เหี้ย

th-noun

เหี้ย • (hîia)

Unknown. Compare Lao ເຫັ້ຽ (hīa), Tai Dón hể, Tày khı́a, and Nùng [Western] tɕhi:^(C1).
As observed by Chamberlain (2022), Varanus salvator is a highly venerated creature in Siamese folk religion, so much so that the evocation of its name is regarded as taboo, hence the negative connotations. One of the earliest attestation of the vulgar sense can be found in an 1891 magazine from the reign of King Chulalongkorn, indicating that the term had been used negatively since at least the previous reign.

2023 March 2, “เจาะมายาคติการกิน “เหี้ย” ผ่านชุมชนที่ ผัด-แกง-ย่าง เนื้อตัวเงินตัวทอง ด้วยความเชื่อเป็นยา”, in bbc.com:

ลูกค้าของร้านเชื่อว่าการบริโภคเนื้อเหี้ยเป็นยาชูกำลังวังชาทางเพศ

lûuk-káa kɔ̌ɔng ráan chʉ̂ʉa wâa gaan-bɔɔ-rí-pôok nʉ́ʉa hîia bpen yaa chuu gam-lang-wang-chaa taang pêet

Clients of the shop believe that consumption of Asian water monitor flesh is a medicine [that] enhances sexual vigour.

2024 January 18, พรสัคค์ ปัญญาลิขิต, “‘เหี้ย’ ก็มีหัวใจ สัตว์ที่เคยศักดิ์สิทธิสู่วาทกรรมหยาบคาย”, in seub.or.th:

เหี้ยถือเป็นสัตว์นักล่าระดับสูงสุด...การมีอยู่ของเหี้ยในพื้นที่ถือเป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์

hîia tʉ̌ʉ bpen sàt nák-lâa rá-dàp sǔung sùt ... gaan-mii-yùu kɔ̌ɔng hîia nai pʉ́ʉn-tîi tʉ̌ʉ bpen dtuua-chíi-wát kwaam-ù-dom-sǒm-buun

Asian water monitors are considered to be top-level predatory animals... Existence of Asian water monitors in an area is deemed to be an indicator of [its] fertility.

ตัว ตัว#Thai

(ตัว~) Asian water monitor (Varanus salvator)


เหี้ย

th-adv

เหี้ย • (hîia)

(slang, vulgar, very offensive) unpleasantly; unfavourably; disagreeably; contemptibly.


ขันที

Uncertain. Possibly from Sanskrit खण्ड (khaṇḍa, “cut; chip; section; slice”) + -ई (-ī, “feminine suffix; one who does”).


สมองไหล

th-noun

สมองไหล • (sà-mɔ̌ɔng-lǎi)

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦.laj˩˩˦/

Calque of English brain drain. Same as สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”) + ไหล (lǎi, “to drain; to flow out”), Compare Lao ສະໝອງໄຫຼ (sa mǭng lai).


สมองฝ่อ

th-noun

สมองฝ่อ • (sà-mɔ̌ɔng-fɔ̀ɔ)

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦.fɔː˨˩/

From สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”) + ฝ่อ (fɔ̀ɔ, “to undergo atrophy”).


สมองตาย

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦.taːj˧/

From สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”) + ตาย (dtaai, “to die”).


ปลอดภัยไว้ก่อน

th-phrase

ปลอดภัยไว้ก่อน • (bplɔ̀ɔt-pai-wái-gɔ̀ɔn)

ปลอดภัย (bplɔ̀ɔt-pai) + ไว้ (wái) + ก่อน (gɔ̀ɔn)

th-l

ปลอดภัย (bplɔ̀ɔt-pai)

ก่อน (gɔ̀ɔn)


โยคี

From Pali yogī (“friar”, literally “yoga practitioner”).

der

ในกรุงอุชชยินีมีคนเกิดในวันเดือนปีเดียวกันแลฤกษ์เดียวกัน ๓ คน คนที่ ๑ คือ พระองค์ผู้ทรงพระนาม พระวิกรมาทิตย์ คนที่ ๒ เป็นบุตรคนค้าน้ำมัน คนที่ ๓ เป็นโยคี ฆ่าคนที่ ๒ ตายเสียแล้ว โยคีนั้นฆ่าคนทั้งหลายที่มีโอกาสฆ่าได้เพื่อบูชานางทุรคา ครั้นฆ่าบุตรคนค้าน้ำมันแล้ว โยคีก็ไปทำตบะห้อยตัวเอาหัวลงอยู่บนต้นไม้ในป่าช้า มีความคิดจะฆ่าพระองค์ผู้เป็นราชา แลได้ฆ่าแล้วซึ่งบุตรของตน
nai grung ùt-chá-yí-nii mii kon gə̀ət nai wan-dʉʉan-bpii diiao gan lɛɛ rə̂ək diiao gan sǎam kon · kon tîi nʉ̀ng kʉʉ prá-ong pûu song prá-naam wí-grom-maa-tít · kon tîi sɔ̌ɔng bpen bùt kon káa náam-man · kon tîi sǎam bpen yoo-kii · kâa kon tîi sɔ̌ɔng dtaai sǐia lɛ́ɛo · yoo-kii nán kâa kon táng-lǎai tîi mii oo-gàat kâa dâai pʉ̂ʉa buu-chaa naang tú-ra-kaa · krán kâa bùt kon káa náam-man lɛ́ɛo · yoo-kii gɔ̂ɔ bpai tam dtà-ba hɔ̂i dtuua ao hǔua long yùu bon dtôn-máai nai bpàa-cháa · mii kwaam-kít jà kâa prá-ong pûu bpen raa-chaa · lɛɛ dâai kâa lɛ́ɛo sʉ̂ng bùt kɔ̌ɔng dton

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, pages 11–12

In the Ujjayini Kingdom, there were three persons born on the same date and at the same propitious time. The first is Your Majesty, who bears the name of Vikramāditya; the second, a son of an oil trader; the third, a yogī. Having killed the second person, the yogī went on to kill all the people whom he had opportunities to kill, for the purpose of worshipping Lady Durgā. Upon killing the oil trader's son, the yogī went to practice Tapas in a necropolis by hanging himself from a tree. He kept contemplating about murdering you, My Liege. And he too had put his own son to death.

บัดเดี๋ยวดังหงั่งเหง่งวังเวงแว่ว สะดุ้งแล้วเหลียวแลชะแง้หา เห็นโยคีขี่รุ้งพุ่งออกมา ประคองพาขึ้นไปจนบนบรรพต แล้วสอนว่าอย่าไว้ใจมนุษย์ มันแสนสุดลึกล้ำเหลือกำหนด ถึงเถาวัลย์พันเกี่ยวที่เลี้ยวลด ก็ไม่คดเหมือนหนึ่งในน้ำใจคน
bàt-dǐiao dang ngàng-ngèeng wang-weeng wɛ̂o · sà-dung lɛ́ɛo lǐiao-lɛɛ chá-ngɛ́ɛ hǎa · hěn yoo-kii kìi rúng pûng ɔ̀ɔk maa · bprà-kɔɔng paa kʉ̂n bpai jon bon ban-pót · lɛ́ɛo sɔ̌ɔn wâa yàa wái-jai má-nút · man sɛ̌ɛn sùt lʉ́k-lám lʉ̌ʉa gam-nòt · tʉ̌ng tǎo-wan pan gìiao tîi líia-lót · gɔ̂ɔ mâi kót mʉ̌ʉan nʉ̀ng nai náam-jai kon

สุนทรภู่, พระอภัยมณี

Suddenly a great peal resounded chillingly, alarming the boy who then looked up for the source of the sound. He saw the yogī priest, riding upon a rainbow, sprang out and carried him up to the cliff. Then this teaching the priest gave unto him: Never trust human hearts, for they are boundless and beyond expectation, indeed. Even climbing ivies are not as twisting as human minds.


บถ

From Pali patha (“course; path; route; way”).

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, →ISBN, page 169:
จงจรเที่ยว เทียวบทไป พงพนไพร ไศลดำเนิน ดุ่มบถด่วน ชวนจิตเพลิน ใดบ่มิเกิน เชิญบทจร
jong jà-rá tîao · tiao bà-tá bpai · pong pá-ná prai · sǎi-lá dam-nəən · dùm bà-tà dùuan · chá-wá-ná-jì-dtà pləən · dai bɔ̀ɔ mí gəən · chəən bà-tá-jɔɔn
Go travel! Make a trip to any jungle, forest, or hill! Start walking along this path at once, as it will lead your mind to pleasure! Nothing is more enjoyable than travel. Let's set out on a journey right away!


อโห

th-interj

อโห • (à-hǒo)

/ʔa˨˩.hoː˩˩˦/

From Sanskrit अहो (aho, expression of surprise, joy, etc.).

der

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, →ISBN, page 15:
อโห หญิงเวศยาไปพาโยคีแบกทารกมาแล้ว
à-hǒo yǐng wêet-sà-yǎa bpai paa yoo-kii bɛ̀ɛk taa-rók maa lɛ́ɛo
Lo, the unchaste lady has brought in a yogi carrying a baby!

(archaic, poetic) an exclamation of exultation, surprise, taunting, etc.


อุลิด

th-noun

อุลิด • (ù-lít)

From Old Khmer ឧលិក៑ (ulik), ឧលិក្ក៑ (ulikk, “watermelon”). Cognate with Modern Khmer ឪឡឹក (ʼəwlək).


ฮาม

ประฮาม ประฮาม#Thai

(archaic, poetic) clipping of ประฮาม (bprà-haam)


อุตพิด

อุตพิด • (ùt-dtà-pít)

The plant, Typhonium trilobatum (L.) Schott, of the family Araceae, whose blossoms open in the evening and give a very acrid smell.


อัมพิละ

th-adj

อัมพิละ • (am-pí-lá)


แสะ

From Old Khmer sēḥ (“horse”) or Angkorian Old Khmer seḥ, ʼseḥ, ʼaseḥ (“horse”). Cognate with Modern Khmer សេះ (seh).

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 235:
สารเรวรวดพ้ยงพ่าง แสะสยาม ลางส่ำสองงางอน เงือดฟ้า ลางสารแกว่นสงคราม เคยเกลื่อน บรแฮ ลางส่ำงาอ่าหน้า เฉอดฉัน
sǎan reo-rûuat píiang-pâang · sɛ̀ sà-yǎam · laang sàm sɔ̌ɔng ngaa ngɔɔn · ngʉ̂ʉat fáa · laang sǎan gwɛ̀n sǒng-kraam · kəəi glʉ̀ʉan · bɔɔn hɛɛ · laang sàm ngaa àa nâa · chə̀ət-chǎn
The elephants were swift like Siamese horses. The two tusks [of] some groups [were so] curved [and] reached the heavens. Some of the elephants [were so] smart [in] warfare [and] had discomfited [many] enemies, in very deed. Some groups [had] imposing tusks [that] glorified [their own] faces.

Equus caballus
Equus caballus#Translingual

(archaic, literary, poetic) horse: Equus caballus.


เสน่ง

th-noun

เสน่ง • (sà-nèng)

sà-nèng (romanization)
เขนง (alternative)
เสนง (alternative)
แสนง (alternative)

From Old Khmer sneṅ (“horn”). Compare Modern Khmer ស្នែង (snaeng).

กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, กฤษณาสอนน้องคำฉันท์:
พฤษภกาสร อีกกุญชรอันปลดปลง โททนต์เสน่งคง สำคัญหมายในกายมี
prʉ́-sòp-pá gaa-sɔ̌ɔn, ìik gun-chɔɔn an bplòt-bplong, too ton sà-nèng kong, sǎm-kan mǎai nai gaai mii
When bulls, buffaloes, or elephants die, their paired tusks or horns, the distinct symbols of their bodies, will remain.

(elegant) horn: bony, permanent growth of animal


สิง

sǐng (romanization)
การสิง (abstract-noun)

From Old Khmer ស្យង (syaṅa), ស្យង៑ (syaṅ), សិយង (siyaṅa), សីយង (sīyaṅa), សិង្យ (siṅya), សិង (siṅa), សីង (sīṅa), សិង៑ (siṅ, “to dwell; to reside; to be present; etc”). Cognate with Modern Khmer សិង (səng).

(of a spirit, especially an evil one) to possess; to occupy; to dwell; to reside.

1939, น.ม.ส., “เรื่องที่ ๑”, in นิทานเวตาล, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร [พิมพ์แจกเป็นที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพท้าววรคณานันท์ (ม.ร.ว.ปั้ม มาลากุล) วันที่ ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๒ ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส], page 51:

เมื่อนางเหยียบดอกบัวนั้น นางให้สัญญาว่า นางชื่อ ปัทมาวดี และเมื่อนางเอาดอกบัวปักที่อุระนั้น เป็นที่หมายว่า พระองค์สิงอยู่ในหฤทัยแห่งนาง

mʉ̂ʉa naang yìiap dɔ̀ɔk buua nán · naang hâi sǎn-yaa wâa · naang chʉ̂ʉ · bpàt-tá-maa wá-dii · lɛ́ mʉ̂ʉa naang ao dɔ̀ɔk buua bpàk tîi ù-rá nán · bpen-tîi mǎai wâa · prá-ong sǐng yùu nai hà-rʉ́-tai hɛ̀ng naang

As she steppeth upon the water lily, she giveth a sign that she is clept Patthamawadi. And as she taketh the water lily [up and] placeth [it] in [her] bosom, it is meant [to be understood] that in her heart art thou dwelling.

(literary or slang) to dwell; to reside; to remain; to stay.

(slang, humorous, of persons) to stick together closely or stay close to each other, as if being one.


ปัดโธ่

th-interj

ปัดโธ่ • (bpàt-tôo)

Corrupted from พุทโธ่, from Pali buddhō (“Buddha”, literally “awakened one”).

der

2015, "ประยุทธ์ยันให้งบสร้างอุทยานราชภักดิ์ตามระเบียบ", เดลินิวส์, สี่พระยาการพิมพ์:
รับผิดชอบเรื่องอะไรไหนตอบมาซิ ปัดโธ่
ráp-pìt-chɔ̂ɔp rʉ̂ʉang à-rai nǎi dtɔ̀ɔp maa sí · bpàt-tôo
Tell me what I should be held responsible for? Bpàt-tôo!

2016, "บิ๊กตู่ป้องหลานชายไม่ผิด ท้าฟ้องศาล - ยันตั้งกันทุกปี ฉุน ต้องเปลี่ยนนามสกุลไหม", มติชนออนไลน์, มติชน:
เรื่องการแต่งตั้งลูกน้องชาย ปัดโธ่ เขาก็แต่งตั้งกันทุกปี
rʉ̂ʉang gaan-dtɛ̀ng-dtâng lûuk nɔ́ɔng-chaai · bpàt-tôo · kǎo gɔ̂ɔ tam gan túk bpii
Regarding the appointment of my own brother's son [to a public office]? Bpàt-tôo! Everyone just makes such an appointment every year!

2016, "ประยุทธ์ชี้เปรี้ยงแม้ว-วอยซ์ทีวีชักใยกลุ่มเคลื่อนไหว", ไทยโพสต์, ไทยโพสต์:
สื่อกล้าบอกให้ชัดหรือไม่ว่าเป็นใครหรือพวกไหน ก็ไม่กล้า ปัดโธ่
sʉ̀ʉ glâa bɔ̀ɔk hâi chat rʉ̌ʉ mâi wâa bpen krai rʉ̌ʉ pûuak nǎi · gɔ̂ɔ mâi glâa · bpàt-tôo
Is there any media outlet that dares clearly say who or which group is that? No, no at all! Bpàt-tôo!

used to express frustration, disappointment, or contempt. Correspond with damn it in English.


แหล่งจ่ายไฟ

th-noun

แหล่งจ่ายไฟ • (lɛ̀ng-jàai-fai)


ส้มเช้ง

ส้มเช้ง • (sôm-chéng)

/som˥˩.t͡ɕʰeŋ˦˥/

/som˥˩.t͡ɕʰeːŋ˦˥/

From ส้ม (sôm, “citrus”) + เช้ง (chéeng, “sweet orange”).


เช้ง

Borrowed from Teochew 橙 (cêng5, “orange”).

bor+

ส้ม ส้ม#Thai


รสชาด

/rot̚˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

รสชาติ รสชาติ#Thai


รสชาติ

th-noun

รสชาติ • (rót-châat)

/rot̚˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

From รส (rót, “taste; flavour”) + ชาติ (châat, emphatic suffix).


ลิสง

th-noun

ลิสง • (lí-sǒng)

Possibly from Chinese 花生 (huāshēng, “peanut”) or 落花生 (luòhuāshēng, “peanut”).

ถั่ว ถั่ว#Thai


เอกวาดอร์

th-proper noun

เอกวาดอร์ • (ee-gwaa-dɔɔ)

ประเทศเอกวาดอร์

สาธารณรัฐเอกวาดอร์


กายอานา

From English Guyana. Cognate with Lao ກູຢານາ (kū yā nā).

cog

Lao ກູຢານາ (kū yā nā)

ประเทศกายอานา


ดูไบ

United Arab Emirates
United Arab Emirates#English

Dubai (an emirate of the United Arab Emirates)

Dubai (the capital city of Dubai emirate, United Arab Emirates)


ดุจ

From Old Khmer tūc°, tūca, tūcca, ṭūca (“like; similar”). Cognate with Modern Khmer ដូច (douc).

Psalm 102:6, KJV:
ข้าพระองค์เป็นเหมือนนกกระทุงที่ในถิ่นทุรกันดาร ดุจนกเค้าแมวแห่งทะเลทราย
kâa-prá-ong bpen mʉ̌ʉan nók grà-tung tîi nai tìn tú-rá-gan-daan · dùt nók káo-mɛɛo hɛ̀ng tá-lee-saai
I am like a pelican of the wilderness: I am like an owl of the desert.

(formal, elegant) like; as; similar; resembling; characteristic of.


ขดาน

kà-daan (romanization)
แผ่น (classifier)
กระดาน (alternative)
ขดาร (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer ខ្តារ៑ (khtār, “board; plank”). Cognate with Modern Khmer ក្ដារ (kdaa).

bor

อนิรุทธ์คำฉันท์:
จึงวาดนแน่งโฉม อนิรุทธราชา นางเอาขดานมา บันทับทรวงก็ไห้โหย อ้านี้แหละรูปท้าว อันมาชมมาชายโชย
jʉng wâat ná-nɛ̂ng chǒom · à-ní-rút-tá raa-chaa · naang ao kà-daan maa · ban-táp suuang gɔ̂ hâi hǒoi · âa níi hlɛ̀ rûup táao · an maa chɔɔ-mɔɔ maa chaai chooi
So they drew Anirut the fair lord [on a slate]. She took the slate up and pressed it against her chest, saying in tears: "Ah! This, indeed, is the picture of the prince who came to court and caress me!"

