เสด็จพระราชสมภพ

th-verb

เสด็จพระราชสมภพ

เสด็จพระราชสมภพ • (sà-dèt-prá-râat-chá-sǒm-póp) (abstract noun การเสด็จพระราชสมภพ)

sà-dèt-prá-râat-chá-sǒm-póp (romanization)
การเสด็จพระราชสมภพ (abstract-noun)

/sa˨˩.det̚˨˩.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰop̚˦˥/

to be born (used by commoner to address king).


ห้องเครื่อง

th-noun

ห้องเครื่อง • (hɔ̂ng-krʉ̂ʉang) (classifier ห้อง)

hɔ̂ng-krʉ̂ʉang (romanization)
ห้อง (classifier)

/hɔŋ˥˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/


มัตถลุงค์

มัตถลุงค์ • (mát-tà-lung)

พระ พระ#Thai


เครื่องเสวย

เครื่องเสวย • (krʉ̂ʉang-sà-wə̌əi)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.sa˨˩.wɤːj˩˩˦/


ทรงพระประชวร

th-verb

ทรงพระประชวร • (song-prá-bprà-chuuan) (abstract noun การทรงพระประชวร)

song-prá-bprà-chuuan (romanization)
การทรงพระประชวร (abstract-noun)

(royal) to be sick (used of a royal person).


สวรรคต

สวรรคต • (sà-wǎn-kót) (abstract noun การสวรรคต)

sà-wǎn-kót (romanization)
การสวรรคต (abstract-noun)

Borrowed from Sanskrit स्वर्गगत (svargagata, literally “gone to heaven”). Related to สวรรค์ (sà-wǎn). Compare Lao ສະຫວັນລະຄົດ (sa wan la khot).

bor

(used of a high-ranking royal person, as a monarch, consort, crown prince, etc) to die.


รับเสด็จ

th-verb

รับเสด็จ • (ráp-sà-dèt) (abstract noun การรับเสด็จ)

ráp-sà-dèt (romanization)
การรับเสด็จ (abstract-noun)

From รับ (ráp, “to receive”) + เสด็จ (sà-dèt, “to come; to go; to move”).

com

to receive, greet, or welcome (a royal person who arrives at some place).


ต้องราชประสงค์

th-verb

ต้องราชประสงค์ • (dtɔ̂ng-râat-chá-bprà-sǒng) (abstract noun การต้องราชประสงค์)

dtɔ̂ng-râat-chá-bprà-sǒng (romanization)
การต้องราชประสงค์ (abstract-noun)

/tɔŋ˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.pra˨˩.soŋ˩˩˦/


ปักษี

th-noun

ปักษี • (bpàk-sǐi)

From Sanskrit पक्षि (pakṣi, “bird”, literally “one who has wings; winged one”). Compare Old Khmer pākasiya (“bird”); Modern Khmer បក្សី (baksəy, “bird (especially female one)”).


ทูลกระหม่อม

th-noun

ทูลกระหม่อม • (tuun-grà-mɔ̀m)

From ทูล (tuun, “to carry (on or with the head)”) + กระหม่อม (grà-mɔ̀m, “head; fontanel”).

com

a term of address to a child of a monarch and his or her consort.

(colloquial) a term of address to any child of a monarch.

a term used by a royal person to address his or her relative who is a child of a monarch and his or her consort.


ศศะ

th-noun

ศศะ • (sà-sà)


อัยกี

From modification of Pali ayyikā (“grandmother”), from which Thai อัยยิกา was derived.

cog

Thai อัยยิกา

พระ พระ#Thai


อุรณี

th-noun

อุรณี • (ù-rá-nii)


ทิชากร

/tʰi˦˥.t͡ɕʰaː˧.kɔːn˧/

ทิช (tích, “bird; brahman priest”, literally “one who is born twice”) + อากร (aa-gɔɔn, “group; origin, source”).


วิฬา

วิฬาร์ วิฬาร์#Thai


กิริณี

th-noun

กิริณี • (gì-rí-nii)

From Sanskrit करिणी (kariṇī, “female elephant”). Cognate with Lao ກະຣິນີ (ka ri nī).


ปุจฉา

/put̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Pali pucchā (“interrogation”). Cognate with Modern Khmer បុច្ឆា (bocchaa).


ฝ่าพระบาท

th-noun

ฝ่าพระบาท • (fàa-prá-bàat)

From ฝ่า (fàa, “sole”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the soles of your holy feet".

compound

used as a form of address for royal persons and dignitaries.


เชษฐา

/t͡ɕʰeːt̚˥˩.tʰaː˩˩˦/

From blending of Pali jeṭṭha (“chief; senior”) and Sanskrit ज्येष्ठ (jyeṣṭha, “older brother”). Cognate with Modern Khmer ជេដ្ឋា (ceitthaa); Thai เชษฐ์.

bor

(literary, poetic) supreme one; greatest/greater one; highest/higher one; superior one; senior one; oldest/older one.


พระราชสมภารเจ้า

th-pronoun

พระราชสมภารเจ้า • (prá-râat-chá-sǒm-paa-rá-jâao)

/pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰaː˧.ra˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

พระ (prá) + ราช (râat) + สมภาร (sǒm-paan) + เจ้า (jâao).

compound

Second-person pronoun used by priests when addressing kings or queens.


โอสถ

From Pali osatha, osadha (“medicine”). Cognate with Modern Khmer ឱសថ (ʼaosɑt).


กรรปุระ

th-noun

กรรปุระ • (gan-bpù-rá)

From corruption of Sanskrit कूर्पर (kūrpara, “elbow”).

พระ พระ#Thai


ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา

th-verb

ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา • (mâi-kuuan-jà-gràap-bang-kom-tuun-prá-gà-rú-naa) (abstract noun การไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา)

การไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา (abstract-noun)

en-ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา-th-verb-mXz5TNiO


คชา

/kʰa˦˥.t͡ɕʰaː˧/

From Pali gaja (“elephant”) or Sanskrit गज (gaja, “elephant”).


ปฏิสังขรณ์

ปฏิสังขรณ์ • (bpà-dtì-sǎng-kɔ̌ɔn) (abstract noun การปฏิสังขรณ์)

bpà-dtì-sǎng-kɔ̌ɔn (romanization)
การปฏิสังขรณ์ (abstract-noun)

/pa˨˩.ti˨˩.saŋ˩˩˦.kʰɔːn˩˩˦/


ใต้ฝ่าพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าพระบาท

ใต้ฝ่าพระบาท • (dtâai-fàa-prá-bàat)

ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the soles of your holy feet".

com

used as a form of address to royal persons and dignitaries.


