กรมการ

From Sanskrit क्रम (krama, “step, method; proceeding or functioning step by step; etc”) + कार (kāra, “doing; doer”). By surface analysis, กรม (grom) + การ (gaan).

surface analysis

(law, historical) administrative or advisory council of a city outside the capital

1933, อนุสรณ์สิทธิกรรม (บัว ณ นคร), หลวง, “พงษาวดารเมืองนครศรีธรรมราช”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 53, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 108:

ข้างเมืองพัทลุง เจ้าเมืองกรมการได้แจ้งว่า เมืองชุมพร เมืองสงขลา เมืองนครศรีธรรมราช เสียแก่ข้าศึกแล้ว

kâang mʉʉang pát-tá-lung · jâao mʉʉang grom-má-gaan dâai jɛ̂ɛng wâa · mʉʉang chum-pɔɔn · mʉʉang sǒng-klǎa · mʉʉang ná-kɔɔn-sǐi-tam-má-râat · sǐia gɛ̀ɛ kâa-sʉ̀k lɛ́ɛo

As for the town of Phatthalung, the town ruler [and] councillors had been informed that the town of Chum Phon, the town of Songkhla, [and] the town of Nakhon Si Thammarat had already been lost to the enemy.

1875, ราชวรานุกูล (เวก บุณยรัตพันธุ์), พระยา, “เจ้าพระยาภูธราภัยยกกองทัพไปปราบฮ่อ”, in จดหมายเหตุเรื่องเจ้าพระยาภูธราภัยยกกองทัพไปปราบฮ่อ, พระนคร: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1923, page 108:

กรมการผู้ใหญ่ผู้น้อยเมืองพิไชย เมืองสวรรคโลก...มาพร้อมกันณที่อยู่ข้าพเจ้า

grom-má-gaan pûu-yài pûu-nɔ́ɔi mʉʉang pí-chai · mʉʉang sà-wǎn-ká-lôok ... maa prɔ́ɔm-gan nɔɔ tîi-yùu kâa-pá-jâao

Senior [and] junior councillors of Phichai Town, Sawankhalok Town...arrived all together at my residence.

1811, “ตั้งพระบริรักษ์ภูเบศร์เป็นพระยานครศรีธรรมราช”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 2, พระนคร: โบราณคดีสโมสร, published 1914, page 45:

ให้กรมการฟังบังคับบัญชาพระยานครศรีธรรมราชคนใหม่แต่ซึ่งชอบด้วยราชการ

hâi grom-má-gaan fang bang-káp-ban-chaa prá-yaa ná-kɔɔn-sǐi-tam-má-râat kon mài dtɛ̀ɛ sʉ̂ng chɔ̂ɔp dûai râat-chá-gaan

The councillors shall only listen to the commands of the new phraya of Nakhon Si Thammarat which are proper for the public service.

(law, historical) member of such council


ช็อตฟีล

/t͡ɕʰɔt̚˦˥.fiːl˧/

Believed to be from ช็อต (chɔ́t, “to electrocute”) + ฟีล (fiil, “feeling”). First attested in 2022.

com

(intransitive, slang, humorous, neologism) to kill the vibe; to ruin the mood; to ruin the moment


พุ่มพวง

From พุ่ม (pûm, “bush”) + พวง (puuang, “cluster”)

โรค โรค#Thai


สำออย

th-verb

สำออย • (sǎm-ɔɔi) (abstract noun การสำออย)

sǎm-ɔɔi (romanization)
การสำออย (abstract-noun)

/sam˩˩˦.ʔɔːj˧/


แพมเพิส

th-noun

แพมเพิส • (pɛɛm-pə̂ət)

/pʰɛːm˧.pʰɤːt̚˥˩/


วักกะ

วักกะ • (wák-gà)


ปศุสัตว์

ปศุสัตว์ • (bpà-sù-sàt)


คนแปลกหน้า

คนแปลกหน้า • (kon-bplɛ̀ɛk-nâa)

From คน (kon) + แปลก (bplɛ̀ɛk) + หน้า (nâa).


มลาก

mlâak (romanization)
การมลาก (abstract-noun)

ลาก ลาก#Thai

alternative form of ลาก (lâak, “to drag”)


ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น

th-proverb

ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น

ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น • (lûuk-máai-lòn-mâi-gail-dtôn)

Compound of ลูกไม้ (lûuk-máai) + หล่น (lòn) + ไม่ (mâi) + ไกล (glai) + ต้น (dtôn).

com+

(idiomatic) the apple does not fall far from the tree

en-ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น-th-proverb-qI4Jxqob


สากกะเบือ

th-noun

สากกะเบือ • (sàak-gà-bʉʉa)


เบือ

เบือ • (bʉʉa)

Inherited from Proto-Tai *ɓɯəᴬ (“flour”).
Cognate with Zhuang mba and mbw (dialectal), Zuojiang Zhuang mbwe.


ตาลซ่าน

ตาล (dtaan, “palmyra palm”) + ซ่าน (sâan, “to spread”)

com

branched comb fern, Schizaea dichotoma, a species of fern.


ขี้เซา

th-adj

ขี้เซา • (kîi-sao) (abstract noun ความขี้เซา)

kîi-sao (romanization)
ความขี้เซา (abstract-noun)


โทโทษ

/tʰoː˧.tʰoːt̚˥˩/

โท (too) + โทษ (tôot), literally “penalized second tone”.

com

ไม้เอก ไม้เอก#Thai

ไม้โท ไม้โท#Thai

โคลง โคลง#Thai

ง่าย ง่าย#Thai

หง้าย หง้าย#Thai

เล่น เล่น#Thai

เหล้น เหล้น#Thai

a kind of Thai word that is normally spelled with the first tone mark (ไม้เอก (mái-èek)) but then spelled with the second tone mark (ไม้โท (mái-too)), in order to fit in the tone-forced poem (โคลง (kloong)), and it is still pronounced the same. For example, ง่าย (ngâai) becomes หง้าย, เล่น (lên) becomes เหล้น (hlêen). Some words are already the obsolete spellings.


เอกโทษ

th-noun

เอกโทษ • (èek-tôot)

/ʔeːk̚˨˩.tʰoːt̚˥˩/

เอก (èek) + โทษ (tôot), literally “penalized first tone”.

com

ไม้โท ไม้โท#Thai

ไม้เอก ไม้เอก#Thai

โคลง โคลง#Thai

เข้า เข้า#Thai

เค่า เค่า#Thai

ถ้า ถ้า#Thai

ท่า ท่า#Thai

a kind of Thai word that is normally spelled with the second tone mark (ไม้โท (mái-too)) but then spelled with the first tone mark (ไม้เอก (mái-èek)), in order to fit in the tone-forced poem (โคลง (kloong)), and it is still pronounced the same. For example, เข้า (kâo) becomes เค่า (kâo), ถ้า (tâa) becomes ท่า (tâa). Some words are already the obsolete spellings.


ส้มป่อย

th-noun

ส้มป่อย • (sôm-bpɔ̀i)

→ English: sompoi

ส้ม (sôm, “orange”) + ปอย (bpɔɔi, “tuft”)


หลงรัก

th-verb

หลงรัก • (lǒng-rák) (abstract noun การหลงรัก)

lǒng-rák (romanization)
การหลงรัก (abstract-noun)


คำขอ

th-noun

คำขอ • (kam-kɔ̌ɔ)

/kʰam˧.kʰɔː˩˩˦/


ช่องลม

/t͡ɕʰɔŋ˥˩.lom˧/


ภูเขียว

th-proper noun

ภูเขียว • (puu-kǐao)

→ English: Phu Khiao

By surface analysis, ภู (puu, “mound; mountain, hill”) + เขียว (kǐao, “green”, adjective). Compare Isan ภูเขียว.

cog

Isan ภูเขียว

Phu Khiao (a district of Chaiyaphum Province, Thailand)


ส่องสว่าง

th-verb

ส่องสว่าง • (sɔ̀ng-sà-wàang) (abstract noun การส่องสว่าง)

sɔ̀ng-sà-wàang (romanization)
การส่องสว่าง (abstract-noun)

/sɔŋ˨˩.sa˨˩.waːŋ˨˩/


ประภาส

th-noun

ประภาส • (bprà-pâat)


ความสงสัย

สงสัย สงสัย#Thai


ข้อสงสัย

ข้อสงสัย • (kɔ̂ɔ-sǒng-sǎi)

/kʰɔː˥˩.soŋ˩˩˦.saj˩˩˦/

ข้อ (kɔ̂ɔ) + สงสัย (sǒng-sǎi).

com

ข้อ (kɔ̂ɔ) + สงสัย (sǒng-sǎi)


สิ้นหวัง

th-noun

สิ้นหวัง • (sîn-wǎng)

com

สิ้น (sîn) + หวัง (wǎng)


สิ้นหวัง

th-adj

สิ้นหวัง • (sîn-wǎng) (abstract noun ความสิ้นหวัง)

sîn-wǎng (romanization)
ความสิ้นหวัง (abstract-noun)

com

สิ้น (sîn) + หวัง (wǎng)


การฉีกหน้า

/kaːn˧.t͡ɕʰiːk̚˨˩.naː˥˩/

ฉีกหน้า ฉีกหน้า#Thai


ข้าวใหม่ปลามัน

Compound of ข้าว (kâao, “rice”) + ใหม่ (mài, “new”) + ปลา (bplaa, “fish”) + มัน (man, “fat”), literally “new rice, fat fish”; referring to the rice harvested in the early months of the year and the fish captured in the low water season, during which fish are usually fleshy, thus considered very new and impressive.


ข้างเคียง

/kʰaːŋ˥˩.kʰia̯ŋ˧/

Compound of ข้าง (kâang, “side; beside”) + เคียง (kiiang, “idem”).

หมู่บ้านข้างเคียง

ประเทศข้างเคียง


สถานเลี้ยงเด็ก

th-noun

สถานเลี้ยงเด็ก • (sà-tǎan-líiang-dèk)

สถาน (sà-tǎan) + เลี้ยง (líiang) + เด็ก (dèk).

com

nursery (a school for pre-school children)


ฮิจเราะห์

th-proper noun

ฮิจเราะห์ • (hít-jà-rɔ́)

/hit̚˦˥.t͡ɕa˨˩.rɔʔ˦˥/


การลงทะเบียน

ลงทะเบียน ลงทะเบียน#Thai

abstract noun of ลงทะเบียน (long-tá-biian)


การจดทะเบียน

จดทะเบียน จดทะเบียน#Thai

abstract noun of จดทะเบียน (jòt-tá-biian)


ปืนไทยประดิษฐ์

th-noun

ปืนไทยประดิษฐ์ • (bpʉʉn-tai-bprà-dìt) (classifier กระบอก)

bpʉʉn-tai-bprà-dìt (romanization)
กระบอก (classifier)

Compound of ปืน (bpʉʉn, “firearm”) + ไทย (tai, “Thai”) + ประดิษฐ์ (bprà-dìt, “invent”), literally “Thai-invented firearm”

com+

2024 June 2, “รวบหนุ่มซุกปืนไทยประดิษฐ์คาขนส่งหมอชิต”, in thaipbs.or.th:

ตำรวจฝ่ายป้องกันและปราบปรามจับกุมนายบัญญพนต์ (สงวนนามสกุล) อายุ 24 ปี พร้อมของกลางปืนไทยประดิษฐ์ 1 กระบอก

dtam-rùuat fàai bpɔ̂ng-gan lɛ́ bpràap-bpraam jàp-gum naai ban-yá-pon · (sà-ngǔuan naam-sà-gun) · aa-yú · yîi-sìp sìi · bpii · prɔ́ɔm kɔ̌ɔng-glaang bpʉʉn-tai-bprà-dìt · nʉ̀ng · grà-bɔ̀ɔk

The Police's Prevention and Suppression Department arrested Nai Banyaphon (family name reserved), aged 24 years, together with exhibits [including] one Thai-invented firearm.

2024 December 14, “ตำรวจตั้งด่านรวบวัยรุ่นพกปืนไทยประดิษฐ์ อ้างกล้วคู่อริต่างสถาบันจะมาก่อกวน”, in siamrath.co.th:

พบอาวุธปืนไทยประดิษฐ์ ขนาด38 ซุกซ่อนอยู่ในถุงเท้าด้านขวาที่นายนกสวมใส่

póp aa-wút bpʉʉn-tai-bprà-dìt · kà-nàat sǎam bpɛ̀ɛt · súk-sɔ̂ɔn yùu nai tǔng-táao dâan kwǎa tîi naai nók sǔuam-sài

A weapon, a 38 size Thai-invented firearm, was found hidden in the right sock worn by Nai Nok.

(law) a type of illegal homemade firearm invented in Thailand, often used amongst juvenile delinquents


ได้คืบจะเอาศอก

head

ได้คืบจะเอาศอก

/daːj˥˩.kʰɯːp̚˥˩.t͡ɕa˨˩.ʔaw˧.sɔːk̚˨˩/

Compound of ได้ (dâai, “to get”) + คืบ (kʉ̂ʉp, “span”) + จะ (jà, “to”) + เอา (ao, “want”) + ศอก (sɔ̀ɔk, “cubit”), literally “to want a cubit [after] getting a span”

com+

give them an inch and they'll take a mile

(idiomatic) to demand a mile after getting an inch


พหลโยธิน

th-proper noun

พหลโยธิน • (pá-hǒn-yoo-tin) (classifier สาย or เส้น)

pá-hǒn-yoo-tin (romanization)
สาย (classifier)
เส้น (classifier)

After Thai politician Phot Phahonyothin; officially given to the road on 10 December 1950. By surface analysis, พหล (“multitudinous”) + โยธิน (“warrior(s)”).

surface analysis

Phahonyothin Road, a main road in Thailand.


พายุฝนฟ้าคะนอง

th-noun

พายุฝนฟ้าคะนอง • (paa-yú-fǒn-fáa-ká-nɔɔng)

From พายุ (paa-yú, “storm”) + ฝน (fǒn, “rain”) + ฟ้า (fáa, “air”) + คะนอง (ká-nɔɔng, “wild”).