(archaic) board for writing, drawing, etc, as slate, chalkboard, etc.


อาหารทะเล

From อาหาร (aa-hǎan, “food”) + ทะเล (tá-lee, “sea”). Calque of English seafood. Cognate with Lao ອາຫານທະເລ (ʼā hān tha lē).

cog

Lao ອາຫານທະເລ (ʼā hān tha lē)


ทองเหลือง

th-noun

ทองเหลือง • (tɔɔng-lʉ̌ʉang)

/tʰɔːŋ˧.lɯa̯ŋ˩˩˦/

From ทอง (tɔɔng, “gold”) + เหลือง (lʉ̌ʉang, “yellow”).


ของเหลว

th-noun

ของเหลว • (kɔ̌ɔng-lěeo)

/kʰɔːŋ˩˩˦.leːw˩˩˦/

From ของ (kɔ̌ɔng, “stuff”) + เหลว (lěeo, “liquid”).

com

(physical chemistry) liquid (state of matter). (Classifier changes according to its container.)


ของแข็ง

th-noun

ของแข็ง • (kɔ̌ɔng-kɛ̌ng)

/kʰɔːŋ˩˩˦.kʰɛŋ˩˩˦/

ของ (kɔ̌ɔng, “stuff”) + แข็ง (kɛ̌ng, “rigid”)


ความแข็ง

ความแข็ง • (kwaam-kɛ̌ng)

/kʰwaːm˧.kʰɛŋ˩˩˦/

แข็ง แข็ง#Thai

abstract noun of แข็ง (kɛ̌ng): hardness; rigidness


กะหรี่

กะหรี่ • (gà-rìi)

gà-rìi (romanization)
กะหลี่ (alternative)
กระหรี่ (alternative)
กรี่ (alternative)
กะรี่ (alternative)

Semi-learned borrowing from Tamil கறி (kaṟi, “curry”).

slbor

แกง แกง#Thai

pungent dish of vegetables, meat or fish, etc, flavoured with various spices or curry powder.


กระหรี่

th-noun

กระหรี่ • (grà-rìi)

กะหรี่ กะหรี่#Thai


บำบัด

Borrowed from Old Khmer paṃpat (“to deceive, to cheat; to destroy, to eliminate; to end, to stop; etc”). Doublet of ตระบัด (dtrà-bàt). Cognate with Modern Khmer បំបាត់ (bɑmbat).

bor+

(often in combination) therapy; treatment.


หัวแร้ง

th-noun

หัวแร้ง • (hǔua-rɛ́ɛng)

/hua̯˩˩˦.rɛːŋ˦˥/

From หัว (hǔua, “head”) + แร้ง (rɛ́ɛng, “vulture”).


ทะเลทราย

From ทะเล (tá-lee, “sea”) + ทราย (saai, “sand”); literally "sea of sand".

compound

Psalm 102:6, KJV:
ข้าพระองค์เป็นเหมือนนกกระทุงที่ในถิ่นทุรกันดาร ดุจนกเค้าแมวแห่งทะเลทราย
kâa-prá-ong bpen mʉ̌ʉan nók-grà-tung tîi nai tìn tú-rá-gan-daan dùt nók-káo-mɛɛo hɛ̀ng tá-lee-saai
I am like a pelican of the wilderness: I am like an owl of the desert.

Isaiah 40:3, KJV:
เสียงผู้ร้องในถิ่นทุรกันดารว่า "จงเตรียมมรรคาแห่งพระเยโฮวาห์ จงทำทางหลวงสำหรับพระเจ้าของเราให้ตรงไปในทะเลทราย
sǐiang pûu rɔ́ɔng nai tìn tú-rá-gan-daan wâa jong dtriiam man-kaa hɛ̀ng prá-yee-hoo-waa jong tam taang-lǔuang sǎm-ràp prá-jâao kɔ̌ɔng rao hâi dtrong bpai nai tá-lee-saai
The voice of him that crieth in the wilderness, Prepare ye the way of the LORD, make straight in the desert a highway for our God.


กเทย

th-noun

กเทย • (gà-təəi)

กะเทย กะเทย#Thai


เชิง

เชิง • (chəəng)

chəəng (romanization)
เชอง (alternative archaic dated obsolete)

From Old Khmer ជេង៑ (jeṅ), ជេង (jeṅa), ជើង (jœṅa, “north; lower limb; leg; foot; bottom; edge; base; basis; stand; support; etc”). Cognate with Modern Khmer ជើង (cəəng).

ยวนพ่าย:
บัดนั้นข้าผู้หื่น เห็นกล แกว่นนา ธ สั่งใดตนตรา ถ่องถ้วน ยังเชียงชื่นดลโดย คำราช เร็วแฮ เชิงชอบเชิงใดล้วน เลือกแถลง
bàt-nán kâa pûu hʉ̀ʉn · hěn gon · gwɛ̀n naa · tá · sàng dai dton dtraa · tɔ̀ng tûuan · yang chiiang-chʉ̂ʉn don dooi · kam râat · reo hɛɛ · chəəng chɔ̂ɔp chəəng dai lúuan · lʉ̂ʉak tà-lɛ̌ɛng
At that time, the fervent servant found the stated stratagems beneficial. So whatever His Majesty declared to him he committed to his memory clearly. Thereupon he departed to Chiang Chuen with dispatch as commanded by the royal edict. There he demonstrated to them whatever trick or tactic that he found excellent.

หยั่งเชิง

ยวนพ่าย:
หมากขามรกรูดช้าง ลงเชิง
màak-kǎam rók rûut cháang · long chəəng
Tamarind trees that grew in abundance caused soldiers to fall off their elephants and lie at the feet of the elephants.

เชิงตะพาน

เชิงเขา

Exodus 19:17, KJV:
โมเสสก็นำประชาชนออกจากค่ายไปเฝ้าพระเจ้า พวกเขามายืนอยู่ที่เชิงภูเขา
moo-sèet gɔ̂ nam bprà-chaa-chon ɔ̀ɔk jàak kâai bpai fâo prá-jâao · pûuak kǎo maa yʉʉn yùu tîi chəəng puu-kǎo
And Moses brought forth the people out of the camp to meet with God; and they stood at the nether part of the mount.

1 Chronicles 28:15, KJV:
น้ำหนักของเชิงประทีปทองคำและตะเกียงทองคำ น้ำหนักของเชิงประทีปแต่ละคันกับตะเกียงแต่ละดวง น้ำหนักเงินของเชิงประทีป ทั้งเชิงประทีปกับตะเกียงนั้น ตามที่จะใช้คันประทีปแต่ละคัน
nám-nàk kɔ̌ɔng chəəng bprà-tîip tɔɔng-kam lɛ́ dtà-giiang tɔɔng-kam · nám-nàk kɔ̌ɔng chəəng bprà-tîip dtɛ̀ɛ lá kan gàp dtà-giiang dtɛ̀ɛ lá duuang · nám-nàk ngən kɔ̌ɔng chəəng bprà-tîip · táng chəəng bprà-tîip gàp dtà-giiang nán · dtaam tîi jà chái kan bprà-tîip dtɛ̀ɛ lá kan
Even the weight for the candlesticks of gold, and for their lamps of gold, by weight for every candlestick, and for the lamps thereof: and for the candlesticks of silver by weight, both for the candlestick, and also for the lamps thereof, according to the use of every candlestick.

foot: the terminal part of the leg; lowest part, bottom; footing, base, basis, foundation; stand, station, post; supporting part, support; hold, holder.


เชอง

เชอง • (chəəng)

บัดนั้นข้าผู้หื่น เหนกล แกว่นนา ธสั่งใดตนตรา ถ่องถ้วน ยังชยงชื่นดลโดย คำราช เร็วแฮ เชองชอบเชองใดล้วน เลือกแถลง ฯ
bàt-nán kâa pûu hʉ̀ʉn · hěn gon · gwɛ̀n naa · tá sàng dai dton dtraa · tɔ̀ng tûuan · yang chiiang-chʉ̂ʉn don dooi · kam râat · reo hɛɛ · chəəng chɔ̂ɔp chəəng dai lúuan · lʉ̂ʉak tà-lɛ̌ɛng
At that time, the fervent servant found the stated stratagems beneficial. So whatever His Majesty declared to him he committed to his memory clearly. Thereupon he departed to Chiang Chuen with dispatch as commanded by the royal edict. There he demonstrated to them whatever trick or tactic that he found excellent.
หมากขามรกรูดช้าง ลงเชอง
màak-kǎam rók rûut cháang · long chəəng

Tamarind trees that grew in abundance caused soldiers to fall off their elephants and lie at the feet of the elephants.

เชิง เชิง#Thai


เล่า

เล่า • (lâo)

กฎมณเทิยรบาล, มาตรา ๓๗:
อนึ่ง ถ้าคบกันกินเล่าในพระราชวัง ให้ต้มเล่าให้ร้อนตรอกปากแล้วให้จำไว้
à-nʉ̀ng · tâa kóp gan gin lâo nai prá-râat-chá-wang · hâi dtôm lâo hâi rɔ́ɔn dtrɔ̀ɔk bpàak lɛ́ɛo hâi jam wái
Furthermore, if [officers] jointly drink liquor within the royal palace, liquor shall be boiled up hotly and poured into their throats before they are imprisoned.

กฎมณเทิยรบาล, มาตรา ๙๕:
อนึ่ง หญิงผู้ใดเอาเล่าเข้าวัง ให้ทวนด้วยลวดหนัง ๒๐ ที
à-nʉ̀ng · yǐng pûu-dai ao lâo kâo wang · hâi tuuan dûai lûuat nǎng · yîi-sìp · tii
Furthermore, any woman who brings liquor into the palace shall be lashed with a leather whip twenty times.

เหล้า เหล้า#Thai


ข้าวหลาม

ข้าวหลาม • (kâao-lǎam)

From Mon ခလာမ် (həlam, “baked rice in bamboo”) ; imitated as ข้าว (kâao) + หลาม (lǎam).
Or ข้าว (kâao) + reflex of Proto-Tai *ʰlaːmᴬ (“cooked in bamboo tube”) (possibly related to Mon ခလာမ် (həlam), Khmer ក្រឡាន (krɑɑlaan) and Vietnamese lam in cơm lam).
In Southwestern Tai, cognate with Lao ເຂົ້າຫລາມ (khao lām).

inh

Cylinder of glutinous rice baked in joint of thorny bamboo.


ลุย

lui (romanization)
การลุย (abstract-noun)

From Mon လုဲ (lùi, “to wade”). Compare Khmer លុយ (luy), Lao ລຸຍ (lui), ລຸຽ (l), Vietnamese lội.

(transitive) to wade; to go through; to pass through.


โอเลี้ยง

th-noun

โอเลี้ยง • (oo-líiang)

/ʔoː˧.lia̯ŋ˦˥/

From Teochew 烏涼／乌凉 (ou1 liang5, literally “black (and) chilled”).


ดอลลาร์

th-noun

ดอลลาร์ • (dɔn-lâa)


ดอลล่าร์

ดอลล่าร์ • (dɔn-lâa)

ดอลลาร์ ดอลลาร์#Thai


งูกินหนูจนงูงงงวย

th-phrase

งูกินหนูจนงูงงงวย

งูกินหนูจนงูงงงวย • (nguu gin nǔu jon nguu ngong-nguai)

nguu gin nǔu jon nguu ngong-nguai (romanization)

/ŋuː˧.kin˧.nuː˩˩˦.t͡ɕon˧.ŋuː˧.ŋoŋ˧.ŋua̯j˧/

Literally, "a snake eats rats until it gets confused"

A phrase for Thai language learners used to practice speaking Thai.


ทรายดูด

ทราย (saai, “sand”) + ดูด (dùut, “to suck”)


นิรโทษกรรม

th-noun

นิรโทษกรรม • (ní-rá-tôot-sà-gam)

From Sanskrit निर्दोष (nirdoṣa, “faultless; guiltless”) + कर्म (karma, “act; action; activity”).

der

(civil law) justifiable act, as an act harmful to another done in the execution of a lawful order or unavoidably done for the purpose of protecting oneself, the rights of a third party, or a legally protected interest.


อภัยโทษ

Compound of อภัย (à-pai, “to forgive”) + โทษ (tôot, “penalty”).

com+

1932 June 27, “พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชชกาลที่ ๗, volume 8, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, page 149:

คณะกรรมการราษฎรมีอำนาจให้อภัยโทษ

ká-ná-gam-má-gaan-râat-sà-dɔɔn mii am-nâat hâi à-pai-yá-tôot

The People's Committee has the power to grant pardon.

(law) pardon: release from the penalty for an offence


ระหว่าง

th-noun

ระหว่าง • (rá-wàang)

From Old Khmer *lvāṅ, lavāṅ (“distance between (two points in space or time): space, gap; interval, period; time, occasion; etc”). Cognate with Modern Khmer រវាង (rɔɔrɔviəng). Also cognate with Thai ระวาง (rá-waang).

1999, “พระพิพิธสาลี”, in โคลงนิราศพระพิพิธสาลี, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, retrieved 2019-06-28:

ราชอาณาจักรไทยกำลังอยู่ในระหว่างการฟื้นตัวจากความหายนะอันเนื่องมาจากการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒

râat-chá-aa-naa-jàk tai gam-lang yùu nai rá-wàang gaan-fʉ́ʉn-dtuua jàak kwaam-hǎa-yá-ná an nʉ̂ʉang-maa-jàak gaan-sǐia grung sǐi à-yút-tá-yaa kráng tîi · sɔ̌ɔng

The Thai kingdom was being in the middle of recovery from destruction as a result of the second fall of Krung Si Ayutthaya.

distance (between two points in space or time): space, gap; interval, duration, period; meanwhile; etc.


ขื่อ

ขื่อ • (kʉ̀ʉ)

Cognate with Lao ຂື່ (khư̄), Lü ᦃᦹᧈ (ẋue¹), Tai Dam ꪅꪳ, Shan ၶိုဝ်ႇ (khùe), Phake ၵိုဝ် (khüw), Ahom *𑜁𑜢𑜤𑜈𑜫 (*khüw).

cog

Lü ᦃᦹᧈ (ẋue¹)


ขื่อแป

th-noun

ขื่อแป • (kʉ̀ʉ-bpɛɛ)

/kʰɯː˨˩.pɛː˧/

Compound of ขื่อ (kʉ̀ʉ, “tie beam”) + แป (bpɛɛ, “purlin”)

com+

2025 May 24, “เกิดความโกลาหลเป็นวงกว้าง ขณะที่ชาวกาซากำลังเฝ้ารออาหารที่ถูกส่งมาด้วยความสิ้นหวัง”, in bbc.com:

ภาวะไร้ขื่อแปได้แผ่กระจายไปทุกหย่อมหญ้า

paa-wá rái kʉ̀ʉ-bpɛɛ dâai pɛ̀ɛ-grà-jaai bpai túk-yɔ̀m-yâa

The lawless condition has expanded to every region.

2023 July 16, “บ้านเมืองมีขื่อแป สมชาย แสวงการ ลั่นดำเนินคดีถึงที่สุดพวกบูลลี่ ส.ว.”, in nationtv.tv:

บ้านเมืองมีขื่อแป

2022 December 7, “เฮติ: กราดยิง รุมโทรมหญิง เรียกค่าไถ่ ไร้ขื่อแปในกรุงปอร์โตแปรงซ์”, in bbc.com:

gràat-ying · rum-soom yǐng · rîiak kâa-tài · rái kʉ̀ʉ-bpɛɛ nai grung bpɔɔ-dtoo-bprɛ́ng

Shooting sprees, gang rapes of women, ransom demanding: No law in the city of Port-au-Prince

(figurative) law; rule; regulation; social convention; law and order


ปราศจาก

From ปราศ (bpràat, “without; excluding; lacking; free from”) + จาก (jàak, “to be deprived of; to lack; to leave; from; since”).

compound

บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ
bùk-kon yɔ̂m mii sěe-rii-pâap nai gaan-chum-num dooi sà-ngòp lɛ́ɛ bpràat-sà-jàak aa-wút.
Persons do enjoy the freedom to assemble peacefully and without arms.
การเข้าไปในเคหสถานโดยปราศจากความยินยอมของผู้ครอบครอง หรือการตรวจค้นเคหสถานหรือในที่รโหฐาน จะกระทำมิได้ เว้นแต่มีคำสั่งหรือหมายของศาล หรือมีเหตุอย่างอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ

2007, รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

Prohibited are entries into a dwelling place without the consent of its occupier, as well as searches of a dwelling place or in a private place, save where they are authorised by judicial orders or warrants or by other grounds as designated by the laws.

gaan-kâo bpai nai kee-hà-sà-tǎan dooi bpràat-sà-jàak kwaam-yin-yɔɔm kɔ̌ɔng pûu-krɔ̂ɔp-krɔɔng rʉ̌ʉ gaan-dtùuat-kón kee-hà-sà-tǎan rʉ̌ʉ nai tîi rá-hǒo-tǎan jà grà-tam mí dâai wén-dtɛ̀ɛ mii kam-sàng rʉ̌ʉ mǎai kɔ̌ɔng sǎan rʉ̌ʉ mii hèet yàang ʉ̀ʉn dtaam tîi gòt-mǎai ban-yàt

1987, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๘) พ.ศ. ๒๕๓๐:
ผู้ใด โดยปราศจากเหตุอันสมควร พรากเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปีไปเสียจากบิดา มารดา ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแล ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สามปีถึงสิบห้าปี และปรับตั้งแต่หกพันบาทถึงสามหมื่นบาท
pûu dai dooi bpràat-sà-jàak hèet an sǒm-kuuan prâak dèk aa-yú yang mâi gəən sìp-hâa bpii bpai sǐia jàk bì-daa maan-daa pûu-bpòk-krɔɔng rʉ̌ʉe pûu-duu-lɛɛ dtɔ̂ng rá-waang tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sǎam bpii tʉ̌ng sìp-hâa bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ hòk-pan bàat tʉ̌ng sǎam-mʉ̀ʉn bàat
Any person who, without justifiable grounds, takes a child under fifteen years of age away from its father, mother, guardian, or overseer, shall be liable to imprisonment from three years to fifteen years and a fine of six thousand baht to thirty thousand baht.

James 2:26, KJV:
เพราะกายที่ปราศจากจิตวิญญาณนั้นตายแล้วฉันใด ความเชื่อที่ปราศจากการกระทำก็ตายแล้วฉันนั้นเช่นเดียวกัน
prɔ́ gaai tîi bpràat-sà-jàak jìt-win-yaan nán dtaai lɛ́ɛo chǎn dai kwaam-chʉ̂ʉa tîi bpràat-sà-jàak gaan-grà-tam gɔ̂ɔ dtaai lɛ́ɛo chǎn nán chên diiao gan
For as the body without the spirit is dead, so faith without works is dead also.


