หญ้า

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰɲaːꟲ¹ (“grass”), from Proto-Tai *ʰɲɯəꟲ (“grass”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ, Lao ຫຍ້າ (nyā), Lü ᦊᦱᧉ (ẏaa²), Tai Dam ꪐ꫁ꪱ, Shan ယိူဝ်ႈ (yōe), ယႃႈ (yāa), Tai Nüa ᥕᥫᥲ (yòe), ᥕᥣᥲ (yàa), Phake ယႃ (yā), Ahom 𑜊𑜢𑜤𑜈𑜫 (jʸüw), 𑜊𑜠 (jʸa), 𑜊𑜡 (jʸā), 𑜐𑜠 (ña), Tày nhả, Bouyei nyal, Zhuang nywj, Nong Zhuang nyaj, Zuojiang Zhuang yaj.

cog

Lü ᦊᦱᧉ (ẏaa²)


ล่า

lâa (romanization)
การล่า (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃ᩵ᩣ, Lao ລ່າ (lā).

ล่าผู้หญิง

(slang, transitive) to chase after; to woo.


หล้า

th-noun

หล้า • (lâa)

Cognate with Lao ຫຼ້າ (lā). Compare Old Chinese 土 (OC *l̥ʰaːʔ, *l'aːʔ, “earth; soil”).


ล้า

láa (romanization)
การล้า (abstract-noun)


หย่า

yàa (romanization)
การหย่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ˀjaːᴮ (“to quit”).
Cognate with Lao ຢ່າ (yā).

หย่านม

to wean
 (literally) to cease [from] milk

หย่าศึก

(transitive or intransitive, somewhat archaic) to quit; to give up; to leave; to cease; to end.


ค่า

From Middle Chinese 價 (MC kaeH). Cognate with Northern Thai ᨣ᩵ᩤ, Lao ຄ່າ (khā), Lü ᦅᦱᧈ (kaa¹), Shan ၵႃႈ (kāa), Tày chá. Compare Vietnamese cả (as in giá cả).


ค้า

káa (romanization)
การค้า (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣ᩶ᩤ, Lao ຄ້າ (khā), Lü ᦅᦱᧉ (kaa²), Khün ᨣ᩶ᩤ, Shan ၵႃႉ (kâ̰a), Ahom 𑜀𑜠 (ka).


จ่า

jàa (romanization)
การจ่า (abstract-noun)

to tell or indicate, especially by or in writing.


จ้า

jâa (romanization)
ความจ้า (abstract-noun)


ด่า

dàa (romanization)
การด่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗaːᴮ (“to scold; to revile”).
Cognate with Northern Thai ᨯ᩵ᩣ, Lao ດ່າ (dā), Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹), Khün ᨯ᩵ᩣ, Tai Dam ꪒ꪿ꪱ, Shan လႃႇ (làa), Tai Nüa ᥘᥣᥱ (lǎa), Nong Zhuang ndaq, Bouyei ndas, Zhuang ndaq.

cog

Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹)


หนา

nǎa (romanization)
ความหนา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰnaːᴬ (“thick”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩣ, Khün ᩉ᩠ᨶᩣ, Lao ໜາ (nā), Lü ᦐᦱ (ṅaa), Tai Dam ꪘꪱ, Tai Dón ꪘꪱ, Tày na, Shan ၼႃ (nǎa), Tai Nüa ᥘᥣᥴ (láa) or ᥢᥣᥴ (náa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜡 (nā), Bouyei nal, Zhuang na. Compare Sui qnal, Southern Kam nal, Proto-Hlai *C-naː (whence naː¹~naː⁴~naː³ across the different lects).


อ้า

âa (romanization)
การอ้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔaːꟲ (“to open (the mouth)”).
Cognate with Tày ả, Zhuang aj.


ห่า

From Proto-Tai *kraːᴮ (“gust (of rain)”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ, Khün ᩉ᩵ᩣ, Isan ห่า, Lao ຫ່າ (hā), Shan ႁႃႇ (hàa), Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹), Phake ꩭႃ (hā), Ahom 𑜍𑜠 (ra), Zhuang raq (“spell (of rain etc.)”), Zuojiang Zhuang haq, Tày xá.

Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹)

(figurative, of things that fall down like a shower of rain) a great deal; a great amount; a great number; a great quantity.


ไกล

glai (romanization)
ความไกล (abstract-noun)

From Proto-Tai *k.lajᴬ (“far”). Cognate with Isan ไกล, Lao ໄກ (kai), Northern Thai ᨠᩖᩱ, Khün ᨠᩱ, Lü ᦺᦂ (k̇ay), Shan ၵႆ (kǎi), Tai Nüa ᥐᥭ (kay), Ahom 𑜀𑜩 (kay), Bouyei jael, Nong Zhuang gae, Zhuang gyae.


ใกล้

glâi (romanization)
ความใกล้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *k.raɰꟲ (“near”).
Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩲ᩶ or ᨠᩖᩱ᩶, Lao ໃກ້ (kai) or ໄກ້ (kai), Lü ᦺᦂᧉ (k̇ay²), Shan ၵၢႆ (kǎai), Ahom 𑜀𑜧 (kaw) or 𑜀𑜩 (kay), Bouyei jaec, Zhuang gyawj and cawj (dialectal).

Lü ᦺᦂᧉ (k̇ay²)


ใคร่

th-verb

ใคร่ • (krâi) (abstract noun การใคร่ or ความใคร่)

krâi (romanization)
การใคร่ (abstract-noun)
ความใคร่ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣᩕᩱ᩵ or ᨣᩕᩲ᩵, Lao ໃຄ່ (khai), Lü ᦺᦆᧈ (xay¹), Shan ၶႂ်ႈ (khāue), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜞𑜧 (khraw), Zhuang gyaez.

(formal, elegant, humble) to crave; to desire; to want; to wish.


ไข

Compare Lao ໄຂ (khai), Northern Thai ᨡᩱ, Khün ᨡᩱ, Lü ᦺᦃ (ẋay), Shan ၶႆ (khǎi).


ไข

kǎi (romanization)
การไข (abstract-noun)

From Middle Chinese 開 (MC khoj, “open”). Cognate with Lao ໄຂ (khai).


ไทร

Clipping of ไทรบุรี, from ไทร (sai, “banyan”) + บุรี (bù-rii, “town”), literally “banyan town”.

com

1933, พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, เสด็จประพาสคลองแสนแสบ, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 8:

พระยาศรีพิพัฒน์เป็นแม่ทัพยกออกไปปราบกบฏเมืองไทรในรัชชกาลที่ ๓

prá-yaa sǐi pí-pát bpen mɛ̂ɛ-táp yók ɔ̀ɔk bpai bpràap gà-bòt mʉʉang sai nai rát-chá-gaan tîi · sǎam

Phraya Siphiphat was the chief of the army [which] marched out to suppress treason in Sai Town in the third reign.

(historical) Syburi, the name of Kedah when it was a vassal state of Siam


ไส้

(astrology, now dialect) Year of the Snake: the sixth year in a cycle of twelve years under the lunar calendar.


ไส

sǎi (romanization)
การไส (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩈᩱ, Isan ไส, Lao ໄສ (sai), Lü ᦺᦉ (ṡay), Khün ᩈᩱ, Shan သႆ (sǎi), Ahom 𑜏𑜩 (say).

to move or cause to move (as by driving, pushing, shoving, etc) along an even floor.


ไซ้

sái (romanization)
การไซ้ (abstract-noun)

to root, dig, probe (with beak or snout).


ไต

dtai (romanization)
ใต (alternative obsolete)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *taɰᴬ² (“gizzard; kidney”), from Proto-Tai *p.taɰᴬ (“gizzard”). Cognate with Lao ໃຕ (tai), ໄຕ (tai), or ເຕີ (tœ̄, “gizzard; kidney”), Lü ᦺᦎ (ṫay, “gizzard; kidney”), Tai Dam ꪻꪔ (“gizzard”), Tai Dón ꪻꪔ (“gizzard”), Phake တၞ် (taü, “kidney”), Zhuang daw (“gizzard”), Saek เต๋อ (“gizzard; kidney”). Compare Shan တႂ် (tǎue, “induration or callous caused by friction of the skin”) for sense 2.


ไต่

dtài (romanization)
การไต่ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *taj/aɰᴮ¹ (“to creep; to move like a worm”), from Proto-Tai *twajᴮ (“to crawl over”).
Cognate with Northern Thai ᨲᩱ᩵, Lao ໄຕ່ (tai), Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹), Shan တႆႇ (tài), Tai Nüa ᥖᥭᥱ (tǎy), Ahom 𑜄𑜩 (tay), Zhuang laeh (dialectal).

cog

Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹)

to crawl, creep (of insects, small creatures).


ไท้

(literary, poetic, archaic elsewhere) person in authority; person of importance; exalted person.


ไถ

tǎi (romanization)
การไถ (abstract-noun)

From Proto-Tai *crwajᴬ (“plough”). Cognate with Lao ໄຖ (thai), Northern Thai ᨳᩱ, Khün ᨳᩱ, Lü ᦺᦏ (ṫhay), Shan ထႆ (thǎi), Ahom 𑜌𑜩 (thay), Zhuang cae, Saek ไถ่. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Mon ထေဲာ, Burmese ထယ် (htai).

to drive, push, or move (especially with difficulty, along a rough surface, or in a manner similar to moving an animal-drawn plough in soil); to slide


ใย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaɰᴬ⁴ (“fiber; filament”). Cognate with Northern Thai ᨿᩱ , Khün ᨿᩱ, Lao ໃຍ (nyai), Lü ᦺᦍ (yay), Tai Dam ꪻꪥ, Tai Dón ꪻꪥ, Shan ယႂ်း (yáue), Tai Nüa ᥕᥬᥰ (yäue), Phake ယၞ် (yaü), Ahom 𑜊𑜧 (jʸaw).


ไหน

which; why (used to express complaining, claiming, or doubting mood)


ใบ้

From Proto-Tai *ɓɤɰꟲ (“dumb”).
Cognate with Lao ໃບ້ (bai), Shan မႂ်ႈ (māue), Tày bẩư.

(figurative) mute; silent (not making a sound, not speaking).


ไพร่

Cognate with Isan ไพร่, Lao ໄພ່ (phai), Northern Thai ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Khün ᨽᩱ᩵ (phay⁵) or ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Lü ᦺᦘᧈ (phay¹), Tai Dam ꪼꪝ꪿ (ꞌpay), Tai Dón ꪼꪝꫀ, Shan ၽႆႈ (phāi).

(derogatory and very offensive) vulgar person; unrefined person; low-class person.


ไพ่

pâi (romanization)
ใบ (classifier)
สำรับ (classifier)

From Middle Chinese 牌 (MC bea|beaj). Compare Lao ໄພ້ (phai).

playing cards (also refers to other types of cards for playing).


ใภ้

From Proto-Tai *baɰꟲ (“daughter-in-law”); Lao ໃພ້ (phai), Northern Thai ᨻᩱ᩶, Khün ᨻᩱ᩶, Lü ᦺᦗᧉ (pay²), Shan ပႂ် (pǎue), Zuojiang Zhuang bawx, Zhuang bawx.


ไฝ่

ใฝ่ ใฝ่#Thai


ไฝ

Cognate with Lao ໄຝ (fai), Northern Thai ᨺᩱ, Khün ᨺᩱ, Lü ᦺᦚ (ḟay) หรือ ᦺᦚᧈ (ḟay¹).


ไหม้

mâi (romanization)
การไหม้ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰmajꟲ¹ (“to burn; burnt”), from Proto-Tai *ʰmajꟲ (“to burn (intr.)”).
Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩱ᩶, Lao ໄໝ້ (mai), Lü ᦺᦖᧉ (ṁay²), Tai Dam ꪼꪢ꫁, Shan မႆႈ (māi), Tai Nüa ᥛᥭᥲ (mày), Phake မႝ (may), Ahom 𑜉𑜩 (may), Zhuang maej (dialectal).

cog

Lü ᦺᦖᧉ (ṁay²)


ไหล่

th-noun

ไหล่ • (lài)


ไล่

lâi (romanization)
การไล่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *lajᴮ (“to chase”).
Cognate with Lao ໄລ່ (lai), Ahom 𑜎𑜩 (lay), Zhuang laeh.


ไล้

lái (romanization)
การไล้ (abstract-noun)


ไหล

ปลา ปลา#Thai


ไว

Compare Middle Chinese 快 (MC khwaejH). Cognate with Northern Thai ᩅᩮᩥ᩠ᨿ or ᩅᩰᩫ᩠ᨿ, Lao ໄວ (wai), Lü ᦺᦞ (vay), Shan ဝႆး (wái), Tai Nüa ᥝᥭᥰ (wäy), Ahom 𑜈𑜩 (bay).


ไว้

wái (romanization)
การไว้ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *waj/aɰꟲ² (“to keep”). Cognate with Northern Thai ᩅᩱ᩶ or ᩅᩱ᩠᩶ᨿ, Lao ໄວ້ (wai), Lü ᦺᦞᧉ (vay²), Tai Dam ꪼꪫ꫁, Shan ဝႆႉ (wâ̰i), Tai Nüa ᥝᥭᥳ (wȧy), Ahom 𑜈𑜩 (bay) or 𑜉𑜩 (may).

inh

(auxiliary) added at the end of a verb for emphasis or for indicating that the action has already been done.

to leave: to let remain; to have remaining behind.


ไร่

From Proto-Tai *rɤjᴮ (“dry field”). Cognate with Northern Thai ᩁᩱ᩵, Isan ไฮ่, Lao ໄຮ່ (hai), Lü ᦺᦣᧈ (hay¹), Shan ႁႆႈ (hāi), Tai Dam ꪼꪭ꪿, Ahom 𑜑𑜩 (hay), Zhuang reih. Sagart (2011) considers this a borrowing from Austroasiatic, compare Proto-Mon-Khmer *sreʔ (“field”); Vietnamese rẫy is a back-loan from Tai.

ตารางวา ตารางวา

rai, area of land equal to 4 ngan (งาน), or 400 square wa (ตารางวา), or 1600 square meters.


ไร้

Cognate with Isan ไฮ้, Lao ໄຮ້ (hai), Northern Thai ᩁᩱ᩶ (hay⁶), Khün ᩁᩱ᩶ (hay⁶), Lü ᦺᦣᧉ (hay²).


ไห้

From Proto-Tai *t.hajꟲ (“to weep”).
Cognate with Isan ไห่ or ไห้, Lao ໄຫ້ (hai), Shan ႁႆႈ (hāi), Ahom 𑜑𑜩 (hay) or 𑜍𑜩 (ray), Zhuang daej and haej (dialectal).
Within Kra-Dai, compare Sui qngeec (“to weep, to cry”), Southern Kam ngees (“to weep, to cry”), Proto-Hlai *C-ŋiːʔ (whence ŋej³~ŋaj³ across the modern lects).
Compare also Proto-Austronesian *Caŋis (“to cry, to weep”).


ไร

ปากเป็นไร

กินไรดี

ทำไร


ไร

(now rarely used alone) approximate; estimate.


ไร

line or mark on the scalp after a hair is removed.


ไร

From Proto-Southwestern Tai *rajᴬ⁴ (“chicken louse”), from Proto-Tai *rwɤjᴬ (“chicken louse”). Cognate with Northern Thai ᩁᩱ, Khün ᩁᩱ, Lao ໄຮ (hai), Isan ไฮ, Lü ᦺᦣ (hay), Shan ႁႆး (hái), Tai Nüa ᥞᥭᥰ (häy), Phake ꩭႝ (hay), Ahom 𑜍𑜩 (ray), Zhuang reiz.


ไอ้

(sometimes considered vulgar) used as a title for a male animal.

(archaic, sometimes considered vulgar, derogatory and offensive) used as a term of address to or title for a male commoner.

2019 February 26, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:40 from the start, in ก่อนที่มึงจะไปคว้าเอามาทำเมีย มึงคิดจะถามกูสักคำไหม (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:

ไอ้ไช้ มึงกล้าให้อีผู้หญิงอย่างนี้มาอ้างว่าเป็นเมียมึงหรือ มึงดูมันแต่งหน้า แต่งตัว ทาปากซิ ดูก็รู้ผู้หญิงชั้นต่ำชัด ๆ กะหรี่

âi chái · mʉng glâa hâi ii pûu yǐng yàang níi maa âang wâa bpen miia mʉng rʉ̌ʉ · mʉng duu man dtɛ̀ng nâa · dtɛ̀ng dtuua · taa bpàak sí · duu gɔ̂ rúu pûu yǐng chán dtàm chát chát · gà-rìi

Ai Chai, how dare you let a woman like this claim to be your wife? You see [how] she makes [her] face up, dresses [herself] up, and paints [her] lip? [Just] look [at her and everyone] knows obviously [she's] a low-class woman – a whore!

Circa 1797, สมเด็จพระพนรัตน์ (แก้ว), edited by ศานติ ภักดีคำ, พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์วัดพระเชตุพน ตรวจสอบชำระจากเอกสารตัวเขียน, Bangkok: มูลนิธิ "ทุนพระพุทธยอดฟ้า" ในพระบรมราชูปถัมภ์, published 2015, →ISBN, page 250:

เทพย์เจ้าผู้บำรุงรักษาพระบวรพุทธสาศนา จงไว้ชีวิตร์เราอีกสักเจ็ดวัน จะฃอดูหน้าไอ้ขบถสองคนพ่อลูกนี้

têep-pá-jâao pûu bam-rung-rák-sǎa prá bɔɔ-wɔɔ-rá pút-tá-sàat-sà-nǎa · jong wái-chii-wít rao ìik sàk jèt wan · jà kɔ̌ɔ duu nâa âi kà-bòt sɔ̌ɔng kon pɔ̂ɔ lûuk níi

Angelic lords that cherish and nourish the holy, excellent Buddhist faith, may [thou] grant us but seven more days grace of life. [We] should like to see the faces of this faithless couple, sire and son!

(vulgar, derogatory, offensive) used as a term of address to or title for a man.

(slang, vulgar, sometimes considered offensive) used as a familiar or affectionate term of address to or title for anyone.

(slang, vulgar, sometimes considered derogatory or offensive) used as a term of address to or title for anyone or anything; used as a prefix by way of emphasis


เข่า

th-noun

เข่า • (kào)

From Proto-Tai *χowᴮ (“knee”). Cognate with Lao ເຂົ່າ (khao), Tai Nüa ᥑᥝᥱ (xǎw), Shan ၶဝ်ႇ (khào), Ahom 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww) or 𑜁𑜧 (khaw).


เคล้า

kláo (romanization)
การเคล้า (abstract-noun)


เค้า

เค้า • (káo)

trace, imprint, stamp (as of ancestry); vestige; outline.


เค้า

เค้า • (káo)

From Proto-Tai *ɡawꟲ (“owl”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ເຄົ້າ (khao), Shan ၵဝ်ႉ (kâ̰o), Tai Dam ꪹꪁ꫁ꪱ, Ahom 𑜀𑜧 (kaw).
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang guq (Longzhou dialect) or kaeuj in duo'kaeuj (“owl”) (Daxin dialect).


