ผี

From Proto-Tai *priːᴬ (“spirit”). Cognate with Northern Thai ᨹᩦ, Lao ຜີ (phī), Lü ᦕᦲ (ṗhii), Tai Dam ꪠꪲ, Tai Nüa ᥚᥤᥴ (phí), Shan ၽီ (phǐi), Ahom 𑜇𑜣 (phī).

1725, พระราชกำหนดเก่า:
ด้วยหลวงบำเรอภักดิกราบทูลพระกรุณาว่า พระอางทองนอกราชการ ผู้เปนเมืองไชนาด ต้องปรับไหมยากจน ก็ถึงมรณาสัน ครั้นญาติพี่น้องจะเอาศภนั้นไปเผา เจ้าหนี้มาห้ามผีไว้มิให้เผา แลอศภนั้นค้างอยู่มิได้เผาถึง ๒ ขวบ ๓ ขวบมาแล้วนั้น
dûuai lǔuang bam-rəə-pák gràap-tuun-prá-gà-rú-naa wâa prá àang-tɔɔng nɔ̂ɔk-râat-chá-gaan pûu bpen mʉʉang chai-nâat dtɔ̂ɔng bpràp-mǎi yâak-jon gɔ̂ɔ tʉ̌ng-mɔɔ-rá-naa-sǎn krán yâat-pîi-nɔ́ɔng jà ao sòp nán bpai pǎo jâao-nîi maa hâam pǐi wái mí hâi pǎo lɛɛ à-sòp nán káang yùu mí dâai pǎo tʉ̌ng sɔ̌ɔng kùuap sǎam kùuap maa lɛ́ɛo nán
Whereas Earl Bamroephak informed His Majesty as follows: The retired marquess of Ang Thong, who was in charge of Chai Nat Town, had been fined to the extent that he became impoverished. Once he had died and his kin was to have his corpse cremated, his creditor came and stopped the corpse, forbidding the cremation. And the corpse has been left uncremated for two years or three years.

(especially of a human being) dead body; corpse; remains.


ภูตผี

th-noun

ภูตผี • (pûut-pǐi)

/pʰuːt̚˥˩.pʰiː˩˩˦/


พายุ

paa-yú (romanization)
พยุ (alternative)
พาย (alternative)
วายุ (alternative)
วาโย (alternative)

From Pali vāyu (“wind”), from Sanskrit वायु (vāyu). Cognate with Modern Khmer ព្យុះ (pyuh); Lao ພາຍຸ (ph), ວາຍຸ (w). Compare Old Khmer vyuha.

ลูก ลูก#Thai


ทรัพย์

ทรัพย์ • (sáp)

sáp (romanization)
ทรัพ (alternative)
ทรัพย (alternative)

→ Northern Thai: ᨪᩢ᩠ᨷ (sap)

→ Lao: ຊັບ (sap)

From Pre-Angkorian Old Khmer ទ្រវ្យ (dravya, “asset; possession; property; wealth; valuable; etc”), from Sanskrit द्रव्य (dravya, “object; substance; thing; etc”). Cognate with Modern Khmer ទ្រព្យ (trŏəp).

der

(law, chiefly found in combination) estate: all the money and property owned by a particular person; individual item, article, or piece thereof.


ลึงค์

th-noun

ลึงค์ • (lʉng)

From Sanskrit लिङ्ग (liṅga) or Pali liṅga.


ศพ

From Sanskrit शव (śava, “corpse”). Cognate with Khmer សព (sɑp). Compare Pali chava, from which Thai ฉวะ (chwà) is derived.

2019 May 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 69 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-05-28, page 133:

มาตรา ๓๖๖/๑ ผู้ใดกระทำเพื่อสนองความใคร่ของตนโดยการใช้อวัยวะเพศของตนล่วงล้ำอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือช่องปากของศพ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / nʉ̀ng · pûu dai grà-tam pʉ̂ʉa sà-nɔ̌ɔng kwaam-krâi kɔ̌ɔng dton dooi gaan-chái à-wai-yá-wá-pêet kɔ̌ɔng dton lûuang-lám à-wai-yá-wá-pêet · tá-waan-nàk · rʉ̌ʉ chɔ̂ng-bpàak kɔ̌ɔng sòp · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sǎam bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən hòk mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp

Section 366/1 Anyone who commits [any act] in order to satisfy his own desire by penetrating the genital organ, anus, or oral cavity of a corpse using his own genital organ, shall be liable to imprisonment for not more than three years, or a fine of not exceeding sixty thousand baht, or both.

2015 February 13, สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:

มาตรา ๓๖๖/๒ ผู้ใดกระทำอนาจารแก่ศพต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / sɔ̌ɔng · pûu dai grà-tam à-naa-jaan gɛ̀ɛ sòp dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sɔ̌ɔng bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən sìi mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp

Section 366/2 Anyone who commits an act of indecency upon a corpse shall be liable to imprisonment for not more than two years, or a fine of not exceeding forty thousand baht, or both.

2008 February 7, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2016-12-15, retrieved 2019-02-06:

มาตรา ๒๔๔ ถ้าศาลหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่เห็นจำเป็น...ที่จะต้องตรวจศพ แม้ว่าจะได้บรรจุหรือฝังแล้วก็ตาม ให้มีอำนาจสั่งให้เอาศพนั้นให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจได้ แต่การกระทำตามคำสั่งดังกล่าวจะต้องคำนึงถึงหลักทางศาสนาและไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงอย่างอื่น

mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi sìi-sìp sìi · tâa sǎan rʉ̌ʉ pá-nák-ngaan-fàai-bpòk-krɔɔng rʉ̌ʉ dtam-rùuat chán pûu-yài hěn jam-bpen ... tîi jà dtɔ̂ng dtrùuat sòp · mɛ́ɛ wâa jà dâai ban-jù rʉ̌ʉ fǎng lɛ́ɛo gɔ̂ɔ-dtaam · hâi mii am-nâat sàng hâi ao sòp nán hâi pûu-chîao-chaan dtrùuat dâai · dtɛ̀ɛ gaan-grà-tam dtaam kam-sàng dang glàao jà dtɔ̂ng kam-nʉng tʉ̌ng làk taang sàat-sà-nǎa lɛ́ mâi gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət an-dtà-raai ráai-rɛɛng yàang ʉ̀ʉn

Section 244 If the court or high-ranking administrative or police officer deems it necessary...to examine a corpse, even though [the corpse] has already been coffined or buried, [the court or officer] shall have the power to order that the corpse be sent to an expert for examination. But [in] executing the said order, regard must be paid to religious principles and no other serious danger shall be caused.

(of a human being) dead body: corpse, remains, cadaver, etc.


เศษ

เศษ • (sèet)

From Sanskrit शेष (śeṣa, “remaining”).
Cognate with Lao ເສດ (sēt).

เศษขนมปัง


หฤทัย

หฤทัย • (hà-rʉ́-tai)

hà-rʉ́-tai (romanization)
หฤทย์ (alternative)

From Angkorian Old Khmer °hṛdaya (“heart; breast; chest; emotion; wish”); ultimately from Sanskrit हृदय (hṛdaya, “heart; soul”). Compare Old Khmer hradaiya; Modern Khmer ហឫទ័យ (haʼrɨtɨy).


จินตนา

Borrowed from Sanskrit चिन्तन (cintana, “thinking”).


โทษะ

โทษ โทษ#Thai


บิดา

bì-daa (romanization)
ปิตา (alternative)

From Pali pitar (“father”), from Sanskrit पितृ (pitṛ).


สวามี

sà-wǎa-mii (romanization)
สวามิ (alternative)
สวามิน (alternative)

Borrowed from Sanskrit स्वामिन् (svāmín), probably via Old Khmer svāmī (“lord, master, mistress; proprietor; husband, spouse, wife, consort”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer svāmi; Angkorian Old Khmer svāmi, svāmiy; Modern Khmer ស្វាមី (svaaməy). Doublet of สามี (sǎa-mii) and สมี (sà-mǐi).

doublet

สามี สามี#Thai


โลหะ

From Sanskrit लोह (loha) or Pali loha. Compare Lao ໂລຫະ (lō ha). Doublet of โล่ (lôo).


เลข

th-noun

เลข • (lêek)

Learned borrowing from Sanskrit लेख (lekha, “letter; character; writing”). Cognate with Lao ເລກ (lēk), Khmer លេខ (leek).
Compare Sanskrit लेखा (lekhā), whence Thai เลขา (lee-kǎa). Compare also Sanskrit रेखा (rekhā), whence Thai เรขา and เรข (rêek).


เลข

th-noun

เลข • (lêek)

เลก เลก#Thai


บริวาร

บริวาร • (bɔɔ-rí-waan)

bɔɔ-rí-waan (romanization)
บริพาร (alternative)

From Sanskrit परिवार (parivāra, “followers”) or Pali parivāra (“idem”). Cognate with Lao ບໍລິວານ (bǭ li wān).


ศัตรู

sàt-dtruu (romanization)
คน (classifier)


วินาศ

วินาศ • (wí-nâat)

wí-nâat (romanization)
พินาศ (alternative)

From Sanskrit विनाश (vināśa, “destruction; loss; ruin”); probably via Old Khmer vināśa (“damage, injury; to damage, to do injury to”). Cognate with Angkorian Old Khmer vināsa, vinās; Modern វិនាស (viniəh); Lao ພິນາດ (phi nāt).


วินาศ

th-verb

วินาศ • (wí-nâat) (abstract noun การวินาศ or ความวินาศ)

wí-nâat (romanization)
การวินาศ (abstract-noun)
ความวินาศ (abstract-noun)
พินาศ (alternative)

to undergo or cause to undergo destruction, loss, or ruin.


ขโมย

ขโมย • (kà-mooi) (abstract noun การขโมย)

kà-mooi (romanization)
การขโมย (abstract-noun)

→ Khmer: ខ្មួយ (khmuəy)

→ Nyah Kur: คะโมย

→ Lao: ຂະໂມຍ (kha mōi) / ກະໂມຍ (ka mōi)

→ Northern Thai: ᨡᨾᩰᩫ᩠ᨿ


นับ

náp (romanization)
การนับ (abstract-noun)

From Proto-Tai *napᴰ (“to count”). Cognate with Northern Thai ᨶᩢ᩠ᨷ, Lao ນັບ (nap), Lü ᦓᧇ (nab), Tai Dam ꪙꪚꪾ, Shan ၼပ်ႉ (nâ̰p), Phake ꩫပ် (nap, “to calculate”), Ahom *𑜃𑜆𑜫 (*nap).

1994 December 21, “พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 111, number 59A, page 1:

พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

prá-râat-chá-ban-yàt níi hâi chái-bang-káp mʉ̂ʉa pón gam-nòt gâao sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan bprà-gàat nai râat-chá-gìt-jaa-nú-bèek-sǎa

This Act shall come into force upon elapse of a period of ninety days reckoned from the day [of its] publication in the Government Gazette.

1992 April 8, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 109, number 42A, page 39:

ถ้ากำหนดระยะเวลาเป็นวัน สัปดาห์ เดือน หรือปี มิให้นับวันแรกแห่งระยะเวลานั้น

tâa gam-nòt rá-yá-wlao bpen wan · sàp-daa · dʉʉan · rʉ̌ʉ bpii · mí hâi náp wan rɛ̂ɛk hɛ̀ng rá-yá-wlao nán

If a time period is determined in days, weeks, months, or years, the first day of such time period shall not be counted.

to count; to enumerate; to calculate; to reckon.

1942 January 25, “ประกาศสงครามต่อบริเตนใหญ่และสหรัฐอเมริกา”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 59, number 5, page 245:

นับได้ว่า เป็นการละเมิดต่อกฎหมายระหว่างประเทศ

náp dâai wâa · bpen gaan-lá-mə̂ət dtɔ̀ɔ gòt-mǎai-rá-wàang-bprà-têet

[It] could be deemed that [this] is a violation of the international law.


นับ

คนนับล้าน

(of an amount or number) up to; as much as; as many as.


จันทร์

th-proper noun

จันทร์ • (jan)

jan (romanization)
จันทร (alternative)
จัน (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit चन्द्र (candra, “shining; the shining one (referring to the moon)”). Cognate with Old Khmer candra, can, °cann; Modern Khmer ចន្ទ្រ (can), Lao ຈັນ (chan), Lü ᦶᦈᧃ (ṫsaen), Shan ၸၼ်ႇတႃႇ (tsàn tàa). Compare Pali canda, from which Thai จันท์ is derived.

bor

พระ พระ#Thai


ชา

chaa (romanization)
ความชา (abstract-noun)


หญิง

th-noun

หญิง • (yǐng)

From Proto-Southwestern Tai *ʰɲiŋᴬ (“woman”).
Cognate with Northern Thai ᨬᩥ᩠ᨦ or ᨿᩥ᩠ᨦ, Isan ญิง, Lao ຍິງ (nying), Lü ᦍᦲᧂ (yiing), Shan ယိင်း (yíng), Tai Nüa ᥕᥤᥒᥰ (yïng), Ahom 𑜐𑜢𑜂𑜫 (ñiṅ), Zhuang nyingz (“woman”) (dialectal) and engz (“little girl”) (dialectal).

2006, วิภาวดีรังสิต, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า, เสด็จพระราชดําเนิน: สหรัฐอเมริกา พุทธศักราช ๒๕๐๓, ปากีสถาน พุทธศักราช ๒๕๐๕, และสหพันธรัฐมลายา พุทธศักราช ๒๕๐๕, Bangkok: มูลนิธิวิภาวดีรังสิต:

ภริยาเจ้ากรมพิธีการบอกหญิงว่า อากาศดีเหลือเกิน

pá-rí-yaa jâao grom pí-tii-gaan bɔ̀ɔk yǐng wâa · aa-gàat dii lʉ̌ʉa-gəən

The wife of the head of the Department of Rites told me that the weather was incredibly nice.

2020 September 25, “ด่วน หญิงหน่อยประกาศลาออกประธานยุทธศาสตร์เพื่อไทย แต่ยังเป็นสมาชิกพรรค”, in สนุก, Bangkok: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2020-09-26:

yǐng nɔ̀i bprà-gàat laa-ɔ̀ɔk bprà-taan yút-tá-sàat pʉ̂ʉa tai

Ying Noi announces resigning from [the post of] president of the For Thais [Party's board of] strategy

(colloquial) used as a title for or term of address to a noblewoman, and used by a noblewoman to refer to herself.


ท้าทาย

th-verb

ท้าทาย • (táa-taai) (abstract noun การท้าทาย or ความท้าทาย)

táa-taai (romanization)
การท้าทาย (abstract-noun)
ความท้าทาย (abstract-noun)

From ท้า (táa, “to challenge”) + ทาย (taai, “to question”).

com

วัยรุ่นวิวาทหลังท้าทายกัน

Teens quarreled after challenging each other.

ท้าทายความสามารถ

ท้าทายกฎหมาย

to challenge the law (by violating it, refusing to comply with it, etc)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc; to call into question; to defy.


ท้า

táa (romanization)
การท้า (abstract-noun)

Cognate with Lao ທ້າ (thā), Shan တႃႉ (tâ̰a, “be ready,daunt”), Lü ᦑᦱᧉ (taa²)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc.


ต่อต้าน

th-verb

ต่อต้าน • (dtɔ̀ɔ-dtâan) (abstract noun การต่อต้าน)

dtɔ̀ɔ-dtâan (romanization)
การต่อต้าน (abstract-noun)

/tɔː˨˩.taːn˥˩/

ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to combat; to fight”) + ต้าน (dtâan, “to oppose; to stand (against)”).

com

ต่อต้านการทุจริต

to counter; to fight (against); to oppose.


ฤดู

From Sanskrit ऋतु (ṛtu, “season”). Cognate with Isan ละดู, Lao ລຶດູ (lư dū) or ລະດູ (la dū), Old Khmer rtu, Khmer រដូវ (rɔɔrɔdəw).

moment; occasion; opportunity; period season; time.


มะละกอ

th-noun

มะละกอ • (má-lá-gɔɔ)

Semi-learned borrowing from Malay Melaka (“Melacca”). Doublet of มะละกา (má-lá-gaa)


พระ

From Old Khmer ព្រ (bra) or Angkorian Old Khmer ព្រះ (braḥ), ព្រះហ៑ (braḥh), ព្រហ៑ (brah, literally “distinguished; divine; excellent; holy; sacred; superior; etc”), likely from Sanskrit वर (vara, “best; excellent; foremost; holy; precious; top; valuable; etc”); see Khmer ព្រះ (prĕəh) for more.
Compare Old Khmer វ្រះ (vraḥ), វ្រះហ៑ (vraḥh), វ្រហ៑ (vrah), វ្រហ្ហ៑ (vrahh), វ្រាអះ (vrāʼaḥ), ព្រា (brā); Angkorian Old Khmer វ្រះ (vraḥ), វ្រះហ (vraḥha), វ្រះហ៑ (vraḥh), វ្រហ៑ (vrah), វ្រស៑ (vras), វ្រាះ (vrāḥ).
Cognate with Modern Khmer ព្រះ (prĕəh), Lao ພະ (pha), ພຣະ (phra), Northern Thai ᨻᩕ, Lü ᦘᦰ (ph!), Shan ၽြႃး (phráa). Compare also Burmese ဘုရား (bhu.ra:), Old Javanese phra, Javanese bra. Doublet of พร (pɔɔn) and วร (wɔɔn) via Sanskrit.

der

หลวง หลวง#Thai

พระยา พระยา#Thai

(historical) the Thai noble rank above หลวง (lǔuang) and below พระยา (prá-yaa); holder of this rank.


วิวาห์

th-noun

วิวาห์ • (wí-waa)

wí-waa (romanization)
วิวาหะ (alternative)
วิวาห (alternative)

From Pali vivāha (“marriage”); ultimately from Sanskrit विवाह (vivāha, “idem”). Cognate with Khmer វិវាហៈ (viviəhaʼ, “marriage ceremony held at the groom's house”).

cog

(elegant) any kind of marriage or wedding.