อาตมา

From Sanskrit आत्मा (ātmā, “self”). Cognate with Thai อาตมะ; Old Khmer ʼātmā (“self; soul”), Modern Khmer អាត្មា (ʼaatmaa). Compare Pali attā, from which Thai อัตตา (àt-dtaa) is derived.

(elegant, literary, poetic) self; person; physique; body.


อาตมา

(elegant, archaic, literary, poetic) a first person pronoun: I, we, etc.

a first person pronoun used by a priest: I, we, etc.


ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท

th-verb

ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท • (sâap-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat) (abstract noun การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท)

sâap-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat (romanization)
การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท (abstract-noun)

/saːp̚˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.tʰu˦˥.liː˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

From ทราบ (sâap) + ฝ่าละอองธุลีพระบาท.

compound

ฝ่าละอองธุลีพระบาท

ทราบ (sâap) + ฝ่าละอองธุลีพระบาท

ความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาททั้งสองพระองค์แล้ว

Both Their Majesties have learnt of the matter.

en-ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-verb-e5Tm8ovL


ตรัส

th-adv

ตรัส • (dtràt)

From Old Khmer trasa, trassa, trāsa, trãsa, trâsa, trāssa, trãssa (“to illuminate, to enlighten; to declare, to speak; etc”). Cognate with Modern Khmer ត្រាស់ (trah).

(archaic) brightly; clearly; thoroughly.


กระผม

th-pronoun

กระผม • (grà-pǒm)

From กระ (grà, “prefix”) + ผม (pǒm, “I”).

โปรดพิจารณางานของกระผมด้วย

bpròot pí-jaa-rá-naa ngaan kɔ̌ɔng grà-pǒm dûuai

กระผมประธานศาลปกครองสูงสุดขอแสดงความยินดีกับทุกท่านที่ผ่านการสอบเป็นตุลาการศาลปกครองในครั้งนี้

On this occasion, I, President of the Supreme Administrative Court, would like to express my congratulations to all of you who have passed the administrative court judicial examination.

grà-pǒm bprà-taan sǎan-bpòk-krɔɔng-sûung-sùt kɔ̌ɔ sà-dɛɛng kwaam-yin-dii gàp túk tân tîi pàan gaan-sòop bpen dtù-laa-gaan sǎan-bpòk-krɔɔng nai kráng níi

(formal) a first person pronoun employed by a male when addressing a person he respects or a person of equal or higher status.


สุวาน

From Pali suvāna (“dog”). Compare with Lao ສຸວານ (su wān).

(Buddhism) clerk of the Naraka hell, bearing the duty to keep records about living beings, such as births and deaths, merits and sins, etc.


สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า

สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า • (sǒm-dèt-bɔɔ-rom-má-bɔɔ-pít-prá-râat-chá-sǒm-paa-rá-jâao)

/som˩˩˦.det̚˨˩.bɔː˧.rom˧.ma˦˥.bɔː˧.pʰit̚˦˥.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰaː˧.ra˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

สมเด็จ (sǒm-dèt) + บรม (bɔɔ-rom) + บพิตร (bɔɔ-pít) + พระ (prá) + ราช (râat) + สมภาร (sǒm-paan) + เจ้า (jâao).

compound

en-สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า-th-pron-cqYDg3RA


ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท • (dtâai-fàa-lá-ɔɔng-tú-lii-prá-bàat)

/taːj˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.tʰu˦˥.liː˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

From ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + ละออง (lá-ɔɔng, “particle; sprinkling”) + ธุลี (tú-lii, “dust”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the dust particles at the soles of your holy feet".

compound

used as a form of address for royal persons.

en-ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-noun-IxsN2xOy


ปราชัย

th-verb

ปราชัย • (bpà-raa-chai) (abstract noun การปราชัย)

bpà-raa-chai (romanization)
การปราชัย (abstract-noun)

(literary) to lose, to fail, to be defeated


ข้าวเสวย

th-noun

ข้าวเสวย • (kâao-sà-wə̌əi)

/kʰaːw˥˩.sa˨˩.wɤːj˩˩˦/


ข้าพระพุทธเจ้า

th-pronoun

ข้าพระพุทธเจ้า • (kâa-prá-pút-tá-jâao)

/kʰaː˥˩.pʰra˦˥.pʰut̚˦˥.tʰa˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

From ข้า (kâa, “servant”) + พระพุทธเจ้า (prá-pút-tá-jâao, literally “divine enlightened lord”); literally "servant of divine enlightened lord".

compound

a first person pronoun, employed by a commoner when addressing a monarch or high-ranking royal person.


สมเด็จพระบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า

th-pronoun

สมเด็จพระบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า • (sǒm-dèt-prá-bɔɔ-rom-má-bɔɔ-pít-prá-râat-chá-sǒm-paa-rá-jâao)

/som˩˩˦.det̚˨˩.pʰra˦˥.bɔː˧.rom˧.ma˦˥.bɔː˧.pʰit̚˦˥.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.pʰaː˧.ra˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

สมเด็จ (sǒm-dèt) + พระ (prá) + บรม (bɔɔ-rom) + บพิตร (bɔɔ-pít) + พระ (prá) + ราช (râat) + สมภาร (sǒm-paan) + เจ้า (jâao).

compound

second-person pronoun, used by priests when speaking to kings or queens.

en-สมเด็จพระบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า-th-pron-bpkQeiDn


แท่น

th-noun

แท่น • (tɛ̂n)

Uncertain. Perhaps cognate with Lao ແທ່ນ (thǣn); Modern Khmer ថែន (thaen).


พระองค์

th-cls

พระองค์ • (prá-ong)

From พระ (prá, “prefix for gods, royal persons, and things relating to them”, literally “divine; excellent; precious; etc”) + องค์ (ong, “being; body; form; etc”); probably derived from Old Khmer braḥ ʼaṅga. Compare Modern Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng); Lao ພຣະອົງ (pha ra ʼong).

cog

Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng)

Classifier for gods, religious personages, high priests, royal persons. ⇒ all nouns using this classifier


พระองค์

th-noun

พระองค์ • (prá-ong)

cog

Khmer ព្រះអង្គ (prĕəh ʼɑng)

an honorific for or term of address to a god, religious personage, high priest, or royal person.