เกล้า

th-verb

เกล้า • (glâao) (abstract noun การเกล้า)

glâao (romanization)
การเกล้า (abstract-noun)

Li (1977) reconstructed Proto-Tai *kləuꟲ¹ (“head; knot of hair on the top of the head”).
Thereafter, Pittayaporn (2009) reconstructed the Proto-Tai forms as *klawꟲ (“hair knot”) and *krawꟲ (“head”) (เกล้า (glâao), Lao ເກົ້າ (kao), Tai Nüa ᥐᥝᥲ (kàw) and Zhuang gyaeuj are descendants of *klawꟲ (“hair knot”)), but it seems to vacillate whether to distinguish between the two forms.
Possibly cognate with Proto-Austronesian *qulu (“head”).
Pan (2000) considered Old Chinese 首 (*qhljǔʔ, “head”) as a cognate word with Kra-Dai such as Zhuang gyaeuj etc. and Tibeto-Burman such as Tibetan མགོ (mgo, “head”) etc.


เงา

ngao (romanization)
ความเงา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ŋawᴬ (“shadow; reflection”). Cognate with Northern Thai ᨦᩮᩢᩣ, Lao ເງົາ (ngao), Lü ᦇᧁ (ngaw), Tai Dam ꪹꪉꪱ, Shan ငဝ်း (ngáo), Tai Nüa ᥒᥝᥰ (ngäw), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw) or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww), Zhuang ngaeuz. Compare Proto-Be *ŋuːjᴬ¹.


เหง้า

th-noun

เหง้า • (ngâo)

From Proto-Southwestern Tai *ʰŋawꟲ (“central root”), from Old Chinese 藕 (OC *ŋoːʔ, “lotus root”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨦᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຫງົ້າ (ngao), Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²), Shan ငဝ်ႈ (ngāo), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw), 𑜂𑜨𑜧 (ṅow), or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww); also compare Vietnamese ngó.

cog

Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²)


เหงา

th-noun

เหงา • (ngǎo)

กระหนก กระหนก#Thai

a type of กระหนก (grà-nòk, “pattern in traditional Thai art”).


กลั้น

glân (romanization)
การกลั้น (abstract-noun)

From Proto-Tai *klanꟲ. Cognate with Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To restrain, suppress, hold back, inhibit (regular bodily functions, expressions of emotion).


กั้น

gân (romanization)
การกั้น (abstract-noun)

Compare Chinese 干 (MC kan, “shield; to interfere”), Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To cut off (by coming between), to shut off, bar, block.


กั่น

กั่น • (gàn)


กลั่น

glàn (romanization)
การกลั่น (abstract-noun)

Compare Old Chinese 揀 (OC *kreːnʔ, *ɡ·reːns, “to choose, to pick”). Cognate with Lao ກັ່ນ (kan).


กัน

From Middle Chinese 干 (MC kan, “to shield; to protect”). Cognate with Lao ກັນ (kan), Tai Dam ꪀꪽ, Shan ၵၼ် (kǎn), Khmer កាល់ (kal).

(archaic) a type of war elephants employed to surround and protect a military body.


คัน

From Proto-Tai *galᴬ (“handle; rod”).
Cognate with Lao ຄັນ (khan), Tai Nüa ᥐᥢᥰ (kän), Zhuang gaenz, Zuojiang Zhuang kaenz.
Compare Middle Chinese 杆 (MC kanH, “rod”).

Classifier for long articles, such as umbrella, vehicle, spoon, fork, etc. ⇒ all nouns using this classifier


ผัว

th-noun

ผัว • (pǔua)

From Proto-Southwestern Tai *pʰuəᴬ (“husband”), from Middle Chinese 夫 (MC pju). Cognate with Ahom 𑜇𑜥 (phū), Lao ຜົວ (phūa), Lü ᦷᦕ (ṗho), Northern Thai ᨹ᩠ᩅᩫ, Khün ᨹ᩠ᩅᩫ, Shan ၽူဝ် (phǒ).


ข่าว

th-noun

ข่าว • (kàao)

→ Khmer: (archaic) ខាវ (khaaw)

→ Northern Khmer: คาว

From Proto-Southwestern Tai *kʰaːwᴮ¹ (“news”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩵ᩣ᩠ᩅ, Lao ຂ່າວ (khāo), Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹), Tai Dam ꪄ꪿ꪱꪫ, Shan ၶၢဝ်ႇ (khàao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥱ (xǎaw), Phake ၵွ် (khaw), Ahom *𑜁𑜨𑜧 (*khow), Zuojiang Zhuang hauq.

cog

Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹)


จักรพรรดิ

th-noun

จักรพรรดิ • (jàk-grà-pát)

From Old Khmer ចក្រពត៌្តិ (cakrabartti, “universal monarch”), ultimately from Sanskrit चक्रवर्तिन् (cakravartin, “wheel-tuner; world-ruler”). Compare Pali cakkavatti. Doublet of จักรวรรดิ (jàk-grà-wàt).

der

พ่อจะให้ครองสมบัติ สืบวงศ์จักรพรรดินาถา จงตั้งอยู่ในทศธรรมา เป็นตราชูโลกทั้งไตรดาล เจ้าจงเลี้ยงเสนาพลากร ให้ถาวรดั่งร่มพฤกษาศาล เอาความสัตย์สุจริตเป็นประธาน คือรากแก้วกิ่งก้านดอกใบ อันฝูงสัตว์จตุบาททวิบาท จะเกลื่อนกลาดมาพึ่งอาศัย จงเอาเมตตานั้นแผ่ไป ดังกลิ่นดอกไม้อันตระการ จะหอมขจรทุกประเทศ เย็นเกศไปทั่วทิศาศาล ทานนั้นต่างผลโอฬาร หว่านให้บำเหน็จโดยตรา แก่หมู่เสนีรี้พล ประชาชนยาจกถ้วนหน้า ตัดโลภเอาความกรุณา เป็นปัญจมหานัที ไหลมาไม่รู้สุดสิ้น อาบกินเป็นสุขเกษมศรี อย่าเบียดเบียนไพร่ฟ้าประชาชี ให้มีความเดือดร้อนเวทนา น้ำเย็นฝูงปลาก็อาศัย ปักษาพึ่งไม้ใบหนา ป่ากว้างย่อมมีมฤคา พากันมาอยู่สำนัก จงแผ่เดชาวรายศ ให้ปรากฏเกียรติไปทั้งไตรจักร แก่มนุษย์เทวัญคนธรรพ์ยักษ์ ลูกรักจงฟังพ่อสอนไว้
pɔ̂ɔ jà hâi krɔɔng sǒm-bàt · sʉ̀ʉp wong jàk-grà-pát naa-tǎa · jong dtâng yùu nai tót-sà-tan-maa · bpen dtraa-chuu lôok táng dtrai-daan · jâo jong líiang sěe-naa pá-laa-gɔɔn · hâi tǎa-wɔɔn dàng rôm prʉ́k-sǎa sǎan · ao kwaam-sàt sùt-jà-rìt bpen bprà-taan · kʉʉ râak-gɛ̂ɛo gìng gâan dɔ̀ɔk bai · an fǔung sàt jàt-dtù-bàat tá-wí-bàat · jà glʉ̀ʉan-glàat maa pʉ̂ng aa-sǎi · jong ao mêet-dtaa nán pɛ̀ɛ bpai · dang glìn dɔ̀ɔk-máai an dtrà-gaan · jà hɔ̌ɔm kà-jɔɔn túk bprà-têet · yen gèet bpai tûua tí-sǎa sǎan · taan nán dtàang pǒn oo-laan · wàan hâi bam-nèt dooi dtraa · gɛ̀ɛ mùu sěe-nii ríi-pon · bprà-chaa-chon yaa-jòk tûuan-nâa · dtàt lôop ao kwaam-gà-rú-naa · bpen bpan-jà-má-hǎa-nát-tii · lǎi maa mâi rúu sùt-sîn · àap gin bpen sùk gà-sěem sǐi · yàa bìiat-biian prâi-fáa bprà-chaa-chii · hâi mii kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn wêet-tá-naa · náam yen fǔung bplaa gɔ̂ɔ aa-sǎi · bpàk-sǎa pʉ̂ng mái bai nǎa · bpàa gwâang yɔ̂ɔm mii má-rʉ́k-kaa · paa gan maa yùu sǎm-nák · jong pɛ̀ɛ dee-chaa wá-raa yót · hâi bpraa-gòt gìiat bpai táng dtrai-jàk · gɛ̀ɛ má-nút tee-wan kon-tan yák · lûuk rák jong fang pɔ̂ɔ sɔ̌ɔn wái

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๑๘

I shall let you have the sceptre and continue our line of universal rulers and protectors. You shall maintain yourself in the Tenfold Virtue, behaving like a balance that supports all the Three Worlds. You shall always maintain your officers, either civil and military, like a large tree that expands its shade over everyone. You shall take honesty as your guiding principle. You shall be like a tap root, a branch, a stalk, a flower, or a leaf under which all creatures, whether two-footed or four-footed, may come and rest. Let your kindness spread like the flagrance of a flower that goes through every region and pleases every living being in all directions. Donations are on a par with immensely productive seeds: sow them over all your civil and military servants, as well as your people and mendicants, without exception. Avoid greed, uphold grace, like the Five Great Rivers which endlessly flow in and give pleasure in drinking and bathing. Never shall you oppress your people or subject them unto trouble or suffering. You shall be like a cool body of water where fish may dwell, a dense collection of trees where birds may reside, and a vast forest where deer may live in. Let your authority and dignity be evident to all men, gods, demigods, and demons across the Three Realms. My dearest son, listen well to these instructions of mine.


ลูกหมู

th-noun

ลูกหมู • (lûuk-mǔu)

/luːk̚˥˩.muː˩˩˦/


แคว

th-proper noun

แคว • (kwɛɛ)


เอสเปรันโต

ภาษาเอสเปรันโต


หมูป่า

mǔu-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

/muː˩˩˦.paː˨˩/


หมุดย้ำ

th-noun

หมุดย้ำ • (mùt-yám)


ผู้สังหาร

ผู้สังหาร • (pûu-sǎng-hǎan)

/pʰuː˥˩.saŋ˩˩˦.haːn˩˩˦/


ฟิล์ม

ฟิล์ม • (fim)

→ Urak Lawoi': ฟีม (fiim)

film (a medium used to capture images in a camera)


ไม่เป็นไร

From ไม่ (mâi, “not”) + เป็น (bpen, “be”) + ไร (rai, “anything”). Compare Isan บ่เป็นหยัง, Lao ບໍ່ເປັນຫຍັງ (bǭ pen nyang), Northern Thai ᨷᩴ᩵ᨸᩮ᩠ᨶᩉ᩠ᨿᩢᨦ (bɔɔ² pen¹ ɲaŋ¹) or ᨷᩴ᩵ᨸᩮ᩠ᨶᩈᩢ᩠ᨦ (bɔɔ² pen¹ saŋ¹), Khün ᨷᩢᨸᩮ᩠ᨶᩈᩢ᩠ᨦ, Lü ᦢᧁᧈ ᦔᦲᧃ ᦉᧂ (ḃaw¹ ṗiin ṡang), Tai Dam ꪹꪚ꪿ꪱ ꪹꪜꪸꪙ ꪎꪰꪉ (báu pên săng), Shan ဢမ်ႇပဵၼ်သင် (ʼàm pǎen sǎng), Tai Nüa ᥕᥒᥙᥥᥢᥔᥒᥴ (yángpensang).

cog

Isan บ่เป็นหยัง

ᨷᩴ᩵ᨸᩮ᩠ᨶᩉ᩠ᨿᩢᨦ

bɔɔ² pen¹ ɲaŋ¹

Khün ᨷᩢᨸᩮ᩠ᨶᩈᩢ᩠ᨦ

Lü ᦢᧁᧈ ᦔᦲᧃ ᦉᧂ (ḃaw¹ ṗiin ṡang)

ꪹꪚ꪿ꪱ ꪹꪜꪸꪙ ꪎꪰꪉ

Shan ဢမ်ႇပဵၼ်သင် (ʼàm pǎen sǎng)

(slang) used to express refusal: I'm good; no thank you; etc.


ยาก

yâak (romanization)
ความยาก (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaːkᴰᴸ⁴ (“difficult”). Cognate with Northern Thai ᨿᩣ᩠ᨠ, Khün ᨿᩣ᩠ᨠ, Lao ຍາກ (nyāk), Lü ᦍᦱᧅ (yaak), Tai Dón ꪥꪱ, Shan ယၢၵ်ႈ (yāak), Tai Nüa ᥕᥣᥐ (yaak), Phake ယက် (yak), Ahom 𑜊𑜀𑜫 (jʸak).

inh+

(archaic) rare, scarce; lacking, wanting.


ยาก

th-noun

ยาก • (yâak)

(archaic) difficulty; hardship; trouble.


อุณหภูมิ

Coined by Valabhakara Varavarn in 1933 from อุณห (“heat”) + ภูมิ (puum, “position, degree”); calque of English temperature.
Compare Lao ອຸນນະພູມ (ʼun na phūm), ອຸນຫະພູມ (ʼun ha phūm).

coin

th:หม่อมเจ้าวัลภากร วรวรรณ


มหาชน

From Sanskrit महाजन (mahājana, “great multitude of men; great number of men; populace; etc.”).

der

public (of, relating to, or affecting a population or a community as a whole).


พรุ่งนี้

th-noun

พรุ่งนี้ • (prûng-níi)


เมื่อวานนี้

th-adv

เมื่อวานนี้ • (mʉ̂ʉa-waan-níi)

From เมื่อ ("when, moment") + วาน ("yesterday") + นี้ ("this").


วันนี้

วันนี้ • (wan-níi)


แหวน

From Proto-Southwestern Tai *ʰwɛːnᴬ¹ (“ring; bangle”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩯᨶ, Lao ແຫວນ (hǣun), Lü ᦶᦛᧃ (v̇aen), Tai Dam ꪵꪪꪙ, Shan ဝႅၼ် (wěn), Tai Nüa ᥝᥦᥢᥴ (wáen), Ahom 𑜈𑜢𑜐𑜫 (biñ). Compare Middle Chinese 環 (MC hwaen).


สี่เหลี่ยมผืนผ้า

th-noun

สี่เหลี่ยมผืนผ้า • (sìi-lìiam-pʉ̌ʉn-pâa) (classifier รูป)

sìi-lìiam-pʉ̌ʉn-pâa (romanization)
รูป (classifier)

/siː˨˩.lia̯m˨˩.pʰɯːn˩˩˦.pʰaː˥˩/

สี่เหลี่ยม (sìi-lìiam) + ผืน (pʉ̌ʉn) + ผ้า (pâa).

com

รูป รูป#Thai


สี่เหลี่ยมมุมฉาก

th-noun

สี่เหลี่ยมมุมฉาก • (sìi-lìiam-mum-chàak) (classifier รูป)

sìi-lìiam-mum-chàak (romanization)
รูป (classifier)

From สี่เหลี่ยม (sìi-lìiam) + มุมฉาก (mum-chàak).

com

รูป รูป#Thai


ศาล

th-noun

ศาล • (sǎan)

From Sanskrit शाल (śāla, “court; rampart”) or शाला (śālā, “court; hall; house; workshop”); probably via Angkorian Old Khmer śāla (“court; hall; pavilion; residence”). Compare Old Khmer sālā; Pre-Angkorian Old Khmer śālā; Angkorian Old Khmer sāla. Cognate with Modern Khmer សាលា (saalaa); Lao ສານ (sān). Doublet of ศาลา (sǎa-laa).

bor

ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ

Chinese folk religion
Chinese folk religion

shrine (mostly in folk religions of Thailand and Southeast Asia, Hinduism, Chinese folk religion).


ถนน

tà-nǒn (romanization)
สาย (classifier)
เส้น (classifier)

From Old Khmer ថ្នល៑ (thnal), ត្នល៑ (tnal), ត្នល្ល៑ (tnall), ត្នោល៑ (tnol), ថ្នោល៑ (thnol, “access, especially causeway, inlet, or road over an embankment”). Cognate with Modern Khmer ថ្នល់ (thnɑl), Lao ຖະໜົນ (tha non), Northern Thai ᨳ᩠ᨶ᩻ᩫᩁ (tà nǒn).

1 Chronicles 26:18, KJV:
สี่คนที่ถนนและสองคนที่ระเบียง
sìi kon tîi tà-nǒn lɛ́ sɔ̌ɔng kon tîi rá-biiang
Four at the causeway, and two at Parbar.

Isaiah 15:3, KJV:
ทุกคนจะร่ำไห้เป็นนักหนาที่บนหลังคาเรือนและตามถนน
túk kon jà râm-hâi bpen nák-nǎa tîi bon lǎng-kaa rʉʉan lɛ́ dtaam tà-nǒn
On the tops of their houses, and in their streets, every one shall howl, weeping abundantly.

Proverbs 8:2, KJV:
ณ ที่สูงที่ข้างทางที่กลางถนน เธอก็ยืนอยู่
nɔɔ · tîi sǔung tîi kâang taang tîi glaang tà-nǒn · təə gɔ̂ yʉʉn yùu
She standeth in the top of high places, by the way in the places of the paths.

access, as course, passage, path, road, route, street, way, etc.


สัก

From Proto-Tai *sakᴰ (“one or so; any”).
Cognate with Zhuang saek.


สัก

sàk (romanization)
การสัก (abstract-noun)

Cognate with Zhuang caeg (ชัก, ปัก, แทง, สัก).
Compare Khmer សាក់ (sak).

รอยสัก


สัก

ไม้สัก


ยาบ้า

→ Bengali: ইয়াবা (iẏaba)

→ Burmese: ယာဘ (yabha.) / ရာဘ (rabha.)

→ Chinese: 雅巴

→ Japanese: ヤーバー (yābā)

→ Khmer: យ៉ាបា (yaabaa)

→ Korean: 야바 (yaba)

desc

→ Lao: ຢາບ້າ (yā bā)

→ Lao: ຢາບ້າ (yā bā)

From ยา (yaa, “drug”) + บ้า (bâa, “crazy; mad; insane; wild”); coined in 1996 by minister of public health Sanoh Thienthong; formerly known as ยาม้า (yaa-máa) and ยาขยัน.

com

ya ba, a type of addictive drug containing a mixture of methamphetamine and caffeine, often found in tablet form.


ชายแดน

/t͡ɕʰaːj˧.dɛːn˧/

From ชาย (chaai, “edge”) + แดน (dɛɛn, “land; realm; territory”). Compare Lao ຊາຍແດນ (sāi dǣn).

line separating two countries, areas, etc.


หม้อไฟ

mɔ̂ɔ-fai (romanization)
หม้อ (classifier)

หม้อ (mɔ̂ɔ) + ไฟ (fai). Cognate with Lao ໝໍ້ໄຟ (mǭ fai).