ราชกุมารี

th-noun

ราชกุมารี • (râat-chá-gù-maa-rii) (classifier องค์ or พระองค์)

râat-chá-gù-maa-rii (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)

From ราช (râat, “royal”) + กุมารี (gù-maa-rii, “daughter; girl, lady, maiden”); ultimately from Sanskrit राजकुमारी (rājakumārī, “princess”), from राज (rāja, “king; sovereign”) + कुमारी (kumārī, “daughter; girl, lady, maiden”). Compare Khmer រាជកុមារី (riəckomiərii).


ภาพ

th-noun

ภาพ • (pâap)

pâap (romanization)
ภาว (alternative)
ภาวะ (alternative)

From Sanskrit भाव (bhāva) or Pali bhāva. Compare Lao ພາບ (phāp).


พินทุ

พินทุ • (pin-tú)

Learned borrowing from Sanskrit बिन्दु (bindu, “dot”).


มณี

má-nii (romanization)
มุนี (alternative archaic dated obsolete)
มุณี (alternative archaic dated obsolete)

From Pali maṇi (“precious stone; gem; jewel”) or Sanskrit मणि (maṇi, idem); probably via Old Khmer mnī, mni, *maṇi, muṇī (“precious stone; gemstone”). Cognate with Lao ມະນີ (ma nī), Northern Thai ᨾᨱᩦ, Modern Khmer មណី (mĕəʼnii).

bor

(elegant, loosely or by extension) any precious stone: gem, gemstone, jewel, etc.


สุพรรณ

th-proper noun

สุพรรณ • (sù-pan)

From clipping of สุพรรณบุรี (sù-pan-bù-rii), from สุพรรณ (sù-pan, “gold”) + บุรี (bù-rii, “city; town”).

com

(colloquial) Suphan Buri (a province of Thailand)


บรรทัด

th-proper noun

บรรทัด • (ban-tát)

ban-tát (romanization)
บันทัด (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer pandâtta (“rule, straight line; ruler, straightedge”). Cognate with Modern Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət).

cog

Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət)

Banthat Mount, in Phatthalung Province, Thailand.


หลวง

From Proto-Tai *ʰluəŋᴬ (“big”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᩅᨦ, Lao ຫຼວງ (lūang), Lü ᦷᦜᧂ (l̇ong), Shan လူင် (lǔung), Ahom 𑜎𑜤𑜂𑜫 (luṅ), Zhuang hung and lueng (dialectal), Nong Zhuang long.
Also cognate with Modern Khmer ហ្លួង (luəng).
Compare Proto-Hlai *C-luŋ (“big”).


หลวง

→ Khmer: ហ្លួង (luəng)

ขุน ขุน#Thai

พระ พระ#Thai

(historical) the Thai noble rank above ขุน (kǔn) and below พระ (prá); holder of this rank.

(colloquial, now often in combination) a term of address to or honorific for a priest or religious image.

เมียหลวง เมียหลวง#Thai

(colloquial) clipping of เมียหลวง (miia-lǔuang)


นาย

From Mon နဲာ (“master; person in charge”) or Old Khmer nāy (“leader”). Cognate with Lao ນາຍ (nāi), Lü ᦓᦻ (naay), Modern Khmer នាយ (niəy).

(law) a legal title given to a man aged 15 years or more.


หมื่น

th-num

หมื่น • (mʉ̀ʉn)

From Middle Chinese 萬 (MC mjonH, “ten thousand”). Cognate with Old Khmer hmīna, hmï̄ṇa, hmina, hmœna (“ten thousand”); Modern Khmer ម៉ឺន (məɨn), ហ្មឺន (məɨn); Lao ໝື່ນ (mư̄n); Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹); Shan မိုၼ်ႇ (mùen); Vietnamese muôn.

cog

Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹)

๑๐๐๐๐ ๑๐๐๐๐#Thai

ten thousand (Thai numerals: ๑๐๐๐๐ (10000))


สมเด็จเจ้าพระยา

th-noun

สมเด็จเจ้าพระยา • (sǒm-dèt-jâao-prá-yaa)

Compound of สมเด็จ (sǒm-dèt) + เจ้าพระยา (jâao-prá-yaa). Compare Khmer សម្ដេចចៅពញា (sɑɑmdəccawpñiə).

cog

Khmer សម្ដេចចៅពញា (sɑɑmdəccawpñiə)

(archaic) an honorific given to a monarch.


น้ำมัน

th-noun

น้ำมัน • (nám-man)

น้ำ (náam) + มัน (man). Compare Lao ນ້ຳມັນ (nam man), Northern Thai ᨶ᩶ᩣᩴᨾᩢ᩠ᨶ, Lü ᦓᧄᧉᦙᧃ (nam²man), Shan ၼမ်ႉမၼ်း (nâ̰m mán).

cog

Shan ၼမ်ႉမၼ်း (nâ̰m mán)


น้ำส้มพริกดอง

th-noun

น้ำส้มพริกดอง • (nám-sôm-prík-dɔɔng)


น้ำมันพริก

น้ำมันพริก • (nám-man-prík)


เหลี่ยม

th-adj

เหลี่ยม • (lìiam) (abstract noun ความเหลี่ยม)

lìiam (romanization)
ความเหลี่ยม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰliəmᴮ¹ (“angle; side”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᨿ᩵ᨾ or ᩉ᩠ᩃ᩠ᨿ᩵ᨾ, Isan เหลี่ยม, Lao ຫຼ່ຽມ (līam).

cog

Isan เหลี่ยม

pertaining to edges or sides; -sided; -edged.


ธวัช

th-noun

ธวัช • (tá-wát)


ธง

Uncertain, but ธ in the word is definitely contaminated by Pali dhaja (whence Thai ธชะ, ธัช (tách)). Compare Northern Thai ᨴᩩᨦ, Lao ທຸງ (thung), Khün ᨴᩩᨦ, Lü ᦑᦳᧂ (tung), Shan တုင်း (túng), Tai Nüa ᥖᥧᥒᥰ (tüng), Khmer ទង់ (tŭəng).


ระฆัง

→ Lao: ລະຄັງ (la khang)

From Pali ghaṃ, accusative singular form of gha (“large bell”).


โซ่

Cognate with Lao ໂສ້ (sō), Northern Thai ᩈᩰ᩶, Khün ᩈ᩠ᩅᩫ᩶, Tai Dam ꪶꪎ꫁. Compare Old Chinese 鎖 (OC *soːlʔ, “lock”).


ชฎา

→ Khmer: ឆដា (chɑɑchɑdaa)

/t͡ɕʰa˦˥.daː˧/

From Sanskrit जटा (jaṭā, “matted hair”) or Pali jaṭā (idem). Doublet of ชัฏ (chát)

พระ พระ#Thai

ศีรษะ ศีรษะ#Thai

หัว หัว#Thai

องค์ องค์#Thai

(พระ~) a type of elegant headwear with a long top, traditionally worn by deities, royalty, and performers of certain plays. (Classifiers: ศีรษะ or หัว or องค์)


ปฏัก

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏัก และประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่น ซึ่งท่านเมษบาลผู้หนึ่งได้ประทานให้
tɔ̂ɔi-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂ɛn sʉ̂ng tân mêet-sà-baan pûu nʉ̀ng dâai bprà-taan hâi
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies, which are given from one shepherd.

ประตัก ประตัก#Thai


มณโฑ

From Sanskrit मन्दो (mando), shortened from मन्दोदरी (mandodarī).


ทิพย์

th-adv

ทิพย์ • (típ)

típ (romanization)
เทพย์ (alternative)
ทิพย (alternative)

From Sanskrit दिव्य (divya, “agreeable; celestial; magical; etc”); possibly via Old Khmer dibya (“celestial, divine; magical, supernatural; excellent, magnificent; etc”). Compare Pali dibba, from which Thai ทิพ (típ) is derived. Cognate with Modern Khmer ទិព្វ (tɨp).

der

magically; supernaturally; through magic or supernatural power.

(slang, humorous, sarcastic) in imagination; fancifully; in an unreal manner; fakely; feignedly.


เวทย์

th-noun

เวทย์ • (wêet)

From Sanskrit वेद्य (vedya, “that which is learnt; to be learnt, known, or understood”).

bor

วิทย์ วิทย์#Thai

(literary, poetic) alternative form of วิทย์


ลิขิต

th-verb

ลิขิต • (lí-kìt) (abstract noun การลิขิต)

lí-kìt (romanization)
การลิขิต (abstract-noun)

From Pali likhita (“inscribed; written”) or Sanskrit लिखित (likhita, “document; writing”), probably via Old Khmer likhita (“inscribed, written; document, writing”). Cognate with Modern Khmer លិខិត (likhət).


ยักษ์

th-noun

ยักษ์ • (yák)

From Sanskrit यक्ष (yakṣa, “yakṣa”). Cognate with យក្ស (yĕək); Lao ຍັກ (nyak) and Burmese ယက္ခ (yakhka.). Compare Pali yakkha, from which Thai ยักข์ (yák) is derived.

(mythology) (classifier ตน) yakṣa, a kind of malevolent supernatural being, often depicted as having supernatural power, great strength, a very large stature, and a frightening appearance.


รักษา

th-verb

รักษา • (rák-sǎa) (abstract noun การรักษา)

rák-sǎa (romanization)
การรักษา (abstract-noun)
รักษ์ (alternative)

From Sanskrit रक्षा (rakṣā, “defence”). Compare Pali rakkhā.
Compare with Lao ຮັກສາ (hak sā), Shan ႁၵ်ႉသႃ (hâ̰k sǎa).

to keep; to maintain; to preserve; to conserve.

to watch; to guard; to protect; to take care (of).

to heal, cure, or treat (medically, emotionally, etc).


อุรา

th-noun

อุรา • (ù-raa)

Borrowed from Sanskrit उरस् (uras, “chest”).


อดีต

อดีต • (à-dìit)

/ʔa˨˩.diːt̚˨˩/

From Pali atīta (“past; gone by”), from Sanskrit अतित (atita, “idem”). Cognate with Lao ອາດີດ (ʼā dīt), Khmer អតីត (ʼaʼdət), Burmese အတိတ် (a.tit), Hindi अतीत (atīt).

cog

Lao ອາດີດ (ʼā dīt)


สมัย

th-noun

สมัย • (sà-mǎi)

From Sanskrit समय (samaya, “time”) or Pali samaya (“time, occasion”). Cognate with Lao ສະໄໝ (sa mai).


อัศจรรย์

อัศจรรย์ • (àt-sà-jan)

From Sanskrit आश्चर्य (āścarya, “astonishment; miracle; surprise”); probably via Angkorian Old Khmer ʼaścāryya (“marvel, wonder; marvellous, wondrous”). Cognate with Old Khmer iscāryya, isacāryya, isacaryya; Modern Khmer អស្ចារ្យ (ʼɑhcaa); Lao ອັດສະຈັນ (ʼat sa chan). Doublet of อัจฉริยะ (àt-chà-rí-yá).

bor

ฉาก ฉาก#Thai

(literary studies, euphemistic) (บท~, ฉาก~) sexual scene; scene depicting a sexual activity.


จักษุ

th-noun

จักษุ • (jàk-sù)

/t͡ɕak̚˨˩.suʔ˨˩/

From Sanskrit चक्षु (cakṣu, “eye”).
Compare Lao ຈັກສຸ (chak su).


สตรี

From Sanskrit स्त्री (strī, “woman”). Compare Lao ສະຕີ (sa tī).


ธุรกิจ

ธุรกิจ • (tú-rá-gìt)

From ธุร (tú-rá) + กิจ (gìt). Compare Khmer ធុរកិច្ច (thurĕəʼ kəc), Lao ທຸລະກິດ (thu la kit), Lao ທຸຣະກິດ (thu ra kit).


บริการ

th-verb

บริการ • (bɔɔ-rí-gaan) (abstract noun การบริการ)

bɔɔ-rí-gaan (romanization)
การบริการ (abstract-noun)

Possibly from Sanskrit परि (pari, “round; around; about”) + कार (kāra, “doing; making; maker; doer”); equivalent to บริ (brì, “about; around; surrounding; etc”) + การ (gaan, “act, action, affair, business, deed; mission, task, work; etc”). Related to บริกร. Compare Lao ບໍຣິການ (bǭ ri kān), ບໍລິການ (bǭ li kān).

com

to service, to serve; to help, to assist.


มงคล

mong-kon (romanization)
มังคละ (alternative)
มังคล (alternative)

From Pali maṅgala (“good; propitious; etc”), from Sanskrit मङ्गल (maṅgala, “idem”) Cognate with Burmese မင်္ဂလာ (mangga.la); Old Khmer maṅgala, muṅgala, etc; Modern Khmer មង្គល (mŭəngkŭəl).

ring or band, as of consecrated thread, worn on the head, believed to bring good or prosperity.


นาที

naa-tii (romanization)
นาที (classifier)
นาฑี (alternative)

From Sanskrit नाडी (nāḍī, “flute, pipe, tube, stalk; nerve, vein; etc”); compare Sanskrit नाडिका (nāḍikā, “measure of time”). Cognate with Khmer នាទី (niətii, “minute”); Lao ນາທີ (nā thī, “minute”); Lü ᦓᦱᦑᦲ (naatii); Burmese နာရီ (nari, “clock; watch; hour”).


วินาที

th-noun

วินาที • (wí-naa-tii) (classifier วินาที)

wí-naa-tii (romanization)
วินาที (classifier)
วินาฑี (alternative)

From Sanskrit विनाडी (vināḍī, “period of 24 seconds”). Cognate with Khmer វិនាទី (viniətii), Lao ວິນາທີ (wi nā thī).


กฎ

From Old Khmer កត៑ (kat), *កត៑ (*kat), កត (kata, “to mark down, to note down; to record, to register; to note, to observe”); extended as កំម្នត៑ (kaṃmnat), កាំនត (kāṃnata), whence Thai กำหนด (gam-nòt). Possibly doublet of จด (jòt). Cognate with Modern Khmer កត់ (kɑt), Lao ກົດ (kot).

2011 April 20, คำสั่งศาลปกครองกลาง ในคดีหมายเลขดำที่ ๖๗๑/๒๕๕๔, page 4:

ในกรณีที่ศาลเห็นว่ากฎหรือคำสั่งทางปกครองที่เป็นเหตุแห่งการฟ้องคดีนั้นน่าจะไม่ชอบด้วยกฎหมาย...ศาลมีอำนาจสั่งทุเลาการบังคับตามกฎหรือคำสั่งทางปกครอง

nai gɔɔ-rá-nii tîi sǎan hěn wâa gòt rʉ̌ʉ kam-sàng-taang-bpòk-krɔɔng tîi bpen-hèet hɛ̀ng gaan-fɔ́ɔng ká-dii nán nâa-jà mâi chɔ̂ɔp-dûai-gòt-mǎai ... sǎan mii am-nâat sàng tú-lao gaan-bang-káp dtaam gòt rʉ̌ʉ kam-sàng-taang-bpòk-krɔɔng

In the event that the court finds that the secondary legislation or administrative order which grounds the institution of such case is likely to be unlawful... the court has the power to order a stay of the enforcement of [that] secondary legislation or administrative order.

secondary legislation
secondary legislation

(administrative law) secondary legislation


กุศล

th-noun

กุศล • (gù-sǒn)

From Sanskrit कुशल (kuśala, “prosperous”). Compare Pali kusala (“idem”).


ปฏิบัติ

th-verb

ปฏิบัติ • (bpà-dtì-bàt) (abstract noun การปฏิบัติ)

bpà-dtì-bàt (romanization)
การปฏิบัติ (abstract-noun)
ประติบัติ (alternative)

From Pali paṭipatti (“course of action; conduct; observance”). Cognate with Old Khmer pattipãtta (“admission, reception; to be admitted (to), to be received (into); etc”); Modern Khmer បដិបត្តិ (paʼdebat, “to perform; to carry out; etc”); Lao ປະຕິບັດ (pa ti bat).

cog

(formal) to practice (as a profession or occupation, habitually or customarily, or for acquiring skill or proficiency).


มวล

muuan (romanization)
ความมวล (abstract-noun)


รัฐ

From Pali raṭṭha (“country; region; state”). Cognate with Lao ລັດ (lat), Lao ຣັດ (rat), ລັດຖະ (lat tha).


ทายาท

Borrowed from Pali dāyāda or Sanskrit दायाद (dāyāda). Compare Khmer ទាយាទ (tiəyiət), Lao ທາຍາດ (tht).


สมัคร

th-verb

สมัคร • (sà-màk) (abstract noun การสมัคร)

sà-màk (romanization)
การสมัคร (abstract-noun)
สมัค (alternative obsolete)
สมรรค (alternative obsolete)

Possibly from Old Khmer smāka (“to want, to wish, to desire; to act at will, to be voluntary, to volunteer; to be harmonious, in accord, in unison, or united”). Compare Sanskrit समग्र (samagra, “complete; full”), Pali samagga (“idem”). Cognate with Modern Khmer ស្ម័គ្រ (smak), Lao ສະໝັກ (sa mak).

cog

(intransitive) to be harmonious, in accord, in unison, or united


สามารถ

th-verb

สามารถ • (sǎa-mâat) (abstract noun การสามารถ or ความสามารถ)

sǎa-mâat (romanization)
การสามารถ (abstract-noun)
ความสามารถ (abstract-noun)

/saː˩˩˦.maːt̚˥˩/

From Sanskrit समर्थ (samartha, “strong; able; powerful; sufficient; etc”). Cognate with Old Khmer samartha (“ability, competence, potential; in conjunction with, in association with; to join (with), to combine (with); etc”).

cog

(auxiliary) can; may; to be able (to) or suitable (for).


กิจการ

Shortened from กิจการของอัครทูต (gìt-jà-gaan-kɔ̌ɔng-àk-krá-tûut, “Acts of the Apostles”).

th-l

กิจการของอัครทูต

(biblical) Acts: a book of the New Testament.


สมุนไพร

From สมุน (sà-mǔn) + ไพร (prai).
"Cannabis; marijuana" is the semantic loan from English herb.

(colloquial, slang) cannabis; marijuana.