ใต้ฝ่าละอองพระบาท

th-noun

ใต้ฝ่าละอองพระบาท

ใต้ฝ่าละอองพระบาท • (dtâai-fàa-lá-ɔɔng-prá-bàat)

/taːj˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/

ใต้ (dtâai, “beneath; under”) + ฝ่า (fàa, “sole”) + ละออง (lá-ɔɔng, “particle; sprinkling”) + พระบาท (bàat, literally “holy feet”); literally "the underneath of the particles at the soles of (your) holy feet".

com

used as a form of address to royal persons.


ดำรัส

th-verb

ดำรัส • (dam-ràt) (abstract noun การดำรัส)

dam-ràt (romanization)
การดำรัส (abstract-noun)

From Old Khmer tamrās (“royal”) from Old Khmer trasa, trassa, trāsa, trãsa, trâsa, trāssa, trãssa (“to illuminate, to enlighten; to declare, to speak; etc”), from which Thai ตรัส (dtràt) was derived.

(of a god, high priest, or royal person) to speak; to say; to tell; to utter.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


อัศวะ

th-noun

อัศวะ • (àt-sà-wá)

From Sanskrit अश्व (aśva, “horse”). Compare Pali assa, from which อัสสะ is derived.
Compare with Khmer អស្ (ʼsâ), អស្ (ʼsâ), Lao ອັດສະວະ (ʼat sa wa).

1913, กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, “สรรคที่ ๒๖”, in พระนลคำฉันท์, Bangkok: กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์, published 1916, retrieved 2019-06-24:
คิดองค์พระทรามไวย อรไทยมเหษี พลอัศวะหัสดี ธก็รีบดำรัสเตรียม(kít ong prá saam-wai · ɔɔ-rá-tai má-hěe-sǐi · pon àt-wá hàt-dii · tá gɔ̂ rîip dam-ràt dtriiam)

Circa 1832, กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตะเลงพ่าย”, in ลิลิตตะเลงพ่าย, Bangkok: กรมศิลปากร, published 1962, retrieved 2019-06-24:
ให้ราชีเชียงแขง ถือทัพแซงซ้ายพล ขี่พลายมงคลชาตรี แซงโยธีอัศวะ สร่ายสุกะเป็นขวา คุมอาชายาตรย้าย(hâi raa-chii chiiang kɛ̌ng · tʉ̌ʉ táp sɛɛng sáai pon · kìi plaai mong-kon chaa-dtrii · sɛɛng yoo-tii àt-sà-wá · sà-ràai sù-gà bpen kwǎa · kum aa-chaa yâat yáai)

Circa 19th century, สุนทรภู่, “ตอนที่ ๙ ลักษณวงศ์ครองเมืองมยุรา”, in นิทานคำกลอนสุนทรภู่ เรื่อง ลักษณวงศ์, 4th edition, Bangkok: กรมศิลปากร, published 2015, retrieved 2019-06-24:
รถเพชรรายพื้นวิเชียรรัตน์ เงาจับอัศวะเห็นเป็นสีสังข์ เสด็จนั่งอาสน์ลอยบนบัลลังก์ ประดุจดังองค์อินทร์จอมเทวัญ(rót pét raai pʉ́ʉn wí-chiian rát · ngao jàp àt-sà-wá hěn bpen sǐi sǎng · sà-dèt nâng àat lɔɔi bon ban-lang · bprà-dùt-dang ong in jɔɔm tee-wan)

(elegant, chiefly literary or poetic) horse.


พัง

th-verb

พัง • (pang) (abstract noun การพัง or ความพัง)

pang (romanization)
การพัง (abstract-noun)
ความพัง (abstract-noun)

Cognate with Lao ພັງ (phang), Shan ပင်း (páng), Ahom 𑜆𑜂𑜫 (paṅ).

(intransitive) to collapse; to fall; to break; to shatter.

(transitive) to break; to ruin; to destroy.

(intransitive) to not be in proper condition; to be out of order; to be out of service.


พัง

1912, “แผ่นดินสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๗ (พระศรีสุธรรมราชา)”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 2, Bangkok: n.p., page 20:
ทรงช้างต้นพังกระพัดทอง
song cháang dtôn pang grà-pát tɔɔng
mounted the royal elephant Phang Kraphat Thong

(formal) used as a title for or term of address to a female elephant.


มูล

From Sanskrit मूल (mūla, “root; base; origin; foundation”) or Pali mūla (“idem”). Cognate with Lao ມູນ (mūn), Khmer មូល (muul), Burmese မူလ (mula.).

bor

(astronomy) Mūla, the 19th of 27 nakshatras in Hindu astronomy, corresponding to the star cluster of ε, ζ, η, θ, ι, κ, λ, μ and ν Scorpionis in the Scorpius constellation.


พลาย

From Mon ဗၠဲာ (plài, “bachelor: unmarried man”). Cognate with Lao ພາຍ (phāi).

der

ครั้งนี้ พระเจ้าราชาธิราชเปรียบเหมือนอสรพิษหาเขี้ยวแก้วมิได้ ด้วยสมิงพ่อเพ็ชร์แลสมิงนครอินท์ก็ถึงแก่ความตายเสียสิ้นแล้ว อนึ่ง สมิงพระรามแลช้างพลายประกายมาศเล่าเราก็จับตัวมาได้ เห็นกำลังพระเจ้าราชาธิราชจะถอยลง ศึกเราได้ทีอยู่แล้ว ข้าพเจ้าจะขอยกทัพบกทัพเรือตามลงไปเอาเมืองหงษาวดีให้ได้
kráng-níi prá-jâao raa-chaa-tí-râat bprìiap-mʉ̌ʉan à-sɔ̌ɔ-rá-pít hǎa kîao-gɛ̂ɛo mí-dâai dûai sà-mǐng pɔ̂ɔ pét lɛɛ sà-mǐng ná-kɔɔn-in gɔ̂ɔ tʉ̌ng-gɛ̀ɛ-kwaam-dtaai sǐia sîn lɛ́ɛo à-nʉ̀ng sà-mǐng prá-raam lɛɛ cháang plaai bprà-gaai mâat lâo rao gɔ̂ɔ jàp dtuua maa dâai hěn gam-lang prá-jâao raa-chaa-tí-râat jà tɔ̌i long sʉ̀k rao dâai-tii yùu lɛ́ɛo kâa-pá-jâao jà kɔ̌ɔ yók táp-bòk táp-rʉʉa dtaam long bpai ao mʉʉang hǒng-sǎa-wá-dii hâi dâai
This time, King Rachathirat is on a par with a serpent without fangs, for Saming Pho Phet and Saming Nakhon In have both perished, whilst Saming Phra Ram and Phlai Prakai Mat the Elephant have been caught by us. I think the strength of King Rachathirat is diminishing. As we are gaining the upper hand in the warfare, I should like to lead our land forces and naval fleets down to pursue them and capture the town of Hongsawadi to the best of my ability!
สมเด็จพระเจ้าราชาธิราชครั้นแจ้งว่า นายช้างได้พลายประกายมาศมาดังนั้น ก็ดีพระทัยนัก จึงทรงฉลองพระบาทเสด็จออกไปรับถึงนอกค่าย พลายประกายมาศเห็นดังนั้นก็คุกเข่าลงทั้งสี่เท้า ยกงวงขึ้นจบ แล้วก็กอดเอาฝ่าพระบาท น้ำตาตก คำรนอยู่ สมเด็จพระเจ้าราชาธิราชทอดพระเนตรเห็นพลายประกายมาศต้องอาวุธบาดเจ็บ ก็มีพระทัยสงสาร จึงยกพระหัตถ์ขึ้นปรามาศเหนือตระพองช้างแล้วน้ำพระเนตรตก...จึงสั่งหมอประโพนแลแพทย์โอสถทั้งปวงให้เอายาไปรักษาใส่ต่อหน้าพระที่นั่งแล้วตรัสกำชับว่า ถ้าแม้นพลายประกายมาศเปนอันตราย กูจะฆ่าเสียให้สิ้นทั้งโคตร