ละอายใจ

th-verb

ละอายใจ • (lá-aai-jai) (abstract noun การละอายใจ or ความละอายใจ)

lá-aai-jai (romanization)
การละอายใจ (abstract-noun)
ความละอายใจ (abstract-noun)


การละอายใจ

ละอายใจ ละอายใจ#Thai


ความละอายใจ

ละอายใจ ละอายใจ#Thai


กระดานขาว

Calque of English whiteboard, กระดาน (grà-daan) + ขาว (kǎao).


การเจรจา

เจรจา เจรจา#Thai


ฉันทะ

/t͡ɕʰan˩˩˦.tʰaʔ˦˥/

Borrowed from Pali chanda (“intention; desire; will”); ultimately from Sanskrit छन्द (chanda, “delight; liking; pleasure”). Cognate with Old Khmer chanda, Modern Khmer ឆន្ទ (chɑɑchɑntɔɔ), Lao ສັນທະ (san tha).

der

1926 October 27, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “คำนำ”, in พระราชกำหนดวิธีปกครองหัวเมืองครั้งแผ่นดินพระเจ้าท้ายสระ, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page ก:

มอบฉันทะให้พระยาศรีสุริยพาหะมาแจ้งความยังหอพระสมุดวชิรญาณ

mɔ̂ɔp chǎn-tá hâi prá-yaa sǐi sù-rí-yá paa-hà maa jɛ̂ɛng-kwaam yang hɔ̌ɔ-prá-sà-mùt wá-chí-rá-yaan

granted authorisation to Phraya Sisuriyaphaha to notify the Wachirayan Royal Library

2022 November 6, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒๓) พ.ศ. ๒๕๖๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 139, number 69A, page 4:

ผู้ถือหุ้นหรือผู้รับมอบฉันทะจากผู้ถือหุ้น

pûu tʉ̌ʉ hûn rʉ̌ʉ pûu ráp mɔ̂ɔp chǎn-tá jàak pûu tʉ̌ʉ hûn

shareholders or persons obtaining authorisation from shareholders

(formal) endorsement; permission; authorisation


ข้าหลวง

kâa-lǔuang (romanization)
ตัว (classifier)

Compound of ข้า (kâa, “servant”) + หลวง (lǔuang, “royal”)

com+

/kʰaː˥˩.lua̯ŋ˩˩˦/

(zoology) the fish Channa marulioides of the family Channidae


ข้าหลวงใหญ่

th-noun

ข้าหลวงใหญ่ • (kâa-lǔuang-yài) (classifier คน)

kâa-lǔuang-yài (romanization)
คน (classifier)

Calque of English high commissioner. By surface analysis, ข้าหลวง (kâa-lǔuang, “commissioner”) + ใหญ่ (yài, “great; grand”).

surface analysis

ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ

kâa-lǔuang-yài sìt-tí-má-nút-sà-yá-chon hɛ̀ng sà-hà-bprà-chaa-châat

United Nations High Commissioner for Human Rights


การเสี่ยง

เสี่ยง เสี่ยง#Thai


หลงทาง

th-verb

หลงทาง • (lǒng-taang) (abstract noun การหลงทาง)

lǒng-taang (romanization)
การหลงทาง (abstract-noun)

/loŋ˩˩˦.tʰaːŋ˧/


ตกหลุมรัก

Compound of ตก (dtòk, “to fall (into)”) + หลุม (lǔm, “pit”) + รัก (rák, “love”), literally “to fall into a pit of love”. Possibly calque of English fall in love.

com+

2023 May 16, “จริงไหมคนเรามัก ‘ตกหลุมรัก’ กันในหน้าร้อน?”, in bangkokbiznews.com:

จริงไหมคนเรามักตกหลุมรักกันในหน้าร้อน

jing mǎi kon-rao mák dtòk-lǔm-rák gan nai nâa-rɔ́ɔn

Is it true [that] people usually fall in love [with] each other in summer?

2024 February 20, “คนแกร่งแห่งแก่งละว้า เพชรลัดดา บุตรมหา นักศึกษาฝึกงานจากสกลนครผู้ตกหลุมรักแก่งละว้า พื้นที่ชุ่มน้ำและพื้นที่ชีวิตสำคัญในขอนแก่น”, in readthecloud.co:

นักศึกษาฝึกงานจากสกลนครผู้ตกหลุมรักแก่งละว้า พื้นที่ชุ่มน้ำ...ในขอนแก่น

nák-sʉ̀k-sǎa fʉ̀k-ngaan jàak sà-gon-ná-kɔɔn pûu dtòk-lǔm-rák gɛ̀ng lá-wáa · pʉ́ʉn-tîi-chûm-nám ... nai kɔ̌ɔn-gɛ̀n

An intern student from Sakon Nakhon who falls in love [with] Lawa Lake, a wetland...in Khon Kaen.

2024 March 27, “เราตกหลุมรัก AI ได้ไหม? ว่าด้วยความสัมพันธ์เชิงโรแมนติกระหว่างมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์”, in thematter.co:

เราตกหลุมรักเอไอได้ไหม ว่าด้วยความสัมพันธ์เชิงโรแมนติกระหว่างมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์

rao dtòk-lǔm-rák ee-ai dâai mǎi · wâa-dûai kwaam-sǎm-pan chəəng roo-mɛɛn-dtìk rá-wàang má-nút lɛ́ bpan-yaa-bprà-dìt

Can we fall in love [with] AI? [Let's] talk about romantic relationships between humans and artificial intelligences.

2024 November 7, “เนื้อเพลง ละมุน (Blooming Heart)”, in siamzone.com:

ยิ้มเธอละมุนจนหัวใจต้องหวั่นไหว สายตาละมุนอย่าจ้องกันนานได้ไหม มีคนตกหลุมรัก เพราะความน่ารัก

yím təə lá-mun jon hǔua-jai dtɔ̂ng wàn-wǎi · sǎai-dtaa lá-mun yàa jɔ̂ng gan naan dâai mǎi · mii kon dtòk-lǔm-rák · prɔ́ kwaam-nâa-rák

Your smile is tender that [my] heart is unavoidably shaken. Please don't stare [at me with such] a tender sight too long. There [might] be someone falling in love because of [such] loveliness.

2025 January 8, “เมื่อนักเปียโนอัจฉริยะ ‘โดคยองซู’ ตกหลุมรักสาวปริศนา ‘วอนจินอา’ เกิดเป็นเมโลดี้รักในภาพยนตร์ ‘Secret: Untold Melody’”, in korseries.com:

เมื่อนักเปียโนอัจฉริยะ...ตกหลุมรักสาวปริศนา

mʉ̂ʉa nák-bpiia-noo àt-chà-rí-yá ... dtòk-lǔm-rák sǎao bprìt-sà-nǎa

When a genius pianist...falls in love [with] a mysterious girl

(idiomatic, ambitransitive) to fall in love


อบาย

Borrowed from Pali apāya, ultimately Sanskrit अपाय (apāya, “danger, destruction”).

bor

นรกภูมิ นรกภูมิ#Thai

ติรัจฉานภูมิ ติรัจฉานภูมิ#Thai

เปรตวิสัยภูมิ เปรตวิสัยภูมิ#Thai

อสุรกายภูมิ อสุรกายภูมิ#Thai

(Buddhist cosmology) any of the following four inferior realms inhabited by sinful creatures: นรกภูมิ, ติรัจฉานภูมิ, เปรตวิสัยภูมิ, อสุรกายภูมิ


นิรยะ

th-noun

นิรยะ • (ní-rá-yá)

Borrowed from Pali niraya, ultimately Sanskrit निरय (niraya, “hell, going to destruction”).


หัวองคชาต

/hua̯˩˩˦.ʔoŋ˧.kʰa˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

Compound of หัว (hǔua) + องคชาต (ong-ká-châat).


แสงจันทร์

th-noun

แสงจันทร์ • (sɛ̌ɛng-jan)

/sɛːŋ˩˩˦.t͡ɕan˧/

แสง (sɛ̌ɛng) + จันทร์ (jan).

com

แสง (sɛ̌ɛng) + จันทร์ (jan)


โรงงานนรก

th-noun

โรงงานนรก • (roong-ngaan-ná-rók) (classifier แห่ง)

roong-ngaan-ná-rók (romanization)
แห่ง (classifier)

Compound of โรงงาน (roong-ngaan, “factory”) + นรก (ná-rók, “hell”), literally “hell factory”.

com+

2022 September 23, “เพลิงไหม้โรงงานนรกสู่การเรียกร้องสิทธิสตรีและสิทธิแรงงานในสหรัฐอเมริกา”, in silpa-mag.com:

pləəng mâi roong-ngaan-ná-rók sùu gaan-rîiak-rɔ́ɔng sìt-tí sà-dtrii lɛ́ sìt-tí rɛɛng-ngaan nai sà-hà-rát-à-mee-rí-gaa

[From] the fire [that] burnt a hell factory to the demand for women's rights and labour rights in the United States of America

2013 May 17, “โรงงานนรกที่บังกลาเทศ เบื้องหลังแฟชั่นสวยงามคือเลือดและชีวิต”, in mgronline.com:

roong-ngaan-ná-rók tîi bang-glaa-têet · bʉ̂ʉang-lǎng fɛɛ-chân sǔai-ngaam kʉʉ lʉ̂ʉat lɛ́ chii-wít

Hell factories in Bangladesh: Behind the fine fashion are blood and lives

2013 February 20, “โรงงานนรกสำหรับแรงงานหญิงในบังกลาเทศ”, in gotomanager.com:

โรงงานเย็บผ้าที่เป็นเหมือนความฝันที่จะเปลี่ยนชีวิตจึงกลายเป็นโรงงานนรกที่ต้องทำงานด้วยความเสี่ยงทุกวัน

roong-ngaan yép pâa tîi bpen mʉ̌ʉan kwaam-fǎn tîi jà bplìian chii-wít jʉng glaai bpen roong-ngaan-ná-rók tîi dtɔ̂ng tam-ngaan dûai kwaam-sìiang túk-wan

The garment sewing factory that was like a dream to change [their] lives thus turned into a hell factory where [they] had to work with risk every day.


เทคโนโลยีสารสนเทศ

th-noun

เทคโนโลยีสารสนเทศ • (ték-noo-loo-yii-sǎa-rá-sǒn-têet)

/tʰek̚˦˥.noː˧.loː˧.jiː˧.saː˩˩˦.ra˦˥.son˩˩˦.tʰeːt̚˥˩/

Calque of English information technology, also analogous to เทคโนโลยี (ték-noo-loo-yii) + สารสนเทศ (sǎa-rá-sǒn-têet).

com

information technology
information technology


ครึกโครม

th-adj

ครึกโครม • (krʉ́k-kroom) (abstract noun ความครึกโครม)

krʉ́k-kroom (romanization)
ความครึกโครม (abstract-noun)

Uncertain. Possibly onomatopoeic. Compare Lao ຄຶກໂຄມ (khưk khōm).

(figurative, of information, especially one of scandalous nature) widespread; widely circulated; attracting a large scale of attention


บัพพาชนียกรรม

th-verb

บัพพาชนียกรรม • (bàp-paa-chá-nii-yá-gam) (abstract noun การบัพพาชนียกรรม)

bàp-paa-chá-nii-yá-gam (romanization)
การบัพพาชนียกรรม (abstract-noun)

Learned borrowing from Pali pabbājanīyakamma (literally “expellable act”), from pabbājanīya (“expellable”) + kamma (“act”). By surface analysis, บัพพาชนีย + กรรม (gam).

surface analysis

1999, อนันต์ เหล่าเลิศวรกุล, ภาษาไทยนอกจอ, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 138:

ภิกษุที่ถูกบัพพาชนียกรรมได้แก่ภิกษุที่ประพฤติผิดพระวินัย

pík-sù tîi tùuk bàp-paa-chá-nii-yá-gam dâai-gɛ̀ɛ pík-sù tîi bprà-prʉ́t pìt prá wí-nai

The bhikshus that were excommunicated were the bhikshus who acted against the Vinaya.

2016, ทศพร วงรัตน์, “กวาวเครือ และดินโป่งเป็น ดินถนัน ถันสุธา นมพระธรณี ในนิทานพระอภัยมณีคำกลอน”, in วารสารราชบัณฑิตยสภา, volume 41, number 3, page 30:

ถูกบัพพาชนียกรรมจากวัดเลียบหลังรับกฐินในปีขาล

tùuk bàp-paa-chá-nii-yá-gam jàak wát lîiap lǎng ráp gà-tǐn nai bpii kǎan

was excommunicated from Liap Monastery after accepting kathiṇa in the Year of the Tiger.


ปัพพาชนียกรรม

th-verb

ปัพพาชนียกรรม • (bpàp-paa-chá-nii-yá-gam) (abstract noun การปัพพาชนียกรรม)

bpàp-paa-chá-nii-yá-gam (romanization)
การปัพพาชนียกรรม (abstract-noun)

บัพพาชนียกรรม บัพพาชนียกรรม#Thai

alternative form of บัพพาชนียกรรม (bàp-paa-chá-nii-yá-gam)


โสมแดง

th-proper noun

โสมแดง • (sǒom-dɛɛng)

/soːm˩˩˦.dɛːŋ˧/

Compound of โสม (sǒom, “ginseng”) + แดง (dɛɛng, “red”)

com+

(slang) derogatory name for North Korea: a country in East Asia


การค้นพบ

ค้นพบ ค้นพบ#Thai


การค้นหา

ค้นหา ค้นหา#Thai


การจับมือ

th-noun

การจับมือ • (gaan-jàp-mʉʉ)

จับมือ จับมือ#Thai


ช็อกโกแลตร้อน

ช็อกโกแลตร้อน • (chɔ́k-goo-lɛ́t-rɔ́ɔn)

/t͡ɕʰɔk̚˦˥.koː˧.lɛt̚˦˥.rɔːn˦˥/

Calque of English hot chocolate. By surface analysis, ช็อกโกแลต (chɔ́k-goo-lɛ́t, “chocolate”) + ร้อน (rɔ́ɔn, “hot”).