หม้อ (mɔ̂ɔ) + ไฟ (fai)


ยีนส์

ยีน ยีน#Thai


รองเท้า

th-noun

รองเท้า • (rɔɔng-táao) (classifier ข้าง or คู่)

rɔɔng-táao (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)

/rɔːŋ˧.tʰaːw˦˥/

From รอง (rɔɔng, “to support; to place under”) + เท้า (táao, “foot”).

com

จงถอดรองเท้าของเจ้าออกเสีย เพราะว่าที่ซึ่งเจ้ายืนอยู่นี้เป็นที่บริสุทธิ์

Put off thy shoes from off thy feet, for the place whereon thou standest is holy ground

jong tɔ̀ɔt rɔɔng-táao kɔ̌ɔng jâo ɔ̀ɔk sǐia prɔ́-wâa tîi sʉ̂ng jâo yʉʉn yùu níi bpen tîi bɔɔ-rí-sùt


ไนล่อน

th-noun

ไนล่อน • (nai-lɔ̂n)


ผ้าฝ้าย

ผ้าฝ้าย • (pâa-fâai)

From ผ้า (pâa, “cloth”) + ฝ้าย (fâai, “cotton”).


กางเกงขาสั้น

th-noun

กางเกงขาสั้น

กางเกง (gaang-geeng, “pants; trousers”) + ขา (kǎa, “leg”) + สั้น (sân, “short”).


ซอย

th-noun

ซอย • (sɔɔi)

ร้านอาหารอยู่ในซอย11

soi (a side-street branching off a major street in Thailand)


ต้องการ

th-verb

ต้องการ • (dtɔ̂ng-gaan) (abstract noun การต้องการ)

dtɔ̂ng-gaan (romanization)
การต้องการ (abstract-noun)

From ต้อง (dtɔ̂ng) + การ (gaan). Compare Lao ຕ້ອງການ (tǭng kān).


ต้อง

Compare Lao ຕ້ອງ (tǭng), Lü ᦎᦸᧂᧉ (ṫoang²), Ahom 𑜄𑜨𑜂𑜫 (toṅ, “same”).

cog

Lü ᦎᦸᧂᧉ (ṫoang²)

to touch; to come into contact (with); to hit.


ปลาหมึก

th-noun

ปลาหมึก • (bplaa-mʉ̀k)

From ปลา (bplaa, “fish”) + หมึก (mʉ̀k, “ink”). Compare Lao ປາຫມຶກ (pā mưk).

th-l

หมึก (mʉ̀k, “ink”)

cog

Lao ປາຫມຶກ (pā mưk)


หมึกยักษ์

th-noun

หมึกยักษ์ • (mʉ̀k-yák)

หมึก (mʉ̀k, “squid”) + ยักษ์ (yák, “giant, ogre”)


ถ้วย

From Middle Chinese 斗 (MC tuwX, “cup-like object”).
Cognate with Lao ຖ້ວຍ (thuāi), Lü ᦏᦽᧉ (ṫhoy²), Bouyei doix, Zhuang duix, Lakkia ti².

cog

Lü ᦏᦽᧉ (ṫhoy²)


มักกะลีผล

th-noun

มักกะลีผล • (mák-gà-lii-pǒn)

(Buddhist mythology) Nariphon; Makaliporn (a mythical tree which bears fruit in the shape of young 16-year-old girls).

th:มักกะลีผล


มลายู

th-adj

มลายู • (má-laa-yuu) (abstract noun ความมลายู)

má-laa-yuu (romanization)
ความมลายู (abstract-noun)

ภาษามลายู


กล้วย

กล้วย • (glûai)

From Proto-Tai *kluəjꟲ (“banana”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ or ᨠ᩠ᩃ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ, Lao ກ້ວຍ (kuāi), Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²), Tai Dam ꪀ꫁ꪺꪥ, Shan ၵူၺ်ႈ (kōi), Ahom 𑜀𑜤𑜐𑜫 (kuñ), Bouyei joic, Zhuang gyoij.

cog

Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²)


เณร

neen (romanization)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)

Clipping of สามเณร (sǎam-má-neen), from Pali sāmaṇera.

ศีล ๑๐
ศีล ๑๐#Thai

ภิกษุ ภิกษุ#Thai

ศีล ๒๒๗
ศีล ๒๒๗#Thai

(Buddhism and colloquial) a Buddhist novice, that is, an ordained male who merely adheres to ศีล ๑๐ (sǐil 10), or the ten precepts, as opposed to ภิกษุ (pík-sù), or a monk, who adheres to ศีล ๒๒๗ (sǐil 227), or the 227 precepts.


โพธิสัตว์

th-noun

โพธิสัตว์ • (poo-tí-sàt) (classifier พระองค์ or องค์)

poo-tí-sàt (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

From Sanskrit बोधिसत्त्व (bodhisattva, “bodhisattva”, literally “enlightened being”), from बोधि (bodhi, “enlightened; enlightened intellect”) + सत्त्व (sattva, “being; creature”); possibly via Old Khmer bodhisatva (“idem”); equivalent to Thai โพธิ + สัตว์ (sàt). Cognate with Modern Khmer ពោធិសត្វ (poothisat); Lao ໂພທິສັດ (phō thi sat).

com

โพธิ + สัตว์ (sàt)

พระ พระ#Thai


โพธิสัตว์

th-proper noun

โพธิสัตว์ • (poo-tí-sàt)

From corruption of Khmer ពោធិ៍សាត់ (poosat).

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Pursat (a province of Cambodia)

เมือง เมือง#Thai


โค้ก

โค้ก • (kóok)

From the trademark โค้ก, Thai version of Coca-Cola.


อร่อย

th-adj

อร่อย • (à-rɔ̀i) (abstract noun ความอร่อย)

à-rɔ̀i (romanization)
ความอร่อย (abstract-noun)

/ʔa˨˩.rɔj˨˩/

Compare Southern Thai หรอย. Cognate with Northern Thai ᩋᩉᩬ᩠᩵ᨿ

(slang) sexy; hot; sexually interesting or exciting.


ไข้เลือดออก

th-noun

ไข้เลือดออก • (kâi-lʉ̂ʉat-ɔ̀ɔk)

/kʰaj˥˩.lɯa̯t̚˥˩.ʔɔːk̚˨˩/


ดาวน์โหลด

th-verb

ดาวน์โหลด • (daao-lòot) (abstract noun การดาวน์โหลด)

daao-lòot (romanization)
การดาวน์โหลด (abstract-noun)


อัปโหลด

อัปโหลด • (áp-lòot) (abstract noun การอัปโหลด)

áp-lòot (romanization)
การอัปโหลด (abstract-noun)

/ʔap̚˦˥.loːt̚˨˩/

/ʔap̚˥˩.loːt̚˨˩/


ไอศกรีม

Semi-learned borrowing from English ice cream.


ประเวณี

From Sanskrit प्रवेणी (praveṇī, “braid of hair worn by widows or by wives in the absence of their husbands”); probably via Old Khmer °praveṇī, pravaiṇi, pravaini (“tradition, custom; succession, lineage”). Cognate with Modern Khmer ប្រវេណី (prɑveenii), Lao ປະເວນີ (pa wē nī). Compare Pali paveṇi, from which Thai ปเวณี is derived. Doublet of ประเพณี (bprà-pee-nii).

bor

(formal) sex; sexual intercourse; sexual activity.


คุณชื่ออะไรครับ

head

คุณชื่ออะไรครับ

คุณชื่ออะไรครับ


คุณชื่ออะไรคะ

คุณชื่ออะไรคะ

คุณชื่ออะไรคะ

/kʰun˧.t͡ɕʰɯː˥˩.ʔa˨˩.raj˧.kʰaʔ˦˥/


ประชาธิปไตย

From ประชา (bprà-chaa, “people”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “sovereignty”).


ลูกแก้วหิมะ

th-noun

ลูกแก้วหิมะ • (lûuk-gɛ̂ɛo-hì-má)


โกรธ

gròot (romanization)
ความโกรธ (abstract-noun)
โกรฎ (alternative)


เดนลอว์

th-proper noun

เดนลอว์ • (deen-lɔɔ)


ตัวเอง

คิดถึงตัวเองจัง

(slang, childish) second person pronoun.


โรง

Perhaps derived from Malay ruang. Cognate with Northern Thai ᩁᩰᩫ᩠ᨦ, Lao ໂຮງ (hōng), Lü ᦷᦣᧂ (hong), Shan ႁူင်း (húung). Compare Khmer រោង (roong), Mon ရိုၚ်, Burmese ရုံ (rum).

Classifier for the above-mentioned nouns.


นิดหน่อย

th-adv

นิดหน่อย • (nít-nɔ̀i)

a little, a bit, a little bit, just a little, a tiny bit.


เปล่า

th-adj

เปล่า • (bplàao)

From Proto-Tai *plɤwᴮ (“empty”).
Cognate with Lao ເປົ່າ (pao), Northern Thai ᨸᩖᩮᩢ᩵ᩣ (paw), Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹), Shan ပဝ်ႇ (pào), Ahom 𑜆𑜧 (paw) or 𑜆𑜨𑜧 (pow), Zhuang byouq (“empty”).

cog

Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹)

giving nothing, resulting in nothing: void, invalid, vain, waste, dead, etc.

requiring nothing in return: free, for free, free of charge, free of obligation or condition, gratuitous, etc.


เปล่า

th-adv

เปล่า • (bplàao)

cog

Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹)

ตายเปล่า

(slang) in vain; for nothing; to no purpose.


ตรีศูล

dtrii-sǔun (romanization)
เล่ม (classifier)

From Sanskrit त्रिशूल (triśūla, “trident”); probably via Old Khmer triśūla (“trident; three-pronged finial at the top of a temple tower.”). Compare Modern Khmer ត្រីសូល៍ (treisol៍), ត្រៃសូរ (traysou).


โรงแรม

From โรง (roong, “building”) + แรม (rɛɛm, “to stay overnight”).


โรงงาน

th-noun

โรงงาน • (roong-ngaan) (classifier แห่ง or ที่ or โรง)

roong-ngaan (romanization)
แห่ง (classifier)
ที่ (classifier)
โรง (classifier)

From โรง (roong, “building”) + งาน (ngaan, “work”). Compare Lao ໂຮງງານ (hōng ngān), Tai Dam ꪶꪭꪉꪉꪱꪙ.

cog

Tai Dam ꪶꪭꪉꪉꪱꪙ


หมู่บ้าน

th-noun

หมู่บ้าน • (mùu-bâan)

From หมู่ (mùu, “group”) + บ้าน (bâan, “house”).

compound

หมู่บ้าน หมู่บ้าน#Thai

หมู่ หมู่#Thai

แห่ง แห่ง#Thai

(law) the smallest administrative subdivision of Thailand (Classifiers: หมู่บ้าน or หมู่ or แห่ง)


พาทย์

th-noun

พาทย์ • (pâat)

From Sanskrit वाद्य (vādya, “musical instrument”). Cognate with Khmer ពាទ្យ (piət).


เรื้อน

th-verb

เรื้อน • (rʉ́ʉan)

Cognate with Isan เฮื้อน, Lao ເຮື້ອນ (hư̄an), Northern Thai ᩁᩮᩬᩥ᩶ᩁ, Khün ᩁᩮᩨ᩠᩶ᨶ, Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²), Tai Dam ꪹꪭ꫁ꪙ, Shan ႁိူၼ်ႉ (hô̰en, “itch”), Tai Nüa ᥞᥫᥢᥳ (hȯen)

cog

Lao ເຮື້ອນ (hư̄an)

Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²)

(slang) to behave badly or madly when drunk.


อาทิตย์

th-proper noun

อาทิตย์ • (aa-tít)

aa-tít (romanization)
อาทิจจ์ (alternative)

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/

From Sanskrit आदित्य (āditya, “belonging to or coming from Aditi; offspring of Aditi”); probably via Old Khmer ʼāditya, °ditya, ʼādita, ʼādīta (“sun; Sunday”). Cognate with Modern Khmer អាទិត្យ (ʼaatɨt), Lao ອາທິດ (ʼā thit), Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t). Compare Pali adicca.

cog

Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t)

ดวง ดวง#Thai

พระ พระ#Thai


ดวงอาทิตย์

มิมาสเอนเซลาดัสเทธิสไดโอนเรอาไททันไอเพทัส


น้ำมันหอย

th-noun

น้ำมันหอย • (nám-man-hɔ̌i)

Partial calque from Chinese 蠔油／蚝油 (háoyóu). Same as น้ำมัน (nám-man, “oil”) + หอย (hɔ̌i, “mollusc”).

zh-l

蠔油／蚝油 (háoyóu)


ซอสหอยนางรม

th-noun

ซอสหอยนางรม • (sɔ́ɔt-hɔ̌i-naang-rom)

From ซอส (sɔ́ɔt, “sauce”) + หอยนางรม (hɔ̌i-naang-rom, “oyster”).


โบสถ์

th-noun

โบสถ์ • (bòot) (classifier โบสถ์ or หลัง or แห่ง)

bòot (romanization)
โบสถ์ (classifier)
หลัง (classifier)
แห่ง (classifier)

A contraction of อุโบสถ (ù-boo-sòt), from Pali uposatha. Compare Lao ໂບດ (bōt).

Phra Nakhon Si Ayutthaya Province
Wat Benchamabophit

any similar place for religious service.


คริสต์

th-proper noun

คริสต์ • (krít)

พระ พระ#Thai


มัสยิด

th-noun

มัสยิด • (mát-sà-yít)

mát-sà-yít (romanization)
มัศญิด (alternative obsolete)
มัสญิด (alternative)


สุเหร่า

สุเหร่า • (sù-rào)

Semi-learned borrowing from Malay surau.


วดี

From Pali vati (“fence”), from Sanskrit वृति (vṛti, “fence; hedge”).


พอร์พอยส์

พอร์พอยส์ • (pɔɔ-pɔ́is)

/pʰɔː˧.pʰɔjs˦˥/


เสือดาว

เสือดาว • (sʉ̌ʉa-daao)


ชะนี

/t͡ɕʰa˦˥.niː˧/


ชะมด

th:กวางชะมด th:ชะมด

/t͡ɕʰa˦˥.mot̚˦˥/

กวาง กวาง#Thai


กวางมูส

กวาง (gwaang, “deer; venison”) + มูส (múus). The second part is from English moose.


หมาป่า

mǎa-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

/maː˩˩˦.paː˨˩/

From หมา (mǎa, “dog”) + ป่า (bpàa, “wild; forest; jungle”).


หมาใน

From หมา (mǎa) + ใน (nai); the latter component from Proto-Tai *nay (“dhole”).


ยีราฟ

From English giraffe. Cognate with Lao ຈີຣາຟ (chī rāp).


หมาบ้าน

th-noun

หมาบ้าน • (mǎa-bâan)

From หมา (mǎa, “dog”) + บ้าน (bâan, “home; village”).


เนื้อ

th-noun

เนื้อ • (nʉ́ʉa)

From Proto-Tai *n.mɤːꟲ (“meat; flesh”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨶᩮᩬᩥ᩶ᩋ (nɯa⁶), Lao ເນື້ອ (nư̄a) or ເນຶ້ອ (nưa), Khün ᨶᩮᩨ᩶ᩬ, Lü ᦵᦓᦲᧉ (noe²), Tai Dam ꪹꪙ꫁ (ꞌnựa), Shan ၼိူဝ်ႉ (nô̰e), Tai Nüa ᥘᥫᥳ (lȯe), Ahom 𑜃𑜢𑜤𑜰𑜫 (nü0).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang nwx.
In Northern Tai, cognate with Zhuang noh, Bouyei noh, Saek หมร้อ.

cog

Lao ເນື້ອ (nư̄a)

Lü ᦵᦓᦲᧉ (noe²)

Shan ၼိူဝ်ႉ (nô̰e)

เนื้องอก

nʉ́ʉa-ngɔ̂ɔk

เนื้อร้อง

nʉ́ʉa-rɔ́ɔng


ค้างคาว

/kʰaːŋ˦˥.kʰaːw˧/


กล้าย

th-noun

กล้าย • (glâai)

Cognate with Lao ກ້າຍ (kāi) / ກ້າຽ (kāi), Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ᩠ᨿ.


ลามา

ยามา ยามา#Thai

alternative form of ยามา (yaa-maa, “llama”)


วัวทะเล

วัวทะเล • (wuua-tá-lee) (classifier ตัว)

wuua-tá-lee (romanization)
ตัว (classifier)

Calque of English sea cow: from วัว (wuua, “cow; cattle; ox; bull”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


สำปะหลัง

th-noun

สำปะหลัง • (sǎm-bpà-lǎng)

มัน มัน#Thai


มันเลือดนก

มันเลือดนก • (man-lʉ̂ʉat-nók)

From มัน (man, “yam”) + เลือดนก (lʉ̂ʉat-nók, literally “bird's blood”).

com

Dioscorea alata
Dioscorea alata#Translingual


มันเสา

th-noun

มันเสา • (man-sǎo)


พังพอน

pang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰaŋ˧.pʰɔːn˧/


เพียงพอน

เพียงพอน • (piiang-pɔɔn) (classifier ตัว)

piiang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰia̯ŋ˧.pʰɔːn˧/


ลิงซ์

ลิงซ์ • (líng)

แมวป่า แมวป่า#Thai


แมวป่า

แมวป่า • (mɛɛo-bpàa)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + ป่า (bpàa, “wild; savage; forest; jungle”).


ม้าลาย

From ม้า (máa, “horse”) + ลาย (laai, “striped”).


แรด

Cognate with Lao ແຮດ (hǣt), Shan ႁႅတ်ႈ (hēt).

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) giant gourami (Osphronemus goramy)


กอริลลา

th-noun

กอริลลา • (gɔɔ-rin-lâa)

From English gorilla. Cognate with Lao ກຣິລາ (kri lā).

ลิง ลิง#Thai


จากัวร์

เสือ เสือ#Thai


ลิงไม่มีหาง

From ลิง (ling) + ไม่ (mâi) + มี (mii) + หาง (hǎang), literally “monkey without tail”.


ไก่ฟ้า

From ไก่ (gài, “chicken”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”).


ไก่งวง

gài-nguuang (romanization)
ตัว (classifier)

From ไก่ (gài, “chicken”) + งวง (nguuang, “elephant's trunk”).


ไคโยตี

หมาป่า หมาป่า#Thai


ท่าอากาศยาน

th-noun

ท่าอากาศยาน • (tâa-aa-gàat-sà-yaan) (classifier แห่ง)

tâa-aa-gàat-sà-yaan (romanization)
แห่ง (classifier)

From ท่า (tâa, “port, pier, quay”) + อากาศยาน (aa-gàat-sà-yaan, “aircraft”).


กล่อง

th-noun

กล่อง • (glɔ̀ng)


ไก่ป่า

gài-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

From ไก่ (gài, “chicken”) + ป่า (bpàa, “wild”).


