ติดตาม

th-verb

ติดตาม • (dtìt-dtaam) (abstract noun การติดตาม)

dtìt-dtaam (romanization)
การติดตาม (abstract-noun)

From ติด (dtìt, “to cling; to stick”) + ตาม (dtaam, “to follow; to go after; to come after”).

com

ติดตามข่าวสาร

ติดตามผล

to keep tabs on the result (of something)

to follow; to monitor; to keep track (of).


ต่อไป

th-adv

ต่อไป • (dtɔ̀ɔ-bpai)


ชื่อเสีย

th-noun

ชื่อเสีย • (chʉ̂ʉ-sǐia)

/t͡ɕʰɯː˥˩.sia̯˩˩˦/

From ชื่อ (chʉ̂ʉ) + เสีย (sǐia); a play on the word ชื่อเสียง (chʉ̂ʉ-sǐiang).

com

ชื่อ (chʉ̂ʉ) + เสีย (sǐia)


มิด

mít (romanization)
ความมิด (abstract-noun)

From Middle Chinese 密 (MC mit). Compare Vietnamese mít and mịt.


สดใส

th-verb

สดใส • (sòt-sǎi) (abstract noun การสดใส or ความสดใส)

sòt-sǎi (romanization)
การสดใส (abstract-noun)
ความสดใส (abstract-noun)

to be lively; to be cheerful; to be joyful


พ่อบ้าน

pɔ̂ɔ-bâan (romanization)
คน (classifier)

/pʰɔː˥˩.baːn˥˩/


ย่น

yôn (romanization)
การย่น (abstract-noun)


ค่านิยม

th-noun

ค่านิยม • (kâa-ní-yom)


ย่อง

yɔ̂ng (romanization)
การย่อง (abstract-noun)


สร่าง

th-verb

สร่าง • (sàang) (abstract noun การสร่าง)

sàang (romanization)
การสร่าง (abstract-noun)


น้ำมะนาว

th-noun

น้ำมะนาว • (nám-má-naao)


อ้อน

ɔ̂ɔn (romanization)
การอ้อน (abstract-noun)

Cognate with Lao ອ້ອນ (ʼǭn), Northern Thai ᩋᩬ᩶ᩁ (ʔɔɔn³), Khün ᩋᩬ᩶ᩁ (ʔɔɔn³), Lü ᦀᦸᧃᧉ (˙ʼoan²), Tai Dam ꪮ꫁ꪮꪙ (ỏn), Shan ဢွၼ်ႈ (ʼāun).

cog

Lao ອ້ອນ (ʼǭn)

Khün ᩋᩬ᩶ᩁ (ʔɔɔn³)

Lü ᦀᦸᧃᧉ (˙ʼoan²)

(transitive) to entreat, implore, or appeal, especially in a childish manner.


ริน

rin (romanization)
การริน (abstract-noun)

(transitive, as of a liquid from a container) to pour (out), especially in a slow or gentle manner.

(intransitive, as of a watercourse or stream) to flow, especially in a slow or gentle manner.


ริน

(as of the flowing of a liquid or blowing of wind) slowly; gently.


แกม

gɛɛm (romanization)
การแกม (abstract-noun)


ล่วง

lûuang (romanization)
การล่วง (abstract-noun)


ลวง

luuang (romanization)
การลวง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃ᩠ᩅᩢᨦ, Lao ລວງ (lūang). Compare Khmer លួង (luəng).


ลวงตา

th-adj

ลวงตา • (luuang-dtaa) (abstract noun ความลวงตา)

luuang-dtaa (romanization)
ความลวงตา (abstract-noun)


เขมือบ

th-verb

เขมือบ • (kà-mʉ̀ʉap) (abstract noun การเขมือบ)

kà-mʉ̀ʉap (romanization)
การเขมือบ (abstract-noun)

/kʰa˨˩.mɯa̯p̚˨˩/


ย้อย

yɔ́ɔi (romanization)
การย้อย (abstract-noun)

Cognate with Lao ຍ້ອຍ (nyǭi), Lü ᦍᦾᧉ (yoay²), Shan ယွႆႉ (yâ̰ui), Tai Nüa ᥕᥩᥭᥳ (yȯay), Ahom 𑜊𑜨𑜩 (jʸoy), Zhuang yoix.


หินงอก

th-noun

หินงอก • (hǐn-ngɔ̂ɔk)

/hin˩˩˦.ŋɔːk̚˥˩/

com

หิน (hǐn) + งอก (ngɔ̂ɔk)


หินย้อย

th-noun

หินย้อย • (hǐn-yɔ́ɔi)

com

หิน (hǐn) + ย้อย (yɔ́ɔi)


เปื้อน

th-verb

เปื้อน • (bpʉ̂ʉan) (abstract noun การเปื้อน)

bpʉ̂ʉan (romanization)
การเปื้อน (abstract-noun)

Cognate with Lao ເປື້ອນ (pư̄an). Compare 糞 (MC pjunH, “excrement”).

cog

Lao ເປື້ອນ (pư̄an)


เปื้อน

th-adj

เปื้อน • (bpʉ̂ʉan) (abstract noun ความเปื้อน)

bpʉ̂ʉan (romanization)
ความเปื้อน (abstract-noun)

cog

Lao ເປື້ອນ (pư̄an)


เลี่ยน

th-adj

เลี่ยน • (lîian) (abstract noun ความเลี่ยน)

lîian (romanization)
ความเลี่ยน (abstract-noun)


จิบ

jìp (romanization)
การจิบ (abstract-noun)

Compare Khmer ជិប (cɨp), Lao ຈິບ (chip), Proto-Hlai *tçʰɯp (“to sip”).


ลิ้ม

lím (romanization)
การลิ้ม (abstract-noun)


ละเมอ

th-verb

ละเมอ • (lá-məə) (abstract noun การละเมอ)

lá-məə (romanization)
การละเมอ (abstract-noun)


ความเร็วแสง

th-noun

ความเร็วแสง • (kwaam-reo-sɛ̌ɛng)


หมองู

mɔ̌ɔ-nguu (romanization)
คน (classifier)

/mɔː˩˩˦.ŋuː˧/


หน่วยก้าน

หน่วยก้าน • (nùai-gâan)


วาว

waao (romanization)
ความวาว (abstract-noun)


สวนสนุก

สวนสนุก • (sǔuan-sà-nùk)

Calque of English amusement park. Same as สวน (sǔuan, “park”) + สนุก (sà-nùk, “amusing”).


แกร่ง

th-adj

แกร่ง • (grɛ̀ng) (abstract noun ความแกร่ง)

grɛ̀ng (romanization)
ความแกร่ง (abstract-noun)

cog

Lü ᦶᦂᧃᧈ (k̇aen¹)


ห้องปฏิบัติการ

th-noun

ห้องปฏิบัติการ

ห้องปฏิบัติการ • (hɔ̂ng-bpà-dtì-bàt-gaan)


ปฏิบัติการ

th-verb

ปฏิบัติการ • (bpà-dtì-bàt-gaan) (abstract noun การปฏิบัติการ)

bpà-dtì-bàt-gaan (romanization)
การปฏิบัติการ (abstract-noun)

ปฏิบัติ (bpà-dtì-bàt, “to perform; to carry out”) + การ (gaan, “act; activity; etc”).

com

(intransitive) To perform an act; to carry out an activity; to take an action.


ปฏิบัติการ

ห้องปฏิบัติการ

(of a room) Used for scientific experiments or training.


เนื่อง

th-con

เนื่อง • (nʉ̂ʉang)


จ้อง

Cognate with Lao ຈ້ອງ (chǭng), Lü ᦈᦸᧂᧉ (ṫsoang², “umbrella”), Shan ၸွင်ႈ (tsāung, “umbrella”).

umbrella: canopy against rain, sun, etc.


จ้อง

jɔ̂ng (romanization)
การจ้อง (abstract-noun)

to stare; to gaze; to fix one's eyes (on, at, etc); to look fixedly (at, into, etc).

to have one's eye on; to watch; to monitor.

to look forward to; to await (the opportunity to do something)


แร้ง

Cognate with Northern Thai ᩁᩯ᩠᩶ᨦ, Lao ແຮ້ງ (hǣng), Lü ᦶᦣᧂᧉ (haeng²).


พก

pók (romanization)
การพก (abstract-noun)


โพ้นทะเล

th-adj

โพ้นทะเล • (póon-tá-lee)

From โพ้น (póon, “beyond”) + ทะเล (tá-lee, “sea”). Compare Lao ພົ້ນທະເລ (phon tha lē).


โผ

From Teochew 簿 (pou6, “register; account book; notebook”).

bor

(colloquial) prepared list of names, usually in relatively formal contexts.


โผล่

plòo (romanization)
การโผล่ (abstract-noun)


โพย

From Teochew 批 (poi1, “classifier for batches, groups, lots, etc (of merchandises)”).


ฟอก

fɔ̂ɔk (romanization)
การฟอก (abstract-noun)

Cognate with Lao ຟອກ (fǭk), Shan ၽွၵ်ႈ (phāuk) and ၾွၵ်ႈ (fāuk).


หมาด

màat (romanization)
ความหมาด (abstract-noun)


โม้

móo (romanization)
การโม้ (abstract-noun)


ลื่น

lʉ̂ʉn (romanization)
ความลื่น (abstract-noun)
มลื่น (alternative obsolete poetic)

→ Lao: ລ່ຽນ (līan)

From Proto-Tai *m.lɯːlᴮ (“slippery; smooth”).
Cognate with Northern Thai ᨾᩨ᩠᩵ᨶ, Isan มื่น, Lao ມື່ນ (mư̄n), Shan မိုၼ်ႈ (mūen), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜃𑜫 (mün), Saek หมรื้น, Zhuang lwenq.


ล้ม

lóm (romanization)
การล้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *lɤmꟲ (“to fall down”).
Cognate with Lao ລົ້ມ (lom), Lü ᦟᦳᧄᧉ (lum²), Shan လူမ်ႉ (lṵ̂um), Phake လုံ (luṃ), Ahom 𑜎𑜤𑜪 (luṃ), Zhuang laemx, Nong Zhuang laemx, Zuojiang Zhuang loemx.
Possibly related to ล่ม (lôm).

cog

Lü ᦟᦳᧄᧉ (lum²)


ราง

raang (romanization)
ความราง (abstract-noun)


ฉุน

chǔn (romanization)
การฉุน (abstract-noun)


ฉุน

chǔn (romanization)
ความฉุน (abstract-noun)


เตียน

th-verb

เตียน • (dtiian) (abstract noun การเตียน)

dtiian (romanization)
การเตียน (abstract-noun)

From Old Khmer *tyal, tiala (“to rebuke, to reprimand; to criticise, to censure; to blame, to accuse”); extended as Old Khmer taṃnyal, from which Thai ตำเนียน was derived. Cognate with Modern Khmer ដៀល (diəl).

cog

Thai ตำเนียน

to rebuke, to reprimand; to criticise, to censure; to blame, to accuse.


แวะ

wɛ́ (romanization)
การแวะ (abstract-noun)


ทึ้ง

tʉ́ng (romanization)
การทึ้ง (abstract-noun)


ยื้อ

yʉ́ʉ (romanization)
การยื้อ (abstract-noun)

(figurative, transitive) to prevent from going or leaving; to hold back; to delay


ดื้อ

dʉ̂ʉ (romanization)
ความดื้อ (abstract-noun)


ยานอนหลับ

th-noun

ยานอนหลับ • (yaa-nɔɔn-làp) (classifier เม็ด)

yaa-nɔɔn-làp (romanization)
เม็ด (classifier)


น้ำยาปรับผ้านุ่ม

น้ำยาปรับผ้านุ่ม • (náam-yaa-bpràp-pâa-nûm)

From น้ำยา (nám-yaa, “liquid containing chemical”) + ปรับ (bpràp, “to adjust”) + ผ้า (pâa, “cloth; fabric”) + นุ่ม (nûm, “soft”).


แห่

th-noun

แห่ • (hɛ̀ɛ)

Compare Lao ແຫ່ (hǣ), Northern Thai ᩉᩯ᩵.

pomp and circumstance
pomp and circumstance


ยัน

(of a betel nut) intoxicating; causing intoxication.


ร้าง

ráang (romanization)
ความร้าง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩁ᩶ᩣ᩠ᨦ, Khün ᩁ᩶ᩣ᩠ᨦ, Isan ฮ้าง or ฮ่าง, Lao ຮ້າງ (hāng), Lü ᦣᦱᧂᧉ (haang²), Shan ႁၢင်ႉ (hâ̰ang), Ahom 𑜑𑜂𑜫 (haṅ).


ยุ

Compare Lao ຍູ້ (nyū), Isan ยู้, Northern Thai ᨿᩪ᩶, Khün ᨿᩪ᩶, Lü ᦍᦴᧉ (yuu²), Shan ယူႉ (yṵ̂u), ယု (yǔ), all in the senses: to push, to shove, to thrust; to help; to stimulate.


ขุ่น

kùn (romanization)
ความขุ่น (abstract-noun)

From Middle Chinese 混 (MC hwonX). Cognate with Lao ຂຸ່ນ (khun). Compare Zuojiang Zhuang goenj.


เกราะ

เกราะ • (grɔ̀)

From Old Khmer kro; Cognate with Lao ເກາະ (kǫ).


ถลก

tà-lòk (romanization)
การถลก (abstract-noun)


ถอน

tɔ̌ɔn (romanization)
การถอน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *tʰɔːnᴬ¹ (“to pull out; to extract”). Cognate with Northern Thai ᨳᩬᩁ, Khün ᨳᩬᩁ, Lao ຖອນ (thǭn), Lü ᦏᦸᧃ (ṫhoan), Shan ထွၼ် (thǎun), Tai Nüa ᥗᥩᥢᥴ (thóan), Phake ထွꩫ် (thon), Ahom 𑜌𑜨𑜃𑜫 (thon).


โม่

môo (romanization)
การโม่ (abstract-noun)


คั่น

kân (romanization)
การคั่น (abstract-noun)


ขั้น

th-noun

ขั้น • (kân)


ที่คั่นหนังสือ

ที่คั่นหนังสือ

ที่คั่นหนังสือ • (tîi-kân-nǎng-sʉ̌ʉ)

/tʰiː˥˩.kʰan˥˩.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/


กระทบ

th-verb

กระทบ • (grà-tóp) (abstract noun การกระทบ)

grà-tóp (romanization)
การกระทบ (abstract-noun)
กรรทบ (alternative)
ประทบ (alternative)

to hit, to strike; to clash, to collide.


ปิดตาย

th-adj

ปิดตาย • (bpìt-dtaai) (abstract noun ความปิดตาย)

bpìt-dtaai (romanization)
ความปิดตาย (abstract-noun)


เฉียด

th-verb

เฉียด • (chìiat) (abstract noun การเฉียด)

chìiat (romanization)
การเฉียด (abstract-noun)

/t͡ɕʰia̯t̚˨˩/


อั้น

(somewhat dated) speechlessly; voicelessly; at a loss for words.


ซ่าน

sâan (romanization)
การซ่าน (abstract-noun)


กระเบื้อง

th-noun

กระเบื้อง • (grà-bʉ̂ʉang) (classifier แผ่น)

grà-bʉ̂ʉang (romanization)
แผ่น (classifier)

Cognate with Southern Thai เบื้อง, Lao ກະເບຶ້ອງ (ka bưang), Shan မိူင်ႈ (mōeng) or ဝိူင်ႈ (wōeng).


เผ่น

pèn (romanization)
การเผ่น (abstract-noun)


ผัง

ผัง • (pǎng)


กินบนเรือนขี้บนหลังคา

th-verb

กินบนเรือนขี้บนหลังคา

กินบนเรือนขี้บนหลังคา • (gin-bon-rʉʉan-kîi-bon-lǎng-kaa)

en-กินบนเรือนขี้บนหลังคา-th-verb-oC7D-0Yy


เพลีย

เพลีย • (pliia) (abstract noun การเพลีย or ความเพลีย)

pliia (romanization)
การเพลีย (abstract-noun)
ความเพลีย (abstract-noun)


คึก

kʉ́k (romanization)
ความคึก (abstract-noun)


คลุก

klúk (romanization)
การคลุก (abstract-noun)


แย่ง

yɛ̂ɛng (romanization)
การแย่ง (abstract-noun)


เหยี่ยว

th-noun

เหยี่ยว • (yìao)


โหด

hòot (romanization)
ความโหด (abstract-noun)


หน่อ

หน่อ • (nɔ̀ɔ)

From Proto-Southwestern Tai *ʰnɔːᴮ¹, from Proto-Tai *ʰnoːᴮ. Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩬᩴ᩵, Khün ᩉ᩠ᨶᩳ᩵, Lao ໜໍ່ (nǭ), Lü ᦐᦸᧈ (ṅoa¹), Tai Dam ꪘꪷ꪿, Tai Dón ꪘꪮꫀ, Shan ၼေႃႇ (nàu), Tai Nüa ᥘᥨᥝᥱ (lǒw) or ᥢᥨᥝᥱ (nǒw), Phake ꩫေႃ (nō), Ahom 𑜃𑜦𑜡 (nō), Zhuang noq.

cog

Lü ᦐᦸᧈ (ṅoa¹)


หน่อไม้

th-noun

หน่อไม้ • (nɔ̀ɔ-máai)

/nɔː˨˩.maːj˦˥/

From หน่อ (nɔ̀ɔ, “bud”) + ไม้ (máai, “wood”).


พราน

Cognate to Lao ພານ (phān), Lü ᦘᦱᧃ (phaan).


ซี้

síi (romanization)
การซี้ (abstract-noun)

Borrowed from Hokkien 死 (sí). Compare Teochew 死 (sí).

ได้คุยกันบ่อยจนซี้กัน

[We] has been talking to each other so often that [we] are close.


ปึก

bpʉ̀k (romanization)
ความปึก (abstract-noun)


สาระ

สาระ • (sǎa-rá)

/saː˩˩˦.raʔ˦˥/


สื่อสาร

th-verb

สื่อสาร • (sʉ̀ʉ-sǎan) (abstract noun การสื่อสาร)

sʉ̀ʉ-sǎan (romanization)
การสื่อสาร (abstract-noun)

/sɯː˨˩.saːn˩˩˦/


สารส้ม

th-noun

สารส้ม • (sǎan-sôm)


ล้อเล่น

th-verb

ล้อเล่น • (lɔ́ɔ-lên) (abstract noun การล้อเล่น)

lɔ́ɔ-lên (romanization)
การล้อเล่น (abstract-noun)


คำพ้องรูป

th-noun

คำพ้องรูป • (kam-pɔ́ɔng-rûup)

/kʰam˧.pʰɔːŋ˦˥.ruːp̚˥˩/


คำพ้องเสียง

คำพ้องเสียง • (kam-pɔ́ɔng-sǐiang)

/kʰam˧.pʰɔːŋ˦˥.sia̯ŋ˩˩˦/


ตกผลึก

th-verb

ตกผลึก • (dtòk-pà-lʉ̀k) (abstract noun การตกผลึก)

dtòk-pà-lʉ̀k (romanization)
การตกผลึก (abstract-noun)


มอม

mɔɔm (romanization)
การมอม (abstract-noun)


รีบ

รีบ • (rîip) (abstract noun การรีบ or ความรีบ)

rîip (romanization)
การรีบ (abstract-noun)
ความรีบ (abstract-noun)

Cognate with Lao ຮີບ (hīp), Northern Thai ᩁᩦ᩠ᨷ, Lü ᦣᦲᧇ (hiib), Shan ႁိပ်ႈ (hīp).


หุ่นกระบอก

th-noun

หุ่นกระบอก • (hùn-grà-bɔ̀ɔk) (classifier ตัว)

hùn-grà-bɔ̀ɔk (romanization)
ตัว (classifier)


หุ่นไล่กา

หุ่นไล่กา • (hùn-lâi-gaa) (classifier ตัว)

hùn-lâi-gaa (romanization)
ตัว (classifier)


หุ่นขี้ผึ้ง

หุ่นขี้ผึ้ง • (hùn-kîi-pʉ̂ng) (classifier ตัว)

hùn-kîi-pʉ̂ng (romanization)
ตัว (classifier)

/hun˨˩.kʰiː˥˩.pʰɯŋ˥˩/


ปฏิพจน์

ปฏิพจน์ • (bpà-dtì-pót)


ปฏิชีวนะ

From ปฏิ (bpà-dtì, “against”) + ชีวนะ (“biotic”); calque of English antibiotic. Cognate with Burmese ပဋိဇီဝဆေး (pa.ti.jiwa.hce:).


