə̀ət, “birthday”), from วัน (wan, “day”) + เกิด (gə̀ət, “to bear”).


รัสเซีย

th-proper noun

รัสเซีย • (rát-siia)

ประเทศรัสเซีย

สหพันธรัฐรัสเซีย

โซเวียตรัสเซีย

ภาษารัสเซีย

ชาวรัสเซีย

คนรัสเซีย

Russia (a transcontinental country in Eastern Europe and North Asia)


การเงิน

From การ (gaan, “act; activity; affair; business; matter; etc”) + เงิน (ngən, “money”).


พม่า

th-proper noun

พม่า • (pá-mâa)

ประเทศพม่า

สาธารณรัฐแห่งสหภาพพม่า

sǎa-taa-rá-ná-rát hɛ̀ng sà-hà-pâap pá-mâa


แตงโม

/tɛːŋ˧.moː˧/

แตง (dtɛɛng) + โม (moo). Compare Lao ໝາກໂມ (māk mō).


อาจารย์

th-noun

อาจารย์ • (aa-jaan) (classifier คน or ท่าน)

aa-jaan (romanization)
คน (classifier)
ท่าน (classifier)

/ʔaː˧.t͡ɕaːn˧/

From Sanskrit आचार्य (ācārya, “teacher; preceptor”); perhaps via Old Khmer ʼācāryya, ʼācārya (“teacher, instructor; spiritual preceptor; expert”). Cognate with Modern Khmer អាចារ្យ (ʼaacaa), អាចរិយ (ʼaacaʼreyaʼ); Lao ອາຈານ (ʼā chān).

cog

Lao ອາຈານ (ʼā chān)

instructor: teacher in a higher education institution who ranks below assistant professor.

(colloquial) teacher in a higher education institution, irrespective of the rank.

used as a term of address to or title for such person, and used by such person to refer to oneself.


เขมร

th-proper noun

เขมร • (kà-měen)

kà-měen (romanization)
แขม (alternative)
แขมร์ (alternative)

From Middle Khmer ខ្មេរ (khmer), ខ្មែរ (khmēr, “Khmer, member of the Khmer ethnolinguistic group”) or Pre-Angkorian Old Khmer ក្មេរ៑ (kmeer). Cognate with Modern Khmer ខ្មែរ (khmae).

ชาวเขมร

ภาษาเขมร

(sometimes derogatory or offensive) Cambodia (a country in Southeast Asia); Cambodian


วัน

แมลง แมลง#Thai

แมง แมง#Thai

(แมลง~, แมง~) fly: any of numerous two-winged insects of the order Diptera.


ฯ

ไปยาลน้อย ไปยาลน้อย#Thai

เปยยาลน้อย เปยยาลน้อย#Thai

an abbreviation marker (named ไปยาลน้อย or เปยยาลน้อย).


วันพฤหัส

th-noun

วันพฤหัส • (wan-prʉ́-hàt)

วันพฤหัสฯ วันพฤหัสฯ#Thai


แกงเผ็ด

แกงเผ็ด • (gɛɛng-pèt)

/kɛːŋ˧.pʰet̚˨˩/

แกง (gɛɛng, “curry”) + เผ็ด (pèt, “hot; spicy”)


เขียว

th-verb

เขียว • (kǐao)

(archaic) to hurriedly or quickly move from one place to another.


แกง

แมง แมง#Thai

(dialect) (แมง~) stink bug: any of the insects of the family Pentatomidae.


เผ็ด

pèt (romanization)
ความเผ็ด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *pʰetᴰˢ¹ (“hot; peppery; pungent”). Cognate with Northern Thai ᨹᩮᩢ᩠ᨯ, Lao ເຜັດ (phet), Lü ᦵᦕᧆ (ṗhed), Tai Dam ꪹꪠꪸꪒ, Shan ၽဵတ်း (pháet), Tai Nüa ᥚᥥᥖᥱ (phět), Phake ၸိတ် (phit), Ahom 𑜇𑜢𑜄𑜫 (phit).

inh+

(of certain substances, as mouthwash, etc) producing a burning or tingling sensation on the tongue.


หวาน

th-noun

หวาน • (wǎan)

ผัก ผัก#Thai


สวัสดี

sà-wàt-dii (romanization)
สวัสดิ (alternative)
สวัสดิ์ (alternative)
สวษดิ (alternative obsolete)

th:คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 10

th:พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ)

From Sanskrit स्वस्ति (svasti, “welfare, well-being; blessing; prosperity; success; etc”); probably via Old Khmer svasti, svāsti (“interjection used as opening benediction: well-being! good fortune!”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᩅᩢᩔ᩠ᨯᩦ, Modern Khmer សួស្តី (suəsdəy). Compare Pali sotthi, from which Thai โสตถิ is derived.
The use of this term as a greeting or farewell was initiated at the Faculty of Arts, Chulalongkorn University, by Phraya Uppakit Sinlapasan (Nim Kanchanachiwa) in 2476 BE (1933/34 CE), and was officially ordained by the nationalist government of Field Marshall Plaek Phibunsongkhram on 22 January 2486 BE (1944 CE).

bor

Circa 1824, สุนทรภู่, “สวัสดิรักษา”, in สวัสดิรักษาคำกลอน เพลงยาวถวายโอวาท และสุภาษิตสอนสตรี, Bangkok: n.p., published 1967, retrieved 2019-07-01:

ตัดเล็บวันพุธจันทร์กันจังไร เรียนสิ่งใดวันพฤหัสสวัสดี

dtàt lép wan pút jan gan jang-rai · riian sìng dai wan prʉ́-hàt sà-wàt-dii

Cutting nails [on] Wednesday [or] Monday [would] prevent evil. Learning anything [on] Thursday [would result in] success.

19th century, พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย, “เล่มที่ ๑๐”, in บทละคร เรื่อง อิเหนา ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ, Bangkok: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1921, retrieved 2019-07-01:

พระองค์จงอยู่สวัสดี หลานนี้ขอถวายบังคมลา

prá-ong jong yùu sà-wàt-dii · lǎan níi kɔ̌ɔ tà-wǎai-bang-kom-laa

Mayest thou live [in] prosperity, farewell this grandchild hereby biddeth thee.

19th century, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก, “ตอนที่ ๑๐ ท้าวอุทุมราชถวายนางศรีสุดาแก่พระอุณรุท”, in บทละคร เรื่อง อุณรุท, Bangkok: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 2002, →ISBN, retrieved 2019-07-01:

เมื่อนั้น ฝ่ายพระอุณรุทเรืองศรี อยู่จำเริญสุขสวัสดี โรคภัยไม่มีแผ้วพาน

1509, “จารึกวัดพระเสด็จ ด้านที่ ๑”, in ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, Bangkok: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), published 2012-02-17, retrieved 2019-07-01:

ศุภมัสดุสวัสดีศรีสรินทรบวรวรสิทธิวิวิธเดโชชยาดิเรก ๑๔๓๑ ศกมะเส็งนักษัตรบูรณมีไพสาขพุธพาร

sùp-pá-mát-sà-dù sà-wàt-dii sǐi sǐn-tɔɔn bɔɔ-wɔɔn wɔɔ-rá sìt wí-wít dee-choo chá-yaa-dì-rèek · pan sìi-rɔ́ɔi sǎam-sìp èt · sòk má-sěng nák-sàt buu-rá-ná-mii pai-sǎa-kà pút-tá paan

May there be virtue, prosperity, greatest glorious dignity, best, blessed success, manifold authority, [and] extraordinary victory. [Today is] Wednesday, the 15th day of the waxing moon of the Baisākha [month], the year 1431, [the year of] the Serpent Sign.

(elegant) welfare, well-being; prosperity, success; security, safety; goodness, virtue, moral excellence


สวัสดี

th:คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 10

th:พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ)

→ Chinese: 薩瓦迪卡 /萨瓦迪卡 (sàwǎdíkǎ)

→ Korean: 사와디카 (sawadika)

→ English: sawatdee

used to express a greeting or farewell, answer a telephone, or attract attention


สวัสดี

th-verb

สวัสดี • (sà-wàt-dii) (abstract noun การสวัสดี)

sà-wàt-dii (romanization)
การสวัสดี (abstract-noun)
สวัสดิ (alternative)
สวัสดิ์ (alternative)
สวษดิ (alternative obsolete)

th:คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 10

th:พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ)

to greet or bid farewell by or as if by expressing this interjection


อรุณสวัสดิ์

th-interj

อรุณสวัสดิ์ • (à-run-sà-wàt)


ไชโย

From ชัย (chai), ultimately from Sanskrit जय (jaya, “victory”). Cognate with Khmer ជយោ (cĕəʼyoo), Hindi जय हो (jay ho).


แพนด้า

หมี หมี#Thai


จิงโจ้

→ Lao: ຈິງໂຈ້ (ching chō)

/t͡ɕiŋ˧.t͡ɕoː˥˩/

The noun originated from the cry of the bird, and was later applied to the marsupial (first attested around 1896), the bug, etc.
The adjective was from wordplay on จริงใจ (jing-jai, “sincere; faithful; truthful”).

th-l

kangaroo: marsupial of the family Macropodidae.

water strider: aquatic bug of the family Gerridae.

(slang and archaic) female guard in the palace, established by King Mongkut; member of this guard.


พจนานุกรม

From พจน (pót-jà-ná-, “speech; statement; word; utterance”) + อนุกรม (à-nú-grom, “index; order; sequence”).
Compare Khmer វចនានុក្រម (vĕəʼcaʼnaanukrɑm), Lao ວັດຈະນານຸກົມ (wat cha nā nu kom), Northern Thai ᨻᨧᨶᩣᨶᩩᨠᩕᩫ᩠ᨾ.

cog

ວັດຈະນານຸກົມ


สารานุกรม

th-noun

สารานุกรม • (sǎa-raa-nú-grom) (classifier เล่ม)

sǎa-raa-nú-grom (romanization)
เล่ม (classifier)

From Sanskrit सार (sāra, “extract; essence; substance; etc.”) + अनुक्रम (anukrama, “succession, order, sequence; arrangement; table of contents, index; etc.”); equivalent to สาร (sǎan) + อนุกรม (à-nú-grom). Cognate with Lao ສາຣານຸກົມ (sā rā nu kom).


เป็ด

th-noun

เป็ด • (bpèt)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *petᴰˢ² (“duck”), from Proto-Tai *pitᴰ (“duck”). The vowel of เป็ด [pet̚ᴰˢ¹] shows irregularity as a reflex of Proto-Tai *pitᴰ. Such reflexes in Southwestern Tai such as Thai and many Central Tai dialects suggest that this etymon might in fact be a post-Proto-Tai loan. The unaspirated /p-/ indicates an early date of borrowing.
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨸᩮᩢ᩠ᨯ, Isan เป็ด, Lao ເປັດ (pet), Khün ᨸᩮ᩠ᨯ, Lü ᦵᦔᧆ (ṗed), Tai Dam ꪹꪜꪸꪒ, Shan ပဵတ်း (páet), Tai Nüa ᥙᥥᥖᥱ (pět), Ahom 𑜆𑜢𑜄𑜫 (pit).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang bet (Guangnan dialect) or baet (Yanshan dialect) or byet.
In Northern Tai, cognate with Saek ปิ๊ด, Zhuang bit, Bouyei bidt.
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang bwt (Chongzuo and Ningming dialects) or bit (Longzhou dialect) or bet (Daxin dialect).
Compare Old Chinese 鴄 (OC *pʰid), Proto-Be *ɓitᴰ¹.

cog

Lü ᦵᦔᧆ (ṗed)

ผัก ผัก#Thai

(ผัก~) the plant Alternanthera sessilis of the family Amaranthaceae.

ผัก ผัก#Thai

(ผัก~) the plant Alternanthera bettzickiana of the family Amaranthaceae.

เรือ เรือ#Thai

(เรือ~, เรืออี~, อี~) a type of traditional boat, of which the front and back are flat or pointed and the hull bulges out, making it look like a duck.


เป็ด

th-proper noun

เป็ด • (bpèt)

cog

Lü ᦵᦔᧆ (ṗed)

(soccer slang, humorous) Liverpool Football Club.


ควย

kuai (romanization)
ครวย (alternative)
คะรวย (alternative)
ครูไว (alternative)
คูอวย (alternative)
ฆรวย (alternative)
ฆวย (alternative)
จวย (alternative)
ควยห์ (alternative obsolete)

From Proto-Tai *ɣwajᴬ (“penis”). Cognate with Lao ໂຄຍ (khōi), Northern Thai ᨤ᩠ᩅ᩠ᨿ, Khün ᨣ᩠ᩅᩭ, Lü ᦩᦾ (xwoay), Shan ၵႂႆး (kwái), Tai Nüa ᥑᥩᥭᥰ (xöay), Phake ၵွႝ (khoy), Ahom 𑜁𑜨𑜩 (khoy), Zhuang vaez, Nong Zhuang vaez. Compare Proto-Austronesian *gaway (“tentacles of octopus, squid, jellyfish, etc”).
It was believed that the word was corrupted from Pali guyha (“hidden, concealed, unrevealed”) (and then ควยห์ occurred). But every Tai language had not contacted Pali and guyha did not literally mean “penis”. So this is coincidence.

ncog

(vulgar) an expression of anger, displeasure, or dismay.


ควย

(vulgar) used for emphasis: the heck, the hell, the fuck, etc.


ตุ๊ก ๆ

Imitative from the sound of the two-stroke engine.

คัน คัน#Thai

(colloquial) (classifier: คัน for the vehicle, คน for the driver) tuk-tuk; driver thereof.


เมืองไทย

th-proper noun

เมืองไทย • (mʉʉang-tai)

From เมือง (mʉʉang, “nation”) + ไทย (tai, “Thai”), literally “Thai nation”. Compare Lao ເມືອງໄທ (mư̄ang thai); Lü ᦙᦵᦲᧂᦒᦺ (moengthay).

compound

(colloquial) Thailand (a country in Southeast Asia)


นีออน

th-noun

นีออน • (nii-ɔɔn)

/niː˧.ʔɔːn˧/

/niː˧.ʔɔn˥˩/


กระดอ

กระดอ • (grà-dɔɔ)

Borrowed from Khmer ក្ដ (kdɑɑ, “penis, dick”). Cognate with Lao ກະດໍ (ka dǭ), Southern Thai ดอ.


ทาก

From Proto-Tai *daːkᴰ (“land leech”). Cognate with Lao ທາກ (thāk), Shan တၢၵ်ႈ (tāak), Zhuang dak. Compare Proto-Be *ɗaːkᴰ¹, Proto-Hlai *tʰaːk (“leech”) (from Pre-Hlai *taːk), Proto-Austronesian *-matek (whence Cebuano alimatok, Malagasy dimaty).


ผม

From Proto-Tai *prɤmᴬ (“head hair”). Cognate with Northern Thai ᨹᩫ᩠ᨾ, Lao ຜົມ (phom), Lü ᦕᦳᧄ (ṗhum), Shan ၽူမ် (phǔum), Ahom 𑜇𑜪𑜤 (phaṃu), Nùng phỏhm, Zhuang byoem, Shangsi Zhuang pʰomᴬ¹, Saek ผรั่ม. Compare Sui byaml.


ฉัน

th-adj

ฉัน • (chǎn)


มี

mii (romanization)
การมี (abstract-noun)

From Proto-Tai *miːᴬ (“to have”).
Cognate with Isan มี, Lao ມີ (mī), Northern Thai ᨾᩦ, Khün ᨾᩦ, Lü ᦙᦲ (mii), Tai Dam ꪣꪲ, Tai Dón ꪣꪲ, Shan မီး (míi), Tai Nüa ᥛᥤᥰ (mï), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zhuang miz.