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑๖

Upon learning that the mahout had thus brought Phlai Prakai Mat in, His Majesty King Rachathirat became greatly delighted. He then put on his shoes and went out to receive the elephant on the outskirts of the camp. Having seen him, Phlai Prakai Mat went down on its four knees, raised its trunk upon its forehead, caressed his feet, and kept uttering deep cries with the eyes shedding tears. His Majesty King Rachathirat, seeing Phlai Prakai Mat having been injured with weapons, felt grief for it. He then put his hand upon its fontanel to fondle it, as he began to cry... So he ordered all the elephant healers and medical officers to take medicaments out to treat it in his presence, with a strong warning: 'Should Phlai Prakai Mat die, I shall kill you and your entire families!'

sǒm-dèt-prá-jâao raa-chaa-tí-râat krán jɛ̂ɛng wâa naai-cháang dâai plaai bprà-gaai mâat maa dang-nán gɔ̂ɔ dii-prá-tai nák jʉng song chà-lɔ̌ɔng-prá-bàat sà-dèt ɔ̀ɔk bpai ráp tʉ̌ng nɔ̂ɔk kâai plaai bprà-gaai mâat hěn dang-nán gɔ̂ɔ kúk-kào long táng sìi táao yók nguuang kʉ̂n jòp lɛ́ɛo gɔ̂ɔ gɔ̀ɔt ao fàa-prá-bàat náam-dtaa dtòk kam-ron yùu sǒm-dèt-prá-jâao raa-chaa-tí-râat tɔ̂ɔt-prá-nêet hěn plaai bprà-gaai mâat dtɔ̂ng aa-wút bàat-jèp gɔ̂ɔ mii prá-tai sǒng-sǎan jʉng yók prá-hàt kʉ̂n bpraa-mâat nʉ̌ʉa dtrà-pɔɔng cháang lɛ́ɛo náam-prá-nêet dtòk...jʉng sàng mɔ̌ɔ-bprà-poon lɛɛ pɛ̂ɛt-oo-sòt táng-bpuuang hâi ao yaa bpai rák-sǎa sài dtɔ̀ɔ-nâa-prá-tîi-nâng lɛ́ɛo dtràt gam-cháp wâa tâa mɛ́ɛn plaai bprà-gaai mâat bpen an-dtà-raai guu jà kâa sǐia hâi sîn táng kôot

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๔:
ช้างของมังยอดฟ้ามีอยู่ ณ บ้านวัดตะเมาะเจ็ดช้าง ชื่อพลายประกายมาศตัวหนึ่ง พลายธนูเพ็ชร์ตัวหนึ่ง พลายสิงหนารายน์ตัวหนึ่ง พลายรักน้อยตัวหนึ่ง พลายเพรียวตัวหนึ่ง พลายผจญมารตัวหนึ่ง พลายสุริยะตัวหนึ่ง เปนเจ็ดช้างด้วยกัน แลพลายประกายมาศ พลายสิงหนารายน์ พลายธนูเพ็ชร์ สามช้างนี้มีฝีมือมากกล้าแข็งนัก
cháang kɔ̌ɔng mang yɔ̂ɔt-fáa mii yùu ná bâan wát dtà-mɔ́ jèt cháang chʉ̂ʉ plaai bprà-gaai mâat dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai tá-nuu pét dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai sǐng naa-raai dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai rák nɔ́ɔi dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai priao dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai pà-jon maan dtuua nʉ̀ng chʉ̂ʉ plaai sù-rí-yá dtuua nʉ̀ng bpen jèt cháang dûai gan lɛɛ plaai bprà-gaai mâat plaai tá-nuu pét plaai sǐng naa-raai sǎam cháang níi mii fǐi-mʉʉ mâak glâa-kɛ̌ng nák
Seven elephants of Mang Yot Fa are at Tamo Temple Village: one called Phlai Prakai Mat, one called Phlai Thanu Phet, one called Phlai Sing Narai, one called Phlai Rak Noi, one called Phlai Phriao, one called Phlai Phachon Man, and the other called Phlai Suriya, being seven elephants in total. And these three elephants — Phlai Prakai Mat, Phlai Sing Narai, and Phlai Thanu Phet — are of high skill and great strength.

a title for or term of address to a male elephant.

ขุนช้างขุนแผน, ตอน ๓ พลายแก้วบวชเณร:
จะกล่าวถึงพลายแก้วแววไว เมื่อบิดาบรรลัยแม่พาหนี ไปอาศัยอยู่ในกาญจน์บุรี กับนางทองประศรีผู้มารดา
jà glàao tʉ̌ng plaai gɛ̂ɛo wɛɛo-wai · mʉ̂ʉa bì-daa ban-lai mɛ̂ɛ paa nǐi · bpai aa-sǎi yùu nai gaan-bù-rii · gàp naang tɔɔng bprà-sǐi pûu maan-daa
Now we will talk of Phlai Kaeo the Wise after his father perished and his mother took him to flee. He now dwells in Kan Buri together with Lady Thong Prasi, his mother.