ปฏิ

ยาปฏิชีวนะ


คว่ำ

th-adv

คว่ำ • (kwâm)

From Proto-Tai *qwamꟲ (“face down”).
Cognate with Lao ຄວ່ຳ (khuam); possibly Zhuang ngaem (“to face down”), goemz (ditto) (dialectal), gumj (ditto) (dialectal), gomh (“to bow down (rice stalk)”) (dialectal).

นอนคว่ำ

upside down; with the face downward; in a ventricumbent manner.


โชย

chooi (romanization)
การโชย (abstract-noun)


บด

bòt (romanization)
การบด (abstract-noun)

Cognate with Lao ບົດ (bot). Compare Khmer បោះ (bɑh), Mon ပိုဟ်.


ทั่ง

th-noun

ทั่ง • (tâng)

Cognate with Isan ทั่ง, Lao ທັ່ງ (thang), Northern Thai ᨴᩢ᩠᩵ᨦ (taŋ⁵), Khün ᨴᩢ᩠᩵ᨦ (taŋ⁵), Lü ᦑᧂᧈ (tang¹), Shan တင်ႈ (tāng), Tai Nüa ᥖᥒ (tang).

cog

Khün ᨴᩢ᩠᩵ᨦ (taŋ⁵)


บิด

bìt (romanization)
การบิด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓitᴰ (“to twist; to wring”).
Cognate with Lao ບິດ (bit), Shan မိတ်း (mít), Ahom 𑜉𑜢𑜄𑜫 (mit), Zhuang mbit (dialectal).
Compare Sui qbyeds, Southern Kam miuds, Tày bít.


เบือน

th-verb

เบือน • (bʉʉan) (abstract noun การเบือน)

bʉʉan (romanization)
การเบือน (abstract-noun)


สอด

sɔ̀ɔt (romanization)
การสอด (abstract-noun)

Cognate with Isan สอด, Lao ສອດ (sǭt), Northern Thai ᩈᩬᨯ (sɔɔt²), Khün ᩈᩬᨯ (sɔɔt²), Lü ᦉᦸᧆᧈ (ṡoad¹), Tai Dam ꪎꪮꪒ (sót), Shan သွတ်ႇ (sàut).

cog

Khün ᩈᩬᨯ (sɔɔt²)

Lü ᦉᦸᧆᧈ (ṡoad¹)


คลุม

klum (romanization)
การคลุม (abstract-noun)

Possibly related to คุม (kum), คุ้ม (kúm), กุม (gum).


จ่าฝูง

th-noun

จ่าฝูง • (jàa-fǔung)

/t͡ɕaː˨˩.fuːŋ˩˩˦/

From จ่า (jàa, “chief; lord; master”) + ฝูง (fǔung, “group”, especially of animals).

com

(zoology) chief animal, such as the wolf that leads a pack of wolves or the elephant that heads a troop of elephants.


ฟูก

th-noun

ฟูก • (fûuk)

Compare Lao ຟູກ (fūk), Nong Zhuang fug, foag, Khmer ពូក (puuk).


ซ่า

sâa (romanization)
การซ่า (abstract-noun)


ซ่า

sâa (romanization)
ความซ่า (abstract-noun)


หยากไย่

หยากไย่ • (yàak-yâi)


เบียน

th-verb

เบียน • (biian) (abstract noun การเบียน)

biian (romanization)
การเบียน (abstract-noun)


เบียด

เบียด • (bìiat) (abstract noun การเบียด)

bìiat (romanization)
การเบียด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨷ᩠ᨿᨯ, Lao ບຽດ (bīat).


รายเดือน

th-adj

รายเดือน • (raai-dʉʉan) (abstract noun ความรายเดือน)

raai-dʉʉan (romanization)
ความรายเดือน (abstract-noun)


รายวัน

รายวัน • (raai-wan) (abstract noun ความรายวัน)

raai-wan (romanization)
ความรายวัน (abstract-noun)


รายปี

รายปี • (raai-bpii) (abstract noun ความรายปี)

raai-bpii (romanization)
ความรายปี (abstract-noun)


รายปักษ์

รายปักษ์ • (raai-bpàk) (abstract noun ความรายปักษ์)

raai-bpàk (romanization)
ความรายปักษ์ (abstract-noun)


รุด

rút (romanization)
รูด (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer rūta (“to be quick, to be in a hurry; to move quickly; to hasten; to slide, to swish; etc”). Cognate with Modern Khmer រូត (ruut); Lao ຮຸດ (hut). Perhaps corrupted as Thai รวด (rûuat).

bor

(of an action or movement) hastily; speedily; quickly.


รุด

rút (romanization)
การรุด (abstract-noun)
รูด (alternative archaic dated obsolete)

to act or move hastily, speedily, or quickly.


รายงาน

th-noun

รายงาน • (raai-ngaan) (classifier เรื่อง or เล่ม or ฉบับ)

raai-ngaan (romanization)
เรื่อง (classifier)
เล่ม (classifier)
ฉบับ (classifier)

From ราย (raai, “per”) + งาน (ngaan, “work; activity; event; etc”).

com

report: account or statement (of a matter, situation, etc).


รายงาน

th-verb

รายงาน • (raai-ngaan) (abstract noun การรายงาน)

raai-ngaan (romanization)
การรายงาน (abstract-noun)

to report: to give an account or statement (of).

to report: to present (oneself before an authority).


รายละเอียด

th-noun

รายละเอียด • (raai-lá-ìiat)

Compound of ราย (raai) + ละเอียด (lá-ìiat)


ละเอียด

th-adj

ละเอียด • (lá-ìiat) (abstract noun ความละเอียด)

lá-ìiat (romanization)
ความละเอียด (abstract-noun)


เปื่อย

th-verb

เปื่อย • (bpʉ̀ai) (abstract noun การเปื่อย)

bpʉ̀ai (romanization)
การเปื่อย (abstract-noun)


พรมแดน

th-noun

พรมแดน • (prom-dɛɛn)

From พรม (prom, “edge”) + แดน (dɛɛn, “land”).

border (between states, territories, etc).


หน้าซีด

th-verb

หน้าซีด • (nâa-sîit) (abstract noun การหน้าซีด)

nâa-sîit (romanization)
การหน้าซีด (abstract-noun)


ลัด

lát (romanization)
การลัด (abstract-noun)


แนบ

nɛ̂ɛp (romanization)
การแนบ (abstract-noun)


กาง

gaang (romanization)
การกาง (abstract-noun)

Cognate with Lao ກາງ (kāng), Lü ᦂᦱᧂ (k̇aang), Shan ၵၢင် (kǎang, “to set a trap; to restrain”), Ahom 𑜀𑜂𑜫 (kaṅ, “to protect; to prevent”), Zhuang gang, Zuojiang Zhuang kang.


กร่าง

th-verb

กร่าง • (gràang) (abstract noun การกร่าง)

gràang (romanization)
การกร่าง (abstract-noun)


ผ้าเตี่ยว

th-noun

ผ้าเตี่ยว • (pâa-dtìao) (classifier ผืน)

pâa-dtìao (romanization)
ผืน (classifier)


แคว้น

แคว้น • (kwɛ́ɛn)


ล้มละลาย

th-verb

ล้มละลาย • (lóm-lá-laai) (abstract noun การล้มละลาย)

lóm-lá-laai (romanization)
การล้มละลาย (abstract-noun)

From ล้ม (lóm, “to collapse”) + ละลาย (lá-laai, “to dissolve”).

com

(law, intransitive, of a person, company, etc) to go bankrupt; to undergo bankruptcy.


ละลาย

th-verb

ละลาย • (lá-laai) (abstract noun การละลาย)

lá-laai (romanization)
การละลาย (abstract-noun)


บุก

bùk (romanization)
การบุก (abstract-noun)


หินอ่อน

th-noun

หินอ่อน • (hǐn-ɔ̀ɔn)

/hin˩˩˦.ʔɔːn˨˩/

com

หิน (hǐn) + อ่อน (ɔ̀ɔn)


ลูกแก้ว

lûuk-gɛ̂ɛo (romanization)
ลูก (classifier)

/luːk̚˥˩.kɛːw˥˩/


หนืด

nʉ̀ʉt (romanization)
ความหนืด (abstract-noun)


ความหนืด

th-noun

ความหนืด • (kwaam-nʉ̀ʉt)


หินหนืด

หินหนืด • (hǐn-nʉ̀ʉt)

/hin˩˩˦.nɯːt̚˨˩/

หิน (hǐn) + หนืด (nʉ̀ʉt).

com

หิน (hǐn) + หนืด (nʉ̀ʉt)


เคี่ยว

th-verb

เคี่ยว • (kîao) (abstract noun การเคี่ยว)

kîao (romanization)
การเคี่ยว (abstract-noun)

Cognate with Lao ຂ້ຽວ (khiāu), Shan ၶဵဝ်ႈ (khāeo) or ၵဵဝ်ႈ (kāeo).

(cooking) to cook at the boiling point for a long period of time in order to make drier, thicker, or softer.


เขี้ยว

From Proto-Tai *χeːwꟲ; cognate with Northern Thai ᨡ᩠᩶ᨿᩅ, Isan แข่ว or แข้ว, Lao ແຂ້ວ (khǣu), Shan ၶဵဝ်ႈ (khāeo), Ahom 𑜁𑜢𑜈𑜫 (khiw), Zhuang heuj.


เด็ด

dèt (romanization)
การเด็ด (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.decᴰ (“to pluck”).
Cognate with Lao ເດັດ (det), Lü ᦵᦡᧆ (ḋed).

cog

Lü ᦵᦡᧆ (ḋed)


เด็ด

dèt (romanization)
ความเด็ด (abstract-noun)

Lü ᦵᦡᧆ (ḋed)


จุ

used as a command to be silent or quiet: hush, shh, shush, etc.


ดุ

dù (romanization)
ความดุ (abstract-noun)

ครูของฉันดุมากแต่จริง ๆ แล้วใจดี

kruu kɔ̌ɔng chǎn dù mâak dtɛ̀ɛ jing jing lɛ́ɛo jai dii

My teacher is very strict, but actually very kind.


ย่าน

th-noun

ย่าน • (yâan)


เครื่องปิ้งขนมปัง

เครื่องปิ้งขนมปัง • (krʉ̂ʉang-bpîng-kà-nǒm-bpang) (classifier เครื่อง)

krʉ̂ʉang-bpîng-kà-nǒm-bpang (romanization)
เครื่อง (classifier)

From เครื่อง (krʉ̂ʉang) + ปิ้ง (bpîng) + ขนมปัง (kà-nǒm-bpang).


น้ำเชื่อม

th-noun

น้ำเชื่อม • (nám-chʉ̂ʉam)

/nam˦˥.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/

น้ำ (náam) + เชื่อม (chʉ̂ʉam)

com

น้ำ (náam) + เชื่อม (chʉ̂ʉam)


ชุบชีวิต

th-verb

ชุบชีวิต • (chúp-chii-wít) (abstract noun การชุบชีวิต)

chúp-chii-wít (romanization)
การชุบชีวิต (abstract-noun)

/t͡ɕʰup̚˦˥.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/


พวงกุญแจ

From พวง (puuang, “cluster; bunch”) + กุญแจ (gun-jɛɛ, “key”).


พายุหิมะ

th-noun

พายุหิมะ • (paa-yú-hì-má) (classifier ลูก)

paa-yú-hì-má (romanization)
ลูก (classifier)

From พายุ (paa-yú, “storm”) + หิมะ (hì-má, “snow”).


แพนเค้ก

th-noun

แพนเค้ก • (pɛɛn-kéek)

/pʰɛːn˧.kʰeːk̚˦˥/


เฉาะ

chɔ̀ (romanization)
การเฉาะ (abstract-noun)


ปังตอ

bpang-dtɔɔ (romanization)
เล่ม (classifier)

From Teochew 方刀 (bang1 do1). Cognate with Lao ປັງຕໍ (pang tǭ), Khmer ប៉័ងតោ (pangtao).

มีด มีด#Thai


อีโต้

ii-dtôo (romanization)
เล่ม (classifier)

/ʔiː˧.toː˥˩/


พูน

puun (romanization)
การพูน (abstract-noun)


พอก

pɔ̂ɔk (romanization)
การพอก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *bɔːkᴰᴸ⁴ (“to apply; to put on; to pile on”).


รัว

ruua (romanization)
ความรัว (abstract-noun)


ตื่นตัว

th-verb

ตื่นตัว • (dtʉ̀ʉn-dtuua) (abstract noun การตื่นตัว or ความตื่นตัว)

dtʉ̀ʉn-dtuua (romanization)
การตื่นตัว (abstract-noun)
ความตื่นตัว (abstract-noun)


ปลาทอง

bplaa-tɔɔng (romanization)
ตัว (classifier)

/plaː˧.tʰɔːŋ˧/


ทองขาว

th-noun

ทองขาว • (tɔɔng-kǎao)

/tʰɔːŋ˧.kʰaːw˩˩˦/


ช่างทอง

ช่างทอง • (châang-tɔɔng) (classifier คน)

châang-tɔɔng (romanization)
คน (classifier)

/t͡ɕʰaːŋ˥˩.tʰɔːŋ˧/


ทองคำขาว

/tʰɔːŋ˧.kʰam˧.kʰaːw˩˩˦/


ไม้จิ้มฟัน

ไม้จิ้มฟัน • (mái-jîm-fan) (classifier อัน)

mái-jîm-fan (romanization)
อัน (classifier)

From ไม้ (máai) + จิ้ม (jîm) + ฟัน (fan).


ชื่น

th-adj

ชื่น • (chʉ̂ʉn) (abstract noun ความชื่น)

chʉ̂ʉn (romanization)
ความชื่น (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨩᩨ᩠᩵ᨶ, Lao ຊື່ນ (sư̄n), Khün ᨩᩨ᩠᩵ᨶ, Lü ᦋᦹᧃᧈ (tsuen¹), Shan ၸိုၼ်ႈ (tsūen).


มั่น

mân (romanization)
ความมั่น (abstract-noun)
หมั้น (alternative obsolete)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩢ᩶ᩁ, Lao ໝັ້ນ (man), Lü ᦖᧃᧉ (ṁan²), Shan မၼ်ႈ (mān), Phake မꩫ် (man), Ahom 𑜉𑜃𑜫 (man).

cog

Lü ᦖᧃᧉ (ṁan²)


ตลอดไป

From ตลอด (dtà-lɔ̀ɔt, “throughout”) + ไป (bpai, used to indicate motion that still continues or that continues up to a certain point of time; used to indicate motion away from the speaker's direction).

com

forever (from this or the understood time on).


ลำพัง

th-adv

ลำพัง • (lam-pang) (abstract noun ความลำพัง)

lam-pang (romanization)
ความลำพัง (abstract-noun)


หรี่

rìi (romanization)
การหรี่ (abstract-noun)


โกโก้

Theobroma cacao
Theobroma cacao#Translingual


แจก

jɛ̀ɛk (romanization)
การแจก (abstract-noun)
แจรก (alternative archaic dated obsolete)

Possibly from Old Khmer cak (“to distribute or scatter (especially in drops or particles)”); thus possibly cognate with Modern Khmer ចាក់ (cak).
Compare Lao ແຈກ (chǣk), Shan ၸႅၵ်ႇ (tsèk).
Extended as จำแนก.

bor

แจกใบปลิว

แจกเงิน

to give away money (as to people in need)

to distribute, give out, or hand out, especially for free or as gifts or donations.


ฟันเขี้ยว

fan-kîao (romanization)
ซี่ (classifier)


ฟันตัด

fan-dtàt (romanization)
ซี่ (classifier)


ฟันกรามน้อย

th-noun

ฟันกรามน้อย • (fan-graam-nɔ́ɔi) (classifier ซี่)

fan-graam-nɔ́ɔi (romanization)
ซี่ (classifier)


ฟันกราม

fan-graam (romanization)
ซี่ (classifier)


แม่พิมพ์

แม่พิมพ์ • (mɛ̂ɛ-pim)

com

แม่ (mɛ̂ɛ) + พิมพ์ (pim)


เอี้ยงสาริกา

th-noun

เอี้ยงสาริกา • (îiang-sǎa-rí-gaa)

îiang-sǎa-rí-gaa (romanization)
เอี้ยงสาลิกา (alternative)

/ʔia̯ŋ˥˩.saː˩˩˦.ri˦˥.kaː˧/

(นก~) common myna, Indian myna (Acridotheres tristis).


ไม้เกาหลัง

ไม้เกาหลัง • (máai-gao-lǎng) (classifier อัน)

máai-gao-lǎng (romanization)
อัน (classifier)

From ไม้ (máai, “stick; rod; etc”) + เกา (gao, “to scratch”) + หลัง (lǎng, “back”).


หิด

From Proto-Tai *kritᴰ. Cognate with Lao ຫິດ (hit), Lü ᦠᦲᧆ (ḣiid), Shan ႁိတ်း (hít).


ผื่น

th-noun

ผื่น • (pʉ̀ʉn)


ปะทุ

bpà-tú (romanization)
การปะทุ (abstract-noun)


เคือง

th-verb

เคือง • (kʉʉang) (abstract noun การเคือง)

kʉʉang (romanization)
การเคือง (abstract-noun)


ล่ม

lôm (romanization)
การล่ม (abstract-noun)

(chiefly of a vehicle) to go down, to come down, to fall down, to overturn, to turn upside down; to cause to do so.


ตูม

dtuum (romanization)
ความตูม (abstract-noun)


พ่วง

pûuang (romanization)
การพ่วง (abstract-noun)


เชี่ยว

เชี่ยว • (chîao) (abstract noun การเชี่ยว)

chîao (romanization)
การเชี่ยว (abstract-noun)

/t͡ɕʰia̯w˥˩/


ชัน

chan (romanization)
ความชัน (abstract-noun)

Cognate with Isan ซัน, Lao ຊັນ (san), Northern Thai ᨩᩢ᩠ᨶ (can⁴), Khün ᨩᩢ᩠ᨶ (can⁴), Lü ᦶᦋᧃ (tsaen), Shan ၸၼ်း (tsán), Tai Nüa ᥓᥢᥰ (tsän), Ahom 𑜋𑜃𑜫 (chan).


คาดหวัง

คาดหวัง • (kâat-wǎng) (abstract noun การคาดหวัง or ความคาดหวัง)

kâat-wǎng (romanization)
การคาดหวัง (abstract-noun)
ความคาดหวัง (abstract-noun)

/kʰaːt̚˥˩.waŋ˩˩˦/

Compound of คาด (kâat, “to hope; to expect”) + หวัง (wǎng, “idem”)


ค่าคงที่

/kʰaː˥˩.kʰoŋ˧.tʰiː˥˩/


คงตัว

th-adj

คงตัว • (kong-dtuua) (abstract noun ความคงตัว)

kong-dtuua (romanization)
ความคงตัว (abstract-noun)


มีอยู่

th-verb

มีอยู่ • (mii-yùu) (abstract noun การมีอยู่)

มี อยู่ (canonical)
mii-yùu (romanization)
การมีอยู่ (abstract-noun)


ควบ

kûuap (romanization)
การควบ (abstract-noun)


หย่อม

th-noun

หย่อม • (yɔ̀m)

Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿᩬ᩵ᨾ, Lao ຫຍ່ອມ (h ʼam), Shan ယွမ်ႇ (yàum), Tai Nüa ᥕᥩᥛᥱ (yǒam), Phake ယုံ (yuṃ), Ahom 𑜊𑜤𑜉𑜫 (jʸum), Zhuang nyomq, Zuojiang Zhuang yomq.


ควบคุม

From ควบ (kûuap, “to combine”) + คุม (kum, “to supervise; to watch”).


ควบคุม

th-verb

ควบคุม • (kûuap-kum) (abstract noun การควบคุม or ความควบคุม)

kûuap-kum (romanization)
การควบคุม (abstract-noun)
ความควบคุม (abstract-noun)

(law) to take into custody; to hold in custody.