ภูมิลำเนา

puum-lam-nao (romanization)
ภูมิ์ลำเนา (alternative archaic dated obsolete)

From ภูมิ (puum, “locality”) + ลำเนา (“locality”); coined by Prince Narathip Phong Praphan (1891–1976) for the English legal term domicile. Compare Khmer ភូមិលំនៅ (phuumilumnɨw, “place of habitation”).

cog

(nonstandard) place of origin; place of birth.


ภูมิ์ลำเนา

1925, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๘:
มาตรา ๔๔ ภูมิ์ลำเนาของบุคคลธรรมดา ได้แก่ ถิ่นอันบุคคลนั้นมีสถานที่อยู่เปนแหล่งสำคัญ
mâat-dtraa sìi-sìp sìi puum-lam-nao kɔ̌ɔng bùk-kon-tam-má-daa dâai-gɛ̀ɛ tìn an bùk-kon nán mii sà-tǎan-tîi yùu bpen lɛ̀ng sǎm-kan
Section 44 The domicile of a natural person is the principal place wherein he lives.

ภูมิลำเนา ภูมิลำเนา#Thai

archaic spelling of ภูมิลำเนา (puum-lam-nao)


กำสรวล

gam-sǔuan (romanization)
กำสรวญ (alternative archaic dated obsolete)

กำสรวลสมุทร:
กำสรวลศรีปราชญ์ร้าง แรมสมร เสาะแต่ปางนคร ล่มแล้ว ไป่พบไป่พานกลอน โคลงท่าน จบแฮ จวบแต่ต้นปลายแคล้ว หนึ่งน้อยยืมถวาย
gam-sǔuan sǐi bpràat ráang · rɛm sà-mɔ̌ɔn · sɔ̀ dtɛ̀ɛ bpaang ná-kɔɔn · lôm lɛ́ɛo · bpài póp bpài paan glɔɔn · kloong tâan · jɔɔ-bɔɔ hɛɛ · jùuap dtɛ̀ɛ dtôn bplaai klɛ́ɛo · nʉ̀ng nɔ́ɔi yʉʉm tà-wǎai
This elegy of Si Prat who was set apart from his lady was discovered after the kingdom [of Ayutthaya] had fallen. The full version of his poem could not be found. We met only its initial part. Its final part was a bit lost. We pray his permission to present it to you.


กักขฬะ

th-adj

กักขฬะ • (gàk-kà-là) (abstract noun ความกักขฬะ)

gàk-kà-là (romanization)
ความกักขฬะ (abstract-noun)

From Pali kakkhaḷa (“hard; harsh; rough”). Compare Sanskrit कक्खट (kakkhaṭa, “hard; harsh; rough”).

cog

Proverbs 15:1, KJV:
คำตอบอ่อนหวานทำให้ความโกรธเกรี้ยวหันไปเสีย แต่คำกักขฬะเร้าโทสะ
kam-dtɔ̀ɔp ɔ̀ɔn-wǎan tam-hâi kwaam-gròot-grîiao hǎn bpai sǐia dtɛ̀ɛ kam gàk-kà-là ráo too-sà
A soft answer turneth away wrath: but grievous words stir up anger.

(sometimes derogatory or offensive) very despicable, low, base, vile, vulgar, or rude.


เป้าหมาย

th-noun

เป้าหมาย • (bpâo-mǎai) (classifier เป้าหมาย or ข้อ or ประการ)

bpâo-mǎai (romanization)
เป้าหมาย (classifier)
ข้อ (classifier)
ประการ (classifier)

From เป้า (bpâo) + หมาย (mǎai); compare Lao ເປົ້າໝາຍ (pao māi).

รัฐบาลได้กำหนดเป้าหมายเพิ่มประสิทธิภาพ

rát-tà-baan dâai gam-nòt bpâo-mǎai pə̂əm bprà-sìt-tí-pâap

The government has set a goal of increasing efficiency.

เราจะบรรลุเป้าหมายในการสร้างศูนย์การเรียนรู้

rao jà ban-lú bpâo-mǎai nai gaan sâang sǔun gaan riian-rúu

We will achieve the goal of building a learning center.


ฤาษี

ฤาษี • (rʉʉ-sǐi)

/rɯː˧.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai


ร้านขายยา

ร้าน (ráan, “shop”) + ขาย (kǎai, “sell”) + ยา (yaa, “medicine”)


แสงเหนือ

th-noun

แสงเหนือ • (sɛ̌ɛng-nʉ̌ʉa)

/sɛːŋ˩˩˦.nɯa̯˩˩˦/

From แสง (sɛ̌ɛng, “light”) + เหนือ (nʉ̌ʉa, “northern”).


แสงใต้

th-noun

แสงใต้ • (sɛ̌ɛng-dtâai)

แสงเหนือ

sɛ̌ɛng-nʉ̌ʉa

/sɛːŋ˩˩˦.taːj˥˩/

From แสง (sɛ̌ɛng, “light”) + ใต้ (dtâai, “southern”).


กองทุน

th-noun

กองทุน • (gɔɔng-tun)

From กอง (gɔɔng, “heap; mass; pile; etc.”) + ทุน (tun, “capital”).

compound

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ


มหึมา

th-adj

มหึมา • (má-hʉ̀-maa) (abstract noun ความมหึมา)

má-hʉ̀-maa (romanization)
ความมหึมา (abstract-noun)
มหิมา (alternative)

From Sanskrit महिमा (mahimā, “greatness”). Compare Old Khmer mahimā, mahmā, muḥhīmā, moḥhimā, "great; majestic; mighty; etc."; Modern Khmer មហិមា (mɔɔhemiə).

เบ้อเร่อเท่อ

bə̂ə-rə̂ə-tə̂ə

เบ้อเริ่มเทิ่ม

bə̂ə-rə̂m-tə̂m


อวตาร

From Sanskrit अवतार (avatāra, “avatar”). Cognate with Khmer អវតារ (ʼɑɑwtaa).


กูเกิล

th-proper noun

กูเกิล • (guu-gə̂n)


ข้าวเหนียวมะม่วง

th-noun

ข้าวเหนียวมะม่วง • (kâao-nǐao-má-mûuang)

desc

→ Japanese: カオニャオ・マムアン

→ Japanese: カオニャオ・マムアン

From ข้าวเหนียว (kâao-nǐao, “glutinous rice”) + มะม่วง (má-mûuang, “mango”); literally "glutinous rice [and] mangoes".

com

ข้าวเหนียวมูน ข้าวเหนียวมูน#Thai

a dessert of ข้าวเหนียวมูน (kâao-nǐao-muun) served with fresh mangoes, sometimes topped with coconut milk and fried mung beans.


ดอกไม้เพลิง

th-noun

ดอกไม้เพลิง • (dɔ̀ɔk-máai-pləəng)

/dɔːk̚˨˩.maːj˦˥.pʰlɤːŋ˧/

From ดอกไม้ (dɔ̀ɔk-máai, “flower”) + เพลิง (pləəng, “fire; flame”); literally "flower of flames".

compound

1934, พระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกะสุนปืน วัตถุระเบิด และดอกไม้เพลิง พุทธศักราช ๒๔๗๗:
มาตรา ๕ พระราชบัญญัตินี้มิให้ใช้บังคับแก่อาวุธปืน เครื่องกะสุนปืน วัตถุระเบิด หรือดอกไม้เพลิง ซึ่งเจ้าพนักงานได้รับมาจากรัฐบาลเพื่อทำการตามหน้าที่ หรือที่รัฐบาลสั่งเข้ามา นำเข้ามา ส่งออกไป ทำขึ้น ได้มา ขาย หรือจำหน่ายโดยวิธีอื่น
mâat-dtraa hâa prá-râat-chá-ban-yàt níi mí-hâi chái-bang-káp gɛ̀ɛ aa-wút-bpʉʉn krʉ̂ʉang-gà-sǔn-bpʉʉn wát-tù-rá-bə̀ət rʉ̌ʉ dɔ̀ɔk-máai-pləəng sʉ̂ng jâao-pá-nák-ngaan dâai-ráp maa jàak rát-tà-baan pʉ̂ʉa tam gaan dtaam nâa-tîi rʉ̌ʉ tîi rát-tà-baan sàng kâo maa sòng ɔ̀ɔk bpai tam kʉ̂n dâai maa kǎai rʉ̌ʉ jam-nàai dooi wí-tii ʉ̀ʉn
Section 5 This Act shall not apply to firearms, ammunition, explosive devices, or fireworks which a public officer obtains from the government for the execution of his duty or which the government orders to be imported, imports, exports, produces, obtains, sells, or by any other means disposes of.

1947, พระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกะสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. ๒๔๙๐:
มาตรา ๔๗ ห้ามมิให้ผู้ใดทำ สั่ง นำเข้า หรือค้าซึ่งดอกไม้เพลิง เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียนท้องที่
mâat-dtraa sìi-sìp jèt hâam-mí-hâi pûu dai tam sàng nam-kâo rʉ̌ʉ káa sʉ̂ng dɔ̀ɔk-máai-pləəng wén-dtɛ̀ɛ jà dâai-ráp bai-à-nú-yâat jàak naai-tá-biian tɔ́ɔng-tîi
Section 47 No person may produce, order, import, or trade in fireworks, save where he has obtained a license from the local registrar.


ดอกไม้ไฟ

th-noun

ดอกไม้ไฟ • (dɔ̀ɔk-máai-fai)

From ดอกไม้ (dɔ̀ɔk-máai, “flower”) + ไฟ (fai, “fire; flame”); literally "flower of flames".

compound

ดอกไม้เพลิง ดอกไม้เพลิง#Thai

alternative form of ดอกไม้เพลิง (dɔ̀ɔk-máai-pləəng): firework


องคชาติ

/ʔoŋ˧.kʰa˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

องคชาต องคชาต#Thai


องค์การนอกภาครัฐ

th-noun

องค์การนอกภาครัฐ • (ong-gaan-nɔ̂ɔk-pâak-rát)

/ʔoŋ˧.kaːn˧.nɔːk̚˥˩.pʰaːk̚˥˩.rat̚˦˥/

From องค์การ (ong-gaan, “organisation”) + นอก (nɔ̂ɔk, “outside”) + ภาครัฐ (“governmental sector; public sector”), a calque of English non-governmental organisation.

compound

non-governmental organisation
non-governmental organisation


องค์กรนอกภาครัฐ

th-noun

องค์กรนอกภาครัฐ • (ong-gɔɔn-nɔ̂ɔk-pâak-rát)

/ʔoŋ˧.kɔːn˧.nɔːk̚˥˩.pʰaːk̚˥˩.rat̚˦˥/

องค์การนอกภาครัฐ องค์การนอกภาครัฐ#Thai

misspelling of องค์การนอกภาครัฐ (ong-gaan-nɔ̂ɔk-pâak-rát)


ละเมิด

ละเมิด • (lá-mə̂ət)

/la˦˥.mɤːt̚˥˩/

From Old Khmer ល្មេស៑ (lmes, “to violate”). Cognate with Modern Khmer ល្មើស (lməəh), Mon လၟုတ်.

ความรับผิดเพื่อละเมิด

ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด


ละเมิด

th-verb

ละเมิด • (lá-mə̂ət) (abstract noun การละเมิด)

lá-mə̂ət (romanization)
การละเมิด (abstract-noun)

/la˦˥.mɤːt̚˥˩/

(civil law, transitive or intransitive) to commit a tort (against).

ละเมิดทางเพศ

ละเมิดกฎหมาย

ละเมิดลิขสิทธิ์

ละเมิดสัญญา

(transitive) to breach; to break; to violate.


การุณยฆาต

From การุณย (“mercy”) + ฆาต (kâat, “killing”); calque of English mercy killing.


ปรานีฆาต

From ปรานี (bpraa-nii, “mercy”) + ฆาต (kâat, “killing”), a calque of English mercy killing.


มนุษย์ป้า

th-noun

มนุษย์ป้า • (má-nút-bpâa) (classifier คน)

má-nút-bpâa (romanization)
คน (classifier)

From มนุษย์ (má-nút, “human”) + ป้า (bpâa, “aunt; aging woman”); literally, “auntie human”.

af

มนุษย์ป้าโวยแหลกฉุนพนักงานสนามบินห้ามขวดโลชั่นขึ้นเครื่องบิน

2016, ไทยรัฐ, มนุษย์ป้าโวยแหลกฉุน พนง. สนามบินห้ามขวดโลชั่นขึ้นเครื่องบิน, วัชรพล

An auntie human went mad after an airport official prevented her from taking a lotion bottle on board.

má-nút-bpâa wooi lɛ̀ɛk chǔn pá-nák-ngaan sà-nǎam-bin hâam kùuat loo-chân kʉ̂n krʉ̂ʉang

2015, เอเอสทีวีผู้จัดการออนไลน์, อิทธิฤทธิ์มนุษย์ป้าพบได้ทุกเวลาแม้ยามท่องเที่ยว, เอเอสทีวีผู้จัดการ

Auntie humans can express their fierceness at any time, even during travel.

ìt-tí-rít má-nút-bpâa póp dâai túk wee-laa mɛ́ɛ yaam tɔ̂ng-tîiao

(Internet slang and derogatory) aging woman who behaves selfishly.


เพลา

tissue paper made from paper mulberry, traditionally used in making puppets and as draft papers.


ฤาษีแปลงสาร

th-noun

ฤาษีแปลงสาร • (rʉʉ-sǐi-bplɛɛng-sǎan)

/rɯː˧.siː˩˩˦.plɛːŋ˧.saːn˩˩˦/

ฤๅษีแปลงสาร ฤๅษีแปลงสาร#Thai

misspelling of ฤๅษีแปลงสาร (rʉʉ-sǐi-bplɛɛng-sǎan)


มหรสพ

มหรสพ • (má-hɔ̌ɔ-rá-sòp)

má-hɔ̌ɔ-rá-sòp (romanization)
มโหรสพ (alternative)
มโหระศพ (alternative archaic dated obsolete)
มโหระศภ (alternative archaic dated obsolete)

From corruption of Sanskrit महोत्सव (mahotsava, “festival”, literally “great joy”). Compare Pali mahussava; Modern Khmer មហោស្រព (mĕəʼhaosrɑp), មហោរស្រព (mĕəʼhaosrɑp, “concert; festival”).

bor

(archaic) series of entertaining performances held on a special occasion.


ทุศีล

th-adj

ทุศีล • (tú-sǐin) (abstract noun ความทุศีล)

tú-sǐin (romanization)
ความทุศีล (abstract-noun)

From Sanskrit दुःशील (duḥśīla, literally “bad (observance of) precept”).

bor

(used of a priest) immoral; ill-behaved.


ทุศีล

th-noun

ทุศีล • (tú-sǐin)


แถวตรง

/tʰɛːw˩˩˦.troŋ˧/

From แถว (tɛ̌o, “line”) + ตรง (dtrong, “direct; straight”); literally "Line, be straight!" or "straight line".

com

(military) to assume the position of attention.


กลับหลังหัน

th-noun

กลับหลังหัน • (glàp-lǎng-hǎn)

From กลับ (glàp, “to reverse; to turn”) + หลัง (lǎng, “back; rear”) + หัน (hǎn, “to turn round”); literally "to turn back and turn round".

com

(military, often used as a command) about-face.


กลับหลังหัน

th-verb

กลับหลังหัน • (glàp-lǎng-hǎn) (abstract noun การกลับหลังหัน)

glàp-lǎng-hǎn (romanization)
การกลับหลังหัน (abstract-noun)


จัดแถว

จัดแถว • (jàt-tɛ̌ɛo) (abstract noun การจัดแถว)

jàt-tɛ̌ɛo (romanization)
การจัดแถว (abstract-noun)

/t͡ɕat̚˨˩.tʰɛːw˩˩˦/

From จัด (jàt, “to arrange; to organise; etc”) + แถว (tɛ̌o, “line”).


เห็บ

th-noun

เห็บ • (hèp)

From Proto-Tai *trepᴰ (“hail”).
Cognate with Lao ເຫັບ (hep), Lü ᦵᦠᧇ (ḣeb), Shan ႁဵပ်း (háep) in မၢၵ်ႇႁဵပ်း (màak háep), Ahom 𑜍𑜢𑜆𑜫 (rip), Zhuang rip (dialectal).

cog

Lü ᦵᦠᧇ (ḣeb)


บัญชรสิงห์

th-noun

บัญชรสิงห์ • (ban-chɔɔn-sǐng)

/ban˧.t͡ɕʰɔːn˧.siŋ˩˩˦/

บัญชร (“cage; box, balcony, loge, window; etc”) + สิงห์ (sǐng, “lion”).

com

2005, วินัย พงศ์ศรีเพียร (editor), กฎมณเทียรบาล ฉบับเฉลิมพระเกียรติ, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, →ISBN, page 65:
เสดจ์สถิตยในรัตนสิงหาศบัญชรสิงห์
sà-dèt sà-tìt nai rát-dtà-ná-sǐng-hàat ban-chɔɔn-sǐng
[His Majesty] went to rest upon the Jewelled Lion Seat in the Lion Balcony.

พระ พระ#Thai

สีหบัญชร สีหบัญชร#Thai


มงลง

th-verb

มงลง • (mong-long) (abstract noun การมงลง)

mong-long (romanization)
การมงลง (abstract-noun)

From มง (mong), an apocopation of มงกุฎ (mong-gùt, “crown”) + ลง (long, “to come down; to go down”); literally "a crown descends (on someone's head)".

ไม่พลิกโผ มงลง ก ในมิสทิฟฟานี่ ๒๐๑๖

mâi plík-pǒo mong-long gɔɔ nai miss-típ-faa-nîi sɔ̌ɔng pan sìp-hòk

Not beyond expectation! A got the crown of Miss Tiffany 2016!
 Not beyond expectation! A was crowned as Miss Tiffany 2016!

(Internet slang) to be given a crown; to be honoured or rewarded.


ต้มตุ๋น

ต้มตุ๋น • (dtôm-dtǔn) (abstract noun การต้มตุ๋น)

dtôm-dtǔn (romanization)
การต้มตุ๋น (abstract-noun)

From ต้ม (dtôm, “to boil”) + ตุ๋น (dtǔn, “to stew”); literally "to boil and stew".

compound

นางโดนต้มตุ๋นเงินไปสี่ล้านบาท

Naang doon dtôm-dtǔn ngəən bpai sìi láan bàat

เขาหาว่าผมต้มตุ๋นเขาให้โอนเงินให้

kǎo hǎa wâa pǒm dtôm-dtǔn kǎo hâi oon ngəən hâi

He accuses me of conning him into transferring his money to me.