ขุนช้างขุนแผน, ตอน ๓๗ นางสร้อยฟ้าทำเสน่ห์:
พลายชุมพลจึงว่าพี่สร้อยฟ้า ทำขนมเบื้องหนาเหมือนแป้งจี่ พระไวยตอบว่าหนาหนาดี ทองประศรีว่ากูไม่เคยพบ
plaai chum pon jʉng wâa pîi sɔ̂ɔi- fáa · tam kà-nǒm-bʉ̂ʉang nǎa mʉ̌ʉan bpɛ̂ɛng-jìi · prá wai dtɔ̀ɔp wâa nǎa nǎa dii · tɔɔng bprà-sǐi wâa guu mâi kəəi póp
Phlai Chum Phon then said: 'Sis Soi Fa, your crêpe is so thick like a pancake!' Phra Wai replied: 'How thick! Quite thick!' Thong Prasi said: 'Never once have I seen such a thing!'

(archaic) a title for or term of address to a young man.


ยาจก

Borrowed from Pali yācaka (“religious mendicant”) or Sanskrit याचक (yācaka, “asker; beggar; petitioner; requestor”). Cognate with Lao ຍາຈົກ (nyā chok), Khmer យាចក (yéachkâ).


สัปปะ

th-noun

สัปปะ • (sàp-bpà)

From Pali sappa, from Sanskrit सर्प (sarpa).


พาฬ

Borrowed from Pali bāḷa (“ferine; savage”). Compare Pali vāḷa (“ferine; savage”); Sanskrit व्याल (vyāla, “wicked, vicious; wicked animal; cruel animal”).

cog

(literary, poetic) ferocious or carnivorous animal, as elephant, lion, snake, tiger, etc.


สะเดา

th-noun

สะเดา • (sà-dao)

Compare Khmer ស្ដៅ (sdaw), Vietnamese sầu đâu.

th:สะเดา th:อำเภอสะเดา

เทศบาลตำบล เทศบาลตำบล#Thai

(เทศบาลตำบล~) A town in Sadao district, Songkhla province, Thailand.


อีกา

crow; jungle crow, Corvus macrorhynchos.


อีเก้ง

/ʔiː˧.keːŋ˥˩/


อีแก่

อีแก่ • (ii-gɛ̀ɛ)

/ʔiː˧.kɛː˨˩/

อี (ii, “a derogatory prefix for certain terms pertaining to a woman”) + แก่ (gɛ̀ɛ, “old”).


เก้ง

cog

Proto-Tibeto-Burman *d-kəy (“barking deer, deer”)

Muntiacus muntjak
Muntiacus muntjak#Translingual


ซ้าย

th-noun

ซ้าย • (sáai)

From Old Chinese 左 (OC *ʔsaːlʔ, *ʔsaːls).
Cognate with Lao ຊ້າຍ (sāi), Northern Thai ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ, Khün ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦌᦻᧉ (saay²), Shan သၢႆႉ (sâ̰ai), Ahom 𑜏𑜩 (say), Bouyei soix, Zhuang swix.

เลี้ยวซ้ายที่นี่


อี

อีเข่า อีเข่า#Thai

อีงุ้ม อีงุ้ม#Thai

อีตัก อีตัก#Thai

used as a title for certain traditional Thai games and postures in those games, such as อีเข่า, อีงุ้ม, อีตัก, etc.


ไม้เอก ไม้เอก#Thai

The diacritical mark called "mai ek" - ไม้เอก (mái-èek): it is the first of the Thai language's four tone marks. For the low initial consonant class (of syllables), the mai ek implies a falling tone. For the mid and the high initial consonant classes, the mai ek implies a low tone.


คริสต์มาส

คริสต์มาส • (krís-mâas)


ลามก

th-adj

ลามก • (laa-mók) (abstract noun ความลามก)

laa-mók (romanization)
ความลามก (abstract-noun)

From Pali lāmaka (“inferior; low”); probably via Old Khmer lamūka (“bad, loathsome, vile; excrement”). Compare Modern Khmer លាមក (liəmŭək), Lao ລາມົກ (lā mok).

der

Leviticus 18:25, KJV:
และแผ่นดินนั้นก็ลามก เราจึงต้องลงโทษความชั่วช้าแก่แผ่นดินนั้น และแผ่นดินก็สำรอกเอาพลเมืองของตนออกเสีย
lɛ́ pɛ̀n-din nán gɔ̂ɔ laa-mók rao jʉng dtɔ̂ng long tôot kwaam-chûua-cháa gɛ̀ɛ pɛ̀n-din nán lɛ́ pɛ̀n-din gɔ̂ɔ sǎm-rɔ̂ɔk ao pon-lá-mʉʉang kɔ̌ɔng dton ɔ̀ɔk sǐia
And the land is defiled: therefore I do visit the iniquity thereof upon it, and the land itself vomiteth out her inhabitants.

Ezekiel 21:25, KJV:
และเจ้า ผู้ชั่วที่ลามก คือ เจ้านายอิสราเอลเอ๋ย ผู้ที่วันกำหนดมาถึงแล้ว คือ เวลาแห่งการลงโทษความชั่วช้าครั้งสุดท้าย
lɛ́ jâo pûu chûua tîi laa-mók kʉʉ jâo-naai ìs-raa-eel ə̌əi pûu tîi wan gam-nòt maa tʉ̌ng lɛ́ɛo kʉʉ wee-laa hɛ̀ng gaan-long-tôot kwaam-chûua-cháa kráng sùt-táai
And thou, profane wicked prince of Israel, whose day is come, when iniquity shall have an end,

Ezekiel 22:9, HCSB:
ในเจ้ามีคนกล่าวร้ายเพื่อจะทำให้โลหิตตก และมีคนในเจ้าที่รับประทานบนภูเขา มีคนกระทำอุจาดลามกท่ามกลางเจ้า
nai jâo mii kon glàao-ráai pʉ̂ʉa jà tam hâi loo-hìt dtòk lɛ́ mii kon nai jâo tîi ráp-bprà-taan bon puu-kǎo mii kon grà-tam ù-jàat laa-mók tâam-glaang jâo
There are men within you who slander in order to shed blood. People who live in you eat at the mountain shrines; they commit immoral acts within you.