วัยหนุ่มสาว

th-noun

วัยหนุ่มสาว • (wai-nùm-sǎao)


การกระทืบ

การกระทืบ • (gaan-grà-tʉ̂ʉp)

กระทืบ กระทืบ#Thai


การเหยียบ

การเหยียบ • (gaan-yìiap)

เหยียบ เหยียบ#Thai


ตราประทับ

ตราประทับ • (dtraa-bprà-táp) (classifier อัน)

dtraa-bprà-táp (romanization)
อัน (classifier)


ลัญจกร

ลัญจกร • (lan-jà-gɔɔn)


ร้านหนังสือ

ร้านหนังสือ • (ráan-nǎng-sʉ̌ʉ)

/raːn˦˥.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

ร้าน (ráan) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ).

com

ร้าน (ráan) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ)


ร้านขายหนังสือ

th-noun

ร้านขายหนังสือ • (ráan-kǎai-nǎng-sʉ̌ʉ)

/raːn˦˥.kʰaːj˩˩˦.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

ร้าน (ráan) + ขาย (kǎai) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ).


ปรากฎ

th-verb

ปรากฎ • (bpraa-gòt) (abstract noun การปรากฎ)

bpraa-gòt (romanization)
การปรากฎ (abstract-noun)

1889, ราชาธิราช, volume 1, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ราษฎร์เจริญ, page 12:

ปรากฎแก่ตามะกะโท

1908 June 1, “กฎหมายลักษณอาญา”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 25, page 222:

ปรากฎว่ามีเหตุอันควรปรานีแก่ผู้กระทำผิด

bpraa-gòt wâa mii hèet an kuuan bpraa-nii gɛ̀ɛ pûu-grà-tam-pìt

[It] appears that there is a reason for which leniency should be given to the offender.

1919, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระ, “คำนำ”, in ประชุมพงษาวดาร, volume 18, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page ข:

ใครแต่งหาปรากฎไม่

ปรากฏ ปรากฏ#Thai


ปรากต

ปรากต • (bpraa-gòt) (abstract noun การปรากต)

bpraa-gòt (romanization)
การปรากต (abstract-noun)

1943, ปรีดี พนมยงค์, “คำนำ”, in พระราชพงสาวดารกรุงเก่า (ฉบับหลวงประเสิด), พระนคร: การพิมพ์ไทย, page 2:

พงสาวดารกรุงเก่าที่...พิมพ์ไนสมัยรัตนโกสินทนี้ปรากตว่ามีเหตุการน์และสักราชแตกต่างกับที่ปรากตไนเอกสารซึ่งชาวยุโรปได้ตีพิมพ์

pong-sǎa-wá-daan grung-gào tîi ... pim nai sà-mǎi rát-dtà-ná-goo-sǐn níi bpraa-gòt wâa mii hèet-gaan lɛ́ sàk-gà-ràat dtɛ̀ɛk-dtàang gàp tîi bpraa-gòt nai èek-gà-sǎan sʉ̂ng chaao yú-ròop dâai dtii-pim

The chronicles of the Old Kingdom which...[are] published in this Rattanakosin period appear to contain events and years different from those shown in the documents which have been printed by Europeans.

ปรากฏ ปรากฏ#Thai


ปรากฏตัว

ปรากฏตัว • (bpraa-gòt-dtuua) (abstract noun การปรากฏตัว)

bpraa-gòt-dtuua (romanization)
การปรากฏตัว (abstract-noun)

Compound of ปรากฏ (bpraa-gòt, “to show; to exhibit”) + ตัว (dtuua, “self; oneself”)

com+

1996 November 14, “พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 113, number 60A, page 7:

ในการพิจารณาทางปกครองที่คู่กรณีต้องมาปรากฏตัวต่อหน้าเจ้าหน้าที่

nai gaan-pí-jaa-rá-naa-taang-bpòk-krɔɔng tîi kûu-gɔɔ-rá-nii dtɔ̂ng maa bpraa-gòt-dtuua dtɔ̀ɔ-nâa jâao-nâa-tîi

In an administrative proceeding where a party is required to come [and] appear before the authority

2022 November 8, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒๓) พ.ศ. ๒๕๖๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 139, number 69, page 3:

การประชุมกรรมการอาจดำเนินการโดยการติดต่อสื่อสารด้วยเทคโนโลยีอย่างหนึ่งอย่างใดโดยกรรมการไม่จำเป็นต้องปรากฏตัวในที่ประชุม

gaan-bprà-chum gam-má-gaan àat dam-nəən-gaan dooi gaan-dtìt-dtɔ̀ɔ-sʉ̀ʉ-sǎan dûai ték-noo-loo-yii yàang-nʉ̀ng-yàang-dai dooi gam-má-gaan mâi jam-bpen-dtɔ̂ng bpraa-gòt-dtuua nai tîi-bprà-chum

A meeting of the board may be conducted through technological communication of any kind without the members being required to appear at the meeting place.


ปรากฏกาย

th-verb

ปรากฏกาย • (bpraa-gòt-gaai) (abstract noun การปรากฏกาย)

bpraa-gòt-gaai (romanization)
การปรากฏกาย (abstract-noun)

Compound of ปรากฏ (bpraa-gòt, “to show; to exhibit”) + กาย (gaai, “body”)

com+

2013, ภาวนาวิริยคุณ (เผด็จ ทฺตตชีโว), พระ, พระแท้, kalyanamitra, page 36:

เทวทัต...แปลงเพศเป็นเด็กน้อยมีงูพิษพันที่มือ เท้า คอ ศีรษะ และบ่า ปรากฏกายบนพระเพลาของอชาตศัตรู

tee-wá-tát ... bplɛɛng-pêet bpen dèk nɔ́ɔi mii nguu pít pan tîi mʉʉ · táao · kɔɔ · sǐi-sà · lɛ́ bàa · bpraa-gòt-gaai bon prá pee-laa kɔ̌ɔng à-chaa-dtà-sàt-dtruu

Devadatta...[having] turned himself into a little child with venomous vipers coiling around the hands, feet, neck, head, and shoulders, popped up on the lap of Ajātaśatru.

2022 November 14, “23 ปีหลับ 23 วันตื่น”, in เอสเอฟ ซีเนม่า:

อสูรกายปรากฏกายอีกครั้ง ออกล่ามนุษย์ในเทศกาลสยองขวัญ

à-sǔu-rá-gaai bpraa-gòt-gaai ìik-kráng · ɔ̀ɔk lâa má-nút nai têet-sà-gaan sà-yɔ̌ɔng-kwǎn

Monsters appear once again. [They] break out to hunt down humans at a horrifying fair.

2020 May 2, “คิม จอง-อึน ปรากฏตัวครั้งแรก ตามรายงานของสื่อเกาหลีเหนือ”, in BBC:

คิม จอง-อึน หายตัวไปจากพื้นที่สาธารณะ...ก่อนปรากฏกายอีกครั้งกลางเดือน ต.ค.

kim · jɔɔng - ʉn · hǎai-dtuua bpai jàak pʉ́ʉn-tîi sǎa-taa-rá-ná ... gɔ̀ɔn bpraa-gòt-gaai ìik-kráng glaang dʉʉan · dtɔɔ-kɔɔ

Kim Jong Un vanished away from public space...before appearing once again in the middle of the month October.

(intransitive, chiefly literary, often used of a supernatural or nonhuman being) to appear; to show up


ธงชาติ

/tʰoŋ˧.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

ธง (tong, “flag”) + ชาติ (châat, “country”).


เด็กเวร

th-noun

เด็กเวร • (dèk-ween)

From เด็ก (dèk, “child; kid”) + เวร (ween, “misfortune”).

com

(informal) A troublesome, annoying, or problematic child; a brat.


เด็กแสบ

th-noun

เด็กแสบ • (dèk-sɛ̀ɛp)

/dek̚˨˩.sɛːp̚˨˩/

From เด็ก (dèk, “child; kid”) + แสบ (sɛ̀ɛp, “mischievous; troublemaker”).

com

(informal) A mischievous or naughty child; a troublemaker, often used in a playful or teasing way.


เด็กนรก

th-noun

เด็กนรก • (dèk-nrók)

From เด็ก (dèk, “child; kid”) + นรก (ná-rók, “hell”).

com

(informal) A very troublesome or difficult child, often used as a strong insult or when expressing extreme frustration.


ปริทันต์

th-adj

ปริทันต์ • (bpà-rí-tan)

bpà-rí-tan (romanization)
ปริทันต (alternative)

Calque of English periodontal. By surface analysis, ปริ (bpà-rí, “around”) + ทันต์ (tan, “tooth”).


ภาคแสดง

th-noun

ภาคแสดง • (pâak-sà-dɛɛng)

/pʰaːk̚˥˩.sa˨˩.dɛːŋ˧/


หึงนาน

th-adv

หึงนาน • (hʉ̌ng-naan) (abstract noun ความหึงนาน)

hʉ̌ng-naan (romanization)
ความหึงนาน (abstract-noun)

/hɯŋ˩˩˦.naːn˧/

Compound of หึง (hʉ̌ng, “long”) + นาน (naan, “long”)

com+

1321, มหาธรรมราชาที่ ๑, พระ, “ไตรภูมิกถา”, in พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ไตรภูมิกถา, 2nd edition, กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2011, →ISBN, page 102:

เกิดในนรกทนทุกขเวทนาเดือดร้อนอยู่หึงนานนัก

gə̀ət nai ná-rók ton túk-kà-wee-tá-naa dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn yùu hʉ̌ng-naan nák

born in hell [and] bore grieving [and] sufferings for so long

n.d., ประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค), พระยา, “พงษาวดารล้านช้าง”, in ประชุมพงษาวดาร, volume 1, พระนคร: โรงพิมพ์ไทย, published 1914, page 391:

หึงนานไปพ่อแม่เขาก็ตาย

Long afterwards, their father [and] mother perished.

n.d., ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช, พระนคร: โรงพิมพ์ยิ้มศรี, published 1938, page 14:

เมืองนครก็ร้าง...เป็นป่ารังโรมอยู่หึงนาน

mʉʉang ná-kɔɔn gɔ̂ ráang ... bpen bpàa rang-room yùu hʉ̌ng-naan

Then the town of Nakhon was deserted...[and] became a rangrom jungle for long.

(archaic) long (for or throughout a great extent of time)


คุณลักษณะ

th-noun

คุณลักษณะ • (kun-ná-lák-sà-nà)

คุณ (kun) + ลักษณะ (lák-sà-nà), compare Lao ຄຸນລັກສະນະ (khun lak sa na), Khmer គុណលក្ខណៈ (kun lĕəkkhaʼnaʼ).


สภานายก

สภานายก • (sà-paa-naa-yók) (classifier คน)

sà-paa-naa-yók (romanization)
คน (classifier)

Compound of สภา (sà-paa, “assembly; council; etc”) + นายก (naa-yók, “chief”). Compare Khmer សភានាយក (sâphéanéaykâ), Lao ສະພານາຍົກ (sa phā nk).

com+

1896 August 26, จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, “ประกาศเปลี่ยนตำแหน่งเสนาบดี”, in กฎหมายไทย คือพระราชบัญญัติและประกาศซึ่งตั้งขึ้นในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผู้ทรงพระคุณธรรมอันประเสริฐ, volume 6, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์วิชากร, page 1970:

แลเปนสภานายกของรัฐมนตรีสภานั้นด้วยตามตำแหน่ง

lɛɛ bpen sà-paa-naa-yók kɔ̌ɔng rát-tà-mon-dtrii-sà-paa nán dûai dtaam-dtam-nɛ̀ng

and is the president ex officio of that Council of State also

1896 September 21, จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, “พระราชบัญญัติตั้งข้าหลวงพิเศษสำหรับจัดการแก้ไขธรรมเนียมศาลยุติธรรมหัวเมืองทั้งปวง รัตนโกสินทรศก ๑๑๕”, in กฎหมายไทย คือพระราชบัญญัติและประกาศซึ่งตั้งขึ้นในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผู้ทรงพระคุณธรรมอันประเสริฐ, volume 6, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์วิชากร, page 1974:

กองข้าหลวงพิเศษนี้...มีข้าหลวงพิเศษประจำการ ๓ นายรวมทั้งสภานายก

gɔɔng kâa-lǔuang pí-sèet níi ... mii kâa-lǔuang pí-sèet bprà-jam-gaan · sǎam · naai ruuam-táng sà-paa-naa-yók

This group of special commissioners...has three regular special commissioners, including the chairperson.

1944, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็ดพระเจ้าบรมวงส์เทอ กรมพระยา, “นิทานที่ 9 เรื่องหนังสือหอหลวง”, in นิทานโบรานคดี, พระนคร: กรมสิลปากร, page 114:

เวลานั้นฉันเปนสภานายกหอพระสมุดสำหรับพระนคร

wee-laa nán chǎn bpen sà-paa-naa-yók hɔ̌ɔ-prá-sà-mùt sǎm-ràp prá-ná-kɔɔn

At that time, I was the president of the Royal Library of the Kingdom.

(elegant, of a committee, assembly, council, etc) chief; chair; president

assembly; council; etc; assembly; council; etc


สะเออะ

th-verb

สะเออะ • (sà-ə̀) (abstract noun การสะเออะ)

sà-ə̀ (romanization)
การสะเออะ (abstract-noun)

/sa˨˩.ʔɤʔ˨˩/

(intransitive, offensive) to intrude; to interlope; to meddle


สะเออะ

th-adv

สะเออะ • (sà-ə̀) (abstract noun ความสะเออะ)

sà-ə̀ (romanization)
ความสะเออะ (abstract-noun)

⇒ Lao: ສະເອິ (sa ē ʼi)

/sa˨˩.ʔɤʔ˨˩/

(offensive) intrusively; officiously; unwantedly


สะเออะ

th-noun

สะเออะ • (sà-ə̀)

/sa˨˩.ʔɤʔ˨˩/

a condiment made from raw meat squeezed in lime juice


กำด้น

c. 14th century, “พระไอยการลักษณวิวาทตีด่ากัน”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง, volume 2, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1930, page 280:

ตีกันถูกที่สำคัญตาย...คือตีถูกที่กำด้น ๑ ต้นฅอ ๑ จมูก...

dtii gan tùuk tîi sǎm-kan dtaai ... kʉʉ dtii tùuk tîi gam-dôn · nʉ̀ng · dtôn-kɔɔ · nʉ̀ng · jà-mùuk ...