2019 February 11, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “รัฐประหารติดอันดับเทรนด์ในทวิตเตอร์ไทย”, in Voice, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-02-28:

แม้จะมีคำยืนยันจากฝั่งกองทัพว่า การเคลื่อนย้ายยุทโธปกรณ์เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาเป็นไปเพื่อการฝึกซ้อมตามปกติ แต่ผู้ใช้ทวิตเตอร์ในไทยยังตั้งข้อสงสัยและแสดงความคิดเกี่ยวกับรัฐประหาร

mɛ́ɛ jà mii kam-yʉʉn-yan jàak fàng gɔɔng-táp wâa · gaan-klʉ̂ʉan-yáai yút-too-bpà-gɔɔn mʉ̂ʉa sùt-sàp-daa tîi pàan maa bpen-bpai pʉ̂ʉa gaan-fʉ̀k-sɔ́ɔm dtaam bpà-gà-dtì · dtɛ̀ɛ pûu-chái tá-wít-dtə̂ə nai tai yang dtâng kɔ̂ɔ-sǒng-sǎi lɛ́ sà-dɛɛng kwaam-kít gìao-gàp rát-tà-bprà-hǎan

Even though there has been a confirmation from the Army side that the movement of munition during the past weekends was for regular training, Twitter users in Thailand still raise doubts and express opinions about a coup.

2005 February 7, “ปัตตานีมีร้องซื้อเสียงในคืนหมาหอน”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2019-01-24:

คืนหมาหอนมีเรื่องร้องเรียนซื้อเสียง ๑ รายในเขต ๒ ปัตตานี กกต. จังหวัดชงเรื่องให้ กกต. กลางพิจารณาแล้ว คาด ๓ วันรู้ผล

kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn mii rʉ̂ʉang rɔ́ɔng-riian sʉ́ʉ-sǐiang · nʉ̀ng · raai nai kèet · sɔ̌ɔng · bpàt-dtaa-nii · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · jang-wàt chong rʉ̂ʉang hâi · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · glaang pí-jaa-rá-naa lɛ́ɛo · kâat · sǎam · wan rúu pǒn

On the dog-howling night, there was one complaint [about] vote-buying in Pattani's Constituency 2. The provincial EC has referred the matter to the central EC for consideration. It is expected that the outcome will be known within three days.

1935 June 10, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-26, retrieved 2019-03-29:

เมื่อไม่มีบุคคลใดเป็นผู้แทน ให้ศาลตั้งพนักงานฝ่ายปกครองเป็นผู้แทน

mʉ̂ʉa mâi mii bùk-kon dai bpen pûu-tɛɛn · hâi sǎan dtâng pá-nák-ngaan-fàai-bpòk-krɔɔng bpen pûu-tɛɛn

Should there be no one to serve as the representative, the court shall appoint an administrative officer as the representative.

2019 April 2 (last accessed), “เกิดมาใช่อื่น เพื่อแผ่นดินไทย ร่วมใจช่วยเหลือ ผู้ด้อยโอกาส”, in bandhit.com, Bangkok: องค์การ UNICEF ประเทศไทย:

เรียนพ่อแม่พี่น้องชาวไทยทุกท่าน ยังมีเด็ก ๆ ที่ยากจนอยู่อีกมากในเมืองไทย

riian pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng chaao tai túk tâan · yang mii dèk dèk tîi yâak-jon yùu ìik mâak nai mʉʉang tai

Dear our fellow Thais, there still are a lot of children in need in Thailand.

to exist, to be in existence; to happen, to occur.


งู

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ŋuːᴬ⁴, from Proto-Tai *ŋwɯːᴬ (“snake”). Cognate with Isan งู, Lao ງູ (ngū), Northern Thai ᨦᩪ, Khün ᨦᩪ, Lü ᦇᦴ (nguu), Tai Dam ꪉꪴ, Tai Dón ꪉꪴ, Shan ငူး (ngúu), Tai Nüa ᥒᥧᥰ (ngü), Ahom 𑜂𑜥 (ṅū), Zhuang ngwz, Nong Zhuang nguz, Tày ngù, Bouyei ngeaz, Saek งั๊ว.

inh+

snakeโฆรวิสเงี้ยวเงือกทีฆชาติเทียรฆชาตินาคนาคานาคีผณิผณินพาฬภุชคะภุชงค์ภุชงคมะโภคินโภคีมกรมะเส็งมังกรวิษธรสรีสฤบสัปปะอสรพิษอหิอาศิรพิษอาศิรวิษอาศีรพิษอาศีรวิษอุรคะ

ตัว ตัว#Thai


แมว

th-noun

แมว • (mɛɛo)

From Proto-Southwestern Tai *mɛːwᴬ² (“cat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Northern Thai ᨾᩯ᩠ᩅ, Lao ແມວ (mǣu), Lü ᦶᦙᧁ (maew), Tai Dam ꪵꪣꪫ, Shan မႅဝ်း (méao), Tai Nüa ᥛᥦᥝᥴ (máew), Phake မိဝ် (miw), Ahom 𑜈𑜢𑜈𑜫 (biw). Compare Zhuang meuz, Chinese 貓 /猫, Vietnamese mèo, Khasi miaw.

เนื้อ เนื้อ#Thai


ลิ้น

ลิ้น • (lín)

From Proto-Tai *liːnꟲ (“tongue”). Cognate with Lao ລີ້ນ (līn), Lü ᦟᦲᧃᧉ (liin²), Shan လိၼ်ႉ (lḭ̂n), Ahom 𑜎𑜢𑜃𑜫 (lin), Bouyei linx, Zhuang linx, Saek ลีน. Compare Proto-Be *liːnᴮꟲ².


รถยนต์

→ Khmer: រថយន្ត (rŭət yŭən)

→ Lao: ລົດຍົນ (lot nyon)

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + ยนต์ (yon, “motor”); calque of English motorcar; first attested in 1909.


บ้าน

th-noun

บ้าน • (bâan) (classifier ที่ or บ้าน or หลัง or แห่ง)

bâan (romanization)
ที่ (classifier)
บ้าน (classifier)
หลัง (classifier)
แห่ง (classifier)

From Proto-Tai *ɓaːnꟲ (“village”).
Cognate with Northern Thai ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶ, Lao ບ້ານ (bān), Lü ᦢᦱᧃᧉ (ḃaan²), Tai Dam ꪚ꫁ꪱꪙ, Shan မၢၼ်ႈ (māan) or ဝၢၼ်ႈ (wāan), Tai Nüa ᥛᥣᥢᥲ (màan), Ahom 𑜈𑜃𑜫 (ban), Zhuang mbanj, Tày bản.
Compare Sui qbaanc.

cog

Lü ᦢᦱᧃᧉ (ḃaan²)

place of habitationคฤห์คฤหะคฤหาคหะคามเคหสถานเคหะเคหาสน์ฆระที่กินที่นอนที่ซุกหัวที่ซุกหัวนอนที่หลับที่นอนที่อยู่ที่อยู่ที่กินที่อยู่อาศัยที่อาศัยนิวาสนิวาสสถานนิเวศนิเวศสถานบริคณห์เรือนโรงวสนะวาสวาสะเวศม์เวสน์เวสม์สำนักเสนาสนะเหย้าอธิวาสอาลัย

householdครอบครัวครัวตระกูลเผ่าพงศ์เผ่าพงศ์วงศ์วานพงศ์พงศ์พันธุ์พันธุ์พงศ์วงศ์วงศ์ตระกูลวงศ์วานวงศ์วานว่านเครือวงศ์สกุลสกุลสกุลวงศ์เหย้า

building for any purposeกว้านตึกเรือนโรงสิ่งก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างหออาคาร


พูด

pûut (romanization)
การพูด (abstract-noun)

คุณพูดภาษาไทยเป็นไหม

พูดอีกทีได้ไหม

ผมพูดอังกฤษไม่เป็น

ผมพูดอังกฤษไม่ได้

ดิฉัน/ฉันพูดอังกฤษไม่เป็น

ดิฉัน/ฉันพูดอังกฤษไม่ได้


ลิง

Inherited from Proto-Tai *liːŋᴬ (“monkey”). Cognate with Northern Thai ᩃᩥ᩠ᨦ, Khün ᩃᩥ᩠ᨦ, Lao ລີງ (līng), Lü ᦟᦲᧂ (liing), Tai Dam ꪩꪲꪉ, Tai Dón ꪩꪲꪉ, Shan လိင်း (líng), Tai Nüa ᥘᥤᥒᥰ (lïng), Khamti လိင်း, Phake လိင် (liṅ), Ahom 𑜎𑜢𑜂𑜫 (liṅ), Bouyei lingz, Zhuang lingz, Saek ลิ๊ง.


เรือ

th-noun

เรือ • (rʉʉa)

From Proto-Southwestern Tai *rɯəᴬ⁴ (“boat”), from Proto-Tai *C̬.rwɯəᴬ (“boat”).
Cognate with Northern Thai ᩁᩮᩬᩥᩋ, Isan เฮือ, Lao ເຮືອ (hư̄a), Lü ᦵᦣᦲ (hoe), Tai Dam ꪹꪭ, Shan ႁိူဝ်း (hóe), Tai Nüa ᥞᥫᥰ (höe), Phake ꩭိုဝ် (hüw), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜈𑜫 (rüw), Zhuang ruz, Nong Zhuang lowz, Zuojiang Zhuang rwaz, Saek หรัว or รั๋ว.
Compare Proto-Be *zuaᴬ², Proto-Hlai *Cuɾaː.

ตัว ตัว#Thai


ส้อม

ส้อม • (sɔ̂m)

sɔ̂m (romanization)
ซ่อม (alternative obsolete)

→ Khmer: សម (sɑɑm)

Cognate with Northern Thai ᩈᩬ᩶ᨾ, Khün ᩈᩬ᩶ᨾ, Lao ສ້ອມ (sǭm). Might be cognate with Lü ᦉᦸᧄᧉ (ṡoam², “to plant”), Khün ᩈᩬ᩶ᨾ (“to plant”), Shan သွမ်ႈ (sāum, “to plant”), Tai Nüa ᥔᥩᥛᥲ (sòam, “to plant”), Ahom 𑜏𑜨𑜪 (soṃ, “to plant paddy seedlings”)

cog

คัน คัน#Thai


ส้อม

sɔ̂m (romanization)
การส้อม (abstract-noun)
ซ่อม (alternative obsolete)

(transitive) to cut to a point, to sharpen, to sharpen with a knife, to sharpen the end or the tip


ซ่อม

sɔ̂m (romanization)
การซ่อม (abstract-noun)

→ Khmer: សម (sɑɑm)


ซ่อม

th-noun

ซ่อม • (sɔ̂m)

ส้อม ส้อม#Thai

obsolete spelling of ส้อม (sɔ̂m, “fork”)


ชื่อ

ชื่อ • (chʉ̂ʉ)

From Proto-Tai *ɟɤːᴮ (“name”), from Early Middle Chinese 字 (MC dziH, “courtesy name”).
Cognate with Northern Thai ᨩᩨ᩵, Isan ซื่อ, Lao ຊື່ (sư̄), Lü ᦋᦹᧈ (tsue¹), Shan ၸိုဝ်ႈ (tsūe), Ahom 𑜋𑜢𑜤𑜈𑜫 (chüw) or 𑜋𑜥 (chū), Zhuang coh.


ม้า

From Proto-Tai *maːꟲ (“horse”), from Middle Chinese 馬 (MC maeX). Cognate with Northern Thai ᨾ᩶ᩣ, Khün ᨾ᩶ᩣ, Lao ມ້າ (mā), Lü ᦙᦱᧉ (maa²), Tai Dam ꪣ꫁ꪱ, Tai Dón ꪝꪱꫂ, Shan မႃႉ (mâ̰a), Tai Nüa ᥛᥣᥳ (mȧa), Aiton မႃ (mā), Phake မႃ (mā), Ahom 𑜉𑜠 (ma), 𑜉𑜡 (mā) or 𑜉𑜡𑜠 (māa), Zhuang max. Compare Proto-Be *maʔᴰ². Doublet of เบ๊ (bée).

ตัว ตัว#Thai

ม้า ม้า#Thai

Equus caballus
Equus caballus#Translingual

(classifier ตัว in general or ม้า for government-registered ones) horse: the mammal Equus caballus of the family Equidae.

ตัว ตัว#Thai

(ปู~) any of various crabs of the genus Portunus, the family Portunidae.

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) Boeseman croaker: the fish Boesemania microlepis of the family Sciaenidae.


ม้า

ดวง ดวง#Thai

ดาว ดาว#Thai

(astronomy) (classifier ดวง) (ดาว~) Beta Arietis.


ม้า

Possibly from Hokkien 媽 /妈 (má, “mother”).

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:28 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by กมล อัศวรุ่งเรืองกิจ (จิรายุ ตั้งศรีสุข), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:

ม้า สายแล้วม้า ม้ายังไม่ตื่นอีกหรอ

máa · sǎai lɛ́ɛo máa · máa yang mâi dtʉ̀ʉn ìik rɔ̌ɔ

Ma! [It's] late [in the morning] now, Ma! Why haven't you got up yet?

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 1:21 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:

นี่ม้าไม่ได้ฝันไปใช่ไหม

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 3:43 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:

ม้าอยากคุยกับแกสองคนนะ

(colloquial, used amongst Chinese people) mother; also used as a term of address to or title for such person, and used by such person to refer to oneself.


ศาสนา

ศาสนา • (sàat-sà-nǎa) (classifier ศาสนา)

sàat-sà-nǎa (romanization)
ศาสนา (classifier)

From Sanskrit शासन (śāsana, “command”). Cognate with Lao ສາດສະໜາ (sāt sa nā), Khmer សាសនា (saasnaa), Shan သႃႇသၼႃႇ (sàa sǎ nàa).


ศาสดา

From Sanskrit शास्त (śāsta, “taught; instructed”); perhaps via Old Khmer sāstā, sasstā, sāsthā (“instructor, teacher, mentor; an epithet of Gautama Buddha”). Cognate with Modern Khmer សាស្តា (saastaa).

bor

บรม บรม#Thai

พระ พระ#Thai

(Buddhism) (บรม~, พระ~, พระบรม~) an epithet of Gautama Buddha.


เทศนา

/tʰeːt̚˥˩.sa˨˩.naː˩˩˦/

From Sanskrit देशना (deśanā, “instruction; direction”); perhaps via Old Khmer desnā or Angkorian Old Khmer desanā (“sermon, discourse, lecture; to give a sermon, discourse, or lecture”). Cognate with Modern Khmer ទេសនា (teisaʼnaa), ទេស្នា (teisaʼnaa).

(slang) preaching: moral advice, especially one given in an obtrusive or tedious way.


ปู่

From Proto-Tai *pɯwᴮ (“paternal grandfather”).
Cognate with Northern Thai ᨸᩪ᩵, Lao ປູ່ (pū), Lü ᦔᦴᧈ (ṗuu¹), Tai Dam ꪜꪴ꪿, Shan ပူႇ (pùu), Tai Nüa ᥙᥧᥱ (pǔ), Ahom 𑜆𑜥 (pū), Bouyei baus, Zhuang baeuq (dialectal), Nong Zhuang buq, Zuojiang Zhuang buq.
Compare Proto-Hlai *pʰuːʔ (“grandfather; ancestor”), Proto-Austronesian *apu (“grandparent; grandchild”) (whence Hiligaynon apo, Tagalog apo).

cog

Lü ᦔᦴᧈ (ṗuu¹)

paternal grandfather
paternal grandfather


พี่

From Proto-Tai *biːᴮ (“older sibling”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨻᩦ᩵, Lao ພີ່ (phī), Lü ᦗᦲᧈ (pii¹), Shan ပီႈ (pīi), Ahom 𑜆𑜣 (pī).
In Northern Tai, cognate with Zhuang beix, Bouyei bix.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

used as a title for or term of address to an elder brother, elder sister, or older person; used by such person to refer to oneself when speaking to a younger brother, younger sister, or younger person.

18th century, เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, “บทเห่เรือ พระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร”, in ประชุมกาพย์เห่เรือ, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1917, retrieved 2019-09-17:

ขาวสุดพุดจีบจีน เจ้ามีสีนพี่มีศักดิ์ ทั้งวังเขาชังนัก แต่พี่รักเจ้าคนเดียว

kǎao sùt pút-jìip jiin · jâao mii sǐin pîi mii sàk · táng wang kǎo chang nák · dtɛ̀ɛ pîi rák jâao kon diao

[My] whitest Chinese pinwheel, thou art of wealth, I am of worth. Though they, [the people] throughout the palace, hate [thee that] much, I [am] the only one that loveth thee.

used as an affectionate title for or term of address to a beloved, older person; used by such person to refer to oneself when speaking to a beloved, younger person.