แอปเปิ้ล

th-noun

แอปเปิ้ล • (ɛ́p-bpə̂n)

/ʔɛp̚˦˥.pɤn˥˩/

แอปเปิล แอปเปิล#Thai


เผือก

เผือก • (pʉ̀ʉak)

From Proto-Southwestern Tai *pʰɯəkᴰ¹ᴸ (“taro”), from Proto-Tai *prɯəkᴰ (“taro”). Cognate with Northern Thai ᨹᩮᩬᩥᨠ, Lao ເຜືອກ (phư̄ak), Shan ၽိူၵ်ႇ (phòek), Tai Nüa ᥚᥫᥐᥱ (phǒek), Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜀𑜫 (phük), Zhuang biek. Compare Sui qxgaags (“taro”), Proto-Hlai *hraːk (“taro”) and Proto-Austronesian *biʀaq (whence Paiwan viaq, Malay birah).

inh

Colocasia esculenta
Colocasia esculenta#Translingual

ต้น ต้น#Thai

หัว หัว#Thai

taro: the plant Colocasia esculenta of the family Araceae. (Classifiers: ต้น or หัว)


เผือก

th-verb

เผือก • (pʉ̀ʉak) (abstract noun การเผือก)

pʉ̀ʉak (romanization)
การเผือก (abstract-noun)

(slang, humorous) to meddle; to interfere officiously, unduly, or unwantedly (used for avoiding vulgarity).


ถั่วเหลือง

th-noun

ถั่วเหลือง • (tùua-lʉ̌ʉang)

/tʰua̯˨˩.lɯa̯ŋ˩˩˦/

From ถั่ว (tùua, “bean”) + เหลือง (lʉ̌ʉang, “yellow”).


ถั่วเขียว

th-noun

ถั่วเขียว • (tùua-kǐao)

From ถั่ว (tùua, “bean”) + เขียว (kǐao, “green”).


วิทยุ

From Sanskrit विद्युत् (vidyut, “flashing, shining”). Cognate with Lao ວິທະຍຸ (wi tha nyu), Khmer វិទ្យុ (vityuʼ).

der

วิทยุโทรเลข

ถนนวิทยุ


พัดลม

pát-lom (romanization)
เครื่อง (classifier)

From พัด (pát, “to fan”) + ลม (lom, “wind”).


รถไฟ

→ Southern Thai: หรดไฟ

→ Lao: ລົດໄຟ (lot fai)

→ Lü: ᦟᦷᧆᦝᦺ (lodfay)

desc

→ Khmer: រថភ្លើង (rŭətphləəng), រទេះភ្លើង (rɔɔrɔteh phləəng) (calque) (calque)

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + ไฟ (fai, “fire”). Compare Chinese 火車／火车 (huǒchē).

zh-l

火車／火车 (huǒchē)

คัน คัน#Thai

ตู้ ตู้#Thai

ขบวน ขบวน#Thai

(rail transport) (classifier: คัน or ตู้ for separate sections, as cars, carriages, coaches, etc; ขบวน for lines or processions) train: connected group of rolling stock.


สถานี

→ Urak Lawoi': ทานี (thani)

From Sanskrit स्थानीय (sthānīya, “topic, subject; spot, locality; etc”). Cognate with Khmer ស្ថានីយ (sthaanii), Lao ສະຖານີ (sa thā nī).

bor

(archaic, elegant, poetic) topic; subject; theme; issue; point.

สถานีตำรวจ

สถานีอนามัย

สถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิง

สถานี สถานี#Thai

แห่ง แห่ง#Thai

(classifier สถานี or แห่ง) station: base, stopping place.

position (of a ship whilst in a procession, formation, etc).


สาหร่าย

th-noun

สาหร่าย • (sǎa-ràai)

From Khmer សារាយ (saaraay, “algae; ornamental wood valance around house eaves”).

der

(botany) a certain type of aquatic flowering plant, as hornwort and hydrilla.


ตะไคร้

th-noun

ตะไคร้ • (dtà-krái)

Compare Southern Thai ไคร, Isan หัวสิงไค or ซิงไค, Lao ຫົວສີໄຄ (hūa sī khai) or ຫົວສິງໄຄ (hūa sing khai), Northern Thai ᨧᩢ᩠ᨠᨣᩕᩱ (cak¹ xay⁴) or จะไคร, Lü ᦷᦠᦉᧅᦺᦆᧉ (ḣoṡakxay²), Khmer គ្រៃ (krɨy) (as in ស្លឹកគ្រៃ (slək krɨy)).

cog

Isan หัวสิงไค

Lü ᦷᦠᦉᧅᦺᦆᧉ (ḣoṡakxay²)


หอมแดง

th-noun

หอมแดง • (hɔ̌ɔm-dɛɛng)

/hɔːm˩˩˦.dɛːŋ˧/

From หอม (hɔ̌ɔm, “scallion”) + แดง (dɛɛng, “red”).


หูฟัง

hǔu-fang (romanization)
อัน (classifier)

(headphone; ear bud): → Lü: ᦠᦴᦝᧂ (ḣuufang)

From หู (hǔu, “ear”) + ฟัง (fang, “to hear; to listen”).


กล้าม

th-noun

กล้าม • (glâam) (classifier มัด or ชิ้น)

glâam (romanization)
มัด (classifier)
ชิ้น (classifier)

Cognate with Lao ກ້າມ (kām), Lü ᦂᦱᧄᧉ (k̇aam²).

cog

Lü ᦂᦱᧄᧉ (k̇aam²)


ก้าง

th-noun

ก้าง • (gâang)

From Proto-Tai *kaːŋꟲ (“fishbone”), from Middle Chinese 鯁 (MC kaengX, “fishbone”). Cognate with Lao ກ້າງ (kāng), Tai Nüa ᥐᥣᥒᥲ (kàang), Northern Thai ᨠ᩶ᩣ᩠ᨦ, Shan ၵၢင်ႈ (kāang), Tày cảng, Zhuang gangj.


ก้าน

ก้าน • (gâan)

From Proto-Tai *kaːnꟲ (“stem”), from Middle Chinese 幹 (MC kanH, “body, trunk”).
Cognate with Lao ກ້ານ (kān), Tai Nüa ᥐᥣᥢᥲ (kàan), Shan ၵၢၼ်ႈ (kāan), Tày cản, Zhuang ganj in ganjfaex (“tree trunk”).


ค่าย

ค่าย • (kâai)

ค่ายกักกัน

camp: place with temporary accommodations used by soldiers, refugees, travellers, etc.


ค่าง

In Southwestern Tai, cognate with Lao ຄ່າງ (khāng), Northern Thai ᨣ᩵ᩤ᩠ᨦ, Khün ᨣ᩵ᩤ᩠ᨦ, Lü ᦅᦱᧂᧈ (kaang¹), Shan ၵၢင်ႈ (kāang).
In other Tai, cognate with Zuojiang Zhuang kangh (Daxin dialect).
In relating to reconstructing Proto-Tai *kaŋᴬ¹ (“gibbon; large monkey”) (whence Thai กัง (gang, “Macaca nemestrina”)), Li (1977) refered to ค่าง (kâang) as following.
"There is another word, Siamese khaaŋ B2 (from PT *g-) 'a kind of monkey’, which is current among the SW dialects, cf. Shan kaŋ B2 'the white eyelid monkey’, Li kaŋ B2 'a big monkey’, etc., and Nung cang B2 'gibbon'."


การโยน

โยน โยน#Thai


การย่ำ

ย่ำ ย่ำ#Thai


ประตู

bprà-dtuu (romanization)
ปตู (alternative archaic dated obsolete)
ปะตู (alternative archaic dated obsolete)

Possibly from the elision of ปาก (bpàak) + ตู (dtuu), the latter is from Proto-Tai *tuːᴬ (“door”). Cognate with Northern Thai ᨲᩪ (old) or ᨸᨲᩪ (modern), Southern Thai ตู, Lao ປະຕູ (pa tū), Shan တူ (tǔu), Bouyei dul, Zhuang dou or du.

(sports) Classifier for the number of goals scored.


เรือแจว

rʉʉa-jɛɛo (romanization)
ลำ (classifier)

/rɯa̯˧.t͡ɕɛːw˧/

เรือ (rʉʉa, “boat”) + แจว (jɛɛo, “oar; row”).


ส้น

From Proto-Tai *sɤnꟲ. Cognate with Lao ສົ້ນ (son), Shan သူၼ်ႈ (sūun), Phake ꩬုꩫ် (sun), Ahom *𑜏𑜤𑜃𑜫 (*sun).


กิ้งก่าได้ทอง

th-noun

กิ้งก่าได้ทอง • (gîng-gàa-dâai-tɔɔng)

/kiŋ˥˩.kaː˨˩.daːj˥˩.tʰɔːŋ˧/

From กิ้งก่า (gîng-gàa, “chameleon”) + ได้ (dâai, “to acquire; to gain; to obtain”) + ทอง (tɔɔng, “gold”); literally "chameleon obtaining gold"; after the Chameleon in the royal park of Videha, a character in the Buddhist Book of General Teachings who refuses to pay respect to the King of Videha after obtaining a piece of gold and thinking "You may be very rich, Videha, but so am I".

com

(idiomatic) person who puts on airs or becomes conceited or corrupt after having a better life or gaining wealth or admiration.


กระดี่ได้น้ำ

th-noun

กระดี่ได้น้ำ • (grà-dìi-dâi-náam)

กระดี่ + ได้ (dâai) + น้ำ (náam), literally "A gourami fish gaining water".

compound

กระดี่ + ได้ (dâai) + น้ำ (náam)


เสร็จศึกฆ่าขุนพล

th-proverb

เสร็จศึกฆ่าขุนพล

เสร็จศึกฆ่าขุนพล • (sèt-sʉ̀k-kâa-kǔn-pon)

เสร็จ (sèt) + ศึก (sʉ̀k) + ฆ่า (kâa) + ขุน (kǔn) + พล (pon). Literally "kill the generals after they complete their duties at war".

compound

(idiomatic) to harm, kill or oust a person after he finishes his work for you or is no longer of use to you.


เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม

th-verb

เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม • (ao-lûuk-kǎo-maa-líiang ao-mîiang-kǎo-maa-om) (abstract noun การเอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม)

การเอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม (abstract-noun)

/ʔaw˧.luːk̚˥˩.kʰaw˩˩˦.maː˧.lia̯ŋ˦˥.ʔaw˧.mia̯ŋ˥˩.kʰaw˩˩˦.maː˧.ʔom˧/

เอา (ao) + ลูก (lûuk) + เขา (kǎo) + มา (maa) + เลี้ยง (líiang) + เอา (ao) + เมี่ยง (mîiang) + เขา (kǎo) + มา (maa) + อม (om). Literally "take another person's child as your own; eat another person's miang".

compound

(idiomatic) To take another person's duty or burden which can result in something unexpectable or unfavourable.

en-เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม-th-verb-RG3E1g0y


เอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม

th-verb

เอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม • (ao-lûuk-kǎo-maa-líiang ao-mîiang-kǎo-maa-om) (abstract noun การเอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม)

การเอาลูกเขามาเลี้ยง เอาเมี่ยงเขามาอม (abstract-noun)

เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม#Thai

(idiomatic) alternative form of เอาลูกเขามาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม (ao-lûuk-kǎo-maa-líiang ao-mîiang-kǎo-maa-om)

en-เอาลูกเขามาเลี้ยง_เอาเมี่ยงเขามาอม-th-verb-KU-wrssz


เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล

เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล

เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล • (sèt-naa-kâa-koo-tʉ̀k-sèt-sʉ̀k-kâa-kǔn-pon) (abstract noun การเสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล)

การเสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล (abstract-noun)

/set̚˨˩.naː˧.kʰaː˥˩.kʰoː˧.tʰɯk̚˨˩.set̚˨˩.sɯk̚˨˩.kʰaː˥˩.kʰun˩˩˦.pʰon˧/

เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล
เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล#Thai

(idiomatic) alternative form of เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล

en-เสร็จนาฆ่าโคถึกเสร็จศึกฆ่าขุนพล-th-verb-4j1~-tuO


สอนหนังสือสังฆราช

สอนหนังสือสังฆราช • (sɔ̌ɔn-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat) (abstract noun การสอนหนังสือสังฆราช)

sɔ̌ɔn-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat (romanization)
การสอนหนังสือสังฆราช (abstract-noun)
บอกหนังสือสังฆราช (alternative)

/sɔːn˩˩˦.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.saŋ˩˩˦.kʰa˦˥.raːt̚˥˩/

From สอน (sɔ̌ɔn, “to teach; to instruct”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “letter, character; literary work”) + สังฆราช (sǎng-ká-râat, “patriarch”).

com

teach grandmother to suck eggs
teaching grandmother to suck eggs

(idiomatic) to teach grandmother to suck eggs.


บอกหนังสือสังฆราช

th-verb

บอกหนังสือสังฆราช • (bɔ̀ɔk-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat) (abstract noun การบอกหนังสือสังฆราช)

bɔ̀ɔk-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat (romanization)
การบอกหนังสือสังฆราช (abstract-noun)

/bɔːk̚˨˩.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.saŋ˩˩˦.kʰa˦˥.raːt̚˥˩/

From บอก (bɔ̀ɔk, “to teach; to instruct”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “letter, character; literary work”) + สังฆราช (sǎng-ká-râat, “patriarch”).

com

สอนหนังสือสังฆราช สอนหนังสือสังฆราช#Thai

(idiomatic) alternative form of สอนหนังสือสังฆราช (sɔ̌ɔn-nǎng-sʉ̌ʉ-sǎng-ká-râat)


สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ

th-verb

สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ • (sɔ̌ɔn-jɔɔ-rá-kêe-hâi-wâai-náam) (abstract noun การสอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ)

sɔ̌ɔn-jɔɔ-rá-kêe-hâi-wâai-náam (romanization)
การสอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ (abstract-noun)

/sɔːn˩˩˦.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩.haj˥˩.waːj˥˩.naːm˦˥/

สอน (sɔ̌ɔn) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe) + ให้ (hâi) + ว่าย (wâai) + น้ำ (náam), literally "Teach a crocodile how to swim".

compound

teach grandma how to suck eggs
teach grandma how to suck eggs

(idiomatic) To try to tell or show someone more knowledgeable or experienced than oneself how to do something, teach grandma how to suck eggs.


เอาแป้งนวลไปขายชาววัง

/ʔaw˧.pɛːŋ˥˩.nua̯n˧.paj˧.kʰaːj˩˩˦.t͡ɕʰaːw˧.waŋ˧/

เอา (ao) + แป้ง (bpɛ̂ɛng) + นวล (nuuan) + ไป (bpai) + ขาย (kǎai) + ชาววัง.
: Literally, "sell face powder to palace ladies".

carry coals to Newcastle
carry coals to Newcastle

(idiomatic) carry coals to Newcastle (do something unnecessary, redundant, or duplicative).

en-เอาแป้งนวลไปขายชาววัง-th-verb--lbAugbA


เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน

th-verb

เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน • (ao-má-práao-hâao-bpai-kǎai-sǔuan)

/ʔaw˧.ma˦˥.pʰraːw˦˥.haːw˥˩.paj˧.kʰaːj˩˩˦.sua̯n˩˩˦/

From เอา (ao, “to take; to bring”) + มะพร้าว (má-práao, “coconut”) + ห้าว (hâao, “ripe”) + ไป (bpai, “to”) + ขาย (kǎai, “to sell”) + สวน (sǔuan, “orchard”), literally “to take ripe coconuts to sell to an orchard”.

com

(idiomatic) to show off one's knowledge to someone who is more knowledgeable.

en-เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน-th-verb-LdVc7PpT


มดแดงแฝงพวงมะม่วง

th-noun

มดแดงแฝงพวงมะม่วง • (mót-dɛɛng-fɛ̌ɛng-puuang-má-mûuang)

/mot̚˦˥.dɛːŋ˧.fɛːŋ˩˩˦.pʰua̯ŋ˧.ma˦˥.mua̯ŋ˥˩/

มดแดง + แฝง (fɛ̌ɛng) + พวง (puuang) + มะม่วง (má-mûuang); literally, "a fire ant hiding in a mango bunch".

compound

(idiomatic) A man who secretly falls in love with a neighbouring, nearby or closely acquainted woman and tries to prevent any other man from getting close to her.


หมาหวงก้าง

/maː˩˩˦.hua̯ŋ˩˩˦.kaːŋ˥˩/

From หมา (mǎa) + หวง (hǔuang) + ก้าง (gâang), literally “a dog guarding a fishbone”.

(idiomatic) dog in the manger; A person who prevents anyone else from having something which he is not entitled to or which he cannot use himself.


th-proverb

เล่นกับหมาหมาเลียปาก เล่นกับสากสากต่อยหัว • (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak lên-gàp-sàak-sàak-dtɔ̀i-hǔua)

/len˥˩.kap̚˨˩.maː˩˩˦.maː˩˩˦.lia̯˧.paːk̚˨˩.len˥˩.kap̚˨˩.saːk̚˨˩.saːk̚˨˩.tɔj˨˩.hua̯˩˩˦/

From เล่นกับหมาหมาเลียปาก (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak) + เล่นกับสากสากต่อยหัว, literally “play with a dog and the dog will lick your mouth, play with a pestle and the pestle will hit your head”.

com

เล่นกับหมาหมาเลียปาก

เล่นกับสากสากต่อยหัว

familiarity breeds contempt
familiarity breeds contempt

(sometimes derogatory and offensive) familiarity breeds contempt.

en-เล่นกับหมาหมาเลียปาก_เล่นกับสากสากต่อยหัว-th-proverb-oQzACip6


เล่นกับหมาหมาเลียปาก เล่นกับสากสากตีมือ

th-proverb

เล่นกับหมาหมาเลียปาก เล่นกับสากสากตีมือ • (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak lên-gàp-sàak-sàak-dtii-mʉʉ)

/len˥˩.kap̚˨˩.maː˩˩˦.maː˩˩˦.lia̯˧.paːk̚˨˩.len˥˩.kap̚˨˩.saːk̚˨˩.saːk̚˨˩.tiː˧.mɯː˧/

From เล่นกับหมาหมาเลียปาก (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak) + เล่นกับสากสากตีมือ, literally “play with a dog and the dog will lick your mouth, play with a pestle and the pestle will hit your hand”.

com

เล่นกับหมาหมาเลียปาก

เล่นกับสากสากตีมือ

en-เล่นกับหมาหมาเลียปาก_เล่นกับสากสากตีมือ-th-proverb-oQzACip6


เล่นกับหมาหมาเลียปาก

th-proverb

เล่นกับหมาหมาเลียปาก • (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak)

/len˥˩.kap̚˨˩.maː˩˩˦.maː˩˩˦.lia̯˧.paːk̚˨˩/

From เล่น (lên, “to play”) + กับ (gàp, “with”) + หมา (mǎa, “dog”) + หมา (mǎa, “dog”) + เลีย (liia, “to lick”) + ปาก (bpàak, “mouth”), literally “play with a dog [and] the dog [will] lick [your] mouth”

com

play with a dog 􂀿and􂁀 the dog 􂀿will􂁀 lick 􂀿your􂁀 mouth

en-เล่นกับหมาหมาเลียปาก-th-proverb-oQzACip6


เล่นกับหมา หมาเลียปาก

th-verb

เล่นกับหมา หมาเลียปาก • (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak) (abstract noun การเล่นกับหมา หมาเลียปาก)

lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak (romanization)
การเล่นกับหมา หมาเลียปาก (abstract-noun)