2 Peter 2:7, KJV:
และได้ทรงช่วยโลทผู้ชอบธรรมให้รอด ผู้มีความทุกข์ใหญ่หลวงเพราะการประพฤติลามกของคนชั่วเหล่านั้น
lɛ́ dâai song chûai lóot pûu chɔ̂ɔp-tam hâi rɔ̂ɔt pûu mii kwaam-túk yài-lǔuang prɔ́ gaan-bprà-prʉ́t laa-mók kɔ̌ɔng kon chûua lào-nán
And delivered just Lot, vexed with the filthy conversation of the wicked:

base, low, mean; dirty, filthy; immoral, impure, sinful, unclean, unholy; lascivious, lewd; indecent, obscene.


ผ้าไหม

th-noun

ผ้าไหม • (pâa-mǎi)


กางเกงใน

กางเกงในสตรี


ว่ายน้ำ

th-verb

ว่ายน้ำ • (wâai-náam) (abstract noun การว่ายน้ำ)

wâai-náam (romanization)
การว่ายน้ำ (abstract-noun)


ช้อปปิ้ง

ช้อปปิ้ง • (chɔ́p-bpîng) (abstract noun การช้อปปิ้ง)

chɔ́p-bpîng (romanization)
การช้อปปิ้ง (abstract-noun)

/t͡ɕʰɔp̚˦˥.piŋ˥˩/


เบสบอล

th-noun

เบสบอล • (bées-bɔn)


เหน่อ

th-adv

เหน่อ • (nə̀ə) (abstract noun ความเหน่อ)

nə̀ə (romanization)
ความเหน่อ (abstract-noun)

with a provincial accent (Specific with native Central Thai dialects only. Excluding Isan, Southern Thai, and Northern Thai speakers who speak Central Thai as their second language.).


การถ่ายภาพ

การ (gaan) + ถ่ายภาพ

prefix

การ (gaan) + ถ่ายภาพ


เม้าส์

máo (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)

เมาส์ เมาส์#Thai


การทำอาหาร

การ (gaan, “abstract noun prefix”) + ทำ (tam, “to make”) + อาหาร (aa-hǎan, “food”)

compound

act of making food (i.e. preparation of food; cooking of food)


ช็อคโกแลต

th-noun

ช็อคโกแลต • (chɔ̂k-koo-lɛ́t)

/t͡ɕʰɔk̚˥˩.kʰoː˧.lɛt̚˦˥/

ช็อกโกแล็ต ช็อกโกแล็ต#Thai

Alternative spelling of ช็อกโกแล็ต (chɔ́k-goo-lɛ́t)


เนยเทียม

เนยเทียม • (nəəi-tiiam)


หน้าแรก

หน้าแรก • (nâa-rɛ̂ɛk)

/naː˥˩.rɛːk̚˥˩/


ซีพียู

central processing unit
central processing unit


หน้าต่าง

หน้าต่าง • (nâa-dtàang) (classifier บาน)

nâa-dtàang (romanization)
บาน (classifier)

/naː˥˩.taːŋ˨˩/


โรงละคร

โรงละคร • (roong-lá-kɔɔn) (classifier โรง or แห่ง)

roong-lá-kɔɔn (romanization)
โรง (classifier)
แห่ง (classifier)

From โรง (roong, “hall”) + ละคร (lá-kɔɔn, “play; dramatic play”).

compound

theatre: place housing theatrical performances.


ความอิจฉา

/kʰwaːm˧.ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/


บาสเกตบอล

th-noun

บาสเกตบอล • (báas-gét-bɔl)


โรงภาพยนตร์

โรงภาพยนตร์ • (roong-pâap-pá-yon) (classifier โรง)

roong-pâap-pá-yon (romanization)
โรง (classifier)

From โรง (roong) + ภาพยนตร์ (pâap-pá-yon).


หัวหน้า

หัวหน้า • (hǔua-nâa)

From หัว (hǔua, “head”) + หน้า (nâa, “front”).


ถุงเท้า

th-noun

ถุงเท้า • (tǔng-táao) (classifier ข้าง or คู่)

tǔng-táao (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)

/tʰuŋ˩˩˦.tʰaːw˦˥/

ถุง (tǔng, “bag; pouch”) + เท้า (táao, “foot”).


ไส้ติ่ง

th-noun

ไส้ติ่ง • (sâi-dtìng)


มุม

From Khmer មុម (mum) or មុំ (mum). Cognate with Lao ມຸມ (mum).

วิธีเลขสี่มุม


ความเศร้าโศก

ความเศร้าโศก

ความเศร้าโศก • (kwaam-sâo-sòok)


เครื่องหมายการออกเสียง

เครื่องหมายการออกเสียง

เครื่องหมายการออกเสียง • (krʉ̂ʉang-mǎai-gaan-ɔ̀ɔk-sǐiang)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦.kaːn˧.ʔɔːk̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/

en-เครื่องหมายการออกเสียง-th-noun-Wr6dlOJ2


ดำน้ำ

th-verb

ดำน้ำ • (dam-náam) (abstract noun การดำน้ำ)

dam-náam (romanization)
การดำน้ำ (abstract-noun)

ดำ (dam, “to dive”) + น้ำ (náam, “water”).

com

(slang) to ad lib; to improvise; to extemporise.


ริษยา

th-verb

ริษยา • (rít-sà-yǎa) (abstract noun การริษยา or ความริษยา)

rít-sà-yǎa (romanization)
การริษยา (abstract-noun)
ความริษยา (abstract-noun)


การผิดประเวณี

การ (gaan) + ผิดประเวณี

prefix

การ (gaan) + ผิดประเวณี


ฝ้าย

th-noun

ฝ้าย • (fâai)

Cognate with Lao ຝ້າຍ (fāi), Northern Thai ᨺ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lü ᦚᦻᧉ (ḟaay²), Tày phải, Bouyei waais, Zhuang faiq.

cog

Lü ᦚᦻᧉ (ḟaay²)


แบตเตอรี่

th-noun

แบตเตอรี่ • (bɛ̀t-dtəə-rîi) (classifier อัน)

bɛ̀t-dtəə-rîi (romanization)
อัน (classifier)

/bɛt̚˨˩.tɤː˧.riː˥˩/


ที่อยู่

ที่อยู่ • (tîi-yùu)

/tʰiː˥˩.juː˨˩/

From ที่ (tîi, “that which”) + อยู่ (yùu, “to be at”).


สะพาน

th-noun

สะพาน • (sà-paan) (classifier สะพาน or แห่ง)

sà-paan (romanization)
สะพาน (classifier)
แห่ง (classifier)

From Angkorian Old Khmer ស្វាន (svān, “footbridge; bridge”) or Middle Khmer ស្ពាន (sbāna, “bridge”). Compare Modern Khmer ស្ពាន (spiən). Cognate with Lao ສະພານ (sa phān).