เขาโดนข้อหาต้มตุ๋นชาวบ้าน

He's been charged with conning the public.

(idiomatic) to con; to swindle by means of a confidence game.

ปอกลอก

bpɔ̀ɔk-lɔ̂ɔk


นักต้มตุ๋น

th-noun

นักต้มตุ๋น • (nák-dtûm-dtǔn)

From นัก (nák, “agent noun prefix”) + ต้มตุ๋น (dtôm-dtǔn, “to con”).


องก์

th-noun

องก์ • (ong)

From Sanskrit अङ्क (aṅka, “act (main division of a play, opera, etc.)”).

der

act (main division of a play, opera, etc.).


แม่เหล็กไฟฟ้า

th-noun

แม่เหล็กไฟฟ้า • (mɛ̂ɛ-lèk-fai-fáa)

From แม่เหล็ก (mɛ̂ɛ-lèk, “magnet”) + ไฟฟ้า (fai-fáa, “electricity”).


แม่เหล็กไฟฟ้า

th-adj

แม่เหล็กไฟฟ้า • (mɛ̂ɛ-lèk-fai-fáa)


ไฟฟ้า

→ Khmer: ហ្វៃហ្វា (vay vaa)

→ Lao: ໄຟຟ້າ (fai fā)

→ Lü: ᦺᦝᦝᦱᧉ (fayfaa²)

→ Northern Thai: ᨼᩱᨼ᩶ᩣ

→ Nyah Kur: ฟัยฟาʔ

→ Pattani Malay: فايفا / ฟัยฟา

desc

→ Saek: ไฟ๊ฟ̂า

→ Saek: ไฟ๊ฟ̂า

→ Shan: ၽႆးၽႃႉ (phái phâ̰a) / ၾႆးၾႃႉ (fái fâ̰a)

→ Tai Dam: ꪼꪡꪡ꫁ꪱ

→ Thavung: พัยพา / ฟัยฟา

From ไฟ (fai, “fire; light”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”).

com

1844, “ตำราไฟฟ้า”, in Dan Beach Bradley, editor, The Bangkok Recorder, volume 1, number 1, Bangkok: Press of the American Board of Commissioners for Foreign Missions, page 1:

ธรรมดาไฟฟ้าแลบลงมาจากเมฆนั้นก็ย่อมลงมาตามของอันตั้งอยู่สูง คือ เสากระโดงแลต้นไม้แลเรือน

tam-má-daa fai-fáa lɛ̂ɛp long maa jàak mêek nán gɔ̂ yɔ̂m long maa dtaam kɔ̌ɔng an dtâng yùu sǔung · kʉʉ · sǎo-grà-doong lɛɛ dtôn-máai lɛɛ rʉʉan

Generally, [when] lightning emerges down from a cloud, [it] would come down through a tall thing which stands at [any place], such as a mast, or a tree, or a house.


ชี้

th-adv

ชี้ • (chíi)

C. 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2001, →ISBN, page 106:

ยาคนชี้เทพผู้ ไกรกรรดิ ก็ดี...

yaa kon chíi têep pûu · grai gan · gɔ̂ɔ-dii ...

Needless [to say about] humans, even deities who are wise in [composing] eulogies...


ขนาด

ขนาด • (kà-nàat)

From Khmer ខ្នាត (khnaat, “size; magnitude; limits”). Cognate with Lao ຂະໜາດ (kha nāt).


สั่ง

sàng (romanization)
การสั่ง (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *saŋᴮ¹ (“to bid; to order”), from Proto-Tai *saŋᴮ (“to order”).
Cognate with Northern Thai ᩈᩢ᩠᩵ᨦ, Khün ᩈᩢ᩠᩵ᨦ, Lao ສັ່ງ (sang), Lü ᦉᧂᧈ (ṡang¹), Tai Dam ꪎꪰ꪿ꪉ, Shan သင်ႇ (sàng), Tai Nüa ᥔᥒᥱ (sǎng), Phake ꩬင် (saṅ), Ahom 𑜏𑜂𑜫 (saṅ), Zhuang daengq and saengq (dialectal).

cog

Lü ᦉᧂᧈ (ṡang¹)

to order; to command; to direct; to instruct.


แตด

th-noun

แตด • (dtɛ̀ɛt)

Cognate with Lao ແຕດ (tǣt), Shan တႅတ်ႇ (tèt), Tai Nüa ᥖᥦᥖᥱ (tǎet). Compare Middle Chinese 膣 (MC trit|tet).


สาวดุ้น

สาวดุ้น • (sǎao-dûn)

From สาว (sǎao, “girl”) + ดุ้น (dûn, “penis”); literally "dick girl".


ซิ่ว

sîu (romanization)
การซิ่ว (abstract-noun)

Clipping of ฟ้อดซิ่ว, an eye dialect of ฟอสซิล (fɔ́ɔt-sîl, “fossil”)

(slang, intransitive, of a student) to drop out of one university, faculty, etc, to attend another one


ไข่เจียว

th-noun

ไข่เจียว • (kài-jiao)

ไข่ (kài, “egg”) + เจียว (jiao, “fried with oil”)


ไข่ฟู

ไข่ (kài, “egg”) + ฟู (fuu, “to rise, to swell”)


ไข่ทอด

ไข่ทอด • (kài-tɔ̂ɔt)

/kʰaj˨˩.tʰɔːt̚˥˩/

ไข่ (kài, “egg”) + ทอด (tɔ̂ɔt, “to fry”)


ไข่กวน

ไข่ (kài, “egg”) + กวน (guuan, “to stir”)


สงฆ์

สงฆ์ • (sǒng)

From Pali saṅgha (“assemblage; multitude”), from Sanskrit सङ्घ (saṅgha, “idem”). Cognate with Lao ສົງ (song).

1978, "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการ "มูลนิธิคณะสงฆ์พระเยซูเจ้า"", ราชกิจจานุเบกษา (เล่ม ๙๕, ตอนที่ ๔๑ ง, ๑๑ เมษายน ๒๕๒๑), page 1057:
ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จดทะเบียนเปลี่ยนแปลงกรรมการ "มูลนิธิคณะสงฆ์พระเยซูเจ้า"
bprà-gàat grà-suuang má-hàat-tai · rʉ̂ʉang · jòt-tá-biian bplìian-bplɛɛng gam-má-gaan · “muun-lá-ní-tí ká-ná sǒng prá yee-suu jâao”
Announcement of the Ministry of Interior on Registration of Change of Members of the Board of the "Jesuit Foundation"
(literally) Announcement of the Ministry of Interior, Re: Registration of Change of Members [of the Board] of the "Foundation of the Holy Order of His Divinity Jesus the Lord"

clergy or ecclesiastical order of any religion.


รุ่นพี่

รุ่นพี่ • (rûn-pîi)

From รุ่น (rûn, “generation”) + พี่ (pîi, “elder”); literally "elder generation".

compound

(colloquial) senior: person older than another.


ซักอบรีด

th-noun

ซักอบรีด • (sák-òp-rîit)

From ซัก (sák, “to wash”) + อบ (òp, “to dry (clothes using a drying machine)”) + รีด (rîit, “to iron”); literally "to wash, dry, and iron".


ซักอบรีด

th-verb

ซักอบรีด • (sák-òp-rîit) (abstract noun การซักอบรีด)

sák-òp-rîit (romanization)
การซักอบรีด (abstract-noun)

to launder: to undergo washing and ironing.

ชั่งตวงวัด

weights and measures; to weigh, measure, and scale

อาบอบนวด

massage parlour; to bathe, sauna, and masage


การฟอกเงิน

th-noun

การฟอกเงิน • (gaan-fɔ̂ɔk-ngən)

/kaːn˧.fɔːk̚˥˩.ŋɤn˧/

From การ (gaan, “abstract noun prefix”) + ฟอก (fɔ̂ɔk, “to launder”) + เงิน (ngən, “money”), a calque of English money laundering, cognate with Lao ການຟອກເງິນ (kān fǭk ngœn).

cog

Lao ການຟອກເງິນ (kān fǭk ngœn)

ฟอกเงิน ฟอกเงิน#Thai

abstract noun of ฟอกเงิน (fɔ̂ɔk-ngən): (law) money laundering


ฮั้ว

húua (romanization)
การฮั้ว (abstract-noun)

Borrowed from Teochew 和 (hua5/huê5, “harmony; union”).

(law and colloquial) to collude: to adopt or take part in such an agreement.


ฮั้วประมูล

From ฮั้ว (húua, “to collude; to conspire; collusion; conspiracy”) + ประมูล (bprà-muun, “bid; to bid”); literally "to conspire in bidding" or "bidding conspiracy".


ผัดไท

ผัดไทย ผัดไทย#Thai


เกด

th-noun

เกด • (gèet)

(zoology) any of various fish of the family Siluridae.


แก้ไข

th-verb

แก้ไข • (gɛ̂ɛ-kǎi) (abstract noun การแก้ไข)

gɛ̂ɛ-kǎi (romanization)
การแก้ไข (abstract-noun)

/kɛː˥˩.kʰaj˩˩˦/

From แก้ (gɛ̂ɛ, “to unbind; to undo”) + ไข (kǎi, “to unlock; to undo”).

com

(transitive) to fix; to set right; to rectify.


เบิ้ล

bə̂n (romanization)
การเบิ้ล (abstract-noun)

เบิ้ลท่อนฮุก

(literally) To double the chorus (= to sing the chorus again; to repeat the chorus; to sing the chorus some more times)

เบิ้ลข้าวผัด

(literally) To double fried rice (= to eat more bowls of fried rice; to eat several bowls of fried rice at the same time)

เบิ้ลเส้น

(literally) To double noodles (= to request more noodles)

(slang) to do, have, take, or make more, again, or in several amounts or numbers at the same time.


รีโมต

Shortened from English remote control, Clipping of รีโมตคอนโทรล (rii-mòot-kɔn-trool).

clipping

รีโมตคอนโทรล


มะม่วงหิมพานต์

th-noun

มะม่วงหิมพานต์ • (má-mûuang-hǐm-má-paan)

From มะม่วง (má-mûuang, “mango”) + หิมพานต์ (hǐm-má-paan, “Himavanta (legendary forest)”); literally "mango from Himavanta".


ทะเลาะ

th-verb

ทะเลาะ • (tá-lɔ́) (abstract noun การทะเลาะ)

tá-lɔ́ (romanization)
การทะเลาะ (abstract-noun)
จำเลาะ (alternative)
ชมเลาะ (alternative)
ชำเลาะ (alternative)
ชะเลาะ (alternative)

/tʰa˦˥.lɔʔ˦˥/

/tʰa˧.lɔʔ˦˥/

From Khmer ឈ្លោះ (chlŭəh, “to quarrel”).


บ้านผีสิง

th-noun

บ้านผีสิง • (bâan-pǐi-sǐng) (classifier หลัง)

bâan-pǐi-sǐng (romanization)
หลัง (classifier)

/baːn˥˩.pʰiː˩˩˦.siŋ˩˩˦/

From บ้าน (bâan, “house”) + ผี (pǐi, “ghost”) + สิง (sǐng, “to possess; to occupy; to dwell; etc”).


ละมุด

th-noun

ละมุด • (lá-mút)

From Khmer ល្មុត (lmut, “sapodilla tree; kind of jackfruit”).

der

Manilkara zapota
Manilkara zapota#Translingual

(botany) sapodilla: the plant, Manilkara zapota (L.) P. Royen, of the genus Manilkara, the family Sapotaceae.

(botany) caqui: the plant, Manilkara kauki (L.) Dubard, of the genus Manilkara, the family Sapotaceae.

(botany) edible fruit of either of the said plants.

(botany) jackfruit with yellowish arils and watery flesh.


ชะเนียง

/t͡ɕʰa˦˥.nia̯ŋ˧/

Possibly from Old Khmer jranyaṅ or jranyāṅ (“the tree Canthium didynum”). Compare Modern Khmer ច្រនៀង (crɑɑniəng), ជ្រនៀង (crɔɔniəng).

(botany, now dialectal) djenkol, the plants Archidendron pauciflorum or Archidendron jiringa (Jack) I.C. Nielsen), of the family Leguminosae.


เรียม

From Old Khmer ʼryāṃ (“elder brother; elder sister”). Cognate with Modern Khmer រៀម (riəm).

bor

พระ พระ#Thai

สมเด็จ สมเด็จ#Thai

(archaic, of a monarch) (พระ~, สมเด็จพระ~) elder brother; elder sister.

เพ็งแก้ว, ล้อม (2006) กำสรวลสมุทร หรือกำสรวลศรีปราชญ์ เป็นพระราชนิพนธ์ยุคต้นกรุงศรีอยุธยา (in Thai), Bangkok: มติชน, →ISBN, page 60
สายาอยู่ในถนน ถามข่าว เรียมฤๅ
sǎa-yaa yùu nai tà-nǒn · tǎam kàao · riiam rʉʉ
Lady, art thou in the streets to ask for tidings about me?

(archaic) used by a man as a self-reference when addressing his beloved woman.


สลึง

th-noun

สลึง • (sà-lʉ̌ng)

/sa˨˩.lɯŋ˩˩˦/

From Old Khmer sliṅ (“unidentified weight”). Cognate with Modern Khmer ស្លឹង (sləng).

a Thai unit of currency, equal to 25 satangs or ¹⁄₄ of a baht.


สงวน

th-verb

สงวน • (sà-ngǔuan) (abstract noun การสงวน)

sà-ngǔuan (romanization)
การสงวน (abstract-noun)

From Old Khmer sṅvan, Pre-Angkorian Old Khmer saṅhvan (“to care for”). Cognate with Modern Khmer ស្ងួន (snguən).

bor

มาตรา ๑๔๙ นิติกรรม หมายความว่า การใด ๆ อันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัครมุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลเพื่อจะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือระงับซึ่งสิทธิ

1992, ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์:

to conserve; to preserve; to reserve; to sustain.


ปลดกลางอากาศ

th-verb

ปลดกลางอากาศ • (bplòt-glaang-aa-gàat) (abstract noun การปลดกลางอากาศ)

bplòt-glaang-aa-gàat (romanization)
การปลดกลางอากาศ (abstract-noun)

From ปลด (bplòt, “to remove; to take off”) + กลาง (glaang, “central; middle”) + อากาศ (aa-gàat, “air”); literally "to take off in the middle of the air" or "to take off in mid-air".

ปลดฟ้าผ่า

to remove like the striking of lightning

(slang, used of a television show, radio show, etc.) to take off the air part-way.


คัมภีร์

Borrowed from Old Khmer កាម្ពិ (kāmbi), កាំម្ពីយ (kāṃmbīya), កំពីយ (kaṃbīya), កុំម្ពិ (kuṃmbi), កុំម្ពីយ (kuṃmbīya, “sacred text; scripture; treatise”); ultimate origin undetermined.
Cognate with Modern Khmer គម្ពីរ (kɔɔkumpii).
Compare Old Khmer កាម្វិយ (kāmviya), កាំវីយ (kāṃvīya); Angkorian Old Khmer កំវី (kaṃvī), កំវិ (kaṃvi).

พระ พระ#Thai


ปฏิกิริยา

From ปฏิ (bpà-dtì, “against, opposite; in response, back; etc”) + กิริยา (gì-rí-yaa, “action”); calque of English reaction.


ปฏิกริยา

ปฏิกิริยา ปฏิกิริยา#Thai

misspelling of ปฏิกิริยา (bpà-dtì-gì-rí-yaa)


นิติธรรม

th-noun

นิติธรรม • (ní-dtì-tam)

From นิติ (ní-dtì, “law”) + ธรรม (tam, “law; regulation; rule”); calque of English rule of law.

compound

มาตรา ๒๖ การตรากฎหมายที่มีผลเป็นการจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลต้องเป็นไปตามเงื่อนไขที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่รัฐธรรมนูญมิได้บัญญัติเงื่อนไขไว้ กฎหมายดังกล่าวต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม
mâat-dtraa · yîi-sìp hòk · gaan-dtraa gòt-mǎai tîi mii pǒn bpen gaan-jam-gàt sìt-tí rʉ̌ʉ sěe-rii-pâap kɔ̌ɔng bùk-kon dtɔ̂ng bpen-bpai dtaam ngʉ̂ʉan-kǎi tîi ban-yàt wái nai rát-tà-tam-má-nuun · nai gɔɔ-rá-nii tîi rát-tà-tam-má-nuun mí dâai ban-yàt ngʉ̂ʉan-kǎi wái · gòt-mǎai dang glàao dtɔ̂ng mâi kàt dtɔ̀ɔ làk ní-dtì-tam
Section 26 The enactment of a law which results in the restriction of personal rights or liberties must be in accordance with the conditions set forth in the Constitution. In the event that no condition has been provided by the Constitution, the said law must not be contrary to the rule of law principles.
รัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานของรัฐ ต้องปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ กฎหมาย และหลักนิติธรรม เพื่อประโยชน์ส่วนรวมของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม
rát-tà-sà-paa · ká-ná-rát-tà-mon-dtrii · sǎan · ong-gɔɔn-ìt-sà-rà · lɛ́ nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát · dtɔ̂ng bpà-dtì-bàt nâa-tîi hâi bpen-bpai dtaam rát-tà-tam-má-nuun · gòt-mǎai · lɛ́ làk ní-dtì-tam · pʉ̂ʉa bprà-yòot-sùuan-ruuam kɔ̌ɔng bprà-têet-châat lɛ́ kwaam-pǎa-sùk kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon dooi ruuam

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2017 April 11) “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2017-08-27

The National Assembly, Council of Ministers, courts, independent organs, and state agencies must execute their duties in accordance with the Constitution, law, and rule of law principles for the common interest of the Nation and the well-being of the people as a whole.


นิติรัฐ

th-noun

นิติรัฐ • (ní-dtì-rát)

From นิติ (ní-dtì, “law”) + รัฐ (rát, “state”); calque of German Rechtsstaat (literally “legal state; state of law”).

calque

(law) rechtsstaat: state that observes the rule of law.


ธรรมาภิบาล

From ธรรม (tam, “dharma; goodness; virtue; etc”) + อภิบาล (à-pí-baan, “administration; care; etc”); calque of English good governance.


สยึ๋มกึ๋ย

th-adj

สยึ๋มกึ๋ย • (sà-yʉ̌m-gʉ̌i) (abstract noun ความสยึ๋มกึ๋ย)

sà-yʉ̌m-gʉ̌i (romanization)
ความสยึ๋มกึ๋ย (abstract-noun)

/sa˨˩.jɯm˩˩˦.kɯj˩˩˦/

From the name of a 1991 horror comedy film.