สนิท

th-adv

สนิท • (sà-nìt) (abstract noun ความสนิท)

sà-nìt (romanization)
ความสนิท (abstract-noun)

From Pali siniddha (“gluey, sticky; smooth, sleek; lovely, pretty; etc”), ultimately from Sanskrit स्निग्ध (snigdha, “idem”), according to the Royal Institute Dictionary 2011; but more likely to be from Old Khmer ត្និត៑ (tnit, “close; intimate”) or from Sanskrit सनीड (sanīḍa, “close; closely united or related; etc”).
Compare Modern Khmer ស្និទ្ធ (snət, “close, intimate; beloved, dear”).

cog

ประตูปิดไม่สนิท

(literally) The door is not closed tight.


ศิลป์

th-noun

ศิลป์ • (sǐn)


ศีล

ศีล • (sǐin)

From Sanskrit शील (śīla, “morality”). Cognate with Lao ສິນ (sin), Northern Thai ᩈᩦ᩠ᩃ, Lü ᦉᦲᧃ (ṡiin), Shan သီႇလႃႉ (sìi lâ̰a), သိၼ် (sǐn).

เบญจศีล เบญจศีล#Thai

อัฏฐศีล อัฏฐศีล#Thai

(Buddhism) code of conduct, precept, as เบญจศีล, อัฏฐศีล, etc.

(Buddhism) morality: conformity to the rules of right conduct; moral or virtuous conduct.

(by extension) morality: doctrine or system of morals.

(religion) service; rite; ritual; ceremony.


บัตร

บัตร • (bàt)

From Sanskrit पत्र (patra, “card”). Compare Lao ບັດ (bat).


ภาษิต

From Sanskrit भाषित (bhāṣita, “spoken”).


แพทย์

แพทย์ • (pɛ̂ɛt)

pɛ̂ɛt (romanization)
แพทย (alternative)
แพทยา (alternative)
ไวทยะ (alternative)

From Sanskrit वैद्य (vaidya, “doctor; physician”); probably via Khmer ពេទ្យ (pɛɛt).

der

medical practitioner
medical practitioner

(formal) medical practitioner; physician; doctor.


ทหาร

tá-hǎan (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

→ Pattani Malay: tahang

Possibly from ท (tá, “person”) + หาญ (hǎan, “brave”), or from Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han, “warrior”).

2020 February 13, “บิ๊กป้อมปัดตอบปมวิจารณ์ทหารเกษียณใช้บ้านหลวง โยนถามบิ๊กแดงปฏิรูปกองทัพ”, in แนวหน้า, Bangkok: แนวหน้า, retrieved 2020-03-07:

bík bpɔ̂m bpàt dtɔ̀ɔp bpom wí-jaan tá-hǎan gà-sǐian chái bâan lǔuang

Big Pom refuses to answer [as to] criticised issue [of] retired officers using government[-funded] homes

2019 September 18, “อนาคต ใหม่ เสนอ ๒ ร่าง กม. ยกเลิกเกณฑ์ทหาร ใช้ระบบสมัครใจ ยึดหลักสิทธิมนุษยชน”, in Laws Monitoring, Bangkok: iLaw, retrieved 2020-03-07:

ร่างกฎหมายของพรรคอนาคตใหม่มีอย่างน้อยสองฉบับ ทั้งสองฉบับเปลี่ยนระบบเกณฑ์ทหารไปเป็นระบบสมัครใจ

râang gòt-mǎai kɔ̌ɔng pák à-naa-kót mài mii yàang-nɔ́ɔi sɔ̌ɔng chà-bàp · táng sɔ̌ɔng chà-bàp bplìian rá-bòp geen tá-hǎan bpai bpen rá-bòp sà-màk-jai

The draft law of Future Forward [literally "New Future"] Party consists of two versions at least. Both versions [would] change the system [in which] officers [are] conscripted, into a voluntary system.

2019 June 7, สุรชาติ บำรุงสุข, “แนวทางปฏิรูปกองทัพ โมเดลลดอำนาจทหารสเปน”, in มติชนสุดสัปดาห์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-03-07:

ข้อเสนอที่สำคัญของเขาก็คือการปฏิรูปกองทัพเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่จำเป็นต่อกระบวนการสร้างความเข้มแข็งของระบอบประชาธิปไตย...และเสนออีกว่า การปฏิรูปทหารจะสำเร็จได้ต้องลดอำนาจกองทัพในการแทรกแซงการเมือง

kɔ̂ɔ-sà-nə̌ə tîi sǎm-kan kɔ̌ɔng kǎo gɔ̂ kʉʉ gaan-bpà-dtì-rûup gɔɔng-táp bpen ong-bprà-gɔ̀ɔp pʉ́ʉn-tǎan tîi jam-bpen dtɔ̀ɔ grà-buuan-gaan sâang kwaam-kêem-kɛ̌ng kɔ̌ɔng rá-bɔ̀ɔp bprà-chaa-tí-bpà-dtai ... lɛ́ sà-nə̌ə ìik wâa · gaan-bpà-dtì-rûup tá-hǎan jà sǎm-rèt dâai dtɔ̂ng lót am-nâat gɔɔng-táp nai gaan-sɛ̂ɛk-sɛɛng gaan-mʉʉang

An important proposal of his is [that] reforming the armed forces is a fundamental element which is necessary for the process of creating the strength of a democratic regime... and [he] also proposed that, [in order] to be able to implement the reform of the military, [it] needs to reduce the power of the armed forces in intervening [in] politics.

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), “๑๘”, in ราชาธิราช, Bangkok: สำนักพิมพ์บริการ, published 1946:

ฝ่ายพระเจ้ากรุงต้าฉิงซึ่งเสวยราชสมบัติอยู่ในกรุงจีนนั้นมีทหารเอกคนหนึ่งชื่อกามะนี

fàai prá-jâao grung dtâa chǐng sʉ̂ng sà-wə̌əi râat-chá-sǒm-bàt yùu nai grung jiin nán mii tá-hǎan èek kon nʉ̀ng chʉ̂ʉ gaa-má-nii

Speaking of the Divine Lord of the Ta Ching Kingdom, who was enjoying [his] kingship in the land of Cathay, [he] had one excellent warrior called Kamani.

the military; military or military-like body, armed force, armed body; member thereof, person in military service, or military person, as soldier, warrior, servicemember, military officer, naval officer, etc.


กีฬา

Borrowed from Pali kīḷā (“sport; play”). Compare กรีฑา (grii-taa, “athletics”), which is from Sanskrit क्रीडा (krīḍā). Cognate with Khmer កីឡា (kəylaa), Lao ກີລາ (kī lā) or ກິລາ (ki lā), Northern Thai ᨠᩦᩊᩣ.

เล่นกีฬา


เศรษฐกิจ

th-noun

เศรษฐกิจ • (sèet-tà-gìt)

From Sanskrit श्रेष्ठ (śreṣṭha, “best, most excellent, highest, chief”) + Pali kicca (“that which ought to be done; duty, obligation, service, attention; ceremony, performance”); equivalent to เศรษฐ (sèet-tà-) + กิจ (gìt).
Cognate with Khmer សេដ្ឋកិច្ច (seetthaʼkəc), Lao ເສດຖະກິດ (sēt tha kit). Compare เศรษฐี (sèet-tǐi).

der

ดั่งที่จะเห็นได้จากความตกต่ำในทางเศรษฐกิจและความฝืดเคืองในการทำมาหากิน


เกษตร

th-noun

เกษตร • (gà-sèet)

From Sanskrit क्षेत्र (kṣetra, “farm; field”). Compare Pali khetta, from which Thai เขต (kèet) is derived.

bor

(elegant) area; region; district; territory; realm.

(chiefly in combination) farming; agriculture.


คอมพิวเตอร์

th-noun

คอมพิวเตอร์ • (kɔm-piu-dtə̂ə) (classifier เครื่อง)

kɔm-piu-dtə̂ə (romanization)
เครื่อง (classifier)

/kʰɔm˧.pʰiw˦˥.tɤː˥˩/


โบว์ลิ่ง

โบว์ลิ่ง • (boo-lîng)


สบู่

สบู่ • (sà-bùu)

Jatropha curcas
Jatropha curcas#Translingual

(botany) the flowering plant, Jatropha curcas L., of the family Euphorbiaceae.

(botany) the flowering plant, Jatropha gossypiifolia L., of the family Euphorbiaceae.


ความรัก

2003 September 16, ศาลฎีกา, “คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๐๘๓/๒๕๔๖”, in คดีประวัติศาสตร์, ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์สำนักงานศาลยุติธรรม, retrieved 2018-11-05:

เห็นว่า ความรักเป็นสิ่งที่เกิดจากใจ ไม่อาจบังคับกันได้ ความรักที่แท้จริง คือ ความปรารถนาดีต่อคนที่ตนรัก ความยินดีที่คนที่ตนรักมีความสุข การให้อภัยเมื่อคนที่ตนรักทำผิด และการเสียสละความสุขของตนเพื่อความสุขของคนที่ตนรัก จำเลยปรารถนาจะยึดครองผู้ตายเพื่อความสุขของจำเลยเอง เมื่อไม่สมหวัง จำเลยก็ฆ่าผู้ตาย เป็นความผิดและการกระทำที่เห็นแก่ตัว...หาใช่ความรักไม่

hěn wâa · kwaam-rák bpen sìng tîi gə̀ət jàak jai · mâi àat bang-káp gan dâai · kwaam-rák tîi tɛ́ɛ-jing · kʉʉ · kwaam-bpràat-tà-nǎa dii dtɔ̀ɔ kon tîi dton rák · kwaam-yin-dii tîi kon tîi dton rák mii kwaam-sùk · gaan-hâi à-pai mʉ̂ʉa kon tîi dton rák tam pìt · lɛ́ gaan-sǐia-sà-là kwaam-sùk kɔ̌ɔng dton pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng kon tîi dton rák · jam-ləəi bpràat-tà-nǎa jà yʉ́t-krɔɔng pûu-dtaai pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng jam-ləəi eeng · mʉ̂ʉa mâi sǒm-wǎng · jam-ləəi gɔ̂ kâa pûu-dtaai · bpen kwaam-pìt lɛ́ gaan-grà-tam tîi hěn-gɛ̀ɛ-dtuua ... hǎa châi kwaam-rák mâi

[The Court] entertains the following opinion: Love is [some]thing that accrues from heart [and] cannot be enforced upon anyone. True love is a good wish towards the person that one loves, gladness when the person that one loves is happy, forgiveness when the person that one loves has done [something] wrong, and sacrifice of one's own happiness for the happiness of the person that one loves. The Accused wanted to have the Deceased in [his own] possession for the Accused's own happiness. When the desire [of the Accused] could not be fulfilled, the Accused killed the Deceased. [This is such] a crime and a selfish action... [It is] not love.

2019 February 2 (last accessed), “พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๕ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๗ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต”, in ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์, Bangkok: 84000.org:

ความโศกย่อมเกิดแต่ความรัก ภัยย่อมเกิดแต่ความรัก ความโศกย่อมไม่มีแก่ผู้พ้นวิเศษแล้วจากความรัก ภัยจักมีแต่ที่ไหน

kwaam-sòok yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · pai yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · kwaam-sòok yɔ̂m mâi mii gɛ̀ɛ pûu pón wí-sèet lɛ́ɛo jàak kwaam-rák · pai jàk mii dtɛ̀ɛ tîi nǎi

From love does grief spring, [and] about fear does love bring. For one who is wholly free from love, there is no grief; whence then fear?

รัก รัก#Thai


หัวใจ

From หัว (hǔua, “head; bulb; etc”) + ใจ (jai, “heart”). Cognate with Lao ຫົວໃຈ (hūa chai), Shan ႁူဝ်ၸႂ် (hǒ tsǎue), and Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay). Compare the literal meaning of Chinese 心頭 /心头 (xīntóu).

cog

Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay)

ดวง ดวง#Thai


ดวงใจ

From ดวง (duuang, “orb”) + ใจ (jai, “heart”).

ยอด ยอด#Thai

สุด สุด#Thai

(idiomatic, sometimes as an affectionate term of address) (to express the greatest degree: ยอด~, สุด~) dear one; darling one; cherished one; precious one.


ใจ

From Proto-Southwestern Tai *caɰᴬ², from Proto-Tai *cɤɰᴬ (“heart; breath”).
Cognate with Northern Thai ᨧᩲ, Lao ໃຈ (chai), Lü ᦺᦈ (ṫsay), Tai Dam ꪻꪊ, Shan ၸႂ် (tsǎue), Tai Nüa ᥓᥬ (tsaue), Phake ꩡၞ် (caü), Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow), Zhuang caw.
Compare to Proto-Austronesian *qaCay.

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 01:02 from the start, in ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:

ผิดที่คิดแต่จะรักษาหน้าตัวเอง ผิดที่คิดแต่จะเอาชนะคนบางคน ม้าลืมคิดถึงใจของเอ็ง

pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà rák-sǎa-nâa dtuua-eeng · pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà ao-chá-ná kon baang kon · máa lʉʉm kít-tʉ̌ng jai kɔ̌ɔng eng

[I am] at fault, that [I] only thought of saving my own face. [I am] at fault, that [I] only thought of outsmarting someone. I forgot to think about the feelings of yours.


ใจ

→ Khmer: ចៃ (cay)


ฤทัย

th-noun

ฤทัย • (rʉ́-tai)

rʉ́-tai (romanization)
ฤไท (alternative archaic dated obsolete)
ฤๅทัย (alternative)


เลือด

เลือด • (lʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *lɯətᴰ (“blood”). Cognate with Isan เลือด, Lao ເລືອດ (lư̄at), Northern Thai ᩃᩮᩬᩥᨯ (lɯat⁵), Khün ᩃᩮᩨ᩠ᨯ, Lü ᦵᦟᦲᧆ (loed), Tai Dam ꪹꪩꪒ (ꞌlượt), Tai Dón ꪩꪷꪒ, Shan လိူတ်ႈ (lōet), Tai Nüa ᥘᥫᥖ (loet), Aiton လိုတ် (lüt), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜄𑜫 (lüt), Bouyei liad, Zhuang lwed, Nong Zhuang lowd, Saek หล้วด.


ปารีส

Paris (the capital and largest city of France)


อังกฤษ

Semi-learned borrowing from French anglais.

slbor

พูดอังกฤษได้ไหม

พูดอังกฤษไม่ได้

England (a constituent country of the United Kingdom); English


โสเภณี

sǒo-pee-nii (romanization)
คน (classifier)
โสภิณี (alternative obsolete)

Derived from Pali sobhiṇī (“beautiful woman”). Being a clipping of นครโสเภณี, from Pali nagarasobhiṇī (literally “beautiful woman of the city”). Cognate with Lao ໂສເພນີ (sō phē nī), Khmer សោភិនី (saophinii).

cog

Lao ໂສເພນີ (sō phē nī)


ผัดไทย

th-noun

ผัดไทย • (pàt-tai)

From ผัด (pàt, “stir-fry dish”) + ไทย (tai, “Thai”).


แมวน้ำ

mɛɛo-náam (romanization)
ตัว (classifier)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + น้ำ (náam, “water”); literally "water cat" or "aquatic cat".

(zoology) true seal: marine mammal of the family Phocidae.


วัว

wuua (romanization)
ตัว (classifier)
wuua (romanization)
งัว (alternative)

Compare Old Chinese 牛 (OC *ŋʷɯ). Cognate with Northern Thai ᨦᩫ᩠ᩅ, Isan งัว, Lao ງົວ (ngūa), Lü ᦷᦣ (ho) or ᦷᦇ (ngo), Tai Dam ꪉꪺ, Shan ငူဝ်း (ngó) or ဝူဝ်း (wó), Ahom 𑜆𑜥 (pū) or 𑜑𑜥 (hū).

เนื้อ เนื้อ#Thai


แมนนาที

th-noun

แมนนาที • (mɛɛn-naa-tîi)


เงือก

เงือก • (ngʉ̂ʉak)

From Proto-Tai *ŋɯəkᴰ (“crocodile”); cognate with Lao ເງືອກ (ngư̄ak), Tai Dam ꪹꪉꪀ, Shan ငိူၵ်ႈ (ngōek), Tai Nüa ᥒᥫᥐ (ngoek), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük), Nong Zhuang ngowg, Zuojiang Zhuang ngweg.
According to Pittayaporn (2009-2010:16) from Middle Chinese 鱷 (MC ngak, “crocodile”), yet Vovin (2021:113) contends that the loan direction is from Tai to Eastern Han Chinese.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük)


นางเงือก

th-noun

นางเงือก • (naang-ngʉ̂ʉak) (classifier ตัว)

naang-ngʉ̂ʉak (romanization)
ตัว (classifier)

/naːŋ˧.ŋɯa̯k̚˥˩/

From นาง (naang, feminine prefix) + เงือก (ngʉ̂ʉak, “merperson”).


นาง

From Proto-Southwestern Tai *naːŋᴬ⁴ (“lady”), from Proto-Tai *naːŋᴬ (“lady”), from Old Chinese 娘 (OC *naŋ, “young woman”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ᩠ᨦ, Lao ນາງ (nāng), Lü ᦓᦱᧂ (naang), Tai Dam ꪙꪱꪉ, Shan ၼၢင်း (náang), Tai Nüa ᥘᥣᥒᥰ (läang) or ᥢᥣᥒᥰ (näang), Aiton ꩫင် (naṅ), Ahom 𑜃𑜂𑜫 (naṅ), Tày nàng. Cognate via Old Chinese: Old Khmer នាង (nāṅa, nāṅ°), nâ, nõ (“courtesy title for females”), Khmer នាង (niəng), Vietnamese nàng, Burmese နန်း (nan:).

พระยา พระยา#Thai

(historical) a title given to the wife of a nobleman ranking below พระยา (prá-yaa).

(archaic) a title given to a female animal.

(derogatory) a title given to a woman who is considered to be disagreeable or unacceptable.