[The following are considered cases of] beating each other [and] hitting a critical place [which can result in] death...namely, beating [in which] a blow [is delivered] at the occiput, nape, nose […]


ค้ากาม

th-verb

ค้ากาม • (káa-gaam) (abstract noun การค้ากาม)

káa-gaam (romanization)
การค้ากาม (abstract-noun)

Compound of ค้า (káa, “to trade”) + กาม (gaam, “kāma”)

com+

2025 February 21, “รวบแม่เล้าค้ากามเด็ก 14 ปี หลอกให้มาเป็นพนักงานเสิร์ฟ ก่อนลวงค้าประเวณี”, in naewna.com:

ตำรวจสอบสวนกลางรวบแม่เล้าค้ากามเด็ก 14 ปี

dtam-rùuat sɔ̀ɔp-sǔuan glaang rûuap mɛ̂ɛ-láo káa-gaam dèk · sìp sìi · bpii

The Central Investigation Police arrested a whoremistress [who] prostituted a 14-year-old child.

2025 January 31, “จับคาผ้าเหลือง! รวบ 2 ผู้ต้องหาลวงสาว 15 เสพยาบังคับค้ากาม-ขายคลิป”, in naewna.com:

rûuap · sɔ̌ɔng · pûu-dtɔ̂ng-hǎa luuang sǎao · sìp hâa · sèep yaa bang-káp káa-gaam

Two alleged offenders were arrested [for] deceiving a 15[-year-old] girl [into] taking drugs [and] forcing [her] to engage in prostitution.

(slang, ambitransitive) to prostitute; to carry out prostitution


นางโลม

naang-loom (romanization)
คน (classifier)

Compound of นาง (naang, feminine prefix) + โลม (loom, “to seduce”), literally “seductress”

2016 August 17, โรม บุนนาค, “เมื่อ ร. ๕ เที่ยวกลางคืน ประพาสถิ่นนางโลม พิสูจน์นางตีนเล็ก รัดตีนให้ล้นขึ้นบน”, in mgronline.com:

mʉ̂ʉa · rɔɔ · hâa · tîao-glaang-kʉʉn · bprà-pâat tìn naang-loom

When King Rama V had a night out [and] visited a prostitutes’ site

2020 August 25, Toiisan, ““โคมแดงแห่งโยชิวาระ” รื่นเริงเพื่อเริงรมย์และเสพสมอารมณ์หมายกับนางโลม”, in unlockmen.com:

แหล่งพักอาศัยของนางโลมจะถูกเรียกว่ายูคาคุ

lɛ̀ng pák-aa-sǎi kɔ̌ɔng naang-loom jà tùuk rîiak wâa yuu-kaa-kú

The residential sites of prostitutes would be known as yūkaku.

2021 December 14, Elle Thailand, “โลกของนางโลมในภาพยนตร์ Memoirs of Geisha ที่เหล่าเกอิชาตัวจริงไม่ปลื้ม”, in today.line.me:

lôok kɔ̌ɔng naang-loom nai pâap-pá-yon · Memoirs · of · Geisha

The world of the prostitutes in the film Memoirs of Geisha


โจ่งแจ้ง

th-adv

โจ่งแจ้ง • (jòong-jɛ̂ɛng) (abstract noun ความโจ่งแจ้ง)

jòong-jɛ̂ɛng (romanization)
ความโจ่งแจ้ง (abstract-noun)

/t͡ɕoːŋ˨˩.t͡ɕɛːŋ˥˩/

Uncertain, the final syllable being apparently from แจ้ง (jɛ̂ɛng, “bright; clear; explicit; etc”). Somewhat related to จะแจ้ง and แจ่มแจ้ง.

th-l

2015 March 19, “เอ็นจีโอชี้ "ลาว" ขายเนื้อสัตว์ป่าโจ่งแจ้ง”, in bangkokbiznews.com:

อีไอเอกับเอ็นจีโอเผยเนื้อสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์...ขายโจ่งแจ้งในเขตเศรษฐกิจบ่อแก้วลาว

ii-ai-ee gàp en-jii-oo pə̌əi nʉ́ʉa sàt bpàa glâi-sǔun-pan ... kǎai jòong-jɛ̂ɛng nai kèet-sèet-tà-gìt bɔ̀ɔ-gɛ̂ɛo laao

EIA and NGOs reveal, meat of endangered wild animals...[is] publicly sold in Bokeo Economic Zone, Laos.

2021 April 13, “ชาวพัทลุงเกือบ 300 รวมตัวตั้งเต็นท์เล่นไฮโลโจ่งแจ้งท่ามกลางโควิด-19 ระบาดหนัก”, in mgronline.com:

chaao pát-tá-lung gʉ̀ʉap · sǎam-rɔ́ɔi · ruuam-dtuua dtâng dtén lên hai-loo jòong-jɛ̂ɛng tâam-glaang koo-wìt-sìp-gâao · rá-bàat nàk

Almost 300 Phatthalung residents gathered to set up tents, [in which they] played hi-lo openly amid the serious spread of COVID-19.

2022 December 10, “ไม่สนกฎหมาย ประกาศขายธนบัตรปลอมโจ่งแจ้ง แถมย้ำใช้งานได้จริง”, in mgronline.com:

ไม่สนกฎหมาย ประกาศขายธนบัตรปลอมโจ่งแจ้ง

mâi sǒn gòt-mǎai · bprà-gàat kǎai tá-ná-bàt bplɔɔm jòong-jɛ̂ɛng

Fake banknotes are publicly announced [for] sale without caring [for] the law.

(often used to describe wrongdoing) openly; publicly; blatantly


ศาสนสถาน

th-noun

ศาสนสถาน (classifier แห่ง or ที่)

ศาสน + สถาน (sà-tǎan).

com

ศาสน + สถาน (sà-tǎan)

(formal, religion) place of worship; house of worship.


กัง

From *kaŋᴬ (“ape”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ກັງ (kang), Northern Thai ᨠᩢ᩠ᨦ, Khün ᨠᩢ᩠ᨦ.
In Northern Tai, cognate with Zhuang gaeng (“ape”).

Macaca nemestrina
Macaca nemestrina#Translingual


สัปทน

sàp-bpà-ton (romanization)
คัน (classifier)
สับปะทน (alternative archaic dated obsolete)

Uncertain. Compare Lao ສັບປະທົນ (sap pa thon).

1827, จดหมายเหตุเรื่องปราบขบถเวียงจันท์, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1926, page 32:

แม่ทัพไทยนั้นข้าพเจ้าเห็นยืนกั้นสัปทน

mɛ̂ɛ-táp tai nán kâa-pá-jâao hěn yʉʉn gân sàp-bpà-ton

I saw Thai military commanders standing, shaded [with] sappathon.

1915, อมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร), หม่อม, “พงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ”, in ประชุมพงษาวดาร, volume 4, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 99:

เครื่องยศส่วนเจ้าเมืองคือถาดหมากเงิน ๑ คนโทเงิน ๑ สัปทนแพร ๑...

krʉ̂ʉang-yót sùuan jâao mʉʉang kʉʉ tàat màak ngən · nʉ̀ng · kon-too ngən · nʉ̀ng · sàp-bpà-ton prɛɛ · nʉ̀ng ...

The insignia of rank for the town ruler were a silver tray [for containing] paan, a silver ewer, a silk sapphathon […]

พระยา พระยา#Thai

a type of large umbrella with a long handle, formerly used as an insignia of rank by noblemen ranking higher than พระยา (prá-yaa), now used to provide shade to sacred objects, priests, etc


โรงแรมจิ้งหรีด

th-noun

โรงแรมจิ้งหรีด • (roong-rɛɛm-jîng-rìit)

/roːŋ˧.rɛːm˧.t͡ɕiŋ˥˩.riːt̚˨˩/

Compound of โรงแรม (roong-rɛɛm, “hotel”) + จิ้งหรีด (jîng-rìit, “cricket”), literally “cricket hotel”. First used around 1970.

com+

(slang, dated) fleabag (seedy, rundown hotel)


บิดขี้เกียจ

Compound of บิด (bìt, “to twist”) + ขี้เกียจ (kîi-gìiat, “lazy”), literally “to twist out laziness; to twist lazily”


แมะ

mɛ́ (romanization)
การแมะ (abstract-noun)

Borrowed from Hokkien 脈 /脉 (me̍h) or Teochew 脈 /脉 (mêh)

traditional Chinese medicine
traditional Chinese medicine

(traditional Chinese medicine, ambitransitive) to perform pulse diagnosis (on)


ภัณฑารักษ์

th-noun

ภัณฑารักษ์ • (pan-taa-rák) (classifier คน)

pan-taa-rák (romanization)
คน (classifier)

Compound of ภัณฑ (pan-tá-, “things”) + อารักษ์ (“guardian”)

com+

(formal) curator (person in charge of a collection, as at a museum)


เสาวนี

1855, “แผ่นดินสมเด็จพระยอดฟ้า”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 1, กรุงเทพฯ: โบราณคดีสโมสร, published 1912, page 17:

จึงมีพระเสาวนีสั่งพระยาราชภักดี...

jʉng mii prá sǎo-wá-nii sàng prá-yaa râat-chá pák-dii ...

[She] then gave a command ordering Phraya Ratchaphakdi [to...]

1897 October 10, “พระราชบัญญัติว่าด้วยอั้งยี่ รัตนโกสินทร์ศก ๑๑๖”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 14, number 28, page 379:

พระราชเสาวนีสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี...ให้ประกาศให้ทราบทั่วกันว่า

prá râat-chá sǎo-wá-nii sǒm-dèt-prá-naang-jâao sǎo-wá-paa pɔ̀ng sǐi ... hâi bprà-gàat hâi sâap tûua-gan wâa

[It is] the royal command of Her Majesty Queen Saovabha Phongsri...that [it be] announced for general knowledge as follows:

เสาวนีย์ เสาวนีย์#Thai


แชมป์

th-noun

แชมป์ • (chɛ́m)


การวิจารณ์

วิจารณ์ วิจารณ์#Thai


ยุโรปตะวันตก

ยุโรป (yú-ròop) + ตะวันตก (dtà-wan-dtòk).

com

Western Europe
Western Europe#English:_Q27496

Western Europe (a sociopolitical region in the west of Europe)

th:ยุโรปตะวันตก


แท็บเล็ตคอมพิวเตอร์

th-noun

แท็บเล็ตคอมพิวเตอร์ • (tɛ́p-lèt-kɔm-piu-dtə̂ə)

/tʰɛp̚˦˥.let̚˨˩.kʰɔm˧.pʰiw˧.tɤː˥˩/

/tʰɛp̚˦˥.let̚˨˩.kʰɔm˧.pʰiw˦˥.tɤː˥˩/

แท็บเล็ต (tɛ́p-lèt) + คอมพิวเตอร์ (kɔm-piu-dtə̂ə)


งานรื่นเริง

th-noun

งานรื่นเริง • (ngaan-rʉ̂ʉn-rəəng)

/ŋaːn˧.rɯːn˥˩.rɤːŋ˧/

งาน (ngaan) + รื่น (rʉ̂ʉn) + เริง (rəəng).


เริง

rəəng (romanization)
ความเริง (abstract-noun)


รวดเดียว

Compound of รวด (rûuat, “in a row”) + เดียว (diao, “single”), literally “in a single row”


กองทัพอากาศ

th-noun

กองทัพอากาศ • (gɔɔng-táp-aa-gàat)

/kɔːŋ˧.tʰap̚˦˥.ʔaː˧.kaːt̚˨˩/


อภิมหาอำนาจ

อภิมหาอำนาจ • (à-pí-má-hǎa-am-nâat)

อภิ (à-pí) + มหา (má-hǎa) + อำนาจ (am-nâat). Compare with Lao ອະພິມະຫາອຳນາດ (ʼa phi ma hā ʼam nāt), Khmer អភិមហាអំណាច (ʼaʼphiʼ mĕəʼhaa ʼɑmnaac).

cog

ອະພິມະຫາອຳນາດ


ผู้คุมวิญญาณ

th-noun

ผู้คุมวิญญาณ • (pûu-kum-win-yaan) (classifier ตน)

pûu-kum-win-yaan (romanization)
ตน (classifier)

Compound of ผู้ (pûu, agent noun prefix) + คุม (kum, “to control; to guard”) + วิญญาณ (win-yaan, “soul”). Coined by Waleeporn Wangsuekul, translator of Harry Potter and the Prisoner of Azkaban, first published in 2001, from the fact that dementors are employed to guard Azkaban and can suck souls.


เครื่องตัดหญ้า

th-noun

เครื่องตัดหญ้า • (krʉ̂ʉang-dtàt-yâa)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.tat̚˨˩.jaː˥˩/

From เครื่อง (krʉ̂ʉang, “machine”) + ตัด (dtàt, “to cut”) + หญ้า (yâa, “grass”). Compare Lao ເຄື່ອງຕັດຫຍ້າ (khư̄ang tat nyā).

cog

ເຄື່ອງຕັດຫຍ້າ

Lao ເຄື່ອງຕັດຫຍ້າ (khư̄ang tat nyā)

lawnmower (a machine used to cut grass).


พ.ร.บ.

head

พ.ร.บ. • (pɔɔ-rɔɔ-bɔɔ)

/pʰɔː˧.rɔː˧.bɔː˧/

พระราชบัญญัติ พระราชบัญญัติ#Thai

abbreviation of พระราชบัญญัติ (prá-râat-chá-ban-yàt)


เครื่องว่าง

th-noun

เครื่องว่าง • (krʉ̂ʉang-wâang)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.waːŋ˥˩/

เครื่อง (krʉ̂ʉang) + ว่าง (wâang).

com

เครื่อง (krʉ̂ʉang) + ว่าง (wâang)


ภาพยนตร์เงียบ

th-noun

ภาพยนตร์เงียบ • (pâap-pá-yon-ngîiap)

ภาพยนตร์ (pâap-pá-yon) + เงียบ (ngîiap).