คุม

kum (romanization)
การคุม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ɣumꟲ² (“to cover; to protect”). Cognate with Lao ຄຸມ (khum), Shan ၵုမ်း (kúm), Ahom 𑜀𑜤𑜪 (kuṃ). Doublet of คุ้ม (kúm), คลุม (klum), and กุม (gum).

doublet

(archaic) to gather, to collect; to organise, to systematise.


ผู้คุม

From ผู้ (pûu, “agent noun prefix”) + คุม (kum, “to control”), literally “controller”.


ฝอย

th-noun

ฝอย • (fɔ̌i)

similar thing, as rootlet, radicle, etc.


หลอดเลือดดำ

หลอดเลือดดำ • (lɔ̀ɔt-lʉ̂ʉat-dam)


เส้นเลือดดำ

เส้นเลือดดำ • (sên-lʉ̂ʉat-dam)


เส้นเลือด

เส้นเลือด • (sên-lʉ̂ʉat) (classifier เส้น)

sên-lʉ̂ʉat (romanization)
เส้น (classifier)


หลอดเลือด

หลอดเลือด • (lɔ̀ɔt-lʉ̂ʉat)

/lɔːt̚˨˩.lɯa̯t̚˥˩/


ปลดแอก

th-verb

ปลดแอก • (bplòt-ɛ̀ɛk) (abstract noun การปลดแอก)

bplòt-ɛ̀ɛk (romanization)
การปลดแอก (abstract-noun)

/plot̚˨˩.ʔɛːk̚˨˩/

From ปลด (bplòt, “to remove; to take out; to take off”) + แอก (ɛ̀ɛk, “yoke: device for joining animals”); literally "to remove the yoke".

com

2014, Mo Yan (author), ประเทืองพร วิรัชโภคี (translator), ตำนานรักทุ่งสีเพลิง, Nanmeebooks, →ISBN, page 19:
ผู้หญิงรุ่นใหม่ที่ปลดแอกตนจากประเพณีล้าหลัง
pûu-yǐng rûn mài tîi bplòt-ɛ̀ɛk dton jàak bprà-pee-nii láa-lǎng
New-generation women that freed themselves from the conservative tradition.

2014, โจนาธาน กิฟฟอร์ด, ๑๐๐ สุดยอดผู้นำธุรกิจแห่งสุดยอดบริษัทระดับโลก, Nation Books, →ISBN, page 269:
จวบจนอินเดียปลดแอกตัวเองจากการยึดครองของอังกฤษและประกาศอิสรภาพได้สำเร็จในปี ๑๙๔๗
jùuap-jon in-diia bplòt-ɛ̀ɛk dtuua-eeng jàak gaan-yʉ́t-krɔɔng kɔ̌ɔng ang-grìt lɛ́ bprà-gàat ìt-sà-rà-pâap dâai sǎm-rèt nai bpii · pan gâao-rɔ́ɔi sìi-sìp jèt
Until India liberated itself from British occupation and successfully declared independence in the year 1947.

2014, ประชาคม ลุนาชัย, เวียดนาม แผ่นดินหลังสงครามในความงามและความหมาย, Nanmeebooks, →ISBN, page 12:
แม้จะปราชัยย่อยยับไม่สามารถปลดแอกจากจีนได้สำเร็จ แผ่นดินเวียดนามไม่เคยลืมเธอในฐานะวีรสตรีคนสำคัญ
mɛ́ɛ jà bpà-raa-chai yɔ̂i-yáp mâi sǎa-mâat bplòt-ɛ̀ɛk jàak jiin dâai sǎm-rèt · pɛ̀n-din wîiat-naam mâi kəəi lʉʉm təə nai tǎa-ná wii-rá-sà-dtrii kon sǎm-kan
Despite the destructive defeat and inability to succeed in liberating itself from China, the Vietnamese nation never forgets her as one of its important heroines.

2012, วิลาสินี, วสันต์อ้อนรัก, Bongkoch Publishing, →ISBN, page 202:
บางทีอาจไม่ใช่ลัทธิที่ช่วยปลดแอกเธอจากความทรงจำเลวร้ายนั่น
baang-tii àat mâi châi lát-tí tîi chûai bplòt-ɛ̀ɛk təə jàak kwaam-song-jam leeo-ráai nân
Perhaps, it's not Latthi who helped release her from such an unfavourable memory.

(idiomatic) to liberate, as from oppression, servitude, foreign control, social constraint, etc.


ผีซ้ำด้ำพลอย

th-proverb

ผีซ้ำด้ำพลอย • (pǐi-sám-dâm-plɔɔi)

From ผี (pǐi, “ghost; spirit”) + ซ้ำ (sám, “to repeat”) + ด้ำ (dâm, “tutelary spirit”) + พลอย (plɔɔi, “to join; to go along”); literally "a ghost repeats, a tutelary spirit joins".

com

misfortunes never come singly
misfortunes never come singly

(idiomatic) misfortunes never come singly.


เข็ด

kèt (romanization)
การเข็ด (abstract-noun)

to fear; to be afraid of doing something again.


เร้า

ráo (romanization)
การเร้า (abstract-noun)


สิ่งเร้า

th-noun

สิ่งเร้า • (sìng-ráo)

com

สิ่ง (sìng) + เร้า (ráo)


หินลับมีด

th-noun

หินลับมีด • (hǐn-láp-mîit)


ขัดเกลา

th-verb

ขัดเกลา • (kàt-glao) (abstract noun การขัดเกลา)

kàt-glao (romanization)
การขัดเกลา (abstract-noun)


เกลา

glao (romanization)
การเกลา (abstract-noun)


กล่อม

กล่อม • (glɔ̀m) (abstract noun การกล่อม)

glɔ̀m (romanization)
การกล่อม (abstract-noun)

Cognate with Isan กล่อม, Lao ກ່ອມ (kǭm), Northern Thai ᨠᩖᩬ᩵ᨾ (kɔm²) or ᨠᩬ᩵ᨾ (kɔm²), Khün ᨠᩬ᩵ᨾ, Lü ᦂᦸᧄᧈ (k̇oam¹), Shan ၵွမ်ႇ (kàum), Tai Nüa ᥐᥩᥛᥱ (kǒam).

cog

Lü ᦂᦸᧄᧈ (k̇oam¹)


เห็นขี้ดีกว่าไส้

th-verb

เห็นขี้ดีกว่าไส้ • (hěn-kîi-dii-gwàa-sâi) (abstract noun การเห็นขี้ดีกว่าไส้)

hěn-kîi-dii-gwàa-sâi (romanization)
การเห็นขี้ดีกว่าไส้ (abstract-noun)

From เห็น (hěn, “to think; to view; to consider”) + ขี้ (kîi, “faeces”) + ดี (dii, “good”) + กว่า (gwàa, “more; over”) + ไส้ (sâi, “intestine”); literally "to regard faeces as better than intestines".

com

2015, เกรซ, เจ้าหนี้ที่รัก, eReader (Thailand):
"แม่! ฉันลูกแม่นะ จะมาเห็นขี้ดีกว่าไส้ไม่ได้นะแม่" อุ่นเรือน (พูด)
“mɛ̂ɛ! · chǎn lûuk mɛ̂ɛ ná · jà maa hěn-kîi-dii-gwàa-sâi mâi dâai ná mɛ̂ɛ” · ùn rʉʉan · (pûut)
"Mother, I'm your daughter! You can't treat shit better than your own intestines!" [said] Unruean.

2016, ฟินนิกซ์, กรงราคีซาตาน, eReader (Thailand):
"อย่าเห็นขี้ดีกว่าไส้ไปหน่อยเลย" ยายจิตพูดเหน็บแนมเมื่อสมศรีเห็นคนอื่นดีกว่าหลานสาวตัวเอง
“yàa hěn-kîi-dii-gwàa-sâi bpai nɔ̀i ləəi” · yaai jìt pûut nèp-nɛɛm mʉ̂ʉa sǒm sǐi hěn kon ʉ̀ʉn dii gwàa lǎan-sǎao dtuua-eeng
"Don't you regard shit as better than your own intestines!" Granny Chit said ironically when Somsi found that someone else was better than her own niece.

2016, บุษบาพาฝัน, ผึ้งรวงหลงรัง, ปองรัก, →ISBN, page 215:
"...แกเห็นน้องเป็นศัตรูและเห็นคนอื่นดีกว่า คนอย่างแกเขาเรียกว่าเห็นขี้ดีกว่าไส้ จำใส่สมองไว้บ้างนะ" คุณอรพินท์ (พูด)
“...gɛɛ hěn nɔ́ɔng bpen sàt-dtruu lɛ́ hěn kon ʉ̀ʉn dii gwàa · kon yàang gɛɛ kǎo rîiak wâa hěn-kîi-dii-gwàa-sâi · jam sài sà-mɔ̌ɔng wái bâng ná” · kun ɔɔ-rá-pin · (pûut)
"...As you treat your sister as an enemy and think that someone else is better, people would label a person like you as [one who] finds shit to be better than one's own intestines. Bear this in mind!" [said] Miss Oraphin.

(idiomatic) to regard someone else as better than one's own relatives.


การปลดแอก

th-noun

การปลดแอก • (gaan-bplòt-ɛ̀ɛk)

ปลดแอก ปลดแอก#Thai

(idiomatic) abstract noun of ปลดแอก (bplòt-ɛ̀ɛk)


สาวไส้

th-verb

สาวไส้ • (sǎao-sâi) (abstract noun การสาวไส้)

sǎao-sâi (romanization)
การสาวไส้ (abstract-noun)

From สาว (sǎao, “to drag (out); to tow (out); etc”) + ไส้ (sâi, “intestine”); literally "to drag intestines out".

com

2014, สายไหม, สูตรรักหารสอง, Love Garden Publishing, →ISBN, page 295:
อยากให้ฉันเอาเรื่องของหล่อนไปเปิดเผยใช่ไหม ทำกันแบบนี้ ถ้ายังไม่เลิก ฉันจะสาวไส้ออกมาให้หมดเลย
yàak hâi chǎn ao rʉ̂ʉang kɔ̌ɔng lɔ̀n bpai bpə̀ət-pə̌əi châi mǎi · tam gan bɛ̀ɛp níi · tâa yang mâi lə̂ək · chǎn jà sǎao-sâi ɔ̀ɔk maa hâi mòt ləəi
You want me to bring your affairs to light, right? If you don't stop treating me like this, I'll haul out all your intestines!

2015, เฌอมาลย์, ลิขิตรักจ้าวหัวใจ, eReader (Thailand), page 35:
สวนกลับไปบ้างก่อนจะโดนสาวไส้จนหมดพุง
sà-wá-ná-glàp bpai bâng gɔ̀ɔn jà doon sǎao-sâi jon mòt pung
Somehow, you should jab him back before all of the intestines in your stomach get dragged out.

2015, บุษบาพาฝัน, รอยแค้น แสนรัก, eReader (Thailand):
"เขาว่าทหารจะปฏิวัติและเรื่องของท่านวินัยที่ร่วมมือกับนายพลสองสามคนงาบงบลับไปกำลังจะโดนสาวไส้
“kǎo wâa tá-hǎan jà bpà-dtì-wát lɛ́ rʉ̂ʉang kɔ̌ɔng tâan wí-nai tîi rûuam-mʉʉ gàp naai-pon sɔ̌ɔng-sǎam kon ngâap ngóp láp bpai gam-lang jà doon sǎao-sâi
"They said the military is going to launch a coup and the affairs of Mister Winai who cooperated with a few generals in peculating secret budgets are being exposed.

(idiomatic) to air someone's private problems.


การสาวไส้

สาวไส้ สาวไส้#Thai

(idiomatic) abstract noun of สาวไส้ (sǎao-sâi)


เหน็บแนม

th-verb

เหน็บแนม • (nèp-nɛɛm) (abstract noun การเหน็บแนม)

nèp-nɛɛm (romanization)
การเหน็บแนม (abstract-noun)

From เหน็บ (nèp, “to insert, to interject; to speak ironically (of); etc”) + แนม (nɛɛm, “idem”).

com

to speak ironically (of); to taunt; to jeer; to scoff.


เปิดเผย

th-verb

เปิดเผย • (bpə̀ət-pə̌əi) (abstract noun การเปิดเผย)

bpə̀ət-pə̌əi (romanization)
การเปิดเผย (abstract-noun)

/pɤːt̚˨˩.pʰɤːj˩˩˦/


การกลัวดอกพิกุลจะร่วง

th-noun

การกลัวดอกพิกุลจะร่วง • (gaan-gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang)

/kaːn˧.klua̯˧.dɔːk̚˨˩.pʰi˦˥.kun˧.t͡ɕa˨˩.rua̯ŋ˥˩/

From การ (gaan) + กลัวดอกพิกุลจะร่วง (gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang).

prefix

กลัวดอกพิกุลจะร่วง

กลัวดอกพิกุลจะร่วง กลัวดอกพิกุลจะร่วง#Thai

(idiomatic) abstract noun of กลัวดอกพิกุลจะร่วง (gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang)

en-การกลัวดอกพิกุลจะร่วง-th-noun-uSCUSJy1


ความกลัวดอกพิกุลจะร่วง

th-noun

ความกลัวดอกพิกุลจะร่วง • (kwaam-gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang)

/kʰwaːm˧.klua̯˧.dɔːk̚˨˩.pʰi˦˥.kun˧.t͡ɕa˨˩.rua̯ŋ˥˩/

From ความ (kwaam) + กลัวดอกพิกุลจะร่วง (gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang).

prefix

กลัวดอกพิกุลจะร่วง

en-ความกลัวดอกพิกุลจะร่วง-th-noun-uSCUSJy1


วินัย

th-proper noun

วินัย • (wí-nai)

wí-nai (romanization)
วินย (alternative)

From Pali vinaya (“modesty; humility; etc”), from Sanskrit विनय (vinaya, “idem”); possibly via Old Khmer vinaya, vinai (“discipline; training; etc”). Cognate with Old Khmer binai (“fine; penalty; etc”), from which Thai พินัย (pí-nai) is derived. Also cognate with Lao ວິໄນ (wi nai), Northern Thai ᩅᩥᨶᩢ᩠ᨿ, Khün ᩅᩥᨶᩱ᩠ᨿ, Lü ᦞᦲᧉᦺᦓ (vii²nay), Shan ဝီႉၼႄး (wḭ̂i náae), Modern Khmer វិន័យ (pinɨy), Burmese ဝိနည်း (wi.nany:).

พระ พระ#Thai

(Buddhism) (พระ~) Vinaya: the section of the Buddhist canon dealing with religious rules and regulations.


วินัย

th-noun

วินัย • (wí-nai)

(religion) set or system of religious rules and regulations, as canon law.

discipline: set or system of rules and regulations; training or behaviour according to rules and regulations.


ท่าทาง

/tʰaː˥˩.tʰaːŋ˧/

From ท่า (tâa) + ทาง (taang). Compare with Lao ທ່າທາງ (thā thāng).


น้ำกลั่น

น้ำกลั่น • (náam-glàn)


หลอดลม

หลอดลม • (lɔ̀ɔt-lom)


เมื่อย

th-adj

เมื่อย • (mʉ̂ai) (abstract noun ความเมื่อย)

mʉ̂ai (romanization)
ความเมื่อย (abstract-noun)

From Proto-Tai *mɯəjᴮ (“stiff and tired”).
Cognate with Isan เมื่อย, Lao ເມື່ອຍ (mư̄ai), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ or ᨾᩮᩥ᩠᩵ᨿ, Khün ᨾᩮᩨ᩠᩵ᨿ, Lü ᦵᦙᧀᧈ (moey¹), Tai Dam ꪹꪣ꪿ꪥ, Tai Dón ꪝꪷꪥꫀ, Shan မူၺ်ႈ (mōi), Ahom 𑜉𑜨𑜩 (moy), Zhuang maix (dialectal), Zuojiang Zhuang mweih.

cog

Lao ເມື່ອຍ (mư̄ai)

Tai Dón ꪝꪷꪥꫀ


ห่าง

hàang (romanization)
ความห่าง (abstract-noun)


แตน

From Proto-Tai *b.twiːlᴬ (“wasp”). Cognate with Lao ແຕນ (tǣn), Northern Thai ᨲᩯ᩠ᨶ, Khün ᨲᩯ᩠ᨶ, Lü ᦶᦎᧃ (ṫaen), Shan တႅၼ် (těn), Zhuang dinz.


คนร้าย

th-noun

คนร้าย • (kon-ráai) (classifier คน or ราย)

kon-ráai (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)

From คน (kon, agent noun prefix) + ร้าย (ráai, “bad; wicked; evil; etc”).

com

bad person, wicked person, evil person, malicious person; evildoer, wrongdoer; criminal, offender, lawbreaker, outlaw; thief, robber, stealer.


ช่างตัดผม

th-noun

ช่างตัดผม • (châang-dtàt-pǒm) (classifier คน)

châang-dtàt-pǒm (romanization)
คน (classifier)

/t͡ɕʰaːŋ˥˩.tat̚˨˩.pʰom˩˩˦/


ช่างฝีมือ

ช่างฝีมือ • (châang-fǐi-mʉʉ)

/t͡ɕʰaːŋ˥˩.fiː˩˩˦.mɯː˧/


ระหว่างประเทศ

th-adj

ระหว่างประเทศ • (rá-wàang-bprà-têet) (abstract noun ความระหว่างประเทศ)

rá-wàang-bprà-têet (romanization)
ความระหว่างประเทศ (abstract-noun)

From ระหว่าง (rá-wàang, “between”) + ประเทศ (bprà-têet, “country”).


กลึง

glʉng (romanization)
การกลึง (abstract-noun)

Compare Min Nan 槓 /杠 (kǹg, “to sharpen”).


กึ่ง

th-adj

กึ่ง • (gʉ̀ng)


สำเร็จรูป

สำเร็จรูป • (sǎm-rèt-rûup) (abstract noun ความสำเร็จรูป)

sǎm-rèt-rûup (romanization)
ความสำเร็จรูป (abstract-noun)


บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป

th-noun

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป • (bà-mìi-gʉ̀ng-sǎm-rèt-rûup)

/ba˨˩.miː˨˩.kɯŋ˨˩.sam˩˩˦.ret̚˨˩.ruːp̚˥˩/

From บะหมี่ (bà-mìi, “noodle”) + กึ่ง (gʉ̀ng, “half”) + สำเร็จรูป (sǎm-rèt-rûup, “instant; ready-made”).


บุคลิก

th-noun

บุคลิก • (bùk-ká-lík)

From Pali puggalika (“individual; personal”). Cognate with Modern Khmer បុគ្គលិក (bokkĕəʼlɨk).

บุคลิกภาพ บุคลิกภาพ#Thai

(informal) clipping of บุคลิกภาพ (bùk-ká-lík-gà-pâap)


ตัวละคร

ตัวละคร • (dtuua-lá-kɔɔn) (classifier ตัว)

dtuua-lá-kɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)


ร้าว

th-verb

ร้าว • (ráao) (abstract noun การร้าว or ความร้าว)

ráao (romanization)
การร้าว (abstract-noun)
ความร้าว (abstract-noun)


อ่อนโยน

th-adv

อ่อนโยน • (ɔ̀ɔn-yoon) (abstract noun ความอ่อนโยน)

ɔ̀ɔn-yoon (romanization)
ความอ่อนโยน (abstract-noun)

/ʔɔːn˨˩.joːn˧/

อ่อน (ɔ̀ɔn) + โยน that is corrupted from โอน (oon, “to bend over”).


กุม

gum (romanization)
การกุม (abstract-noun)

Possibly related to คุม (kum), คุ้ม (kúm), คลุม (klum).

to control; to exercise control (over); to exercise restraint (over); to take into control; to take control (of).


กุมมือ

th-verb

กุมมือ • (gum-mʉʉ) (abstract noun การกุมมือ)

gum-mʉʉ (romanization)
การกุมมือ (abstract-noun)


ปลอบ

ปลอบ • (bplɔ̀ɔp) (abstract noun การปลอบ)

bplɔ̀ɔp (romanization)
การปลอบ (abstract-noun)


ก้อง

ก้อง • (gɔ̂ng) (abstract noun การก้อง or ความก้อง)

gɔ̂ng (romanization)
การก้อง (abstract-noun)
ความก้อง (abstract-noun)

Cognate with Lao ກ້ອງ (kǭng), Lü ᦂᦸᧂᧉ (k̇oang²), Shan ၵွင်ႈ (kāung), Ahom 𑜀𑜨𑜂𑜫 (koṅ).