(slang) very scary, frightening, or thrilling.

th:สยึ๋มกึ๋ย


หมวด

th-noun

หมวด • (mùuat)

Uncertain. Possibly from aphaeresis of ขมวด (kà-mùuat).


ช่าง

From Proto-Southwestern Tai *ɟaːŋᴮ² (“artisan; skillful”), from Middle Chinese 匠 (MC dzjangH, “craftsman, artisan”). Cognate with Northern Thai ᨩ᩵ᩣ᩠ᨦ, Khün ᨩ᩵ᩣ᩠ᨦ, Lao ຊ່າງ (sāng), Lü ᦋᦱᧂᧈ (tsaang¹), Shan ၸၢင်ႈ (tsāang), Phake ꩡင် (caṅ), Tai Dam ꪋ꪿ꪱꪉ, Ahom 𑜋𑜂𑜫 (chaṅ), Zhuang cangh, Khmer ជាង (ciəng).

inh

Genesis 37:19, KJV:
เขาพูดกันว่า "ดูเถิด เจ้าช่างฝันมานี่แล้ว
kǎo pûut gan wâa · “duu tə̀ət · jâao châang fǎn maa nîi lɛ́ɛo
And they said one to another, Behold, this dreamer cometh.
(literally) They said to each other: "Lo! Here comes the one fond of dreaming!

in a skilful manner; in a manner showing a liking, affection, or preference.


ฑูต

th-noun

ฑูต • (tûut)

ทูต ทูต#Thai


แจกัน

→ Lao: ແຈກັນ (chǣ kan)

Compare Arabic جَرَّة (jarra, “jar”) (which is the origin of English jar, French jarre, Spanish jarra and jarro, etc) and Hokkien 矸 (kan, “bottle”).


สภาขุนนาง

From สภา (sà-paa, “assembly; convention; council; etc”) + ขุนนาง (kǔn-naang, “noble”); literally "council of nobles"; calque of English House of Lords.


ว้าง

wáang (romanization)
ความว้าง (abstract-noun)


สมาชิก

sà-maa-chík (romanization)
คน (classifier)

From Sanskrit सामाजिक (sāmājika, “member of assembly”) or Pali sāmājika (“member of assembly”). Cognate with Khmer សមាជិក (saʼmaacɨk), Lao ສະມາຊິກ (sa mā sik).

der

1951, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล, บ้านทรายทอง:
โปรดอย่าอิจฉาสมาชิกใหม่ของบ้านทรายทอง
bpròot yàa ìt-chǎa sà-maa-chík mài kɔ̌ɔng bâan saai tɔɔng
Please don't envy this new member of the Golden Sand Mansion.


เชลยศึก

th-noun

เชลยศึก • (chá-ləəi-sʉ̀k) (classifier คน)

chá-ləəi-sʉ̀k (romanization)
คน (classifier)

/t͡ɕʰa˦˥.lɤːj˧.sɯk̚˨˩/

From เชลย (chá-ləəi, “person captured or held: captive, hostage, etc”) + ศึก (sʉ̀k, “war”); probably calque of English prisoner of war.


โลลิ

From apocope of Japanese ロリコン (rorikon, “lolicon”).


อัครมหาเสนาบดี

th-noun

อัครมหาเสนาบดี • (àk-krá-má-hǎa-sěe-naa-bɔɔ-dii) (classifier คน or ท่าน)

àk-krá-má-hǎa-sěe-naa-bɔɔ-dii (romanization)
คน (classifier)
ท่าน (classifier)

/ʔak̚˨˩.kʰra˦˥.ma˦˥.haː˩˩˦.seː˩˩˦.naː˧.bɔː˧.diː˧/

From อัคร (“excellent; top; etc”) + มหา (má-hǎa, “great”) + เสนาบดี (sěe-naa-bɔɔ-dii, “minister”, literally “army commander”).


แล็บ

th-noun

แล็บ • (lɛ̀p)


ลิ้นจี่

th-adj

ลิ้นจี่ • (lín-jìi)

Compare Cantonese 胭脂 (jin¹ zi¹, “rouge (cosmetics)”)


แน่นอน

th-adv

แน่นอน • (nɛ̂ɛ-nɔɔn) (abstract noun ความแน่นอน)

nɛ̂ɛ-nɔɔn (romanization)
ความแน่นอน (abstract-noun)

/nɛː˥˩.nɔːn˧/

cog

Lao ແນ່ນອນ (nǣ nǭn)


ไต้ฝุ่น

th-noun

ไต้ฝุ่น • (dtâi-fùn)

พายุ พายุ#Thai


ไต้ก๋ง

ไต้ก๋ง • (dtâi-gǒng)

Borrowed from Teochew 舵工 (dai6 gong1) or 舵公 (dai6 gong1). Cognate with Khmer តៃកុង (tay kong), Malay tekong.


หิ้ง

หิ้ง • (hîng)


คิดถึง

th-verb

คิดถึง • (kít-tʉ̌ng) (abstract noun การคิดถึง)

kít-tʉ̌ng (romanization)
การคิดถึง (abstract-noun)

/kʰit̚˦˥.tʰɯŋ˩˩˦/

From คิด (kít) + ถึง (tʉ̌ng). Compare Lao ຄິດເຖິງ (khit thœng).


เข็ม

th-noun

เข็ม • (kěm)

From Proto-Tai *qemᴬ (“needle”), from Old Chinese 針 (OC *t.[k]əm). Cognate with Lao ເຂັມ (khem), Lü ᦃᦲᧄ (ẋiim), Tai Dam ꪹꪄꪸꪣ, Shan ၶဵမ် (khǎem), Tai Nüa ᥑᥥᥛᥴ (xém) or ᥔᥥᥛᥴ (sém), Ahom 𑜁𑜢𑜉𑜫 (khim), Zhuang cim or caemz, Nong Zhuang chaem. Compare Vietnamese kim.

(zoology) the fish Dermogenys pusillus van Hasselt of the family Hemiramphidae.


ยาแดง

/jaː˧.dɛːŋ˧/

From ยา (yaa, “drug”) + แดง (dɛɛng, “red”); literally "red drug".

ยาเขียว

traditional Thai drug for treating fevers, measles, varicella, etc.; green drug


คลาดเคลื่อน

th-adj

คลาดเคลื่อน • (klâat-klʉ̂ʉan) (abstract noun ความคลาดเคลื่อน)

klâat-klʉ̂ʉan (romanization)
ความคลาดเคลื่อน (abstract-noun)
คลาศเคลื่อน (alternative archaic dated obsolete)

From คลาด (klâat, “to move”) + เคลื่อน (klʉ̂ʉan, “to move”).

com

แปลมาคลาดเคลื่อน

inaccurately; inexactly; imprecisely; erroneously.


เจ้าโลก

th-noun

เจ้าโลก • (jâao-lôok)

/t͡ɕaːw˥˩.loːk̚˥˩/

From เจ้า (jâao, “chief; lord; master”) + โลก (lôok, “world”); literally "lord of the world".


เสี้ยน

th-noun

เสี้ยน • (sîian)

Compare Lao ສ້ຽນ (sīan, “the plant Cleome gynandra”).

cog

(botany) the plant, Diplospora singularis Korth., of the family Rubiaceae.


หนาม

th-noun

หนาม • (nǎam)

(zoology) any of various shells of the family Muricidae.


ขวาก

ขวาก • (kwàak)

Cognate with Lao ຂວາກ (khuāk), Shan ၶႂၢၵ်ႇ (khwàak).


ขวากหนาม

ขวากหนาม • (kwàak-nǎam)

From ขวาก (kwàak, “caltrop”) + หนาม (nǎam, “thorn”); literally "caltrop and thorn".

com

2007, ค่อนศตวรรษประชาธิปไตยไทยที่เต็มไปด้วยขวากหนาม, ศึกษิตสยาม

The almost century old democracy of Thailand that is full of impediments.

kɔ̂ɔn sà-dtà-wát bprà-chaa-tí-bpà-dtai tai tîi dtem bpai dûai kwàak-nǎam

โลกที่แสนงามนี้ก็มีขวากหนาม

2008, ยายนาง, เมื่อยายอายุเท่าหนู, นานมีบุ๊คส์, page 82

This world, despite being so beautiful, is full of obstructions.

lôok tîi sɛ̌ɛn ngaam níi gɔ̂ɔ mii kwàak-nǎam

อุปสรรคขวากหนามเป็นเรื่องปรกติ ความราบรื่นสิเป็นเรื่องแปลก

2015, หยังฝู่เต๋อ, 100 Tricks พลิกชีวิตคนทำงาน, นานมีบุ๊คส์, page 151

Obstacles and hindrances are common. Smoothness is, however, a stranger.

ùp-bpà-sàk kwàak-nǎam bpen rʉ̂ʉang bpròk-gà-dtì kwaam-râap-rʉ̂ʉn sì bpen rʉ̂ʉang bplɛ̀ɛk


เสี้ยนหนาม

th-noun

เสี้ยนหนาม • (sîian-nǎam)

From เสี้ยน (sîian, “splinter”) + หนาม (nǎam, “thorn”); literally "splinter and thorn".

compound

1994, ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๘๒ เรื่อง พระราชพงศาวดารกรุงสยามจากต้นฉบับของบริติชมิวเซียมกรุงลอนดอน, กรมศิลปากร, page 397:
พระเจ้าแผ่นดินละสัตย์สุจริตธรรมเสีย ประพฤติการทุจริตฉะนี้ ก็เห็นว่า เป็นเสี้ยนหนามหลักตออันใหญ่อยู่ในแผ่นดิน จะละไว้มิได้ ขอให้ปริวัตรออกประหารเสีย
prá-jâao-pɛ̀n-din lá sàt sùt-jà-rìt tam sǐia bprà-prʉ́t gaan tút-jà-rìt chà-níi gɔ̂ɔ hěn wâa bpen sîian-nǎam làk-dtɔɔ an yài yùu nai pɛ̀n-din jà lá wái mí-dâi kɔ̌ɔ-hâi bpà-rí-wát ɔ̀ɔk bprà-hǎan sǐia
When the king has given up the principles of honour and honesty and conducted himself corruptly like this, we all deem that he is such a great thorn and impediment to our nation. No quarter shall be given to him. Let us remove him from his priesthood and put him to death!

2015, ไอริส, พายุรักแห่งเม็ดทราย, eReader (Thailand):
อาดีบต้องการกำจัดเสี้ยนหนาม คือ เจ้าชายทั้งสามพระองค์ ให้สูญสิ้นไปจากแผ่นดินทะเลทราย
aa-dîip dtɔ̂ng-gaan gam-jàt sîian-nǎam kʉʉ jâao-chaai táng sǎam prá-ong hâi sǔun-sîn bpai jàak pɛ̀n-din tá-lee-saai
Adip wants to wipe his thorns, that is, the three princes, away from this kingdom of dessert.

2015, วายุ, พายุรัก บัลลังก์เลือด ๑, eReader (Thailand):
หมดเสี้ยนหนามเรื่องฮ่องเต้กับฮองเฮาต่างชาติก็จริงอยู่...แต่ท่านพ่ออย่าลืมสิว่า เรายังหาตัวองค์ชายน้อยทั้งสองไม่พบ บางทีนี่อาจเป็นเสี้ยนหนามที่สำคัญยิ่งกว่า
mòt sîian-nǎam rʉ̂ʉang hɔ̂ng-dtêe gàp hɔɔng-hao dtàang-châat gɔ̂ɔ jing yùu...dtɛ̀ɛ tân pɔ̂ɔ yàa lʉʉm sì wâa rao yang hǎa dtuua ong-chaai nɔ́ɔi táng sɔ̌ɔng mâi póp baang-tii nîi àat bpen sîian-nǎam tîi sǎm-kan yîng gwàa
It's true. That irritant — the foreign emperor and his empress — is no more... But, my sire, don't forget that we still can't find those two little princes. They might somehow be a more significant thorn in our side!

source of discomfort, irritation, or trouble.


กวาดล้าง

th-verb

กวาดล้าง • (gwàat-láang) (abstract noun การกวาดล้าง)

gwàat-láang (romanization)
การกวาดล้าง (abstract-noun)

From กวาด (gwàat, “to sweep”) + ล้าง (láang, “to wash”); literally, “to sweep and wash”.

af

วันที่ ๕ พฤษภาคม ค.ศ. ๑๙๘๔ ทหารพม่าประมาณ ๗๐๐–๘๐๐ คนเข้าโจมตีกวาดล้างกองกำลังกะเหรี่ยงค่ายบ้านเจดีย์สามองค์
wan-tîi hâa prʉ́t-sà-paa-kom krít-sàk-gà-ràat pan gâao rɔ́ɔi bpɛ̀ɛt-sìp sìi tá-hǎan pá-mâa bprà-maan jèt rɔ́ɔi tʉ̌ng bpɛ̀ɛt rɔ́ɔi kon kâo joom-dtii gwàat-láang gɔɔng-gam-lang gà-rìiang kâai bâan jee-dii-sǎam-ong
On 5 May 1984 CE, around 700–800 Burmese soldiers attacked and annihilated the Karen armed forces at the Three Pagodas Village camp.

1997, ชาญวิทย์ เกษตรศิริ et al., ความสัมพันธ์ระหว่างไทย–พม่า–กะเหรี่ยง, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, page 119

พ.ศ. ๖๐๗...เนโร...จักรพรรดิโรมัน เริ่มกำจัดกวาดล้างผู้ถือคริสต์อย่างโหดเหี้ยม

2012, พระพรหมคุณาภรณ์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต), กาลานุกรม พระพุทธศาสนาในอารยธรรมโลก, วัดญาณเวศกวัน, page 57

In 607 BE,...Roman emperor...Nero...started rooting out Christians in a violent manner.

pút-tá-sàk-gà-ràat hòk rɔ́ɔi jèt...nee-roo...jàk-grà-pát roo-man rə̂əm gam-jàt gwàat-láang pûu tʉ̌ʉ krít yàang hòot-hîiam

กลุ่มกวาดล้างการค้าประเวณีได้ข้อมูลมากมาย โสเภณีโดนรวบแทบทั้งเมือง

2014, Zhi Zhu, สิบคดีบาป เล่ม ๒ ชุด สิบดคีบาป, นานมีบุ๊คส์, page 71

As the prostitution extirpating team had obtained a great amount of information, they could arrest many prostitutes across the city.

glùm gwàat-láang gaan-káa-bprà-wee-nii dâai kɔ̂ɔ-muun mâak-maai sǒo-pee-nii doon rûuap tɛ̂ɛp táng mʉʉang

ฤดูใบไม้ผลิ ปี ค.ศ. ๑๙๔๒...ทหารญี่ปุ่นเริ่มปฏิบัติการกวาดล้างอย่างบ้าคลั่ง...ที่เขตภูเขาไท่หัง

2015, เทียนซย่าป้าชั่ง, เพื่อนบ้านผมไม่ใช่คน, นานมีบุ๊คส์, page 178

In Spring, 1942 CE,...Japanese soldiers began their exterminating operations madly and wildly...in the region of the Taihang Mountains.

rʉ́-duu-bai-máai-plì bpii krít-sàk-gà-ràat pan gâao rɔ́ɔi sìi-sìp sɔ̌ɔng...tá-hǎan yîi-bpùn rə̂əm bpà-dtì-bàt-gaan gwàat-láang yàang bâa-klâng...tîi kèet puu-kǎo tâi-hǎng


แม่เบี้ย

th-noun

แม่เบี้ย • (mɛ̂ɛ-bîia)

/mɛː˥˩.bia̯˥˩/

com

แม่ (mɛ̂ɛ) + เบี้ย (bîia)


พังพาน

From Old Khmer babārṇa (“hood”). Cognate with Modern Khmer ពពារ (pɔɔpɔpiə); Lao ພັງພານ (phang phān); Burmese ပါးပျဉ်း (pa:pyany:).


การเลือกตั้งทั่วไป

th-noun

การเลือกตั้งทั่วไป • (gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai)

From การเลือกตั้ง (gaan-lʉ̂ʉak-dtâng, “election”) + ทั่วไป (tûua-bpai, “common; general; universal”); calque of English general election. Cognate with Lao ການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ (kān lư̄ak tang thūa pai).

com

การเลือกตั้ง

cog

ການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ

2019 January 23, “รัฐบาลออกแถลงการณ์ย้ำมีเลือกตั้ง-จัดรัฐบาลชุดใหม่กลางปีนี้”, in Thai PBS News, Bangkok: องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย, retrieved 2019-01-24:

รัฐบาลออกแถลงการณ์ยืนยันมีการเลือกตั้งทั่วไป ชี้อำนาจ กกต. กำหนดวันเลือกตั้ง

rát-tà-baan ɔ̀ɔk tà-lɛ̌ɛng-gaan yʉʉn-yan mii gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai · chíi am-nâat · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · gam-nòt wan lʉ̂ʉak-dtâng

The government issues a statement confirming [that] a general election [will] take place, pointing out [that it is] the power of the ECT to determine the election date.

2019 January 23, “ด่วน! เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่พระราชกฤษฎีกาให้มีการเลือกตั้งทั่วไปแล้ว”, in เชียงใหม่นิวส์, Bangkok: เชียงใหม่รายวัน, retrieved 2019-01-24:

wép-sái râat-chá-gìt-jaa-nú-bèek-sǎa pə̌əi-prɛ̂ɛ prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa hâi mii gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai lɛ́ɛo

The Government Gazette website has published the royal decree authorising a general election.

2019 January 23, PPTV Online, “สำนักนายกฯ ออกแถลงการณ์เลือกตั้ง ๖๒ ขอประชาชนรักษาบรรยากาศความสงบ”, in PPTV HD 36, Bangkok: บางกอก มีเดีย แอนด์ บรอดคาสติ้ง, retrieved 2019-01-24:

สำนักนายกรัฐมนตรีแถลงเรื่องการเลือกตั้งทั่วไป เผยภายใน ๕ วัน กกต. จะกำหนดวันเลือกตั้ง

sǎm-nák-naa-yók-rát-tà-mon-dtrii tà-lɛ̌ɛng rʉ̂ʉang gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai · pə̌əi paai-nai · hâa · wan · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · jà gam-nòt wan lʉ̂ʉak-dtâng

The Prime Minister's Office states about the general election, revealing [that] the ECT will determine the election date within five days.