(colloquial) used as a title for or term of address to a superior, master, leader, or boss; used by such person to refer to oneself when speaking to when addressing a subordinate, inferior, or servant.


น้อง

From Proto-Tai *nwoːŋᶜ (“younger sibling”). Cognate with Northern Thai ᨶᩬ᩶ᨦ, Lao ນ້ອງ (nǭng), Lü ᦓᦸᧂᧉ (noang²), Tai Dam ꪙ꫁ꪮꪉ, Shan ၼွင်ႉ (nâ̰ung), Ahom 𑜃𑜨𑜂𑜫 (nong), Bouyei nuangx, Zhuang nuengx, nongx, Tày noọng.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

used as a title for or term of address to a younger brother, younger sister, or younger person; used by such person to refer to oneself when speaking to an elder brother, elder sister, or older person.

used as an affectionate title for or term of address to a beloved, younger person; used by such person to refer to oneself when speaking to a beloved, older person.


สนามบิน

th-noun

สนามบิน • (sà-nǎam-bin) (classifier แห่ง)

sà-nǎam-bin (romanization)
แห่ง (classifier)

From สนาม (sà-nǎam, “field, ground”) + บิน (bin, “to fly”).


ทุก ๆ

th-det

ทุก ๆ • (túk-túk)


ทุกทุก

ทุกทุก • (túk-túk)

ทุก ๆ
ทุก ๆ#Thai

(poetic) alternative form of ทุก ๆ (túk-túk)


จตุคามรามเทพ

th-proper noun

จตุคามรามเทพ • (jà-dtù-kaam-raam-má-têep)

/t͡ɕa˨˩.tu˨˩.kʰaːm˧.raːm˧.ma˦˥.tʰeːp̚˥˩/

From จตุ + คาม (kaam) + ราม (raam) + เทพ (têep).


มวยไทย

From มวย (muai, “boxing”) + ไทย (tai, “Thai; pertaining to Thailand”).


ไข่

th-noun

ไข่ • (kài) (classifier ใบ or ฟอง or ลูก)

kài (romanization)
ใบ (classifier)
ฟอง (classifier)
ลูก (classifier)

From Proto-Tai *qraj (“egg”). Cognate with Northern Thai ᨡᩱ᩵ (khai), Lao ໄຂ່ (khai), Tai Dam ꪼꪎ꪿, Lü ᦺᦃᧈ (ẋay¹), Shan ၶႆႇ (khài), Khamti ၵဲ, Ahom 𑜁𑜩 (khay), Tày xáy, Bouyei jais, Zhuang gyaeq. Compare Sui geis (“egg”) and Southern Kam geiv (“egg”).

cog

Lü ᦺᦃᧈ (ẋay¹)

egg; roe; spawn:
roundish reproductive body.


หนู

From Proto-Tai *ʰnuːᴬ (“mouse; rat”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩪ, Lao ໜູ (nū), Lü ᦐᦴ (ṅuu), Tai Dam ꪘꪴ, Shan ၼူ (nǔu), Ahom 𑜃𑜥 (nū), Zhuang nou, Saek หนู่. Compare Sui hnoc (“mouse, rat”) and Southern Kam not (“mouse, rat”), Mon ကၞိ.

2019 April 30, ยิ่งยศ ปัญญา, 3:47 from the start, in ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนูด้วยเถอะ (กรงกรรม), spoken by เรณู (ราณี แคมเปน), กรุงเทพฯ: ช่อง ๓:

หนูไม่มีดอกไม้ ธูป เทียน แต่หนูรอคอยแต่วันนี้ วันที่จะได้กราบแทบเท้าขอขมาม้า กรรมใดที่หนูเคยกระทำล่วงเกินต่อม้า ไม่ว่าจะเป็นกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม หนูขอให้ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนู

nǔu mâi mii dɔ̀ɔk-máai · tûup · tiian · dtɛ̀ɛ nǔu rɔɔ-kɔɔi dtɛ̀ɛ wan níi · wan tîi jà dâai gràap tɛ̂ɛp táao kɔ̌ɔ-kà-maa máa · gam dai tîi nǔu kəəi grà-tam lûuang-gəən dtɔ̀ɔ máa · mâi-wâa jà bpen gaai-yá-gam · wá-jii-gam · má-noo-gam · nǔu kɔ̌ɔ hâi máa dâai-bpròot yók à-hǒo-sì-gam hâi nǔu

I don't have [any] flowers, incense sticks, [and] candles [for now], but I have been waiting for this very day, the day that [I] would be able to prostrate [myself] by your feet [and] beg your forgiveness. [For] whatever action which I have done [and which has] caused an offence to you, whether it be a physical action, verbal action, [or] mental action, I beg you to kindly grant forgiveness to me.

(colloquial, humble) used by a person to refer to oneself when speaking to an older person or person of higher status.

(slang) (อี~) woman who is a mistress, concubine, minor wife, or illicit lover of a much older man; comfort girl, kept woman, prostitute.


หนู

first or second person pronoun for lower status person, or just for fun


ฉิ่ง

th-noun

ฉิ่ง • (chìng)

→ Lao: ສິ່ງ (sing)

a pair of small cymbals used in the classical and folk music of Thailand.


ปลา

From Proto-Tai *plaːᴬ (“fish”). Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩣ, Isan ปา, Lao ປາ (pā), Lü ᦔᦱ (ṗaa), Tai Dam ꪜꪱ, Shan ပႃ (pǎa), Tai Nüa ᥙᥣ (paa), Ahom 𑜆𑜠 (pa) or 𑜆𑜡 (pā), Zhuang bya, Bouyei byal, Saek ปร๋า. Compare Proto-Be *ɓaːᴬ¹ (whence ɓa¹ in modern lects), Proto-Hlai *hlaː (“fish”) (whence ɗaː¹ ~ ɬaː¹ across different lects), Lakkia phla⁵¹.


๕๕๕

๕ (ห้า) is the homophone of ฮ่า which is laughing sound.


ต้นไม้

dtôn-máai (romanization)
ต้น (classifier)

From ต้น (dtôn) + ไม้ (máai). Compare Lao ຕົ້ນໄມ້ (ton mai), Lü ᦎᦳᧃᧉᦺᦙᧉ (ṫun²may²).

cog

Lü ᦎᦳᧃᧉᦺᦙᧉ (ṫun²may²)


แม่น้ำ

th-noun

แม่น้ำ • (mɛ̂ɛ-náam)

→ Chinese:

→ Cantonese: 湄南河 (mei⁴ naam⁴ ho⁴)

→ Mandarin: 湄南河 (Méinán Hé)

/mɛː˥˩.naːm˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “river”) + น้ำ (náam, “water”). Cognate with Lao ແມ່ນ້ຳ (mǣ nam), Shan မႄႈၼမ်ႉ (māae nâ̰m), Lü ᦶᦙᧈᦓᧄᧉ (mae¹nam²).

cog

Lü ᦶᦙᧈᦓᧄᧉ (mae¹nam²)

ลุ่มแม่น้ำ


อบ

to scent; to perfume (by placing in a closed container).


ลูกกบ

th-noun

ลูกกบ • (lûuk-gòp)

ลูก (lûuk, “child, ball”) + กบ (gòp, “frog”).


หมา

From Proto-Tai *ʰmaːᴬ (“dog”). Cognate with Ahom 𑜉𑜡 (mā), Aiton မႃ (mā), Tai Dam ꪢꪱ, Tai Nüa ᥛᥣᥴ (máa), Lao ໝາ (mā), Lü ᦖᦱ (ṁaa), Shan မႃ (mǎa), Zhuang ma, Saek หม่า. Compare Proto-Be *maːᴬ¹, Proto-Hlai *hmaː (“dog; hunting dog”).

เนื้อ เนื้อ#Thai


ทะเล

→ Lao: ທະເລ (tha lē)

→ Lü: ᦒᦰᦵᦟ (th!le)

From Pre-Angkorian Old Khmer ទន្លេ ~ ទន្លេយ (danle ~ danley, “large body of water”) or Angkorian Old Khmer *ធ្លេ (*dhle, “larger river, lake, sea”). Cognate with Modern Khmer ទន្លេ (tɔɔtŭənlei).

bor

ទន្លេ ~ ទន្លេយ

อาหารทะเล อาหารทะเล#Thai

(in compounds) clipping of อาหารทะเล (aa-hǎan-tá-lee, “seafood”), meal or dish with several kinds of seafood


ร้อน

th-noun

ร้อน • (rɔ́ɔn)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *rɔːnꟲ⁴ (“hot”), from Proto-Tai *rwuːlꟲ (“hot”).
Cognate with Northern Thai ᩁᩬ᩶ᩁ, Isan ฮ้อน, Lao ຮ້ອນ (hǭn), Lü ᦣᦸᧃᧉ (hoan²), Tai Dam ꪭ꫁ꪮꪙ, Tai Dón ꪭꪮꪙꫂ, Shan ႁွၼ်ႉ (hâ̰un), Tai Nüa ᥞᥩᥢᥳ (hȯan), Phake ꩭွꩫ် (hon), Ahom 𑜍𑜨𑜃𑜫 (ron), Saek รูน.

cog

Tai Dón ꪭꪮꪙꫂ

ฤดู ฤดู#Thai

หน้า หน้า#Thai


เย็น

th-noun

เย็น • (yen)

Cognate with Isan เย็น, Lao ເຢັນ (yen), Northern Thai ᩀᩮ᩠ᨶ (yen⁴), Khün ᨿᩮ᩠ᨶ (yen⁴), Lü ᦊᦲᧃ (ẏiin), Tai Dam ꪹꪤꪸꪙ (dên), Shan ယဵၼ် (yǎen), Tai Nüa ᥕᥥᥢ (yen), Ahom 𑜊𑜢𑜃𑜫 (jʸin). Compare Vietnamese yên, Middle Chinese 安 (MC 'an).

the period of time from 4 p.m. to 6 p.m.


เร็ว

reo (romanization)
ความเร็ว (abstract-noun)


มัสสุ

มัสสุ • (mát-sù)

From Pali massu (“beard”); compare Sanskrit श्मश्रु (śmaśru, “beard; moustache”).

cog

พระ พระ#Thai

(royal) (พระ~) moustache; beard; whisker.


ทาฐิกะ

th-noun

ทาฐิกะ • (taa-tì-gà)

Borrowed from Pali dāṭhikā (“beard; whiskers”); compare Sanskrit दाढिका (dāḍhikā, “beard”).


ถุงยาง

ถุงยาง • (tǔng-yaang) (classifier ถุง or อัน)

tǔng-yaang (romanization)
ถุง (classifier)
อัน (classifier)

/tʰuŋ˩˩˦.jaːŋ˧/

Clipping of ถุงยางอนามัย (tǔng-yaang-à-naa-mai).

clipping

ถุงยางอนามัย


ถุง

→ Urak Lawoi': ทก (thok)

From Proto-Tai *croŋᴬ (“bag”). Cognate with Northern Thai ᨳᩩᨦ, Lao ຖົງ (thong), Lü ᦏᦳᧂ (ṫhung), Shan ထူင် (thǔung), Ahom 𑜌𑜤𑜂𑜫 (thuṅ), Zuojiang Zhuang tung.


หูด

th-noun

หูด • (hùut)


โรงเรียน

โรงเรียน • (roong-riian) (classifier แห่ง)

roong-riian (romanization)
แห่ง (classifier)

From โรง (roong, “building”) + เรียน (riian, “to learn”).


เชือก

th-cls

เชือก • (chʉ̂ʉak)

/t͡ɕʰɯa̯k̚˥˩/

From Proto-Tai *ɟɤːkᴰ (“rope; cord”). Cognate with Lao ເຊືອກ (sư̄ak), Lü ᦵᦋᦲᧅ (tsoek), Tai Dam ꪹꪋꪀ, Shan ၸိူၵ်ႈ (tsōek), Tai Nüa ᥓᥫᥐ (tsoek), Ahom 𑜋𑜢𑜤𑜀𑜫 (chük), Zhuang cag or cieg, Nong Zhuang zowg. Compare Mon ဇုက် and Proto-Vietic *ɟaːk (whence Vietnamese chạc).


ข้าว

From Proto-Tai *C̬.qawꟲ (“rice”), further from Proto-Austroasiatic *rŋkoːʔ (“husked rice”).
Cognate with Northern Thai ᨡᩮᩢ᩶ᩣ (xao), Isan เข่า or เข้า, Southern Thai ค้าว, Lao ເຂົ້າ (khao), Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²), Tai Dam ꪹꪄ꫁ꪱ, Shan ၶဝ်ႈ (khāo), Tai Nüa ᥑᥝᥲ (xàw), Phake ၵွ် (khaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜨𑜧 (khow) or 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww), Nùng khàu, Zhuang haeux, Saek เกฺา, Tày khẩu.

cog

Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²)

article, object, thing; belonging, possession.


หมู

From Proto-Southwestern Tai *ʰmuːᴬ¹ (“pig”), from Proto-Tai *ʰmuːᴬ (“pig”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩪ, Lao ໝູ (mū), Lü ᦖᦴ (ṁuu), Tai Dam ꪢꪴ, Tai Nüa ᥛᥧᥴ (mú), Shan မူ (mǔu), Ahom 𑜉𑜥 (mū), Bouyei mul, Zhuang mou, Nong Zhuang mu, Saek หมู่. Compare Sui hmus (“pig”), Proto-Be *muːᴬ¹ (“pig”) (> mow¹~mu¹~mɔw¹~mo¹ across the different lects) and Proto-Hlai *hməw (“pig”) (whence məw¹~pəw¹~pow¹~paw⁴~pʰaw⁴~pow⁴ across the different lects).

รัก รัก#Thai

(รัก~) the plant Semecarpus albescens of the family Anacardiaceae.

แห้ว แห้ว#Thai

Cyperus rotundus
Cyperus rotundus#Translingual

(แห้ว~) nutgrass, the plant Cyperus rotundus of the family Cyperaceae.


เดิน

dəən (romanization)
การเดิน (abstract-noun)
เดิร (alternative obsolete)
เดีร (alternative obsolete)

From Old Khmer តេរ៑ (ter, “to go on foot; to march; to walk; etc”), Cognate with Modern Khmer ដើរ (daə, “to walk”). Lao ເດີນ (dœ̄n), Lü ᦵᦤᦲᧃ (doen). Extended as ดำเนิน (dam-nəən).

bor

เครื่องจักรเดิน

นาฬิกาไม่เดิน

โครงการเดินหน้า

เรือเดิน


ถ้า

Compare Northern Thai ᨳ᩶ᩣ, Lao ຖ້າ (thā), Shan ထႃႈ (thāa), Tai Dam ꪖ꫁ꪱ, Southern Thai ท้า.

ถ้าหิวก็กิน


โคมลอย

th-noun

โคมลอย • (koom-lɔɔi) (classifier ใบ or ลูก)

koom-lɔɔi (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Compound of โคม (koom, “lantern”) + ลอย (lɔɔi, “to float”), literally “floating lantern”.
The adjective originated from Punch, an English newspaper in the reign of King Chulalongkorn (1868–1910), of which the front page featured a lantern picture and which often presented jocular stories from the West.


ช็อกโกแลต

th-noun

ช็อกโกแลต • (chɔ́k-goo-lɛ́t)

/t͡ɕʰɔk̚˦˥.koː˧.lɛt̚˦˥/


เรือด

เรือด • (rʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *C̬.rɯətᴰ (“bedbug”). Cognate with Lao ເຮືອດ (hư̄at), Shan ႁိူတ်ႈ (hōet), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜄𑜫 (rüt), Zhuang rwed.