กลบ

glòp (romanization)
การกลบ (abstract-noun)


สุม

sǔm (romanization)
การสุม (abstract-noun)

Cognate with Khün ᩈᩩᨾ, Lao ສຸມ (sum), Lü ᦉᦳᧄ (ṡum), Shan သုမ် (sǔm), Tai Nüa ᥔᥧᥛᥴ (súm), Phake ꩬုံ (suṃ). Possibly related to สม (sǒm) (etymology 2).

cog

Lü ᦉᦳᧄ (ṡum)


ซุ่ม

sûm (romanization)
การซุ่ม (abstract-noun)

(slang) to do in secret, in private, in silence, or without letting anyone know or notice.


ซุ่ม

th-adv

ซุ่ม • (sûm)

2019 June 18, “โอตะเตรียมเฮ เมษา อดีตสมาชิก BNK48 ซุ่มทำเพลง”, in ดาราเดลี่, Bangkok: ดาราเดลี่, retrieved 2019-06-18:

โอตะเตรียมเฮ เมษา อดีตสมาชิกบีเอ็นเคโฟร์ตีเอต ซุ่มทำเพลง

oo-dtà dtriiam hee · mee-sǎa · à-dìit sà-maa-chík bii-en-kee-foo-dtîi-êet · sûm tam-pleeng

Otas prepare to shout hooray, as former BNK48 member Maysa has been recording a song in secret.

2019 November 16, “วาววาเตรียมเปิดตัวแฟนเดือนหน้าหลังซุ่มคบกันมา ๑ ปี”, in ผู้จัดการ, Bangkok: ผู้จัดการ, retrieved 2019-06-18:

waao-waa dtriiam bpə̀ət-dtuua fɛɛn dʉʉan nâa lǎng sûm kóp gan maa · nʉ̀ng · bpii

Wawwa prepares to debut her boyfriend the next month after having secretly dated with him for one year.

(slang) in secret; in private; in silence; without letting anyone know or notice.


ซด

sót (romanization)
การซด (abstract-noun)

Cognate with Lao ຊົດ (sot), Shan သူတ်ႉ (sṵ̂ut). Compare Mon သောတ်.


กรวด

→ Lao: ກວດ (kūat) (as in ກ້ອນກວດ (kǭnkūat))

Borrowed from Angkorian Old Khmer ក្រ្វស៑ (krvas), ក្រ្វស្ស៑ (krvass). Cognate with Khmer ក្រួស (kruəh).


เกาลัด

th-noun

เกาลัด • (gao-lát)

gao-lát (romanization)
เกาลัก (alternative)

Borrowed from Teochew 侯栗 (gao⁶ lag⁸, “chestnut”). Compare English gao lak, Khmer កៅឡាក់ (kawlak).

bor+

ลูก ลูก#Thai


เคียว

th-noun

เคียว • (kiao)

Compare Northern Thai ᨤ᩠ᨿᩅ, Lao ຄຽວ (khiāu), ກ່ຽວ (kiāu), Tai Dam ꪀꪸ꪿ꪫ, Tai Nüa ᥑᥥᥝᥰ (xëw).


สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ • (sàt-dtà-wá-pɛ̂ɛt) (classifier คน)

sàt-dtà-wá-pɛ̂ɛt (romanization)
คน (classifier)

สัตว (sàt-dtà-wá-, “animal”) + แพทย์ (pɛ̂ɛt, “doctor”).


สัด

sàt (romanization)
การสัด (abstract-noun)


ติดสัด

th-verb

ติดสัด • (dtìt-sàt) (abstract noun การติดสัด)

dtìt-sàt (romanization)
การติดสัด (abstract-noun)


ขลิบ

klìp (romanization)
การขลิบ (abstract-noun)


แง้ม

แง้ม • (ngɛ́ɛm) (abstract noun การแง้ม or ความแง้ม)

ngɛ́ɛm (romanization)
การแง้ม (abstract-noun)
ความแง้ม (abstract-noun)


ความกินใจ

กินใจ กินใจ#Thai

(idiomatic) abstract noun of กินใจ (gin-jai)


การกินใจ

กินใจ กินใจ#Thai


หวีด

th-noun

หวีด • (wìit)

device for producing such sound, as call, whistle, etc.


ลึกลับ

th-adj

ลึกลับ • (lʉ́k-láp) (abstract noun ความลึกลับ)

lʉ́k-láp (romanization)
ความลึกลับ (abstract-noun)

com

ลึก (lʉ́k) + ลับ (láp)


ความลึกลับ

th-noun

ความลึกลับ • (kwaam-lʉ́k-láp)


อาสาสมัคร

อาสาสมัคร • (aa-sǎa-sà-màk) (classifier คน)

aa-sǎa-sà-màk (romanization)
คน (classifier)


น่ากลัว

th-adj

น่ากลัว • (nâa-gluua) (abstract noun ความน่ากลัว)

nâa-gluua (romanization)
ความน่ากลัว (abstract-noun)


ประหลาดใจ

th-verb

ประหลาดใจ • (bprà-làat-jai) (abstract noun การประหลาดใจ or ความประหลาดใจ)

bprà-làat-jai (romanization)
การประหลาดใจ (abstract-noun)
ความประหลาดใจ (abstract-noun)


บุคลิกภาพ

th-noun

บุคลิกภาพ • (bùk-ká-lík-gà-pâap)

From บุคลิก (bùk-ká-lík, “personal, individual”) + ภาพ (pâap, “condition”).

com

การทดสอบบุคลิกภาพ


แล้ง

th-noun

แล้ง • (lɛ́ɛng)

From Proto-Tai *C̬.leːŋꟲ. Cognate with Lao ແລ້ງ (lǣng), Lü ᦶᦟᧂᧉ (laeng²), Shan လႅင်ႉ (lḛ̂ng), Zhuang rengx, Zuojiang Zhuang lengx, Tày lẹng.


แล้ง

lɛ́ɛng (romanization)
การแล้ง (abstract-noun)


แล้ง

th-adj

แล้ง • (lɛ́ɛng) (abstract noun ความแล้ง)

lɛ́ɛng (romanization)
ความแล้ง (abstract-noun)


ลุก

lúk (romanization)
การลุก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩩᨠ, Lü ᦟᦳᧅ (luk), Shan လုၵ်ႉ (lṵ̂k).


ลำโพง

desc

→ Khmer: លំពោង (lumpoong, “loudspeaker”)

→ Urak Lawoi': ลัมโพง (lamphong, “loudspeaker”)

devil's trumpet: the plant Datura metel of the family Solanaceae.

anything that looks like a devil's trumpet flower, such as loudspeaker.


สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน

th-noun

สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน

สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน • (sǎa-ràai-sǐi-kǐao-gɛɛm-nám-ngən)

/saː˩˩˦.raːj˨˩.siː˩˩˦.kʰia̯w˩˩˦.kɛːm˧.nam˦˥.ŋɤn˧/

th:สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน

en-สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน-th-noun-CQnXWUo7


แพลงก์ตอน

แพลงก์ตอน • (plɛng-dtɔ̂n)

/pʰlɛŋ˧.tɔn˥˩/


ข้อต่อ

ข้อต่อ • (kɔ̂ɔ-dtɔ̀ɔ)

/kʰɔː˥˩.tɔː˨˩/

com

ข้อ (kɔ̂ɔ) + ต่อ (dtɔ̀ɔ)


อืด

ʉ̀ʉt (romanization)
ความอืด (abstract-noun)


แขนขา

th-noun

แขนขา • (kɛ̌ɛn-kǎa)

/kʰɛːn˩˩˦.kʰaː˩˩˦/


แขนเสื้อ

แขนเสื้อ • (kɛ̌ɛn-sʉ̂ʉa)

/kʰɛːn˩˩˦.sɯa̯˥˩/


แต้ม

dtɛ̂ɛm (romanization)
การแต้ม (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 點 (MC temX). Cognate with Lao ແຕ້ມ (tǣm), Northern Thai ᨲᩯ᩠᩶ᨾ, Khün ᨲᩯ᩠᩶ᨾ, Lü ᦶᦎᧄᧉ (ṫaem²), Shan တႅမ်ႈ (tēm), Tai Dam ꪵꪔ꫁ꪣ, Tai Dón ꪵꪔꪝꫂ.

cog

Lü ᦶᦎᧄᧉ (ṫaem²)

Tai Dón ꪵꪔꪝꫂ


จับเวลา

th-verb

จับเวลา • (jàp-wee-laa) (abstract noun การจับเวลา)

jàp-wee-laa (romanization)
การจับเวลา (abstract-noun)


กล่องเสียง

th-noun

กล่องเสียง • (glɔ̀ng-sǐiang)

/klɔŋ˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/

กล่อง (glɔ̀ng, “box”) + เสียง (sǐiang, “sound; voice”)


ลูกกระเดือก

th-noun

ลูกกระเดือก • (lûuk-grà-dʉ̀ʉak)


น้ำเลี้ยง

น้ำเลี้ยง • (nám-líiang)

From น้ำ (náam, “liquid”) + เลี้ยง (líiang, “to nourish; to feed”).


ลูกเลี้ยง

th-noun

ลูกเลี้ยง • (lûuk-líiang) (classifier คน)

lûuk-líiang (romanization)
คน (classifier)

From ลูก (lûuk, “child”) + เลี้ยง (líiang, “foster”).


สายไฟฟ้า

th-noun

สายไฟฟ้า • (sǎai-fai-fáa) (classifier เส้น)

sǎai-fai-fáa (romanization)
เส้น (classifier)


สายไฟ

sǎai-fai (romanization)
เส้น (classifier)

สายไฟฟ้า สายไฟฟ้า#Thai


เส้นศูนย์สูตร

เส้นศูนย์สูตร • (sên-sǔun-sùut)

เส้น (sên) + ศูนย์สูตร (sǔun-sùut)

com

เส้น (sên) + ศูนย์สูตร (sǔun-sùut)


พิมพ์ดีด

th-verb

พิมพ์ดีด • (pim-dìit) (abstract noun การพิมพ์ดีด)

pim-dìit (romanization)
การพิมพ์ดีด (abstract-noun)


ดีด

dìit (romanization)
การดีด (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓliːtᴰ (“snap”).
Cognate with Lao ດີດ (dīt), Tai Dam ꪒꪲꪒ, Shan ၼဵတ်း (náet) and လဵတ်း (láet), Tai Nüa ᥘᥤᥖᥴ (lít), Ahom 𑜃𑜢𑜄𑜫 (nit).


ลุ้น

lún (romanization)
การลุ้น (abstract-noun)

to await; to anticipate; to wait in expectation; to wait with hope.


ปริมาตร

th-noun

ปริมาตร • (bpà-rí-mâat)


รับใช้

th-verb

รับใช้ • (ráp-chái) (abstract noun การรับใช้)

ráp-chái (romanization)
การรับใช้ (abstract-noun)


เยือก

th-adj

เยือก • (yʉ̂ʉak) (abstract noun ความเยือก)

yʉ̂ʉak (romanization)
ความเยือก (abstract-noun)


จุดเยือกแข็ง

th-noun

จุดเยือกแข็ง

จุดเยือกแข็ง • (jùt-yʉ̂ʉak-kɛ̌ng)

/t͡ɕut̚˨˩.jɯa̯k̚˥˩.kʰɛŋ˩˩˦/


จุดเดือด

จุดเดือด • (jùt-dʉ̀ʉat)

/t͡ɕut̚˨˩.dɯa̯t̚˨˩/


วิด

wít (romanization)
การวิด (abstract-noun)


อิ่มตัว

th-adj

อิ่มตัว • (ìm-dtuua) (abstract noun ความอิ่มตัว)

ìm-dtuua (romanization)
ความอิ่มตัว (abstract-noun)


อเนกประสงค์

อเนกประสงค์ • (à-nêek-bprà-sǒng) (abstract noun ความอเนกประสงค์)

à-nêek-bprà-sǒng (romanization)
ความอเนกประสงค์ (abstract-noun)


ขี้แพ้

th-noun

ขี้แพ้ • (kîi-pɛ́ɛ)

/kʰiː˥˩.pʰɛː˦˥/

com

ขี้ (kîi) + แพ้ (pɛ́ɛ)


ป้อน

th-noun

ป้อน • (bpɔ̂ɔn)

to feed by bringing (food, drink, etc) to or into another's mouth so that the latter consumes it.


อับ

àp (romanization)
ความอับ (abstract-noun)


สุญญากาศ

sǔn-yaa-gàat (romanization)
สูญญากาศ (alternative)


หินหลอมเหลว

หินหลอมเหลว • (hǐn-lɔ̌ɔm-lěeo)

/hin˩˩˦.lɔːm˩˩˦.leːw˩˩˦/


หลอมเหลว

th-verb

หลอมเหลว • (lɔ̌ɔm-lěeo) (abstract noun การหลอมเหลว)

lɔ̌ɔm-lěeo (romanization)
การหลอมเหลว (abstract-noun)

/lɔːm˩˩˦.leːw˩˩˦/


ผิดหวัง

ผิดหวัง • (pìt-wǎng) (abstract noun การผิดหวัง or ความผิดหวัง)

pìt-wǎng (romanization)
การผิดหวัง (abstract-noun)
ความผิดหวัง (abstract-noun)

/pʰit̚˨˩.waŋ˩˩˦/


ความผิดหวัง

th-noun

ความผิดหวัง • (kwaam-pìt-wǎng)


ขายหน้า

th-verb

ขายหน้า • (kǎai-nâa) (abstract noun การขายหน้า)

kǎai-nâa (romanization)
การขายหน้า (abstract-noun)

/kʰaːj˩˩˦.naː˥˩/

ขาย (kǎai, “to sell”) + หน้า (nâa, “face”); literally “to sell face”.


ที่รัก

th-noun

ที่รัก • (tîi-rák)

From ที่ (tîi, “that; which”) + รัก (rák, “to love”).

com

Song of Solomon 1:9, KJV:
โอ ที่รักของฉันเอ๋ย ฉันขอเปรียบเธอประหนึ่งอาชาเทียมราชรถของฟาโรห์
oo · tîi-rák kɔ̌ɔng chǎn ə̌əi · chǎn kɔ̌ɔ bprìiap təə bprà-nʉ̀ng aa-chaa tiiam râat-chá-rót kɔ̌ɔng faa-roo
I have compared thee, O my love, to a company of horses in Pharaoh's chariots.

Song of Solomon 2:10, KJV:
ที่รักของฉันเอ๋ย เธอจงลุกขึ้น
tîi-rák kɔ̌ɔng chǎn ə̌əi · təə jong lúk kʉ̂n
Rise up, my love,

used as an affectionate term of address: darling, dear, honey, sweetheart, etc.


ที่รัก

th-adj

ที่รัก • (tîi-rák)

James 1:16, KJV:
พี่น้องที่รักของข้าพเจ้า อย่าหลงผิดเลย
pîi-nɔ́ɔng tîi-rák kɔ̌ɔng kâa-pá-jâao · yàa lǒng-pìt ləəi
Do not err, my beloved brethren.

Colossians 4:14, KJV:
ลูกาแพทย์ที่รักกับเดมาสฝากความคิดถึงมายังพวกท่าน
luu-gaa pɛ̂ɛt tîi-rák gàp dee-máas fàak kwaam-kít-tʉ̌ng maa yang pûuak tâan
Luke, the beloved physician, and Demas, greet you.

used as an affectionate suffix to a name, title, etc: loved, beloved, dear, darling, etc.


ยาหยี

Borrowed from Javanese yayi (“younger sibling; wife”).

bor+

ยอด ยอด#Thai

(ยอด~) used as a term of address to a romantically loved, younger one.


ลน

lon (romanization)
การลน (abstract-noun)


ทด

tót (romanization)
การทด (abstract-noun)

(transitive, archaic) to replace, to substitute; to make up, to compensate.


คู่แข่ง

th-noun

คู่แข่ง • (kûu-kɛ̀ng)

/kʰuː˥˩.kʰɛŋ˨˩/

rival; opponent; challenger; competitor.


ขอน

ขอน • (kɔ̌ɔn)


เหมือง

เหมือง • (mʉ̌ʉang)

From Proto-Tai *ʰmɯəŋᴬ (“ditch”).
Cognate with Lao ເໝືອງ (mư̄ang), Tày mương, Zhuang mieng.
Also compare Vietnamese mương.


ตุนาหงัน

ตุนาหงัน • (dtù-naa-ngǎn) (classifier คน)

dtù-naa-ngǎn (romanization)
คน (classifier)

Semi-learned borrowing from Malay tunangan (“fiancé; fiancée”) or Javanese tunangan (“fiancé; fiancée”).

slbor

(literary, poetic) engaged person: fiancé, fiancée, etc.


ตุนาหงัน

(literary, poetic) to engage for marriage.


อาญา

aa-yaa (romanization)
อาชญา (alternative)
อาณา (alternative)

From Sanskrit आज्ञा (ājñā, “order, command; authority, power”); perhaps via Old Khmer ñā, ʼājñā (“(royal) order, command, behest; by order (of); highness: constituent of royal titles; etc”). Cognate with Modern Khmer អាជ្ញា (ʼaacñaa).

bor

(formal, elegant) crime; criminal offence.


ปกป้อง

th-verb

ปกป้อง • (bpòk-bpɔ̂ng) (abstract noun การปกป้อง)

bpòk-bpɔ̂ng (romanization)
การปกป้อง (abstract-noun)

/pok̚˨˩.pɔŋ˥˩/

From ปก (bpòk, “to cover; to extend (over); to spread (on, over); etc”) + ป้อง (bpɔ̂ng, “to cover; to screen; etc”).

com

John 17:15, KJV:
ขอปกป้องเขาไว้ให้พ้นจากความชั่วร้าย
kɔ̌ɔ bpòk-bpɔ̂ng kǎo wái hâi pón jàak kwaam-chûua-ráai
thou shouldest keep them from the evil.

John 17:12, KJV:
ผู้ซึ่งพระองค์ได้ประทานแก่ข้าพระองค์ ข้าพระองค์ได้ปกป้องเขาไว้
pûu sʉ̂ng prá-ong dâai bprà-taan gɛ̀ɛ kâa-prá-ong · kâa-prá-ong dâai bpòk-bpɔ̂ng kǎo wái
those that thou gavest me I have kept,

to protect; to defend; to guard; to safeguard.


ป้อง

bpɔ̂ng (romanization)
การป้อง (abstract-noun)

to cover, screen, shield, shade, block, or bar, in order to shelter, protect, or conceal.


การปกป้อง

ปกป้อง ปกป้อง#Thai


การป้อง

ป้อง ป้อง#Thai


อมพระมาพูด

From อม (om, “to hold in the mouth”) + พระ (prá, “god, deity, priest, etc; representation thereof, as image, statue, etc”) + มา (maa, “used to indicate motion towards the speaker's direction”) + พูด (pûut, “to speak; to utter”); meaning "to speak with a [holy] image in the mouth/on the tongue".

ต่อให้อมพระมาพูดก็ไม่เชื่อ

dtɔ̀ɔ hâi om-prá-maa-pûut gɔ̂ mâi chʉ̂ʉa

Even [you] speak with a sacred image in your mouth, [I] won't believe [you].

(idiomatic, chiefly used to express negation) to support one's own speech by alluding to a sacred thing.


กรรมาชีพ

ชนชั้นกรรมาชีพทั่วโลกจงสามัคคีกัน

chon-chán gam-maa-chîip tûua lôok jong sǎa-mák-kii gan


กุญแจมือ

th-noun

กุญแจมือ • (gun-jɛɛ-mʉʉ)

/kun˧.t͡ɕɛː˧.mɯː˧/

com

กุญแจ (gun-jɛɛ) + มือ (mʉʉ)


มองบน

th-verb

มองบน • (mɔɔng-bon) (abstract noun การมองบน)

mɔɔng-bon (romanization)
การมองบน (abstract-noun)

From มอง (mɔɔng, “to look”) + บน (bon, “up”).

(slang) to give an eye-roll as an expression of tiredness, fed-'upness, boredom, contempt, incredulity, etc.