2018 December 20, Thongchai Cholsiripong, “นิวซีแลนด์เตรียมพ่วงคำถามประชามติกัญชาเพื่อสันทนาการในการเลือกตั้งทั่วไปครั้งหน้า”, in Brand Inside, Bangkok: Brand Inside, retrieved 2019-01-24:

niu-sii-lɛɛn dtriiam pûuang kam-tǎam bprà-chaa-má-dtì gan-chaa pʉ̂ʉa sǎn-tá-naa-gaan nai gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai kráng nâa

New Zealand prepares to add a question [on the use of] cannabis for recreation in the next general election.

2018 September 17, สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, “พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๖๑”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-01-24:

ให้ตราพระราชกฤษฎีกากำหนดให้มีการเลือกตั้งทั่วไปภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนี้...ใช้บังคับ และให้คณะกรรมการการเลือกตั้งกำหนดวันเลือกตั้งซึ่งต้องไม่ช้ากว่าหนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนี้...ใช้บังคับ

hâi dtraa prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa gam-nòt hâi mii gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai paai-nai gâao sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan tîi prá-râat-chá-ban-yàt-bprà-gɔ̀ɔp-rát-tà-tam-má-nuun níi ... chái-bang-káp · lɛ́ hâi ká-ná-gam-má-gaan gaan-lʉ̂ʉak-dtâng gam-nòt wan lʉ̂ʉak-dtâng sʉ̂ng dtɔ̂ng mâi cháa gwàa nʉ̀ng rɔ́ɔi hâa sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan tîi prá-râat-chá-ban-yàt-bprà-gɔ̀ɔp-rát-tà-tam-má-nuun níi ... chái-bang-káp

A royal decree shall be enacted to require that there be a general election within ninety days reckoned from the date on which this Organic Act...comes into force, and the Election Commission shall determine the election date, which must not be later than one hundred and fifty days reckoned from the date on which this Organic Act...comes into force.

2018 March 4, “การเลือกตั้งทั่วไปของอิตาลี”, in th.investing.com, Bangkok: Fusion Media, retrieved 2019-01-24:

การเลือกตั้งทั่วไปประจำปี ๒๐๑๘ ของอิตาลีจะมีขึ้นในวันที่ ๔ มีนาคม ๒๐๑๘ ผู้ลงคะแนนจะเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ๖๓๐ คนและสมาชิกวุฒิสภาแห่งสาธารณรัฐอีกจำนวน ๓๑๕ คนเพื่อเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งสาธารณรัฐอิตาลีที่ ๑๘

gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai bprà-jam bpii · sɔ̌ɔng pan sìp bpɛ̀ɛt · kɔ̌ɔng ì-dtaa-lîi jà mii kʉ̂n nai wan-tîi · sìi · mii-naa-kom · sɔ̌ɔng pan sìp bpɛ̀ɛt · pûu-long-ká-nɛɛn jà lʉ̂ʉak sà-maa-chík sà-paa-pûu-tɛɛn-râat-sà-dɔɔn jam-nuuan · hòk-rɔ́ɔi sǎam sìp · kon lɛ́ sà-maa-chík wút-tí-sà-paa hɛ̀ng sǎa-taa-rá-ná-rát ìik jam-nuuan · sǎam-rɔ́ɔi sìp hâa · kon pʉ̂ʉa bpen sà-maa-chík sà-paa-ní-dtì-ban-yàt hɛ̀ng sǎa-taa-rá-ná-rát ì-dtaa-lîi tîi · sìp bpɛ̀ɛt

Italy's general election for the year 2018 will take place on the 4th day of March, 2018. Voters will elect members of the House of Representatives numbering 630 and further [elect] members of the Senate of the Republic numbering 315 to become members of the 18th National Legislature of the Republic of Italy.

2017 April 11, สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, “รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2019-01-24:

บรรดาร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมหรือร่างพระราชบัญญัติที่รัฐสภายังมิได้ให้ความเห็นชอบที่ตกไปตามวรรคหนึ่ง ถ้าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไปร้องขอต่อรัฐสภาเพื่อให้รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร หรือวุฒิสภา แล้วแต่กรณี พิจารณาต่อไป ถ้ารัฐสภาเห็นชอบด้วย ก็ให้รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร หรือวุฒิสภา แล้วแต่กรณี พิจารณาต่อไปได้ แต่คณะรัฐมนตรีต้องร้องขอภายในหกสิบวันนับแต่วันเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป

ban-daa râang rát-tà-tam-má-nuun gɛ̂ɛ-kǎi-pə̂əm-dtəəm rʉ̌ʉ râang prá-râat-chá-ban-yàt tîi rát-tà-sà-paa yang mí dâai hâi kwaam-hěn-chɔ̂ɔp tîi dtòk bpai dtaam wák nʉ̀ng · tâa ká-ná-rát-tà-mon-dtrii tîi dtâng kʉ̂n mài paai-lǎng gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai rɔ́ɔng-kɔ̌ɔ dtɔ̀ɔ rát-tà-sà-paa pʉ̂ʉa hâi rát-tà-sà-paa · sà-paa-pûu-tɛɛn-râat-sà-dɔɔn · rʉ̌ʉ wút-tí-sà-paa · lɛ́ɛo-dtɛ̀ɛ-gɔɔ-rá-nii · pí-jaa-rá-naa dtɔ̀ɔ-bpai · tâa rát-tà-sà-paa hěn-chɔ̂ɔp dûai · gɔ̂ hâi rát-tà-sà-paa · sà-paa-pûu-tɛɛn-râat-sà-dɔɔn · rʉ̌ʉ wút-tí-sà-paa · lɛ́ɛo-dtɛ̀ɛ-gɔɔ-rá-nii · pí-jaa-rá-naa dtɔ̀ɔ-bpai dâai · dtɛ̀ɛ ká-ná-rát-tà-mon-dtrii dtɔ̂ng rɔ́ɔng-kɔ̌ɔ paai-nai hòk sìp wan náp dtɛ̀ɛ wan rîiak-bprà-chum rát-tà-sà-paa kráng rɛ̂ɛk paai-lǎng gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai

[As for] all the draft constitutional amendments or bills to which the National Assembly has not yet given approval and which has lapsed according to Paragraph 1, if the Council of Ministers newly set up after a general election [makes a] request to the National Assembly in order to have the National Assembly, House of Representatives, or Senate, as the case may be, continue considering [them, and] if the National Assembly concurs with [the request], the National Assembly, House of Representatives, or Senate, as the case may be, shall then continue the consideration, but the Council of Ministers must [make the] request within sixty days reckoned from the date the National Assembly is convoked for the first time after the general election.

ให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติและสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติสิ้นสุดลงในวันก่อนวันเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกภายหลังการเลือกตั้งทั่วไปที่จัดขึ้นตามรัฐธรรมนูญนี้

hâi sà-paa-ní-dtì-ban-yàt-hɛ̀ng-châat lɛ́ sà-maa-chík sà-paa-ní-dtì-ban-yàt-hɛ̀ng-châat sîn-sùt long nai wan gɔ̀ɔn wan rîiak-bprà-chum rát-tà-sà-paa kráng rɛ̂ɛk paai-lǎng gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai tîi jàt kʉ̂n dtaam rát-tà-tam-má-nuun níi

The National Legislative Assembly and the member[ships] in the National Legislative Assembly shall come to an end on the day prior to the date the National Assembly is convoked for the first time after the general election held in accordance with this Constitution.

ให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้เป็นคณะรัฐมนตรีตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้จนกว่าคณะรัฐมนตรีที่ตั้งขึ้นใหม่ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญนี้จะเข้ารับหน้าที่

hâi ká-ná-rát-tà-mon-dtrii tîi bɔɔ-rí-hǎan râat-chá-gaan pɛ̀n-din yùu nai wan gɔ̀ɔn wan bprà-gàat-chái rát-tà-tam-má-nuun níi bpen ká-ná-rát-tà-mon-dtrii dtaam bòt-ban-yàt hɛ̀ng rát-tà-tam-má-nuun níi jon gwàa ká-ná-rát-tà-mon-dtrii tîi dtâng kʉ̂n mài paai-lǎng gaan-lʉ̂ʉak-dtâng-tûua-bpai kráng rɛ̂ɛk dtaam rát-tà-tam-má-nuun níi jà kâo ráp nâa-tîi

The Council of Ministers that administers the government affairs of the Nation on the day prior to the date this Constitution is promulgated shall be the Council of Ministers under the provisions of this Constitution until the Council of Ministers newly set up after the first general election under this Constitution assumes functions.


สมาชิกรัฐสภา

th-noun

สมาชิกรัฐสภา

สมาชิกรัฐสภา • (sà-maa-chík-rát-tà-sà-paa) (classifier คน)

sà-maa-chík-rát-tà-sà-paa (romanization)
คน (classifier)

/sa˨˩.maː˧.t͡ɕʰik̚˦˥.rat̚˦˥.tʰa˨˩.sa˨˩.pʰaː˧/

From สมาชิก (sà-maa-chík, “member”) + รัฐสภา (rát-tà-sà-paa, “national legislature: parliament, diet, congress, etc”); calque of English Member of Parliament.

com

member of a parliament
Member of Parliament

member of a national legislature: member of a parliament, member of a diet, member of a congress, etc.


นาคเล่นน้ำ

th-noun

นาคเล่นน้ำ • (nâak-lên-náam)

นาค (nâak, “nāga: serpentine mythological creature”) + เล่น (lên, “to play”) + น้ำ (náam, “water”); literally "nāga playing in the water". Compare Lao ນາກຫລິ້ນນ້ຳ (nāk lin nam).


หน้าด้าน

th-adj

หน้าด้าน • (nâa-dâan) (abstract noun ความหน้าด้าน)

nâa-dâan (romanization)
ความหน้าด้าน (abstract-noun)

From หน้า (nâa, “face”) + ด้าน (dâan, “hard; hardened”).

com

(derogatory, very offensive) brazen-faced.


ครุฑ

From Sanskrit गरुड (garuḍa, “eagle”); probably via Old Khmer គរុឌ (garuḍa), គុរុឌ (guruḍa, “garuda”). Cognate with Modern Khmer គ្រុឌ (krut).


ด้าน

th-noun

ด้าน • (dâan)

Cognate with Northern Thai ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ, Khün ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ, Lao ດ້ານ (dān), Lü ᦡᦱᧃᧉ (ḋaan²).

cog

Lü ᦡᦱᧃᧉ (ḋaan²)


ประดุจ

th-adj

ประดุจ • (bprà-dùt)

Probably an extended form of Old Khmer tūc°, tūca, tūcca, ṭūca (“like; similar”), from which Thai ดุจ (dùt) was derived.

(poetic, elegant) like; similar; resembling.


ประดุจ

th-prep

ประดุจ • (bprà-dùt)

Exodus 15:5, KJV:
น้ำท่วมเขา เขาจมลงในทะเลที่ลึกประดุจก้อนหิน
náam tûuam kǎo · kǎo jom long nai tá-lee tîi lʉ́k bprà-dùt gɔ̂ɔn-hǐn
The depths have covered them: they sank into the bottom as a stone.

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏักและประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่น
tɔ̂i-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂n
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies,

(poetic, elegant) like; similar; resembling; characteristic of.


เมษบาล

From เมษ (mêet, “sheep; ram”) + บาล (baan, “protector; keeper; guard”).

com

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏัก และประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่น ซึ่งท่านเมษบาลผู้หนึ่งได้ประทานให้
tɔ̂i-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk · lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂n · sʉ̂ng tâan mêet-sà-baan pûu nʉ̀ng dâai bprà-taan hâi
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies, which are given from one shepherd.


ประตัก

th-noun

ประตัก • (bprà-dtàk) (classifier เล่ม or อัน)

bprà-dtàk (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

Uncertain. Compare Sanskrit प्रतोद (pratoda, “long whip”); Pali patoda (“driving stick”); Old Khmer khdyac (“goad”); Persian [script needed] (katak), [script needed] (kutak), [script needed] (kutk, “pestle; club; stick for chastisement; etc”).


ปลวก

Cognate with Northern Thai ᨸᩖ᩠ᩅᨠ, Khün ᨸ᩠ᩅᨠ, Lao ປວກ (pūak), Lü ᦷᦔᧅᧈ (ṗok¹), Shan ပူၵ်ႇ (pùuk).

cog

Lü ᦷᦔᧅᧈ (ṗok¹)


มอสส์

th-noun

มอสส์ • (mɔ́ɔt)

หญ้า หญ้า#Thai


ป้าย

ป้าย • (bpâai)

Compare Middle Chinese 牌 (MC bea|beaj). Cognate with Lao ປ້າຍ (pāi).


ป้าย

bpâai (romanization)
การป้าย (abstract-noun)
บ้าย (alternative)


ไข่ลูกเขย

ไข่ลูกเขย • (kài-lûuk-kə̌əi)

/kʰaj˨˩.luːk̚˥˩.kʰɤːj˩˩˦/

ไข่ (kài, “egg; testicle”) + ลูกเขย (lûuk-kə̌əi, “son-in-law”); literally "son-in-law's egg" or "son-in-law's testicle".

com

a dish of boiled eggs which are deep-fried and covered with a sauce made from tamarind, often topped with deep-fried sliced onions or garlic, deep-fried chillies, and coriander.


ปอบ

th-noun

ปอบ • (bpɔ̀ɔp)

Cognate with Isan ปอบ, Lao ປອບ (pǭp), Northern Thai ᨸᩬᨷ, and Khün ᨸᩬᨷ.

(figurative, sometimes offensive) person who eats voraciously, just as the said spirit when devouring human viscera.


ฉมบ

chà-móp (romanization)
ชะมบ (alternative)

/t͡ɕʰa˨˩.mop̚˦˥/

boundary pole marking out an area where a hole is to be dug for the purpose of building a residence.


สมิง

สมิง • (sà-mǐng)

From Mon သၟီ (“king; prince”). Cognate with Burmese သမိန် (sa.min).

(historical) an honorific given to Mon senior nobles.


ไวไฟ

wai-fai (romanization)
วายฟาย (alternative)


เคี้ยว

th-verb

เคี้ยว • (kíao) (abstract noun การเคี้ยว)

kíao (romanization)
การเคี้ยว (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɡiəwꟲ (“to chew”). Cognate with Lao ຄ້ຽວ (khiāu), Shan ၵဵဝ်ႉ (kâ̰eo), Tai Dam ꪵꪁ꫁ꪫ, Ahom 𑜀𑜢𑜈𑜫 (kiw), Zuojiang Zhuang keux, Zhuang geux.


ภูเขาไฟ

th-noun

ภูเขาไฟ • (puu-kǎo-fai) (classifier ลูก)

puu-kǎo-fai (romanization)
ลูก (classifier)


กะหล่ำปลี

กะหล่ำปลี • (gà-làm-bplii)

Compound of กะหล่ำ (gà-làm, “wild cabbage”) + ปลี (bplii, “flower cluster”).


จิบูตี

ประเทศจิบูตี

สาธารณรัฐจิบูตี


ดิสนีย์

th-proper noun

ดิสนีย์ • (dís-nîi)


หัด

hàt (romanization)
การหัด (abstract-noun)

Khmer: ហាត់ (hat)

หัดเคารพความแตกต่าง

หัดอยู่นิ่ง ๆ

หัดนึกถึงความรู้สึกของคนอื่นบ้าง

hàt nʉ́k tʉ̌ng kwaam-rúu-sʉ̀k kɔ̌ɔng kon ʉ̀ʉn bâng

(often used as a command or reprimand) to teach (oneself to do something); to try (to do something).


หัด

โรค โรค#Thai


อัญชัน

From Old Khmer ʼañjan (“the vine Clitoria ternatea (Leguminosae)”). Compare Modern Khmer អញ្ជ័ន (ʼañcŏən).

cog

Khmer អញ្ជ័ន (ʼañcŏən)

(botany) butterfly pea, the vine Clitoria ternatea L. of the family Leguminosae.


อัญเชิญ

th-adv

อัญเชิญ • (an-chəən)

/ʔan˧.t͡ɕʰɤːn˧/

From Middle Khmer añjeñ (“to seek to meet or join; to invite; to request formally; etc”), an extended form of Old Khmer *jeñ (“to meet; to join”), from which Thai เชิญ (chəən) is derived. Cognate with Modern Khmer អញ្ជើញ (ʼɑɑʼɑñcəəñ). Etymologically related to Thai ประเชิญ (bprà-chəən).

cog

Khmer អញ្ជើញ (ʼɑɑʼɑñcəəñ)

Circa 16th–17th centuries, “อนิรุทธคำฉันท์”, in อนิรุทธคำฉันท์ พร้อมด้วยบันทึกสอบทานและหมายเหตุ, กรมศิลปากร, published 1980, retrieved 2019-07-13:

ผิวพี่เอนดูน้อง อัญเชิญช่วยมาดับความ

pì pîi en-duu nɔ́ɔng · an-chəən chûai maa dàp kwaam

Should you have pity on me, please come and help suppress the matter.

(elegant) used as a polite addition to a request, command, or permission.


พลเรือน

th-noun

พลเรือน • (pon-lá-rʉʉan)

pon-lá-rʉʉan (romanization)
พ่อเรือน (alternative archaic dated obsolete)

From พล (pon, “force; strength; energy; etc”) + เรือน (rʉʉan, “house; residence; etc”); literally "force of the house", "strength of the house", etc.

com

2002, ธรรมนูญกรุงโรม, ข้อ ๘, วรรค ๒ (ข):
จงใจโจมตีต่อประชาชนพลเรือน...หรือต่อพลเรือนรายบุคคลซึ่งมิได้เข้าร่วมรบโดยตรง...จงใจโจมตีต่อวัตถุพลเรือน คือ วัตถุซึ่งมิใช่เป้าหมายทางทหาร
jong-jai joom-dtii dtɔ̀ɔ bprà-chaa-chon pon-lá-rʉʉan ... rʉ̌ʉ dtɔ̀ɔ pon-lá-rʉʉan raai-bùk-kon sʉ̂ng mí dâai kâo-rûuam róp dooi-dtrong ... jong-jai joom-dtii dtɔ̀ɔ wát-tù pon-lá-rʉʉan · kʉʉ · wát-tù sʉ̂ng mí châi bpâo-mǎai taang tá-hǎan
intentionally directing attacks against the civilian population...or against individual civilians not taking direct part in hostilities... intentionally directing attacks against civilian objects, that is, objects which are not military objectives;

civil servant or civilian, as distinguished from a member of the military, and sometimes from that of the clergy, judiciary, parliament, police, etc.


เลนส์สัมผัส

th-noun

เลนส์สัมผัส • (leen-sǎm-pàt)

From เลนส์ (len, “lens”) + สัมผัส (sǎm-pàt, “to contact; to touch”), a calque of English contact lens.