สวด

sùuat (romanization)
การสวด (abstract-noun)
สูด (alternative obsolete)

From Old Khmer svat (“to recite; to chant; to intone”). Cognate with Modern Khmer សូត្រ (sout), សូធ្យ (southyɔɔ).

bor

2020 March 17, “สำนักพุทธฯ ให้วัดทั่ว ปท. สวดบทรัตนสูตรขจัดโควิด-๑๙”, in วิวาทะ V2, Bangkok: วิวาทะ V2, retrieved 2020-03-17:

สำนักพุทธฯให้วัดทั่วปท. สวดบทรัตนสูตรขจัดโควิด-19

sǎm-nák-pút hâi wát tûua bprà-têet · sùuat bòt rát-dtà-ná-sùut kà-jàt koo-wìt-sìp-gâao

Buddhism Office orders monasteries throughout the country to chant Ratana Sutta discourse for eliminating COVID-19

(of a mantra, a religious formula, etc) to recite; to chant; to intone.

a religious formula; etc; a religious formula; etc


ดาบ

th-noun

ดาบ • (dàap)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdaːpᴰᴸ³ (“sword”). Cognate with Northern Thai ᨯᩣ᩠ᨷ, Khün ᨯᩣ᩠ᨷ, Lao ດາບ (dāp), Lü ᦡᦱᧇ (ḋaab), Tai Dam ꪒꪱꪚ, Shan လၢပ်ႇ (làap), Tai Nüa ᥘᥣᥙᥱ (lǎap), Phake ꩫပ် (nap), Ahom 𑜃𑜆𑜫 (nap).

inh

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) cutlassfish: any of the sea fish of the family Trichiuridae.


ณ

เณร เณร#Thai

nɔɔ neen (ณ เณร), the 19th consonant letter of the Thai alphabet.

น

a Thai letter with the same pronunciation of the same class


ฆ้อง

th-noun

ฆ้อง • (kɔ́ɔng)

Cognate with Lao ຄ້ອງ (khǭng), Lü ᦅᦸᧂᧉ (koang²), Tai Dam ꪁ꫁ꪮꪉ. Compare Malay gong, Khmer គង (kɔɔng).


อีก

ìik (romanization)
อิก (alternative obsolete)

From Middle Chinese 益 (MC 'jiek); Cognate with Lao ອີກ (ʼīk), Lü ᦀᦲᧅᧈ (˙ʼiik¹), Shan ဢိၵ်ႇ (ʼìk), Phake ဢိက် (ʼik), Ahom 𑜒𑜢𑜀𑜫 (ʼik).

cog

Lü ᦀᦲᧅᧈ (˙ʼiik¹)

Shan ဢိၵ်ႇ (ʼìk)

2015, ซูเฉี้ยว, ปิงซิน, และ, เหยียนเกอหลิง, รอยยิ้มและน้ำตาของหัวใจ, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 103:

ขนบที่ภรรยาอยู่บ้านทำอาหารให้สามีและลูก...สลายไปแล้ว และผู้หญิงก็มิได้ให้ความสำคัญกับเสน่ห์ปลายจวักในบริบทเดิมอีก

kà-nòp tîi pan-yaa yùu bâan tam aa-hǎan hâi sǎa-mii lɛ́ lûuk ... sà-lǎai bpai lɛ́ɛo · lɛ́ pûu-yǐng gɔ̂ mí dâai hâi kwaam-sǎm-kan gàp sà-nèe-bplaai-jà-wàk nai bɔɔ-rí-bòt dəəm ìik

The tradition in which a wife stays at home [and] does cooking for [her] husband and children ... has died off and women do not give importance to the cooking talents in the old context any more.


เห็ด

From Proto-Tai *ʰrwetᴰ (“mushroom”). Cognate with Lao ເຫັດ (het), Northern Thai ᩉᩮᩢ᩠ᨯ, Shan ႁဵပ်း (háep) or ႁႅပ်း (hép), Zhuang raet, Zuojiang Zhuang vid. Compare Proto-Be *hitᴰ².


วัชพืช

th-noun

วัชพืช • (wát-chá-pʉ̂ʉt)

/wat̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.pʰɯːt̚˥˩/

From Pali vajja (“that which should be abandoned; fault, wrong”) + พืช (pʉ̂ʉt, “plant”).
"Cannabis; marijuana" is the semantic loan from English weed.


เมือง

th-noun

เมือง • (mʉʉang) (classifier เมือง or แห่ง)

mʉʉang (romanization)
เมือง (classifier)
แห่ง (classifier)

From Proto-Tai *mɯəŋᴬ (“township”). Cognate with Lao ເມືອງ (mư̄ang), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥᨦ, Khün ᨾᩮᩨ᩠ᨦ, Lü ᦵᦙᦲᧂ (moeng), Tai Dam ꪹꪣꪉ, Tai Dón ꪝꪷꪉ, Shan မိူင်း (móeng), Tai Nüa ᥛᥫᥒᥰ (möeng), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ), Tày mường. Compare loanwords in neighbouring languages: Khmer មឿង (mɨəng), Northern Khmer มฺืง, Vietnamese Mường, Chinese 勐 (měng).

cog

Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ)


นคร

th-noun

นคร • (ná-kɔɔn)

ná-kɔɔn (romanization)
นครา (alternative)
นัคระ (alternative)
นัครา (alternative)
ณคร (alternative obsolete)
ณครร (alternative obsolete)

Borrowed from Angkorian Old Khmer នគរ (nagara) (Old Khmer first attested in c. 878-977), from Sanskrit नगर (nagara, “city; town”).

bor+

city; large town, important town; capital city; city-state; realm, domain.


กรุง

grung (romanization)
กุรุง (alternative obsolete)

Derived from Old Khmer ក្រុង៑ (kruṅ) or កុរុង៑ (kuruṅ, “to rule, to govern; ruler, governor; head, chief”); ultimately from Proto-Mon-Khmer *kruŋ (“to confine”), whence Thai กรง (grong). Cognate with Modern Khmer ក្រុង (krong) and Lao ກຸງ (kung).

1856 April 6, “กดหมายอย่างพ่อค้าอังกฤษซึ่งมาค้าขายในกรุงฯ ต้องใช้”, in หนังสือสัญญากรุงเทพมหานครกับกรุงอังกริษเปนทางไมตรีค้าขายกัน, Bangkok: Washington Press, published 1856, page 18:

ถ้ากำปั่นลูกค้าอยู่ในบังคับอังกฤษขึ้นมาทอดสมอที่กรุงแล้ว

tâa gam-bpàn lûuk-káa yùu nai bang-káp ang-grìt kʉ̂n maa tɔ̂ɔt sà-mɔ̌ɔ tîi grung lɛ́ɛo

If a vessel of a merchant who is an English subject has come up to cast anchor at the capital

1870 June 2, “ประกาศภาษีเรือ”, in กฎหมายไทย คือ พระราชบัญญัติและประกาศซึ่งตั้งขึ้นในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผู้ทรงพระคุณธรรมอันประเสริฐ, volume 1, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์วิชากร, published 1893:

กำนันนายอำเภอราษฎรในกรุงนอกกรุงทั้งปวง

gam-nan naai-am-pəə râat-sà-dɔɔn nai grung nɔ̂ɔk grung táng-bpuuang

All the subdistrict chiefs, district chiefs, [and] inhabitants, [both] inside the capital [and] outside the capital

(archaic) city where the sovereign resides; capital city; city which is the seat of government

1804, ราชบัณฑิตยสถาน, กฎหมายตราสามดวง: พระทำนูน ฉบับราชบัณฑิตยสถาน, กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2010, →ISBN, page 147:

ตราเทพยุดาถือจักร...ปิดงบครั่งประจำนอกพระลุ้งพระราชสารไปกรุงปากกิ่ง

dtraa têep-pá-yú-daa tʉ̌ʉ jàk ... bpìt ngóp-krâng bprà-jam nɔ̂ɔk prá lúng prá râat-chá sǎan bpai grung bpàak-gìng

The seal of the deity carrying a discus...is impressed upon the lac wax attached to the covering of the container of a royal letter to the city of Peking.

1931 July 31, “ประกาศกระทรวงการต่างประเทศ ลงวันที่ ๓๑ กรกฎาคม ๒๔๗๔”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชชกาลที่ ๗, volume 7, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, published 1931, page 161:

อัครราชทูตสยามณกรุงลอนดอนได้ยื่นจดหมายเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศ

àk-krá-râat-chá-tûut sà-yǎam nɔɔ grung lɔn-dɔn dâai yʉ̂ʉn jòt-mǎai sěe-naa-bɔɔ-dii grà-suuang gaan dtàang-bprà-têet

The Siamese minister at the city of London has submitted the letter of the Minister [in charge of] the Ministry of Foreign Affairs.

used as a prefix to the name of a capital city or a city serving as the seat of government


มังกร

mang-gɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

From corruption of มกร (má-gɔɔn). Cognate with Lao ມັງກອນ (mang kǭn).


ฝันร้าย

th-noun

ฝันร้าย • (fǎn-ráai)

From ฝัน (fǎn, “dream”) + ร้าย (ráai, “bad”).


เทียน

From Angkorian Old Khmer dyān, dyan (“candle”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer den. Cognate with Modern Khmer ទៀន (tiən); Lao ທຽນ (thīan); Northern Thai ᨴ᩠ᨿᩁ (tian).

Impatiens balsamina
Impatiens balsamina#Translingual

(botany) touch-me-not: the plant, Impatiens balsamina L., of the family Balsaminaceae.


ถัง

Compare Middle Chinese 桶 (MC thuwngX|duwngX), Khmer ថាំង (thang) and ធុង (thung), Lao ຖັງ (thang) or ກະຖັງ (ka thang).


ถัง

th-proper noun

ถัง • (tǎng)


พ่อ

th-noun

พ่อ • (pɔ̂ɔ)

From Proto-Tai *boːᴮ (“father”).
Cognate with Northern Thai ᨻᩬᩴ᩵, Southern Thai ผอ, Lao ພໍ່ (phǭ), Lü ᦗᦸᧈ (poa¹), Shan ပေႃႈ (pāu), Tai Nüa ᥙᥨᥝ (pow), Aiton ပေႃ (pō), Ahom 𑜆𑜦𑜡 (pō) or 𑜆𑜨𑜦𑜡 (pwō), Zhuang boh, Bouyei boh, Saek ผ้อ.
Compare Middle Chinese 父 (MC pjuX|bjuX, “father”), Old Chinese 父 (OC *paʔ, *baʔ, “father”).

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

2018 January 23, “พระบรมราโชวาท 'ร. ๕' ถึงลูกชายใหญ่”, in ไทยโพสต์, Bangkok: ไทยโพสต์, retrieved 2020-02-10:

พระบรมวงศานุวงศ์ผู้ใหญ่ซึ่งท่านเชื่อเป็นแน่ว่า พ่อเป็นแต่เจว็ด

prá bɔɔ-rom-má wong-sǎa-nú-wong pûu-yài sʉ̂ng tâan chʉ̂ʉa bpen nɛ̂ɛ wâa · pɔ̂ɔ bpen dtɛ̀ɛ jà-wèt

The senior members of the royal household who firmly believe that I am just a chawet

1871, มหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล), เจ้าพระยา, จดหมายเหตุ เรื่อง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประชวร ฉะบับเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง, Bangkok: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1947, page 17:

วันพฤหัสบดี เดือนสิบเอ็ด ขึ้นสิบห้าค่ำ เวลาเช้าสองโมง รับสั่งแก่พระยาบุรุษฯ ว่า วันนี้เป็นวันสำคัญ อย่าไปข้างไหนเลย ให้คอยดูใจพ่อ ข้ารู้เวลาตายของข้าแล้ว

wan prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-dii · dʉʉan sìp-èt · kʉ̂n sìp-hâa kâm · wee-laa cháao sɔ̌ɔng moong · ráp-sàng gɛ̀ɛ prá-yaa bù-rùt - · wâa · wan-níi bpen wan sǎm-kan · yàa bpai kâang nǎi ləəi · hâi kɔɔi duu-jai pɔ̂ɔ · kâa rúu wee-laa dtaai kɔ̌ɔng kâa lɛ́ɛo

[On] Thursday, the fifteenth day of the waxing moon [of] the eleventh month, [at] the time of two mong [in] the morning, [His Majesty] stated unto Phraya Burut, saying: "Today is a great day. [You] shall not go anywhere, [but] shall stay [here to] see me off. I have known the time of my death."

used as a term of address to or title for a male parent, father-in-law, or person regarded as a male parent, and used by such person to refer to oneself.


หมึก

หมึก • (mʉ̀k)

Compare Khmer មឹក (mɨk), Lao ຫມຶກ (mưk), Vietnamese mực; all from Chinese 墨 (OC *mlɯːɡ, “ink”).


ใหญ่

th-verb

ใหญ่ • (yài)

From Proto-Southwestern Tai *ʰɲaɰᴮ¹ (“big; to grow large”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ or ᩉ᩠ᨿᩲ᩵, Lao ໃຫຍ່ (h), Lü ᦺᦊᧈ (ẏay¹), Tai Dam ꪻꪐ꪿, Shan ယႂ်ႇ (yàue), Tai Nüa ᥕᥬᥱ (yǎue), Phake ယၞ် (yaü), Ahom 𑜐𑜧 (ñaw), 𑜊𑜨𑜧 (jʸow) or 𑜊𑜧𑜤 (jʸawu).

cog

Lü ᦺᦊᧈ (ẏay¹)

to be major; to be extensive; to be sizeable.


ศึกษา

th-noun

ศึกษา • (sʉ̀k-sǎa)

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

Borrowed from Sanskrit शिक्षा (śikṣā, “education”). Doublet of สิกขา, ซิก (sík), ซิกข์, สิกข์, and สิข (sìk).
Compare with Lao ສຶກສາ (sưk sā), Northern Thai ᩆᩧᨠ᩠ᩇᩣ.


ศึกษา

th-verb

ศึกษา • (sʉ̀k-sǎa) (abstract noun การศึกษา)

sʉ̀k-sǎa (romanization)
การศึกษา (abstract-noun)

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/


กระทรวง

th-noun

กระทรวง • (grà-suuang) (classifier กระทรวง or แห่ง)

grà-suuang (romanization)
กระทรวง (classifier)
แห่ง (classifier)
ตระทรวง (alternative obsolete)

Compare Khmer ក្រសួង (krɑɑsuəng); Lao ກະຊວງ (ka sūang); Northern Thai ส่วง (“side; part”).

(government) ministry or equivalent organisation, as federal executive department in the United States


กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ • (grà-suuang-sʉ̀k-sǎa-tí-gaan)

/kra˨˩.sua̯ŋ˧.sɯk̚˨˩.saː˩˩˦.tʰi˦˥.kaːn˧/

ministry of education
ministry of education


จริง

jing (romanization)
ความจริง (abstract-noun)

From Middle Chinese 真 (MC tsyin). Cognate with Lao ຈິງ (ching).


เวียงจันทน์

th-proper noun

เวียงจันทน์ • (wiiang-jan)

From เวียง (wiiang, “polity, as city or town, especially one that is walled or fortified”) + จันทน์ (jan, “sandalwood”). Compare Lao ວຽງຈັນທນ໌ (wīang chan than), archaic spelling of ວຽງຈັນ (wīang chan).


ด้าย

th-noun

ด้าย • (dâai)

From Proto-Tai *C̥.daːjꟲ (“thread”). Cognate with Northern Thai ᨯ᩶ᩣ᩠ᨿ, Khün ᨯ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lao ດ້າຍ (dāi), Lü ᦡᦻᧉ (ḋaay²), Shan လၢႆႈ (lāai, “silk”), Ahom 𑜓𑜩 (day, “thread”) or 𑜃𑜩 (nay, “silk”) or 𑜎𑜩 (lay, “silk”), Nong Zhuang ndaij.

cog

Lü ᦡᦻᧉ (ḋaay²)


วลี

From Sanskrit वली (valī, “wrinkle”) or Pali valī (“wrinkle”). Cognate with Lao ວະລີ (wa lī).


นี้

From Proto-Tai *najꟲ (“this”). Southwestern Tai such as Thai นี้ [niːꟲ²] and some Central Tai dialects show reflexes *iː. This is probably because this etymon is a grammatical word.
In Southwestern Tai, cognate with Lao ນີ້ (nī), Northern Thai ᨶᩦ᩶, Khün ᨶᩦ᩶, Lü ᦓᦲᦰ (ni) or ᦓᦲᧉ (nii²), Tai Dam ꪙꪲ꫁, Shan ၼႆႉ (nâ̰i).
In Northern Tai, cognate with Zhuang neix.
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang naej (Longzhou dialect) or naeq / naex (Daxin dialect) or neij (Ningming dialect).


ว่ะ

ดีว่ะ

เลวว่ะ

ไม่เอาว่ะ

[I] don't want [it]; [I'm] not gonna do [it]; etc

ชอบว่ะ

(vulgar, offensive) used at the end of an indicative expression for emphasis.