ครหา

⇒ Lao: ຄະຣະຫາ (kha ra hā)

/kʰɔː˧.ra˦˥.haː˩˩˦/

Borrowed from Pali garahā (“blame; criticism”), ultimately from Sanskrit गर्हा (garhā, “idem”). Cognate with Khmer គរហា (kɔɔhaa).

bor+

(formal, elegant) to blame; to censure; to condemn; to criticise; to denounce


พันธกรณี

Compound of พันธ (pan-tá-, “commitment”) + กรณี (gɔɔ-rá-nii, “case; event; matter”)

com+

1991 February 23, “ประกาศคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ฉบับที่ ๖”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 108, number 32, page 17:

จะปฏิบัติตามพันธกรณีในสนธิสัญญาหรือข้อตกลงที่ทำไว้กับนานาประเทศ

jà bpà-dtì-bàt dtaam pan-tá-gɔɔ-rá-nii nai sǒn-tí-sǎn-yaa rʉ̌ʉ kɔ̂ɔ-dtòk-long tîi tam wái gàp naa-naa-bprà-têet

will comply with the obligations under the treaties or agreements which have been concluded with foreign countries

2024 February 8, “คำสั่งศาลอาญา ในคดีหมายเลขแดงที่ พศ ๗๖/๒๕๖๔ ความอาญา ระหว่าง กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ผู้ร้อง นายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ ผู้คัดค้าน เรื่อง ร้องขอให้ศาลมีคำสั่งระงับการทำให้แพร่หลายซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์”, in ศาลอาญา, page 7:

มีพันธกรณีในการปกป้องสิทธิมนุษยชนตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน

mii pan-tá-gɔɔ-rá-nii nai gaan-bpòk-bpɔ̂ng sìt-tí-má-nút-sà-yá-chon dtaam bpà-dtin-yaa-sǎa-gon-wâa-dûai-sìt-tí-má-nút-sà-yá-chon

has the obligation to protect human rights in accordance with the Universal Declaration of Human Rights


ชนิดของคำ

th-noun

ชนิดของคำ • (chá-nít-kɔ̌ɔng-kam)

/t͡ɕʰa˦˥.nit̚˦˥.kʰɔːŋ˩˩˦.kʰam˧/

ชนิด (chá-nít) + ของ (kɔ̌ɔng) + คำ (kam).


หนม

ขนม ขนม#Thai

(colloquial, childish) synonym of ขนม (kà-nǒm)


เข้าโรง

th-verb

เข้าโรง • (kâo-roong) (abstract noun การเข้าโรง)

kâo-roong (romanization)
การเข้าโรง (abstract-noun)

Compound of เข้า (kâo, “to enter”) + โรง (roong, “hall”), the last word perhaps being a clipping of โรงภาพยนตร์ (roong-pâap-pá-yon, “theatre”, literally “hall of motion pictures”)

com+

(idiomatic, of a film) to be in theatres; to start screening in theatres


เข้าโลง

th-verb

เข้าโลง • (kâo-loong) (abstract noun การเข้าโลง)

kâo-loong (romanization)
การเข้าโลง (abstract-noun)

Compound of เข้า (kâo, “to enter”) + โลง (loong, “coffin”)

com+

(idiomatic, often used of old persons, offensive) to die


ที่แท้

/tʰiː˥˩.tʰɛː˦˥/

Compound of ที่ (tîi, “that”) + แท้ (tɛ́ɛ, “true”), literally “that [which is] true”

in fact; in truth; in reality; in essence


ตู้อาหาร

/tuː˥˩.ʔaː˧.haːn˩˩˦/


ไม่หยอก

th-adj

ไม่หยอก • (mâi-yɔ̀ɔk)

Compound of ไม่ (mâi, “not”) + หยอก (yɔ̀ɔk, “to kid”), literally “no kidding”.

com+

2024 October 21, “เก่งไม่หยอก หวังอี้ป๋อร่วมกับทีมคว้าแชมป์ GTSC 2024”, in today.line.me:

เก่งไม่หยอก

2017 August 9, “เท่ไม่หยอก น้องหมาโชว์ใส่สูทผูกไทนั่งนิ่งให้แชะภาพเทียบชั้นนายแบบมืออาชีพ”, in prachachat.net:

เท่ไม่หยอก


พรุก

th-noun

พรุก • (prúk)

พรุ่ง พรุ่ง#Thai


ฆาตกรรมหมู่

ฆาตกรรมหมู่ • (kâat-dtà-gam-mùu)


น็อยชตัท

th-proper noun

น็อยชตัท • (nɔi-chá-dtàt)

Neustadt an der Weinstraße
w:Neustadt an der Weinstraße

Neustadt an der Weinstraße (a town in west Germany) that was occupied by Thailand during World War 2


บัวไม่ให้ชํ้า นํ้าไม่ให้ขุ่น

th-verb

บัวไม่ให้ชํ้า นํ้าไม่ให้ขุ่น • (buua-mâi-hâi-chám-náam-mâi-hâi-kùn)

Compound of บัว (buua, “lotus”) + ไม่ (mâi, “not”) + ให้ (hâi, “to let”) + ช้ำ (chám, “to be black and blue”) + น้ำ (náam, “water”) + ไม่ (mâi, “not”) + ให้ (hâi, “to let”) + ขุ่น (kùn, “to be turbid”), literally “to not let the lotus turn black and blue, to not let the water turn turbid”

com+

2019 April 18, “รู้ว่าเสี่ยงแต่ต้องลองพูด พยายามจะบัวไม่ให้ชํ้า นํ้าไม่ให้ขุ่นที่สุดครับ”, in pantip.com:

[I] know that [it is] risky, but [I] have to try speaking [it up]. [I will] try my best to avoid making the lotus turn black and blue or making the water turn turbid.

rúu wâa sìiang dtɛ̀ɛ dtɔ̂ng lɔɔng pûut · pá-yaa-yaam jà buua-mâi-hâi-chám-náam-mâi-hâi-kùn tîi-sùt

การงดออกเสียงก็มีบ่อยโดยเหตุผลต่าง ๆ เช่นเพื่อบัวไม่ให้ชํ้า นํ้าไม่ให้ขุ่น […]

n.d., “การปกครองประชาธิปไตย”, in old-book.ru.ac.th, page 307:

Abstention also happens frequently for various reasons, such as to avoid making the lotus turn black and blue or making the water turn turbid […]

gaan-ngót-ɔ̀ɔk-sǐiang gɔ̂ mii yùu bɔ̀i dooi hèet-pǒn dtàang dtàang chên pʉ̂ʉa buua-mâi-hâi-chám-náam-mâi-hâi-kùn […]

(idiomatic) to avoid making someone upset; to avoid hurting someone's feelings

en-บัวไม่ให้ชํ้า_นํ้าไม่ให้ขุ่น-th-verb-TolHcLdH


พิกัดอัตรา

th-noun

พิกัดอัตรา • (pí-gàt-àt-dtraa)


ภาษีศุลกากร

ภาษี (paa-sǐi) + ศุลกากร (sǔn-lá-gaa-gɔɔn).


ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ

th-phrase

ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ

ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ • (kɔ̌ɔ-hâi dəən-taang dooi sà-wàt-dì-pâap)

kɔ̌ɔ-hâi dəən-taang dooi sà-wàt-dì-pâap (romanization)

/kʰɔː˩˩˦.haj˥˩.dɤːn˧.tʰaːŋ˧.doːj˧.sa˨˩.wat̚˨˩.di˨˩.pʰaːp̚˥˩/

en-ขอให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ-th-phrase-hnlQLEW-


คอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก

th-noun

คอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก • (kɔm-piu-dtə̂ə-nóot-búk)

คอมพิวเตอร์ (kɔm-piu-dtə̂ə) + โน้ตบุ๊ก (nóot-búk)


หมูออมสิน

th-noun

หมูออมสิน • (mǔu-ɔɔm-sǐn)

/muː˩˩˦.ʔɔːm˧.sin˩˩˦/

Compound of หมู (mǔu, “pig”) + ออม (ɔɔm, “to save”) + สิน (sǐn, “money”), literally “money-saving pig”

com+

2025 February 2, “หัวขโมยลักเงินบริจาคผ้าป่า หมูออมสิน ตามร้านค้า”, in ch7.com:

hǔua-kà-mooi lák ngən bɔɔ-rí-jàak pâa-bpàa · mǔu-ɔɔm-sǐn · dtaam ráan-káa

Thieves stole phapa donation money [and] piggy banks from shops


สุชาดา

sù-chaa-daa (romanization)
สุชาตา (alternative)

Learned borrowing from Pali sujātā (literally “one who was born well; one of good birth; one of noble birth”), from su (“good”) + jātā (“born”). By surface analysis, สุ (sù) + ชาดา.

learned borrowing

2024 February 9, “5 ตัวอักษรสะท้อนตัวตนของ ‘มาเบล PiXXiE’ ในวันที่เธอเป็นไอดอลดาวรุ่งแห่งวงการ T-POP”, in ellethailand.com:

มาเบล สุชาดา สอนพันธ์ วิชวลเสียงดี หนึ่งในเมมเบอร์ของพิกซี่

maa-beel · sù-chaa-daa · sɔ̌ɔn pan · wí-chûual sǐiang-dii · nʉ̀ng nai mem-bə̂ə kɔ̌ɔng pík-sîi

Mabelz, Suchada Sonpan, the songbird visual [and] one of the members of Pixxie

2014 December 20, “คุณหญิงสุชาดา หญิงแกร่งแห่งจุฬาฯ”, in posttoday.com:

คุณหญิงสุชาดาอธิบายว่าประสบการณ์ในรั้วจามจุรีมีส่วนสำคัญ...

kun-yǐng sù-chaa-daa à-tí-baai wâa bprà-sòp-gaan nai rúua jaam-jù-rii mii sùuan sǎm-kan ...

Khunying Suchada explained that [her] experience within the Rain Tree walls played an important part...


ปฏิปักษ์

th-noun

ปฏิปักษ์ • (bpà-dtì-bpàk)


อลเวง

th-adj

อลเวง • (on-lá-weeng) (abstract noun ความอลเวง)

on-lá-weeng (romanization)
ความอลเวง (abstract-noun)

(informal) disorderly; disorganised; disturbed; turbulent; tumultuous


อนุโมทนา

th-verb

อนุโมทนา • (à-nú-moo-tá-naa) (abstract noun การอนุโมทนา)

à-nú-moo-tá-naa (romanization)
การอนุโมทนา (abstract-noun)

From Pali anumodana (“rejoicing; sympathetic joy”), from anu (“after; along”) + mud (“to rejoice; joy”) + -ana (“nominal suffix”); ultimately from Sanskrit अनुमोदन (anumodana, idem), from अनु (anu, idem) + मुद् (mud, idem) + -ana (idem). Cognate with Khmer អនុមោទនា (ʼɑɑnumootniə), Lao ອະນຸໂມດັນາ (ʼa nu mō da nā).

cog

Lao ອະນຸໂມດັນາ (ʼa nu mō da nā)

2023 April 23, “อนุโมทนาบุญ พระเอกดัง ยูโร ยศวรรธน์ ขอละทางโลกบวชแล้ววันนี้”, in ไทยรัฐ, ไทยรัฐ, retrieved 2025-04-18:

Rejoicing in merit: famed leading actor Yuro Yossavath renounces worldly life and ordains today.

(Buddhist lit.) to share in the joy of another’s good deed; to rejoice in someone’s merit; to express sympathetic joy.


อุเบกขา

th-noun

อุเบกขา • (ù-bèek-kǎa)

/ʔu˨˩.beːk̚˨˩.kʰaː˩˩˦/

From Pali upekkhā (“equanimity”), from upa (“near; toward”) + īkṣ (“to look; gaze”) + -ā (“nominal suffix”); ultimately from Sanskrit उपेक्षा (upekṣā, idem), itself from उप (upa, idem) + एक्ष (ekṣa, idem) + -ा (idem). Cognate with Khmer ឧបេក្ខា (ʼupeekkhaa) and Lao ອຸເພັກຂາ (ʼu phek khā).

(Buddhist) equanimity; even‑mindedness; impartiality.


กอนเซปซิออน

th-proper noun

กอนเซปซิออน • (gɔɔn-sêep-sí-ɔɔn)

/kɔːn˧.seːp̚˥˩.si˦˥.ʔɔːn˧/


คนตัดหญ้า

th-noun

คนตัดหญ้า • (kon-dtàt-yâa)

From คน (kon, “person”) + ตัด (dtàt, “to cut”) + หญ้า (yâa, “grass”). Compare Lao ຄົນຕັດຫຍ້າ (khon tat nyā).

com

mower, lawnmower (a person who cuts grass).


ใบปัดน้ำฝน

From ใบ (bai, “something hollow or flat”) + ปัด (bpàt, “to wipe or sweep”) + น้ำ (náam, “water”) + ฝน (fǒn, “rain”).

windscreen wiper (UK), windshield wiper (US).