วอลรัส

th-noun

วอลรัส • (wɔɔl-rás)


สิงโต

sǐng-dtoo (romanization)
สิงห์โต (alternative archaic dated obsolete)

Eye dialect spelling of the obsolete สิงห์โต, from สิงห์ (sǐng, “siṃha, lion-like mythological animal”) + โต (dtoo, “lion-like mythological animal”).

com

Zong'teen (2018 April 6) “ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก”, in Soccer Suck (in Thai), Bangkok: Devtab Co., Ltd., retrieved 2019-02-13
ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก
sǎan dát kêm sòng fɛɛn sǐng-dtoo gin-kâao-dɛɛng · sǎam · dʉʉan gɔ̀ɔ hèet wûn-waai geem ùn-gʉ̀ʉak
A Dutch court assumes a rigid attitude, sending Lion fans to eat red rice for three months for causing a disturbing incident at a shoe-warming game.

(soccer slang) England national football team, whose emblem contains three lions.


สิงโตทะเล

Calque of English sea lion. Same as สิงโต (sǐng-dtoo, “lion”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


วิหค

th-noun

วิหค • (wí-hòk)

wí-hòk (romanization)
พิหค (alternative)

From Sanskrit विहग (vihaga, “bird”) or Pali vihaga (“idem”).


เก้าอี้

เก้าอี้ • (gâo-îi)

From Teochew 交椅 (gao1 in2). Cognate with Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī), Khmer កៅអី (kawʼəy).

cog

Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī)

ตัว ตัว#Thai


ก๋วยเตี๋ยว

th-noun

ก๋วยเตี๋ยว • (gǔai-dtǐao)

Borrowed from Teochew 粿條 /粿条 (guê² diao⁵, “ricecake strips”).


เค้ก

th-noun

เค้ก • (kéek)

→ Urak Lawoi': เคก (khëk)


ระนาด

ระนาด • (rá-nâat)

(music) generic term for traditional Thai keyboard percussion instruments (most often xylophones, but also including metallophones and crystallophones).


มุก

Compare Sanskrit मुक्त (mukta, “pearl”).


แม่น้ำโขง

th-proper noun

แม่น้ำโขง • (mɛ̂ɛ-náam-kǒong)

/mɛː˥˩.naːm˦˥.kʰoːŋ˩˩˦/

com

แม่น้ำ (mɛ̂ɛ-náam) + โขง (kǒong)


แม่โขง

th-proper noun

แม่โขง • (mɛ̂ɛ-kǒong)

/mɛː˥˩.kʰoːŋ˩˩˦/

com

แม่ (mɛ̂ɛ) + โขง (kǒong)


มารดา

maan-daa (romanization)
มาดา (alternative)
มาตา (alternative)

From Pali mātā (“mother”). Compare Lao ມານດາ (mān dā).


พี่สาว

/pʰiː˥˩.saːw˩˩˦/

From พี่ (pîi) + สาว (sǎao). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜏𑜰𑜫 (Pi Sau).


พี่ชาย

pîi-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰiː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From พี่ (pîi) + ชาย (chaai). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜋𑜩 (pi chai).


สาว

sǎao (romanization)
การสาว (abstract-noun)


น้องสาว

th-noun

น้องสาว • (nɔ́ɔng-sǎao)

/nɔːŋ˦˥.saːw˩˩˦/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + สาว (sǎao, “female”).

com

younger sisterกนิษฐ์กนิษฐภคินีกนิษฐาขนิษฐ์ขนิษฐาอนุช

a term of address to a young or younger woman.


น้องชาย

th-noun

น้องชาย • (nɔ́ɔng-chaai)

/nɔːŋ˦˥.t͡ɕʰaːj˧/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + ชาย (chaai, “male”). Cognate with Ahom 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜩 (nong-chai).

com

younger brotherกนิษฐ์กนิษฐภาดาน้องบ่าวภราดรภราดาอนุชา

a term of address to a young or younger man.

2017 July 15, "กล้วย ๆ ทำความสะอาด 'น้องชาย' ให้เกลี้ยง", in komchadluek.net, คมชัดลึก:
กล้วย ๆ ทำความสะอาดน้องชายให้เกลี้ยง
glûai glûai · tam-kwaam-sà-àat nɔ́ɔng-chaai hâi glîiang
It's easy to clean your willy neatly.


หลานสาว

th-noun

หลานสาว • (lǎan-sǎao)


หลานชาย

/laːn˩˩˦.t͡ɕʰaːj˧/


หลาน

From Proto-Tai *ʰlaːnᴬ (“nephew; niece; grandchild”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Khün ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Lao ຫຼານ (lān), Lü ᦜᦱᧃ (l̇aan), Tai Dam ꪨꪱꪙ, Shan လၢၼ် (lǎan), Tai Nüa ᥘᥣᥢᥴ (láan), Ahom 𑜎𑜃𑜫 (lan), Zhuang lan, Saek หล่าน. Compare Sui haanl (“grandson”).


ลูกพี่ลูกน้อง

th-noun

ลูกพี่ลูกน้อง

ลูกพี่ลูกน้อง • (lûuk-pîi-lûuk-nɔ́ɔng)

/luːk̚˥˩.pʰiː˥˩.luːk̚˥˩.nɔːŋ˦˥/

From ลูก (lûuk) + พี่ (pîi) + ลูก (lûuk) + น้อง (nɔ́ɔng).


พี่น้อง

th-noun

พี่น้อง • (pîi-nɔ́ɔng)

/pʰiː˥˩.nɔːŋ˦˥/

From พี่ (pîi, “older brother; older sister; older person”) + น้อง (nɔ́ɔng, “younger brother; younger sister; younger person”). Compare Zhuang beixnuengx.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng


เหลน

From Proto-Tai *ʰlenꟲ (“great-grandchild”). Southwestern Tai languages have tone A such as Thai เหลน [leːnᴬ¹] probably due to contamination from Proto-Tai *ʰlaːnᴬ (“grandchild”).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ເຫຼນ (nrē) or ເຫຼັນ (len), Lü ᦜᦲᧃ (l̇iin), Shan လိၼ် (lǐn).
In Northern Tai, cognate with Zhuang laenj.


แม่เลี้ยง

th-noun

แม่เลี้ยง • (mɛ̂ɛ-líiang) (classifier คน)

mɛ̂ɛ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/mɛː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “woman; mother”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).

com

(dialect) wealthy woman; woman in charge, woman in authority, mistress, bosslady; woman of rank, woman of distinction; influential woman.


พ่อเลี้ยง

th-noun

พ่อเลี้ยง • (pɔ̂ɔ-líiang) (classifier คน)

pɔ̂ɔ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/pʰɔː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “man; father”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).


การทำแท้ง

ทำแท้ง ทำแท้ง#Thai


ทำแท้ง

th-verb

ทำแท้ง • (tam-tɛ́ɛng) (abstract noun การทำแท้ง)

tam-tɛ́ɛng (romanization)
การทำแท้ง (abstract-noun)

/tʰam˧.tʰɛːŋ˦˥/

From ทำ (tam, “to make; to do”) + แท้ง (tɛ́ɛng, “to abort; to miscarry; etc”).

com

to voluntarily undergo abortion (in order to end a pregnancy).

ทำให้แท้ง

to perform or cause abortion (in order to end a pregnancy)


แท้ง

tɛ́ɛng (romanization)
การแท้ง (abstract-noun)

Possibly changed from ท้อง (tɔ́ɔng, “to be pregnant”).

(slang) to go or come to naught; to result in nothing; to give no result; to take no effect; to be or become void or invalid.


นิยาย

Compare Lao ນິຍາຍ (ni nyāi), Northern Thai ᨶᩥᨿᩣ᩠ᨿ, Lü ᦓᦲᧉᦍᦻ (nii²yaay, “fiction”), Khmer និយាយ (niyiəy, “to speak; to tell”), Northern Khmer อันแย็ย (“to speak; to tell”).

cog

2 Timothy 4:4, KJV:
และเขาจะบ่ายหูจากความจริง หันไปฟังเรื่องนิยายต่าง ๆ
lɛ́ kǎo jà bàai hǔu jàak kwaam-jing hǎn bpai fang rʉ̂ʉang ní-yaai dtàang dtàang
And they shall turn away their ears from the truth, and shall be turned unto fables.

fiction: imaginative, imagined, or invented story.


พ่อมด

th-noun

พ่อมด • (pɔ̂ɔ-mót)

/pʰɔː˥˩.mot̚˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “male prefix”) + มด (mót, “person of occult knowledge; person who practices magic or sorcery”).
Compare Lao ພໍ່ມົດ (phǭ mot).

compound

2002, จิระนันท์ พิตรปรีชา, ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ:
ไม้เท้านั่น ข้าสั่งแล้วให้ริบไม้เท้าพ่อมด
máai-táo nân kâa sàng lɛ́ɛo hâi ríp máai-táo pɔ̂ɔ-mót
His staff! I told you to take the wizard's staff!


เทพยดา

th-noun

เทพยดา • (têep-pá-yá-daa) (classifier ตน or องค์)

têep-pá-yá-daa (romanization)
ตน (classifier)
องค์ (classifier)

From corruption of เทพดา (têep-pá-daa); probably influenced by เทพย (têep-pá-yá-).

เทวดา เทวดา#Thai

(somewhat archaic) alternative form of เทวดา (tee-wá-daa)


มะลิ

มะลิ • (má-lí)

From Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មលិ (mali, “the plant Jasminum sambac”), from Sanskrit मल्लि (malli). Compare Angkorian Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មូលិះ (mūliḥ). Cognate with Modern Khmer ម្លិះ (mlih), Lao ມະລິ (ma li), Eastern Cham ꨟꨤꨪꩍ (malih).

Jasminum sambac
Jasminum sambac#Translingual

(botany) Arabian jasmine: the plant Jasminum sambac of the family Oleaceae.


กล้วยไม้

กล้วยไม้ • (glûai-máai)


ลาเวนเดอร์

ลาเวนเดอร์ • (laa-wen-də̂ə)


หัวหอม

hǔua-hɔ̌ɔm (romanization)
หัว (classifier)

/hua̯˩˩˦.hɔːm˩˩˦/

หัว (hǔua, “head”) + หอม (hɔ̌ɔm), from Khmer ក្រហម (krɑɑhɑɑm, “red”) in ខ្ទឹមក្រហម (khtœ̆mkrâhâm, “shallot, red garlic”).


หอมใหญ่

หอมใหญ่ • (hɔ̌ɔm-yài)

com

หอม (hɔ̌ɔm) + ใหญ่ (yài)


ผัก

From Proto-Tai *prakᴰ (“vegetable”). Cognate with Northern Thai ᨹᩢ᩠ᨠ, Lao ຜັກ (phak), Lü ᦕᧅ (ṗhak), Tai Nüa ᥚᥐᥴ (phák), Shan ၽၵ်း (phák), Ahom 𑜇𑜀𑜫 (phak), Zhuang byaek, Nong Zhuang pyaek, Bouyei byagt, Saek พรั๊ก.


ข่า

From Proto-Tai *xaːᴮ (“galangal”).
Cognate with Lao ຂ່າ (khā), Zhuang haq (“galangal”).


กระเทียม

th-noun

กระเทียม • (grà-tiiam)


โหระพา

Ocimum basilicum
Ocimum basilicum#Translingual


กะเพรา

กะเพรา • (gà-prao)

Compare Lao ກະເພົາ (ka phao), Khmer ម្រះព្រៅ (mrĕəh prɨw), Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว.

cog

มเรี็ยฮปเริ็ว

Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว

Ocimum tenuiflorum
Ocimum tenuiflorum#Translingual

(botany) holy basil: the plant Ocimum tenuiflorum L. of the family Labiatae.


เกลือ

th-noun

เกลือ • (glʉʉa)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *klɯəᴬ² (“salt”), from Proto-Tai *klwɯəᴬ (“salt”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩮᩬᩥᩋ, Khün ᨠᩮᩬᩨ, Yong ᨠᩮᩬᩥ, Isan เกือ or เกีย, Lao ເກືອ (kư̄a), Lü ᦵᦂᦲ (k̇oe), Tai Dam ꪹꪀ (kɨa1), Tai Dón ꪀꪷ (kə1), Shan ၵိူဝ် (kǒe), Tai Nüa ᥐᥫ (koe), Phake ကိုဝ် (küw), Ahom 𑜀𑜢𑜤𑜈𑜫 (küw), Zhuang gyu, Nong Zhuang gow, Zuojiang Zhuang gwe, Tày cưa. Compare also Lakkia kjie⁵¹.


คฤหาสน์

th-noun

คฤหาสน์ • (ká-rʉ́-hàat) (classifier หลัง)

ká-rʉ́-hàat (romanization)
หลัง (classifier)

/kʰa˦˥.rɯ˦˥.haːt̚˨˩/

From คฤห (krʉ́, “house”) + อาสน์ (àat, “seat”).

com

large, stately house: mansion, manor, castle, etc.


ดาว

From Proto-Tai *t.naːwᴬ. Cognate with Lao ດາວ (dāo), Northern Thai ᨯᩣ᩠ᩅ, Lü ᦡᦱᧁ (ḋaaw), Shan လၢဝ် (lǎao), Tai Dam ꪒꪱꪫ, Tày đao, Zhuang ndaundeiq.
Compare Proto-Hlai *ɾaːw (“star”), Proto-Austronesian *qajaw (whence Paiwan qadaw (“sun, day”), Tagalog araw (“sun”), Maori ao (“daytime”)).

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (ปลา~) starfish.

ตัว ตัว#Thai

เสือ เสือ#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (เสือ~) leopard.

ตัว ตัว#Thai

แมว แมว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (แมว~) leopard cat.

ตัว ตัว#Thai

กวาง กวาง#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (กวาง~) chital.


นางฟ้า

Compound of นาง (naang, “woman”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”). Cognate with Lao ນາງຟ້າ (nāng fā).


ศรี

From Sanskrit श्री (śrī, “wealth; goddess of wealth, that is, Lakṣmī”); possibly via Old Khmer śrī, śri, śrīya, srī, srīya, sri, sriya, siri, sī, si, sīya, siya, se (“beauty, splendor, radiance, glory, majesty, etc; also used as an honorific headword”). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).
Compare Pali siri (“idem”), from which Thai สิริ (sì-rì) was derived.

bor

(elegant) glory; honour; splendor; prosperity; thriving; flourishment.


วุ้นเส้น

wún-sên (romanization)
เส้น (classifier)

From วุ้น (wún, “agar; gelatin”) + เส้น (sên, “line”).

com

glass noodles; cellophane noodles; vermicelli.


โจ๊ก

th-noun

โจ๊ก • (jóok)

Semi-learned borrowing from Cantonese 粥 (zuk1) or Hakka 粥 (chuk, “rice porridge”).


ผัดซีอิ๊ว

th-noun

ผัดซีอิ๊ว • (pàt-sii-íu)

From ผัด (pàt, “stir-fry: stir-fried dish”) + ซีอิ๊ว (sii-íu, “soy sauce”).

com

เส้นใหญ่ เส้นใหญ่#Thai

phat si-io, a dish of noodles, often the broad noodles called เส้นใหญ่ (sêen-yài), stir-fried with soy sauce, egg, meat, and sliced kailan.

th:ผัดซีอิ๊ว


กะทิ

th-noun

กะทิ • (gà-tí)


ลาบ

ลาบ • (lâap)

lap: a dish of minced meat mixed with such ingredients as lime juice, chilies, fish sauce, etc, served with fresh vegetables and herbs.


ฒากา

ธากา ธากา#Thai


บังกลาเทศ

From English Bangladesh, from Bengali বাংলাদেশ (baṅladeś).

ประเทศบังกลาเทศ

สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ


ซวย

suai (romanization)
ความซวย (abstract-noun)

From Hokkien 衰 (soe, “to have poor luck”) or Teochew 衰 (sue, “to have poor luck”).

(colloquial, vulgar) luckless; unlucky; unfortunate; inauspicious; cursed; doomed; ruined.


บี้

bîi (romanization)
ความบี้ (abstract-noun)

Borrowed from Teochew 癟／瘪 (bhit4, “flat”).


เต้าหู้

เต้าหู้ • (dtâo-hûu)

desc

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

Borrowed from Teochew 豆腐 (dao7 hu7, “tofu”). Cognate with Khmer តៅហ៊ូ (tawhuu).


ต้มยำ

→ English: tom yam / tom yum

→ Chinese: 冬蔭 /冬荫 (dōngyīn)

→ Japanese: トムヤム

→ Korean: 똠얌 (ttomyam)

tom yam, spicy lemongrass soup, hot and sour soup.


มะม่วง

th-noun

มะม่วง • (má-mûuang)

From the elision of หมากม่วง (màak-mûuang, “mango”).


ส้มตำ

From ส้ม (sôm, “sour”) + ตำ (dtam, “to pound; pounded food”).


พะแนง

th-noun

พะแนง • (pá-nɛɛng)

pá-nɛɛng (romanization)
ผะแนง (alternative)
พแนง (alternative)
แพนง (alternative)

/pʰa˦˥.nɛːŋ˧/

Unknown, some have linked it to be a loan word from Malay panggang (“to grill; grilled”), although this is doubtful, judging by the consonants. First attested in 1890 as a type of "grilled chicken" (see also at the Wikipedia article).

dry curry (thickened spicy Thai curry with large pieces of roast chicken, pork or beef).


มะนาว

má-naao (romanization)
มนาว (alternative obsolete)


ข้าวต้ม

ข้าวต้ม • (kâao-dtôm)

From ข้าว (kâao, “rice”) + ต้ม (dtôm, “to boil”); literally "boiled rice".


ทอดมัน

th-noun

ทอดมัน • (tɔ̂ɔt-man)

ทอด (tɔ̂ɔt, “to fry”) + มัน (man, “fat; oil; oily”).

com

พริกแกง พริกแกง#Thai

deep-fried patty of pounded meat, usually fish or prawn, mixed with the chili paste พริกแกง.