การมองบน

มองบน มองบน#Thai

(slang, Internet slang) abstract noun of มองบน (mɔɔng-bon)


ครึกครื้น

th-adj

ครึกครื้น • (krʉ́k-krʉ́ʉn) (abstract noun ความครึกครื้น)

krʉ́k-krʉ́ʉn (romanization)
ความครึกครื้น (abstract-noun)

/kʰrɯk̚˦˥.kʰrɯːn˦˥/


ยุ่ย

yûi (romanization)
การยุ่ย (abstract-noun)

to crumble; to break up; to become soft.


โทรม

soom (romanization)
ความโทรม (abstract-noun)
โชรม (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer jrom (“to crouch, to kneel, to bow; to sink, to subside, to collapse; to lie flat; etc”).

bor

decaying; decadent; declining; degenerating; deteriorating; decomposing.

thin; skinny; emaciated; tabescent; wasting away.


โทรม

soom (romanization)
การโทรม (abstract-noun)
โชรม (alternative archaic dated obsolete)

(archaic) to jointly do something; to join in doing something; to join forces for doing something.

2007 September 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, archived from the original on 2020-07-09:

...โทรมหญิงหรือกระทำกับชายในลักษณะเดียวกัน ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สิบห้าปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่สามแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือจำคุกตลอดชีวิต

... soom yǐng rʉ̌ʉ grà-tam gàp chaai nai lák-sà-nà diao gan · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìp hâa bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii · lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam sɛ̌ɛn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat · rʉ̌ʉ jam-kúk dtà-lɔ̀ɔt chii-wít

...gang-rape a woman or conduct upon a man [any act] in a similar manner, [the actor] shall be liable to imprisonment from fifteen years to twenty years and a fine from three hundred thousand baht to four hundred thousand baht, or to imprisonment for life.

(criminal law, only used when the victim is a woman) to gang-rape.


รม

rom (romanization)
การรม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຮົມ (hom), Bouyei ruamx.

to smoke; to cure in smoke; to fumigate; to reek.


ตุน

dtun (romanization)
การตุน (abstract-noun)


แฉะ

chɛ̀ (romanization)
ความแฉะ (abstract-noun)


แฉ

chɛ̌ɛ (romanization)
การแฉ (abstract-noun)

(colloquial, of a secret, scandal, embarrassing matter, etc) to unveil; to uncover; to disclose; to bring to light; to expose.

scandal; embarrassing matter; etc; scandal; embarrassing matter; etc


แฉก

th-noun

แฉก • (chɛ̀ɛk)

/t͡ɕʰɛːk̚˨˩/


วงพาด

From วง (wong, “circle; to encircle”) + พาด (pâat, “to cast, lay, lean, rest (down, on, etc)”), referring to the process of making such a stockade, which is formed by encircling a space with posts or stakes against which boards are rested for propping up.

com

khedda: stockade mainly used for trapping, capturing, or detaining elephants.


หยิ่ง

th-adj

หยิ่ง • (yìng) (abstract noun ความหยิ่ง)

yìng (romanization)
ความหยิ่ง (abstract-noun)


ความหยิ่ง

th-noun

ความหยิ่ง • (kwaam-yìng)


โด่

dòo (romanization)
การโด่ (abstract-noun)


โด่ง

dòong (romanization)
การโด่ง (abstract-noun)


ยืด

yʉ̂ʉt (romanization)
การยืด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Tai *ɲɯːtᴰ (“to stretch”).
Cognate with Lao ຍືດ (nyư̄t), ຢືດ (yư̄t), Lü ᦊᦹᧆᧈ (ẏued¹), Shan ယိုတ်ႈ (yūet), Tai Nüa ᥕᥪᥖ (yuet), Zuojiang Zhuang ywet.

cog

Lü ᦊᦹᧆᧈ (ẏued¹)


ยืดหยุ่น

th-adj

ยืดหยุ่น • (yʉ̂ʉt-yùn) (abstract noun ความยืดหยุ่น)

yʉ̂ʉt-yùn (romanization)
ความยืดหยุ่น (abstract-noun)

com

ยืด (yʉ̂ʉt) + หยุ่น (yùn)


หยุ่น

yùn (romanization)
ความหยุ่น (abstract-noun)


ความยืดหยุ่น

th-noun

ความยืดหยุ่น

ความยืดหยุ่น • (kwaam-yʉ̂ʉt-yùn)


ตายตัว

th-adj

ตายตัว • (dtaai-dtuua) (abstract noun ความตายตัว)

dtaai-dtuua (romanization)
ความตายตัว (abstract-noun)


ห้วน

hûuan (romanization)
ความห้วน (abstract-noun)


บีเวอร์

bii-wə̂ə (romanization)
ตัว (classifier)

/biː˧.wɤː˥˩/


ดิงโก

ding-gôo (romanization)
ตัว (classifier)


ยูนิคอร์น

th-noun

ยูนิคอร์น • (yuu-ní-kɔn) (classifier ตัว)

yuu-ní-kɔn (romanization)
ตัว (classifier)


กำมะหยี่

กำมะหยี่ • (gam-má-yìi)

→ Lao: ກຳມະຫຍີ່ (kam ma nyī)

→ Khmer: កម្ញី (kammñəy)

Uncertain. Probably from English Cambay, from Gujarati કેમ્બે (kembe), a former Indian state where the textile was made.


ฟุ่มเฟือย

th-adv

ฟุ่มเฟือย • (fûm-fʉai) (abstract noun ความฟุ่มเฟือย)

fûm-fʉai (romanization)
ความฟุ่มเฟือย (abstract-noun)


ประหยัด

th-verb

ประหยัด • (bprà-yàt) (abstract noun การประหยัด)

bprà-yàt (romanization)
การประหยัด (abstract-noun)
บำหยัด (alternative)

From Sanskrit प्रयत्न (prayatna, “precaution”).


ประหยัด

th-adj

ประหยัด • (bprà-yàt) (abstract noun ความประหยัด)

bprà-yàt (romanization)
ความประหยัด (abstract-noun)
บำหยัด (alternative)

→ Shan: ပယတ်ႇ (pǎ yàt)


กระปุกออมสิน

th-noun

กระปุกออมสิน • (grà-bpùk-ɔɔm-sǐn)

From กระปุก (grà-bpùk, “canister; jar”) + ออม (ɔɔm, “to save”) + สิน (sǐn, “money”).


มลพิษ

From มล (mol, “impurity, dirtiness”) + พิษ (pít, “poison, toxin”). Coined by Wan Waithayakon in 1976.


กุด

gùt (romanization)
การกุด (abstract-noun)


ด้วน

dûuan (romanization)
ความด้วน (abstract-noun)


บิ่น

th-verb

บิ่น • (bìn) (abstract noun การบิ่น or ความบิ่น)

bìn (romanization)
การบิ่น (abstract-noun)
ความบิ่น (abstract-noun)


กร่อย

th-adj

กร่อย • (grɔ̀i) (abstract noun ความกร่อย)

grɔ̀i (romanization)
ความกร่อย (abstract-noun)


กรอก

grɔ̀ɔk (romanization)
การกรอก (abstract-noun)


แท่นบูชา

/tʰɛːn˥˩.buː˧.t͡ɕʰaː˧/


หลุดพ้น

th-verb

หลุดพ้น • (lùt-pón) (abstract noun การหลุดพ้น or ความหลุดพ้น)

lùt-pón (romanization)
การหลุดพ้น (abstract-noun)
ความหลุดพ้น (abstract-noun)


ดั่ง

th-prep

ดั่ง • (dàng)

Cognate with Lao ດັ່ງ (dang), Shan ၼင်ႇ (nàng), Ahom 𑜃𑜂𑜫 (naṅ).


ถ้วน

tûuan (romanization)
ความถ้วน (abstract-noun)

fully, completely, totally; in full, in total; without fractions or remnants.


รวน

ruuan (romanization)
การรวน (abstract-noun)


ทวน

tuuan (romanization)
การทวน (abstract-noun)

(transitive) to go through; to wade through


ทบทวน

th-verb

ทบทวน • (tóp-tuuan) (abstract noun การทบทวน)

tóp-tuuan (romanization)
การทบทวน (abstract-noun)

From ทบ (tóp, “to fold, to pleat; to overlap, to overlay”) + ทวน (tuuan, “to repeat; to redo”).


ทุกอย่าง

th-pronoun

ทุกอย่าง • (túk-yàang)

/tʰuk̚˦˥.jaːŋ˨˩/


เมืองขึ้น

th-noun

เมืองขึ้น • (mʉʉang-kʉ̂n) (classifier เมือง or แห่ง)

mʉʉang-kʉ̂n (romanization)
เมือง (classifier)
แห่ง (classifier)

/mɯa̯ŋ˧.kʰɯn˥˩/

From เมือง (mʉʉang, “state”) + ขึ้น (kʉ̂n, “subject; subordinate”).


ฝุ่นเมือง

th-noun

ฝุ่นเมือง • (fùn-mʉʉang)

From ฝุ่น (fùn, “dust”) + เมือง (mʉʉang, “town; city”).


เมืองฟ้า

th-noun

เมืองฟ้า • (mʉʉang-fáa)

/mɯa̯ŋ˧.faː˦˥/


กลุ้ม

glûm (romanization)
การกลุ้ม (abstract-noun)


ฉาย

chǎai (romanization)
การฉาย (abstract-noun)

/t͡ɕʰaːj˩˩˦/

(transitive, as of light, ray, etc) to emit; to let out; to send forth.


จอน

จอน • (jɔɔn)


เชื่อง

th-adj

เชื่อง • (chʉ̂ʉang) (abstract noun ความเชื่อง)

chʉ̂ʉang (romanization)
ความเชื่อง (abstract-noun)

/t͡ɕʰɯa̯ŋ˥˩/

Possibly from Proto-Tai *ɟɯəŋꟲ (“to tend (animal)”),although the tone of เชื่อง [t͡ɕʰɯa̯ŋᴮ²] shows irregularity as a reflex of it.
In Northern Tai, possibly cognate with Zhuang ciengx (“to raise; to graze”).


หายนะ

th-noun

หายนะ • (hǎa-yá-ná)

From Pali hāyana (“decrease; reduction; attenuation; etc”), from Sanskrit हायन (hāyana, “passing away; leaving; quitting”). Cognate with Khmer ហាយនៈ (haayĕəʼnĕəʼ).

bor

(elegant) fall, decline, deterioration, degeneration; collapse, destruction, wreck, ruin; disaster, calamity, catastrophe, doom; damage, loss.


ผีถ้วยแก้ว

th-noun

ผีถ้วยแก้ว • (pǐi-tûai-gɛ̂ɛo)

/pʰiː˩˩˦.tʰua̯j˥˩.kɛːw˥˩/

From ผี (pǐi, “ghost; spirit”) + ถ้วย (tûai, “bowl”) + แก้ว (gɛ̂ɛo, “glass”).


กุญแจผี

th-noun

กุญแจผี • (gun-jɛɛ-pǐi)

/kun˧.t͡ɕɛː˧.pʰiː˩˩˦/

กุญแจ (gun-jɛɛ, “key”) + ผี (pǐi, “ghost; spirit”); literally "ghost's key".


วุฒิสภา

From วุฒิ (“senior; old”) + สภา (sà-paa, “assembly”). Calque of English senate. Coined by Wan Waithayakon. First used in 1947, replacing พฤฒสภา (prʉ́t-tá-sà-paa).


เผ่า

th-noun

เผ่า • (pào)


ผิง

pǐng (romanization)
การผิง (abstract-noun)

Possibly related to ปิ้ง (bpîng). Cognate with Isan ผิง or ฝิง, Lao ຝີງ (fīng) or ຝິງ (fing), Northern Thai ᩉᩥ᩠ᨦ (hiŋ¹), Khün ᩉᩥ᩠ᨦ (hiŋ¹), Lü ᦕᦲᧂ (ṗhiing) or ᦠᦲᧂ (ḣiing), Tai Dam ꪠꪲꪉ (phinh), Tai Nüa ᥜᥤᥒᥴ (fíng), Ahom 𑜇𑜢𑜂𑜫 (phiṅ).

cog

Khün ᩉᩥ᩠ᨦ (hiŋ¹)


คั่ง

kâng (romanization)
การคั่ง (abstract-noun)


ขืน

kʉ̌ʉn (romanization)
การขืน (abstract-noun)


ของว่าง

th-noun

ของว่าง • (kɔ̌ɔng-wâang)

/kʰɔːŋ˩˩˦.waːŋ˥˩/


ว่างงาน

th-verb

ว่างงาน • (wâang-ngaan) (abstract noun การว่างงาน)

wâang-ngaan (romanization)
การว่างงาน (abstract-noun)

/waːŋ˥˩.ŋaːn˧/

to be unemployed; to be jobless; to be idle


คำเตือน

th-noun

คำเตือน • (kam-dtʉʉan)


รั้ง

ráng (romanization)
การรั้ง (abstract-noun)

(archaic, transitive) to create; to bring into being; to build; to make


เมอแร็งก์

เมอแร็งก์ • (məə-rɛng)


เส้นผ่านศูนย์กลาง

เส้นผ่านศูนย์กลาง • (sên-pàan-sǔun-glaang) (classifier เส้น)

sên-pàan-sǔun-glaang (romanization)
เส้น (classifier)

From เส้น (sên) + ผ่าน (pàan) + ศูนย์กลาง (sǔun-glaang).


แถลงการณ์

th-noun

แถลงการณ์ • (tà-lɛ̌ɛng-gaan) (classifier ฉบับ or เรื่อง)

tà-lɛ̌ɛng-gaan (romanization)
ฉบับ (classifier)
เรื่อง (classifier)

/tʰa˨˩.lɛːŋ˩˩˦.kaːn˧/

From แถลง (tà-lɛ̌ɛng, “to state”) + การณ์ (gaan, “event; happening”).

com

(procedural law) argument: expression presenting or supporting a point of view.


ส้นตีน

sôn-dtiin (romanization)
ซ่งติง (alternative)

From ส้น (sôn, “back part (of a foot)”) + ตีน (dtiin, “foot”). Compare Lao ສົ້ນຕີນ (son tīn).

(slang, vulgar) used to express disgust, disappointment, frustration, contempt, or the like.


คีบ

kîip (romanization)
การคีบ (abstract-noun)


ก้าม

th-noun

ก้าม • (gâam)

Cognate with Lao ກ້າມ (kām), Zhuang gemz, Zuojiang Zhuang kimz.


เสื้อกล้าม

เสื้อกล้าม • (sʉ̂ʉa-glâam) (classifier ตัว)

sʉ̂ʉa-glâam (romanization)
ตัว (classifier)

com

เสื้อ (sʉ̂ʉa) + กล้าม (glâam)


เร่

rêe (romanization)
การเร่ (abstract-noun)

Compare Lao ເຮ່ (hē) (as in ຮ່ວນເຮ່ (hūan hē), ເຮ່ຮ່ອນ (hē hǭn)).


ซักฟอก

th-verb

ซักฟอก • (sák-fɔ̂ɔk) (abstract noun การซักฟอก)

sák-fɔ̂ɔk (romanization)
การซักฟอก (abstract-noun)

/sak̚˦˥.fɔːk̚˥˩/

From ซัก (sák, “to wash”) + ฟอก (fɔ̂ɔk, “to clean”).

com

2021 September 3, “สุทินปิดศึกซักฟอกชี้ประยุทธ์ล้มเหลวแก้โควิด”, in โพสท์ ทูเดย์, บางกอก โพสต์, retrieved 2022-01-29:

sù-tin bpìt sʉ̀k sák-fɔ̂ɔk chíi bprà-yút lóm-lěeo gɛ̂ɛ koo-wìt

Suthin concludes the interpellation war, pointing out [that] Prayut fails [in] resolving the COVID [situation].


การหักเห

หักเห หักเห#Thai

abstract noun of หักเห (hàk-hěe): refraction


หักเห

th-verb

หักเห • (hàk-hěe) (abstract noun การหักเห)

hàk-hěe (romanization)
การหักเห (abstract-noun)


จูงใจ

จูงใจ • (juung-jai) (abstract noun การจูงใจ)

juung-jai (romanization)
การจูงใจ (abstract-noun)

/t͡ɕuːŋ˧.t͡ɕaj˧/


แรงจูงใจ

/rɛːŋ˧.t͡ɕuːŋ˧.t͡ɕaj˧/


ลักยิ้ม

th-noun

ลักยิ้ม • (lák-yím)

com

ลัก (lák) + ยิ้ม (yím)


แล่น

lɛ̂n (romanization)
การแล่น (abstract-noun)

Cognate with Isan แล่น, Lao ແລ່ນ (lǣn), Lü ᦶᦟᧃᧈ (laen¹), Shan လႅၼ်ႈ (lēn), Ahom 𑜎𑜢𑜐𑜫 (liñ), Zhuang lenh.


ลาง

Compare Shan လၢင်း (láang) in မၢၵ်ႇလၢင်း (màak láang, “jackfruit”).


เคลือบ

th-verb

เคลือบ • (klʉ̂ʉap) (abstract noun การเคลือบ)

klʉ̂ʉap (romanization)
การเคลือบ (abstract-noun)

/kʰlɯa̯p̚˥˩/


การณ์

th-noun

การณ์ • (gaan)

From Pali kāraṇa (“case, matter; cause, motive, reason, root; etc”), or from Sanskrit कारण (kāraṇa, “reason; reasoning; action; etc”). Cognate with Modern Khmer ការណ៍ (kaa).

bor

Mark 13:4, KJV:
สิ่งไรจะเป็นหมายสำคัญว่าการณ์ทั้งปวงนี้จวนจะสำเร็จ
sìng rai jà bpen mǎai sǎm-kan wâa gaan táng-bpuuang níi juuan jà sǎm-rèt
what shall be the sign when all these things shall be fulfilled?

Luke 10:23, KJV:
นัยน์ตาทั้งหลายที่ได้เห็นการณ์ซึ่งพวกท่านได้เห็นก็เป็นสุข
nai-dtaa táng-lǎai tîi dâai hěn gaan sʉ̂ng pûuak tâan dâai hěn gɔ̂ bpen sùk
Blessed are the eyes which see the things that ye see:

Luke 23:48, KJV:
คนทั้งปวงที่มาชุมนุมกันเพื่อจะดูการณ์นี้ เมื่อเห็นแล้วก็พากันตีอกของตัวกลับไป
kon táng-bpuuang tîi maa chum-num gan pʉ̂ʉa jà duu gaan níi · mʉ̂ʉa hěn lɛ́ɛo gɔ̂ paa gan dtii òk kɔ̌ɔng dtuua glàp bpai
And all the people that came together to that sight, beholding the things which were done, smote their breasts, and returned.

Luke 1:20, KJV:
ท่านก็จะเป็นใบ้แล้วไม่สามารถพูดได้จนถึงวันที่การณ์เหล่านี้จะบังเกิดขึ้น
tâan gɔ̂ jà bpen bâi lɛ́ɛo mâi sǎa-mâat pûut dâai jon tʉ̌ng wan tîi gaan lào níi jà bang-gə̀ət kʉ̂n
thou shalt be dumb, and not able to speak, until the day that these things shall be performed,

(formal, elegant) event, happening, incident, situation; activity, action, act, deed; business, affair, matter, case.


นางแบบ

naang-bɛ̀ɛp (romanization)
คน (classifier)

/naːŋ˧.bɛːp̚˨˩/


นายแบบ

naai-bɛ̀ɛp (romanization)
คน (classifier)


ประเชิญ

th-verb

ประเชิญ • (bprà-chəən) (abstract noun การประเชิญ)

bprà-chəən (romanization)
การประเชิญ (abstract-noun)
เผชิญ (alternative)

/pra˨˩.t͡ɕʰɤːn˧/

From Old Khmer prajeñ (“to face, to confront; to collide, to run (into); to join, to put together, to combine; etc”); extended form of Old Khmer *jeñ (“to meet; to join”), from which Thai เชิญ (chəən) was derived.


คงคา

From Pali gaṅgā or Sanskrit गङ्गा (gaṅgā, literally “one who goes swiftly; one who flows rapidly”). Cognate with Khmer គង្គ (kɔɔkŭəngkĕəʼ), គង្គា (kŭəngkiə); Lao ຄົງຄາ (khong khā), ກັງກາ (kang kā); Burmese ဂင်္ဂါ (gangga).