เล่นกับหมาหมาเลียปาก เล่นกับหมาหมาเลียปาก#Thai

(idiomatic) alternative form of เล่นกับหมาหมาเลียปาก (lên-gàp-mǎa-mǎa-liia-bpàak)

en-เล่นกับหมา_หมาเลียปาก-th-verb-nX8UoOlt


ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา • (mâi-dâai-dûai-lêe-gɔ̂-ao-dûai-gon mâi-dâai-dûai-mon-gɔ̂-ao-dûai-kaa-tǎa)

/maj˥˩.daːj˥˩.dua̯j˥˩.leː˥˩.kɔʔ˥˩.ʔaw˧.dua̯j˥˩.kon˧.maj˥˩.daːj˥˩.dua̯j˥˩.mon˧.kɔʔ˥˩.ʔaw˧.dua̯j˥˩.kʰaː˧.tʰaː˩˩˦/

ไม่ (mâi) + ได้ (dâai) + ด้วย (dûai) + เล่ห์ (lêe) + ก็ (gɔ̂) + เอา (ao) + ด้วย (dûai) + กล (gon) + ไม่ (mâi) + ได้ (dâai) + ด้วย (dûai) + มนต์ (mon) + ก็ (gɔ̂) + เอา (ao) + ด้วย (dûai) + คาถา (kaa-tǎa).
Literally “If you can't get it through tricks, use wiles; if you still can't get it by spells, then use charms”.

compound

en-ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล_ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา-th-verb-xZOUmFzn


th-verb

mai dai duai le ko ao duai kon · mai dai duai mon ko ao duai kha-tha

ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนตร์ก็เอาด้วยคาถา (abstract noun การไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนตร์ก็เอาด้วยคาถา)

ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา#Thai

(idiomatic) alternative spelling of ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล ไม่ได้ด้วยมนต์ก็เอาด้วยคาถา (mâi-dâai-dûai-lêe-gɔ̂-ao-dûai-gon mâi-dâai-dûai-mon-gɔ̂-ao-dûai-kaa-tǎa)

en-ไม่ได้ด้วยเล่ห์ก็เอาด้วยกล_ไม่ได้ด้วยมนตร์ก็เอาด้วยคาถา-th-verb-CzuHlkKX


ไฟในอย่านำออก ไฟนอกอย่านำเข้า

th-proverb

ไฟในอย่านำออก ไฟนอกอย่านำเข้า • (fai-nai-yàa-nam-ɔ̀ɔk fai-nɔ̂ɔk-yàa-nam-kâo)

/faj˧.naj˧.jaː˨˩.nam˧.ʔɔːk̚˨˩.faj˧.nɔːk̚˥˩.jaː˨˩.nam˧.kʰaw˥˩/

From ไฟ (fai, “fire; flame”) + ใน (nai, “in; inner; internal; within”) + อย่า (yàa, “not”) + นำ (nam, “to bring; to take”) + ออก (ɔ̀ɔk, “out; outwards”) + ไฟ (fai, “fire; flame”) + นอก (nɔ̂ɔk, “out; outer; external”) + อย่า (yàa, “not”) + นำ (nam, “to bring; to take”) + เข้า (kâo, “to enter; in, into; etc”); literally "internal fire shall not be brought out, external fire shall not to be brought in".
Originating from a Buddhist story in the Dhammapada: When Lady Visākhā is about to marry, her father, Dhananjaya the Treasurer, gives her this admonition: "My child, as long as you dwell in your father-in-law's family, the in-door fire is not to be taken out of doors; out-door fire is not to be brought within doors." He later explains as follows: "Dear girl, if you notice any fault in your mother-in-law, or your father-in-law, or your husband, do not tell of it outside in some one else's house. There is no worse fire than this." And he adds that "If any of your neighbours, whether male or female, speak ill of your father-in-law, or of your husband, do not bring their talk home, and repeat it saying. For there is no fire comparable to this fire."

compound

(idiomatic) do not talk about your private family problems in public, and do not talk about negative public opinions concerning your family in your family, so as to maintain domestic peace.

en-ไฟในอย่านำออก_ไฟนอกอย่านำเข้า-th-proverb-Gv~721D0


ข่มขืนกระทำชำเรา

th-verb

ข่มขืนกระทำชำเรา • (kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao) (abstract noun การข่มขืนกระทำชำเรา)

kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao (romanization)
การข่มขืนกระทำชำเรา (abstract-noun)

/kʰom˨˩.kʰɯːn˩˩˦.kra˨˩.tʰam˧.t͡ɕʰam˧.raw˧/

From ข่มขืน (kòm-kʉ̌ʉn, “to force”) + กระทำ (grà-tam, “to do; to perform”) + ชำเรา (cham-rao, “sexual intercourse”).

com

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2017 March 24) “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-10-03
มาตรา ๒๗๖ ผู้ใดข่มขืนกระทำชำเราผู้อื่นโดยขู่เข็ญด้วยประการใด ๆ โดยใช้กำลังประทุษร้าย โดยผู้อื่นนั้นอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ หรือโดยทำให้ผู้อื่นนั้นเข้าใจผิดว่าตนเป็นบุคคลอื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สี่ปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่แปดหมื่นบาทถึงสี่แสนบาท
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp hòk · pûu dai kòm-kʉ̌ʉn-grà-tam-cham-rao pûu ʉ̀ʉn dooi kùu-kěn dûai bprà-gaan dai dai · dooi chái gam-lang bprà-tút-sà-ráai · dooi pûu ʉ̀ʉn nán yùu nai paa-wá tîi mâi sǎa-mâat kàt-kʉ̌ʉn dâai · rʉ̌ʉ dooi tam hâi pûu ʉ̀ʉn nán kâo-jai-pìt wâa dton bpen bùk-kon ʉ̀ʉn · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìi bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat
Anyone who forcibly performs sexual intercourse with another person by threatening [the latter] in whatever manner, by exercising forcible violence, by taking advantage of the latter being in a state of irresistibility, or by causing the latter to mistake him for a different person, shall be liable to imprisonment from four years to twenty years and a fine from eight thousand baht to forty thousand baht.


ขี่ช้างจับตั๊กแตน

th-verb

ขี่ช้างจับตั๊กแตน • (kìi-cháang-jàp-dták-gà-dtɛɛn)

/kʰiː˨˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥.t͡ɕap̚˨˩.tak̚˦˥.ka˨˩.tɛːn˧/

ขี่ (kìi) + ช้าง (cháang) + จับ (jàp) + ตั๊กแตน (dták-gà-dtɛɛn), literally "Ride an elephant to catch a grasshopper".

compound

(idiomatic) To use a high amount of effort to carry out a little work; to do something with more force than is necessary.


คืนหมาหอน

th-noun

คืนหมาหอน • (kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn)

/kʰɯːn˧.maː˩˩˦.hɔːn˩˩˦/

From คืน (kʉʉn, “night”) + หมา (mǎa, “dog”) + หอน (hɔ̌ɔn, “to howl”); literally "dog-howling night"; believed to have originated from the practice of electoral frauds in Thailand, in which political party agents often appeared at people's houses on the night before an election day in order to buy votes for the last time, making watchdogs become very noisy that night.

com

2014, พิณประภา ขันธวุธ, รื่นรมย์ในความลวง (รวมเรื่องสั้น), Bangkok: ผิงดาว, page 24:

เธอกรีดร้องร่ำไห้เหมือนฟ้าดินจะถล่มและหัวใจเธอสลาย ชายคนรักเป็นหัวคะแนนให้การเลือกตั้ง อบต. ในครั้งนั้น เขาหายไปในคืนหมาหอนและไม่กลับมา หญิงสาวเคยสวยจึงจมสู่ห้วงทุกข์ทรมาน

təə grìit-rɔ́ɔng râm-hâi mʉ̌ʉan fáa din jà tà-lòm lɛ́ hǔua-jai təə sà-lǎai · chaai kon-rák bpen hǔua-ká-nɛɛn hâi gaan-lʉ̂ʉak-dtâng · ɔɔ-bɔɔ-dtɔɔ · nai kráng nán · kǎo hǎai bpai nai kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn lɛ́ mâi glàp maa · yǐng-sǎao kəəi sǔai jʉng jom sùu hûuang túk tɔɔ-rá-maan

She screamed, bursting into tears as if heaven and earth were collapsing, and her heart was broken as her beloved man, who was the SAO election canvasser at that time, had disappeared on the dog-howling night and never returned. The young lady, whose beauty was once famed, thus sank into the sea of pain and suffering.

2014, กองบรรณาธิการมติชน, ๒๐๓ วันชัตดาวน์ยิ่งลักษณ์, Bangkok: มติชน, →ISBN, page 251:

เหตุการณ์ปะทะเดือดระหว่างกลุ่ม กปปส. กับกลุ่มคนเสื้อแดงที่บริเวณแยกหลักสี่เกิดขึ้นอีกครั้งเมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗ เป็นวันที่กำลังเข้าสู่คืนหมาหอนก่อนการเลือกตั้งทั่วไป

hèet-gaan bpà-tá dʉ̀ʉat rá-wàang glùm · gɔɔ-bpɔɔ-bpɔɔ-sɔ̌ɔ · gàp glùm kon-sʉ̂ʉa-dɛɛng tîi bɔɔ-rí-ween yɛ̂ɛk làk-sìi gə̀ət kʉ̂n ìik kráng mʉ̂ʉa wan-tîi · nʉ̀ng · gum-paa-pan · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hâa-sìp jèt · bpen wan tîi gam-lang kâo sùu kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn gɔ̀ɔn gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai

The incident of heated conflict between the PDRC and the Red Shirts group in the district of Lak Si Junction happened again on the 1st day of February, 2014, the day that drew closer to the dog-howling night before the general election.

2014 March 30, MGR Online, “คืนหมาหอนเลือกตั้ง ส.ว. พัทยาบรรยากาศท่องเที่ยวเงียบเหงา”, in MGR Online, Bangkok: ผู้จัดการ, retrieved 2019-01-24:

kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn lʉ̂ʉak-dtâng · sɔ̌ɔ-wɔɔ · pát-tá-yaa ban-yaa-gàat tɔ̂ng-tîao ngîiap-ngǎo

The tourist atmosphere in Phatthaya is quiet on the dog-howling night [before] the senatorial election.

2016 August 9, “รอง ผบ.ตร. สั่งเฝ้าระวังคืนหมาหอนทั่วประเทศ”, in news.ch3thailand.com, Bangkok: Bangkok Entertainment, retrieved 2019-01-24:

rɔɔng · pɔ̌ɔ-bɔɔ-dtɔɔ-rɔɔ · sàng fàng-rá-wang kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn tûua bprà-têet

RTP deputy commander orders nationwide monitoring on dog-howling night.

2016 August 6, “กรธ. มีมติงดสัมภาษณ์ให้ข่าวคืนหมาหอน”, in กรุงเทพธุรกิจ, Bangkok: กรุงเทพธุรกิจ มีเดีย, retrieved 2019-01-24:

กรธ. มีมติงดสัมภาษณ์ให้ข่าวคืนหมาหอน

gɔɔ-rɔɔ-tɔɔ · mii má-dtì ngót sǎm-pâat hâi-kàao kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn

CDC resolves to refrain from giving interviews and news on the dog-howling night.

2005 February 7, “ปัตตานีมีร้องซื้อเสียงในคืนหมาหอน”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2019-01-24:

คืนหมาหอนมีเรื่องร้องเรียนซื้อเสียง ๑ รายในเขต ๒ ปัตตานี กกต. จังหวัดชงเรื่องให้ กกต. กลางพิจารณาแล้ว คาด ๓ วันรู้ผล

kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn mii rʉ̂ʉang rɔ́ɔng-riian sʉ́ʉ-sǐiang · nʉ̀ng · raai nai kèet · sɔ̌ɔng · bpàt-dtaa-nii · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · jang-wàt chong rʉ̂ʉang hâi · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · glaang pí-jaa-rá-naa lɛ́ɛo · kâat · sǎam · wan rúu pǒn

On the dog-howling night, there was one complaint [about] vote-buying in Pattani's Constituency 2. The provincial EC has referred the matter to the central EC for consideration. It is expected that the outcome will be known within three days.

2011 June 25, กองบรรณาธิการ วอยซ์ทีวี, “ห้ามจำหน่ายสุราในคืนหมาหอนก่อนวันเลือกตั้ง”, in Voice TV 21, Bangkok: วอยซ์ทีวี, retrieved 2019-01-24:

hâam jam-nàai sù-raa nai kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn gɔ̀ɔn wan lʉ̂ʉak-dtâng

Distribution of alcohol is prohibited on the dog-howling night, [the night] before the election day.

(slang) election eve: the night before an election day.


กขค.

th-noun

กขค. • (gɔɔ-kɔ̌ɔ-kɔɔ)

/kɔː˧.kʰɔː˩˩˦.kʰɔː˧/

ก้างขวางคอ ก้างขวางคอ#Thai

(slang, idiomatic) initialism of ก้างขวางคอ (gâang-kwǎang-kɔɔ)


มารผจญ

Compound of มาร (maan, “Māra”) + ผจญ (“to risk; to challenge”), literally “challenged by Māra”. Originated from a Buddhist tale in which the Māra comes with his demonic armies to prevent the Buddha from attaining enlightenment.

com+

(idiomatic) to be prevented from success or accomplishment


ก๊อกแตก

th-verb

ก๊อกแตก • (gɔ́k-dtɛ̀ɛk)

/kɔk̚˦˥.tɛːk̚˨˩/

ก๊อก (gɔ́k) + แตก (dtɛ̀ɛk), literally "a cock (water tap) breaks".

compound

ก๊อก (gɔ́k) + แตก (dtɛ̀ɛk)


ก้างขวางคอ

th-noun

ก้างขวางคอ • (gâang-kwǎang-kɔɔ)

/kaːŋ˥˩.kʰwaːŋ˩˩˦.kʰɔː˧/

From ก้าง (gâang, “fishbone”) + ขวาง (kwǎang, “to bar; to impede; to obstruct”) + คอ (kɔɔ, “neck; throat”).

com

(idiomatic) person who prevents a loving couple from enjoying a romantic moment.


กินข้าวแดง

th-verb

กินข้าวแดง • (gin-kâao-dɛɛng)

From กิน (gin, “to eat”) + ข้าวแดง (“red rice”); literally "to eat red rice", referring to the cooked red rice which Thai prisons typically provide to their inmates.

com

2018 April 6, Zong'teen, “ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก”, in Soccer Suck, Bangkok: Devtab Co., Ltd., retrieved 2019-02-13:

sǎan dát kêm sòng fɛɛn sǐng-dtoo gin-kâao-dɛɛng · sǎam · dʉʉan gɔ̀ɔ hèet wûn-waai geem ùn-gʉ̀ʉak

A Dutch court assumes a rigid attitude, sending Lion fans to eat red rice for three months for causing a disturbing incident at a shoe-warming game.

2018 November 7, Amarin TV, “กินข้าวแดงยาว ฎีกาพิพากษากลับจำคุกมือปืนป๊อปคอร์น ๓๗ ปี ๔ เดือน”, in LINE Today, Bangkok: LINE Corporation, retrieved 2019-02-13:

gin-kâao-dɛɛng yaao · dii-gaa pí-pâak-sǎa glàp jam-kúk mʉʉ-bpʉʉn bpɔ́p-kɔɔn · sǎam-sìp jèt · bpii · sìi · dʉʉan

Eating red rice for a long term: The Supreme Court gives an overturned judgment, sentencing the Popcorn Shooter to 37 years and 4 months in prison.

2017 December 31, auma, “เปรี้ยวมือหั่นศพบ่นเบื่อกินข้าวแดง คิดถึงแฟน บอกพี่สาวรู้แล้วรสชาติติดคุก”, in Amarin 34 HD, Bangkok: Amarin Television Company, retrieved 2019-02-13:

bprîao mʉʉ hàn sòp bòn bʉ̀ʉa gin-kâao-dɛɛng · kít-tʉ̌ng fɛɛn · bɔ̀ɔk pîi-sǎao rúu lɛ́ɛo rót-châat dtìt kúk

Priao the torso butcher complains she gets tired of eating red rice and misses her boyfriend, telling her older sister she has learnt the taste of getting stuck in gaol.

2016 July 6, Zong'teen, “เกือบไป ศาลสเปนพิพากษาเมสซี่เลียงภาษีรอลงอาญาจำคุก ๒๑ เดือน”, in Baah Ball, Bangkok: baahball.com, retrieved 2019-02-13:

ตามข้อปฏิบัติของศาลสเปนนั้น หากถูกพิพากษาต้องโทษจำคุกน้อยกว่า ๒ ปี ก็จะเป็นเพียงการรอลงอาญา และหากทำผิดอีก ถึงจะต้องไปกินข้าวแดง

dtaam kɔ̂ɔ-bpà-dtì-bàt kɔ̌ɔng sǎan sà-bpeen nán · hàak tùuk pí-pâak-sǎa dtɔ̂ng tôot jam-kúk nɔ́ɔi gwàa · sɔ̌ɔng · bpii · gɔ̂ jà bpen piiang gaan-rɔɔ-long-aa-yaa · lɛ́ hàak tam pìt ìik · tʉ̌ng jà dtɔ̂ng bpai gin-kâao-dɛɛng

According to the practice guides of the Spanish courts, if [a person] is sentenced to the punishment of imprisonment less than two years, it will only be a suspended sentence, and he will need to go eat red rice only when he repeats the crime.

2007 September 5, MGR Online, “ออกวุฒิปลอมมีสิทธิ์กินข้าวแดงยาว ๕ ปี”, in MGR Online, Bangkok: Manager Online, retrieved 2019-02-13:

ผู้ที่ออกวุฒิปลอม ปลอมแปลงเอกสาร เตรียมไปกินข้าวแดงอย่างน้อย ๖ เดือนถึง ๕ ปี

pûu tîi ɔ̀ɔk wút-tí bplɔɔm · bplɔɔm-bplɛɛng èek-gà-sǎan · dtriiam bpai gin-kâao-dɛɛng yàang-nɔ́ɔi · hòk · dʉʉan tʉ̌ng · hâa · bpii

Those who issue fake certificates or falsified documents shall get ready to go eat red rice for six months up to five years at least.

(slang, idiomatic) to be imprisoned for a crime.


ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.taːj˧.tʰaŋ˦˥.tua̯˧.ʔaw˧.baj˧.bua̯˧.maː˧.pit̚˨˩/

ช้าง (cháang) + ตาย (dtaai) + ทั้ง (táng) + ตัว (dtuua) + เอา (ao) + ใบ (bai) + บัว (buua) + มา (maa) + ปิด (bpìt); literally, "cover the whole body of a dead elephant with a lotus leaf".

compound

(idiomatic) No misdeed can be concealed.

en-ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด-th-phrase-YhUY5Uf-


ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิด

th-phrase

ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวมาปิด • (cháang-dtaai-táng-dtuua ao-bai-buua-maa-bpìt)

ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด#Thai

(idiomatic) alternative form of ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด (cháang-dtaai-táng-dtuua-ao-bai-buua-maa-bpìt)

en-ช้างตายทั้งตัว_เอาใบบัวมาปิด-th-phrase-75mnbMDH


ผักชีโรยหน้า

ผักชี + โรย (rooi) + หน้า (nâa); literally "coriander leaves covered on the top".

compound

ผักชี + โรย (rooi) + หน้า (nâa)

(idiomatic) Something that only looks good on the outside.