ข้าวเหนียว

th-noun

ข้าวเหนียว • (kâao-nǐao)

From ข้าว (kâao, “rice”) + เหนียว (nǐao, “glutinous”). Compare Lao ເຂົ້າໜຽວ (khao niāu), Shan ၶဝ်ႈၼဵဝ် (khāo nǎeo).

compound

th:ข้าวเหนียว


หมี่กรอบ

th-noun

หมี่กรอบ • (mìi-grɔ̀ɔp)

/miː˨˩.krɔːp̚˨˩/

From หมี่ (mìi, “rice vermicelli”) + กรอบ (grɔ̀ɔp, “crispy”).

com

mi krop, a dish of deep-fried rice vermicelli stir-fried with a paste made from palm sugar, tomato sauce, fish sauce, bitter orange juice, tamarind juice, pickled garlic juice, sliced shallots, and others, served with mung bean sprouts and others, topped with sliced bitter orange peels.


ราดหน้า

th-noun

ราดหน้า • (râat-nâa)

From ราด (râat, “to flood; to pour; etc”) + หน้า (nâa, “face; top; etc”); literally "to pour on the face".

com

rat na: a Thai noodle dish consisting of stir-fried noodles over which a thick sauce is poured.


ส้มจี๊ด

th-noun

ส้มจี๊ด • (sôm-jíit)


มัสมั่น

มัสมั่น • (mát-sà-màn)

mát-sà-màn (romanization)
มาชะแมน (alternative)

→ English: massaman / masaman / mussamun

Semi-learned borrowing from Classical Persian مسلمان (musalmān, “Muslim”), from Arabic مُسْلِم (muslim, “Muslim”). Doublet of มุสลิม (mút-sà-lim).

slbor

แกง แกง#Thai

(แกง~) a rich, mild Thai curry, made from meat, coconut milk, tamarind sauce, palm sugar, peanuts or cashews, cinnamon, and other spices.


ต้มข่า

th-noun

ต้มข่า • (dtôm-kàa)

tom kha (spicy chicken curry in coconut milk with galangal root)


ทุเรียน

ทุเรียน • (tú-riian)

Semi-learned borrowing from Malay durian, from Proto-Malayic *duri-an, from Proto-Malayo-Polynesian *duʀi-an.


อิกัวนา

ì-guua-nâa (romanization)
ตัว (classifier)

From English iguana, from Spanish iguana, from Taíno *iwana.


ยิปซัม

th-noun

ยิปซัม • (yíp-sâm)


อะลูมิเนียม

อะลูมิเนียม • (à-luu-mí-niiam)

à-luu-mí-niiam (romanization)
อลูมิเนียม (alternative nonstandard)

aluminum (Chemical element: Al, atomic number 13)

th:อะลูมิเนียม


มะกรูด

มะกรูด • (má-grùut)

Citrus hystrix
Citrus hystrix#Translingual


ข้าวหอมมะลิ

ข้าวหอมมะลิ • (kâao-hɔ̌ɔm-má-lí)

English: hom mali rice

/kʰaːw˥˩.hɔːm˩˩˦.ma˦˥.liʔ˦˥/

From ข้าว (kâao, “rice”) + หอม (hɔ̌ɔm, “fragrant”) + มะลิ (má-lí, “jasmine”), literally “jasmine-fragrant rice”.

com

th:ข้าวหอมมะลิ


อุบลราชธานี

th:เจ้าพระประทุมวรราชสุริยวงศ์ (เจ้าคำผง ณ อุบล)

From อุบล (ù-bon, “lotus”) + ราชธานี (râat-chá-taa-nii, “royal city; capital city; royal residence; etc”, literally “royal abode”); after Prince Pathum (1709—1795), the first ruler of this city as a vassal state of Bangkok, whose name, Pathum (ปทุม), means "lotus"; coined by Rama I of Bangkok in 1793.

เมือง เมือง#Thai

Ubon Ratchathani
Ubon Ratchathani#English

(เมือง~) Ubon Ratchathani (a city in Thailand)

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Ubon Ratchathani (a province of Thailand)

อำเภอเมือง อำเภอเมือง#Thai

Mueang Ubon Ratchathani
w:Mueang Ubon Ratchathani District

(อำเภอเมือง~) Mueang Ubon Ratchathani (a district of Ubon Ratchathani Province, Thailand)


ทัศนคติ

th-noun

ทัศนคติ • (tát-sà-ná-ká-dtì)


สถานการณ์

สถานการณ์ • (sà-tǎa-ná-gaan)


มโนทัศน์

มโนทัศน์ • (má-noo-tát)

มโน (má-noo, “heart, mind”) + ทัศน์ (“view, sight”)


เอกภาพ

th-noun

เอกภาพ • (èek-gà-pâap)

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.pʰaːp̚˥˩/

เอก (èek, “one”) + ภาพ (pâap, “image; condition”), from Sanskrit एकभाव (ekabhāva, “oneness”)


จริยธรรม

th-noun

จริยธรรม • (jà-rí-yá-tam)

From จริย + ธรรม (tam). Cognate with Lao ຈະລິຍະທຳ (cha li nya tham).

com

จริย + ธรรม (tam)


คำเชื่อม

th-noun

คำเชื่อม • (kam-chʉ̂ʉam)

/kʰam˧.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


ดอกเบี้ย

ดอกเบี้ย • (dɔ̀ɔk-bîia)

/dɔːk̚˨˩.bia̯˥˩/

compound

ดอก (dɔ̀ɔk) + เบี้ย (bîia)

(finance) interest (a sum paid or charged for the use of money, for borrowing money, etc.).


บรรยาย

th-verb

บรรยาย • (ban-yaai) (abstract noun การบรรยาย)

ban-yaai (romanization)
การบรรยาย (abstract-noun)


เอาใจ

เอาใจ • (ao-jai) (abstract noun การเอาใจ)

ao-jai (romanization)
การเอาใจ (abstract-noun)

to pamper, to soothe, to please someone.


แต่ง

dtɛ̀ng (romanization)
การแต่ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຕ່ງ (tǣng), Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹).

cog

Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹)

to wear, as an item of clothing, makeup, etc.

แต่งงาน แต่งงาน#Thai

short for แต่งงาน (dtɛ̀ng-ngaan, “to marry; to wed”)


สำนึก

th-verb

สำนึก • (sǎm-nʉ́k) (abstract noun การสำนึก)

sǎm-nʉ́k (romanization)
การสำนึก (abstract-noun)

From Khmer សំណឹក (sɑmnək); cognate with Lao ສຳນຶກ (sam nưk).


บิน

bin (romanization)
การบิน (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓilᴬ (“to fly”). Cognate with Lao ບິນ (bin), Northern Thai ᨷᩥ᩠ᨶ, Lü ᦢᦲᧃ (ḃiin), Shan မိၼ် (mǐn) or ဝိၼ် (wǐn), Tai Dam ꪚꪲꪙ, Ahom 𑜉𑜢𑜃𑜫 (min), 𑜉𑜢𑜐𑜫 (miñ) or 𑜈𑜢𑜃𑜫 (bin), Tày bên, Zhuang mbin. Compare Proto-Be *vinᴬ¹.


ดู

From Proto-Southwestern Tai *ˀduːᴬ³ (“to look; to watch”). Compare Lao ດູ (dū), Northern Thai ᨯᩪ, Tai Dam ꪒꪴ, Shan လူ (lǔu), Phake ꩫူ (nū), Ahom 𑜎𑜥 (lū).

inh

กินดู

to try eating [something]
(literally) to eat [something] for trial

ลองดู

to try; to try out
(literally) to try for trial


กลับ

glàp (romanization)
การกลับ (abstract-noun)

ตั๋วไปกลับ


หัวเราะ

th-verb

หัวเราะ • (hǔua-rɔ́) (abstract noun การหัวเราะ)

hǔua-rɔ́ (romanization)
การหัวเราะ (abstract-noun)

/hua̯˩˩˦.rɔʔ˦˥/

Corrupted from older หัวร่อ (hǔua-rɔ̂ɔ).


ยุคสำริด

th-noun

ยุคสำริด • (yúk-sǎm-rít)


สอง

Inherited from Proto-Southwestern Tai *sɔːŋᴬ¹ (Jonsson, 1991), from Proto-Tai *soːŋᴬ, from Middle Chinese 雙 (MC sraewng, “two,pair”). Cognate with Northern Thai ᩈᩬᨦ, Lao ສອງ (sǭng), Lü ᦉᦸᧂ (ṡoang), Tai Dam ꪎꪮꪉ, Tai Dón ꪎꪮꪉ, Tai Daeng ꪎꪮꪉ, Shan သွင် (sǎung), Tai Nüa ᥔᥩᥒᥴ (sóang), Tai Laing ꩬွꩼင်, Khamti ꩬွင်, Aiton ꩬွင် (soṅ), Phake ꩬွင် (soṅ), Ahom 𑜏𑜨𑜂𑜫 (soṅ), Bouyei soongl, Zhuang song, Tày sloong.


หมี

From Proto-Tai *ʰmwɯjᴬ (“bear”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩦ, Lao ໝີ (mī), Lü ᦖᦲ (ṁii), Tai Dam ꪢꪲ, Shan မီ (mǐi), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zhuang mui, Nong Zhuang mue, Bouyei moil. Compare Proto-Austronesian *Cumay (“bear”) (whence Paiwan cumay). Old Chinese 羋 (OC *meʔ) was probably borrowed from a Kra-Dai language.


หิน

From Proto-Tai *triːlᴬ (“stone”). Cognate with Northern Thai ᩉᩥ᩠ᨶ, Lao ຫີນ (hīn), Lü ᦠᦲᧃ (ḣiin), Tai Dam ꪬꪲꪙ, Shan ႁိၼ် (hǐn), Tai Nüa ᥞᥤᥢᥴ (hín), Ahom 𑜍𑜢𑜃𑜫 (rin), Zhuang rin, Saek หรี่น.


หัว

th-noun

หัว • (hǔua)

hǔua (romanization)
หวว (alternative obsolete)
หวัว (alternative)

Pittayaporn (2009) reconstructed Proto-Tai *truəᴬ (“head”) while noting that it might in fact be a post-Proto-Tai loanword.
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩫ, Lao ຫົວ (hūa), Lü ᦷᦠ (ḣo), Tai Dam ꪬꪺ, Shan ႁူဝ် (hǒ), Tày thua, Ahom 𑜑𑜥 (hū) or 𑜍𑜥 (rū) or 𑜍𑜤𑜈𑜫 (ruw).
In other Tai, Zuojiang Zhuang hu (Ningming and Longzhou dialects) or vuo (Daxin dialect).
Compare Chinese 頭 (MC duw).


หลัก

หลัก • (làk)

From Proto-Tai *ʰlakᴰ (“stake”). Cognate with Lao ຫຼັກ (lak), Northern Thai ᩉᩖᩢᨠ, Lü ᦜᧅ (l̇ak), Shan လၵ်း (lák), Ahom 𑜎𑜀𑜫 (lak), Saek ลั๊ก.


หน้า

หน้า • (nâa)

From Proto-Tai *ʰnaːᶜ (“face”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ, Lao ໜ້າ (nā), Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²), Tai Dam ꪘ꫁ꪱ, Tai Dón ꪘꪱꫂ, Tày nả, Shan ၼႃႈ (nāa), Tai Nüa ᥘᥣᥲ (làa) or ᥢᥣᥲ (nàa), Ahom 𑜃𑜠 (na) or 𑜃𑜡 (nā), Zhuang naj. Compare Proto-Be *naːᴮꟲ¹, whence Lingao na³.
Compare also Burmese နှာ (hna).

cog

Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²)


นามธรรม

something not directly perceivable by the senses.


รูปธรรม

something which can be directly perceived by the senses.


อุทาน

th-noun

อุทาน • (ù-taan)


อุทาน

th-verb

อุทาน • (ù-taan) (abstract noun การอุทาน)

ù-taan (romanization)
การอุทาน (abstract-noun)


สรรพนาม

From Sanskrit सर्वनामन् (sarvanāman, “pronoun”). Equivalent to สรรพ (sàp, “all; entire; whole; every”) + นาม (naam, “name; noun”).


วิเศษณ์

th-noun

วิเศษณ์ • (wí-sèet)

From Sanskrit विशेषण (viśeṣaṇa, “qualifying; distinguishing; adjective; adverb”). Cognate with Khmer វិសេសន (viseesaʼnaʼ), Lao ວິເສດ (wi sēt).

der

กริยาวิเศษณ์

(grammar) (คำ~) modifier e.g. adjective, adverb.


วง

From Old Khmer វាង៑ (vāṅ), វាង្ង៑ (vāṅṅ), វង៑ (vaṅ, “enclosure; citadel, fort, fortress, stronghold; palace; to encircle, to enclose, to surround; to bar, to block; to screen, to shield; etc”), from Proto-Mon-Khmer *wa(a)ŋ (“enclosure”). Cognate with Khmer វង់ (vŭəng), Lao ວົງ (wong). Doublet of วัง (wang) and เวียง (wiiang).


ปรอท

th-noun

ปรอท • (bpà-rɔ̀ɔt)

/pa˨˩.rɔːt̚˨˩/

From Pali pārada (“mercury”) or Sanskrit पारद (pārada, idem); possibly via Old Khmer paraṭta (idem). Cognate with Modern Khmer បារត (baarɑɑt).


สำริด

สำริด • (sǎm-rít)


อุทยาน

From Sanskrit उद्यान (udyāna, “garden; park”); possibly via Old Khmer udyāna (“park; pleasance”). Compare Modern Khmer ឧទ្យាន (ʼuttyiən).

der

อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

อุทยานผีเสื้อกรุงเทพฯ

อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย


อธิษฐาน

th-verb

อธิษฐาน • (à-tít-tǎan) (abstract noun การอธิษฐาน)

à-tít-tǎan (romanization)
การอธิษฐาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/

From Sanskrit अधिष्ठान (adhiṣṭhāna, “benediction”).

der

to pray (to a deity such as God or Allah).


ไมตรี

From Sanskrit मैत्री (maitrī, “friendship”).


ขี้

From Proto-Tai *C̬.qɯjꟲ (“excrement”).
In Southern Tai, cognate with Northern Thai ᨡᩦ᩶, Lao ຂີ້ (khī), Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²), Shan ၶီႈ (khīi), Ahom 𑜁𑜣 (khī).
In Northern Tai, cognate with Zhuang haex, Saek ไกฺ.
Possibly cognate with Proto-Austronesian *Caqi (whence Paiwan tsaqi, Malay tahi, Malagasy tay).
Also possibly cognate with Chinese 屎 (shǐ, “excrement”); Modern Thai ขี้ (kîi) was considered cognate with Middle Chinese 屎 (MC śi) by Manomaivibool (1975) and Old Chinese 屎 (OC qhji') by Gong (2002).
Bauer (1996) pointed out that khV ("excrement") is quite widespread in Cantonese 𡲢 (ke¹, “poop”), Tai (e.g. Thai ขี้ (kîi)) and Tibeto-Burman (e.g. Zaiwa kʰji²¹, Burmese ချေး (hkye:, “shit”) and Lashi kʰjei⁵⁵) in focusing on modern lexical forms instead of proto forms. Paul Benedict criticized that the lexical forms Bauer had pulled together as the "same" word were really just "looklike". Bauer rebutted that it is highly unlikely that the phenomenon of simple coincidence explains the occurrence of so many phonosemantically similar (and identical) forms in so many different languages.
Compare Sui ggeex, Proto-Kra *kaiꟲ and Proto-Hlai *ɦaːjʔ (whence haːj³ in most modern dialects).

cog

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

(colloquial) any dirty substance, unwanted substance, or waste matter discharged from or found on the body, as scurf, snot, earwax, etc.


ขี้

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

(sometimes considered vulgar) used as a prefix to any word to form a noun, indicating the state of being a dirty substance, unwanted substance, or waste matter.

(sometimes considered vulgar) used as a prefix to any word to form an adjective or adverb, indicating a tendency, propensity, habit, behaviour, or condition, especially an unfavourable one.


ร้า

ráa (romanization)
การร้า (abstract-noun)

to abate, to decline, to decrease, to die down, to diminish, to dwindle, to fade, to lessen, to let up, to moderate, to relax, to slacken, to subside, to weaken.


จีน

Possibly from Sanskrit चीन (cīna) or Pali cīna, ultimately from Old Chinese 秦 (OC *zin).

ภาษา ภาษา#Thai


ขนม

th-noun

ขนม • (kà-nǒm)

th:พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ

Uncertain. Suggested by Charatphon Patiyan to be from ข้าว (kâao, “rice”) + หนม (nǒm, “sweet”). Compare Lao ເຂົ້າໜົມ (khao nom)
Possibly related to Old Chinese 粔籹 (OC *ɡaʔ naʔ), a delicacy from the state of Chu.


ขนมจีน

Phono-semantic matching of Mon ခၞံ (hənɔm, “noodles”) + စိန် (cin, “to be cooked”). By surface analysis, ขนม (kà-nǒm) + จีน (jiin).

surface analysis

น้ำยา น้ำยา#Thai

khanom chin, a noodle made from fermented rice which is boiled and then extruded through a sieve into boiling water, often served with the soup น้ำยา (nám-yaa).

th:ขนมจีน (อาหารไทย)


ดนตรี

From Sanskrit तन्त्री (tantrī, “lute”). Compare Lao ດົນຕີ (don tī) or ດົນຕຣີ (don trī) and Khmer តន្ត្រី (dɑɑntrəy).

ดนตรีคันทรี


วิกิพีเดีย

th-proper noun

วิกิพีเดีย • (wí-gì-pii-dìia)

th:วิกิพีเดีย


อูฐ

From Sanskrit उष्ट्र (uṣṭra, “camel”).
Compare Lao ອູດ (ʼūt), Tai Dam ꪯꪴꪒ.


ทวีป

th-noun

ทวีป • (tá-wîip)

Borrowed from Sanskrit द्वीप (dvīpa, “continent; island”). Compare Khmer ទ្វីប (tviip); Lao ທະວີບ (tha wīp); Old Javanese dwīpa; Pali dīpa.

bor

(archaic)
land; region; realm; territory.