อริ

th-noun

อริ • (à-rì)

/ʔa˨˩.riʔ˨˩/

Borrowed from Sanskrit अरि (ari, “enemy”) or Pali ari (“idem”).

bor+

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
ถึงแม้จะมีอริวิเศษ พลเดชเทียมมาร ขอไทยผจญพิชิตผลาญ อริแม้นมุนินทร
tʉ̌ng-mɛ́ɛ jà mii à-rì wí-sèet · pá-lá dèet-chá tiiam maan · kɔ̌ɔ tai pà-jon pí-chí-dtà plǎan · à-rì mɛ́ɛn mú-nin-tɔɔn
Should there come some significant enemies with strength and energy as great as the demon lord, may the Thais confront and conquer them, annihilating them in the same manner as the Great Sage (subdued the demon king).


พิชิต

th-noun

พิชิต • (pí-chít)

/pʰi˦˥.t͡ɕʰit̚˦˥/

From Sanskrit विजित (vijita, “conquered; cooled”).

bor

(literary, poetic) conquered territory; occupied territory


เยี่ยง

th-noun

เยี่ยง • (yîiang)

yîiang (romanization)
เยื่อง (alternative)

3 John 1:11, NLT:
ท่านที่รัก อย่าเอาเยี่ยงสิ่งที่ชั่ว แต่จงเอาอย่างสิ่งที่ดี...
tân tîi rák yàa ao yîiang sìng tîi chûua dtɛ̀ɛ jong ao yàang sìng tîi dii
Dear friend, don't let this bad example influence you. Follow only what is good...

(now considered elegant and somewhat archaic) example; model.


วุฒิสมาชิก

วุฒิสมาชิก • (wút-tí-sà-maa-chík) (classifier คน or ท่าน)

wút-tí-sà-maa-chík (romanization)
คน (classifier)
ท่าน (classifier)

From วุฒิ (wút-tí, “seniority; senility; etc.”), also probably a shortened form of วุฒิสภา (wút-tí-sà-paa, “senate”) + สมาชิก (sà-maa-chík, “member”).

th-l

วุด-ทิ-สะ-พา


ฯพณฯ

th-noun

ฯพณฯ • (pá-ná-tân)

Believed to be a shortened form of พณหัวเจ้าท่าน (pá-ná-hǔua-jâao-tân), which is perhaps a corruption of พระณหัวเจ้าท่าน (prá-ná-hǔua-jâao-tân), literally "the divine being [who resides] at [our] head[s], he the lord".

lang

พณหัวเจ้าท่าน

พณหัวเจ้าท่าน

th-l

พระณหัวเจ้าท่าน

พฺระ-นะ-หัว-จ้าว-ทั่น

พระณหัวเจ้าท่าน (prá-ná-hǔua-jâao-tân)

(now proscribed) used as a title for or term of address to a dignitary: Excellency, Grace, Honour, etc.


ข้าวผัดกะเพรา

th-noun

ข้าวผัดกะเพรา • (kâao-pàt-gà-prao)

Japanese ガパオライス

From ข้าว (kâao, “rice”) + ผัดกะเพรา (literally “stir-fried holy basil”); literally "rice and stir-fried holy basil".

compound

a dish of meat stir-fried with holy basil leaves and served with steamed rice.


ข้าวผัดกระเพรา

th-noun

ข้าวผัดกระเพรา • (kâao-pàt-grà-prao)

ข้าวผัดกะเพรา ข้าวผัดกะเพรา#Thai

misspelling of ข้าวผัดกะเพรา (kâao-pàt-gà-prao)


กระเพรา

กระเพรา • (grà-prao)

กะเพรา กะเพรา#Thai


กระเพา

กระเพา • (grà-pao)

กะเพรา กะเพรา#Thai


ข้าวผัดกระเพา

ข้าวผัดกระเพา • (kâao-pàt-grà-pao)

ข้าวผัดกะเพรา ข้าวผัดกะเพรา#Thai


บล็อกเกอร์

บล็อกเกอร์ • (blɔ́k-gə̂ə)

/blɔk̚˦˥.kɤː˥˩/


ฮานอย

th-proper noun

ฮานอย • (haa-nɔɔi)

From English Hanoi, from Vietnamese Hà Nội.


เว้

From Vietnamese Huế. Cognate with Lao ເວ້ (wē).


ยวน

(somewhat derogatory) Northern Thai person.


สีซอให้ควายฟัง

th-verb

สีซอให้ควายฟัง • (sǐi-sɔɔ-hâi-kwaai-fang)

From สี (sǐi, “to play”) + ซอ (sɔɔ, “traditional Thai fiddle”) + ให้ (hâi, “to; for”) + ควาย (kwaai, “water buffalo”) + ฟัง (fang, “to hear; to listen”); literally "to play a fiddle for a water buffalo to listen"; possibly partial calque from Chinese 對牛彈琴／对牛弹琴 (duìniútánqín, “like playing a zither to a cow”).

zh-l

(idiomatic, derogatory, offensive) to waste time reasoning with a fool; to waste time giving advice, instruction, or explanation to a fool.


ถอยหลังเข้าคลอง

th-verb

ถอยหลังเข้าคลอง • (tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng) (abstract noun การถอยหลังเข้าคลอง)

tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng (romanization)
การถอยหลังเข้าคลอง (abstract-noun)

/tʰɔj˩˩˦.laŋ˩˩˦.kʰaw˥˩.kʰlɔːŋ˧/

From ถอย (tɔ̌i, “to move back; to step back”) + หลัง (lǎng, “back; backwards”) + เข้า (kâo, “in; into”) + คลอง (klɔɔng, “canal”); literally "to step back into the canal".

com

isranews (2018 September 5) “ซัดคลังถอยหลังเข้าคลอง ๑๖ ปี ยัน ปชช. ร่วมจ่ายผ่านระบบภาษีทางตรงอ้อมแล้ว”, in สำนักข่าวอิศรา (in Thai), Bangkok: สำนักข่าวอิศรา, retrieved 2019-02-22
กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพกล่าวถึงแนวคิดของกระทรวงการคลังที่ต้องการลดภาระงบประมาณของประเทศด้วยการให้สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) เฉพาะผู้มีรายได้ไม่ถึงปีละ ๑ แสนบาท...เป็นแนวคิดที่ถอยหลังเข้าคลอง
glùm kon rák làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap glàao tʉ̌ng nɛɛo-kít kɔ̌ɔng grà-suuang gaan klang tîi dtɔ̂ng-gaan lót paa-rá ngóp-bprà-maan kɔ̌ɔng bprà-têet dûai gaan-hâi sìt-tí làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap-tûuan-nâa · (bàt-tɔɔng) · chà-pɔ́ pûu mii raai-dâai mâi tʉ̌ng bpii lá · nʉ̀ng · sɛ̌ɛn bàat ... bpen nɛɛo-kít tîi tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng
The Group of Health Insurance Lovers spoke about the idea of the finance ministry which seeks to reduce the expenditure burden of the nation by granting the rights of universal health insurance (gold card) to those having less than THB 100,000 income per year only...[, saying that it] is an idea which steps back into the canal.

Voice Online (2018 May 21) “๔ ปี คสช. ปฏิรูปสุขภาพถอยหลังเข้าคลอง”, in Voice (in Thai), Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-02-22
ก่อนที่จะมีรัฐประหาร ระบบหลักประกันสุขภาพเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน...แต่พอเกิดรัฐประหาร เกิดข้อขัดแย้งที่มีความพยายามจะดึงระบบสุขภาพเข้าไปเป็นของบุคลากรในกระทรวงสาธารณสุขเท่านั้น อันนี้ผมคิดว่า เป็นเรื่องถอยหลังเข้าคลอง
gɔ̀ɔn tîi jà mii rát-tà-bprà-hǎan · rá-bòp làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap nén gaan-mii-sùuan-rûuam kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon ... dtɛ̀ɛ pɔɔ gə̀ət rát-tà-bprà-hǎan · gə̀ət kɔ̂ɔ-kàt-yɛ́ɛng tîi mii kwaam-pá-yaa-yaam jà dʉng rá-bòp sùk-kà-pâap kâo bpai bpen kɔ̌ɔng bùk-ká-laa-gɔɔn nai grà-suuang sǎa-taa-rá-ná-sùk tâo-nán · an níi pǒm kít wâa · bpen rʉ̂ʉang tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng
Before the coup took place, the health insurance system was focused on public participation... But after the coup happened, there has been a controversy which involves an attempt to pull the health system into the hands of the personnel of the health ministry only. Regarding this, I think that it is a moving-back-into-the-canal matter.

ชญา, ปาลญ์ (2015 December 30) “สมาคมนักข่าวฯ ยกปี ๕๘ เป็นปีแห่งความอึดอัด ถอยหลังเข้าคลอง ปมปฏิรูปสื่อ”, in news.mthai.com (in Thai), Bangkok: MThai.com, retrieved 2019-02-22
สมาคมนักข่าวยกปี ๕๘ เป็นปีแห่งความอึมครึม อึดอัด เผชิญหน้าสถานการณ์ถอยหลังเข้าคลองตามเส้นทางปฏิรูปสื่อ
sà-maa-kom nák-kàao yók bpii · hâa bpɛ̀ɛt · bpen bpii hɛ̀ng kwaam-ʉm-krʉm · ʉ̀t-àt · pà-chəən-nâa sà-tǎa-ná-gaan tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng dtaam sên-taang bpà-dtì-rûup sʉ̀ʉ
The Society of News Reporters labelled the year 2015 as a year of obscurity and uncomfortability[, in which everyone was] faced with a situation of stepping back into the canal along the road of media reforms.

กรีนพีซ ประเทศไทย (2010 October 3) “ประเทศไทยกำลังก้าวหน้าไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนหรือถอยหลังเข้าคลอง”, in Greenpeace Thailand (in Thai), Bangkok, retrieved 2019-02-22
ประเทศไทยกำลังก้าวหน้าไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนหรือถอยหลังเข้าคลอง
bprà-têet tai gam-lang gâao-nâa bpai sùu gaan-pát-tá-naa-tîi-yâng-yʉʉn rʉ̌ʉ tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng
Is Thailand progressing to sustainable development or moving back into the canal?

ไรท, ไมเคิล (2007) โลกนี้มีอนาคตหรือ? (in Thai), Bangkok: Matichon Public Company Limited, →ISBN, page 167
นักคิดบางคนสิ้นหวังแล้วเห็นว่า โลกกำลังถอยหลังเข้าคลองกลับไปสู่ลัทธิฟาสซิสต์
nák-kít baang kon sîn wǎng lɛ́ɛo hěn wâa · lôok gam-lang tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng glàp bpai sùu lát-tí fáat-sít
Some thinkers had lost hope, seeing that the world was moving back into the canal [by] returning to the cult of Fascism.

ดท (2005 February 1) “การเมืองถอยหลังเข้าคลอง โฆษก ปชป. แฉสารพัดวิชามารพรรคการเมืองใหญ่”, in อาร์วายทีไนน์ (in Thai), Bangkok: InfoQuest Limited, retrieved 2019-02-22
สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นความพยายามดำเนินการทางการเมืองที่ทำให้ระบบการเมืองไทยถอยหลังเข้าคลอง
sìng tîi gə̀ət kʉ̂n bpen kwaam-pá-yaa-yaam dam-nəən gaan taang gaan-mʉʉang tîi tam hâi rá-bòp gaan-mʉʉang tai tɔ̌i-lǎng-kâo-klɔɔng
The things which had happened were the attempts to carry out political activities which caused the Thai political system to step back into the canal.

(idiomatic) to retrogress; to regress; to retrograde.


ไซ่ง่อน

th-proper noun

ไซ่ง่อน • (sâi-ngɔ̂n)

(historical or informal) Saigon (the former name of Ho Chi Minh City, the largest city in Vietnam; the former capital of South Vietnam)


กระตุกหนวดเสือ

th-verb

กระตุกหนวดเสือ • (grà-dtùk-nùuat-sʉ̌ʉa) (abstract noun การกระตุกหนวดเสือ)

grà-dtùk-nùuat-sʉ̌ʉa (romanization)
การกระตุกหนวดเสือ (abstract-noun)

From กระตุก (grà-dtùk, “to jerk; to pull suddenly”) + หนวด (nùuat, “whisker”) + เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”); literally "to jerk a tiger's whiskers".

compound

(idiomatic) to irritate a powerful person.


กลับเนื้อกลับตัว

th-verb

กลับเนื้อกลับตัว • (glàp-nʉ́ʉa-glàp-dtuua) (abstract noun การกลับเนื้อกลับตัว)

glàp-nʉ́ʉa-glàp-dtuua (romanization)
การกลับเนื้อกลับตัว (abstract-noun)

From กลับ (glàp, “to turn (back; over, to the opposite, upside down, etc.)”) + เนื้อ (nʉ́ʉa, “flesh”) + กลับ (glàp, “to turn (back; over, to the opposite, upside down, etc.)”) + ตัว (dtuua, “body”); literally "to turn (one's) flesh, turn (one's) body".

compound

turn over a new leaf
turn over a new leaf

(idiomatic) to reform oneself; to amend; to turn over a new leaf.


กลับตัว

th-verb

กลับตัว • (glàp-dtuua) (abstract noun การกลับตัว)

glàp-dtuua (romanization)
การกลับตัว (abstract-noun)

From กลับ (glàp, “to turn (back; over, to the opposite, upside down, etc.)”) + ตัว (dtuua, “body; self”); literally "to turn one's body" or "to turn one's self".


กลัวดอกพิกุลจะร่วง

th-verb

กลัวดอกพิกุลจะร่วง • (gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang)

/klua̯˧.dɔːk̚˨˩.pʰi˦˥.kun˧.t͡ɕa˨˩.rua̯ŋ˥˩/

Compound of กลัว (gluua, “to fear”) + ดอก (dɔ̀ɔk, “flower”) + พิกุล (pí-gun, “medlar”) + จะ (jà, “would”) + ร่วง (rûuang, “to fall; to drop”), literally “to fear that a medlar flower would drop”.
Originated from a Thai fable, Phikun Thong (พิกุลทอง; literally, "Golden Medlar"), in which Princess Phikun Thong prefers to remain silent because a magical medlar flower drops from her mouth whenever she speaks.

com+

2016, ฟ้าดุษฎี, เสน่หาดอกแก้ว, eReader (Thailand), page 198:
วันนี้ หญิงสาวตรงหน้าช่างดูพูดน้อยเหลือเกิน น้อยจนเหมือนกลัวดอกพิกุลจะร่วงออกจากปาก
wan níi · yǐng-sǎao dtrong nâa châang duu pûut nɔ́ɔi lʉ̌ʉa-gəən · nɔ́ɔi jon mʉ̌ʉan gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang ɔ̀ɔk jàak bpàak
Today, the girl before him seemed so quiet - so quiet as if she was fearing that a medlar flower would drop out of the mouth.

2015, รจวลี, อ้อนรักทัณฑ์เสน่หา, eReader (Thailand), page 183:
สงสัยชาติที่แล้วเธอจะเกิดเป็นนางพิกุลทอง พอพูดเลยกลัวดอกพิกุลจะร่วงออกจากปาก
sǒng-sǎi châat tîi lɛ́ɛo təə jà gə̀ət bpen naang pí-gun tɔɔng · pɔɔ pûut ləəi gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang ɔ̀ɔk jàak bpàak
Maybe she was born as Lady Golden Medlar in her previous life, that's why she fears that a medlar flower would drop out of her mouth whenever she's to speak.

2015,เทียนซย่าป้าชั่ง (author), ศุณิษา เทพธารากุลการ (translator), เพื่อนบ้านผมไม่ใช่คน, Nanmeebooks, →ISBN, page 51:
กลัวดอกพิกุลจะร่วง ต่อให้ตีจนตายก็ไม่ยอมปริปาก
gluua-dɔ̀ɔk-pí-gun-jà-rûuang · dtɔ̀ɔ hâi dtii jon dtaai gɔ̂ mâi yɔɔm bprì-bpàak
[He] feared that a medlar flower would drop. He refused to open his mouth, even he would be beaten to death.

keep one's mouth shut
keep one's mouth shut

(idiomatic) to remain quiet; to refuse to speak; to keep one's mouth shut


กอดเก้าอี้

th-verb

กอดเก้าอี้ • (gɔ̀ɔt-gâo-îi)

/kɔːt̚˨˩.kaw˥˩.ʔiː˥˩/

Compound of กอด (gɔ̀ɔt, “to hug”) + เก้าอี้ (gâo-îi, “chair”), literally “to hug the chair”

com+

(idiomatic, intransitive) to refuse to leave one's office or position; to refuse to resign


เกลียดตัวกินไข่

th-verb

เกลียดตัวกินไข่ • (glìiat-dtuua-gin-kài)

From เกลียด (glìiat, “to dislike; to hate”) + ตัว (dtuua, “body”) + กิน (gin, “to eat”) + ไข่ (kài, “egg”); literally "to hate its body, but still eat its eggs".

compound

(idiomatic) to seek or accept benefits from anybody or anything one hates.


เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง

th-verb

เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง • (glìiat-bplaa-lǎi-gin-náam-gɛɛng)

From เกลียด (glìiat, “to dislike; to hate”) + ปลาไหล (lǎi, “eel”) + กิน (gin, “to eat; to drink; to consume; etc.”) + น้ำ (náam, “liquid; water”) + แกง (gɛɛng, “soup”); literally "to hate an eel, but still eat (an eel) soup" or "to hate an eel, but still drink the liquid from (an eel) soup", referring to the situation in which a person refuses to eat eel meat in an eel soup but still enjoys the liquid part of the soup, despite the fact that it is an eel broth.

compound

en-เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง-th-verb-6Zp5QN-h

en-เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง-th-verb-2ckVstR3


ข้ามน้ำข้ามทะเล

th-verb

ข้ามน้ำข้ามทะเล • (kâam-náam-kâam-tá-lee) (abstract noun การข้ามน้ำข้ามทะเล)

kâam-náam-kâam-tá-lee (romanization)
การข้ามน้ำข้ามทะเล (abstract-noun)

From ข้าม (kâam, “to cross”) + น้ำ (náam, “water”) + ข้าม (kâam, “to cross”) + ทะเล (tá-lee, “sea”); literally "to cross seas, cross waters".

compound

(idiomatic) to endure or undergo difficulties or obstructions in order to reach one's achievement, success, goal, destination, etc.

บุกป่าฝ่าดง

to pass through forests, pass through jungles

บุกป่าฝ่าหนาม

to pass through forests, pass through thorns

ฝ่าคมหอกคมดาบ

to pass through spear blades and sword blades


งานเข้า

From งาน (ngaan, “work; job”) + เข้า (kâo, “to enter; to come in”).

com

(slang, idiomatic) to meet an urgent problem.