กบ

ข้าวอังกุลี ข้าวอังกุลี#Thai

(botany) an annual plant, Geodorum densiflorum, of the genus Geodorum and the family Orchidaceae, having the bulb that looks like a frog, traditionally believed to possess weapon-resistant powers, also known as ข้าวอังกุลี


จิ้งจอก

jîng-jɔ̀ɔk (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕiŋ˥˩.t͡ɕɔːk̚˨˩/

สุนัข สุนัข#Thai

หมา หมา#Thai


เงิน

th-noun

เงิน • (ngən)

ngən (romanization)
งึน (alternative obsolete)
เง็น (alternative obsolete)
เงีน (alternative obsolete)
เงือน (alternative obsolete)

From Proto-Southwestern Tai *ŋɯənᴬ⁴ (“silver”), from Old Chinese 銀 (OC *ŋrɯn), from Proto-Sino-Tibetan *ŋul ~ (d-)ŋur. Cognate with Lao ເງິນ (ngœn), Northern Thai ᨦᩮᩥ᩠ᨶ, Lü ᦇᦹᧃ (nguen), Tai Dam ꪹꪉꪷꪙ, Shan ငိုၼ်း (ngúen), Tai Nüa ᥒᥫᥢᥰ (ngöen), Phake ငိုꩫ် (ṅün), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün), Bouyei nganz, Zhuang ngaenz, Saek แญ๊น.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün)

มีเงินเท่าไร


ขนมปัง

th-noun

ขนมปัง • (kà-nǒm-bpang) (classifier ก้อน or แผ่น or ชิ้น or อัน)

kà-nǒm-bpang (romanization)
ก้อน (classifier)
แผ่น (classifier)
ชิ้น (classifier)
อัน (classifier)

From ขนม (kà-nǒm) + ปัง (bpang), the latter from Portuguese pão (“bread”) (compare French pain). Compare Lao ຂະໜົມປັງ (kha nom pang), Lü ᦃᧁᧉᦓᦳᧄᦔᧂ (ẋaw²numṗang).

cog

Lü ᦃᧁᧉᦓᦳᧄᦔᧂ (ẋaw²numṗang)


นักบุญ

th-noun

นักบุญ • (nák-bun)

From นัก (nák, agentive prefix) + บุญ (bun).


ขนตา

kǒn-dtaa (romanization)
เส้น (classifier)

From ขน (kǒn, “body hair”) + ตา (dtaa, “eye”). Cognate with Lao ຂົນຕາ (khon tā).


ทองคำ

/tʰɔːŋ˧.kʰam˧/

From ทอง (tɔɔng, “gold”) + คำ (kam, “gold”).


ด

เด็ก เด็ก#Thai

dɔɔ dèk (ด เด็ก), the 20th consonant letter of the Thai alphabet.


โทรทัศน์

th-noun

โทรทัศน์ • (too-rá-tát)

From โทร (too-rá-, “far; remote”) + ทัศน์ (“view; vision”); phono-semantic matching from English and calque of English television; coined by Prince Narathip Phong Praphan (1891–1976), Royal Society president. Compare Lao ໂທລະທັດ (thō la that) and Hindi दूरदर्शन (dūrdarśan).


แขวนบนเส้นด้าย

th-verb

แขวนบนเส้นด้าย

แขวนบนเส้นด้าย • (kwɛ̌ɛn-bon-sên-dâai) (abstract noun การแขวนบนเส้นด้าย)

kwɛ̌ɛn-bon-sên-dâai (romanization)
การแขวนบนเส้นด้าย (abstract-noun)

(idiomatic) to be in danger, calling for precise caution. To be in a precarious situation. To hang by a thread


ตะกร้อ

th-noun

ตะกร้อ • (dtà-grɔ̂ɔ)

→ Malay: takraw
Indonesian: takraw

sepak takraw; rattan ball; kick volleyball


เพศชาย

/pʰeːt̚˥˩.t͡ɕʰaːj˧/


อรุณ

th-proper noun

อรุณ • (à-run)

à-run (romanization)
อรุณี (alternative)

From Sanskrit अरुण (aruṇa, “red; ruddy; tawny”). Cognate with Khmer អរុណ (ʼaʼrun).

bor

พระ พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~) Aruṇa, the charioteer of the sun god Surya who brings the sun out to the sky every morning.


สวัสดิ์

th-noun

สวัสดิ์ • (sà-wàt)

สวัสดี สวัสดี#Thai


กุหลาบ

gù-làap (romanization)
ดอก (classifier)
กูหลาบ (alternative)

From Classical Persian گلاب (gulāb, “rosewater”).


บุษบา

Borrowed from Sanskrit पुष्प (puṣpa, “flower”).


กันยา

กันยายน กันยายน#Thai


ศิลปะ

th-noun

ศิลปะ • (sǐn-lá-bpà)

Derived from Sanskrit शिल्प (śilpa, “art”). Compare Khmer សិល្ប (səlləpaʼ), Lao ສິນລະປະ (sin la pa), Northern Thai ᩆᩥᩃ᩠ᨷ.


บูชา

th-verb

บูชา • (buu-chaa) (abstract noun การบูชา)

buu-chaa (romanization)
การบูชา (abstract-noun)

/buː˧.t͡ɕʰaː˧/

From Sanskrit पूजा (pūjā, “worship”) or Pali pūjā (“worship”). Compare Lao ບູຊາ (bū sā), Lü ᦢᦴᦋᦱ (ḃuutsaa), Northern Thai ᨷᩪᨩᩣ.


เคารพ

เคารพ • (kao-róp) (abstract noun การเคารพ or ความเคารพ)

kao-róp (romanization)
การเคารพ (abstract-noun)
ความเคารพ (abstract-noun)

From Sanskrit गौरव (gaurava, “dignity”).


วาจา

From Sanskrit वाचा (vācā, “speech”). Cognate with Lao ວາຈາ (wā chā), Lü ᦞᦱᦈᦱ (vaaṫsaa), Shan ဝႃႇၸႃႇ (wàa tsàa).


ฤษี

th-noun

ฤษี • (rʉ́-sǐi)

/rɯ˦˥.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai


ชัย

From Sanskrit जय (jaya, “victory”) or Pali jaya (“victory”); probably via Old Khmer jaya°, °jaya, jayya°. Cognate with Khmer ជ័យ (cɨy), ជយ (cɔɔy); Lao ໄຊ (sai).

เรือ เรือ#Thai

พระชัย พระชัย#Thai

(เรือ~) royal barge serving as the presiding barge or containing the Buddha image พระชัย (prá-chai) in a royal barge procession.


เสน่ห์

เสน่ห์ • (sà-nèe)

From Sanskrit स्नेह (sneha, “love; affection; etc”); possibly via Angkorian Old Khmer sneha (idem). Cognate with Thai เสน่หา (sà-nèe-hǎa), Lao ສະເໜ (sa nē), Modern Khmer ស្នេហ៍ (snae).

bor

occult or magical means or object used to bring about love or affection.


รัศมี

th-noun

รัศมี • (rát-sà-mǐi)

rát-sà-mǐi (romanization)
รัศมิ (alternative)
รัศมิ์ (alternative)
รัษมี (alternative)
รัสมี (alternative)

From Sanskrit रश्मि (raśmi, “ray of light”). Cognate with Lao ລັດສະໝີ (lat sa mī), Old Khmer *raśmi, raśmiy; Modern Khmer រស្មី (rĕəʼsməy). Compare Pali raṃsi, from which Thai รังสี (rang-sǐi) is derived.

(figurative) aura; splendour; glory; prestige.


ธนู

From Pali dhanu (“bow”) or Sanskrit धनु (dhanu, “bow”); probably via Old Khmer ធ្នូវ (dhnūva, “bow”). Cognate with Lao ທະນູ (tha nū), Modern Khmer ធ្នូ (thnuu).

ราศี ราศี#Thai

(ราศี~) (astrology, astronomy) Sagittarius.


มนุษย์

Learned borrowing from Sanskrit मनुष्य (manuṣya, “human”). Compare Pali manussa, from which Thai มนุสส์ is derived. Cognate with Burmese မနုဿ (ma.nu.ssa.), Indonesian manusia, Javanese manungsa, Khmer មនុស្ស (mɔɔmɔnuh), Lao ມະນຸດ (ma nut), Malay manusia, Northern Thai ᨾᨶᩩᩇ᩠ᨿ᩺, Shan မၼုၵ်ႉသႃႉ (mǎ nṵ̂k sâ̰a).

cog

Shan မၼုၵ်ႉသႃႉ (mǎ nṵ̂k sâ̰a)


สุกร

th-noun

สุกร • (sù-gɔɔn)

From Pali sukara, sūkara (“pig”) or Sanskrit सूकर (sūkara, “pig”). Cognate with Lao ສຸກອນ (su kǭn); Khmer សូករ (sokrô); English sow.

เนื้อ เนื้อ#Thai


สุนัข

From Pali sunakha (“dog”). Compare Sanskrit शुनक (śunaka, “dog”).

เนื้อ เนื้อ#Thai


แพศยา

แพศยา • (pɛ̂ɛt-sà-yǎa)

/pʰɛːt̚˥˩.sa˨˩.jaː˩˩˦/

From Sanskrit वेश्या (veśyā, “prostitute”). Compare Lao ເພດສຍາ (phēt sa nyā), ແພດສຍາ (phǣt sa nyā), ແພດສະຫຍາ (phǣt sa nyā).

1 Kings 3:16, KJV:
แล้วหญิงแพศยาสองคนมาเฝ้ากษัตริย์และยืนอยู่ต่อพระพักตร์พระองค์
lɛ́ɛo yǐng-pɛ̂ɛt-sà-yǎa sɔ̌ɔng kon maa fâo gà-sàt lɛ́ yʉʉn yùu dtɔ̀ɔ prá-pák prá-ong
Then came there two women, that were harlots, unto the king, and stood before him.

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, derogatory, offensive, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) prostitute.

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, derogatory, offensive, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) low woman; immoral woman; promiscuous woman; shameless woman.


สมาธิ

Borrowed from Sanskrit समाधि (samādhi, “concentration of mind”). Compare Burmese သမာဓိ (sa.madhi.), Lao ສະມາທິ (sa mā thi).


สัปดาห์

th-noun

สัปดาห์ (classifier สัปดาห์)

สัปดาห์ (classifier)
สัปดาหะ (alternative)

Learned borrowing from Sanskrit सप्ताह (saptāha).
Cognate with Old Khmer saptāha (“week; period of seven days”); Modern Khmer សប្តាហៈ (sapphdaahaʼ); Lao ສັບດາ (sap dā), ສັບປະດາ (sap pa dā).
Compare Pali sattāha (“hebdomad; week”), from which Thai สัตตาห and Khmer សត្តាហៈ (sattaahaʼ) were derived.

cog

(wan; (wan; (wan; (wan; (wan; (wan; (wan

วัน; วัน; วัน; วัน; วัน; วัน; วัน

days of the week: วันสัปดาห์:อาทิตย์ aa-tít) ·จันทร์ jan) ·อังคาร ang-kaan) ·พุธ pút) ·พฤหัสบดี prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-di) ·ศุกร์ sùk) ·เสาร์ sǎo) [edit]


ทวาร

From Sanskrit द्वार (dvāra, “door”) or Pali dvāra (“idem”).


ฤๅษี

th-noun

ฤๅษี • (rʉʉ-sǐi)

rʉʉ-sǐi (romanization)
ฤษี (alternative)
ฤๅษรี (alternative obsolete)
ฤาษี (alternative)

/rɯː˧.siː˩˩˦/


ศักดิ

ศักดิ • (sàk-dì-)

From Sanskrit शक्ति (śakti, “energy; strength; power; etc”).

bor

ศักดิ์ ศักดิ์#Thai

(only in combination) alternative form of ศักดิ์ (sàk)


ศักดิ

th-noun

ศักดิ • (sàk-dì-)

ศักดิ์ ศักดิ์#Thai


ซื่อสัตย์

th-verb

ซื่อสัตย์ • (sʉ̂ʉ-sàt) (abstract noun การซื่อสัตย์)

sʉ̂ʉ-sàt (romanization)
การซื่อสัตย์ (abstract-noun)

/sɯː˥˩.sat̚˨˩/

From ซื่อ (sʉ̂ʉ, “to be honest”) + สัตย์ (sàt, “truth; pledge”), the latter from Sanskrit सत्य (satya, “truth”).


ซื่อสัตย์

th-adj

ซื่อสัตย์ • (sʉ̂ʉ-sàt) (abstract noun ความซื่อสัตย์)

sʉ̂ʉ-sàt (romanization)
ความซื่อสัตย์ (abstract-noun)

/sɯː˥˩.sat̚˨˩/


อากาศ

/ʔaː˧.kaːt̚˨˩/

Borrowed from Sanskrit आकाश (ākāśa, “sky”). Compare Lao ອາກາດ (ʼā kāt).

cog

Lao ອາກາດ (ʼā kāt)


พิษ

pít (romanization)
พิศม์ (alternative obsolete)

From Sanskrit विष (viṣa, “poison”). Cognate with Khmer ពិស (pɨh), Lao ພິດ (phit).

2000, สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, ประชุมโคลงโลกนิติ, Bangkok: สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 92:

นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย เลื้อยบ่ทำเดโช แช่มช้า พิษน้อยหยิ่งโยโส แมลงป่อง ชูแต่หางเองอ้า อวดอ้างฤทธี

naa-kii mii pít píiang · sù-rí-yoo · lʉ́ai bɔ̀ɔ tam dee-choo · chɛ̂m-cháa · pít nɔ́ɔi yìng-yoo-sǒo · má-lɛɛng bpɔ̀ng · chuu dtɛ̀ɛ hǎang eeng âa · ùuat âang rít-tii

A serpent possesses venom [so great] as the sun, [yet] it slithers slowly without making [known] its power. A scorpion, so proud of its little venom, raises its tail itself as if to show off its might.


ภิตติ

th-noun

ภิตติ • (pít-dtì)

Borrowed from Sanskrit भित्ति (bhitti, “wall”).


มรณะ

th-noun

มรณะ • (mɔɔ-rá-ná)


ปีศาจ

bpii-sàat (romanization)
ตน (classifier)
ปิศาจ (alternative)

From Sanskrit पिशाच (piśāca, “ghost”). Cognate with Lao ປີສາດ (pī sāt), ຜີສາດ (phī sāt).


ประเทศ

ประเทศ • (bprà-têet)

bprà-têet (romanization)
ประเทษ (alternative archaic dated obsolete)
ประเทส (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit प्रदेश (pradeśa, “country; district; region; place; spot; etc”). Compare Pali padesa; Modern Khmer ប្រទេស (prɑɑteih).

bor

(elegant) area; district; locality; place; region; spot.


ภัย

pai (romanization)
ภย (alternative)
ไภย (alternative archaic dated obsolete)

From Pali bhaya (“fear; fright”) or Sanskrit भय (bhaya, idem); possibly via Angkorian Old Khmer bhay (idem) or Old Khmer bhaya, bhai, bhaiya, bhaiyya (idem). Cognate with Modern Khmer ភ័យ (phɨy), Lao ໄພ (phai), Burmese ဘေး (bhe:).

fear, fright; source thereof, as danger, peril, hazard, etc.


ประธาน

From Sanskrit प्रधान (pradhāna, “leading; presiding; etc”); possibly via Old Khmer pradhāna, pradāna, prathṭhāna, braḥ dhāna, braḥ dhāṇa, braḥ thāna (“chief, lord, master, leader; man of distinction, personage of note; supreme, most important; etc”). Cognate with Lao ປະທານ (pa thān), Modern Khmer ប្រធាន (prɑɑthiən).

สังวรประธาน สังวรประธาน#Thai

สังวรประธาน (sǎng-wá-rá-bprà-taan), the effort to prevent the arising of evil intentions which have not yet arisen;

ภาวนาประธาน ภาวนาประธาน#Thai

ภาวนาประธาน (paa-wá-naa-bprà-taan), the effort to encourage the arising of good intentions which have not yet arisen;


ประทาน

th-verb

ประทาน • (bprà-taan) (abstract noun การประทาน)

bprà-taan (romanization)
การประทาน (abstract-noun)

From Sanskrit प्रदान (pradāna, “donation; gift; offering; etc”); possibly via Old Khmer pradāna (“to give; to grant”). Cognate with Modern Khmer ប្រទាន (prɑɑtiən); Lao ປະທານ (pa thān).

bor

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏักและประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่นซึ่งท่านเมษบาลผู้หนึ่งได้ประทานให้
tɔ̂i-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂n sʉ̂ng tâan mêet-sà-baan pûu nʉ̀ng dâai bprà-taan hâi
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies, which are given from one shepherd.