ละคร

th-noun

ละคร • (lá-kɔɔn)

desc

→ English: lakorn (“Thai television drama”)

→ Khmer: ល្ខោន (lkhaon, “play; show; drama”)

→ Lao: ລະຄອນ (la khǭn, “show, play, drama”)

From Javanese ꦭꦏꦺꦴꦤ꧀ (lakon). Compare Malay lakon, Khmer ល្ខោន (lkhaon), Lao ລະຄອນ (la khǭn).


การข่มขืน

th-noun

การข่มขืน • (gaan-kòm-kʉ̌ʉn)

ข่มขืน ข่มขืน#Thai


นักภาษาศาสตร์

นักภาษาศาสตร์

นักภาษาศาสตร์ • (nák-paa-sǎa-sàat)

From นัก (nák, agentive prefix) + ภาษาศาสตร์ (paa-sǎa-sàat, “linguistics”).


รักบี้

th-noun

รักบี้ • (rák-bîi)


แป้นพิมพ์

แป้นพิมพ์ • (bpɛ̂n-pim)

From แป้น (bpɛ̂n, “platform”) + พิมพ์ (pim, “type, print”). Compare Lao ແປ້ນພິມ (pǣn phim), Vietnamese bàn phím.


สำเนียง

→ Khmer: សំនៀង (sɑmniəng) / សំណៀង (sɑmniəng)

→ Lao: ສຳນຽງ (sam nīang)

→ Northern Thai: ᩈᩣᩴᨶ᩠ᨿᨦ


เจ้านาย

th-noun

เจ้านาย • (jâo-naai)

From เจ้า (jâao, “chief; lord; master”) + นาย (naai, “idem”).

com

องค์ องค์#Thai

พระองค์ พระองค์#Thai

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

(classifier องค์, พระองค์) royal person, especially one holding the rank of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao) or higher.


การเต้นรำ

เต้นรำ เต้นรำ#Thai


เทนนิส

th-noun

เทนนิส • (ten-nít)


จ้าง

จ้าง • (jâang)

ขนม ขนม#Thai


ภาพยนตร์

ภาพยนตร์ • (pâap-pá-yon) (classifier เรื่อง)

pâap-pá-yon (romanization)
เรื่อง (classifier)

From ภาพ (pâap, “picture”) + ยนตร์ (“motion”); calque of English motion picture. Cognate with Lao ພາບພະຍົນ (phāp pha nyon).

com

การถ่ายภาพยนตร์
gaan tàai pâap-pá-yon
cinematography


น้ำผึ้ง

th-noun

น้ำผึ้ง • (nám-pʉ̂ng)

/nam˦˥.pʰɯŋ˥˩/

From น้ำ (náam, “liquid; water”) + ผึ้ง (pʉ̂ng, “bee”); literally "bee's liquid".

com

ภุชงค์ วงศ์กัณหา, รักคือ...:
คือน้ำผึ้งคือน้ำตาคือยาพิษ คือหยาดน้ำอมฤตอันชื่นชุ่ม คือเกสรดอกไม้คือไฟรุม คือความกลุ้มคือความฝันนั่นแหละรัก
kʉʉ náam-pʉ̂ng kʉʉ náam-dtaa kʉʉ yaa-pít · kʉʉ yàat náam am-má-rít an chʉ̂ʉn chûm · kʉʉ gee-sɔ̌ɔn dɔ̀ɔk-máai kʉʉ fai rum · kʉʉ kwaam-glûm kʉʉ kwaam-fǎn nân lɛ̀ rák
A drip of honey, a drop of tear, a sip of poison, a merry taste of nectar, a flower stalk, a burning flame, an experience of depression, a fanciful dream — that's what love is.


หยก

From Middle Chinese 玉 (MC ngjowk, “jade”). Cognate with Lao ຢົກ (yok), Khmer យក់ (yŭək), Javanese giok, Indonesian giok.


โทรศัพท์มือถือ

th-noun

โทรศัพท์มือถือ • (too-rá-sàp-mʉʉ-tʉ̌ʉ) (classifier อัน or เครื่อง)

too-rá-sàp-mʉʉ-tʉ̌ʉ (romanization)
อัน (classifier)
เครื่อง (classifier)

/tʰoː˧.ra˦˥.sap̚˨˩.mɯː˧.tʰɯː˩˩˦/

From โทรศัพท์ (too-rá-sàp, “telephone”) + มือถือ (mʉʉ-tʉ̌ʉ, “handheld”). Compare Lao ໂທລະສັບມືຖື (thō la sap mư̄ thư̄).

cog

Lao ໂທລະສັບມືຖື (thō la sap mư̄ thư̄)


หน้าจอ

th-noun

หน้าจอ • (nâa-jɔɔ)

/naː˥˩.t͡ɕɔː˧/

From หน้า (nâa, “surface”) + จอ (jɔɔ, “screen”).

com

screen: surface on which pictures, electronic data, etc, may be displayed (as on a television or electronic device).


สาก

th-noun

สาก • (sàak)

From Proto-Tai *saːkᴰ (“pestle”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨠ, Khün ᩈᩣ᩠ᨠ, Lao ສາກ (sāk), Tai Dam ꪎꪱꪀ, Lü ᦉᦱᧅ (ṡaak), Shan သၢၵ်ႇ (sàak), Phake ꩬက် (sak), Ahom 𑜏𑜀𑜫 (sak), Zuojiang Zhuang sak. Compare Proto-Hlai *tçʰaːk (“pestle”).