อักษร

th-noun

อักษร • (àk-sɔ̌ɔn)

àk-sɔ̌ɔn (romanization)
อักสร (alternative archaic dated obsolete)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

/ʔak̚˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥./

From Sanskrit अक्षर (akṣara, “letter”). Doublet of อักขระ (àk-kà-rà). Compare Lao ອັກສອນ (ʼak sǭn), Khmer អក្សរ (ʼaksɑɑ) and Burmese အက္ခရာ (akhka.ra).


โสม

โสม • (sǒom)

sǒom (romanization)
โสรม (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit सोम (soma, “soma plant; a kind of boiled vine from Vedic India, made from the plant soma, drunk as medicine and offered to gods; also associated with the moon after the Vedic period”). Cognate with Old Khmer soma°; Modern Khmer សោម (saom).

bor

(botany) Jewels of Opar, flameflower (Talinum paniculatum, family Portulacaceae)

(botany) sweetheart (Talinum fruticosum, family Portulacaceae).

(botany) any of the various plants of the genus Panax (family Araliaceae).


อสูร

th-noun

อสูร • (à-sǔun)

/ʔa˨˩.suːn˩˩˦/

ส่วนราชสมบัติกรุงอุชชยินีซึ่งว่างผู้ปกครองนั้นก็ร้อนถึงพระอินทร์ตามเคย พระอินทร์ตรัสให้อสูรตนหนึ่งชื่อ ปัถพีบาล ลงมาป้องกันกรุงอุชชยินีมิให้มีภัยมาถึง

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, →ISBN, page 9:

The vacancy of the throne of Ujjayini troubled the god Indra as usual. Indra told an asura, called the Earth Protector, to descend to the Ujjayini Kingdom and guard her from whatever peril that might arrive.

sùuan râat-chá-sǒm-bàt grung ùt-chá-yí-nii sʉ̂ng wâang pûu-bpòk-krɔɔng nán gɔ̂ɔ rɔ́ɔn-tʉ̌ng prá-in dtaam kəəi prá-in dtràt hâi à-sǔun dton nʉ̀ng chʉ̂ʉ bpàt-tà-pii-baan long maa bpɔ̂ng-gan grung ùt-chá-yí-nii mí hâi mii pai maa tʉ̌ng

(Buddhism, Hinduism) asura; māra; rākṣasa; yakṣa.


สันสกฤต

สันสกฤต • (sǎn-sà-grìt)

From Sanskrit संस्कृत (saṃskṛta, “perfected”).

der

ภาษาสันสกฤต

ภาษา ภาษา#Thai


ดินสอ

th-noun

ดินสอ • (din-sɔ̌ɔ)

ดิน (din, “soil”) + สอ (sɔ̌ɔ, “white”). In ancient times, people used white "ดินสอ" (marl, that is now called ดินสอพอง) to write on slate. Later, western traders brought graphite sticks to write on paper. Therefore, the graphite sticks are called "ดินสอ" as well.


ปากกา

From ปาก (bpàak, “mouth”) + กา (gaa, “crow”); literally "crow mouth". Compare Lao ປາກກາ (pāk kā), Khmer ប៉ាកកា (paakkaa).
Semantically, compare Chinese 鴉嘴筆 /鸦嘴笔 (yāzuǐbǐ, “ruling pen”, literally “crow-mouth pen”), Japanese 烏口 (karasuguchi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), Korean 가막부리 (gamakburi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), 오구 (ogu, “ruling pen”, literally “crow mouth”).

cog

ด้าม ด้าม#Thai

(classifier ด้าม) pen: instrument for writing or drawing with ink or similar substance.

ตัว ตัว#Thai

(classifier ตัว) fastener, as clothes peg.


ยางลบ

From ยาง (yaang, “rubber”) + ลบ (lóp, “to delete”); literally "deletion rubber".

compound

rubber: device for erasing marks made with pen, pencil, etc.


ไม้บรรทัด

th-noun

ไม้บรรทัด • (mái-ban-tát) (classifier เล่ม or อัน)

mái-ban-tát (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

From ไม้ (máai, “strip”) + บรรทัด (ban-tát, “to line; to rule; etc.”); literally "ruling strip". Compare Lao ໄມ້ບັນທັດ (mai ban that).

compound

ruler: strip used for drawing lines, measuring, etc.


ไม้

th-noun

ไม้ • (máai)

From Proto-Tai *mwajꟲ (“tree; wood”). Cognate with Northern Thai ᨾᩱ᩶, Lao ໄມ້ (mai), Lü ᦺᦙᧉ (may²), Tai Dam ꪼꪣ꫁, Tai Dón ꪼꪝꫂ, Shan မႆႉ (mâ̰i), Tai Nüa ᥛᥭᥳ (mȧy), Aiton မႝ (may), Ahom 𑜉𑜩 (may), Zhuang faex, Nong Zhuang maex, Saek ไม.


กระดาษ

grà-dàat (romanization)
แผ่น (classifier)

→ Northern Thai: ᨠᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᨯᩣ᩠ᩇ

→ Lao: ກະດາດ (ka dāt)

desc

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad)

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad), ᦂᦰᦡᦱᧆ (k̇!ḋaad) (possibly)

→ Southern Thai: ด๋าด

Uncertain. Compare Portuguese cartas, cartaz; Malay kertas (from Arabic قَرْطَاس (qarṭās)); and Khmer ក្រដាស (krɑɑdaah).


หนังสือ

th-noun

หนังสือ • (nǎng-sʉ̌ʉ) (classifier เล่ม or ฉบับ)

nǎng-sʉ̌ʉ (romanization)
เล่ม (classifier)
ฉบับ (classifier)

→ Lao: ໜັງສື (nang sư̄)

→ Lü: ᦐᧂᦉᦹ (ṅangṡue)

desc

→ Gong: นังซือํ

→ Gong: นังซือํ

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From หนัง (nǎng, “peel; skin; etc”) + สือ (sʉ̌ʉ, “character; letter; script; etc”); literally “skin of letters”, referring to a piece of skin on which something is written.

com

สัญญานี้ต้องทำเป็นหนังสือ

knowledge, especially one derived from a book or books.


สมุด

Compare Burmese စာအုပ် (caup, “book”). Cognate with Lao ສະມຸດ (sa mut), Northern Thai ᩈ᩠ᨾ᩻ᩩᨯ, ᩈ᩠ᨾᩩᨯ.


ห้องเรียน

th-noun

ห้องเรียน • (hɔ̂ng-riian) (classifier ห้อง)

hɔ̂ng-riian (romanization)
ห้อง (classifier)

ห้อง (hɔ̂ng, “room”) + เรียน (riian, “to study”).


ห้อง

From Proto-Southwestern Tai *ʰrɔːŋꟲ (“room; compartment; space”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩬ᩶ᨦ, Lao ຫ້ອງ (hǭng), Shan ႁွင်ႈ (hāung), Tai Dam ꪬ꫁ꪮꪉ, Tai Nüa ᥞᥩᥒᥲ (hòang), Phake ꩭွင် (hoṅ), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ) or 𑜑𑜨𑜂𑜫 (hoṅ).


หนังสือเรียน

th-noun

หนังสือเรียน • (nǎng-sʉ̌ʉ-riian)

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.ria̯n˧/

From หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”) + เรียน (riian, “to study”).


กระดานดำ

th-noun

กระดานดำ • (grà-daan-dam) (classifier แผ่น)

grà-daan-dam (romanization)
แผ่น (classifier)

Calque of English blackboard. Same as กระดาน (grà-daan) + ดำ (dam). Cognate with Lao ກະດານດໍາ (ka dān dam).


กระดาน

grà-daan (romanization)
ขดาน (alternative)

Extended from ขดาน (kà-daan), from Old Khmer ខ្តារ៑ (khtār).

แผ่น แผ่น#Thai

แผ่น แผ่น#Thai

(colloquial) (classifier แผ่น) board for writing, drawing, etc, as slate, chalkboard, markerboard, etc.

(slang, sometimes offensive) flat chest; flat-chested woman.


ดำ

dam (romanization)
การดำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗamᴬ (“to dive”).
Cognate with Shan လမ် (lǎm), Zhuang ndaem.


ดำ

From Proto-Tai *t.namᴬ (“to transplant”).
Cognate with Zhuang ndaem.
Compare Khmer ដាំ (dam, “to plant”), Proto-Austronesian *taɬem (“to transplant”).

cog

to plant; to transplant (rice in the padding field).


ดำ

dam (romanization)
ความดำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̥.damᴬ (“black; dark”).
Cognate with Lao ດຳ (dam), Northern Thai ᨯᩣᩴ, Khün ᨯᩣᩴ, Lü ᦡᧄ (ḋam), Shan လမ် (lǎm), Ahom 𑜃𑜪 (naṃ) or 𑜓𑜪 (daṃ), Zhuang ndaem.
Compare Proto-Be *zamᴬ¹, Proto-Hlai *ɗəmʔ (“black”).


ม่วง

From Proto-Tai *mwɯːŋᴮ. Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Khün ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Lao ມ່ວງ (mūang), Lü ᦷᦙᧂᧈ (mong¹), Tai Dam ꪣ꪿ꪺꪉ, Tày muô̱ng.

ผ้า ผ้า#Thai

(ผ้า~) loincloth traditionally worn by noblemen, often purple or bluish in colour.


เหลือง

th-adj

เหลือง • (lʉ̌ʉang) (abstract noun ความเหลือง)

lʉ̌ʉang (romanization)
ความเหลือง (abstract-noun)

→ Khmer: លឿង (lɨəng)

From Proto-Tai *ʰlɯəŋᴬ (“yellow”). Cognate with Lao ເຫຼືອງ (lư̄ang), Lü ᦵᦜᦲᧂ (l̇oeng), Shan လိူင် (lǒeng), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ), Zhuang lieng.

cog

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


ส้ม

From Proto-Tai *sɤmꟲ (“sour”). Cognate with Lao ສົ້ມ (som), Shan သူမ်ႈ (sūum), Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²), Tai Dam ꪶꪎ꫁ꪣ, Ahom 𑜏𑜤𑜪 (suṃ), Zhuang soemj. Compare Middle Chinese 酸 (MC swan, “sour”) and Proto-Malayo-Polynesian *qaləsəm (whence Malay asam and Toba Batak asom).

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


ขาว

kǎao (romanization)
ความขาว (abstract-noun)

From Proto-Tai *xaːwᴬ (“white”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ᩠ᩅ (xāo), Lao ຂາວ (khāo),Lü ᦃᦱᧁ (ẋaaw), Tai Dam ꪄꪱꪫ, Shan ၶၢဝ် (khǎao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥴ (xáaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜧𑜨 (khawo), Zhuang hau, Bouyei haaul, Saek ห่าว. Compare Proto-Hlai *kʰaːw (“white”).


เทา

(botany) blanketweed, the alga Spirogyra of the family Zygnemataceae.


น้ำตาล

From น้ำ (náam, “liquid”) + ตาล (dtaan, “palmyra palm”).


ชมพู

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).

Syzygium cumini
Syzygium cumini#Translingual

(botany) Java plum (Syzygium cumini (L.) Skeels.), of the family Myrtaceae.


น้ำเงิน

th-adj

น้ำเงิน (abstract noun ความน้ำเงิน)

From น้ำ (náam) + เงิน (ngən). Cognate with Lao ນ້ຳເງິນ (nam ngœn).


ตู้หนังสือ

th-noun

ตู้หนังสือ • (dtûu-nǎng-sʉ̌ʉ)

/tuː˥˩.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From ตู้ (dtûu, “case”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”), cf Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄).

cog

Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄)


ตู้

th-noun

ตู้ • (dtûu) (classifier ตู้ or หลัง or ใบ)

dtûu (romanization)
ตู้ (classifier)
หลัง (classifier)
ใบ (classifier)

Borrowed from Teochew 櫥 /橱 (du5, “cabinet; wardrobe”). Cognate with Lao ຕູ້ (tū), Khmer ទូ (tuu), Vietnamese tủ.


ปฏิทิน

bpà-dtì-tin (romanization)
ประติทิน (alternative)

From Pali patidina (“daily”), composed of pati, paṭi (“towards; together; apart; etc.”) + dina (“day”); compare Sanskrit प्रतिदिन (pratidina, “day by day; daily; every day”). Cognate with Khmer បដិទិន (paʼdetɨn), ប្រតិទិន (prɑtetɨn), Lao ປະຕິທິນ (pa ti thin), Burmese ပြက္ခဒိန် (prakhka.din).


ชอล์ก

th-noun

ชอล์ก • (chɔ́k)


แผนที่

pɛ̌ɛn-tîi (romanization)
แผ่น (classifier)

/pʰɛːn˩˩˦.tʰiː˥˩/

From แผน (pɛ̌ɛn, “plan”) + ที่ (tîi, “place”). Compare Lao ແຜນທີ່ (phǣn thī).


แผน

th-noun

แผน • (pɛ̌ɛn)

Compare Lao ແຜນ (phǣn), Northern Thai ᨹᩯ᩠ᨶ, Shan ၽႅၼ် (phěn).

แผนปฏิบัติ


นาฬิกา

naa-lí-gaa (romanization)
นาลิกา (alternative archaic dated obsolete)
นาระกา (alternative archaic dated obsolete)

From Sanskrit नालिका (nālikā, “a unit of time consisting of 24 minutes”).
Compare Tamil நாழிகை (nāḻikai, “a unit of time consisting of 24 minutes”); Pali nāḷikā (“stalk, shaft; tube, pipe”); Sanskrit नाडीका (nāḍīkā, “windpipe”). And compare Khmer នាឡិកា (niəlekaa); Lao ນາລິກາ (nā li kā); Burmese နာရီ (nari); Javanese ꦤꦭꦶꦏ (nalika).

bor

(historical) clepsydra consisting of a coconut shell with a hole on a bowl of water; duration measured thereby, approximately equal to 5 minutes.


สูง

sǔung (romanization)
ความสูง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *suːŋᴬ¹ (“high”). Compare Middle Chinese 嵩 (MC sjuwng) or 崧 (MC sjuwng). Cognate with Lao ສູງ (sūng), Northern Thai ᩈᩪᨦ, Lü ᦉᦳᧂ (ṡung), Tai Dam ꪎꪴꪉ, Shan သုင် (sǔng), Tai Nüa ᥔᥧᥒᥴ (súng), Aiton ꩬုင် (suṅ), Phake ꩬုင် (suṅ), Ahom 𑜏𑜤𑜂𑜫 (suṅ).


เตี้ย

th-adj

เตี้ย • (dtîia) (abstract noun ความเตี้ย)

dtîia (romanization)
ความเตี้ย (abstract-noun)


เล็ก

lék (romanization)
ความเล็ก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩮᩢ᩠ᨠ, Lao ເລັກ (lek), Lü ᦵᦟᧅ (lek), Shan လဵၵ်ႉ (lâ̰ek), Ahom 𑜎𑜢𑜀𑜫 (lik).


เก่า

gào (romanization)
ความเก่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *kawᴮ (“old (of non-living things)”), from Middle Chinese 故 (MC kuH, “old”). Cognate with Lao ເກົ່າ (kao), Tai Nüa ᥐᥝᥱ (kǎw), Lü ᦂᧁᧈ (k̇aw¹), Tai Dam ꪹꪀ꪿ꪱ, Shan ၵဝ်ႇ (kào), Ahom 𑜀𑜧 (kaw), Zhuang gaeuq.

cog

Lü ᦂᧁᧈ (k̇aw¹)

(of non-living things) old (having existed for a long time).


สวย

th-verb

สวย • (sǔai)

(colloquial) to undergo something bad, such as to get scolded or punched.


น่าเกลียด

th-adj

น่าเกลียด • (nâa-glìiat) (abstract noun ความน่าเกลียด)

nâa-glìiat (romanization)
ความน่าเกลียด (abstract-noun)

From น่า (nâa, “should”) + เกลียด (glìiat, “to hate”). Compare Lao ຫນ້າກຽດ (nā kīat), ໜ້າກຽດ (nā kīat).

cog

Lao ຫນ້າກຽດ (nā kīat)

2019 March 5, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:37 from the start, in ขนมที่แม่ย้อยกินแถมชมไม่ขาดปาก ฝีมือแม่เรณูทั้งนั้นแหละ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-06-01:

น่าเกลียดน่ะเฮีย กินปุ๊บกลับปั๊บดูไม่ดี

nâa-glìiat nâ hiia · gin bpúp glàp bpáp duu mâi dii

It's inappropriate, Hia. Leaving immediately after eating doesn't seem good.

ugly, hideous, unattractive; disgusting, offensive, objectionable; despicable, contemptible, denunciable, blameworthy; inappropriate, improper, unsuitable.


งาม

ngaam (romanization)
ความงาม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ŋaːmᴬ⁴ (“beautiful, nice”).
In Southwestern Tai, cognate with Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨾ, Khün ᨦᩣ᩠ᨾ, Isan งาม, Lao ງາມ (ngām), Lü ᦇᦱᧄ (ngaam), Shan ငၢမ်း (ngáam), Tai Nüa ᥒᥣᥛᥰ (ngäam), Phake ငံ (ṅaṃ), Ahom 𑜂𑜪 (ṅaṃ).


เลว

leeo (romanization)
ความเลว (abstract-noun)

→ Lao: ເລວ (l)

→ Khmer: ឡេវ (leew)

Possibly from Pali kaḷebara, kaḷevara, kalebara, kalevara (“body; corpse; carcass”).


ชั่ว

th-noun

ชั่ว • (chûua)

Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Khün ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຊົ່ວ (sūa), Lü ᦷᦋᧈ (tso¹), Shan ၸူဝ်ႈ (tsō), Phake ꩡုဝ် (cuw), Ahom 𑜋𑜥 (chū).

time, occasion; period, period of time, duration; length.


ผอม

pɔ̌ɔm (romanization)
ความผอม (abstract-noun)

From Proto-Tai *proːmᴬ (“thin”).
Cognate with Northern Thai ᨹᩬᨾ, Khün ᨹᩬᨾ, Lao ຜອມ (phǭm), Lü ᦕᦸᧄ (ṗhoam), Zhuang byom.
Compare Shan ယွမ် (yǎum), Sui qxguml (“skinny, thin”).