(used of a person in authority or exalted person) to give; to grant.


อัคนี

àk-ká-nii (romanization)
อัคนิ (alternative)

Learned borrowing from Sanskrit अग्नि (agni, “fire”). Doublet of อัคคี (àk-kii). Ultimately cognates with English ignite.
Cognate with Lao ອັກຄະນີ (ʼak kha nī).

lbor

พระ พระ#Thai


สหาย

th-noun

สหาย • (sà-hǎai)

First attested in the Inscription of Wat Si Chum (จารึกวัดศรีชุม), c. 1341-1367. Possibly borrowed from Middle Khmer សហាយ (sahāya), ultimately from Sanskrit सहाय (sahāya, “friend; follower”) or Pali sahāya (“companion”).


มิตร

th-noun

มิตร • (mít)

Learned borrowing from Sanskrit मित्र (mitra, “friend”). Cognates include Khmer មិត្ត (mɨt), Lao ມິດ (mit).


ความทุกข์

th-noun

ความทุกข์ • (kwaam-túk)


โฆษณา

From Sanskrit घोषणा (ghoṣaṇā, “proclaiming aloud; proclaiming publicly”); probably via Angkorian Old Khmer ghoṣaṇā (“public announcement, public notice, proclamation, pronouncement, promulgation; to advertise, to proclaim, to cry one's wares, to hawk, to peddle”). Cognate with Modern Khmer ឃោសនា (khoosaʼnaa).

der

(now only found in law, obsolete elsewhere) public notice; public announcement; publicity; proclamation.

now only found in law; obsolete elsewhere; now only found in law; obsolete elsewhere


โฆษณา

th-verb

โฆษณา • (kôot-sà-naa) (abstract noun การโฆษณา)

kôot-sà-naa (romanization)
การโฆษณา (abstract-noun)

(now only found in law, obsolete elsewhere) to publicise; to make known to the public; to proclaim.

to advertise: to announce or praise a product, service, etc, in some public medium of communication so as to induce people to buy or use it.


จักร

th-noun

จักร • (jàk)

jàk (romanization)
จักระ (alternative)
จักร์ (alternative obsolete)

Borrowed from Sanskrit चक्र (cakrá, “wheel”).


อิจฉา

th-verb

อิจฉา • (ìt-chǎa) (abstract noun การอิจฉา)

ìt-chǎa (romanization)
การอิจฉา (abstract-noun)

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Sanskrit इच्छा (icchā, “desire”) or Pali icchā (idem).

ความอิจฉาริษยา


อิจฉา

th-adj

อิจฉา • (ìt-chǎa) (abstract noun ความอิจฉา)

ìt-chǎa (romanization)
ความอิจฉา (abstract-noun)

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/


พฤกษา

th-noun

พฤกษา • (prʉ́k-sǎa)

/pʰrɯk̚˦˥.saː˩˩˦/

From Old Khmer briksā, brïksā, brikasā (“tree”), ultimately from Sanskrit वृक्ष (vṛkṣa, “tree”). Compare Modern Khmer ព្រឹក្សា (prɨksaa); Pali rukkha.

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๑๘:
พ่อจะให้ครองสมบัติ สืบวงศ์จักรพรรดินาถา จงตั้งอยู่ในทศธรรมา เป็นตราชูโลกทั้งไตรดาล เจ้าจงเลี้ยงเสนาพลากร ให้ถาวรดั่งร่มพฤกษาศาล เอาความสัตย์สุจริตเป็นประธาน คือรากแก้วกิ่งก้านดอกใบ อันฝูงสัตว์จตุบาททวิบาท จะเกลื่อนกลาดมาพึ่งอาศัย จงเอาเมตตานั้นแผ่ไป ดังกลิ่นดอกไม้อันตระการ จะหอมขจรทุกประเทศ เย็นเกศไปทั่วทิศาศาล ทานนั้นต่างผลโอฬาร หว่านให้บำเหน็จโดยตรา แก่หมู่เสนีรี้พล ประชาชนยาจกถ้วนหน้า ตัดโลภเอาความกรุณา เป็นปัญจมหานัที ไหลมาไม่รู้สุดสิ้น อาบกินเป็นสุขเกษมศรี อย่าเบียดเบียนไพร่ฟ้าประชาชี ให้มีความเดือดร้อนเวทนา น้ำเย็นฝูงปลาก็อาศัย ปักษาพึ่งไม้ใบหนา ป่ากว้างย่อมมีมฤคา พากันมาอยู่สำนัก จงแผ่เดชาวรายศ ให้ปรากฏเกียรติไปทั้งไตรจักร แก่มนุษย์เทวัญคนธรรพ์ยักษ์ ลูกรักจงฟังพ่อสอนไว้
pɔ̂ɔ jà hâi krɔɔng sǒm-bàt · sʉ̀ʉp wong jàk-grà-pát naa-tǎa · jong dtâng yùu nai tót-sà-tan-maa · bpen dtraa-chuu lôok táng dtrai-daan · jâo jong líiang sěe-naa pá-laa-gɔɔn · hâi tǎa-wɔɔn dàng rôm prʉ́k-sǎa sǎan · ao kwaam-sàt sùt-jà-rìt bpen bprà-taan · kʉʉ râak-gɛ̂ɛo gìng gâan dɔ̀ɔk bai · an fǔung sàt jàt-dtù-bàat tá-wí-bàat · jà glʉ̀ʉan-glàat maa pʉ̂ng aa-sǎi · jong ao mêet-dtaa nán pɛ̀ɛ bpai · dang glìn dɔ̀ɔk-máai an dtrà-gaan · jà hɔ̌ɔm kà-jɔɔn túk bprà-têet · yen gèet bpai tûua tí-sǎa sǎan · taan nán dtàang pǒn oo-laan · wàan hâi bam-nèt dooi dtraa · gɛ̀ɛ mùu sěe-nii ríi-pon · bprà-chaa-chon yaa-jòk tûuan-nâa · dtàt lôop ao kwaam-gà-rú-naa · bpen bpan-jà-má-hǎa-nát-tii · lǎi maa mâi rúu sùt-sîn · àap gin bpen sùk gà-sěem sǐi · yàa bìiat-biian prâi-fáa bprà-chaa-chii · hâi mii kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn wêet-tá-naa · náam yen fǔung bplaa gɔ̂ɔ aa-sǎi · bpàk-sǎa pʉ̂ng mái bai nǎa · bpàa gwâang yɔ̂ɔm mii má-rʉ́k-kaa · paa gan maa yùu sǎm-nák · jong pɛ̀ɛ dee-chaa wá-raa yót · hâi bpraa-gòt gìiat bpai táng dtrai-jàk · gɛ̀ɛ má-nút tee-wan kon-tan yák · lûuk rák jong fang pɔ̂ɔ sɔ̌ɔn wái
I shall let you have the sceptre and continue our line of universal rulers and protectors. You shall maintain yourself in the Tenfold Virtue, behaving like a balance that supports all the Three Worlds. You shall always maintain your officers, either civil and military, like a large tree that expands its shade over everyone. You shall take honesty as your guiding principle. You shall be like a tap root, a branch, a stalk, a flower, or a leaf under which all creatures, whether two-footed or four-footed, may come and rest. Let your kindness spread like the flagrance of a flower that goes through every region and pleases every living being in all directions. Donations are on a par with immensely productive seeds: sow them over all your civil and military servants, as well as your people and mendicants, without exception. Avoid greed, uphold grace, like the Five Great Rivers which endlessly flow in and give pleasure in drinking and bathing. Never shall you oppress your people or subject them unto trouble or suffering. You shall be like a cool body of water where fish may dwell, a dense collection of trees where birds may reside, and a vast forest where deer may live in. Let your authority and dignity be evident to all men, gods, demigods, and demons across the Three Realms. My dearest son, listen well to these instructions of mine.


เฌอ

เฌอ • (chəə)

From Old Khmer ឈេ (jhe), ឈេហ (jheha, “wood; timber; etc”). Cognate with Modern Khmer ឈើ (chəə).

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตะเลงพ่าย”, in ลิลิตตะเลงพ่าย, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:

เฌอปรางเปรียบนาฏน้อง นวลปราง รักดั่งรักนุชพาง พี่ม้วย ช้องนางเฉกช้องนาง คลายคลี่ ลงฤๅ โศกพี่โศกสมด้วย ดั่งไม้นามมี

chəə bpraang bprìiap nâat nɔ́ɔng · nuuan bpraang · rák dàng rák núch paang · pîi múai · chɔ́ɔng-naang chèek chɔ́ɔng naang · klaai klîi · long rʉʉ · sòok pîi sòok sǒm dûai · dàng máai naam mii

The prang [plum mango] tree was akin to you, my girl, my sweet prang [cheeks]. The rak [crown flowers] were like me rak [loving] you, my younger one, to pieces. The chong nang [king's-mantle tree] resembled chong nang [your hairpiece] unfolding and unfurling, didn't it? The sok [Saraca tree] was like my sok [lament]. [We were] identical to the plants so named.

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตอนที่ ๓”, in สมุทรโฆษคำฉันท์, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:

ชมเฌอและชมศิขรเขต ทุรเทศแถวธาร มฤคาทิชากรตระการ กลแกล้งพิจิตรผจง

chɔɔ-mɔɔ chəə lɛ́ chɔɔ-mɔɔ sì-kà-rá kèet · tú-rá têet-sà tɛ̌o taan · má-rʉ́-kaa tí-chaa-gà-rá dtrà-gaan · gà-lá glɛ̂ɛng pí-jìt pà-jong

Viewing trees and seeing mountainous areas in the far-off region along the stream, where birds and deer were fascinating as if having been exquisitely created on purpose.

(archaic, chiefly poetic) wood, piece of wood, timber, log; woody plant, tree.


กรกฎ

th-proper noun

กรกฎ • (gɔɔ-rá-gòt)

gɔɔ-rá-gòt (romanization)
กรกฏ (alternative)

Borrowed from Sanskrit कर्कट (karkaṭa, “crab”).

ราศี ราศี#Thai


ข

/kʰɔː˩˩˦.kʰaj˨˩/

ไข่ ไข่#Thai

kɔ̌ɔ kài (ข ไข่), the second consonant letter of the Thai alphabet.


ค

(Internet slang, text messaging, humorous, vulgar) an expression of anger, frustration, disapproval, or disagreement.


ฃ

/kʰɔː˩˩˦.kʰua̯t̚˨˩/

ขวด ขวด#Thai

(obsolete) kɔ̌ɔ kùuat (ฃ ขวด), the third consonant letter of the Thai alphabet.


ฅ

(obsolete) kɔɔ kon (ค คน), the fifth consonant letter of the Thai alphabet.


ฆ

/kʰɔː˧.ra˦˥.kʰaŋ˧/

ระฆัง ระฆัง#Thai

kɔɔ rá-kang (ฆ ระฆัง), the sixth consonant letter of the Thai alphabet.


ง

ngɔɔ nguu (ง งู), the seventh consonant letter of the Thai alphabet.


ช

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/

ช้าง ช้าง#Thai

chɔɔ cháang (ช ช้าง), the tenth consonant letter of the Thai alphabet


ซ

/sɔː˧.soː˥˩/

โซ่ โซ่#Thai

sɔɔ sôo (ซ โซ่), the 11th consonant letter of the Thai alphabet


ฌ

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰɤː˧/

เฌอ เฌอ#Thai

chɔɔ chəə (ฌ เฌอ), the 12th consonant letter of the Thai alphabet


ญ

/jɔː˧.jiŋ˩˩˦/

หญิง หญิง#Thai

yɔɔ yǐng (ญ หญิง), the 13th consonant letter of the Thai alphabet


ฎ

/dɔː˧.t͡ɕʰa˦˥.daː˧/

ชฎา ชฎา#Thai

dɔɔ chá-daa (ฎ ชฎา), the 14th consonant letter of the Thai alphabet


ฏ

ปฏัก ปฏัก#Thai

dtɔɔ bpà-dtàk (ฏ ปฏัก), the 15th consonant letter of the Thai alphabet


ฐ

/tʰɔː˩˩˦.tʰaːn˩˩˦/

ฐาน ฐาน#Thai

tɔ̌ɔ tǎan (ฐ ฐาน), the 16th consonant letter of the Thai alphabet


ฑ

มณโฑ มณโฑ#Thai

tɔɔ mon-too (ฑ มณโฑ), the 17th consonant letter of the Thai alphabet


ฒ

/tʰɔː˧.pʰuː˥˩.tʰaw˥˩/

ผู้เฒ่า ผู้เฒ่า#Thai

tɔɔ pûu-tâo (ฒ ผู้เฒ่า), the 18th consonant letter of the Thai alphabet


ถ

/tʰɔː˩˩˦.tʰuŋ˩˩˦/

ถุง ถุง#Thai

tɔ̌ɔ tǔng (ถ ถุง), the 22nd consonant letter of the Thai alphabet


ท

/tʰɔː˧.tʰa˦˥.haːn˩˩˦/

ทหาร ทหาร#Thai

tɔɔ tá-hǎan (ท ทหาร), the 23rd consonant letter of the Thai alphabet


ธ

ลิลิตพระลอ:
เมื่อนั้นอนงค์เทพี ชนนีนาฏราชรันทด สลดหฤทัยดั่งจะหว่า ท้าว ธ ก็ว่าเจ้าลอลักษณ์ แม่รักเจ้าแม่นา รักยิ่งตายิ่งตัว รักยิ่งหัวยิ่งชีพ
mʉ̂ʉa-nán à-nong tee-pii · chon-ná-nii nâat râat ran-tót · sà-lòt hà-rʉ́-tai dàng jà wàa · táao tá gɔ̂ɔ wâa jâo lɔɔ lák · mɛ̂ɛ rák jâo mɛ̂ɛ naa · rák yîng dtaa yîng dtuua · rák yîng hǔua yîng chîip
At that time, Her Majesty the Queen Mother weeps and wails as if to die. She, the queen, then says: "Lo the beautiful son of mine, I do love you. I do love you more than my own eyes and body. I do love you even more than my own head and life."

ลิลิตพระลอ:
ส่วนสมเด็จดาราวดี พระชนนีรู้ข่าว...ธ ก็ทรงคานหาม ให้ตามเสด็จเดียรดาษ ถึงปราสาทสองศรี
sùuan sǒm-dèt daa-raa-wá-dii · prá-chon-ná-nii rúu kàao · ...tá gɔ̂ɔ song kaan-hǎam · hâi dtaam sà-dèt diia-rá-dàat · tʉ̌ng bpraa-sàat sɔ̌ɔng sǐi
As for Her Majesty Tārāvatī the Queen Mother, upon learning the news...she then proceeds in a palanquin, with a great many people following her till reaching the palace of the two princesses.

ยวนพ่าย:
บัดนั้นข้าผู้หื่น เหนกล แกว่นนา ธ สั่งใดตนตรา ถ่องถ้วน ยังชยงชื่นดลโดย คำราช เร็วแฮ เชองชอบเชองใดล้วน เลือกแถลง ฯ
bàt-nán kâa pûu hʉ̀ʉn · hěn gon · gwɛ̀n naa · tá sàng dai dton dtraa · tɔ̀ng tûuan · yang chiiang-chʉ̂ʉn don dooi · kam râat · reo hɛɛ · chəəng chɔ̂ɔp chəəng dai lúuan · lʉ̂ʉak tà-lɛ̌ɛng
At that time, the fervent servant found the stated stratagems beneficial. So whatever His Majesty declared to him he committed to his memory clearly. Thereupon he departed to Chiang Chuen with dispatch as commanded by the royal edict. There he demonstrated to them whatever trick or tactic that he found excellent.

1913, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจิตรเจริญ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์, สรรเสริญพระบารมี:
ธ ประสงค์ใด
tá bprà-sǒng dai
Whatever he [the king] wishes for.

(chiefly poetic) a third person pronoun, often used to refer to a person in authority.