พระ พระ#Thai

พระแม่ พระแม่#Thai

แม่ แม่#Thai

แม่พระ แม่พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~, พระแม่~, แม่~, แม่พระ~) Gaṅgā: the river Ganges personified as a goddess.


บุบ

bùp (romanization)
ความบุบ (abstract-noun)


แง่

th-noun

แง่ • (ngɛ̂ɛ)


แหงน

ngɛ̌ɛn (romanization)
การแหงน (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຫງນ (ngǣn), Shan ႁႅၼ် (hěn), Ahom 𑜑𑜢𑜐𑜫 (hiñ).


ฉมวก

chà-mùuak (romanization)
เล่ม (classifier)

/t͡ɕʰa˨˩.mua̯k̚˨˩/

Job 41:7, KJV:
เจ้าเอาฉมวกปักหนังของมันหรือเอาหลาวแทงหัวของมันได้หรือ
jâao ao chà-mùuak bpàk nǎng kɔ̌ɔng man rʉ̌ʉ ao lǎao tɛɛng hǔua kɔ̌ɔng man dâai rʉ̌ʉ
Canst thou fill his skin with barbed irons? or his head with fish spears?


กราด

th-adv

กราด • (gràat)

Possibly related to กวาด (gwàat) and คราด (krâat).

in all directions; sweepingly; indiscriminately.


เกรี้ยว

เกรี้ยว • (grîao) (abstract noun ความเกรี้ยว)

grîao (romanization)
ความเกรี้ยว (abstract-noun)


เก็บเกี่ยว

th-verb

เก็บเกี่ยว • (gèp-gìao) (abstract noun การเก็บเกี่ยว)

gèp-gìao (romanization)
การเก็บเกี่ยว (abstract-noun)

com

เก็บ (gèp) + เกี่ยว (gìao)


หวาย

th-noun

หวาย • (wǎai)

From Proto-Tai *C̥.waːjᴬ; cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ, Lao ຫວາຍ (huāi), Shan ဝၢႆ (wǎai), Ahom 𑜈𑜩 (bay). Compare Proto-Austronesian *quay (whence Amis 'oway, Paiwan quay, Tagalog uway, Eastern Cham ꨨꨥꨬ (havei)).


พอใช้

th-adv

พอใช้ • (pɔɔ-chái) (abstract noun ความพอใช้)

pɔɔ-chái (romanization)
ความพอใช้ (abstract-noun)

/pʰɔː˧.t͡ɕʰaj˦˥/


ผุด

pùt (romanization)
การผุด (abstract-noun)


ไหปลาร้า

From ไห (hǎi, “vase; jar; urn; etc”) + ปลาร้า (bplaa-ráa, “pla ra, a kind of fermented fish”).

com

กระดูก กระดูก#Thai


แคระ

krɛ́ (romanization)
ความแคระ (abstract-noun)


รวง

From Proto-Tai *rwɯːŋᴬ (“ear (of rice)”).
Cognate with Isan ฮวง, Lao ຮວງ (hūang), Northern Thai ᩁ᩠ᩅᨦ, Khün ᩁ᩠ᩅᨦ, Lü ᦷᦣᧂ (hong), Tai Dam ꪭꪺꪉ, Shan ႁူင်း (húung), Tai Nüa ᥞᥨᥒᥰ (höng), Ahom 𑜍𑜤𑜂𑜫 (ruṅ, “sheaf of paddy”), Zhuang riengz in haeuxriengz (“ear of rice”), Nong Zhuang rongz, Zuojiang Zhuang ruengz.

ear, the fruiting body of a grain plant.


รวงผึ้ง

/rua̯ŋ˧.pʰɯŋ˥˩/


ภูมิแพ้

th-noun

ภูมิแพ้ • (puum-pɛ́ɛ)

ภูมิ แพ้ (canonical)
puum-pɛ́ɛ (romanization)

/pʰuːm˧.pʰɛː˦˥/


ภูมิคุ้มกัน

ภูมิคุ้มกัน • (puum-kúm-gan)


คุ้มกัน

th-verb

คุ้มกัน • (kúm-gan) (abstract noun การคุ้มกัน)

kúm-gan (romanization)
การคุ้มกัน (abstract-noun)


ภูมิต้านทาน

From ภูมิ (puum) + ต้านทาน (dtâan-taan).


ต้านทาน

ต้านทาน • (dtâan-taan) (abstract noun การต้านทาน)

dtâan-taan (romanization)
การต้านทาน (abstract-noun)


การกำหนด

กำหนด กำหนด#Thai


การสรง

สรง สรง#Thai


การฉัน

ฉัน ฉัน#Thai

(of a priest) abstract noun of ฉัน (chǎn)


การบรรทม

บรรทม บรรทม#Thai


การถวายพระพร

th-noun

การถวายพระพร • (gaan-tà-wǎai-prá-pɔɔn)

From การ (gaan) + ถวายพระพร (tà-wǎai-prá-pɔɔn).

prefix

ถวายพระพร ถวายพระพร#Thai

abstract noun of ถวายพระพร (tà-wǎai-prá-pɔɔn)


การบวช

บวช บวช#Thai


การผนวช

ผนวช ผนวช#Thai

(royal) abstract noun of ผนวช (pà-nùuat)


การประเชิญ

th-noun

การประเชิญ • (gaan-bprà-chəən)

ประเชิญ ประเชิญ#Thai


การเผชิญ

การเผชิญ • (gaan-pà-chəən)

/kaːn˧.pʰa˨˩.t͡ɕʰɤːn˧/

เผชิญ เผชิญ#Thai


การบริหาร

การบริหาร • (gaan-bɔɔ-rí-hǎan)

บริหาร บริหาร#Thai


การสวด

สวด สวด#Thai


ความจงใจ

จงใจ จงใจ#Thai


การแถลงการณ์

การแถลงการณ์ • (gaan-tà-lɛ̌ɛng-gaan)

From การ (gaan) + แถลงการณ์ (tà-lɛ̌ɛng-gaan).

แถลงการณ์ แถลงการณ์#Thai

abstract noun of แถลงการณ์ (tà-lɛ̌ɛng-gaan)


การหวีด

หวีด หวีด#Thai


คณะผู้แทน

คณะผู้แทน • (ká-ná-pûu-tɛɛn)

/kʰa˦˥.na˦˥.pʰuː˥˩.tʰɛːn˧/


ผู้แทน

ผู้แทน • (pûu-tɛɛn)

/pʰuː˥˩.tʰɛːn˧/

delegate; agent; representative; deputy; vice-


หมึกกล้วย

หมึกกล้วย • (mʉ̀k-glûai) (classifier ตัว)

mʉ̀k-glûai (romanization)
ตัว (classifier)

หมึก (mʉ̀k, “squid”) + กล้วย (glûai, “banana”).


หมึกสาย

mʉ̀k-sǎai (romanization)
ตัว (classifier)

/mɯk̚˨˩.saːj˩˩˦/


เน้น

nén (romanization)
การเน้น (abstract-noun)


สายไหม

th-noun

สายไหม • (sǎai-mǎi)

สาย (sǎai, “string”, noun) + ไหม (mǎi, “silk”, noun).

com

ขนม ขนม#Thai


ดูถูก

th-verb

ดูถูก • (duu-tùuk) (abstract noun การดูถูก)

duu-tùuk (romanization)
การดูถูก (abstract-noun)

From ดู (duu, “to look; to see; to view; etc”) + ถูก (tùuk, “cheap; of low value; etc”).

com

to disparage; to belittle; to depreciate; to slight; to treat with contempt.


หมีขาว

mǐi-kǎao (romanization)
ตัว (classifier)

/miː˩˩˦.kʰaːw˩˩˦/


แพนด้าแดง

th-noun

แพนด้าแดง • (pɛɛn-dâa-dɛɛng) (classifier ตัว)

pɛɛn-dâa-dɛɛng (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰɛːn˧.daː˥˩.dɛːŋ˧/

com

แพนด้า (pɛn-dâa) + แดง (dɛɛng)


ลีเมอร์

lii-mə̂ə (romanization)
ตัว (classifier)

/liː˧.mɤː˥˩/


ฝืด

fʉ̀ʉt (romanization)
ความฝืด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨺᩨ᩠ᨯ, Lao ຝືດ (fư̄t), Shan ၽိုတ်ႇ (phùet).


เฟ้อ

fə́ə (romanization)
ความเฟ้อ (abstract-noun)


ลายนิ้วมือ

th-noun

ลายนิ้วมือ • (laai-níu-mʉʉ)


พึ่ง

pʉ̂ng (romanization)
การพึ่ง (abstract-noun)


แผ่

pɛ̀ɛ (romanization)
การแผ่ (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຜ່ (phǣ), Lü ᦶᦕᧈ (ṗhae¹), Shan ၽႄႇ (phàae), Ahom 𑜇𑜦𑜧 (phē).

cog

Lü ᦶᦕᧈ (ṗhae¹)

to spread; to diffuse; to expand; to unfold.


รากแก้ว

th-noun

รากแก้ว • (râak-gɛ̂ɛo)

/raːk̚˥˩.kɛːw˥˩/


รากฝอย

รากฝอย • (râak-fɔ̌i)

/raːk̚˥˩.fɔj˩˩˦/


คละ

1361, “พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง, volume 2, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1939, page 17:

ให้ตีด้วยลวดหนังคละ ๒๕ ที

hâi dtii dûai lûuat nǎng kon-lá · yîi-sìp hâa · tii

[They] shall be flogged with a leather whip [for] twenty-five lashes each.

1637, “พระไอยการทาษ”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง, volume 2, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1939, page 105:

ให้เอาค่ารักษา ถ้าชายคละ ๓ ตำลึง ถ้าหญิงคละ ๒ ตำลึง

hâi ao kâa rák-sǎa · tâa chaai kon-lá · sǎam · dtam-lʉng · tâa yǐng kon-lá · sɔ̌ɔng · dtam-lʉng

The treatment costs shall be taken [as follows]: As for men, three tamlueng each. As for women, two tamlueng each.

คนละ คนละ#Thai

obsolete form of คนละ (“each (person); per person; per capita”)


สันหลัง

สันหลัง • (sǎn-lǎng)

กระดูก กระดูก#Thai

(กระดูก~) (anatomy) spine; vertebra; vertebral column.


หวะ

wà (romanization)
ความหวะ (abstract-noun)


รอก

รอก • (rɔ̂ɔk)

From Old Chinese 轆 (OC *roːɡ, “pulley”). Cognate with Khmer រ៉ក (rɑɑk), Mon ရံက်, Vietnamese *rọc (as in ròng rọc).


โจ้

jôo (romanization)
การโจ้ (abstract-noun)


แซง

sɛɛng (romanization)
การแซง (abstract-noun)


คว้าน

th-verb

คว้าน • (kwáan) (abstract noun การคว้าน)

kwáan (romanization)
การคว้าน (abstract-noun)


ปลด

bplòt (romanization)
การปลด (abstract-noun)

ปลดกระดุม

ปลดม่าน

ปลดกางเกง

to cause to be out, open, or loose: to take or put out, down, or off, to undo, to unfasten, to untie, to unbind, to let loose, etc.


ปลอก

th-noun

ปลอก • (bplɔ̀ɔk)

Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩬᨠ, ᨸᩬᨠ, Lao ປອກ (pǭk), Shan ၽွၵ်ႇ (phàuk), Phake ၸွက် (phok), Ahom 𑜇𑜨𑜀𑜫 (phok). Doublet of ผอก (pɔ̀ɔk).


ปลอกคอ

ปลอกคอ • (bplɔ̀ɔk-kɔɔ)

/plɔːk̚˨˩.kʰɔː˧/


แพร่ง

th-verb

แพร่ง • (prɛ̂ng)

Cognate with Lao ແພ່ງ (phǣng). Possibly related to แบ่ง (bɛ̀ng).


ฉุด

chùt (romanization)
การฉุด (abstract-noun)


หยาม

yǎam (romanization)
การหยาม (abstract-noun)


เล็ด

lét (romanization)
การเล็ด (abstract-noun)

Doublet of เมล็ด (má-lét) and เม็ด (mét).


ตอก

dtɔ̀ɔk (romanization)
การตอก (abstract-noun)

From Proto-Tai *toːkᴰ (“to pound”).
Cognate with Lao ຕອກ (tǭk), Lü ᦎᦸᧅᧈ (ṫoak¹), Tai Dam ꪔꪮꪀ, Shan တွၵ်ႇ (tàuk), Ahom 𑜄𑜨𑜀𑜫 (tok), Zhuang dok.
Compare Proto-Austronesian *tuqtuq (“to hammer, pound, crush”) (whence Paiwan tjuqtjuq).

cog

Lü ᦎᦸᧅᧈ (ṫoak¹)


ตอก

th-noun

ตอก • (dtɔ̀ɔk)

From Proto-Tai *b.twuːkᴰ (“bamboo strip for tying or weaving”).
Compare Old Chinese 竹 (OC *tuɡ, “bamboo”).
Cognate with Lao ຕອກ (tǭk), Lü ᦎᦸᧅᧈ (ṫoak¹), Shan တွၵ်ႇ (tàuk), Ahom 𑜄𑜨𑜀𑜫 (tok), Zhuang duk.

cog

Lü ᦎᦸᧅᧈ (ṫoak¹)


ซอก

th-noun

ซอก • (sɔ̂ɔk)

Cognate with Shan ၸွၵ်ႉ (tsâ̰uk). Compare Mon သြော်.


ปูน

Compare Proto-Malayic *kapur or Proto-Mon-Khmer *knpur.

similar substance, as plaster, cement, mortar, etc.


ปูน

up to; equivalent (to); equal (to); corresponding (to); to the degree (of); to the point (of).


ปูน

bpuun (romanization)
การปูน (abstract-noun)

(of reward, remuneration, etc) to give; to bestow.


ปืนครก

ปืนครก • (bpʉʉn-krók) (classifier กระบอก)

bpʉʉn-krók (romanization)
กระบอก (classifier)


เกร็ง

th-verb

เกร็ง • (greng) (abstract noun การเกร็ง)

greng (romanization)
การเกร็ง (abstract-noun)


ปะแล่ม

th-adj

ปะแล่ม • (bpà-lɛ̂m) (abstract noun ความปะแล่ม)

bpà-lɛ̂m (romanization)
ความปะแล่ม (abstract-noun)


เหวี่ยง

th-verb

เหวี่ยง • (wìiang) (abstract noun การเหวี่ยง)

wìiang (romanization)
การเหวี่ยง (abstract-noun)


เขวี้ยง

เขวี้ยง • (kwîiang) (abstract noun การเขวี้ยง)

kwîiang (romanization)
การเขวี้ยง (abstract-noun)


แขวะ

kwɛ̀ (romanization)
การแขวะ (abstract-noun)


การเกรงใจ

เกรงใจ เกรงใจ#Thai


ความเกรงใจ

เกรงใจ เกรงใจ#Thai


การเกรง

เกรง เกรง#Thai


สรทะ

th-noun

สรทะ • (sà-rá-tá)

From Pali sarada (“autumn”). Cognate with Modern Khmer សរទៈ (saʼraʼtĕəʼ).

สารท สารท#Thai


สรท

สรท • (sà-rá-tá)

สารท สารท#Thai

(chiefly in combination) alternative form of สารท (sàat)


จอบ

จอบ • (jɔ̀ɔp)


พลั่ว

พลั่ว • (plûua)

plûua (romanization)
ภลั้ว (alternative obsolete)


ปิ่น

ปิ่น • (bpìn)

Cognate with Isan ปิ่น, Lao ປິ່ນ (pin), Northern Thai ᨸᩥ᩠᩵ᨶ, Khün ᨸᩥ᩠᩵ᨶ, Lü ᦔᦲᧃᧈ (ṗiin¹).

cog

Lü ᦔᦲᧃᧈ (ṗiin¹)

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 93:
แถลงปางจอมราชรู้ เสด็จดล นั้นนา จงจเอากรุงลาว จุ่งแล้ว แถลงปางปิ่นลาวจญ จักป่วยแลนา บ้างรอดเพราะรู้แล้ว สรูดหนี
tà-lɛ̌ɛng bpaang jɔɔm râat rúu · sà-dèt don · nán naa · jong jà ao grung laao · jùng lɛ́ɛo · tà-lɛ̌ɛng bpaang bpìn laao jon · jàk bpùai lɛɛ naa · bâng rɔ̂ɔt prɔ́ rúu lɛ́ɛo · sùut nǐi
It speaketh of the time when the King of Kings, upon learning thereof, went his way thereto, intending to take the Realm of the Laos at all costs. It speaketh [also] of the time when the King of the Loas fought till wounded in very deed, but some [of the Loas] survived for they learnt [of this news] and made good their escape.

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 294:
ร้อยท้าวรวมรีบเข้า มาทูล ท่านนา ถวายประทุมทองเป็น ปิ่นเกล้า สมภารพ่อพยงสูรย โสภิต มอญแลยวนพ่ายเข้า ข่ายบร
rɔ́ɔi táao ruuam rîip kâo · maa tuun · tâan naa · tà-wǎai bprà-tum tɔɔng bpen · bpìn glâao · sǒm-paan pɔ̂ɔ piiang sǔun · sǒo-pít · mɔɔn lɛɛ yuuan pâai kâo · kàai bɔɔn
Hundreds of kings gathered together and came in to see him without hesitation, presenting him with golden lotuses and [honouring him] as the Lord of [All] Heads. The might of Our Sire shineth bright like a sun. The Mons and the Yuans, discomfited, became subject unto the sphere [of authority] of their opponent.

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 210:
มัทธยมเทศพ้ยง คชสึงห์ งวงเงือดดินงางอน เงือดฟ้า คือคชปิ่นไตรตรึงษ์ พาลโพธ โจมปราบจักรพาฬหล้า แกว่นชน
mát-tá-yom-má têet píiang · kót-chá-sʉ̌ng · nguuang ngʉ̂ʉat din ngaa ngɔɔn · ngʉ̂ʉat fáa · kʉʉ kót bpìn dtrai-dtrʉng · paan pôot · joom bpràap jàk-grà-paan lâa · gwɛ̀n chon
[The elephant] Matthayommathet was akin to a gajasiṃha. His trunk reached the ground. His curved tusks reached the heavens. So young and smart, he was just like the elephant [Airavata] of the King of Trāyastriṃśa. [The elephant] Chom Prap Chakkraphan ["Attack to Conquer the Whole World"], [who might really conquer the whole] world, was excellent in battle.

(figurative) top, summit, peak; supreme one, sovereign, chief, lord, master; excellent one, best one, one best or excellent (in or amongst something or someone).


อธิบดี

th-noun

อธิบดี • (à-típ-bɔɔ-dii)

à-típ-bɔɔ-dii (romanization)
ธิบดี (alternative)

/ʔa˨˩.tʰip̚˦˥.bɔː˧.diː˧/

/ʔa˨˩.tʰi˦˥.bɔː˧.diː˧/

Borrowed from Pali adhipati (literally “overlord”), from adhi (“superior; over”) + pati (“chief; lord; master”); or from Sanskrit अधिपति (adhipati, idem), from अधि (adhi, idem) + पति (pati, idem); equivalent to Thai อธิ + บดี (bɔɔ-dii). Cognate with Old Khmer °ʼadhipati, ʼādhipati (“master; chief; dean”); Burmese အဓိပတိ (a.dhi.pa.ti.); Modern Khmer អធិបតី (ʼaʼthipaʼdəy).

com

อธิ + บดี (bɔɔ-dii)

2019 April 25, “คำพิพากษาศาลปกครองกลาง ในคดีหมายเลขดำที่ ๕๕๒/๒๕๖๒ หมายเลขแดงที่ ๔๔๐/๒๕๖๒ เรื่อง คดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐกระทำการโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ระหว่าง เด็กชายพีรภัทร์ พณิชสานนท์ โดยนางพรพีร์ พณิชสานนท์ หรือมกรกิจวิบูลย์ ผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้ฟ้องคดี กับผู้อำนวยการโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ผู้ถูกฟ้องคดี ลงวันที่ ๒๕ เมษายน ๒๕๖๒”, in ศาลปกครองพิพากษาเพิกถอนคำสั่ง ร.ร. สวนกุหลาบปฏิเสธรับ นร. ๑๐ รายเข้า ม. ๑, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-04-29:

คดีนี้อธิบดีศาลปกครองกลางมีคำสั่งให้ดำเนินกระบวนพิจารณาโดยเร่งด่วนตามข้อ ๔๙/๒...

ká-dii níi à-típ-bɔɔ-dii sǎan-bpòk-krɔɔng glaang mii kam-sàng hâi dam-nəən grà-buuan-pí-jaa-rá-naa dooi rêng-dùuan dtaam kɔ̂ɔ · sìi-sìp gâao / 2 ...