แหล่ง

th-noun

แหล่ง • (lɛ̀ng)

source (of power, water, information, etc).


เนื้อเพลง

เนื้อเพลง • (nʉ́ʉa-pleeng)

/nɯa̯˦˥.pʰleːŋ˧/

From เนื้อ (nʉ́ʉa, “body, content”) + เพลง (pleeng, “song”).

com

เนื้อร้อง

nʉ́ʉa-rɔ́ɔng


เนื้อร้อง

th-noun

เนื้อร้อง • (nʉ́ʉa-rɔ́ɔng)

/nɯa̯˦˥.rɔːŋ˦˥/

From เนื้อ (nʉ́ʉa, “body, content”) + ร้อง (rɔ́ɔng, “to sing”).


คำร้อง

th-noun

คำร้อง • (kam-rɔ́ɔng)

From คำ (kam, “word”) + ร้อง (rɔ́ɔng, “to ask; to beg”).

com

/kʰam˧.rɔːŋ˦˥/


ไทกอ

th-noun

ไทกอ • (tai-gɔɔ)

Borrowed from Teochew 癩𰣻 /癞𰣻 (tai2 go1).


เต้าเจี้ยว

เต้าเจี้ยว • (dtâo-jîao)

Borrowed from Hokkien 豆醬 /豆酱 (tāu-chiùⁿ / tāu-chiòⁿ / tāu-chiàuⁿ).


ไม้เซลฟี

From ไม้ (máai, “stick”) + เซลฟี (seel-fîi, “selfie”), probably a calque of English selfie stick.


ไม้เซลฟี่

ไม้เซลฟี ไม้เซลฟี#Thai

nonstandard form of ไม้เซลฟี (máai-seel-fîi)


เซลฟี

th-verb

เซลฟี • (seel-fîi) (abstract noun การเซลฟี)

seel-fîi (romanization)
การเซลฟี (abstract-noun)


เซลฟี่

เซลฟี่ • (seel-fîi) (abstract noun การเซลฟี่)

seel-fîi (romanization)
การเซลฟี่ (abstract-noun)

เซลฟี เซลฟี#Thai


ลวนลาม

ลวนลาม • (luuan-laam) (abstract noun การลวนลาม)

luuan-laam (romanization)
การลวนลาม (abstract-noun)

From ลวน (luuan, “undefined”) + ลาม (laam, “to take liberties”).


ลูกช้าง

/luːk̚˥˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥/

From ลูก (lûuk, “child; offspring”) + ช้าง (cháang, “elephant”); literally "elephant's offspring (calf)".

com

ประหลาดอยู่ที่คนพูดกับเจ้าผีต้องเรียกตัวเองว่า "ลูกช้าง" จะหมายความว่ากระไรไม่เคยได้ยินอธิบาย คิดก็ไม่เห็นว่าจะเป็นเพราะเหตุใด

1987, กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, ความทรงจำ, อมรินทร์ พริ้นติ้ง กรุ๊พ, page 126

It's quite strange that people, when talking to gods or ghosts, have to refer to themselves as "calves". What does this exactly mean? I've never heard any explanation about that. Even having tried to think about it myself, I could not figure out any reason therefor.

bprà-làat yùu tîi kon pûut gàp jâao pǐi dtɔ̂ng rîiak dtuua-eeng wâa "lûuk-cháang", jà mǎai-kwaam wâa grà-rai mâi kəəi dâai-yin à-tí-baai, kít gɔ̂ mâi hěn wâa jà bpen prɔ́ hèet dai

a first person pronoun employed when addressing a spirit or supernatural being out of humility, respect, or fear.


ลูกเสือ

th-noun

ลูกเสือ • (lûuk-sʉ̌ʉa)

/luːk̚˥˩.sɯa̯˩˩˦/

From ลูก (lûuk, “child; offspring”) + เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”); literally "tiger's offspring (cub)".


ทางสามแพร่ง

/tʰaːŋ˧.saːm˩˩˦.pʰrɛŋ˥˩/

From ทาง (taang, “path; road; way”) + สาม (sǎam, “three”) + แพร่ง (prɛ̂ng, “fork (of road, way, etc)”); literally "three-forked way".

com

T-junction, traditionally believed to be employed by the dead and thus deemed a very unholy spot.


แฮชแท็ก

th-noun

แฮชแท็ก • (hɛ́ch-tɛ̀k)

/hɛt͡ɕʰ˦˥.tʰɛk̚˨˩/


คุ้ม

คุ้ม • (kúm)

Phrae Province
th:คุ้มวงศ์บุรี
th:คุ้มเจ้าหลวง นครแพร่


…ใด…หนึ่ง

th-adj

…ใด…หนึ่ง • (…-dai-…-nʉ̀ng)

คนใดคนหนึ่ง

สิ่งใดสิ่งหนึ่ง

อย่างใดอย่างหนึ่ง

(in the singular) some; any (in singular sense).


จิ๊กโฉ่ว

th-noun

จิ๊กโฉ่ว • (jík-chòow)

/t͡ɕik̚˦˥.t͡ɕʰoːw˨˩/

Borrowed from Teochew 浙醋 (zig4 cou3), contracted from 浙江 (zig4 gang1, “Zhejiang”) + 醋 (cou3, “vinegar”).


ขนมจีบ

ขนมจีบ • (kà-nǒm-jìip)

/kʰa˨˩.nom˩˩˦.t͡ɕiːp̚˨˩/

ขนม (kà-nǒm, “dessert”) + จีบ (jìip, “to crimp”)


รอมะฎอน

th-noun

รอมะฎอน • (rɔɔ-má-dɔɔn)

Learned borrowing from Arabic رَمَضَان (ramaḍān).

lbor

เราะมะฎอน เราะมะฎอน#Thai

(Islam) alternative form of เราะมะฎอน (rɔ́-má-dɔɔn)


กลด

glòt (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)
กลศ (alternative)

Uncertain. Possibly from Sanskrit कलश (kalaśa, “jar; pot”).

(archaic) pitcher used by Hindu priests, often containing consecrated water.


บทละคร

th-noun

บทละคร • (bòt-lá-kɔɔn)


เทป

เทป • (téep)

audio or video content from a tape, nowadays also used for a digital medium.

เทปกาว เทปกาว#Thai


เงินเดือน

เงินเดือน • (ngən-dʉʉan)

From เงิน (ngən, “money”) + เดือน (dʉʉan, “month”); literally "month money".
Cognate with Lao ເງິນເດືອນ (ngœn dư̄an).

cog

Lao ເງິນເດືອນ (ngœn dư̄an)


ค่าจ้าง

th-noun

ค่าจ้าง • (kâa-jâang)

/kʰaː˥˩.t͡ɕaːŋ˥˩/

ค่า (kâa) + จ้าง (jâang). Compare Lao ຄ່າຈ້າງ (khā chāng).


เด็กแว้น

From เด็ก (dèk, “child”) + แว้น (wɛ́n, “to rev”), literally “revving child”.


ขุนนาง

kǔn-naang (romanization)
คน (classifier)

Damrong Rajanubhab
Dan Beach Bradley
Luang Wichitwathakan

Believed to be from (1) ขุน (kǔn, “lord”) + นาง (naang, “lady”), literally “lord of ladies”, according to Dan Beach Bradley and Luang Wichitwathakan who explained that the term refers to a man in authority who owns a harem of women, or (2) ขุน (kǔn, “lord”) + นาง (naang, “lady”), literally “lord and lady”, according to Damrong Rajanubhab who explained that the term refers to the embodiment of a man in authority and his wife.

(historical) nobleperson; person of noble rank; member of nobility.


ยิง

ying (romanization)
การยิง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɲɯŋᴬ (“to shoot”).
Cognate with Northern Thai ᨿᩥ᩠ᨦ, Lao ຍິງ (nying), Zhuang nyingz, Saek ญิ๊ง.

(slang, telephony) to beep (so as to request a call back, for example).


แฟชั่น

th-noun

แฟชั่น • (fɛɛ-chân)

/fɛː˧.t͡ɕʰan˥˩/

(colloquial) fashion (prevailing style of dress).


ซีริลลิก

อักษรซีริลลิก


คาร์บูเรเตอร์

คาร์บูเรเตอร์ • (kaa-buu-ree-dtə̂ə)


ไมล์

ไมล์ • (mai)


ไกด์

ไกด์ • (gái)

(colloquial) guide: one who guides, as in tour expeditions, etc.


หน้าแหก

th-verb

หน้าแหก • (nâa-hɛ̀ɛk)

/naː˥˩.hɛːk̚˨˩/

From หน้า (nâa, “face”) + แหก (hɛ̀ɛk, “to break”); literally "face breaking" or "broken face".

compound

to lose face because of disappointment or of one's own mistake or fault.


หน้าแตก

th-verb

หน้าแตก • (nâa-dtɛ̀ɛk)

/naː˥˩.tɛːk̚˨˩/

From หน้า (nâa, “face”) + แตก (dtɛ̀ɛk, “to break into pieces; to shatter”); literally "face shattering" or "shattered face".


ยาม้า

→ Burmese: ယာမ (yama.), ရာမ (rama.)

From ยา (yaa, “drug”) + ม้า (máa, “horse”); literally "horse drug"; renamed ยาบ้า (yaa-bâa, literally “mad drug”) in 1996.

(informal and obsolete) ya ma, a type of addictive drug containing a mixture of methamphetamine and caffeine, often found in tablet form.


บทบาท

th-noun

บทบาท • (bòt-bàat)

From บท (bòt, “part”) + บาท (bàat, “part”).


ชิว

chiu (romanization)
ความชิว (abstract-noun)
ชิล (alternative)

(slang) carefreely; relaxingly; unseriously.

(slang) in an easygoing manner; relaxedly.


ยาเสพติด

yaa-sèep-dtìt (romanization)
ยาเสพย์ติด (alternative archaic dated obsolete)

From ยา (yaa, “drug”) + เสพ (sèep, “to consume”) + ติด (dtìt, “to be addicted”); literally "drug [that is] consumed [and will be] addicted to".

com

addictive drug; narcotic drug; habit-forming drug.


ยาเสพย์ติด

th-noun

ยาเสพย์ติด • (yaa-sèep-dtìt)

From ยา (yaa, “drug”) + เสพย์ (sèep, “to eat”) + ติด (dtìt, “to be addicted”).

com

ยาเสพติด ยาเสพติด#Thai

obsolete form of ยาเสพติด (yaa-sèep-dtìt)


เสวย

th-verb

เสวย • (sà-wə̌əi) (abstract noun การเสวย)

sà-wə̌əi (romanization)
การเสวย (abstract-noun)
เสพย์ (alternative)

/sa˨˩.wɤːj˩˩˦/

From Middle Khmer svoya, svoyya, soya, or Angkorian Old Khmer svey (“to enjoy; to partake; to experience; to suffer; etc”). Cognate with Modern Khmer ស្វោយ (svaoy), សោយ (saoy).

der

เสวยราชย์

To be/become a monarch.
 (literally) To possess monarchical status.

พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะ

The moon (god in Buddhism and Hinduism) occupies the constellation Māgha.

(used of gods and royals) to own; possess; to come into possession.


เสพย์

sèep (romanization)
การเสพย์ (abstract-noun)

เสวย เสวย#Thai


จารกรรมทางอุตสาหกรรม

th-noun

จารกรรมทางอุตสาหกรรม

จารกรรมทางอุตสาหกรรม • (jaa-rá-gam taang ùt-sǎa-hà-gam)

jaa-rá-gam taang ùt-sǎa-hà-gam (romanization)

/t͡ɕaː˧.ra˦˥.kam˧.tʰaːŋ˧.ʔut̚˨˩.saː˩˩˦.ha˨˩.kam˧/

industrial espionage
industrial espionage

en-จารกรรมทางอุตสาหกรรม-th-noun-2luBtpaC


ปรัชญา

From Sanskrit प्रज्ञा (prajñā, “intelligence; understanding”), cognate with Khmer ប្រាជ្ញា (praacñaa), Lao ປັດຊະຍາ (pat sa nyā), Northern Thai ᨷᩕᩢᨩ᩠ᨬᩣ.
Related to ปราชญ์ (bpràat), ปัญญา (bpan-yaa).


เอาหูไปนา เอาตาไปไร่

th-verb

เอาหูไปนา เอาตาไปไร่ • (ao-hǔu-bpai-naa ao-dtaa-bpai-râi) (abstract noun การเอาหูไปนา เอาตาไปไร่)

ao-hǔu-bpai-naa ao-dtaa-bpai-râi (romanization)
การเอาหูไปนา เอาตาไปไร่ (abstract-noun)

เอา (ao, “to bring; to take”) + หู (hǔu, “ear”) + ไป (bpai, “to”) + นา (naa, “rice field”) + เอา (ao, “to bring; to take”) + ตา (dtaa, “eye”) + ไป (bpai, “to”) + ไร่ (râi, “farm”); literally "to take the ear to a field, to take the eye to a farm".

com

(idiomatic) to turn a blind eye; to turn a deaf ear.

en-เอาหูไปนา_เอาตาไปไร่-th-verb-1uT048id


หูดับตับไหม้

th-adv

หูดับตับไหม้ • (hǔu-dàp-dtàp-mâi) (abstract noun ความหูดับตับไหม้)

hǔu-dàp-dtàp-mâi (romanization)
ความหูดับตับไหม้ (abstract-noun)

From หู (hǔu, “ear”) + ดับ (dàp, “to die; to be dead”) + ตับ (dtàp, “liver”) + ไหม้ (mâi, “to burn”); literally "ear dies, liver burns".


หลังเขา

th-adj

หลังเขา • (lǎng-kǎo) (abstract noun ความหลังเขา)

lǎng-kǎo (romanization)
ความหลังเขา (abstract-noun)

/laŋ˩˩˦.kʰaw˩˩˦/

From หลัง (lǎng, “behind”) + เขา (kǎo, “hill”), literally “behind the hill”.

com

(idiomatic, sometimes derogatory or offensive) backwoods; unsophisticated; uncouth.


ไฟฉาย

From ไฟ (fai, “fire; flame; light source; electricity”) + ฉาย (chǎai, “to flash; to shine”).


ขอบ

th-verb

ขอบ • (kɔ̀ɔp)

to accept; to acknowledge; to recognise.


เสือสิงห์กระทิงแรด

th-noun

เสือสิงห์กระทิงแรด • (sʉ̌ʉa-sǐng-grà-ting-rɛ̂t)

/sɯa̯˩˩˦.siŋ˩˩˦.kra˨˩.tʰiŋ˧.rɛt̚˥˩/

From เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”) + สิงห์ (sǐng, “lion”) + กระทิง (grà-ting, “bull”) + แรด (rɛ̂ɛt, “rhino”).

กิ้งก่ากิ้งกือจิ้งจกตุ๊กแก

lizard, millipede, house gecko, true gecko

จิ้งจกตุ๊กแกแย้ตะพาบ

house gecko, true gecko, ground lizard, soft-shell turtle

(idiomatic) very ferocious, dangerous, or harmful person.

(slang and idiomatic) very smart person.


เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม

th-verb

เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม • (kâo-mʉʉang-dtaa-lìu-dtɔ̂ng-lìu-dtaa-dtaam)

/kʰaw˥˩.mɯa̯ŋ˧.taː˧.liw˨˩.tɔŋ˥˩.liw˨˩.taː˧.taːm˧/

From เข้า (kâo, “to enter”) + เมือง (mʉʉang, “city; town”) + ตา (dtaa, “eye”) + หลิ่ว (lìu, “squint”) + ต้อง (dtɔ̂ng, “to need; to be required”) + หลิ่ว (lìu, “to squint”) + ตา (dtaa, “eye”) + ตาม (dtaam, “after; according to; in line with”); literally "to enter the town of squint-eyed people and need to squint one's own eyes like them".

compound

(idiomatic) to follow local custom; to follow the majority.

en-เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม-th-verb-K4b~4lnX


หัวข้อ

th-noun

หัวข้อ • (hǔua-kɔ̂ɔ) (classifier หัวข้อ)

hǔua-kɔ̂ɔ (romanization)
หัวข้อ (classifier)

/hua̯˩˩˦.kʰɔː˥˩/

com

หัว (hǔua) + ข้อ (kɔ̂ɔ)


แม่มด

th-noun

แม่มด • (mɛ̂ɛ-mót)

/mɛː˥˩.mot̚˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “female prefix”) + มด (mót, “person of occult knowledge; person who practices magic or sorcery”).
Cognate with Lao ແມ່ມົດ (mǣ mot, “witch”), Zhuang mehmoed (“female shaman”), Lü ᦶᦙᧈᦷᦙᧆ (mae¹mod, “witch”); Compared with Khmer មេមត់ (mei mŭət, “witch; medium”).

compound

Exodus 22:18, KJV:
เจ้าอย่าให้แม่มดมีชีวิตรอดอยู่เลย
jâo yàa hâi mɛ̂ɛ-mót mii chii-wít rɔ̂ɔt yùu ləəi
You shall not allow a witch to live.

Deuteronomy 18:10‑11, KJV:
จงอย่าให้มีคนหนึ่งคนใดในท่ามกลางพวกท่านซึ่งทำให้บุตรชายหรือบุตรสาวของเขาลุยไฟ หรือเป็นคนทำนาย เป็นหมอดู เป็นนักวิทยาคม หรือเป็นแม่มด เป็นหมอผี เป็นคนทรง เป็นพ่อมด หรือเป็นผู้มีเวทมนตร์
jong yàa hâi mii kon nʉ̀ng kon dai nai tâam-glaang pûuak tân sʉ̂ng tam hâi bùt-chaai rʉ̌ʉ bùt-sǎao kɔ̌ɔng kǎo lui fai rʉ̌ʉ bpen kon-tam-naai bpen mɔ̌ɔ-duu bpen nák-wít-tá-yaa-kom rʉ̌ʉ bpen mɛ̂ɛ-mót bpen mɔ̌ɔ-pǐi bpen kon-song bpen pɔ̂ɔ-mót rʉ̌ʉ bpen pûu-mii-wêet-mon
There shall not be found among you any one that maketh his son or his daughter to pass through the fire, or that useth divination, or an observer of times, or an enchanter, or a witch, or a charmer, or a consulter with familiar spirits, or a wizard, or a necromancer.


ถ่ายรูป

th-verb

ถ่ายรูป • (tàai-rûup) (abstract noun การถ่ายรูป)

tàai-rûup (romanization)
การถ่ายรูป (abstract-noun)


ไฟหน้า

th-noun

ไฟหน้า • (fai-nâa)