(idiomatic) A good deed that is done superficially or only for the sake of appearance.


อลัชชี

/ʔa˨˩.lat̚˦˥.t͡ɕʰiː˧/

From Pali alajjī (“shameless”). Cognate with Khmer អលជ្ជី (ʼɑɑlccii, “shameless; shameless person”).

cog

(derogatory) shameless priest; immoral priest; unorthodox priest.


จิ้น

jîn (romanization)
การจิ้น (abstract-noun)


เข้าด้ายเข้าเข็ม

th-adj

เข้าด้ายเข้าเข็ม • (kâo-dâai-kâo-kěm) (abstract noun ความเข้าด้ายเข้าเข็ม)

kâo-dâai-kâo-kěm (romanization)
ความเข้าด้ายเข้าเข็ม (abstract-noun)

From เข้า (kâo) + ด้าย (dâai) + เข้า (kâo) + เข็ม (kěm), literally "a thread is about to enter the needle eye".

com

(idiomatic) Likely to be unsuccessful if interrupted by anything.


หน้าสิ่วหน้าขวาน

th-adj

หน้าสิ่วหน้าขวาน • (nâa-sìu-nâa-kwǎan)

From หน้า (nâa, “moment; occasion; season; time”) + สิ่ว (sìu, “chisel”) + หน้า (nâa, “moment; occasion; season; time”) + ขวาน (kwǎan, “axe”); literally "the time of chisel, the moment of axe".


วัวสันหลังหวะ

th-noun

วัวสันหลังหวะ

วัวสันหลังหวะ • (wuua-sǎn-lǎng-wà)

wuua-sǎn-lǎng-wà (romanization)
วัวสันหลังขาด (alternative archaic dated obsolete)

วัว (wuua, “cow”) + สันหลัง (sǎn-lǎng, “back; spinal column; spine”) + หวะ (wà, “deeply wounded”); literally "a cow with a deep wound on its back" or "a cow whose back is deeply wounded"; probably from or influenced by the following old stanza:
:: kít wuua lǎng kàat nâo · naan plɛ̌ɛ
:: wàat sà-gun gaa gɛɛ · gɛ̀ kúi
:: dəən dai rá-wang lɛɛ · lʉ̀ʉap lɔ̂ɔp · líi naa
:: chèek châat chon ráai bûi · bɔ̀ɔk ráai nai dtuua
: Let's think of a cow whose back has a reeking wound.
: It fears that crows would come and peck at the wound.
: Wherever it goes, it jitters for fear of birds and insects,
: just like a wrongdoer whose strange behaviour shows his own guilt.

lang

คิดวัวหลังขาดเหน้า

คิดวัวหลังขาดเหน้า

หวาดสกุณกาแก

หวาดสกุณกาแก

เดินใดระวังแล

เดินใดระวังแล

เหลือบลอบ ลี้นา

เหลือบลอบ ลี้นา

เฉกชาติชนร้ายบุ้ย

เฉกชาติชนร้ายบุ้ย

บอกร้ายในตัว

บอกร้ายในตัว

(idiomatic) person who is frightened or haunted by his own misdeed; person who has done something wrong and suffers from the guilty conscience.


ปลาเน่าตัวเดียวเหม็นทั้งข้อง

th-proverb

ปลาเน่าตัวเดียวเหม็นทั้งข้อง

ปลาเน่าตัวเดียวเหม็นทั้งข้อง • (bplaa-nâo-dtuua-diao-měn-táng-kɔ̂ng)

/plaː˧.naw˥˩.tua̯˧.dia̯w˧.men˩˩˦.tʰaŋ˦˥.kʰɔŋ˥˩/

ปลา (bplaa, “fish”) + เน่า (nâo, “putrid; rotten”) + ตัว (dtuua, “classifier”) + เดียว (diao, “one; single; sole”) + เหม็น (měn, “to give or cause to give bad smell”) + ทั้ง (táng, “all; with”) + ข้อง (kɔ̂ng, “fish basket”); literally "one rotten fish spoils the whole basket"; probably from or influenced by the following old stanza:
:: bplaa-ráa pan hɔ̀ɔ dûai · bai kaa
:: ai gɔ̂ɔ měn kaao bplaa · klá-klúng
:: kʉʉ kon mùu bpai hǎa · kóp pʉ̂ʉan paan naa
:: dâai dtɛ̀ɛ ráai ráai fúng · fʉ̂ʉang hâi sǐia pong
: The man who wraps putrid fish with sacrificial grass finds that the grass itself emits a fetid odor; even such is the case by association with a fool.

lang

ปลาร้าพันห่อด้วย

ปลาร้าพันห่อด้วย

ใบก็เหม็นคาวปลา

ใบก็เหม็นคาวปลา

คือคนหมู่ไปหา

คือคนหมู่ไปหา

คบเพื่อน พาลนา

คบเพื่อน พาลนา

ได้แต่ร้ายร้ายฟุ้ง

ได้แต่ร้ายร้ายฟุ้ง

เฟื่องให้เสียพงศ์

เฟื่องให้เสียพงศ์

(idiomatic) one bad person ruins the entire community; one bad person negatively influences everyone he comes into contact with; one bad person ruins everyone who associates with him.

en-ปลาเน่าตัวเดียวเหม็นทั้งข้อง-th-proverb-dXq42WRh


รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง

th-proverb

รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง • (ram-mâi-dii-tôot-bpìi-tôot-glɔɔng)

/ram˧.maj˥˩.diː˧.tʰoːt̚˥˩.piː˨˩.tʰoːt̚˥˩.klɔːŋ˧/

From รำ (ram) + ไม่ (mâi) + ดี (dii) + โทษ (tôot) + ปี่ (bpìi) + โทษ (tôot) + กลอง (glɔɔng), literally "dance poorly and blame the orchestra" (more literally "dance poorly and blame flutes and drums").

com

a bad workman always blames his tools
a bad workman always blames his tools

(idiomatic) a bad workman always blames his tools (blame another person for one's own fault).

en-รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง-th-proverb-sTPg3kT9


รำชั่วโทษพาทย์

th-verb

รำชั่วโทษพาทย์ • (ram-chûua-tôot-pâat) (abstract noun การรำชั่วโทษพาทย์)

ram-chûua-tôot-pâat (romanization)
การรำชั่วโทษพาทย์ (abstract-noun)

/ram˧.t͡ɕʰua̯˥˩.tʰoːt̚˥˩.pʰaːt̚˥˩/

รำ (ram) + ชั่ว (chûua) + โทษ (tôot) + พาทย์ (pâat), literally "dance poorly and blame the orchestra".

compound

(idiomatic) To blame another person for one's own fault.


รำชั่วโทษพากย์

th-verb

รำชั่วโทษพากย์ • (ram-chûua-tôot-pâak) (abstract noun การรำชั่วโทษพากย์)

ram-chûua-tôot-pâak (romanization)
การรำชั่วโทษพากย์ (abstract-noun)

/ram˧.t͡ɕʰua̯˥˩.tʰoːt̚˥˩.pʰaːk̚˥˩/

รำ (ram) + ชั่ว (chûua) + โทษ (tôot) + พากย์ (pâak), literally “dance poorly and blame the singer”.

compound

รำชั่วโทษพาทย์ รำชั่วโทษพาทย์#Thai

(idiomatic) alternative form of รำชั่วโทษพาทย์ (ram-chûua-tôot-pâat)


ขี้ราดโทษล่อง

th-verb

ขี้ราดโทษล่อง • (kîi-râat-tôot-lɔ̂ng) (abstract noun การขี้ราดโทษล่อง)

kîi-râat-tôot-lɔ̂ng (romanization)
การขี้ราดโทษล่อง (abstract-noun)

/kʰiː˥˩.raːt̚˥˩.tʰoːt̚˥˩.lɔŋ˥˩/

From ขี้ (kîi) + ราด (râat) + โทษ (tôot) + ล่อง (lɔ̂ng), literally “poo on the floor and blame the floor”.


กล่องดวงใจ

Compound of กล่อง (glɔ̀ng, “box”) + ดวงใจ (duuang-jai, “heart”), literally “heart box”. Originated from Rammakian, the Thai version of the Hindu epic Rāmāyaṇa, in which Thotsakan, the Thai version of Rāvaṇa, removes his heart from his body and keeps it in a magical box in order to immortalise himself.

com+

(idiomatic) treasure that is considered to be as precious as life


กองทัพมด

th-noun

กองทัพมด • (gɔɔng-táp-mót)

/kɔːŋ˧.tʰap̚˦˥.mot̚˦˥/

กองทัพ (gɔɔng-táp) + มด (mót). Literally, “force of ants”; “troop of ants”.

A group of persons who quietly and continuously move from one place to another like a force of ants, such as a group of illegal immigrants.


กับระเบิด

กับระเบิด • (gàp-rá-bə̀ət)

From กับ (gàp) + ระเบิด (rá-bə̀ət), literally “bomb trap”.

com

กับ (gàp) + ระเบิด (rá-bə̀ət)

(colloquial) Something which would give an unfavourable outcome when stepped upon, touched, eaten or treated in a similar manner, such as dog feces on a road or bird's eye chilis hidden in a food.


กินทิ้งกินขว้าง

th-verb

กินทิ้งกินขว้าง • (gin-tíng-gin-kwâang) (abstract noun การกินทิ้งกินขว้าง)

gin-tíng-gin-kwâang (romanization)
การกินทิ้งกินขว้าง (abstract-noun)

กิน (kin, “to eat”) + ทิ้ง (thing, “to throw away”) + กิน (kin, “to eat”) + ขว้าง (khwang, “to throw away”)

To eat a small amount of something and throw the remaining part away; to be extravagant in eating.


กินครึ่งทิ้งครึ่ง

กินครึ่งทิ้งครึ่ง • (gin-krʉ̂ng-tíng-krʉ̂ng) (abstract noun การกินครึ่งทิ้งครึ่ง)

gin-krʉ̂ng-tíng-krʉ̂ng (romanization)
การกินครึ่งทิ้งครึ่ง (abstract-noun)

/kin˧.kʰrɯŋ˥˩.tʰiŋ˦˥.kʰrɯŋ˥˩/

กิน (gin, “to eat”) + ครึ่ง (krʉ̂ng, “half”) + ทิ้ง (tíng, “to throw away”) + ครึ่ง (krʉ̂ng, “half”)

compound

To eat something in part and throw the other part away; to be extravagant in eating.


กินล้างกินผลาญ

th-verb

กินล้างกินผลาญ • (gin-láang-gin-plǎan) (abstract noun การกินล้างกินผลาญ)

gin-láang-gin-plǎan (romanization)
การกินล้างกินผลาญ (abstract-noun)

กิน (kin, “to eat”) + ล้าง (lang, “devastatingly”) + กิน (kin, “to eat”) + ผลาญ (phlan, “devastatingly”)


กุ้งร้อยขา

th-noun

กุ้งร้อยขา • (gûng-rɔ́ɔi-kǎa)

/kuŋ˥˩.rɔːj˦˥.kʰaː˩˩˦/

กุ้ง (gûng) + ร้อย (rɔ́ɔi) + ขา (kǎa); literally "hundred-legged prawn".

compound

กุ้ง (gûng) + ร้อย (rɔ́ɔi) + ขา (kǎa)


แก้วลืมคอน

th-noun

แก้วลืมคอน • (gɛ̂ɛo-lʉʉm-kɔɔn)

/kɛːw˥˩.lɯːm˧.kʰɔːn˧/

แก้ว (gɛ̂ɛo, “parrot”) + ลืม (lʉʉm, “to forget”) + คอน (kɔɔn, “roost”); literally “a parrot that forgets its roost”.

compound

(idiomatic) A person who forgets his home or family in a rural area after living in an urban area.


หมวย

th-noun

หมวย • (mǔai)

Borrowed from Teochew 妹 (muê6, “younger sister”).

Thai girl of Chinese descent, especially one with conventional Chinese look.


อัตโนมือ

th-adj

อัตโนมือ • (àt-dtà-noo-mʉʉ)

Blend of อัตโนมัติ (àt-dtà-noo-mát, “automatic”) + มือ (mʉʉ, “hand”)

blend

(slang, humorous) manual (done or operatedby hand)


อัตโนมือ

th-adv

อัตโนมือ • (àt-dtà-noo-mʉʉ)

(colloquial, humorous) manually (by hand)


ออกทะเล

th-verb

ออกทะเล • (ɔ̀ɔk-tá-lee)

/ʔɔːk̚˨˩.tʰa˦˥.leː˧/

From ออก (ɔ̀ɔk, “go out”) + ทะเล (tá-lee, “sea”), literally “go out to the sea”.

com

2019 March 6, รวิศ หาญอุตสาหะ, “ประชุมอย่างไรให้ไม่ออกทะเล ไม่เสียเวลาทั้งวัน ไม่มีคนมานั่งเล่นมือถือ”, in The Standard:

ประชุมอย่างไรให้ไม่ออกทะเล

How to hold a meeting without going off-topic?

2020 April 9, “รักข้ามมิติ”, in วันนี้ดูอะไร:

ตอนต้น...เขียนได้ดี...แต่ท้าย ๆ...ออกทะเล

dtɔɔn dtôn ... kǐian dâai dii ... dtɛ̀ɛ táai táai ... ɔ̀ɔk-tá-lee

The initial parts ... have been well written ... but the concluding [parts] ... are off-topic.

(idiomatic, slang) to be off-topic; to be off-point.


อลังการงานสร้าง

th-adj

อลังการงานสร้าง • (à-lang-gaan-ngaan-sâang) (abstract noun ความอลังการงานสร้าง)

à-lang-gaan-ngaan-sâang (romanization)
ความอลังการงานสร้าง (abstract-noun)

อลังการ (à-lang-gaan) + งาน (ngaan) + สร้าง (sâang), literally "attractively adorned creation".


หลังบ้าน

th-noun

หลังบ้าน • (lǎng-bâan)

หลัง (lǎng, “back; rear; behind”) + บ้าน (bâan, “house”), literally “behind the house”.

compound

(colloquial) wife of a powerful politician or public officer.


หย่อนก้น

th-noun

หย่อนก้น • (yɔ̀n-gôn)

หย่อน (yɔ̀n) + ก้น (gôn), literally "drop the buttock".

compound

หย่อน (yɔ̀n) + ก้น (gôn)


หน้าเน่า

th-adj

หน้าเน่า • (nâa-nâo) (abstract noun ความหน้าเน่า)

nâa-nâo (romanization)
ความหน้าเน่า (abstract-noun)

From หน้า (nâa) + เน่า (nâo), literally “rotten face”.


หน้าผีบอดี้เน่า

th-verb

หน้าผีบอดี้เน่า • (nâa-pǐi-bɔɔ-dîi-nâo)

/naː˥˩.pʰiː˩˩˦.bɔː˧.diː˥˩.naw˥˩/

From หน้า (nâa) + ผี (pǐi) + บอดี้ (bɔɔ-dîi) + เน่า (nâo), literally “ghostly face, rotten body”.

compound

(colloquial) Having bad facial appearance and bad physical shape.


หน้าผีบอดี้เริ่ด

th-adj

หน้าผีบอดี้เริ่ด • (nâa-pǐi-bɔɔ-dîi-rə̂t) (abstract noun ความหน้าผีบอดี้เริ่ด)

nâa-pǐi-bɔɔ-dîi-rə̂t (romanization)
ความหน้าผีบอดี้เริ่ด (abstract-noun)

/naː˥˩.pʰiː˩˩˦.bɔː˧.diː˥˩.rɤt̚˥˩/

หน้า (nâa) + ผี (pǐi) + บอดี้ (bɔɔ-dîi) + เริ่ด (rə̂t), literally “ghostly face, splendid body”.

compound

(colloquial) Having bad facial appearance but good physical shape.


ม้าห้อ

th-noun

ม้าห้อ • (máa-hɔ̂ɔ)

/maː˦˥.hɔː˥˩/

From ม้า (máa, “horses”) + ห้อ (hɔ̂ɔ, “gallop”).


ล้าน

th-adj

ล้าน • (láan)

From Proto-Southwestern Tai *laːnꟲ⁴ (“bald”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩃ᩶ᩣ᩠ᨶ, Khün ᩃ᩶ᩣ᩠ᨶ, Lao ລ້ານ (lān), Lü ᦟᦱᧃᧉ (laan²), Shan လၢၼ်ႉ (lâ̰an), Tai Nüa ᥘᥣᥢᥲ (làan).


มะเขือ

th-noun

มะเขือ • (má-kʉ̌ʉa)

/ma˦˥.kʰɯa̯˩˩˦/

From elision of หมากเขือ. เขือ (kʉ̌ʉa) is ultimately from Middle Chinese 茄 (MC gja, “eggplant; aubergine”). Cognate with Lao ໝາກເຂືອ (māk khư̄a), Shan မၢၵ်ႇၶိူဝ် (màak khǒe).

cog

Lao ໝາກເຂືອ (māk khư̄a)

Shan မၢၵ်ႇၶိူဝ် (màak khǒe)


เพ้อเจ้อ

th-adv

เพ้อเจ้อ • (pə́ə-jə̂ə)

/pʰɤː˦˥.t͡ɕɤː˥˩/

(derogatory, offensive, of talking or speaking) nonsensically; idiotically; foolishly.


อกไหม้ไส้ขม

th-verb

อกไหม้ไส้ขม • (òk-mâi-sâi-kǒm)

อก (òk) + ไหม้ (mâi) + ไส้ (sâi) + ขม (kǒm); literally, "having a burning feeling in the chest, having a bitter feeling in the intestine".

compound

(idiomatic) To undergo serious emotional disturbances.