บ

ใบไม้ ใบไม้#Thai

bɔɔ bai-máai (บ ใบไม้), the 26th consonant letter of the Thai alphabet


ป

ปลา ปลา#Thai

bpɔɔ bplaa (ป ปลา), the 27th consonant letter of the Thai alphabet


ผ

/pʰɔː˩˩˦.pʰɯŋ˥˩/

ผึ้ง ผึ้ง#Thai

pɔ̌ɔ pʉ̂ng (ผ ผึ้ง), the 28th consonant letter of the Thai alphabet


ฝ

/fɔː˩˩˦.faː˩˩˦/

fɔ̌ɔ fǎa (ฝ ฝา), the 29th consonant letter of the Thai alphabet


พ

/pʰɔː˧.pʰaːn˧/

พาน พาน#Thai

pɔɔ paan (พ พาน), the 30th consonant letter of the Thai alphabet


ฟ

ฟัน ฟัน#Thai

fɔɔ fan (ฟ ฟัน), the 31st consonant letter of the Thai alphabet


ภ

สำเภา สำเภา#Thai

pɔɔ sǎm-pao (ภ สำเภา), the 32nd consonant letter of the Thai alphabet


ม

/mɔː˧.maː˦˥/

ม้า ม้า#Thai

mɔɔ máa (ม ม้า), the 33rd consonant letter of the Thai alphabet


ศ

/sɔː˩˩˦.saː˩˩˦.laː˧/

ศาลา ศาลา#Thai

sɔ̌ɔ sǎa-laa (ศ ศาลา), the 38th consonant letter of the Thai alphabet


ษ

/sɔː˩˩˦.rɯː˧.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai

sɔ̌ɔ rʉʉ-sǐi (ษ ฤๅษี), the 39th consonant letter of the Thai alphabet


ห

/hɔː˩˩˦.hiːp̚˨˩/

หีบ หีบ#Thai

hɔ̌ɔ hìip (ห หีบ), the 41st consonant letter of the Thai alphabet


ฬ

/lɔː˧.t͡ɕu˨˩.laː˧/

จุฬา จุฬา#Thai

lɔɔ jù-laa (ฬ จุฬา), the 42nd consonant letter of the Thai alphabet


อ

/ʔɔː˧.ʔaːŋ˨˩/

อ่าง อ่าง#Thai

ɔɔ àang (อ อ่าง), the 43rd consonant letter of the Thai alphabet


ฮ

ฮูก ฮูก#Thai

hɔɔ nók-hûuk (ฮ นกฮูก), the 44th consonant letter of the Thai alphabet


ฦ

(obsolete) A letter of the Thai alphabet; it is usually regarded as a vowel.


ฦๅ

lʉʉ (romanization)
การฦๅ (abstract-noun)

ลือ ลือ#Thai


หรือ

th-particle

หรือ • (rʉ̌ʉ)

rʉ̌ʉ (romanization)
รึ (alternative)
เหรอ (alternative)
หรอ (alternative)
หรา (alternative)
หืม (alternative)

Compare Lao ຫຼື (lư̄), ຫລື (lư̄); Zhuang rox; Khmer ឬ (rɨɨ).

final interrogative particle on a yes-no question.


และ

Cognate with Lao ແລະ (læ), Northern Thai ᩓ, Khün ᩓ, Lü ᧞ (l̇ae), Shan လႄႈ (lāae), and Ahom 𑜎𑜦𑜧 (lē). Compare Burmese လည်း (lany:), Old Chinese 也 (OC *laːlʔ).


แต่

th-adj

แต่ • (dtɛ̀ɛ)


ถึงอย่างนั้น

th-con

ถึงอย่างนั้น

ถึงอย่างนั้น • (tʉ̌ng yàang nán)

/tʰɯŋ˩˩˦.jaːŋ˨˩.nan˦˥/


เพื่อว่า

เพื่อว่า • (pʉ̂ʉa-wâa)

/pʰɯa̯˥˩.waː˥˩/


เพราะว่า

เพราะว่า • (prɔ́-wâa)

/pʰrɔʔ˦˥.waː˥˩/

com

เพราะ (prɔ́) + ว่า (wâa)


ด้วยเหตุที่

th-con

ด้วยเหตุที่ • (dûai-hèet-tîi)


ไม่

Possibly a contraction of miʔ^(DS2) (compare มิ (mí, “not”)) + ได้ (dâai, “to get; able; can; may; etc.”).

ไม่ชอบ

ไม่อยู่บ้าน


ไม่

ไม่หล่อไม่รวย


ใช่

th-adv

ใช่ • (châi)

Cognate with Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow). Compare Zhuang cawh, Middle Chinese 是 (MC dzyeX).

2018 February 27, Prepanod Nainapat, “มาดูหนังห้องเราไหม ความหลากหลายของการนัดยิ้มในยุค 4.0”, in The Matter, Bangkok: The Matter, retrieved 2019-04-04:

ใช่ว่าคนไร้รักจะไม่ต้องการความเสียวในชีวิต พวกเขาจึงใช้เทคโนโลยีในโลกยุค 4.0 ที่มีช่องทางนัดยิ้มอยู่หลากหลาย

châi wâa kon rái rák jà mâi dtɔ̂ng-gaan kwaam-sǐao nai chii-wít · pûuak-kǎo jʉng chái ték-noo-loo-yii nai lôok yúk · sìi-jùt-sǔun · tîi mii chɔ̂ng-taang nát-yím yùu làak-lǎai

[It's] not that loveless persons do not want spasm in [their] lives. So they employ the technology [of] the world in the 4.0 age, in which various means are available [for them to] hook up.

2005, บุญเตือน ศรีวรพจน์, “อธิบาย เรื่อง นกกระจาบกลอนสวด”, in นกกระจาบกลอนสวด, กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร:

ข้าใช่นักปราชญ์

ว่า ว่า#Thai

(sometimes ~ว่า) used to express negation: no, not, never, etc.


นภา

Borrowed from Pali nabha or Sanskrit नभः (nabhaḥ).
Cognate with Lao ນະພາ (na phā).


พริกไทย

th-noun

พริกไทย • (prík-tai)

พริก (prík, “chili pepper”) + ไทย (tai, “Thailand; Thai”). Compare Lao ພິກໄທ (phik thai).


อ่าวไทย

th-proper noun

อ่าวไทย • (àao-tai)


พรหม

Borrowed from Sanskrit ब्रह्म (brahma, “Brahma”) or Pali brahma (“idem”).

bor+

พระ พระ#Thai

พรหมโลก พรหมโลก#Thai

รูปพรหม รูปพรหม#Thai

อรูปพรหม อรูปพรหม#Thai

(Buddhism) (พระ~) brahma, a kind of divine beings that dwell in the realm พรหมโลก (prom-má-lôok), divided into two sub-realms: (1) รูปพรหม (rûup-bpà-prom), for brahmas that have form; and (2) อรูปพรหม (à-rûup-bpà-prom), for formless brahmas.


พรหมลิขิต

th-noun

พรหมลิขิต • (prom-lí-kìt)

From พรหม (prom, “Brahma, one of the Hindu supreme gods”) + ลิขิต (lí-kìt, “document; letter; writing”); literally "Brahma's writing"; referring to a mark traditionally believed to be written on a newborn baby's forehead by the god Brahma, specifying the future of the baby. Cognate with Khmer ព្រហ្មលិខិត (prɔɔmɑɑlikhət) and analogous to Burmese နဖူးစာ (na.hpu:ca).

cog

Khmer ព្រហ្មលិខិត (prɔɔmɑɑlikhət)

2013, ผานิต, ตามรักข้ามมิติ, Bongkoch Publishing, page 3:
ด้ายแดงอันเป็นสัญลักษณ์ของพรหมลิขิตแห่งหญิงชายที่เป็นเนื้อคู่
dâai dɛɛng an bpen sǎn-yá-lák kɔ̌ɔng prom-lí-kìt hɛ̀ng yǐng chaai tîi bpen nʉ́ʉa-kûu
The red thread which represents the fate of a man and a woman who are destined lovers.

2015, ธุวัฒธรรพ์, พรหมลิขิตเลือด, I.P.J. International, page 6:
โลกนี้ไม่มีเรื่องบังเอิญหรอก จะมีก็แต่พรหมลิขิต
lôok níi mâi mii rʉ̂ʉang bang-əən rɔ̀k jà mii gɔ̂ɔ dtɛ̀ɛ prom-lí-kìt
In this world, there's no such thing as coincidence; there's only destiny.

เชื่อเรื่องพรหมลิขิตไหม


พรหมจารี

From Sanskrit ब्रह्मचर्य (brahmacarya, “chastity”).


พริก

prík (romanization)
เม็ด (classifier)
พริ่ก (alternative)

→ Northern Thai: ᨻᩕᩥ᩠ᨠ, ᨽᩥ᩠ᨠ

→ Lao: ພິກ (phik)

→ Lü: ᦘᦲᧅ (phiik)

Ultimately from Pali marica or Sanskrit मरिच (marica), probably through the predecessor of Mon မြေက်.


พริกขี้หนู

th-noun

พริกขี้หนู • (prík-kîi-nǔu)

/pʰrik̚˦˥.kʰiː˥˩.nuː˩˩˦/

From พริก (prík, “pepper; chilli”) + ขี้ (kîi, “excrement”) + หนู (nǔu, “mouse”), literally “mouse-shit pepper”.

com

Capsicum annuum
Capsicum annuum#Translingual


พริกดอง

th-noun

พริกดอง • (prík-dɔɔng)

/pʰrik̚˦˥.dɔːŋ˧/

From พริก (prík, “chilli”) + ดอง (dɔɔng, “to pickle”).

com

a condiment consisting of sliced chillies pickled in vinegar, often served with noodle dishes.


พริกหยวก

th-noun

พริกหยวก • (prík-yùuak)

From พริก (prík, “chilli”) + หยวก (yùuak, “banana stalk”).


น้ำพริก

th-noun

น้ำพริก • (nám-prík)

→ Japanese: ナムプリック

→ Korean: 남프릭 (nampeurik)


ภาษี

/pʰaː˧.siː˩˩˦/

Compare Classical Persian باژ (bâž, “tribute; toll”), which is cognate to Sanskrit भक्ति (bhakti, “distribution; division”).
Cognate with Lao ພາສີ (phā sī), Khmer ភាស៊ី (phiəsii), ភស៊ី (phĕəʼsii), or ផាស៊ី (phaasii).


ประกาศ

th-verb

ประกาศ • (bprà-gàat) (abstract noun การประกาศ)

bprà-gàat (romanization)
การประกาศ (abstract-noun)

From Sanskrit प्रकाश (prakāśa, “shining, bright; light; enlightenment; visible, open; etc”). Cognate with Old Khmer prakāśe; Modern Khmer ប្រកាស (prɑɑkaah).

bor

to announce; to declare; to proclaim; to give notice (of).


ประสาท

th-verb

ประสาท • (bprà-sàat) (abstract noun การประสาท)

bprà-sàat (romanization)
การประสาท (abstract-noun)

Learned borrowing from Sanskrit प्रसाद (prasāda).

lbor

ประสาทหรือเปล่า

(slang) to undergo a mental infirmity; to be crazy, mad, or senseless.


ปราสาท

From Sanskrit प्रासाद (prāsāda, “palace; terrace”); perhaps via Old Khmer *prāsāda, prāsādda, prāsātra, prāsādha, °prāsāddha, braḥ sādha (“temple or sanctuary having a high pinnacle”). Cognate with Burmese ပြာသာဒ် (prasad), Modern Khmer ប្រាសាទ (praasaat), Lao ຜາສາດ (phā sāt), Northern Thai ᨷᩕᩣᩈᩣ᩠ᨴ (phǎa sàat), Lü ᦕᦱᦉᦱᧆ (ṗhaaṡaad), Mon ပြါသာတ်, Shan ပျၢတ်ႈသၢတ်ႈ (pjāat sāat). Compare Pali pāsāda (“mansion; palace”).

cog

Shan ပျၢတ်ႈသၢတ်ႈ (pjāat sāat)

Grand Palace
Neuschwanstein Castle
th:พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
th:พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท

หลัง หลัง#Thai

องค์ องค์#Thai

พระ พระ#Thai

มหา มหา#Thai

(classifier หลัง or องค์) (พระ~, พระมหา~, มหา~) royal or religious building with a multitiered roof.


ประสิทธิ์

th-proper noun

ประสิทธิ์ • (bprà-sìt)

From Sanskrit प्रसिद्धि (prasiddhi, “fame”).

a male given name, Prasit, from Sanskrit


ประการ

Learned borrowing from Sanskrit प्रकार (prakāra, “form”). Compare Pali pakāra, whence Thai ปการ. Cognate with Lao ປະການ (pa kān), Lü ᦕᦂᦱᧃ (ṗhk̇aan).


คุณภาพ

คุณ(khun)is from Sanskrit गुण (guṅa, “quality”). Compare Lao ຄຸນນະພາບ (khun na phāp).


ฝรั่งเศส

th-proper noun

ฝรั่งเศส • (fà-ràng-sèet)

fà-ràng-sèet (romanization)
ฝรั่งเศษ (alternative)
ฝรั่งเสศ (alternative obsolete)

Semi-learned borrowing from French français (“French”).

slbor

ประเทศฝรั่งเศส

สาธารณรัฐฝรั่งเศส

France (a country located primarily in Western Europe)


คชสาร

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.saːn˩˩˦/

From คช (kót, “elephant”) + สาร (sǎan, “elephant”).


สารอาหาร

/saːn˩˩˦.ʔaː˧.haːn˩˩˦/


โภชนะ

pôot-chá-ná (romanization)
โภชน (alternative)

/pʰoːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/


เทพ

têep (romanization)
ความเทพ (abstract-noun)

From Pali deva (“deity; god”) or Sanskrit देव (deva, “deity; god”); probably via Old Khmer debbha, debva, dœbva (“deity; god”). Ultimately from Proto-Indo-European *deywós (“god, the celestial one”). Cognate with Lao ເທບ (thēp), Modern Khmer ទេព (teep), and Malay dewa.

der

(slang, sarcastic) inviolable; sacrosanct; untouchable; uncriticisable; unchangeable; beyond interference.


เทวดา

From Pali devatā (“god; deity”), from Sanskrit देवता (devatā, “idem”); probably via Old Khmer devatā, devtā (“idem”). Cognate with Modern Khmer ទេវតា (teivĕəʼtaa), Lao ເທວະດາ (th dā).

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

(theology, mythology) (classifier องค์ or พระองค์ or, archaically, ตน) god; deity; divine being; celestial being; immortal being.


ขัด

th-verb

ขัด • (kàt) (abstract noun การขัด or ความขัด)

kàt (romanization)
การขัด (abstract-noun)
ความขัด (abstract-noun)

⇒ Lao: ຂັດ (khat)

1992 April 8, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 109, number 42, page 18:

เนื่องจากวัตถุประสงค์ของสมาคมขัดต่อกฎหมายหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน

nʉ̂ʉang-jàak wát-tù-bprà-sǒng kɔ̌ɔng sà-maa-kom kàt dtɔ̀ɔ gòt-mǎai rʉ̌ʉ sǐin-lá-tam-an-dii-kɔ̌ɔng-bprà-chaa-chon

Because the objectives of the association are contrary to the law or good morals of the public.

กับ กับ#Thai

ต่อ ต่อ#Thai

(transitive) (often followed by กับ or ต่อ) to be contrary (to); to be in conflict (with); to disagree (with)


คิด

คิด • (kít) (abstract noun การคิด or ความคิด)

kít (romanization)
การคิด (abstract-noun)
ความคิด (abstract-noun)

From Middle Khmer gita, gitra, gīta, gītra, gitta, gittha, gīttha, gï̄tta, gœta, gata (“to think; to consider; to ponder; to judge; to decide; to believe; etc.”), Angkorian Old Khmer git (“to think, to believe, etc.”), or Pre-Angkorian Old Khmer git (“to think, to believe, etc.”).
Cognate with Modern Khmer គិត (kɨt), Lao ຄິດ (khit).

bor

to think; to contemplate; to form in mind.


ฉก

chòk (romanization)
การฉก (abstract-noun)

(by extension) to snatch; to grab; to seize, steal, or take away suddenly or hastily.