เครื่องบินทิ้งระเบิด

th-noun

เครื่องบินทิ้งระเบิด • (krʉ̂ʉang-bin-tíng-rá-bə̀ət)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.bin˧.tʰiŋ˦˥.ra˦˥.bɤːt̚˨˩/

From เครื่องบิน (krʉ̂ʉang-bin, “airplane”) + ทิ้งระเบิด (tíng-rá-bə̀ət, “to bomb”).

com

en-เครื่องบินทิ้งระเบิด-th-noun-BdqWKI7~


เครื่องบินดำทิ้งระเบิด

th-noun

เครื่องบินดำทิ้งระเบิด • (krʉ̂ʉang-bin-dam-tíng-rá-bə̀ət)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.bin˧.dam˧.tʰiŋ˦˥.ra˦˥.bɤːt̚˨˩/

From เครื่องบิน (krʉ̂ʉang-bin, “airplane”) + ดำ (dam, “to dive”) + ทิ้ง (tíng, “to drop”) + ระเบิด (rá-bə̀ət, “bomb”).

com

dive bomber (an aircraft that drops bombs in a dive).

en-เครื่องบินดำทิ้งระเบิด-th-noun-pndjaWTE


เครื่องบินดำดิ่งทิ้งระเบิด

th-noun

เครื่องบินดำดิ่งทิ้งระเบิด • (krʉ̂ʉang-bin-dam-dìng-tíng-rá-bə̀ət)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.bin˧.dam˧.diŋ˨˩.tʰiŋ˦˥.ra˦˥.bɤːt̚˨˩/

From เครื่องบิน (krʉ̂ʉang-bin, “airplane”) + ดำ (dam, “to dive”) + ดิ่ง (dìng, “to go down”) + ทิ้ง (tíng, “to drop”) + ระเบิด (rá-bə̀ət, “bomb”).

com

en-เครื่องบินดำดิ่งทิ้งระเบิด-th-noun-pndjaWTE


เครื่องบินทิ้งระเบิดตอร์ปิโด

th-noun

เครื่องบินทิ้งระเบิดตอร์ปิโด • (krʉ̂ʉang-bin-tíng-rá-bə̀ət-dtɔɔ-bpì-doo)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.bin˧.tʰiŋ˦˥.ra˦˥.bɤːt̚˨˩.tɔː˧.pi˨˩.doː˧/

From เครื่องบินทิ้งระเบิด (krʉ̂ʉang-bin-tíng-rá-bə̀ət, “bomber”) + ตอร์ปิโด (dtɔɔ-bpì-doo, “torpedo”) or เครื่องบิน (krʉ̂ʉang-bin, “airplane”) + ทิ้งระเบิดตอร์ปิโด (tíng-rá-bə̀ət-dtɔɔ-bpì-doo, “to torpedo”).

com

เครื่องบินทิ้งระเบิด

ทิ้งระเบิดตอร์ปิโด

torpedo bomber (an aircraft that carries and drops torpedoes).

en-เครื่องบินทิ้งระเบิดตอร์ปิโด-th-noun-yAueDJRj


โคช

th-noun

โคช • (kóot)

(รถ~) coach (a bus that travels for longer distances).


รถโคช

รถโคช • (rót-kôot)


ปั้นหยา

bpân-yǎa (romanization)
หลัง (classifier)

Believed to be from Classical Persian پنجه (“paw”), originally referring to an image representing a hand of Husayn ibn Ali, traditionally housed in a shrine with hipped roof.

(architecture) building with hipped roof


เรือใหญ่

เรือใหญ่ • (rʉʉa-yài)

From เรือ (rʉʉa, “boat, ship”) + ใหญ่ (yài, “large”).


ทุกวันนี้

th-adv

ทุกวันนี้ • (túk-wan-níi)

Compound of ทุก (túk, “all”) + วัน (wan, “day”) + นี้ (níi, “this”), literally “all these days”

com+

1925, บรมวงศ์เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพ, พระเจ้า, สนทนากับผู้ร้ายปล้น, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 9:

ผู้ร้ายทุกวันนี้ใช้ปืนอย่างใด

pûu-ráai túk-wan-níi chái bpʉʉn yàang-dai

What kind of gun do criminals use nowadays?

1905 January 9, จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, “ประกาศลดค่าตัวทาษในมณฑลบุรพา”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชกาลที่ ๕, volume 10, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, published 1905, page 165:

ในมณฑลบุรพาทุกวันนี้ผู้คนพลเมืองที่ยังเปนทาษยังมีมาก

nai mon-ton bù-rá-paa túk-wan-níi pûu-kon pon-lá-mʉʉang tîi yang bpen tâat yang mii mâak

In Burapha Circle nowadays, there are still many people [and] citizens that are still subject to servitude.


พายุฟ้าคะนอง

th-noun

พายุฟ้าคะนอง • (paa-yú-fáa-ká-nɔɔng)

/pʰaː˧.ju˦˥.faː˦˥.kʰa˦˥.nɔːŋ˧/

From พายุ (paa-yú, “storm”) + ฟ้า (fáa, “air”) + คะนอง (ká-nɔɔng, “wild”).


ทูนหัว

th-verb

ทูนหัว • (tuun-hǔua) (abstract noun การทูนหัว)

tuun-hǔua (romanization)
การทูนหัว (abstract-noun)


พ่อทูนหัว

th-noun

พ่อทูนหัว • (pɔ̂ɔ-tuun-hǔua)

/pʰɔː˥˩.tʰuːn˧.hua̯˩˩˦/

Compound of พ่อ (pɔ̂ɔ) + ทูนหัว (tuun-hǔua)


แม่ทูนหัว

th-noun

แม่ทูนหัว • (mɛ̂ɛ-tuun-hǔua)

/mɛː˥˩.tʰuːn˧.hua̯˩˩˦/

Compound of แม่ (mɛ̂ɛ) + ทูนหัว (tuun-hǔua)


อลังการศิลป์

th-proper noun

อลังการศิลป์ • (à-lang-gaan-sǐn)

Compound of อลังการ (à-lang-gaan) + ศิลป์ (sǐn). Calque of English Art Deco.


นานเท่านาน

Compound of นาน (naan, “long”) + เท่า (tâo, “as”) + นาน (naan, “long”), literally “long as longevity”

ฉันขอโทษ ฉันแค่อยากมีเธอนานเท่านาน

chǎn kɔ̌ɔ-tôot · chǎn kɛ̂ɛ yàak mii təə naan-tâo-naan

I apologise. I just want to have you for the longest time possible.

2020 March 13, “ไมโครซอฟท์หยุดพัฒนาฟีเจอร์ให้ภาษา Visual Basic แต่ยังซัพพอร์ตไปอีกนานเท่านาน”, in blognone.com:

ไมโครซอฟท์หยุดพัฒนาฟีเจอร์...แต่ยังซัพพอร์ตไปอีกนานเท่านาน

mai-kroo-sɔ́ɔf yùt pát-tá-naa fii-jə̂ə ... dtɛ̀ɛ yang sáp-pɔ̀ɔt bpai-ìik naan-tâo-naan

Microsoft discontinues developing the features...but will continue to support [them] for the longest time possible.

2018 December 25, “คริสต์มาส ความสุขจากการเป็นผู้ให้คงทนอยู่ได้นานหลายวันมากกว่าเป็นผู้รับ”, in bbc.com:

จะตราตรึงในความทรงจำของผู้ให้ไปนานเท่านาน

jà dtraa-dtrʉng nai kwaam-song-jam kɔ̌ɔng pûu-hâi bpai naan-tâo-naan

will long stay in the memory of the giver [from now] on

2015 September 2, “จิ๊บ ปิยธิดา แจ้งเกิดกับเพลง ไม่บอกก็รู้ว่ารัก ประกอบละคร ขอเป็นเจ้าสาวสักครั้งให้ชื่นใจ”, in trueid.net:

เราจะรักกันนานเท่านาน

(idiomatic) for a very long period of time; for the longest time possible


กอดอก

/kɔːt̚˨˩.ʔok̚˨˩/

Compound of กอด (gɔ̀ɔt, “to hug”) + อก (òk, “chest”)

(intransitive) to cross one's arms over one's chest


รถขุด

th-noun

รถขุด • (rót-kùt)

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + ขุด (kùt, “to dig”).

com

digger, excavator (vehicle used for digging).


ไก่ตัวเมีย

From ไก่ (gài, “chicken”) + ตัวเมีย (dtuua-miia, “female”).


ลูกแกะ

th-noun

ลูกแกะ • (lûuk-gɛ̀)

/luːk̚˥˩.kɛʔ˨˩/

From ลูก (lûuk, “child”) + แกะ (gɛ̀, “sheep”).


ลูกวัว

From ลูก (lûuk, “child”) + วัว (wuua, “cattle, cow, bull”).

calf (young of cattle, either a cow or bull).


ลูกม้า

th-noun

ลูกม้า • (lûuk-máa)

From ลูก (lûuk, “child”) + ม้า (máa, “horse”).


ลูกหมี

lûuk-mǐi (romanization)
ตัว (classifier)

/luːk̚˥˩.miː˩˩˦/

Compound of ลูก (lûuk, “child”) + หมี (mǐi, “bear”).


ลูกลา

From ลูก (lûuk, “child”) + ลา (laa, “donkey”).


ลูกสิงโต

From ลูก (lûuk, “child”) + สิงโต (sǐng-dtoo, “lion”).


รถไฟไอน้ำ

From รถไฟ (rót-fai, “train”) + ไอน้ำ (ai-náam, “steam”).

steam train (train pulled by a steam locomotive).


รถโดยสาร

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + โดยสาร (dooi-sǎan, “to travel”).

bus (a large road vehicle that carries many passengers).


รถโดยสารสองชั้น

th-noun

รถโดยสารสองชั้น • (rót-dooi-sǎan-sɔ̌ɔng-chán)

/rot̚˦˥.doːj˧.saːn˩˩˦.sɔːŋ˩˩˦.t͡ɕʰan˦˥/

From รถโดยสาร (rót-dooi-sǎan, “bus”) + สอง (sɔ̌ɔng, “two”) + ชั้น (chán, “floor, level”).

com

double-decker bus (bus with two floors or levels).


ประจำทาง

From ประจำ (bprà-jam, “regular”) + ทาง (taang, “way”).

regular way, regular route (used for travel).


รถโดยสารประจำทาง

th-noun

รถโดยสารประจำทาง • (rót-dooi-sǎan-bprà-jam-taang)

/rot̚˦˥.doːj˧.saːn˩˩˦.pra˨˩.t͡ɕam˧.tʰaːŋ˧/

From รถโดยสาร (rót-dooi-sǎan, “bus”) + ประจำทาง (bprà-jam-taang, “regular route”).

com

bus, city bus (bus that carries people across a city).


เรือสำราญ

th-noun

เรือสำราญ • (rʉʉa-sǎm-raan)

From เรือ (rʉʉa, “boat, ship”) + สำราญ (sǎm-raan, “happy, joyful”).

com

cruise ship (passenger ship used for pleasure voyages).


เรือบรรทุกเครื่องบิน

th-noun

เรือบรรทุกเครื่องบิน • (rʉʉa-ban-túk-krʉ̂ʉang-bin)

From เรือ (rʉʉa, “boat, ship”) + บรรทุก (ban-túk, “to load”) + เครื่องบิน (krʉ̂ʉang-bin, “airplane”).

com

aircraft carrier (warship used for carrying and launching fixed-wing aircraft).

en-เรือบรรทุกเครื่องบิน-th-noun-1tZpIdEL


วัวตัวเมีย

From วัว (wuua, “cattle, cow”) + ตัวเมีย (dtuua-miia, “female”).


วัวตัวผู้

From วัว (wuua, “cattle, cow, bull”) + ตัวผู้ (dtuua-pûu, “male”).


สิงโตตัวเมีย

From สิงโต (sǐng-dtoo, “lion”) + ตัวเมีย (dtuua-miia, “female”).


เสือตัวเมีย

th-noun

เสือตัวเมีย • (sʉ̌ʉa-dtuua-miia)

From เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”) + ตัวเมีย (dtuua-miia, “female”).


วัวตอน

From วัว (wuua, “cattle, cow, bull, ox”) + ตอน (dtɔɔn, “to castrate”).


แกะตัวเมีย

From แกะ (gɛ̀, “sheep”) + ตัวเมีย (dtuua-miia, “female”).


แกะตัวผู้

th-noun

แกะตัวผู้ • (gɛ̀-dtuua-pûu)

/kɛʔ˨˩.tua̯˧.pʰuː˥˩/

From แกะ (gɛ̀, “sheep”) + ตัวผู้ (dtuua-pûu, “male”).


แกะตอน

th-noun

แกะตอน • (gɛ̀-dtɔɔn)

/kɛʔ˨˩.tɔːn˧/

From แกะ (gɛ̀, “sheep”) + ตอน (dtɔɔn, “to castrate”).


แพะตอน

th-noun

แพะตอน • (pɛ́-dtɔɔn)

/pʰɛʔ˦˥.tɔːn˧/

From แพะ (pɛ́, “goat”) + ตอน (dtɔɔn, “to castrate”).


ผึ้งหึ่ง

th-noun

ผึ้งหึ่ง • (pʉ̂ng-hʉ̀ng)

/pʰɯŋ˥˩.hɯŋ˨˩/

From ผึ้ง (pʉ̂ng, “bee”) + หึ่ง (hʉ̀ng, “loud deep hum”).


ทิ้งระเบิดตอร์ปิโด

th-noun

ทิ้งระเบิดตอร์ปิโด • (tíng-rá-bə̀ət-dtɔɔ-bpì-doo)

/tʰiŋ˦˥.ra˦˥.bɤːt̚˨˩.tɔː˧.pi˨˩.doː˧/

From ทิ้งระเบิด (tíng-rá-bə̀ət, “to bomb”) + ตอร์ปิโด (dtɔɔ-bpì-doo, “torpedo”).

com

to torpedo (to strike or sink a ship with torpedoes or undermine or destroy any endeavor with a powerful attack).


เอลาฬุก

ee-laa-lúk (romanization)
เอลาลุ (alternative)


เปศัสการิน

bpee-sàt-sà-gaa-rin (romanization)
เปศัสการี (alternative)

From Sanskrit पेशस्कारिन् (peśaskārin, “wasp”).


เสบียง

sà-biiang (romanization)
สเบียง (alternative obsolete)
สะเบียง (alternative obsolete)

Possibly from Khmer ស្បៀង (sbiəng, “food supply”). Cognate with Lao ສະບຽງ (sa bīang).

(figurative) any supply or resource for future use


กรพินธุ์

th-noun

กรพินธุ์ • (gɔɔ-rá-pin)

Derived from กุรุพินท์ (gù-rú-pin), from Sanskrit कुरुविन्द (kuruvinda) or Pali kuruvinda.


กุรุพินท์

กุรุพินท์ • (gù-rú-pin)

From Sanskrit कुरुविन्द (kuruvinda, “ruby”) or Pali kuruvinda (“ruby”)


ปัทมราค

bpàt-tá-má-râak (romanization)
ประทุมราค (alternative)
ปัทมราช (alternative)

From Sanskrit पद्मराग (padmarāga, “ruby”), Compare Pali padumarāga.