อดเปรี้ยวไว้กินหวาน

th-verb

อดเปรี้ยวไว้กินหวาน • (òt-bprîao-wái-gin-wǎan) (abstract noun การอดเปรี้ยวไว้กินหวาน)

òt-bprîao-wái-gin-wǎan (romanization)
การอดเปรี้ยวไว้กินหวาน (abstract-noun)

อด (òt) + เปรี้ยว (bprîao) + ไว้ (wái) + กิน (gin) + หวาน (wǎan); literally, "forgo the sour for the sweet". The idiom comes from the fact that many local fruits of Thailand, such as mangoes, initially have sour taste but will become sweet if left for a period of time. Some people love to eat them when they are still sour, but some love to wait until they are sweet. Compare Lao ອົດສົ້ມໄດ້ກິນຫວານ ອົດຄ້ານໄດ້ເງິນຄຳ (ʼot som dai kin huān ʼot khān dai ngœn kham), Northern Thai ᩋᩫ᩠ᨯᨹᩮᩢ᩠ᨯᨠᩥ᩠ᨶᩉ᩠ᩅᩣ᩠ᨶ ᩋᩫ᩠ᨯᩈᩣ᩠ᨶᨯᩱ᩶ᨪ᩶ᩣ (“ʔot¹ phet¹ kin¹ vaan¹ ʔot¹ saan¹ day³ saa⁶”), Lü ᦷᦀᧆᦷᦑᧅᦺᦡᧉᦂᦲᧃᦛᦱᧃ ᦷᦀᧆᦕᦱᧃᦺᦡᧉᦟᧁᧈᦷᦋᧈ (˙ʼodtokḋay²k̇iinv̇aan ˙ʼodṗhaanḋay²law¹tso¹) or ᦷᦀᧆᦉᦳᧄᧉᦺᦡᧉᦂᦲᧃᦛᦱᧃ ᦷᦀᧆᦕᦱᧃᦺᦡᧉᦟᧁᧈᦷᦋᧈ (˙ʼodṡum²ḋay²k̇iinv̇aan ˙ʼodṗhaanḋay²law¹tso¹).

cog

ອົດສົ້ມໄດ້ກິນຫວານ ອົດຄ້ານໄດ້ເງິນຄຳ

ᩋᩫ᩠ᨯᨹᩮᩢ᩠ᨯᨠᩥ᩠ᨶᩉ᩠ᩅᩣ᩠ᨶ ᩋᩫ᩠ᨯᩈᩣ᩠ᨶᨯᩱ᩶ᨪ᩶ᩣ

ᦷᦀᧆᦷᦑᧅᦺᦡᧉᦂᦲᧃᦛᦱᧃ ᦷᦀᧆᦕᦱᧃᦺᦡᧉᦟᧁᧈᦷᦋᧈ

(idiomatic) To refrain from doing or enjoying something in order to await a better thing; delay gratification to get something better in the future.


ทลาย

th-verb

ทลาย • (tá-laai) (abstract noun การทลาย)

tá-laai (romanization)
การทลาย (abstract-noun)

From Old Khmer ថ្លាយ (thlāya, “to be shattered; to be ruined; etc”) or Angkorian Old Khmer ទ្លាយ៑ (dlāy), ទ្លៃយ៑ (dlaiy, “idem”), from Proto-Mon-Khmer *laaj. Cognate with Modern Khmer ធ្លាយ (thliəy). Extended as Thai ทำลาย (tam-laai). Possibly related to สลาย (sà-lǎai).

bor

(figurative) to be or become vain or unsuccessful; to come to naught; to fail.


ทะลาย

มะพร้าวหนึ่งทะลาย

Classifier for coconuts, areca nuts or the like which are in a cluster or bunch. ⇒ all nouns using this classifier


นวด

nûuat (romanization)
การนวด (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *nuətᴰ²ᴸ (“to massage; to rub”). Cognate with Northern Thai ᨶ᩠ᩅᨯ, Khün ᨶ᩠ᩅᨯ, Lao ນວດ (nūat), Lü ᦷᦓᧆ (nod), Shan ၼူတ်ႈ (nūut), Tai Nüa ᥘᥨᥖ (lot) or ᥢᥨᥖ (not), Ahom 𑜃𑜤𑜄𑜫 (nut).


การนวด

นวด นวด#Thai


เปลี่ยน

th-verb

เปลี่ยน • (bplìian) (abstract noun การเปลี่ยน)

bplìian (romanization)
การเปลี่ยน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pliənᴮ² (“to change”), from Middle Chinese 變 (MC pjenH, “to change”). Cognate with Lao ປ່ຽນ (pīan), Lü ᦵᦔᧃᧈ (ṗen¹), Tai Dam ꪜꪸ꪿ꪙ, Shan ပိၼ်ႇ (pìn), Tai Nüa ᥙᥤᥢᥱ (pǐn), Zhuang bienq, Nong Zhuang byenq or benq.

cog

Lü ᦵᦔᧃᧈ (ṗen¹)

to change; to modify; to alter; to make different.

to change; to undergo a change; to become different.


เหมือน

th-adj

เหมือน • (mʉ̌ʉan) (abstract noun ความเหมือน)

mʉ̌ʉan (romanization)
ความเหมือน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩮᩬᩥᩁ, Isan เหมือน or เหมียน, Lao ເໝືອນ (mư̄an), Lü ᦵᦖᦲᧃ (ṁoen), Shan မိူၼ် (mǒen), Tai Nüa ᥛᥫᥢᥴ (móen), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜃𑜫 (mün).

cog

Lü ᦵᦖᦲᧃ (ṁoen)


เหมือน

th-con

เหมือน • (mʉ̌ʉan)

cog

Lü ᦵᦖᦲᧃ (ṁoen)


ออกซิเจน

th-noun

ออกซิเจน • (ɔ́k-sí-jeen)

ɔ́k-sí-jeen (romanization)
อ็อกซิเจน (alternative nonstandard)
อ๊อกซิเจน (alternative nonstandard)
อ็อกซิเย่น (alternative nonstandard)
อ๊อกซิเย่น (alternative nonstandard)

/ʔɔk̚˦˥.si˦˥.t͡ɕeːn˧/

/ʔɔk̚˦˥.si˦˥.t͡ɕen˥˩/


โครเอเชีย

/kʰroː˧.ʔeː˧.t͡ɕʰia̯˧/

ประเทศโครเอเชีย

สาธารณรัฐโครเอเชีย

ภาษาโครเอเชีย

Balkan Peninsula
Balkan Peninsula#English

Southeast Europe
Southeast Europe#English

Croatia (a country on the Balkan Peninsula in Southeast Europe)


อินเทอร์เน็ต

th-proper noun

อินเทอร์เน็ต • (in-təə-nèt)


ใบชุบ

* ใบ (bai) + ชุบ (chúp); literally, "revival leaf".
* The term is from the video game Dragon Quest in which Yggdrasil leaves are capable of reviving killed characters.


ขุดทอง

th-verb

ขุดทอง • (kùt-tɔɔng) (abstract noun การขุดทอง)

kùt-tɔɔng (romanization)
การขุดทอง (abstract-noun)

/kʰut̚˨˩.tʰɔːŋ˧/

From ขุด (kùt, “to dig”) + ทอง (tɔɔng, “gold; (slang) feces”).

compound

(idiomatic) to go abroad for new opportunities.


ควักกะปิ

th-verb

ควักกะปิ • (kwák-gà-bpì) (abstract noun การควักกะปิ)

kwák-gà-bpì (romanization)
การควักกะปิ (abstract-noun)

From ควัก (kwák, “to gouge, dig, or pick out using a hand”) + กะปิ (gà-bpì, “shrimp paste”).

com

(colloquial) to dance like someone who does not know how to dance.


สอยมะม่วง

th-verb

สอยมะม่วง • (sɔ̌ɔi-má-mûuang) (abstract noun การสอยมะม่วง)

sɔ̌ɔi-má-mûuang (romanization)
การสอยมะม่วง (abstract-noun)

/sɔːj˩˩˦.ma˦˥.mua̯ŋ˥˩/

From สอย (sɔ̌ɔi, “to pick, collect, or take with a long stick or the like”) + มะม่วง (má-mûuang, “mango”).

com

(slang, humorous) to orally stimulate the penis and/or scrotum.


เสร็จนาฆ่าโคถึก

th-proverb

เสร็จนาฆ่าโคถึก • (sèt-naa-kâa-koo-tʉ̀k)

/set̚˨˩.naː˧.kʰaː˥˩.kʰoː˧.tʰɯk̚˨˩/

เสร็จ (sèt) + นา (naa) + ฆ่า (kâa) + โค (koo) + ถึก (tʉ̀k). Literally, "kill the cattle after they finish their works in the field".

compound

(idiomatic) to harm, kill or oust a person after he finishes his work for you or is no longer of use to you.


จดหมาย

jòt-mǎai (romanization)
ฉบับ (classifier)

/t͡ɕot̚˨˩.maːj˩˩˦/

จด (jòt, “to note, to jot”) + หมาย (mǎai, “to mark”)

com

ตู้จดหมาย

นักวิจัยได้ส่งจดหมายขอบคุณไปยังผู้เข้าร่วมการวิจัย

nák-wí-jai dâai sòng jòt-mǎai kɔ̀ɔp-kun bpai yang pûu kâo rûuam gaan-wí-jai

The researcher has sent a thank-you letter to the research participants.


บุษบก

bùt-sà-bòk (romanization)
หลัง (classifier)

Borrowed from Sanskrit पुष्पक (puṣpaka, literally “flowery”); possibly after Puṣpaka, the flying castle of the demon king Rāvaṇa in the Hindu epic Rāmāyaṇa. Cognate with Khmer បុស្បុក (bosbok), Lao ບຸດສະບົກ (but sa bok).

bor+

movable castle in reduced size, used as a throne or for housing or carrying a sacred object

Ayutthaya Kingdom
Galyani Vadhana
Louis XIV of France
Narai
Ramayana
Ravana
Vimana


ศุภมัสดุ

th-phrase

ศุภมัสดุ • (sùp-pá-mát-sà-dù)

sùp-pá-mát-sà-dù (romanization)
ศยุภมัสดุ (alternative)

From Sanskrit शुभमस्तु (śubhamastu, “let good happen; let there be good things; etc”). Cognate with Khmer សុភមស្តុ (sophĕəʼ-mɔɔmŭəhtoʼ).

bor

ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนกาลเป็นอดีตภาค ๒๕๕๐ พรรษา ปัจจุบันสมัย จันทรคตินิยม สูกรสมพัตสร สาวนมาส ชุณหปักษ์ เอกาทสีดิถี สุริยคติกาล สิงหาคมมาส จตุวีสติมสุรทิน ศุกรวาร

2007, รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐:

(archaic, elegant) an opening phrase used in sacred or legal texts.


บพิตร

th-noun

บพิตร • (bɔɔ-pít)

bɔɔ-pít (romanization)
ปวิตร (alternative)
ประวิตร (alternative)

/bɔː˧.pʰit̚˦˥/

From Middle Khmer បពិត្រ (pabitra), បពិត (pabita), បពិទ (pabida), បុពិត្រ (pubitra), បុពិត (pubita), បុពីត្រ (pubītra), បុព្វិត្រ (pubvitra), បូពិត្រ (pūbitra), បូពិត (pūbita, “epithet of members of royalty and ranking ecclesiastics; honorific following names of royalty and ranking ecclesiastics”), ultimately from Sanskrit पवित्र (pavitra, “pure, sinless, holy, saintly; beneficent; etc”). Cognate with Modern Khmer បពិត្រ (bɑɑbɑpɨt). Compare Pali pavitta.

der

an epithet of, honorific for, or term of address to gods, high priests, and royal persons.


กลบบัตรสุมเพลิง

th-noun

กลบบัตรสุมเพลิง

กลบบัตรสุมเพลิง • (glòp-bàt-sǔm-pləəng)

glòp-bàt-sǔm-pləəng (romanization)
กลบบาตรสุมเพลิง (alternative)

* กลบ (glòp) + บัตร (bàt) + สุม (sǔm) + เพลิง (pləəng)

compound

The name of a ceremony for removing evil from a place, done by constructing a shrine at that place, making a bonfire pit before the shrine, throwing offerings into the fire while chanting curses, and covering the pit with earth.


กลบบัตร

th-noun

กลบบัตร • (glòp-bàt)

Shortened from กลบบัตรสุมเพลิง (glòp-bàt-sǔm-pləəng).

กลบบัตรสุมเพลิง กลบบัตรสุมเพลิง#Thai

alternative form of กลบบัตรสุมเพลิง (glòp-bàt-sǔm-pləəng)


พฤฒิบาศ

พฤฒิบาศ • (prʉ́t-tí-bàat)

/pʰrɯt̚˦˥.tʰi˦˥.baːt̚˨˩/

From Sanskrit वृद्धि (vṛddhi, “growth, prosperity”) + पाश (pāśa, “rope”); equivalent to พฤฒิ + บาศ (bàat).

com

พฤฒิ + บาศ (bàat)

Brahmin priest responsible for carrying out ceremonies concerning elephants and ceremonies of driving out evil spirits.


แฟน

th-noun

แฟน • (fɛɛn)

(slang) lover: person in love affair, as boyfriend, girlfriend, husband, wife, spouse, partner, etc.


เกี่ยวกับ

th-prep

เกี่ยวกับ • (gìao-gàp)

From เกี่ยว (gìao, “to hook”) + กับ (gàp, “with”).

com

2022 August 11, iLaw, “วาระนายกฯ 8 ปี ของ พล.อ. ประยุทธ์ บทพิสูจน์รัฐธรรมนูญปราบโกง”, in iLaw, iLaw, retrieved 2022-08-18:

การตีความของศาลรัฐธรรมนูญเกี่ยวกับวาระนายกฯ8 ปี

gaan-dtii-kwaam kɔ̌ɔng sǎan-rát-tà-tam-má-nuun gìao-gàp waa-rá naa-yók bpɛ̀ɛt · bpii

The interpretation by the Constitutional Court as to the 8-year term of the Prime Minister

2015 February 13, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 132, number 10A, page 47:

มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับความหมายของคำว่า "เจ้าพนักงาน" สมควรกำหนดบทนิยามคำว่า "เจ้าพนักงาน"

mii kɔ̂ɔ-dtôo-yɛ́ɛng gìao-gàp kwaam-mǎai kɔ̌ɔng kam wâa · “jâao-pá-nák-ngaan” · sǒm-kuuan gam-nòt bòt-ní-yaam kam wâa · “jâao-pá-nák-ngaan”

There are disputes as to the meaning of the term "public officer". [It is therefore] appropriate to designate a definition [for] the term "public officer".


เกี่ยวกับ

th-verb

เกี่ยวกับ • (gìao-gàp) (abstract noun การเกี่ยวกับ)

gìao-gàp (romanization)
การเกี่ยวกับ (abstract-noun)

เกี่ยว เกี่ยว#Thai

กับ กับ#Thai

Used other than figuratively or idiomatically: see เกี่ยว (gìao), กับ (gàp).


หมัน

th-noun

หมัน • (mǎn)

cotton yarn mixed with dammar gum and rubber seed oil, used as a plug for a hole in a boat.


สัมฤทธิศก

สัมฤทธิศก • (sǎm-rít-tí-sòk)

From สัมฤทธิ์ (“accomplishment; completion; ending; finishing”) + ศก (sòk, “year”).

compound

Lesser Era year whose final figure is zero, as 1110, 1120, 1130, etc., being the last year in the decennial cycle.


เอกศก

th-noun

เอกศก • (èek-gà-sòk)

From เอก (èek, “first; one”) + ศก (sòk, “year”).

compound

Lesser Era year whose final figure is one, as 1111, 1121, 1131, etc., being the first year in the decennial cycle.


โทศก

From โท (too, “two”) + ศก (sòk, “year”), literally “year two”.

com

จุลศักราช จุลศักราช#Thai

(archaic) year that ends with the numeral "2" under the จุลศักราช (jun-lá-sàk-gà-ràat) calendar, such as the year 1112, 1122, or 1132.


ตรีศก

From ตรี (dtrii, “third; three”) + ศก (sòk, “year”).

compound

Lesser Era year whose final figure is three, as 1113, 1123, 1133, etc., being the third year in the decennial cycle.


ตรีนิศก

ตรีศก ตรีศก#Thai

(archaic) alternative form of ตรีศก (dtrii-sòk)


จัตวาศก

From จัตวา (“four; fourth”) + ศก (sòk, “year”).

Lesser Era year whose final figure is four, as 1114, 1124, 1134, etc., being the fourth year in the decennial cycle.


เบญจศก

From เบญจ (“fifth; five”) + ศก (sòk, “year”).

Lesser Era year whose final figure is five, as 1115, 1125, 1135, etc., being the fifth year in the decennial cycle.


ฉศก

th-noun

ฉศก • (chɔ̌ɔ-sòk)

/t͡ɕʰɔː˩˩˦.sok̚˨˩/

From ฉ (chɔ̌ɔ, “six; sixth”) + ศก (sòk, “year”).

compound

Lesser Era year whose final figure is six, as 1116, 1126, 1136, etc., being the sixth year in the decennial cycle.


สัปตศก

th-noun

สัปตศก • (sàp-dtà-sòk)

From สัปต (“seven; seventh”) + ศก (sòk, “year”).

compound

Lesser Era year whose final figure is seven, as 1117, 1127, 1137, etc., being the seventh year in the decennial cycle.


อัฐศก

th-noun

อัฐศก • (àt-tà-sòk)

From อัฐ (àt, “eight; eighth”) + ศก (sòk, “year”).

compound

Lesser Era year whose final figure is eight, as 1118, 1128, 1138, etc., being the eighth year in the decennial cycle.


นพศก

From นพ (nóp, “nine; ninth”) + ศก (sòk, “year”).

Lesser Era year whose final figure is nine, as 1119, 1129, 1139, etc., being the ninth year in the decennial cycle.


กุญแจ

th-noun

กุญแจ • (gun-jɛɛ)

Semi-learned borrowing from Malay kunci, from Sanskrit कुञ्चिका (kuñcikā, “key”) or Pali kuñcikā (“key”). Cognate with Lao ກະແຈ (ka chǣ), Khmer កុញ្ចែ (koñcae), Malay kunci.

ลูก ลูก#Thai

ดอก ดอก#Thai


ซื้อ

sʉ́ʉ (romanization)
การซื้อ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *zɯːꟲ⁴ (“to buy”), from Proto-Tai *z.ɟɯːꟲ (“to buy”). Cognate with Northern Thai ᨪᩨ᩶, Khün ᨪᩨ᩶, Lao ຊື້ (sư̄), Isan ซื้อ, Lü ᦌᦹᧉ (sue²), Tai Dam ꪏꪳ꫁, Shan သိုဝ်ႉ (sṵ̂e), Tai Nüa ᥔᥪᥳ (su̇e), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw), Zhuang cawx, Zuojiang Zhuang swx, Bouyei xex.

cog

Shan သိုဝ်ႉ (sṵ̂e)

ฉันอยากซื้อสิ่งนี้


แปรพักตร์

th-verb

แปรพักตร์ • (bprɛɛ-pák) (abstract noun การแปรพักตร์)

bprɛɛ-pák (romanization)
การแปรพักตร์ (abstract-noun)

From แปร (bprɛɛ, “to alter; to change; to turn”) + พักตร์ (pák, “face”); literally, "to change face".

compound

(idiomatic) to betray; to break allegiance; to become disloyal or insubordinate.


สัตว์

th-noun

สัตว์ • (sàt)

sàt (romanization)
สัตว (alternative)
สัด (alternative interjection)
สัส (alternative interjection)
สราด (alternative interjection)
สาด (alternative interjection)
สาส (alternative interjection)
สึด (alternative interjection)
สึส (alternative interjection)
แสด (alternative interjection)
แสรด (alternative interjection)

From Sanskrit सत्त्व (sattva, “animal; living being, creature; demon, ghost, spirit; life; energy; etc”); probably via Old Khmer សត្វ (satva, “idem”). Cognate with Modern Khmer សត្វ (sat), សត្ត (sɑɑsɑttɑɑ); Lao ສັດ (sat); Northern Thai ᩈᩢᨲ᩠ᩅ᩺; Lü ᦶᦉᧆ (ṡaed); Shan သတ်ႉတဝႃႇ (sâ̰t tǎ wàa); Burmese သတ္တဝါ (satta.wa).

cog

Shan သတ်ႉတဝႃႇ (sâ̰t tǎ wàa)

(figurative) brutish or beastlike person; inhuman person.