ใช้

chái (romanization)
การใช้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʑaɰꟲ (“to commission”). Cognate with Lao ໃຊ້ (sai), Northern Thai ᨩᩲ᩶ or ᨩᩱ᩶, Lü ᦺᦋᧉ (tsay²), Tai Dam ꪻꪋ꫁, Tai Dón ꪻꪋꫂ, Shan ၸႂ်ႉ (tsâ̰ue), Tai Nüa ᥓᥬᥳ (tsȧue), Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow), Zhuang sawj, Zuojiang Zhuang cawj.


ช่วย

chûai (romanization)
การช่วย (abstract-noun)
ช้วย (alternative obsolete)
ฉ้วย (alternative)

→ Nyah Kur: จวย่

→ Khmer: ជួយ (cuəy) (possibly via Thai or Middle Chinese)

/t͡ɕʰua̯j˥˩/

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ɟuəjᴮ⁴ (“to help”), from Middle Chinese 助 (MC dzrjoH). Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᩅ᩠᩵ᨿ or ᨩᩬ᩠᩵ᨿ, Isan ซอย, Lao ຊ່ວຍ (suāi) or ຊ່ອຍ (sǭi), Lü ᦋᦾᧈ (tsoay¹), Tai Dam ꪋ꪿ꪮꪥ, Shan ၸွႆႈ (tsāui), Tai Nüa ᥓᥩᥭ (tsoay), Phake ꩡွႝ (coy), Ahom 𑜋𑜨𑜩 (choy) or 𑜋𑜢𑜤𑜐𑜫 (chüñ), Southern Thai ฉวย.


ดัน

undefined, found in a number of compounds.


ถาก

tàak (romanization)
การถาก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨳᩣ᩠ᨠ, Lao ຖາກ (thāk), Lü ᦏᦱᧅ (ṫhaak), Shan ထၢၵ်ႇ (thàak), Tai Nüa ᥗᥣᥐᥱ (thǎak), Phake ထက် (thak), Ahom 𑜌𑜀𑜫 (thak).


ทิ้ง

tíng (romanization)
การทิ้ง (abstract-noun)


ถ่ม

tòm (romanization)
การถ่ม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຖົ່ມ (thom), Lü ᦏᦳᧄᧈ (ṫhum¹), Shan ထူမ်ႇ (thùum), Tai Nüa ᥗᥧᥛᥱ (thǔm).

cog

Lü ᦏᦳᧄᧈ (ṫhum¹)


ขว้าง

th-verb

ขว้าง • (kwâang) (abstract noun การขว้าง)

kwâang (romanization)
การขว้าง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ, Lao ຂວ້າງ (khuāng), Lü ᦩᦱᧂᧈ (xwaang¹), Zhuang gveng or gvengh or gvengq, Zuojiang Zhuang kvangj or gvengj.


คาด

kâat (romanization)
การคาด (abstract-noun)


บ่น

bòn (romanization)
การบ่น (abstract-noun)


ตบ

dtòp (romanization)
การตบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *tɤpᴰ (“to slap”).
Cognate with Lao ຕົບ (top), Shan တူပ်း (túup), Zhuang doep (“to slap”) and dop (“to clap”) (dialectal).


ชก

chók (romanization)
การชก (abstract-noun)


ตด

From Proto-Tai *k.tɤtᴰ (“fart”). Cognate with Lao ຕົດ (tot), Shan တူတ်း (túut), Tai Dam ꪶꪔꪒ, Phake တုတ် (tut), Ahom 𑜄𑜢𑜤𑜄𑜫 (tüt), Zhuang roet. Probably of imitative origin. Compare Proto-Austronesian *qətut (whence Aklanon utot, Tagalog utot, and Maranao tot).

(colloquial) fart: flatus expelled through the anus.


หาย

hǎai (romanization)
การหาย (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰrwɤːjᴬ (“to disappear”). Cognate with Northern Thai ᩉᩣ᩠ᨿ, Khün ᩉᩣ᩠ᨿ, Lao ຫາຍ (hāi), Lü ᦠᦻ (ḣaay), Shan ႁၢႆ (hǎai), Tai Nüa ᥞᥣᥭᥴ (háay), Phake ꩭႝ (hay), Ahom 𑜑𑜩 (hay) or 𑜍𑜩 (ray).

(intransitive, as from or after an illness) to recover; to be cured; to be healed; to improve.


ฟัง

fang (romanization)
การฟัง (abstract-noun)
ฟงง (alternative)

From Proto-Southwestern Tai *vaŋᴬ⁴ (“to listen”). Cognate with Northern Thai ᨼᩢ᩠ᨦ, Lao ຟັງ (fang), Lü ᦝᧂ (fang), Tai Dam ꪡꪰꪉ, Shan ၽင်း (pháng) or ၾင်း (fáng), Tai Nüa ᥜᥒᥰ (fäng).


กระโดด

th-verb

กระโดด • (grà-dòot) (abstract noun การกระโดด)

grà-dòot (romanization)
การกระโดด (abstract-noun)


บีบ

bìip (romanization)
การบีบ (abstract-noun)

Cognate with Lao ບີບ (bīp), Tai Dam ꪚꪲꪚ, Shan မိပ်ႇ (mìp) or ဝိပ်ႇ (wìp).


หยิก

yìk (romanization)
ความหยิก (abstract-noun)


เอียง

เอียง • (iiang) (abstract noun การเอียง)

iiang (romanization)
การเอียง (abstract-noun)

Possibly clipping of ลำเอียง (lam-iiang) or directly from Old Khmer ល្អៀង (lʼiaṅa) (both become doublet of ลำเอียง (lam-iiang)). Cognate with Lao ອຽງ (ʼīang).


บังคับ

From Khmer បង្គាប់ (bɑɑbɑngkŏəp, “to command”).

der

(poetry) requirement or rule for writing a poem, such as that governing tones or rhymes.


หลับ

làp (romanization)
การหลับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰlapᴰ (“to close (the eyes)”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩢᨷ, Lao ຫຼັບ (lap), Lü ᦜᧇ (l̇ab), Shan လပ်း (láp), Ahom 𑜎𑜆𑜫 (lap), Zhuang laep.

inh

นอนไม่หลับ


โกหก

th-adj

โกหก • (goo-hòk) (abstract noun ความโกหก)

goo-hòk (romanization)
ความโกหก (abstract-noun)

From Pali kuhaka (“cheating, deceitful, fraudulent; deceiver; fraud; impostor; hypocrite”) or Sanskrit कुहक (kuhaka, “cheat; imposter; trickery”). Cognate with Khmer កុហក (kohɑk).

bor

พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา:
แลญาณพิเชียรนั้นเรียนคุณโกหกกระทำการอันพิปริตสำแดงแก่ชาวชนบทประเทศนั้น
lɛɛ yaan-ná-pí-chiian nán riian kun goo-hòk grà-tam gaan an pí-bpà-rìt sǎm-dɛɛng gɛ̀ɛ chaao chon-ná-bòt-bprà-têet nán
And Yānnaphichīan studied fraudulent magic and performed eccentric deeds before those countrymen.

cheating; deceitful; fake; false; fraudulent.


โกหก

th-verb

โกหก • (goo-hòk) (abstract noun การโกหก)

goo-hòk (romanization)
การโกหก (abstract-noun)


เลีย

liia (romanization)
การเลีย (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *liəᴬ⁴ (“to lick”), from Proto-Tai *C̬.lwiəᴬ (“to lick”). Cognate with Lao ເລຍ (līa), Northern Thai ᩃ᩠ᨿᩮ, Lü ᦵᦟ (le), Tai Dam ꪩꪸ, Shan လေး (lée), Tai Nüa ᥘᥥᥰ (lë), Ahom 𑜎𑜦 (le), Zhuang riz, Nong Zhuang laix.

inh+

(used of a fire, flame, sunlight, etc) to affect or attack as if licking.

flame; sunlight; etc; flame; sunlight; etc

(sarcastic, sometimes offensive, originating from the behavior of a dog that licks its owner) to fawn.


ดูด

dùut (romanization)
การดูด (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ˀduːtᴰ¹ᴸ (“to suck”). Cognate with Lao ດູດ (dūt), Lü ᦡᦳᧆᧈ (ḋud¹), Shan လုတ်ႇ (lùt) and ႁုတ်ႇ (hùt), Tai Nüa ᥘᥧᥖᥴ (lút), Phake ꩫုတ် (nut, “to smoke”) and ꩭုတ် (hut, “to suck”), Ahom 𑜓𑜤𑜄𑜫 (dut), Zhuang ndoet, Nong Zhuang ndut or ndit.

cog

Lü ᦡᦳᧆᧈ (ḋud¹)


คาน

From Proto-Tai *ɢaːnᴬ.
Cognate with Northern Thai ᨣᩤ᩠ᨶ, Khün ᨣᩤ᩠ᨶ, Lao ຄານ (khān), Lü ᦅᦱᧃ (kaan), Shan ၵၢၼ်း (káan), Tai Nüa ᥐᥣᥢᥰ (käan), Phake ကꩫ် (kan), Ahom 𑜀𑜃𑜫 (kan), Zhuang hanz, Nong Zhuang ganz, Tày càn.
Compare Middle Chinese 竿 (MC kan) or Old Chinese 竿 (OC *kaːn).


คุย

kui (romanization)
การคุย (abstract-noun)


ชอบ

th-verb

ชอบ • (chɔ̂ɔp) (abstract noun การชอบ or ความชอบ)

chɔ̂ɔp (romanization)
การชอบ (abstract-noun)
ความชอบ (abstract-noun)

Compare Khmer ឆប (chɑɑp). Cognate with Northern Thai ᨪᩬᨷ, Lao ຊອບ (sǭp).

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩/

คุณชอบอาหารไทยไหมคะ

to like; to admire; to appreciate; to adore; to approve; to be in favour (of)


มา

maa (romanization)
การมา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰmaːᴬ (“to come”). Cognate with Northern Thai ᨾᩣ (maa), Khün ᨾᩣ (maa), Isan มา, Lao ມາ (mā), Lü ᦙᦱ (maa), Tai Dam ꪣꪱ, Tai Dón ꪝꪱ, Shan မႃး (máa), Tai Nüa ᥛᥣᥰ (mäa), Aiton မႃ (mā), Phake မႃ (mā), Ahom 𑜉𑜠 (ma) or 𑜉𑜡 (mā) or 𑜉𑜡𑜠 (māa), Zhuang maz.

คุณมาจากที่ไหน

to move or come (towards the speaker's direction); to arrive.


มา

used to indicate motion towards the speaker's direction.

used to indicate motion that still continues or that continues up to a certain point of time.


เรียก

เรียก • (rîiak) (abstract noun การเรียก)

rîiak (romanization)
การเรียก (abstract-noun)
รยก (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Southwestern Tai *riəkᴰᴸ⁴ (“to call”). Cognate with Northern Thai ᩁ᩠ᨿᨠ, Khün ᩁ᩠ᨿᨠ, Isan เฮียก, Lao ຮຽກ (hīak), Lü ᦵᦣᧅ (hek), Shan ႁဵၵ်ႈ (hāek), Phake ꩭိက် (hik), Ahom 𑜍𑜢𑜀𑜫 (rik), Saek เหร้ก.

inh

เรียกมากินเลี้ยง

เรียกตำรวจ

เรียกแท็กซี่

to call: to ask or invite (to come); to request (the presence of).


ออก

th-noun

ออก • (ɔ̀ɔk)

white-bellied sea eagle
white-bellied sea eagle

Haliaeetus leucogaster
Haliaeetus leucogaster#Translingual

(zoology) white-bellied sea eagle, of species Haliaeetus leucogaster in the family Accipitridae.


ดื่ม

dʉ̀ʉm (romanization)
การดื่ม (abstract-noun)

(intransitive) to drink an alcoholic beverage.


ลืม

lʉʉm (romanization)
การลืม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *mlɯnᴬ (“to open (the eyes)”) (Pittayaporn, 2008). The final /*-n/ became /-m/ due to assimilation with initial /*m-/. The initial /*ml-/ became /l-/ as usual. Cognate with Isan มืน, Lao ມືນ (mư̄n), Northern Thai ᨾᩨ᩠ᨶ, Khün ᨾᩨ᩠ᨶ, Lü ᦙᦹᧃ (muen), Shan မိုၼ်း (múen).

der

to open (the eyes) (usually used in conjunction with ตา ("eye") as ลืมตา).


เห็น

hěn (romanization)
การเห็น (abstract-noun)

From Proto-Tai *tranᴬ (“to see”). Some Southwestern Tai such as Thai เห็น (hěn) and Central Tai show reflexes of *-e-.
In Southwestern Tai, cognate with Isan เห็น, Lao ເຫັນ (hen), Northern Thai ᩉᩢ᩠ᨶ (han¹) or ᩉᩮ᩠ᨶ (hen¹), Khün ᩉᩢ᩠ᨶ (han¹), Lü ᦠᧃ (ḣan), Tai Dam ꪹꪬꪸꪙ (hen), Tai Dón ꪬꪲꪙ, Shan ႁၼ် (hǎn), Tai Nüa ᥞᥢᥴ (hán), Aiton ꩭꩫ် (han), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang taen (Yanshan dialect) or ten (Guangnan dialect).
In Northan Tai, cognate with Zhuang raen, Bouyei ranl.
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang haen (Lonzhou, Ningming and Daxin dialects) or twn (Chongzuo dialect).

แก่ แก่#Thai

(~แก่) to favour; to be in favour (of); to give more importance, preference, or respect (to); to treat or regard as more important or favourable; to care.


หา

used to express surprise, bewilderment, disbelief, contempt, or interrogation.


ค้น

kón (romanization)
การค้น (abstract-noun)

ค้นเก๊ะ

ค้นตัวผู้ต้องสงสัย

ค้นบ้านผู้ต้องสงสัย

ค้นคำหลักในกูเกิล

to search: to go through, look through, explore, examine, etc, in order to find or discover.


พบ

póp (romanization)
การพบ (abstract-noun)


โทร

too (romanization)
การโทร (abstract-noun)

Clipping of โทรศัพท์ (too-rá-sàp, “telephone”).

clipping

(informal, ambitransitive) to call (by telephone)


หนี

nǐi (romanization)
การหนี (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰniːᴬ¹ (“to flee”). Cognate with Isan หนี, Lao ໜີ (nī), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩦ, Khün ᩉ᩠ᨶᩦ, Lü ᦐᦲ (ṅii), Tai Dam ꪘꪲ, Shan ၼီ (nǐi), Tai Nüa ᥘᥤᥴ (lí, “to move, to migrate”), Ahom 𑜃𑜣 (nī).


ลบ

lóp (romanization)
การลบ (abstract-noun)

From Old Khmer លោបេ (lope), លោបេយ (lopeya), from Sanskrit लोप (lopa) or Pali lopa. Cognate with Lao ລົບ (lop) or ລຶບ (lưp).


ยอม

yɔɔm (romanization)
การยอม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຍອມ (nyǭm), Northern Thai ᨿᩬᨾ, Khün ᨿᩬᨾ, Lü ᦍᦸᧄ (yoam), Shan ယွမ်း (yáum), Tai Nüa ᥕᥩᥛ (yoam), Ahom 𑜊𑜨𑜪 (jʸoṃ).


นึก

nʉ́k (romanization)
การนึก (abstract-noun)


เปิด

bpə̀ət (romanization)
การเปิด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨸᩨ᩠ᨯ (“to open”), Lao ປືດ (pư̄t) or ເປີດ (pœ̄t, “to open”), Lü ᦔᦹᧆ (ṗued), Tai Dam ꪜꪳꪒ, Shan ပိုတ်ႇ (pùet), Phake ပုတ် (put), Ahom 𑜆𑜤𑜄𑜫 (put).

to open: to expose to view; to make known, to let to be known; to show, to exhibit; to disclose, to reveal.

เปิดทางให้...

เปิดช่องให้หนี

to provide a window for [potential] flight

to allow; to admit; to let happen; to make available; to enable.

เปิดร้าน

ร้านเปิด

เปิดศาล

to hold a judicial session
(literally) to open a court

เครื่องเปิด

to open, be open, or be on: to be in operation; to be operative, operating, or in use; to start the operation or business of.

(slang, humorous) to start a quarrel; to pick a fight.