ปัทมราช

bpàt-tá-má-râat (romanization)
ประทุมราค (alternative)
ปัทมราค (alternative)

Derived from ปัทมราค (bpàt-tá-má-râak), from Sanskrit पद्मराग (padmarāga, “ruby”). Compare Pali padumarāga


ไตรมาส

Compound of ไตร (dtrai, “three”) + มาส (mâat, “month”), literally “three months”


ฉลามปากเป็ด

th-noun

ฉลามปากเป็ด • (chà-lǎam-bpàak-bpèt) (classifier ตัว)

chà-lǎam-bpàak-bpèt (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕʰa˨˩.laːm˩˩˦.paːk̚˨˩.pet̚˨˩/

From ฉลาม (chà-lǎam, “shark”) + ปาก (bpàak, “mouth”) + เป็ด (bpèt, “duck”), literally “duck-mouth shark”.

affix

ปลา ปลา#Thai


ญญ่าย

th-adv

ญญ่าย • (yá-yâai)

yá-yâai (romanization)
ยะย่าย (alternative)

Inherited from Sukhothai Old Thai. From corruption of ญ่ายญ่าย (yâai-yâai), a repetition of ญ่าย (yâai), whose origin and original meanings are uncertain. Compare Phake หย่าย (“scatteredly, dispersedly; in different ways, in different directions”), Isan ยาย (“to scatter; to disperse”), Northern Thai ญ่าย (“helter-skelter”). Compare also Thai ยักย้าย (“to take away; to move away; to remove”).

cog

1292, “คำจารึกและคำอ่าน ด้านที่ ๑”, in พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช หลักที่ ๑, 3rd edition, กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2013, →ISBN, page 17:

ไพร่ฟ้าหน้าใสพ่อกูหนีญญ่ายพายจแจ้น กูบ่หนี

prâi-fáa-nâa-sǎi pɔ̂ɔ guu nǐi yá-yâai paai jà-jɛ̂n · guu bɔ̀ɔ nǐi

The citizens of my sire fled in disarray [and] escaped without delay. I fled not.

(archaic) scatteredly, dispersedly, separatedly; chaotically, disorganisedly, in disarray


จแจ้น

th-adv

จแจ้น • (jà-jɛ̂n)

jà-jɛ̂n (romanization)
จแจ๋น (alternative)
จะแจ้น (alternative)

/t͡ɕa˨˩.t͡ɕɛn˥˩/

Inherited from Sukhothai Old Thai. From corruption of แจ้นแจ้น (jɛ̂n-jɛ̂n), a repetition of แจ้น (jɛ̂n, “quickly; swiftly”, used to describe running). Compare Khmer ជញ្ជាន់ (cɔɔcŭəñcŏən, “to stamp or trample on again and again”).

cog

(archaic) quickly, swiftly; hastily, hurriedly


เป็นตุเป็นตะ

th-adv

เป็นตุเป็นตะ • (bpen-dtù-bpen-dtà) (abstract noun ความเป็นตุเป็นตะ)

bpen-dtù-bpen-dtà (romanization)
ความเป็นตุเป็นตะ (abstract-noun)

Compound of เป็น (bpen) + ตุ (dtù) + เป็น (bpen) + ตะ (dtà).

com+

sensibly; coherently; vividly; dramatically


ผ่อนผัน

th-verb

ผ่อนผัน • (pɔ̀n-pǎn) (abstract noun การผ่อนผัน or ความผ่อนผัน)

pɔ̀n-pǎn (romanization)
การผ่อนผัน (abstract-noun)
ความผ่อนผัน (abstract-noun)

/pʰɔn˨˩.pʰan˩˩˦/

Compound of ผ่อน (pɔ̀n, “to lower”) + ผัน (pǎn, “to alter”)

com+

(ambitransitive, of a law, regulation, obligation, requirement, etc) to relax; to remit; to respite; to defer

regulation; obligation; requirement; etc; regulation; obligation; requirement; etc


กิ้งก่ามอนิเตอร์

th-noun

กิ้งก่ามอนิเตอร์ • (gîng-gàa-mɔɔ-ní-dtəə) (classifier ตัว)

gîng-gàa-mɔɔ-ní-dtəə (romanization)
ตัว (classifier)

/kiŋ˥˩.kaː˨˩.mɔː˧.ni˦˥.tɤː˧/

Calque of English monitor lizard, as กิ้งก่า (gîng-gàa, “lizard”) + มอนิเตอร์ (mɔɔ-ní-dtəə, “monitor”, itself a loanword from English monitor).

affix

itself a loanword from English <i class="Latn mention" lang="en">monitor</i>


มอนิเตอร์

th-noun

มอนิเตอร์ • (mɔɔ-ní-dtəə)

/mɔː˧.ni˦˥.tɤː˧/


การปฏิวัติฝรั่งเศส

th-proper noun

การปฏิวัติฝรั่งเศส • (gaan-bpà-dtì-wát-fà-ràng-sèet)

/kaːn˧.pa˨˩.ti˨˩.wat̚˦˥.fa˨˩.raŋ˨˩.seːt̚˨˩/

Calque of English French Revolution. By surface analysis, การปฏิวัติ (gaan-bpà-dtì-wát, “revolution”) + ฝรั่งเศส (fà-ràng-sèet, “French”).


เป็นปี่เป็นขลุ่ย

th-adv

เป็นปี่เป็นขลุ่ย • (bpen-bpìi-bpen-klùi)

Compound of เป็น (bpen) + ปี่ (bpìi) + เป็น (bpen) + ขลุ่ย (klùi).

com+

(idiomatic) harmoniously, in united fashion


ผู้แจ้งข่าว

th-noun

ผู้แจ้งข่าว • (pûu-jɛ̂ɛng-kàao)

/pʰuː˥˩.t͡ɕɛːŋ˥˩.kʰaːw˨˩/

ผู้ (pûu) + แจ้ง (jɛ̂ɛng) + ข่าว (kàao).

com

ผู้ (pûu) + แจ้ง (jɛ̂ɛng) + ข่าว (kàao)


สินแร่

th-noun

สินแร่ • (sǐn-rɛ̂ɛ)

/sin˩˩˦.rɛː˥˩/


สินไหม

สินไหม • (sǐn-mǎi)


สินไหมทดแทน

สินไหมทดแทน • (sǐn-mǎi-tót-tɛɛn)

Compound of สินไหม (sǐn-mǎi) + ทดแทน (tót-tɛɛn)


การมีอยู่

มีอยู่ มีอยู่#Thai


ถอดอักษร

th-verb

ถอดอักษร • (tɔ̀ɔt-àk-sɔ̌ɔn) (abstract noun การถอดอักษร)

tɔ̀ɔt-àk-sɔ̌ɔn (romanization)
การถอดอักษร (abstract-noun)

/tʰɔːt̚˨˩.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

ถอด (tɔ̀ɔt) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn)

compound

ถอด (tɔ̀ɔt) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn)


อเส

th-noun

อเส • (à-sěe)

/ʔa˨˩.seː˩˩˦/

(architecture) tie beam; a horizontal beam in roof structures.


อะเส

อะเส • (à-sěe)

/ʔa˨˩.seː˩˩˦/


เขตเวลา

เขตเวลา • (kèet-wee-laa) (classifier เขต)

kèet-wee-laa (romanization)
เขต (classifier)

Calque of English time zone. Equivalent to เขต (kèet) + เวลา (wee-laa).


สปาย

สายลับ สายลับ#Thai

(colloquial) synonym of สายลับ (sǎai-láp)


การเจรจาสันติภาพ

การเจรจาสันติภาพ • (gaan-jee-rá-jaa-sǎn-dtì-pâap)

/kaːn˧.t͡ɕeː˧.ra˦˥.t͡ɕaː˧.san˩˩˦.ti˨˩.pʰaːp̚˥˩/

/kaːn˧.t͡ɕeːn˧.ra˦˥.t͡ɕaː˧.san˩˩˦.ti˨˩.pʰaːp̚˥˩/

การเจรจา (gaan-jee-rá-jaa) + สันติภาพ (sǎn-dtì-pâap).


สรวง

sǔuang (romanization)
สรรวง (alternative)

(archaic, now only found in combination) sky; heaven; paradise

(archaic, now only found in combination) god; deity


สรวง

(ambitransitive, archaic, now only found in combination) to worship, especially with a sacrifice or offering


สโรชะ

sà-roo-chá (romanization)
สโรช (alternative)
สโรชา (alternative)
สโรชิน (alternative)
สโรชินี (alternative)
สาโรช (alternative)

/sa˨˩.roː˧.t͡ɕʰaʔ˦˥/

Learned borrowing from Sanskrit सरोज (saroja, literally “born in pond; born in lake”), from सरस् (saras, “water”) + ज (ja, “born”).


สโรชา

สโรชะ สโรชะ#Thai


ผักแพว

th-noun

ผักแพว • (pàk-pɛɛo)

pàk-pɛɛo (romanization)
ผักไผ่ (alternative)

/pʰak̚˨˩.pʰɛːw˧/

Compare Lao ຜັກແພວ (phak phǣu), Burmese ဖက်ဖယ် (hpakhpai) and Manipuri ꯐꯛꯄꯥꯢ (phakpāi).

Vietnamese coriander
Vietnamese coriander

praew leaf, Vietnamese coriander (Persicaria odorata syn. Polygonum odoratum)


กระติกน้ำร้อน

กระติกน้ำร้อน • (grà-dtìk-náam-rɔ́ɔn)

กระติก (grà-dtìk) + น้ำ (náam) + ร้อน (rɔ́ɔn).


รถไฟความเร็วสูง

th-noun

รถไฟความเร็วสูง • (rót-fai-kwaam-reo-sǔung)

รถไฟ (rót-fai) + ความเร็ว (kwaam-reo) + สูง (sǔung).


ฉากทัศน์

th-noun

ฉากทัศน์ • (chàak-tát)

/t͡ɕʰaːk̚˨˩.tʰat̚˦˥/

/t͡ɕʰaːk̚˨˩.ka˨˩.tʰat̚˦˥/

Compound of ฉาก (chàak, “scene”) + ทัศน์ (“sight”). First used in 2023.

com+

2025 May 7, “‘บีบเพื่อต่อรอง’ หรือ ‘ล้มทั้งชุด’ ฉากทัศน์ของคดีฮั้ว สว. และการกำเนิดของ ‘ขวาใหม่’ อันทรงพลัง”, in themomentum.co:

ฉากทัศน์ของคดีฮั้ว สว.

Scenarios of the senators' collusion case

2025 March 25, “3 ฉากทัศน์ "อภิปรายไม่ไว้วางใจ" ชี้ชะตานายกฯและครม. 26 มี.ค. รู้กัน อยู่ต่อ ยุบสภา หรือ เกมเปลี่ยน?”, in tnnthailand.com:

3 ฉากทัศน์อภิปรายไม่ไว้วางใจชี้ชะตานายกฯและ ครม.

sǎam · chàak-tát à-pí-bpraai mâi-wái-waang-jai chíi chá-dtaa naa-yók lɛ́ · kɔɔ-rɔɔ-mɔɔ

Three scenarios of the no-confidence debate [which would] tell the fate of the prime minister and the cabinet

2025 January 9, “3 ฉากทัศน์สงครามกลางเมืองเมียนมาในปี 2568”, in prachatai.com:

sǎam · chàak-tát sǒng-kraam-glaang-mʉʉang miian-maa nai bpii · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hòk-sìp bpɛ̀ɛt

Three scenarios of Myanmar civil war in the year 2568

2024 December 12, “วิเคราะห์ 3 ฉากทัศน์ที่เป็นไปได้ของอนาคตซีเรีย”, in bbc.com:

3 ฉากทัศน์ที่เป็นไปได้ของอนาคตซีเรีย

sǎam · chàak-tát tîi bpen-bpai-dâi kɔ̌ɔng à-naa-kót sii-riia

Three possible scenarios of Syria's future

(formal, neologism) scenario (expected or supposed sequence of events)


หัวร้างข้างแตก

head

หัวร้างข้างแตก

/hua̯˩˩˦.raːŋ˦˥.kʰaːŋ˥˩.tɛːk̚˨˩/

Compound of หัว (hǔua, “head”) + ร้าง (ráang, “to separate”) + ข้าง (kâang, “flank”) + แตก (dtɛ̀ɛk, “to split”).
Compare Chinese 頭破血流 /头破血流 (tóupòxuèliú).

com+

(intransitive, idiomatic) to undergo serious physical injury


ลูกเหม็น

lûuk-měn (romanization)
ลูก (classifier)

Compound of ลูก (lûuk, “ball”) + เหม็น (měn, “smelly”), literally “smelly ball”

2021 April 27, “เรื่องน่ารู้ของ “ลูกเหม็น” สารเคมีอันตรายใกล้ตัวเรา”, in js100.com:

ห้ามทิ้งลูกเหม็นรวมถึงภาชนะที่บรรจุลงในแม่น้ำคูคลองแหล่งน้ำสาธารณะเด็ดขาดเพราะเป็นพิษร้ายแรงต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำ

hâam tíng lûuk-měn ruuam-tʉ̌ng paa-chá-ná tîi ban-jù long nai mɛ̂ɛ-náam-kuu-klɔɔng lɛ̀ng-náam sǎa-taa-rá-ná dèt-kàat prɔ́ bpen-pít ráai-rɛɛng dtɔ̀ɔ sìng-mii-chii-wít nai náam

Positively do not discard mothballs as well as the receptacles that contain [them] into rivers [or] public sources of water because [they are] strongly toxic to living creatures in the water.

2021 April 20, “เรื่องน่ารู้ของ “ลูกเหม็น” สารเคมีอันตรายใกล้ตัวเรา”, in oryor.com:

ไม่ควรใช้ลูกเหม็นกับเสื้อผ้า ผ้าห่ม หรือของใช้ของเด็กและทารก

mâi kuuan chái lûuk-měn gàp sʉ̂ʉa-pâa · pâa-hòm · rʉ̌ʉ kɔ̌ɔng-chái kɔ̌ɔng dèk lɛ́ taa-rók

Mothballs should not be used with clothes, blankets, or utensils of children and toddlers.


เกมคอมพิวเตอร์

th-noun

เกมคอมพิวเตอร์ • (geem-kɔm-piu-dtə̂ə)

เกม (geem) + คอมพิวเตอร์ (kɔm-piu-dtə̂ə).


วิดีโอเกม

Borrowed from English video game or วิดีโอ (wí-dii-oo) + เกม (geem).