สัส

สัตว์ สัตว์#Thai

(Internet slang, vulgar) alternative form of สัตว์ (sàt)


สัส

สัตว์ สัตว์#Thai


สัส

สัตว์ สัตว์#Thai


อีสัตว์

th-interj

อีสัตว์ • (ii-sàt)

ii-sàt (romanization)
อีสัส (alternative)
อีสึส (alternative)

(vulgar) an expression of anger, discontent, displeasure, or surprise.


โคตร

th-adj

โคตร • (kôot)

kôot (romanization)
ค่อด (alternative)
โคตะระ (alternative)
โพด (alternative)

From Sanskrit गोत्र (gotra, “clan; family; kin; tribe; etc”); probably via Old Khmer គោត្រ (gotra), គោត្ត្រ (gottra, “family; family member; lineage; house”). Cognate with Modern Khmer គោត្រ (kootrɑɑ).

bor

โคตรเพชร

โคตรไอ้เคี่ยม

(slang, sometimes considered vulgar) very large (in amount, number, size, quantity, etc).


ล่ำซำ

th-adj

ล่ำซำ • (lâm-sam) (abstract noun ความล่ำซำ)

lâm-sam (romanization)
ความล่ำซำ (abstract-noun)

After Bancha Lamsam (บัญชา ล่ำซำ; 1925–1992), a Thai millionaire.

(slang) extremely rich; extremely wealthy; possessing a very large amount of financial wealth.

th:บัญชา ล่ำซำ


สวะสังคม

From สวะ (sà-wà) + สังคม (sǎng-kom), literally “society's floating weeds”.

A person who is of no practical good and also causes trouble to the public.


สัตว์เลี้ยงลูกด้วยเงิน

th-noun

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยเงิน • (sàt-líiang-lûuk-dûai-ngən)

สัตว์ (sàt) + เลี้ยง (líiang) + ลูก (lûuk) + ด้วย (dûai) + เงิน (ngən), literally "animal that feeds money to its young"
: mocking the term สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (sàt-líiang-lûuk-dûai-nom) which literally means "animal that feeds milk to its young" (mammal)

compound

A parent who does not take care of his or her own child but only gives money to the child, spoiling the child as a result.

en-สัตว์เลี้ยงลูกด้วยเงิน-th-noun-aj9ztKAo


ชักแม่น้ำทั้งห้า

th-verb

ชักแม่น้ำทั้งห้า • (chák-mɛ̂ɛ-náam-táng-hâa)

/t͡ɕʰak̚˦˥.mɛː˥˩.naːm˦˥.tʰaŋ˦˥.haː˥˩/

Aciravati
Ganges
Vessantara Jataka
Yamuna

Compound of ชัก (chák, “to draw (in); to allude (to)”) + แม่น้ำ (mɛ̂ɛ-náam, “river”) + ทั้ง (táng, “all”) + ห้า (hâa, “five”), literally “to allude to all the five rivers”.
Originated from the Buddhist tale of Prince Vessantara, in which a beggar, Jūjaka, persuades the prince to give his children to him as slaves by uttering lengthy stories about the five great rivers, Gaṇga, Yamunā, Aciravati, Sarabhū, and Mahi, and comparing them with the generous mind of the prince.

com+

(idiomatic) to cite lengthy or various reasons which, however, do not directly concern the subject matter of the discussion


กระเทย

th-noun

กระเทย • (grà-təəi)

ครั้นว่าพ้นจากนรกขึ้นมา...เป็นกระเทยได้พันชาติ

2011, ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ไตรภูมิกถา, ราชบัณฑิตยสถาน, pages 103, 277

Having been discharged from the hell... he will be reborn as an invert for a thousand times.

krán pón jàak ná-rók kʉ̂n maa...bpeen grà-təəi dâai pan châat

กะเทย กะเทย#Thai


ผู้หญิง

/pʰuː˥˩.jiŋ˩˩˦/

From ผู้ (pûu, “person”) + หญิง (yǐng, “female”).


สัปดศก

th-noun

สัปดศก • (sàp-dà-sòk)

สัปตศก สัปตศก#Thai

(archaic) alternative form of สัปตศก (sàp-dtà-sòk)


สัมเรทธิศก

สัมเรทธิศก • (sǎm-rêet-tí-sòk)

สัมฤทธิศก สัมฤทธิศก#Thai

(archaic) alternative form of สัมฤทธิศก (sǎm-rít-tí-sòk)


กลบบาตรสุมเพลิง

กลบบาตรสุมเพลิง

กลบบาตรสุมเพลิง • (glòp-bàat-sǔm-pləəng)

กลบ (glòp) + บาตร (bàat) + สุม (sǔm) + เพลิง (pləəng)

compound

กลบบัตรสุมเพลิง กลบบัตรสุมเพลิง#Thai

archaic spelling of กลบบัตรสุมเพลิง (glòp-bàt-sǔm-pləəng)


กลบบาตร

th-noun

กลบบาตร • (glòp-bàat)

Clipping of กลบบาตรสุมเพลิง (glòp-bàat-sǔm-pləəng).

clipping

กลบบาตรสุมเพลิง

กลบบัตรสุมเพลิง กลบบัตรสุมเพลิง#Thai

(archaic) alternative form of กลบบัตรสุมเพลิง (glòp-bàt-sǔm-pləəng)


ชวด

From Old Khmer jūt, jūta, jūtra (“rat (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer ជូត (cuut); Vietnamese chuột.

/t͡ɕʰua̯t̚˥˩/

(astrology) Rat, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


ฉลู

/t͡ɕʰa˨˩.luː˩˩˦/

From Old Khmer chlū, chlu, chlūva (“ox (zodiac)”); Pre-Angkorian Old Khmer clau, clauhv, clov (idem); Angkorian Old Khmer chlū, chlu (idem); or Old Mon jlow (idem). Cognate with Modern Khmer ឆ្លូវ (chləw).

(astrology) Ox, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


ขาล

th-proper noun

ขาล • (kǎan)

Borrowed from Angkorian Old Khmer ខាល៑ (khāl), ខាល (khāla, “tiger (zodiac)”), from Vietic. Cognate with Modern Khmer ខាល (khaal).
Doublet of ขฺลา (klǎa), a Pre-Angkorian Old Khmer loan.

bor+

(astrology) Tiger, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


เถาะ

th-proper noun

เถาะ • (tɔ̀)

From Old Khmer thoḥ, thaḥ, Angkorian Old Khmer thoḥ (“rabbit (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer ថោះ (thɑh). Compare Vietnamese thỏ.

bor

(astrology) Rabbit, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


มะโรง

From Old Khmer roṅ, roṅa (“dragon (zodiac)”). The first syllable, má, is interpolated. Cognate with Modern Khmer រោង (roong). Compare Chinese 龍 (OC *b·roŋ, *mroːŋ, “dragon”).

(astrology) Dragon, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


มะเส็ง

th-noun

มะเส็ง • (má-sěng)

má-sěng (romanization)
มะเสญ (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer មសាញ៑° (masāñ°, “snake (zodiac)”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer ម្រសាញ៑ (mrasañ); Modern Khmer ម្សាញ់ (msañ).

cog

(astrology) (ปี~) year of the Snake, the sixth year under the twelve-year lunar cycle.


มะเส็ง

th-proper noun

มะเส็ง • (má-sěng)

(astrology) the Snake, one of the twelve lunar zodiac signs.


มะเมีย

มะเมีย • (má-miia)

From Old Khmer mamī (“horse (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer មមី (mɔɔmɔmii).

(astrology) Horse, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


มะแม

th-noun

มะแม • (má-mɛɛ)

From Old Khmer mamē or mamēha (“goat (zodiac)”). Compare Modern Khmer មមែ (mɔɔmɔmɛɛ).

(astrology) (ปี~) year of the Goat, the eighth year under the twelve-year lunar cycle.


มะแม

th-proper noun

มะแม • (má-mɛɛ)

(astrology) the Goat, one of the twelve lunar zodiac signs.


วอก

วอก • (wɔ̂ɔk)

From Old Khmer vak, vok, or Angkorian Old Khmer vak°, vauk° (“monkey”). Cognate with Modern Khmer វក (vɔɔk); Lao ວອກ (wǭk).

(astrology) Monkey, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


ระกา

From Old Khmer rakā, rkā, rkā°, rakāha (“rooster (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer រកា (rɔɔrɔkaa).

(astrology) Rooster, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


กุน

gun (romanization)
กุญ (alternative archaic dated obsolete)
กุร (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer កុរ៑ (kur), កុរ° (kura°), កូរ (kūra), កូ (kū, “pig (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer កុរ (kol).

(astrology) Pig, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


พราหมณ์

th-noun

พราหมณ์ • (praam)


ราชสมบัติ

ราชสมบัติ • (râat-chá-sǒm-bàt)

râat-chá-sǒm-bàt (romanization)
ราชสมบัดิ (alternative archaic dated obsolete)

From Pali rājasampatti, from rāja (“king”) + sampatti (“property; wealth”); or from Sanskrit राजसम्पत्ति (rājasampatti), from राज (rāja, “king”) + सम्पत्ति (sampatti, “property; wealth”); equivalent to Thai ราช (râat-chá-) + สมบัติ (sǒm-bàt). Cognate with Old Khmer rājasampatta; Modern Khmer រាជសម្បត្តិ (réachsâmbâttĕ).

พระนางเจ้าเอลิซาเบธขึ้นครองราชสมบัติในปี ๑๙๕๒

prá-naang-jâao ee-lí-saa-bèt kʉ̂n krɔɔng râat-chá-sǒm-bàt nai bpii · pan gâao-rɔ́ɔi hâa-sìp sɔ̌ɔng

Queen Elizabeth ascended the throne in the year 1952.

Esther 1:4, KJV:
ขณะที่พระองค์ทรงแสดงราชสมบัติแห่งราชอาณาจักรอันรุ่งเรืองของพระองค์
kà-nà tîi prá-ong song sà-dɛɛng râat-chá-sǒm-bàt hɛ̀ng râat-chá-aa-naa-jàk an rûng-rʉʉang kɔ̌ɔng prá-ong
When he shewed the riches of his glorious kingdom

1 Kings 13:8, KJV:
และคนของพระเจ้าทูลกษัตริย์ว่า "ถ้าท่านจะให้สักครึ่งราชสมบัติของท่าน
lɛ́ kon kɔ̌ɔng prá-jâao tuun gà-sàt wâa · “tâa tâan jà hâi sàk krʉ̂ng râat-chá-sǒm-bàt kɔ̌ɔng tâan
And the man of God said unto the king, If thou wilt give me half thine house,

Revelation 17:12, KJV:
เขาทั้งสิบเขาที่ท่านได้เห็นนั้นคือกษัตริย์สิบองค์ที่ยังไม่ได้เสวยราชสมบัติแต่จะรับอำนาจอย่างกษัตริย์ด้วยกันกับสัตว์ร้ายนั้นหนึ่งชั่วโมง
kǎo táng sìp kǎo tîi tâan dâai hěn nán kʉʉ gà-sàt sìp ong tîi yang mâi dâai sà-wə̌əi râat-chá-sǒm-bàt dtɛ̀ɛ jà ráp am-nâat yàang gà-sàt dûai gan gàp sàt ráai nán nʉ̀ng chûua-moong
And the ten horns which thou sawest are ten kings, which have received no kingdom as yet; but receive power as kings one hour with the beast.

royal office, authority, dignity, property, or wealth.


ประเทศราช

ประเทศราช • (bprà-têet-sà-râat) (classifier แห่ง)

bprà-têet-sà-râat (romanization)
แห่ง (classifier)

Probably from ประเทศ (bprà-têet, “alien; foreigner”, literally “different country; foreign”) + ราช (râat, “king, monarch, sovereign; royal”), literally “foreign sovereign”.


เจ้าประเทศราช

th-noun

เจ้าประเทศราช • (jâao-bprà-têet-sà-râat)

เจ้า (jâao) + ประเทศราช (bprà-têet-sà-râat).


พระยาประเทศราช

th-noun

พระยาประเทศราช • (prá-yaa-bprà-têet-sà-râat)

/pʰra˦˥.jaː˧.pra˨˩.tʰeːt̚˥˩.sa˨˩.raːt̚˥˩/

From พระยา (prá-yaa) + ประเทศราช (bprà-têet-sà-râat).

compound

เจ้าประเทศราช เจ้าประเทศราช#Thai

synonym of เจ้าประเทศราช (jâao-bprà-têet-sà-râat)


กัมพูชาธิบดี

th-proper noun

กัมพูชาธิบดี • (gam-puu-chaa-tí-bɔɔ-dii)

From Khmer កម្ពុជាធិបតី (kɑɑmpuciəthɨptəy, literally “Greater Cambodia”), from កម្ពុជា (kampuciə, “Cambodia”) + អធិបតី (ʼaʼthipaʼdəy, “principal; chief; etc”), equivalent to Thai กัมพูชา (gam-puu-chaa) + อธิบดี (à-típ-bɔɔ-dii).

bor

កម្ពុជាធិបតី

com

(historical) Alternative name of Cambodia.


เสนาบดี

th-noun

เสนาบดี • (sěe-naa-bɔɔ-dii) (classifier คน)

sěe-naa-bɔɔ-dii (romanization)
คน (classifier)

Borrowed from Pali senāpati (literally “army chief”), from senā (“army”) + pati (“chief”); ultimately from Sanskrit सेनापति (senāpati), from सेना (senā) + पति (pati). By surface analysis, เสนา (sěe-naa) + บดี (bɔɔ-dii).
Cognate with Old Khmer senāpāti (“army general”), Modern Khmer សេនាបតី (seeniəptəy, “army general”), Old Javanese senāpati (“army general”), Modern Javanese ꦱꦺꦤꦥꦠꦶ (sénapati, “army general”), Lao ເສນາບໍດີ (sē nā bǭ dī, “army commander”).

cog

1931, สมาหารหิตะคดี (โป๊ โปรคุปต์), ขุน, “หมวด ฎ”, in พจนานุกรมกฎหมาย, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 118:

ฟ้องอุทธรณ์คำพิพากษาศาลอุทธรณ์หรือกล่าวโทษเสนาบดีเจ้ากระทรวงในข้อที่เกี่ยวด้วยหน้าที่ราชการ

fɔ́ɔng ùt-tɔɔn kam-pí-pâak-sǎa sǎan-ùt-tɔɔn rʉ̌ʉ glàao-tôot sěe-naa-bɔɔ-dii jâao grà-suuang nai kɔ̂ɔ tîi gìao dûai nâa-tîi râat-chá-gaan

A petition to appeal a judgment of an appellate court or accuse a minister in charge of a ministry of a matter which relates to a public function

1932, พิทยาลงกรณ์, พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่น, ข่าวตอนต้นรัชชกาลที่ ๓ ตามรายงานราชการอังกฤษ, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 1:

สำเนาคำแปลจดหมายพระคลังหรือเสนาบดีว่าการต่างประเทศ

sǎm-nao kam-bplɛɛ jòt-mǎai prá-klang rʉ̌ʉ sěe-naa-bɔɔ-dii wâa gaan dtàang-bprà-têet

A copy of a translation of a letter of Phra Khlang or the minister in charge of foreign affairs

1944, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็ดพระเจ้าบรมวงส์เทอ กรมพระยา, “นิทานที่ 8 เรื่อง เจ้าพระยาอภัยราชา (โรลังยัคมินส)”, in นิทานโบรานคดี, พระนคร: กรมสิลปากร, page 100:

มองสิเออโรลังยัคมินสชำนาญทั้งกดหมายและลักสนะการปกครองไนยุโรปด้วยเคย...เปนเสนาบดีกะซวงมหาดไทยไนเบลเยียม

mɔng-sì-əə roo-lang-yák-min cham-naan táng gòt-mǎai lɛ́ lák-sà-nà gaan-bpòk-krɔɔng nai yú-ròop dûai kəəi ... bpen sěe-naa-bɔɔ-dii gà-suuang má-hàat-tai nai beel-yîiam

Monsieur Rolin-Jaequemyns was expert [in] both law and administrative methods in Europe for [he] used […] to be the minister [in charge of] the Ministry of Interior in Belgium.

รัฐมนตรี รัฐมนตรี#Thai

(archaic, replaced by รัฐมนตรี (rát-tà-mon-dtrii) from 1932) minister of state; cabinet minister


ถวาย

th-verb

ถวาย • (tà-wǎai) (abstract noun การถวาย)

tà-wǎai (romanization)
การถวาย (abstract-noun)

From Old Khmer ថ្វាយ (thvāya), ថ្វាយ៑ (thvāy), តវាយ (tâvāya), ត្វាយ៑ (tvāy), ថ្វៃ (thvai, “to make an offering, present, or make a gift (to gods, royalty, etc)”); or from Old Mon တွာဲ (twāy, “to present (to a king)”). Cognate with Northern Thai ᨳ᩠ᩅ᩻ᩣ᩠ᨿ, Modern Khmer ថ្វាយ (thvaay). Extended as Thai ดงวาย, ตังวาย.

bor

to offer, present, give, donate, or dedicate (to gods, priests, or royal persons).


ขอม

th-noun

ขอม • (kɔ̌ɔm)

Possibly from Old Khmer ករោំ (karoṃ), ករោម៑ (karom), ករោម្ម៑ (karomm), ក្រោម (kroma), ក្រោម្ម (kromma, “south; southern”). Compare Modern Khmer ក្រោម (kraom).

(historical) member of a people of ancient Khmers.

(historical) language of a people of ancient Khmers.


ขอม

ขอม • (kɔ̌ɔm)


ถวายบังคมลา

th-verb

ถวายบังคมลา • (tà-wǎai-bang-kom-laa) (abstract noun การถวายบังคมลา)

tà-wǎai-bang-kom-laa (romanization)
การถวายบังคมลา (abstract-noun)


ซอส

th-noun

ซอส • (sɔ́ɔt)


ขอบใจ

th-interj

ขอบใจ • (kɔ̀ɔp-jai)

/kʰɔːp̚˨˩.t͡ɕaj˧/

ขอบ (kɔ̀ɔp, “to acknowledge”) + ใจ (jai, “desire; favour; intention; kindness; heart; mind; etc”). Compare Lao ຂອບໃຈ (khǭp chai).


ขอบใจ

th-verb

ขอบใจ • (kɔ̀ɔp-jai) (abstract noun การขอบใจ)

kɔ̀ɔp-jai (romanization)
การขอบใจ (abstract-noun)

/kʰɔːp̚˨˩.t͡ɕaj˧/


ใชย

ชัย ชัย#Thai


ไชย

From Pali jaya (“victory”) or Sanskrit जय (jaya, “victory”); probably via Old Khmer jaiya, °jai, jaiy°, jjaiya (“victory”).

ชัย ชัย#Thai