[As for] this case, the President of the Central Administrative Court issued an order requiring the proceedings to be held urgently in accordance with Rule 49/2...

chief justice; chief judge; head (of a court or tribunal).


กริ้ว

th-verb

กริ้ว • (grîu) (abstract noun การกริ้ว or ความกริ้ว)

grîu (romanization)
การกริ้ว (abstract-noun)
ความกริ้ว (abstract-noun)


ริ้ว

th-noun

ริ้ว • (ríu)


โคร่ง

โคร่ง • (krôong)

From Old Khmer ក្រោង៑ (kroṅ), ក្រង៑ (kraṅ, “high; huge”). Cognate with Modern Khmer គ្រោង (kroong), Lao ໂຄ່ງ (khōng). Compare Ahom 𑜁𑜤𑜂𑜫 (khuṅ).
Jonsson (1991) suggested it was from Proto-Southwestern Tai *ɡrɔŋᴮ⁴ (“big”) but most of SWT languages do not have words for it.

เสือ เสือ#Thai


โคร่ง

th-adj

โคร่ง • (krôong) (abstract noun ความโคร่ง)

krôong (romanization)
ความโคร่ง (abstract-noun)


เสียเปรียบ

th-verb

เสียเปรียบ • (sǐia-bprìiap) (abstract noun การเสียเปรียบ or ความเสียเปรียบ)

sǐia-bprìiap (romanization)
การเสียเปรียบ (abstract-noun)
ความเสียเปรียบ (abstract-noun)

to be disadvantageous; to be unfavorable.


ท่อไอเสีย

th-noun

ท่อไอเสีย • (tɔ̂ɔ-ai-sǐia)

/tʰɔː˥˩.ʔaj˧.sia̯˩˩˦/

com

ท่อ (tɔ̂ɔ) + ไอเสีย (ai-sǐia)


เบี้ยว

th-adj

เบี้ยว • (bîao) (abstract noun ความเบี้ยว)

bîao (romanization)
ความเบี้ยว (abstract-noun)

oblique; bent; crooked; distorted; twisted; askew; awry; out of shape.


โจน

joon (romanization)
การโจน (abstract-noun)


แว้ง

wɛ́ɛng (romanization)
การแว้ง (abstract-noun)


เจ๊ง

jéng (romanization)
การเจ๊ง (abstract-noun)

From Teochew 腫 /肿 (zêng2, “to be swollen; to swell; swelling”), shortened from idiomatic 腫餃 /肿饺 (zêng2 giao2, “incurable situation”, literally “swelling dumpling”).


เจ๋ง

jěng (romanization)
ความเจ๋ง (abstract-noun)

From Cantonese 正 (zeng3, “awesome; fantastic”).

(colloquial) excellent; awesome; fantastic; cool; wicked.


แตร

→ Khmer: ត្រែ (trae)


เอะใจ

th-verb

เอะใจ • (è-jai) (abstract noun การเอะใจ)

è-jai (romanization)
การเอะใจ (abstract-noun)

/ʔeʔ˨˩.t͡ɕaj˧/


เก๊ก

เก๊ก • (gék) (abstract noun การเก๊ก or ความเก๊ก)

gék (romanization)
การเก๊ก (abstract-noun)
ความเก๊ก (abstract-noun)

From Hokkien 革 (kek) or Teochew 革 (gêg4).


ข้าวเกรียบ

th-noun

ข้าวเกรียบ • (kâao-grìiap)


เล็ม

lem (romanization)
การเล็ม (abstract-noun)


ปลิว

bpliu (romanization)
การปลิว (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *pliwᴬ² (“to float in the air”). Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩥᩅ, Lao ປິວ (piu), Lü ᦔᦲᧁ (ṗiiw), Shan ပိဝ် (pǐo), Tai Dam ꪜꪲꪫ, Tai Dón ꪜꪲꪫ, Phake ပိဝ် (piw), Ahom 𑜆𑜢𑜈𑜫 (piw), Zuojiang Zhuang bieu.


เปิบ

bpə̀əp (romanization)
การเปิบ (abstract-noun)

to eat with the hand, especially with the grip of fingertips.


ฟุ้งซ่าน

th-verb

ฟุ้งซ่าน • (fúng-sâan) (abstract noun การฟุ้งซ่าน or ความฟุ้งซ่าน)

fúng-sâan (romanization)
การฟุ้งซ่าน (abstract-noun)
ความฟุ้งซ่าน (abstract-noun)


ฟุ้ง

fúng (romanization)
การฟุ้ง (abstract-noun)


ช้อย

th-adj

ช้อย • (chɔ́ɔi) (abstract noun ความช้อย)

chɔ́ɔi (romanization)
ความช้อย (abstract-noun)


พริ้ว

príu (romanization)
การพริ้ว (abstract-noun)

พลิ้ว พลิ้ว#Thai


คลอ

klɔɔ (romanization)
การคลอ (abstract-noun)


เบ้า

th-noun

เบ้า • (bâo)

Cognate with Lao ເບົ້າ (bao), Shan မဝ်ႈ (māo), ဝဝ်ႈ (wāo).


กรุ่น

th-adv

กรุ่น • (grùn) (abstract noun ความกรุ่น)

grùn (romanization)
ความกรุ่น (abstract-noun)


ลูกเห็บ

th-noun

ลูกเห็บ • (lûuk-hèp)


ฟอสซิล

ฟอสซิล • (fɔ́ɔt-sîl)

Borrowed from English fossil. See also ซิ่ว (sîu).


ซากดึกดำบรรพ์

ซากดึกดำบรรพ์ • (sâak-dʉ̀k-dam-ban)


ฟื้น

fʉ́ʉn (romanization)
การฟื้น (abstract-noun)


ทิวลิป

ทิวลิป • (tiu-lìp)

ดอก ดอก#Thai


ตอด

dtɔ̀ɔt (romanization)
การตอด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tɔːtᴰᴸ² (“to nibble; to peck”), from Proto-Tai *tɔːtᴰ (“to nibble; to peck”).
Cognate with Isan ตอด, Lao ຕອດ (tǭt), Northern Thai ᨲᩬᨯ, Khün ᨲᩬᨯ, Lü ᦎᦸᧆᧈ (ṫoad¹), Tai Dam ꪔꪮꪒ, Tai Dón ꪔꪮꪒ, Shan တွတ်ႇ (tàut), Tai Nüa ᥖᥩᥖᥱ (tǒat), Ahom 𑜄𑜨𑜄𑜫 (tot), Zhuang dot (“to peck”).

cog

Lü ᦎᦸᧆᧈ (ṫoad¹)


หลวม

lǔuam (romanization)
ความหลวม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰloːmᴬ. Southwestern Tai varieties such as Thai หลวม [lua̯mᴬ¹] aberrantly show reflexes of Proto-Tai *uəm.
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩉᩖᩅ᩠ᨾ, Lao ຫຼວມ (lūam), Lü ᦷᦜᧄ (l̇om), Shan လူမ် (lǔum), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (lüm).
In Northern Tai, cognate with Zhuang lom.


เคราะห์ซ้ำกรรมซัด

th-proverb

เคราะห์ซ้ำกรรมซัด • (krɔ́-sám-gam-sát)


โจมตี

th-verb

โจมตี • (joom-dtii) (abstract noun การโจมตี)

joom-dtii (romanization)
การโจมตี (abstract-noun)


บาปซ้ำกรรมซัด

th-proverb

บาปซ้ำกรรมซัด • (bàap-sám-gam-sát)


เวรซ้ำกรรมซัด

เวรซ้ำกรรมซัด • (ween-sám-gam-sát)


ล้างสมอง

th-verb

ล้างสมอง • (láang-sà-mɔ̌ɔng) (abstract noun การล้างสมอง)

láang-sà-mɔ̌ɔng (romanization)
การล้างสมอง (abstract-noun)

/laːŋ˦˥.sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦/

Calque of English brainwash. Same as ล้าง (láang, “to wash”) + สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”), Compare Lao ລ້າງສະໝອງ (lāng sa mǭng).

com

2018 January 2, "คสช.สั่งล้างสมอง 83,000 หมู่บ้าน ปูทางเลือกตั้งพ้น “ประชาธิปไตย” จอมปลอม", in prachachat.net, Prachachat:
คสช. สั่งล้างสมอง 83,000 หมู่บ้าน ปูทางเลือกตั้งพ้น "ประชาธิปไตย" จอมปลอม
kɔɔ-sɔ̌ɔ-chɔɔ · sàng láang-sà-mɔ̌ɔng · bpɛ̀ɛt-mʉ̀ʉn sǎam , pan · mùu-bâan · bpuu taang lʉ̂ʉak-dtâng pón · “bprà-chaa-tí-bpà-dtai” · jɔɔm-bplɔɔm
The junta orders 83,000 villages to be brainwashed, paving way for elections beyond fake "democracy".


การล้างสมอง

th-noun

การล้างสมอง • (gaan-láang-sà-mɔ̌ɔng)

/kaːn˧.laːŋ˦˥.sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦/

From การ (gaan) + ล้างสมอง (láang-sà-mɔ̌ɔng).

ล้างสมอง ล้างสมอง#Thai

abstract noun of ล้างสมอง (láang-sà-mɔ̌ɔng)


แมลงปีกแข็ง

แมลงปีกแข็ง • (má-lɛɛng-bpìik-kɛ̌ng)

/ma˦˥.lɛːŋ˧.piːk̚˨˩.kʰɛŋ˩˩˦/


ธรรมดา

th-adj

ธรรมดา • (tam-má-daa) (abstract noun ความธรรมดา)

tam-má-daa (romanization)
ความธรรมดา (abstract-noun)

From Sanskrit धर्मता (dharmatā). Compare Pali dhammatā.


พิง

ping (romanization)
การพิง (abstract-noun)

From Middle Chinese 憑 (MC bing). Cognate with Lao ພິງ (phing), Khün ᨻᩥ᩠ᨦ


เคลิ้ม

th-verb

เคลิ้ม • (klə́əm) (abstract noun การเคลิ้ม or ความเคลิ้ม)

klə́əm (romanization)
การเคลิ้ม (abstract-noun)
ความเคลิ้ม (abstract-noun)


เฝือก

th-noun

เฝือก • (fʉ̀ʉak)


หลืบ

หลืบ • (lʉ̀ʉp)


เกลียว

เกลียว • (gliao)

From Proto-Tai *kliəwᴬ (“strand (of rope)”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ກຽວ (kiāu), ແກວ (kǣu), Tai Nüa ᥐᥤᥝ (kiw), Shan ၵိဝ် (kǐo).
In Northern Tai, possibly cognate with Zhuang ceux (“thick rope”).


เกลี่ย

th-verb

เกลี่ย • (glìia) (abstract noun การเกลี่ย)

glìia (romanization)
การเกลี่ย (abstract-noun)


พับเพียบ

th-adv

พับเพียบ • (páp-pîiap)

(sitting) with legs folded back to one side.


หอคอยงาช้าง

th-noun

หอคอยงาช้าง • (hɔ̌ɔ-kɔɔi-ngaa-cháang)

/hɔː˩˩˦.kʰɔːj˧.ŋaː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/

Calque of English ivory tower. Same as หอคอย (hɔ̌ɔ-kɔɔi, “watchtower”) + งา (ngaa, “tusk”) + ช้าง (cháang, “elephant”).


ห้าเบี้ย

th-noun

ห้าเบี้ย • (hâa-bîia)

(offensive, spoonerism of เหี้ย + บ้า, derogatory) bad and crazy person


เกลือแร่

เกลือแร่ • (glʉʉa-rɛ̂ɛ)

/klɯa̯˧.rɛː˥˩/


ผาย

pǎai (romanization)
การผาย (abstract-noun)

to open; to spread, to stretch, to widen, to expand, to extend, to enlarge, to enhance; to project, to protrude, to extrude, to jut.


น่ารำคาญ

th-adj

น่ารำคาญ • (nâa-ram-kaan) (abstract noun ความน่ารำคาญ)

nâa-ram-kaan (romanization)
ความน่ารำคาญ (abstract-noun)


เติม

dtəəm (romanization)
การเติม (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 添 (MC them, “to add”)


เยิ้ม

th-verb

เยิ้ม • (yə́əm) (abstract noun การเยิ้ม)

yə́əm (romanization)
การเยิ้ม (abstract-noun)


โก่ง

gòong (romanization)
การโก่ง (abstract-noun)

From Proto-Mon-Khmer *koŋ (“to bend; to be bent”). Cognate with Khmer កោង (kaong). Doublet of ก่ง (gòng), ก้งโค้ง, โกง (goong), โก้งโค้ง, and โค้ง (kóong).


เสย

sə̌əi (romanization)
การเสย (abstract-noun)

From Old Khmer *sey (“to lift, to raise; to relieve, to alleviate; to reveal, to show; etc”). Cognate with Modern Khmer សើយ (saəy).

bor

to lift up something by placing another thing under that thing and pushing it up, like prying up or levering up; to lift up, push up, raise, or elevate in a similar manner.


ตรุษ

th-noun

ตรุษ • (dtrùt)

dtrùt (romanization)
ตรุศ (alternative archaic dated obsolete)
ตรุษณ์ (alternative archaic dated obsolete)

Possibly from Sanskrit त्रुट् (truṭ, “to break, to tear, to be split, to be torn”) (which is the root of त्रुटि (truṭi), त्रुटति (truṭati), त्रुटित (truṭita), त्रुट्यति (truṭyati)), refers to breaking off the last year and entering the new year.


ปริ่ม

th-verb

ปริ่ม • (bprìm) (abstract noun การปริ่ม)

bprìm (romanization)
การปริ่ม (abstract-noun)


ตีบ

dtìip (romanization)
ความตีบ (abstract-noun)

cog

Lü ᦎᦲᧇᧈ (ṫiib¹)


ทุ้ม

túm (romanization)
ความทุ้ม (abstract-noun)


ฮุบ

húp (romanization)
การฮุบ (abstract-noun)

2020, “จุดเด่น จุดด้อย เหยื่อปลอมตกปลาทะเล”, in ชุมพร ฟิชชิ่ง, ชุมพร: ชุมพร ฟิชชิ่ง:

ปลาฮุบเหยื่อแล้ว

to gulp: to take down in one swallow or in large morsels.


ฟาก

From Proto-Tai *waːkᴰ (“split bamboo flooring”). Cognate with Lao ຟາກ (fāk), Shan ၽၢၵ်ႈ (phāak) or ၾၢၵ်ႈ (fāak).

inh

bamboo tube cut into pieces that are still connected to each other, traditionally used to floor a building like a mat.


วูบ

wûup (romanization)
การวูบ (abstract-noun)


เหลิง

th-verb

เหลิง • (lə̌əng) (abstract noun การเหลิง or ความเหลิง)

lə̌əng (romanization)
การเหลิง (abstract-noun)
ความเหลิง (abstract-noun)

to give oneself airs; to lose oneself (in power, glory, fame, etc).


กรู

gruu (romanization)
การกรู (abstract-noun)


ความพร้อม

th-noun

ความพร้อม • (kwaam-prɔ́ɔm)


ก่อตั้ง

th-verb

ก่อตั้ง • (gɔ̀ɔ-dtâng) (abstract noun การก่อตั้ง)

gɔ̀ɔ-dtâng (romanization)
การก่อตั้ง (abstract-noun)

/kɔː˨˩.taŋ˥˩/

ก่อ (gɔ̀ɔ) + ตั้ง (dtâng)

com

ก่อ (gɔ̀ɔ) + ตั้ง (dtâng)


ความเป็นผู้นำ

th-noun

ความเป็นผู้นำ


คันจิ

คันจิ • (kan-jì)


ฮิระงะนะ

ฮิระงะนะ • (hí-rá-ngá-ná)

Borrowed from Japanese 平(ひら)仮(が)名(な) (hiragana), with the ORST's 1992 transcription system.

ฮิรางานะ ฮิรางานะ#Thai

alternative form of ฮิรางานะ (hí-raa-ngaa-ná)


คะตะกะนะ

คะตะกะนะ • (ká-dtà-gà-ná)

Borrowed from Japanese 片(かた)仮(か)名(な) (katakana), with the ORST's 1992 transcription system.

คาตากานะ คาตากานะ#Thai

alternative form of คาตากานะ (kaa-dtaa-gaa-ná)


เอี๊ยม

เอี๊ยม • (íiam)

From Teochew 掩 (iam², “to cover up; to conceal”). Compare Vietnamese yếm, Khmer អៀម (ʼiəm).

bor

เส้น เส้น#Thai

(classifier เส้น) brace: adjustable strap


เอี่ยม

th-adj

เอี่ยม • (ìiam) (abstract noun ความเอี่ยม)

ìiam (romanization)
ความเอี่ยม (abstract-noun)


แสด

sɛ̀ɛt (romanization)
ความแสด (abstract-noun)


ทัก

ták (romanization)
การทัก (abstract-noun)

to greet: to address with certain salutation.

1932 November 26, สภาผู้แทนราษฎร, รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ ๓๘/๒๔๗๕, พระนคร: สภาผู้แทนราษฎร, pages 504–505:

คณะกรรมการราษฎรฟังดูเป็นโซเวียต...และคำนี้พระเจ้าอยู่หัวทรงทักแล้ว...คำนี้น่าเปลี่ยน

ká-ná-gam-má-gaan râat-sà-dɔɔn fang duu bpen soo-wîiat ... lɛ́ kam níi prá jâao-yùu-hǔua song ták lɛ́ɛo ... kam níi nâa bplìian

[The term] "People's Committee" sounds like being Soviet ... and His Majesty has advised [against] this term ... this term should be changed.

1969, ไหม เชื้อแพง, “ผู้นำท้องถิ่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตามลักษณะและประเภทของงาน”, in วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, volume 9, number 4, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์, page 627:

ตุ๊กแกทัก...ถือว่าเป็นอัปมงคล

dtúk-gɛɛ ták ... tʉ̌ʉ wâa bpen àp-bpà-mong-kon

[Getting] alerted [by] a gecko['s cry] ... is considered to be a misfortune.

to hint, to suggest; to alert, to alarm; to advise or caution (about, against, etc).


ทักทาย

th-verb

ทักทาย • (ták-taai) (abstract noun การทักทาย)

ták-taai (romanization)
การทักทาย (abstract-noun)

→ English: (pseudo-loan) talk Thai

From ทัก (ták, “to greet”) + ทาย (taai, “to greet”).


ขนอุย

th-noun

ขนอุย • (kǒn-ui)


เหิน

hə̌ən (romanization)
การเหิน (abstract-noun)

From Proto-Mon-Khmer *hər ~ *həər. Cognate with Khmer ហើរ (haə)


เคล็ด

klét (romanization)
การเคล็ด (abstract-noun)


ช้ำ

chám (romanization)
ความช้ำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɟamꟲ (“bruised”).
Cognate with Lao ຊ້ຳ (sam).


ข่ม

kòm (romanization)
การข่ม (abstract-noun)

Cognate with Isan ข่ม, Lao ຂົ່ມ (khom), Northern Thai ᨡᩫ᩠᩵ᨾ (xom²), Khün ᨡᩫ᩠᩵ᨾ (khom²), Lü ᦃᦳᧄᧈ (ẋum¹).

cog

Lü ᦃᦳᧄᧈ (ẋum¹)

(transitive) to press something down so that it remains flat or would not bend upwards.


ชุ่ย

chûi (romanization)
ความชุ่ย (abstract-noun)

Compare Middle Chinese 率 (MC srwijH, “hasty, indiscreet”).