สวาท

th-noun

สวาท • (sà-wàat)


เหตุบรรเทาโทษ

head

เหตุบรรเทาโทษ

Calque of English mitigating circumstance. By surface analysis, เหตุ (hèet, “circumstance”) + บรรเทา (ban-tao, “to mitigate”) + โทษ (tôot, “penalty”), literally “penalty-mitigating circumstance”.

surface analysis

mitigating circumstance
mitigating circumstance


พุทธรักษา

Compound of พุทธ (pút, “Buddha”) + รักษา (rák-sǎa, “to protect”), literally “protected by Buddha”

com+

2016 March 23, “พลิกวิกฤตเจ๋ง ปลูกพุทธรักษาสู้แล้ง 4 เดือน ส่งออกนอก ฟันรายได้เป็นแสน”, in matichon.co.th:

เกษตรกร...สู้ภัยแล้งด้วยการปลูกต้นพุทธรักษา...600 ต้น...ขายได้ประมาณ 60,000 บาท

gà-sèet-dtrà-gɔɔn ... sûu pai-lɛ́ɛng dûai gaan-bplùuk dtôn pút-tá-rák-sǎa ... hòk rɔ́ɔi · dtôn ... kǎai dâai bprà-maan · hòk , mʉ̀ʉn · bàat

Agriculturists...cope with drought by growing canna lily plants. Six hundred plants...can be sold at 60,000 baht, approximately.

2023 June 9, “เขตหนองจอก ปรับปรุงภูมิทัศน์ ตัดหญ้า ปลูกพุทธรักษา เพิ่มพื้นที่สีเขียว และสีสันของมวลดอกไม้ริมทาง”, in pr-bangkok.com:

เขตหนองจอกปรับปรุงภูมิทัศน์ ...ปลูกพุทธรักษา เพิ่มพื้นที่สีเขียว...และสร้างสีสันตามถนน

kèet nɔ̌ɔng-jɔ̀ɔk bpràp-bprung-puu-mí-tát · ... bplùuk pút-tá-rák-sǎa · pə̂əm pʉ́ʉn-tîi-sǐi-kǐao ... lɛ́ sâang sǐi-sǎn dtaam tà-nǒn

Nong Chok district improves landscape [by]...growing canna lily to increase green spaces...and create colours along the streets.

canna lily (any of the flowering plants of the family Canna)


ทางขึ้น

th-noun

ทางขึ้น • (taang-kʉ̂n)

/tʰaːŋ˧.kʰɯn˥˩/


ทรัพย์สินส่วนบุคคล

ทรัพย์สินส่วนบุคคล • (sáp-sǐn-sùuan-bùk-kon)

ทรัพย์สิน (sáp-sǐn) + ส่วนบุคคล (sùuan-bùk-kon).


คนแลกเงิน

th-noun

คนแลกเงิน • (kon-lɛ̂ɛk-ngən)

/kʰon˧.lɛːk̚˥˩.ŋɤn˧/


ร่างพระราชบัญญัติ

ร่างพระราชบัญญัติ • (râang-prá-râat-chá-ban-yàt)

/raːŋ˥˩.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ban˧.jat̚˨˩/

ร่าง (râang) + พระราชบัญญัติ (prá-râat-chá-ban-yàt).

com

พระราชบัญญัติ


อายุขัย

th-noun

อายุขัย • (aa-yú-kǎi)


กบฎ

กบฎ • (gà-bòt)

1934, รวบรวมคำแถลงการณ์และประกาศต่าง ๆ ซึ่งรัฐบาลของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวแห่งกรุงสยามได้ประกาศแก่ข้าราชการฝ่ายทหาร พลเรือน และราษฎรทั่วไป รวมเล่ม ๑ ถึง ๖ แจกในงานพระราชทานเพลิงศพคณะนายทหารและนายตำรวจซึ่งเสียชีวิตในคราวปราบกบฏ พ.ศ. ๒๔๗๖ ณ ท้องสนามหลวง วันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๖, พระนคร: โรงพิมพ์ศรีกรุง, page 6:

ผู้วายชนม์ในการปราบกบฎ

who lost [his] life in the suppression of the rebellion

1932, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระดำรงราชานุภาพ, ประชุมพงศาวดาร, volume 56, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 3:

ญวนที่เมืองไซ่ง่อนเป็นกบฎต่อเจ้าเวียดนัมมินมาง

yuuan tîi mʉʉang sâi-ngɔ̂n bpen gà-bòt dtɔ̀ɔ jâao wîiat-nam min-maang

The Vietnamese at Sài Gòn city turned rebellious against the Vietnamese lord Minh Mạng.

กบฏ กบฏ#Thai


กบด

gà-bòt (romanization)
การกบด (abstract-noun)

กบฏ กบฏ#Thai


กบด

กบด • (gà-bòt)

1944, “พระราชประวัติบางตอนของสมเด็ดพระเจ้ากรุงธนบุรี (จากฉบับสมุดไทย) (พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับปลีก หมายเลข 2/ก101)”, in เรื่องของสมเด็ดพระเจ้ากรุงธนบุรี, พระนคร: กรมสิลปากร, page 17:

เจ้าพระยาอภัยราชา...คิดกบดจะเอาราชสมบัติถวายกรมหมื่นเทพพิพิธ

jâao-prá-yaa à-pai-raa-chaa ... kít gà-bòt jà ao râat-chá-sǒm-bàt tà-wǎai grom-má-mʉ̀ʉn têep pí-pít

Chaophraya Aphairacha...plotted rebellion, [intending] to take the royal throne for Krommamuen Thepphiphit.

1944, สมเด็ดพระเจ้าบรมวงส์เทอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, “นิทานที่ 15 เรื่อง อั้งยี่”, in นิทานโบรานคดี, พระนคร: กรมสิลปากร, page 253:

เมื่อรัถบาลไนกรุงเทพฯได้รับโทรเลขว่าเกิดกบดที่เมืองพูเก็ต

mʉ̂ʉa rát-tà-baan nai grung-têep dâai-ráp too-rá-lêek wâa gə̀ət gà-bòt tîi mʉʉang puu-gèt

When the Government in Bangkok received a telegram that rebellion broke out in the town of Phuket

กบฏ กบฏ#Thai


รัชชกาล

1933, พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, เสด็จประพาสคลองแสนแสบ, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 8:

พระยาศรีพิพัฒน์เป็นแม่ทัพยกออกไปปราบกบฏเมืองไทรในรัชชกาลที่ ๓

prá-yaa sǐi pí-pát bpen mɛ̂ɛ-táp yók ɔ̀ɔk bpai bpràap gà-bòt mʉʉang sai nai rát-chá-gaan tîi · sǎam

Phraya Siphiphat was the chief of the army [which] marched out to suppress treason in Sai Town in the third reign.

รัชกาล รัชกาล#Thai


ตอลิบาน

th-proper noun

ตอลิบาน • (dtɔɔ-lí-baan)

dtɔɔ-lí-baan (romanization)
ตาลีบัน (alternative)


ตาลีบัน

ตอลิบาน ตอลิบาน#Thai

alternative form of ตอลิบาน (dtɔɔ-lí-baan)


กะทง

1917, “คำให้การจีนกั๊กเรื่องเมืองบาหลี”, in ประชุมพงษาวดาร, volume 7, พระนคร: โบราณคดีสโมสร, page 6:

มีกะทงใบตองล้อมกองเข้า ๗ กะทง...กะทงเนื้อสุกรย่างกะทง ๑ กะทงตับสุกรทอดกะทง ๑ กะทงไส้สุกรทอดน้ำมันกะทง ๑...

mii gà-tong bai-dtɔɔng lɔ́ɔm gɔɔng kâo · jèt · gà-tong ... gà-tong nʉ́ʉa-sù-gɔɔn yâang gà-tong · nʉ̀ng · gà-tong dtàp sù-gɔɔn tɔ̂ɔt gà-tong · nʉ̀ng · gà-tong sâi sù-gɔɔn tɔ̂ɔt nám-man gà-tong · nʉ̀ng ...

There were seven banana-leaf krathong surrounding the pile of rice […] One krathong [contained] roasted pork. One krathong [contained] fried pig livers. One krathong [contained] pig intestines fried in oil. […]

กระทง กระทง#Thai


เซอร์ไพรส์

th-noun

เซอร์ไพรส์ • (səə-prai)


เซอร์ไพรส์

th-verb

เซอร์ไพรส์ • (səə-prai)


อีหลี

th-adv

อีหลี (abstract noun ความอีหลี)

ความอีหลี (abstract-noun)
อี่หลี (alternative)

From Isan cognate with Lao ອີ່ຫຼີ (ʼī lī)

cog

Lao ອີ່ຫຼີ (ʼī lī)

(Isan) truly; really; genuinely; indeed. (Used for emphasis or to affirm truth, comparable to Central Thai จริง ๆ (jing jing) or English "really" / "indeed".)


ทั่วโลก

th-adj

ทั่วโลก • (tûua-lôok) (abstract noun ความทั่วโลก)

tûua-lôok (romanization)
ความทั่วโลก (abstract-noun)


ปรัตยุตบัน

bpràt-dtà-yút-ban (romanization)
ปรัตยุบัน (alternative)
ปัตยุบัน (alternative)

Learned borrowing from Sanskrit प्रत्युत्पन्न (pratyutpanna)

learned borrowing

प्रत्युत्पन्न

ปัจจุบัน ปัจจุบัน#Thai

(obsolete) synonym of ปัจจุบัน (bpàt-jù-ban)


ปรัตยุตบัน

प्रत्युत्पन्न

ปัจจุบัน ปัจจุบัน#Thai


ปรัตยุตบัน

प्रत्युत्पन्न

ปัจจุบัน ปัจจุบัน#Thai


ไว้หน้า

th-verb

ไว้หน้า • (wái-nâa) (abstract noun การไว้หน้า)

wái-nâa (romanization)
การไว้หน้า (abstract-noun)


รักษาหน้า

รักษาหน้า • (rák-sǎa-nâa) (abstract noun การรักษาหน้า)

rák-sǎa-nâa (romanization)
การรักษาหน้า (abstract-noun)

Compound of รักษา (rák-sǎa) + หน้า (nâa)


เลก

th-noun

เลก • (lêek)

Uncertain. Compare Western Cham lakĕi (“person; man”), Old Khmer lkai (“man; boy”).

1855, “แผ่นดินสมเด็จพระมหาบุรุษ (พระเพทราชา)”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 2, กรุงเทพฯ: โบราณคดีสโมสร, published 1912, page 140:

พระราชทานเลกข้าพระไว้อุปถากพระอาราม

prá-râat-chá-taan lék kâa-prá wái ùp-bpà-tàak prá aa-raam

gave away men [and] ecclesiastical slaves for maintenance of holy monasteries

(historical) fully-grown or able-bodied male citizen, especially one subject to forced labour, military service, or similar service; person or personnel; serviceman


การเอาใจใส่

เอาใจใส่ เอาใจใส่#Thai


เบิร์ดเดย์

เบิร์ดเดย์ • (bə̀ət-dee)

/bɤːt̚˨˩.deː˧/


เบิร์ธเดย์

เบิร์ธเดย์ • (bə̀ət-dee)

/bɤːt̚˨˩.deː˧/


แฮปปี้

th-adj

แฮปปี้ • (hɛ̂ɛp-bpîi)

/hɛːp̚˥˩.piː˥˩/


จุลาจล

1457, “พระไอยการกระบดศึก”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง, volume 2, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1939, page 467:

ให้ริบเอาทรัพยสิ่งสีนมันผู้ทำจุลาจลในแผ่นดิน

hâi ríp ao sáp-sìng-sǐn man pûu tam jù-laa-jon nai pɛ̀n-din

He who causes turmoil in the Land shall [have his] property seized [and] confiscated.

1681, “ทรงพระกรุณาให้แต่งพระราชพงศาวดารย่อเมื่อปีวอก พ.ศ. ๒๒๒๓ ในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์”, in ประชุมจดหมายเหตุสมัยอยุธยา, volume 1, กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี, published 1967, page 94:

มีข่าวมาว่าพระมหาธรรมราชาธิราชเจ้านฤพานแลเมิองเหนอท้งงปวงเปนจุลาจล

mii kàao maa wâa prá má-hǎa-tam-má-raa-chaa-tí-râat jâao ná-rʉ́-paan lɛɛ mʉʉang nʉ̌ʉa táng-bpuuang bpen jù-laa-jon

There came tidings that Phra Mahathammarachathirat the Lord died and all the northern states went into turmoil.

จลาจล จลาจล#Thai


แสยะ

sà-yɛ̀ (romanization)
การแสยะ (abstract-noun)

/sa˨˩.jɛʔ˨˩/


เขจร

th-verb

เขจร • (kěe-jɔɔn) (abstract noun การเขจร)

kěe-jɔɔn (romanization)
การเขจร (abstract-noun)

/kʰeː˩˩˦.t͡ɕɔːn˧/

Borrowed from Sanskrit खेचर (khecara, “flying”).

bor+

(intransitive, obsolete, elegant) to fly (to move through the air, to travel by air)

1358, “กฎมณเทิยรบาล”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง, volume 1, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1939, page 94:

ห้ามปรามผู้คนเขจรเข้าออก

to prohibit people [from] going in [and] out

(intransitive, obsolete, elegant) to go; to move; to travel


เยียงผา

/jia̯ŋ˧.pʰaː˩˩˦/

Compound of เยียง (yiiang), probably from Hokkien 羊 (iâng, “goat”) + ผา (pǎa, “mountain”), literally “mountain goat”

1358, “กฎมณเทิยรบาล”, in ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ ๑ จุลศักราช ๑๑๖๖ พิมพ์ตามฉะบับหลวงตรา ๓ ดวง, volume 1, พระนคร: มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง, published 1939, page 121:

คชสีหราชสีหสิงโตกิเลนเยียงผาช้างโคกระบือ

kót-chá-sǐi râat-chá-sǐi sǐng-dtoo gì-leen yiiang-pǎa cháang koo grà-bʉʉ

elephantine lions, royal lions, lions, qilins, serows, elephants, bulls, buffaloes

เลียงผา เลียงผา#Thai