อ้วน

ûuan (romanization)
ความอ้วน (abstract-noun)

Cognate with Lao ອ້ວນ (ʼūan), Zhuang uenj; compare Khün ᩋ᩠ᩅ᩶ᩁ, Lü ᦷᦀᧃᧉ (˙ʼon²), Shan ဢူၼ်ႈ (ʼūun).

cog

Lü ᦷᦀᧃᧉ (˙ʼon²)


น้อย

nɔ́ɔi (romanization)
ความน้อย (abstract-noun)

From Proto-Tai *noːjꟲ (“small”). Cognate with Northern Thai ᨶᩬ᩠᩶ᨿ, Lao ນ້ອຍ (nǭi), Lü ᦓᦾᧉ (noay²), Tai Dam ꪙ꫁ꪮꪥ, Tai Dón ꪙꪮꪥꫂ, Shan ၼွႆႉ (nâ̰ui), Tai Nüa ᥘᥩᥭᥳ (lȯay) or ᥢᥩᥭᥳ (nȯay), Phake ꩫွႝ (noy), Ahom 𑜃𑜨𑜩 (noy) or 𑜃𑜨𑜐𑜫 (noñ), Zhuang noix.

Tai Dón ꪙꪮꪥꫂ


มาก

mâak (romanization)
ความมาก (abstract-noun)
มลาก (alternative)

From Proto-Southwestern Tai *mlaːkᴰᴸ⁴ (“much”). Cognate with Northern Thai ᨾᩣ᩠ᨠ, Lao ມາກ (māk), Lü ᦙᦱᧅ (maak), Shan မၢၵ်ႈ (māak), Tai Nüa ᥛᥣᥐ (maak), Phake မက် (mak), Ahom *𑜉𑜀𑜫 (*mak) (close meaning: wealthy).


นิ่ม

nîm (romanization)
ความนิ่ม (abstract-noun)


ทื่อ

tʉ̂ʉ (romanization)
ความทื่อ (abstract-noun)


คม

Shortened from บังคม (bang-kom), from Khmer បង្គំ (bɑɑbɑngkum).

ทรง ทรง#Thai

(royal) (ทรง~) to perform a wai; to greet with respect; to pay respect; to worship.


ขยัน

th-adj

ขยัน • (kà-yǎn) (abstract noun ความขยัน)

kà-yǎn (romanization)
ความขยัน (abstract-noun)
ฃยัน (alternative obsolete)

แม่ขยันทำมาหากินและอดทนสู้ชีวิต

mɛ̂ɛ kà-yǎn tam-maa-hǎa-gin lɛ́ òt-ton sûu chii-wít

My mother earns a living diligently and endures the hardship she is facing.


ขี้เกียจ

th-verb

ขี้เกียจ • (kîi-gìiat)

Compound of ขี้ (kîi, a prefix used to indicate likelihood, tendency, etc) + เกียจ (gìiat, “lazy”); the latter possibly came from Proto-Tai *kliːkᴰ (“lazy”) (whence possibly cognate with Zhuang gik (“lazy”)).

com+

2024 April 17, jungswni_, “[untitled]”, in x.com/jungswni_:

ขี้เกียจจะบ่นแต่ก็ต้องพูด

[I] don't want to complain but [I] have to speak up.

2023 November 21, nchdaq, “[untitled]”, in x.com/nchdaq:

ยิ่งโตขึ้นยิ่งขี้เกียจจะพูดออกไปว่ากำลังเจออะไร

yîng dtoo kʉ̂n yîng kîi-gìiat jà pûut ɔ̀ɔk-bpai wâa gam-lang jəə à-rai

The more [I] grow up, the more [I] don't want to speak out about what [I am] being faced with.

(slang, auxiliary) (จะ~) used to express the feeling of not wanting to do something, especially because of tiredness or annoyance.


เกียจคร้าน

th-adj

เกียจคร้าน • (gìiat-kráan) (abstract noun ความเกียจคร้าน)

gìiat-kráan (romanization)
ความเกียจคร้าน (abstract-noun)

Compound of เกียจ (gìiat, “lazy; idle”) + คร้าน (kráan, “idem”).

com+

(formal) lazy; idle; inactive; sluggish.


สั้น

sân (romanization)
ความสั้น (abstract-noun)


เตียง

dtiiang (romanization)
เตียง (classifier)

Compare Lao ຕຽງ (tīang), Proto-Hlai *tʰ(e)ːŋɦ (“bed”).

เขากำลังนอนอยู่บนเตียง


ภักดี

pák-dii (romanization)
ภักดิ (alternative)
ภักดิ์ (alternative)

From Sanskrit भक्ति (bhakti, “devotion”).


ฝนตกไม่ทั่วฟ้า

th-verb

ฝนตกไม่ทั่วฟ้า • (fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa) (abstract noun การฝนตกไม่ทั่วฟ้า)

fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa (romanization)
การฝนตกไม่ทั่วฟ้า (abstract-noun)

From ฝน (fǒn, “rain”) + ตก (dtòk, “to fall”) + ไม่ (mâi, “not”) + ทั่ว (tûua, “all over”) + ฟ้า (fáa, “heaven; sky”); literally "rain falls not from all over the sky".

compound

(idiomatic) to distribute or give away something in a discriminate or biased manner.


หนีเสือปะจระเข้

th-verb

หนีเสือปะจระเข้ • (nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe) (abstract noun การหนีเสือปะจระเข้)

nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe (romanization)
การหนีเสือปะจระเข้ (abstract-noun)

/niː˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.pa˨˩.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/

From หนี (nǐi, “to escape; to flee”) + เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”) + ปะ (bpà, “to meet”) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe, “crocodile”), literally "to escape from a tiger only to meet a crocodile".

compound

(idiomatic) to escape from one bad situation only to meet another bad situation.


ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน

th-phrase

ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน

ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน • (dtii-lèk-mʉ̂ʉa-dɛɛng-gin-gɛɛng-mʉ̂ʉa-rɔ́ɔn)

/tiː˧.lek̚˨˩.mɯa̯˥˩.dɛːŋ˧.kin˧.kɛːŋ˧.mɯa̯˥˩.rɔːn˦˥/

Literally: Strike the iron when it's red, and eat the curry when it's hot.

strike while the iron is hot
strike while the iron is hot

(idiomatic) strike while the iron is hot.

en-ตีเหล็กเมื่อแดง_กินแกงเมื่อร้อน-th-phrase-K6zxODyB


สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล

th-proverb

สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล

สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล • (sǎm-niiang-sɔ̀ɔ-paa-sǎa gì-rí-yaa-sɔ̀ɔ-sà-gun)

/sam˩˩˦.nia̯ŋ˧.sɔː˨˩.pʰaː˧.saː˩˩˦.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧.sɔː˨˩.sa˨˩.kun˧/

Literally: Accent indicates language, personality indicates family.

en-สำเนียงส่อภาษา_กิริยาส่อสกุล-th-proverb-Nx1iwo8p


th-phrase

สามีเป็นช้างเท้าหน้า ภรรยาเป็นช้างเท้าหลัง • (sǎa-mii-bpen-cháang-táao-nâa-pan-rá-yaa-bpen-cháang-táao-lǎng)

/saː˩˩˦.miː˧.pen˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tʰaːw˦˥.naː˥˩.pʰan˧.ra˦˥.jaː˧.pen˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tʰaːw˦˥.laŋ˩˩˦/

Literally: Husband is elephant's front legs, wife is elephant's hind legs. (Husbands always lead, and wives always follow.)

(idiomatic) it's a sad house where the hen crows louder than the cock.

en-สามีเป็นช้างเท้าหน้า_ภรรยาเป็นช้างเท้าหลัง-th-phrase-WfFjaxx9


ผีเสื้อราตรี

th-noun

ผีเสื้อราตรี • (pǐi-sʉ̂ʉa-raa-dtrii)

From ผีเสื้อ (pǐi-sʉ̂ʉa, “butterfly”) + ราตรี (raa-dtrii, “night”), literally "night butterfly".


ยอมงอ ไม่ยอมหัก

th-phrase

ยอมงอ ไม่ยอมหัก

ยอมงอ ไม่ยอมหัก • (yɔɔm-ngɔɔ-mâi-yɔɔm-hàk)

Literally: Willing to bend, but never break.

better bend than break
better bend than break


ย้อมแมวขาย

th-verb

ย้อมแมวขาย • (yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai) (abstract noun การย้อมแมวขาย)

yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai (romanization)
การย้อมแมวขาย (abstract-noun)

/jɔːm˦˥.mɛːw˧.kʰaːj˩˩˦/

make a silk purse out of a sow's ear
make a silk purse out of a sow's ear

(idiomatic) to make a silk purse out of a sow's ear.


เอาใจเขามาใส่ใจเรา

เอาใจเขามาใส่ใจเรา • (ao-jai-kǎo-maa-sài-jai-rao)

Literally: Put his/her heart into your own.

put oneself in someone's shoes
put oneself in someone's shoes

(idiomatic) to put oneself in someone's shoes.


ตามใจปากลำบากท้อง

th-proverb

ตามใจปากลำบากท้อง

ตามใจปากลำบากท้อง • (dtaam-jai-bpàak-lam-bàak-tɔ́ɔng)

/taːm˧.t͡ɕaj˧.paːk̚˨˩.lam˧.baːk̚˨˩.tʰɔːŋ˦˥/

Literally: Follow the mouth's heart, the stomach will suffer.

have eyes bigger than your stomach
have eyes bigger than one's stomach

(idiomatic) If you have eyes bigger than your stomach, you will suffer.


วรรณะ

th-noun

วรรณะ • (wan-ná)


ศตวรรษ

ศตวรรษ • (sà-dtà-wát)

From ศต (sòt, “hundred”) + วรรษ (wát, “year”). Compare Lao ສັດຕະວັດ (sat ta wat), Khmer សតវត្ស (saʼtaʼvŏət).


ศิศุ

th-noun

ศิศุ • (sì-sù)


โศภิต

th-proper noun

โศภิต • (sǒo-pít)

/soː˩˩˦.pʰit̚˦˥/

From Sanskrit शोभित (śobhita, “splendid; beautiful; etc”).

der

โสภิต โสภิต#Thai


โศภา

th-adj

โศภา • (sǒo-paa) (abstract noun ความโศภา)

sǒo-paa (romanization)
ความโศภา (abstract-noun)

/soː˩˩˦.pʰaː˧/

From Sanskrit शोभा (śobhā, “beautiful”).


โธวนะ

From Sanskrit धावन (dhāvana, “ablution”).


ธุลี

From Sanskrit धूलि (dhūli, “dust”). Compare Khmer ធូលី (thuulii), Lao ທຸລີ (thu lī).


ธิดา

From Pali dhītā (“daughter”) or Sanskrit धीता (dhītā, “daughter”).
Compare Lao ທິດາ (thi dā), Khmer ធីតា (thiidaa).

John 12:15, KJV:
ธิดาแห่งศิโยนเอ๋ย อย่ากลัวเลย ดูเถิด กษัตริย์ของเธอทรงลูกลาเสด็จมา
tí-daa hɛ̀ng sì-yoon ə̌əi yàa gluua ləəi duu tə̀ət gà-sàt kɔ̌ɔng təə song lók laa sà-dèt maa
Fear not, daughter of Sion: behold, thy King cometh, sitting on an ass's colt.


งวง

Cognate with Northern Thai ᨦ᩠ᩅᨦ, Khün ᨦ᩠ᩅᨦ, Lao ງວງ (ngūang), Lü ᦷᦇᧂ (ngong), Shan ငူင်း (ngúung), Tai Nüa ᥒᥨᥒᥰ (ngöng), Ahom 𑜂𑜤𑜂𑜫 (ṅuṅ).

blossom or spadix of the coconut or betel palm.

ไก่ ไก่#Thai


งอบ

ngɔ̂ɔp (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Hat made of woven bamboo strips, covered with palm leaves on the outside, shaped like an inverted basin, often worn by farmers.


งาย

From Proto-Tai *ŋaːjᴬ (“early meal”).
Cognate with Isan งาย, Lao ງາຍ (ngāi), Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨿ, Khün ᨦᩣ᩠ᨿ, Lü ᦇᦻ (ngaay), Shan ငၢႆး (ngáai), Zhuang ngaiz (“early meal”).


ช้างเผือก

th-noun

ช้างเผือก • (cháang-pʉ̀ʉak)

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.pʰɯa̯k̚˨˩/

From ช้าง (cháang, “elephant”) + เผือก (pʉ̀ʉak, “white”).

com

สัปตรัตนะ สัปตรัตนะ#Thai

จักรพรรดิ จักรพรรดิ#Thai

white elephant, traditionally believed to be one of the seven precious things, known as สัปตรัตนะ (“seven jewels”), that a จักรพรรดิ (jàk-grà-pát, “universal ruler”) should possess.

(idiomatic) popular person from a rural area, just like a white elephant that is from the wild and is sought after by the palace.

a type of royal decorations of Thailand, known as the Order of the White Elephant.

(botany) hop tree: the plant Arfeuillea arborescens of the family Sapindaceae.

(botany) foxtail: the plant Rhynchostylis gigantea of the family Orchidaceae.


ช้อน

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Lao ຊ້ອນ (sǭn), Burmese ဇွန်း (jwan:), Mon ဇန် (còn).


มีด

From Proto-Tai *mitᴰ (“knife”). The long vowel of มีด [miːtᴰᴸ²] shows irregularity as a reflex of it.
In Southwestern Tai, cognate with Lao ມີດ (mīt), Lü ᦙᦲᧆ (miid), Tai Dam ꪣꪲꪒ, Shan မိတ်ႈ (mīt), Ahom 𑜉𑜢𑜄𑜫 (mit).
In Central Tai, cognate with Nong Zhuang mid.
In Northern Tai, cognate with Zhuang mid.
Compare Proto-Be *miːtᴰ².


ช้อนชา

th-noun

ช้อนชา • (chɔ́ɔn-chaa) (classifier คัน or ช้อนชา)

chɔ́ɔn-chaa (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนชา (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.t͡ɕʰaː˧/

Calque of English teaspoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + ชา (chaa).


ช้อนโต๊ะ

ช้อนโต๊ะ • (chɔ́ɔn-dtó) (classifier คัน or ช้อนโต๊ะ)

chɔ́ɔn-dtó (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนโต๊ะ (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.toʔ˦˥/

Calque of English tablespoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó).

com

ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó)


ช้อนซุป

chɔ́ɔn-súp (romanization)
คัน (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.sup̚˦˥/

compound

ช้อน (chɔ́ɔn) + ซุป (súp)


ขวาน

From Proto-Tai *xwaːnᴬ (“axe”). Cognate with Lao ຂວານ (khuān), Lü ᦧᦱᧃ (ẋwaan) or ᦃᦱᧃ (ẋaan), Tai Dam ꪄꪫꪱꪙ, Shan ၵႂၢၼ် (kwǎan) or ၶႂၢၼ် (khwǎan), Ahom 𑜁𑜃𑜫 (khan), Nong Zhuang kvan.


ตำรวจ

th-noun

ตำรวจ • (dtam-rùuat) (classifier คน or นาย)

dtam-rùuat (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

From Old Khmer តម្រ្វច៑ (tamrvac), តម្រ្វាច៑ (tamrvāc), តំរ្វច៑ (taṃrvac), តំរ្វាច៑ (taṃrvāc), តំម្រ្វច៑ (taṃmrvac), តំម្រ្វាច៑ (taṃmrvāc, “inspection, regulation; inspector, regulator; etc”), extended forms of Old Khmer ត្រ្វច៑ (trvac), ត្រ្វាច៑ (trvāc, “to examine; to inspect; etc”), from which Thai ตรวจ (dtrùuat) is derived. Cognate with Modern Khmer តម្រួត (tɑɑtɑmruət); Lao ຕຳຫຼວດ (tam lūat).


หมอ

→ Khmer: ហ្ម (mɑɑ)

From Proto-Southwestern Tai *ʰmɔːᴬ (“shaman”), from Proto-Tai *ʰmoːᴬ (“shaman”), from Old Chinese 巫 (OC *ma). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᩴ, Khün ᩉ᩠ᨾᩳ, Lao ໝໍ (mǭ), Lü ᦖᦸ (ṁoa), Tai Dam ꪢꪷ, Shan မေႃ (mǎu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥴ (mów), Ahom 𑜉𑜦𑜡 (mō), 𑜈𑜦𑜡 (bō), or 𑜈𑜨𑜦𑜡 (bwō), Zhuang mo (as in bohmo), Nong Zhuang moa.

inh

person specialising in something: expert, specialist, professional, etc.

person specialising in magic, the occult, or the like: shaman, astrologer, soothsayer, etc.

person specialising in medicine: doctor, physician, etc.

(slang, often derogatory) used as a term of address or term of reference to a man: bloke; dude; guy; etc.


หมอ

ปลา ปลา#Thai

Anabas testudineus
Anabas testudineus#Translingual

(ปลา~) climbing perch (Anabas testudineus).


นักเรียน

nák-riian (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + เรียน (riian, “to learn; to study”), literally “learner; studier”.


มหาวิทยาลัย

th-noun

มหาวิทยาลัย • (má-hǎa-wít-tá-yaa-lai) (classifier แห่ง)

má-hǎa-wít-tá-yaa-lai (romanization)
แห่ง (classifier)

From มหา (má-hǎa, “great; high”) + วิทยาลัย (wít-tá-yaa-lai, “college”, literally “abode of knowledge”); ultimately from Sanskrit महाविद्यालय (mahāvidyālaya, literally “great house of knowledge”), from महा (mahā, “great; high”) + विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”, literally “house of knowledge”). Cognate with Khmer មហាវិទ្យាល័យ (mɔɔhaavityiəlay); Lao ມະຫາວິທະຍາໄລ (ma hā wi tha nyā lai).

cog

មហាវិទ្យាល័យ

ມະຫາວິທະຍາໄລ

ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ (2018 January 16) “การชาบู ครู และสิ่งศักดิ์สิทธิ์: ครูในมุมมองของ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์”, in way magazine (in Thai), Bangkok: way magazine, retrieved 2019-01-16
มหาวิทยาลัยไม่ใช่ที่สถาปนาความศักดิ์สิทธิ์ มันเป็นที่นำเอาความศักดิ์สิทธิ์มาตรวจสอบ มาถกเถียง มาสู้รบปรบมือ เพราะความงอกงามทางปัญญา
má-hǎa-wít-tá-yaa-lai mâi châi tîi sà-tǎa-bpà-naa kwaam-sàk-sìt · man bpen tîi nam ao kwaam-sàk-sìt maa dtrùuat-sɔ̀ɔp · maa tòk-tǐiang · maa sûu-róp-bpròp-mʉʉ · prɔ́ kwaam-ngɔ̂ɔk-ngaam taang bpan-yaa
A university is not a place for establishing sacredness. It is a place where sacredness is brought to investigation, to debate, or to challenge, for the sake of intellectual growth.