(colloquial, derogatory) sketchily, roughly, slipshodly, without refinement, without neatness; indiscreetly, imprudently, rashly, carelessly, without due consideration or care.


th-verb

เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน เอาแป้งนวลไปขายชาววัง • (ao-má-práao-hâao-bpai-kǎai-sǔuan-ao-bpɛ̂ɛng-nuuan-bpai-kǎai-chaao-wang)

/ʔaw˧.ma˦˥.pʰraːw˦˥.haːw˥˩.paj˧.kʰaːj˩˩˦.sua̯n˩˩˦.ʔaw˧.pɛːŋ˥˩.nua̯n˧.paj˧.kʰaːj˩˩˦.t͡ɕʰaːw˧.waŋ˧/

เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน (ao-má-práao-hâao-bpai-kǎai-sǔuan) + เอาแป้งนวลไปขายชาววัง (ao-bpɛ̂ɛng-nuuan-bpai-kǎai-chaao-wang).
: Literally, "sell ripe coconuts to the orchard, sell face powder to someone in the palace".

compound

เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน

เอาแป้งนวลไปขายชาววัง

carry coals to Newcastle
carry coals to Newcastle

(idiomatic) to carry coals to Newcastle (do something unnecessary, redundant, or duplicative)

en-เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน_เอาแป้งนวลไปขายชาววัง-th-verb-rDk9pCig


เต่ง

th-verb

เต่ง • (dtèng) (abstract noun การเต่ง or ความเต่ง)

dtèng (romanization)
การเต่ง (abstract-noun)
ความเต่ง (abstract-noun)


หลงตัวเอง

หลงตัวเอง • (lǒng-dtuua-eeng) (abstract noun การหลงตัวเอง or ความหลงตัวเอง)

lǒng-dtuua-eeng (romanization)
การหลงตัวเอง (abstract-noun)
ความหลงตัวเอง (abstract-noun)

/loŋ˩˩˦.tua̯˧.ʔeːŋ˧/


โหนก

nòok (romanization)
ความโหนก (abstract-noun)


นูน

nuun (romanization)
ความนูน (abstract-noun)


เลนส์

th-noun

เลนส์ • (len)


สัตว์ฟันแทะ

สัตว์ฟันแทะ • (sàt-fan-tɛ́)


เกริ่น

th-verb

เกริ่น • (grə̀n) (abstract noun การเกริ่น)

grə̀n (romanization)
การเกริ่น (abstract-noun)

→ Khmer: ក្រើន (kraən)


นุ่น

th-noun

นุ่น • (nûn)

Cognate with Isan นุ่น, Lao ນຸ່ນ (nun), Shan ၼုၼ်ႈ (nūn), Tai Nüa ᥘᥧᥢ (lun) or ᥢᥧᥢ (nun), Phake ꩫုꩫ် (nun).

Ceiba pentandra
Ceiba pentandra#Translingual


ปี้

ปี้ • (bpîi)

Derived from Hokkien 幣 /币 (pī, “currency; money”).

der+

(historical) piece of lac resin, affixed with an official seal, tied to a wrist of a Chinese person as a sign of having paid a tax.


คีย์บอร์ด

th-noun

คีย์บอร์ด • (kii-bɔ̀ɔt) (classifier อัน)

kii-bɔ̀ɔt (romanization)
อัน (classifier)

/kʰiː˧.bɔːt̚˨˩/


นักเลงคีย์บอร์ด

นักเลงคีย์บอร์ด • (nák-leeng-kii-bɔ̀ɔt)

/nak̚˦˥.leːŋ˧.kʰiː˧.bɔːt̚˨˩/

From นักเลง (nák-leeng, “ruffian”) + คีย์บอร์ด (kii-bɔ̀ɔt, “keyboard”).


ตะวันอ้อมข้าว

th-noun

ตะวันอ้อมข้าว

ตะวันอ้อมข้าว • (dtà-wan-ɔ̂ɔm-kâao)


ศูนย์ถ่วง

ศูนย์ถ่วง • (sǔun-tùuang) (classifier จุด)

sǔun-tùuang (romanization)
จุด (classifier)

/suːn˩˩˦.tʰua̯ŋ˨˩/

จุด จุด#Thai


ความถ่วงจำเพาะ

ความถ่วงจำเพาะ

/kʰwaːm˧.tʰua̯ŋ˨˩.t͡ɕam˧.pʰɔʔ˦˥/


จำเพาะ

th-adj

จำเพาะ • (jam-pɔ́) (abstract noun ความจำเพาะ)

jam-pɔ́ (romanization)
ความจำเพาะ (abstract-noun)

/t͡ɕam˧.pʰɔʔ˦˥/


หน่วง

th-verb

หน่วง • (nùuang) (abstract noun การหน่วง or ความหน่วง)

nùuang (romanization)
การหน่วง (abstract-noun)
ความหน่วง (abstract-noun)

to delay; to hinder; to hamper; to retard.


แก้วตาดวงใจ

From แก้วตา (gɛ̂ɛo-dtaa, “crystalline lens”, literally “crystal of the eye”) + ดวงใจ (duuang-jai, “heart”, literally “orb of the heart”); literally "crystal of the eye, orb of the heart".

com

Li-Jung Yin et al (2009) ประทุมพร ตั้งกุลธวัช et al., transl., ๕ ยอดอัจฉริยะ (in Thai), Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 70
แอนเดอร์เซนเป็นแก้วตาดวงใจของคุณย่า ถึงแม้พวกเขาจะไม่ได้อาศัยอยู่ใต้ชายคาเดียวกัน แต่คุณย่าก็จะเดินมาหาแอนเดอร์เซน...ทุกวัน
ɛɛn-dəə-seen bpen gɛ̂ɛo-dtaa-duuang-jai kɔ̌ɔng kun yâa · tʉ̌ng-mɛ́ɛ pûuak kǎo jà mâi dâai aa-sǎi yùu dtâai chaai-kaa diao-gan · dtɛ̀ɛ kun yâa gɔ̂ jà dəən maa hǎa ɛɛn-dəə-seen ... túk wan
Andersen was the apple of his granny's eye. Although they didn't live under the same roof, the granny would walk to see Andersen...every day.

เกรซ (2015) นางฟ้าบรรณาการรัก (in Thai), Bangkok: eReader (Thailand), pages 28–29
มันกำลังจะมาเอาตัวลูกสาวของผมไป ผมไม่ยอมหรอก" นายบัญชาเริ่มเสียงดัง...คนเป็นพ่อใครจะทนไหวเมื่อรับรู้ว่า แก้วตาดวงใจนั้นถูกคนจ้องทำร้าย
man gam-lang jà maa ao dtuua lûuk-sǎao kɔ̌ɔng pǒm bpai · pǒm mâi yɔɔm rɔ̀k “· naai ban-chaa rə̂əm sǐiang dang ... kon bpen pɔ̂ɔ krai jà ton wǎi mʉ̂ʉa ráp-rúu wâa · gɛ̂ɛo-dtaa-duuang-jai nán tùuk kon jɔ̂ng tam-ráai
They're going to take my daughter away. I won't let [them do so]", Mister Bancha started to cry aloud... As a father, no man would be able to remain calm after learning that the apple of his eye was made the target of the assault by someone.

ลูอิส แอล เฮย์ (2000) ธีรกร กิตติโสภากูร, transl., ชีวิตนี้ลิขิตได้ (in Thai), Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 299
"มาเถอะค่ะแม่ แม่ไม่จำเป็นต้องทนกับสภาพแบบนี้ต่อไปอีกแล้ว หนูจะพาแม่ออกไปจากที่นี่เอง" แม่มากับดิฉัน ทิ้งน้องสาวอายุ ๑๐ ขวบซึ่งเป็นแก้วตาดวงใจของพ่อไว้ให้อยู่กับพ่อ
“maa tə̀ kâ mɛ̂ɛ · mɛ̂ɛ mâi jam-bpen dtɔ̂ng ton gàp sà-pâap bɛ̀ɛp níi dtɔ̀ɔ-bpai ìik lɛ́ɛo · nǔu jà paa mɛ̂ɛ ɔ̀ɔk bpai jàak tîi nîi eeng” · mɛ̂ɛ maa gàp dì-chǎn · tíng nɔ́ɔng-sǎao aa-yú · sìp · kùuap sʉ̂ng bpen gɛ̂ɛo-dtaa-duuang-jai kɔ̌ɔng pɔ̂ɔ wái hâi yùu gàp pɔ̂ɔ
"Let's come together, mommy. You don't have to bear with such a condition as this anymore. I'll bring you out of this place myself." Mommy came with me, leaving my ten-year-old younger sister with daddy, as she was the apple of his eye.

สายไหม (n.d.) ศึกรักบัลลังก์เลือด เล่ม ๒ (in Thai), Bangkok: Love Garden Publishing, →ISBN, page 146
สาบานต่อมังกรไฟอันเป็นจุดกำเนิดของเขาว่า จะปกป้องรักษาคาลิซซาและลูซิเฟอร์เอาไว้เท่าชีวิต จะไม่ยอมให้ใครหน้าไหนมาทำลายล้างแก้วตาดวงใจของเขาได้เป็นอันขาด
sǎa-baan dtɔ̀ɔ mang-gɔɔn fai an bpen jùt gam-nə̀ət kɔ̌ɔng kǎo wâa · jà bpòk-bpɔ̂ng rák-sǎa kaa-lít-sâa lɛ́ luu-sí-fə̂ə ao wái tâo chii-wít · jà mâi yɔɔm hâi krai nâa-nǎi maa tam-laai-láang gɛ̂ɛo-dtaa-duuang-jai kɔ̌ɔng kǎo dâai bpen-an-kàat
[He] swore before the fire-breathing dragon, which was the source of his birth, that he would save and protect Carissa and Lucifer like [his own] life, and would not let anyone whoever come and destroy [these] apples of his eye at all.

Verawat Kanoknukroh (n.d.) Jazzanova Jukebox Vol. 1 (in Thai), Bangkok: Lulu.com, →ISBN, pages 21–22
ชีวิตครอบครัวของเธอล้มเหลวทั้งหมด เหนือสิ่งอื่นใดของเธอ คือ พ่อและแม่ของเธอ และลูกสาวที่เธอรักดั่งแก้วตาดวงใจ
chii-wít krɔ̂ɔp-kruua kɔ̌ɔng təə lóm-lěeo táng-mòt · nʉ̌ʉa-sìng-ʉ̀ʉn-dai kɔ̌ɔng təə · kʉʉ · pɔ̂ɔ lɛ́ mɛ̂ɛ kɔ̌ɔng təə · lɛ́ lûuk-sǎao tîi təə rák dàng gɛ̂ɛo-dtaa-duuang-jai
Her family life was completely a failure. For her, more important than anything else were her father and mother, as well as the daughter that she loved like the apple of her eye.

apple of someone's eye
apple of someone's eye


ยิหวา

th-noun

ยิหวา • (yí-wǎa)

yí-wǎa (romanization)
ยี่หวา (alternative)

Borrowed from Javanese jiwa (“soul; state of mind”), from Sanskrit जीव (jīva, “life, existence; alive, living”). Doublet of ชีว (chiiu) and ชีพ (chîip).

der

ดวง ดวง#Thai

ยอด ยอด#Thai

(idiomatic, sometimes used as an affectionate term of address) (ดวง~, ยอด~) dear one; dearly loved one; cherished one; precious one.


เกิดขึ้น

th-verb

เกิดขึ้น • (gə̀ət-kʉ̂n) (abstract noun การเกิดขึ้น)

gə̀ət-kʉ̂n (romanization)
การเกิดขึ้น (abstract-noun)

/kɤːt̚˨˩.kʰɯn˥˩/


เท่ากับ

เท่ากับ • (tâo-gàp) (abstract noun การเท่ากับ)

tâo-gàp (romanization)
การเท่ากับ (abstract-noun)


สร้อย

th-noun

สร้อย • (sɔ̂i)

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) some of the various fish in the family Cyprinidae.


สร้อยคอ

sɔ̂i-kɔɔ (romanization)
เส้น (classifier)

/sɔj˥˩.kʰɔː˧/


สร้อยข้อมือ

สร้อยข้อมือ • (sɔ̂i-kɔ̂ɔ-mʉʉ)

/sɔj˥˩.kʰɔː˥˩.mɯː˧/


ปกครอง

th-verb

ปกครอง • (bpòk-krɔɔng) (abstract noun การปกครอง or ความปกครอง)

bpòk-krɔɔng (romanization)
การปกครอง (abstract-noun)
ความปกครอง (abstract-noun)

/pok̚˨˩.kʰrɔːŋ˧/

From ปก (bpòk, “to cover; to extend (over); etc”) + ครอง (krɔɔng, “to maintain, to uphold; to own, to possess; to rule, to administer; etc”).

com

to govern, to administer, to rule, to manage; to oversee, to supervise; to take care (of), to watch, to guard, to protect, to look (after).


ซึ้ง

sʉ́ng (romanization)
ความซึ้ง (abstract-noun)


ซึ้ง

th-noun

ซึ้ง • (sʉ́ng)

Borrowed from Teochew 籠床 /笼床 (lêng5 seng5, “steamer basket”), only the last syllable.


ฟัด

fát (romanization)
การฟัด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨼᩢ᩠ᨯ, Lao ຟັດ (fat), Lü ᦝᧆ (fad), Khün ᨼᩢ᩠ᨯ, Shan ၽတ်ႉ (phâ̰t) or ၾတ်ႉ (fâ̰t). Possibly related to Proto-Southwestern Tai *vaːtᴰ (whence Thai ฟาด (fâat)).


รื้อ

rʉ́ʉ (romanization)
การรื้อ (abstract-noun)

Cognate with Isan ฮื้อ, Lao ຮື້ (hư̄), Northern Thai ᩁᩨ᩶ (hɯɯ⁶), Khün ᩁᩨ᩶ (hɯɯ⁶).

cog

Khün ᩁᩨ᩶ (hɯɯ⁶)


เทียด

th-noun

เทียด • (tîiat)

great-great-grandparent (on either side).


พื้นฐาน

พื้นฐาน • (pʉ́ʉn-tǎan)

/pʰɯːn˦˥.tʰaːn˩˩˦/

พื้น (pʉ́ʉn, “ground”) + ฐาน (tǎan, “base”).


พื้นฐาน

th-adj

พื้นฐาน • (pʉ́ʉn-tǎan)

/pʰɯːn˦˥.tʰaːn˩˩˦/


ล้ำ

lám (romanization)
การล้ำ (abstract-noun)

(transitive) to go beyond; to overstep; to exceed.


ล่ำ

lâm (romanization)
ความล่ำ (abstract-noun)


ซีก

th-noun

ซีก • (sîik)


ซีกโลก

sîik-lôok (romanization)
ซีก (classifier)

From ซีก (sîik) + โลก (lôok). Cognate with Lao ຊີກໂລກ (sīk lōk).


หมีขอ

mǐi-kɔ̌ɔ (romanization)
ตัว (classifier)

/miː˩˩˦.kʰɔː˩˩˦/

com

หมี (mǐi) + ขอ (kɔ̌ɔ)


ปักเป้า

th-noun

ปักเป้า • (bpàk-gà-bpâo) (classifier ตัว)

bpàk-gà-bpâo (romanization)
ตัว (classifier)

ปลา ปลา#Thai


น้ำเต้าหู้

น้ำเต้าหู้ • (náam-dtâo-hûu)

Compound of น้ำ (náam, “drink”) + เต้าหู้ (dtâo-hûu, “tofu”), literally “tofu drink”


นมถั่วเหลือง

th-noun

นมถั่วเหลือง • (nom-tùua-lʉ̌ʉang)

Calque of English soy milk. By surface analysis, นม (nom, “milk”) + ถั่วเหลือง (tùua-lʉ̌ʉang, “soy”).


พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง

th-proverb

พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง

พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง • (pûut-bpai-sɔ̌ɔng-pai-bîia-nîng-sǐia-dtam-lʉng-tɔɔng)

/pʰuːt̚˥˩.paj˧.sɔːŋ˩˩˦.pʰaj˧.bia̯˥˩.niŋ˥˩.sia̯˩˩˦.tam˧.lɯŋ˧.tʰɔːŋ˧/

speech is silver, silence is golden
speech is silver, silence is golden

(idiomatic) speech is silver, silence is golden

en-พูดไปสองไพเบี้ย_นิ่งเสียตำลึงทอง-th-proverb-p-3SOw1-


แจ้งความ

th-verb

แจ้งความ • (jɛ̂ɛng-kwaam) (abstract noun การแจ้งความ)

jɛ̂ɛng-kwaam (romanization)
การแจ้งความ (abstract-noun)

/t͡ɕɛːŋ˥˩.kʰwaːm˧/

From แจ้ง (jɛ̂ɛng, “to enlighten; to inform; to notify; etc”) + ความ (kwaam, “matter; affair; etc”).

com

(informal) to report (a crime or wrongdoing to a public authority).


การแจ้งความ

/kaːn˧.t͡ɕɛːŋ˥˩.kʰwaːm˧/

From การ (gaan) + แจ้งความ (jɛ̂ɛng-kwaam).

แจ้งความ แจ้งความ#Thai

abstract noun of แจ้งความ (jɛ̂ɛng-kwaam)


ค้ำ

kám (romanization)
การค้ำ (abstract-noun)

Cognate with Lao ຄ້ຳ (kham), Lü ᦅᧄᧉ (kam²), Tai Dam ꪁꪾ꫁, Shan ၵမ်ႉ (kâ̰m), Tai Nüa ᥐᥛᥳ (kȧm), Ahom 𑜀𑜪 (kaṃ), Tày cặm.

to prop up; to hold up; to shore up; to support (against collapsing or falling down).


แผด

pɛ̀ɛt (romanization)
การแผด (abstract-noun)


แผง

th-noun

แผง • (pɛ̌ɛng)

Compare Khmer ប្រែង (praeng, “bristle (of a boar)”). Possibly related to แปรง (bprɛɛng).


เพิง

th-noun

เพิง • (pəəng)


เอ

The name of the Latin-script letter A/a.


แม่ซื้อ

แม่ซื้อ • (mɛ̂ɛ-sʉ́ʉ)

/mɛː˥˩.sɯː˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “mother; woman; woman in authority; used as a modifier to indicate femininity; etc”) + ซื้อ (sʉ́ʉ), probably a corruption of เสื้อ (sʉ̂ʉa, “tutelar spirit”) or of เชื้อ (chʉ́ʉa, “descendant; offspring; etc”).


เคร่ง

th-verb

เคร่ง • (krêng) (abstract noun การเคร่ง or ความเคร่ง)

krêng (romanization)
การเคร่ง (abstract-noun)
ความเคร่ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ເຄັ່ງ (kheng), Northern Thai ᨣᩕᩮ᩠᩵ᨦ, Khün ᨤᩮ᩠᩵ᨦ, Lü ᦆᦲᧂᧈ (xiing¹), Shan ၶဵင်ႈ (khāeng).


ตุ๋น

dtǔn (romanization)
การตุ๋น (abstract-noun)

From Teochew 燉 /炖 (dung⁶, “to heat, to stew”).


เนียน

th-adj

เนียน • (niian) (abstract noun ความเนียน)

niian (romanization)
ความเนียน (abstract-noun)


คอคอด

th-noun

คอคอด • (kɔɔ-kɔ̂ɔt)

/kʰɔː˧.kʰɔːt̚˥˩/

com

คอ (kɔɔ) + คอด (kɔ̂ɔt)


แถบ

th-noun

แถบ • (tɛ̀ɛp)


นมแมว

nom-mɛɛo (romanization)
ต้น (classifier)

Uvaria siamensis (syns. Melodorum siamense, Rauwenhoffia siamensis)


เก็บกด

th-verb

เก็บกด • (gèp-gòt) (abstract noun การเก็บกด)

gèp-gòt (romanization)
การเก็บกด (abstract-noun)


ง่อย

ngɔ̂i (romanization)
ความง่อย (abstract-noun)


คลี่

klîi (romanization)
การคลี่ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣᩖᩦ᩵, Khün ᨣᩦ᩵, Isan ควี่, Lao ຄວີ່ (kh), Lü ᦅᦲᧈ (kii¹), Shan ၵီႈ (kīi), Phake ကီ (kī), Ahom 𑜀𑜣 (kī), 𑜀𑜧𑜣 (kawī).