ศิษย์

th-noun

ศิษย์ • (sìt)

Borrowed from Sanskrit शिष्य (śiṣya, “student”).


วิทยาลัย

From วิทย (“knowledge; science”) + อาลัย (aa-lai, “abode, house, residence; place; source”); ultimately from Sanskrit विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”), from विद्या (vidyā, “knowledge; science”) + आलय (ālaya, “house; place”). Cognate with Khmer វិទ្យាល័យ (vityiəlay); Lao ວິທະຍາໄລ (wi tha nyā lai).


โรงเรียนอนุบาล

th-noun

โรงเรียนอนุบาล • (roong-riian-à-nú-baan)

From โรงเรียน (roong-riian, “school”) + อนุบาล (à-nú-baan, “of or pertaining to the kindergarten-level, preschool, or early childhood education”).


อนุบาล

th-adj

อนุบาล • (à-nú-baan) (abstract noun ความอนุบาล)

à-nú-baan (romanization)
ความอนุบาล (abstract-noun)

From Sanskrit अनु (anu, “following; further; inferior; next; towards; under; etc.”) + पाल (pāla, “guard; keeper; protector; etc.”).

ผู้อนุบาล

curator (legal guardian of insane person)

that guards, protects, oversees, or watches over.

of or pertaining to a kindergarten or the kindergarten-level, preschool, or early childhood education.


อนุบาล

th-noun

อนุบาล • (à-nú-baan)

(colloquial) kindergarten-level, preschool, or early childhood education.


โตเกียว

Learned borrowing from Japanese 東京 (tōkyō).

lbor

ขนม ขนม#Thai

(ขนม~) rolled pancake with sausage, pork, shredded pork, crab stick, egg, cream, etc.


ลิสบอน

th-proper noun

ลิสบอน • (lís-bɔ̂n)


มาดริด

Community of Madrid
Community of Madrid#English

autonomous community
autonomous community

Madrid, Community of Madrid (an autonomous community of Spain)


โซล

From English Seoul, from Korean 서울 (seoul).


ปักกิ่ง

ปักกิ่ง • (bpàk-gìng)

Learned borrowing from Cantonese 北京 (bak1 ging1).

lbor

Beijing (a direct-administered municipality, the capital city of China)


พนมเปญ

From Khmer ភ្នំពេញ (phnum pɨñ, literally “Penh's Hill”).

der

Phnom Penh (the capital city of Cambodia)


เนปีดอ

เนปยีดอ เนปยีดอ#Thai

nonstandard form of เนปยีดอ (nee-bpii-dɔɔ)


กะเหรี่ยง

th-proper noun

กะเหรี่ยง • (gà-rìiang)

รัฐกะเหรี่ยง

ชาวกะเหรี่ยง


สูตร

th-noun

สูตร • (sùut)

From Sanskrit सूत्र (sūtra, “thread, yarn, string; rule”).
Compare Lao ສູດ (sūt), Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a).

cog

Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a)


วิปัสสนา

From Pali vipassanā (“right knowledge”); compare Sanskrit विपश्यना (vipaśyanā, “right knowledge”).

the training of mind for the purpose of realising that all formations are impermanent, are essenceless, and are not reliable sources of pleasure.


วิญญาณ

Learned borrowing from Pali viññāṇa (“awareness; cognition”). Compare Sanskrit विज्ञान (vijñāna), whence Thai วิชญาณ. Cognate with Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən), Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ, Lao ວິນຍານ (win nyān), Burmese ဝိညာဉ် (wi.nyany).

cog

Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən)

Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ

1934, พระจรูญชวนะพัฒน์ (ทองสุก อินทรรัสมี), หลวงวิศาลดรุณกร (อั้น สาริกบุตร), วิธีทำศพ, พระนคร: โรงพิมพ์หว่าเชียง, page 25:

สัตว์ตายไปแต่ร่างกาย ส่วนวิญญาณนั้นไม่ดับ

sàt dtaai bpai dtɛ̀ɛ râang-gaai · sùuan win-yaan nán mâi dàp

A living being only passes away physically. As regards the soul, [it] dies not.

1936, ไม้ เมืองเดิม, “เจ้าพ่อบรรดาล”, in แผลเก่า, พระนคร: คณะเหม, page 47:

แสงเดือน...ทำให้วิญญาณเธอล่องลอยกลับบางกะปิอิก

sɛ̌ɛng-dʉʉan ... tam-hâi win-yaan təə lɔ̂ng-lɔɔi glàp baang-gà-bpì ìk

The light of the moon...caused her soul to float back [to] Bang Kapi again.

1959, “ผู้วายชนม์”, in พระราชสาส์นในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานไปยังประเทศอังกฤษ, พระนคร: กรมศิลปากร, page 4:

หากสวรรค์มีจริง ความดีงามคงจะนำวิญญาณของพ่อสู่สวรรค์

hàak sà-wǎn mii jing · kwaam-dii-ngaam kong jà nam win-yaan kɔ̌ɔng pɔ̂ɔ sùu sà-wǎn

If Heaven really exists, the goodness will probably bring the soul of dad to Heaven.

ดวง ดวง#Thai

soul (spiritual part, as of a human being) (Classifier: ดวง)


ทุกข์

th-noun

ทุกข์ • (túk)

From Pali dukkha, in turn from Sanskrit दुःख (duḥkha, “grief”). Cognate with Lao ທຸກ (thuk), Northern Thai ᨴᩩᨠ᩠ᨡ᩺, Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a).

cog

Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a)


ธรรม

From Sanskrit धर्म (dharma, “that which upholds or supports”). Compare Pali dhamma, from which Thai ธัมมะ and its alternative forms are derived. Cognate with Old Khmer dharma, dhārmma, dharmma; Modern Khmer ធម៌ (thɔə), ធម្ម (thŏəm).

bor

ธรรมะ (alternative)
ธารมา (alternative archaic dated obsolete)

fairness; righteousness; justness; justice.


ธรรมะ

ธรรม ธรรม#Thai


กรรม

th-cls

กรรม • (gam)

gam (romanization)
กรรม์ (alternative)
กำ (alternative archaic dated obsolete)
กำม์ (alternative archaic dated obsolete)

From Pali kamma (“action; activity”), probably via Old Khmer -កម្ម (-kamma, “action, deed”), probably with some input from Sanskrit कर्मन् (karman, “action; activity”); probably via Old Khmer -កម៌្ម (-karmma, “action, deed”). The regular derivative of the Sanskrit word is synonymous กรรม์ (gan).

bor

มาตรา ๙๐ เมื่อการกระทำใดอันเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด
mâat-dtraa gâao-sìp mʉ̂ʉa gaan-grà-tam dai an bpen gam diao bpen kwaam-pìt dtɔ̀ɔ gòt-mǎai lǎai bòt hâi chái gòt-mǎai bòt tîi mii tôot nàk tîi sùt long tôot gɛ̀ɛ pûu-grà-tam kwaam-pìt
Section 90 When one act violates several laws, the law containing the most serious penalty shall apply to the criminal.
มาตรา ๙๑ เมื่อปรากฏว่าผู้ใดได้กระทำการอันเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน ให้ศาลลงโทษผู้นั้นทุกกรรมเป็นกระทงความผิดไป

1956, ประมวลกฎหมายอาญา

Section 91 When it appears that any person has committed several and separate crimes, for all of which shall he be punished by the court.

mâat-dtraa gâao-sìp èt mʉ̂ʉa bpraa-gòt wâa pûu-dai dâai grà-tam gaan an bpen kwaam-pìt lǎai gam dtàang gan hâi sǎan long tôot pûu nán túk gam bpen grà-tong kwaam-pìt bpai

(law) Classifier for criminal acts and criminal offences.


ตัณหา

From Pali taṇhā (“desire; thirst”), from Sanskrit तृष्णा (tṛṣṇā, “idem”), from which Thai ตฤษณา is derived. Cognate with Old Khmer taṇhā, Modern Khmer តណ្ហា (tɑɑtɑnhaa).


พิเศษ

th-adj

พิเศษ • (pí-sèet) (abstract noun ความพิเศษ)

pí-sèet (romanization)
ความพิเศษ (abstract-noun)
วิเศษ (alternative archaic dated obsolete)
วิเสส (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer bisesa, bisessa, bīsessa (“special, extraordinary, exceptional; distinct; eminent; outstanding”); ultimately from Sanskrit विशेष (viśeṣa, “special; queer; property, attribution; etc”). Cognate with Thai วิเศษ (wí-sèet); Modern Khmer ពិសេស (pisaeh).


วิเศษ

th-adj

วิเศษ • (wí-sèet) (abstract noun ความวิเศษ)

wí-sèet (romanization)
ความวิเศษ (abstract-noun)
พิเศษ (alternative archaic dated obsolete)
วิเสส (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer viśeṣa, *viśeṣa, visesa (“excellent; splendid; etc”); ultimately from Sanskrit विशेष (viśeṣa, “special; queer; property, attribution; etc”). Cognate with Thai พิเศษ (pí-sèet); Modern Khmer វិសេស (visaeh); Lao ວິເສດ (wi sēt).

1895 January 26, “รัฐมนตรีสภาแต่งกรรมการวิเศษตรวจร่างพระราชบัญญัติ”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume ๑๒, number ๔๓, กรุงเทพฯ, page ๔๑๒:

rát-tà-mon-dtrii-sà-paa dtɛ̀ng gam-má-gaan wí-sèet dtrùuat râang-prá-râat-chá-ban-yàt

The Council of State appoints special committees to examine bills.

พิเศษ พิเศษ#Thai

(archaic) alternative form of พิเศษ (pí-sèet)

excellent; splendid; amazing; superb; magnificent.


ฌาปนสถาน

th-noun

ฌาปนสถาน • (chaa-bpà-ná-sà-tǎan) (classifier แห่ง)

chaa-bpà-ná-sà-tǎan (romanization)
แห่ง (classifier)

From ฌาปน (chaa-bpà-ná-, “cremation”) + สถาน (sà-tǎan, “place”).

com

(formal, elegant) place for cremation of the dead: cremation ground, crematory, crematorium, etc.


ฆาตกรรม

From ฆาต (kâat, “to destroy; to hit; to kill; to strike”) + กรรม (gam, “act; action”); literally "act of killing".


ฆรณี

From Pali gharaṇī (“wife”), from Sanskrit घरणी (gharaṇī, “wife”).


ภรรยา

From Sanskrit भार्या (bhāryā, “wife”). Doublet of ภารย (paa-rá-yá-).


เมีย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *miəᴬ⁴ (“wife”), from Proto-Tai *miəᴬ (“wife”). Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᨿᩮ, Khün ᨾᩮ, Isan เมีย, Lao ເມຍ (mīa), Lü ᦵᦙ (me), Tai Dam ꪣꪸ, Tai Dón ꪝꪸ, Shan မေး (mée), Ahom 𑜉𑜣 (mī).

inh+

ปลั๊กตัวเมีย


ชาตรูป

/t͡ɕʰaː˧.ta˨˩.ruːp̚˥˩/

From Pali jātarūpa (“gold”) or Sanskrit जातरूप (jātarūpa, idem).


ฑาหก

From Pali ḍāhaka (“fire; one who burns”).


ฑาก

Borrowed from Pali ḍāka (“pickled vegetable”).


ธารายนต์

Borrowed from Pali dhārāyanta (“fountain”).


ธานี

From Pali dhānī (“city”) or Sanskrit धानी (dhānī, “city”). Compare Lao ທານີ (thā nī).


ธราดล

From ธรา (traa, “earth; land; etc”) + ดล (don, “layer; surface; etc”).

com

(elegant, poetic) land; ground; territory.


ภาสน์

th-noun

ภาสน์ • (pâat)


ภูริ

puu-rí (romanization)
ภูรี (alternative)

From Pali bhūrī (“knowledge; understanding; intelligence”).


ฤณ

From Sanskrit ऋण (ṛṇa, “debt”). Compare Pali iṇa (“debt”).


ฤกษณะ

th-noun

ฤกษณะ • (rʉ́k-sà-ná)

From Sanskrit ईक्षण (īkṣaṇa, “sight”). Compare Pali ikkhana (“sight”).


หัตถี

หัตถี • (hàt-tǐi)

/hat̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Pali hatthī, nominative singular of hatthin (“elephant”).


วิฬาร์

วิฬาร์ • (wí-laa)

wí-laa (romanization)
พิฬาร (alternative)
พิฬาร์ (alternative)
วิฬาร (alternative)


อุจจาระ

th-verb

อุจจาระ • (ùt-jaa-rá) (abstract noun การอุจจาระ)

ùt-jaa-rá (romanization)
การอุจจาระ (abstract-noun)

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/

From Sanskrit उच्चार (uccāra, “feces”). Compare Lao ອຸດຈາຣະ (ʼut chā ra).


พลาสติก

th-adj

พลาสติก • (pláas-dtìk)


สติกเกอร์

th-noun

สติกเกอร์ • (sà-dtík-gə̂ə)


ครัวซองต์

ครัวซองต์ • (kruua-sɔng)

ครัวซ็อง ครัวซ็อง#Thai


เกวียน

gwiian (romanization)
เกียน (alternative archaic dated obsolete)

cartload. A Thai standardised cartload is equal to 2,000 litres. Abbreviation: กว.


กระทิง

grà-ting (romanization)
ตัว (classifier)

Cognate with Lao ກະທິງ (ka thing). Ultimately from Proto-Mon-Khmer *Kdiiŋ ~ *Kdu()ŋ (“wild ox”); compare Khmer ខ្ទីង (khtiing), Thin Khmu k(ə̆)tiɲ, Mon တလိၚ် (kəloiŋ), Khasi kyrtong, etc.


การเมือง

th-noun

การเมือง • (gaan-mʉʉang)

→ Shan: ၵၢၼ်မိူင်း (kǎan móeng)


กาแฟ

กาแฟ • (gaa-fɛɛ)

From French café, borrowed from Italian caffè, first appearing as the form caveé, from Ottoman Turkish قهوه (kahve) (Turkish kahve), from Arabic قَهْوَة (qahwa, “coffee”). Cognate with Lao ກາເຟ (kā fē).

coffee (beverage, tree, bean, or color).


กีบ

กีบ • (gìip)

The unit of currency in Laos, divided into 100 att, symbol ₭;kip.


ฉลาด

/t͡ɕʰa˨˩.laːt̚˨˩/

สลาด สลาด#Thai


หมั่นโถว

หมั่นโถว • (màn-tǒow)

màn-tǒow (romanization)
หม่านโถว (alternative)


หม่านโถว

หม่านโถว • (màan-tǒow)

หมั่นโถว หมั่นโถว#Thai


ผึ้ง

From Proto-Southwestern Tai *pʰɤŋꟲ (“bee; beeswax”), from Middle Chinese 蜂 (MC phjowng, “bee; wasp”). Cognate with Lao ເຜິ້ງ (phœng) or ເຜີ້ງ (phœ̄ng), Lü ᦕᦹᧂᧉ (ṗhueng²), Shan ၽိုင်ႈ (phūeng), Tai Nüa ᥚᥪᥒᥲ (phùeng), Tai Dam ꪹꪠꪷ꫁ꪉ, Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜂𑜫 (phüṅ).


ขา

(archaic) a third person pronoun used to inclusively refer to two or more persons.


ขิง

th-noun

ขิง • (kǐng)

From Proto-Tai *χiːŋᴬ (“ginger”). Cognate with Lao ຂີງ (khīng), Lü ᦃᦲᧂ (ẋiing), Tai Dam ꪄꪲꪉ, Tai Nüa ᥑᥤᥒᥴ (xíng), Shan ၶိင် (khǐng), Ahom 𑜁𑜢𑜂𑜫 (khiṅ), Bouyei hingl, Zhuang hing, Zuojiang Zhuang hing. Compare Middle Chinese 薑 (MC kjang, “ginger”), Proto-Hlai *kʰɯːŋ (“ginger”).

หัว หัว#Thai

แง่ง แง่ง#Thai


ข้า

kâa (romanization)
ฃ้า (alternative archaic dated obsolete)

From Proto-Tai *kraːꟲ (“slave”). Cognate with Ahom 𑜁𑜠 (kha), Lao ຂ້າ (khā), Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²), Shan ၶႃႈ (khāa), Tai Nüa ᥑᥣᥲ (xàa).

cog

Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²)

ธนัชชา ศักดิ์สยามกุล, สโนว์ไวท์กับคนแคระทั้งเจ็ด:
ทาสในกระจกวิเศษ จงมาจากสุดแดนดิน ข้าเรียกเจ้าจากลมและรัตติกาล จงพูด
tâat nai grà-jòk wí-sèet · jong maa jàak sùt dɛɛn-din · kâa rîiak jâao jàak lom lɛ́ rát-dtì-gaan · jong pûut
Slave in the magic mirror, come from the farthest space, through wind and darkness I summon thee. Speak!

2001, สุธี แสงเสรีชน, ทายาทอสูร:
ข้าเลือกเจ้าไว้ เจ้าคือทายาทคนต่อไป
kâa lʉ̂ʉak jâao wái · jâao kʉʉ taa-yâat kon dtɔ̀ɔ bpai
I have chosen thee. Thou art the next successor of mine.

(archaic, now chiefly humorous) a first person pronoun, used when addressing a person of equal or lower status.