ภาษาศาสตร์

ภาษาศาสตร์ • (paa-sǎa-sàat)

/pʰaː˧.saː˩˩˦.saːt̚˨˩/

From ภาษา (paa-sǎa, “language”) + ศาสตร์ (sàat, “science”), from Sanskrit भाषा (bhāṣā, “language”) + शास्त्र (śāstra, “science”); Compare Lao ພາສາສາດ (phā sā sāt).

cog

Lao ພາສາສາດ (phā sā sāt)


ฟุตบอล

th-noun

ฟุตบอล • (fút-bɔn)

association football
association football


เครื่องหมาย

เครื่องหมาย • (krʉ̂ʉang-mǎai)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦/

From เครื่อง (krʉ̂ʉang, “thing; instrument; etc”) + หมาย (mǎai, “to mark”). Compare Lao ເຄື່ອງໝາຍ (khư̄ang māi).

cog

Lao ເຄື່ອງໝາຍ (khư̄ang māi)


ไวยากรณ์

Borrowed from Sanskrit वैयाकरण (vaiyākaraṇa), which is derived from व्याकरण (vyākaraṇa). Cognate with Pali veyyākaraṇa, Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ), Lao ໄວຍາກອນ (wai nyā kǭn). Doublet of พยากรณ์ (pá-yaa-gɔɔn) and วยากรณ์

cog

Khmer វេយ្យាករណ៍ (vɨyyiəkɑɑ)

doublet

ไวยากรณ์อังกฤษ
wai-yaa-gɔɔn ang-grìt
English grammar


ผู้ว่าราชการ

th-noun

ผู้ว่าราชการ • (pûu-wâa-râat-chá-gaan) (classifier คน)

pûu-wâa-râat-chá-gaan (romanization)
คน (classifier)

/pʰuː˥˩.waː˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

From ผู้ (pûu, “person; man”, used as agent noun prefix) + ว่า (wâa, “to direct, to instruct; to handle to manage, to administer; etc”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affair; government service”, literally “royal affair; royal activity”).

com

ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่

รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร

(especially of a polity) administrator; governor; ruler.


เท้า

th-noun

เท้า • (táao)

Compare Lao ເທົ້າ (thao), Northern Thai ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Khün ᨴᩮᩢ᩶ᩤ, Lü ᦑᧁᧉ (taw²), Shan တဝ်ႉ (tâ̰o), Zuojiang Zhuang taeux.

ข้าง ข้าง#Thai

คู่ คู่#Thai

(anatomy, polite) (classifer ข้าง or คู่) foot: the terminal part of the leg.

(dated) leg: tall, slender support for a piece of furniture.


เท้า

táao (romanization)
การเท้า (abstract-noun)

to lean on; to rest on; to be supported.


ผ้า

→ Khmer: ផា (phaa)

From Proto-Southwestern Tai *pʰaːꟲ¹, from Old Chinese 布 (OC *paːs, “cloth”). Cognate with Northern Thai ᨹ᩶ᩣ, Lao ຜ້າ (phā), Lü ᦕᦱᧉ (ṗhaa²), Tai Dam ꪠ꫁ꪱ, Shan ၽႃႈ (phāa), Tai Nüa ᥚᥣᥲ (phàa), Aiton ၸႃ (phā), Khamti ၸႃႛ, Ahom 𑜇𑜠 (pha), 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), or 𑜇𑜨𑜡 (phoā).

cog

Lü ᦕᦱᧉ (ṗhaa²)


เสื้อ

th-adj

เสื้อ • (sʉ̂ʉa)

Cognate with Northern Thai ᩈᩮᩬᩥ᩶ᩋ, Lao ເສື້ອ (sư̄a), Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²), Tai Dam ꪹꪎ꫁, Shan သိူဝ်ႈ (sōe), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw) or 𑜏𑜥 (sū).

cog

Lao ເສື້ອ (sư̄a)

Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²)


เสื้อ

Lao ເສື້ອ (sư̄a)

Lü ᦵᦉᦲᧉ (ṡoe²)

เสื้อแสง

sʉ̂ʉa-sɛ̌ɛng


ตลาด

→ Chinese: 噠叻 /哒叻

→ Lao: ຕະຫຼາດ (ta lāt)

→ Southern Thai: ลาด, หลาด

desc

→ Saek: ตะล̄าด

→ Saek: ตะล̄าด

Possibly corrupted from กาด (gàat), which Tai people in the north usually use.


ระบบ

th-noun

ระบบ • (rá-bòp)

From Old Khmer rapap Doublet of ระบอบ (rá-bɔ̀ɔp). Compare Lao ລະບົບ (la bop).


รัฐบาล

From Pali raṭṭhapāla (literally “state protector; state administrator; etc”), from raṭṭha (“state”) + pāla (“protector; administrator; etc”); equivalent to Thai รัฐ (rát) + บาล (baan). Cognate with Lao ລັດຖະບານ (lat tha bān), Khmer រដ្ឋបាល (rŏətthaʼbaal).

bor

รัฐบาลชั่วคราว

รัฐบาลทหาร
rát-tà-baan tá-hǎan
military government

รัฐบาลโลก

รัฐบาลกลาง

รัฐบาลท้องถิ่น

ภาครัฐบาล

ลูกจ้างรัฐบาล

สลากกินแบ่งรัฐบาล

government: governing body of persons in a state or community; particular group of persons forming a cabinet.


สมรส

th-verb

สมรส • (sǒm-rót) (abstract noun การสมรส)

sǒm-rót (romanization)
การสมรส (abstract-noun)

From Sanskrit समरस (samarasa, literally “to have equal feelings; to share the same feelings”), from सम (sama) + रस (rasa). Clipping of เสกสมรส which was coined by King Rama VI to be used with royal marriages.

der

มาตรา ๑๔๕๑ ผู้รับบุตรบุญธรรมและบุตรบุญธรรมจะสมรสกันไม่ได้

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:

Section 1451 An adoptive parent and his or her adopted child may not marry each other.

mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi hâa-sìp èt pûu-ráp-bùt-bun-tam lɛ́ bùt-bun-tam jà sǒm-rót gan mâi-dâai


เสียง

sǐiang (romanization)
เสียง (classifier)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *siəŋᴬ¹ (“sound”) (Jonsson, 1991), from Middle Chinese 聲 (MC syeng, “sound”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᨿᨦ, Lao ສຽງ (sīang), Lü ᦵᦉᧂ (ṡeng), Tai Dam ꪎꪸꪉ, Tai Dón ꪎꪸꪉ, Shan သဵင် (sǎeng), Tai Nüa ᥔᥥᥒᥴ (séng), Aiton ꩬိင် (siṅ), Phake ꩬိင် (siṅ), Ahom 𑜏𑜢𑜂𑜫 (siṅ).

inh+

คะแนนเสียง คะแนนเสียง#Thai

vote; formalized choice (as in คะแนนเสียง).


แต่งงาน

th-verb

แต่งงาน • (dtɛ̀ng-ngaan) (abstract noun การแต่งงาน)

dtɛ̀ng-ngaan (romanization)
การแต่งงาน (abstract-noun)

/tɛŋ˨˩.ŋaːn˧/

From แต่ง (dtɛ̀ng, “to organise”) + งาน (ngaan, “ceremony”), literally “to organise a ceremony”.

com

1922, มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, “ธรรมนูญลักษณปกครองคณะนคราภิบาล พระพุทธศักราช ๒๔๖๑”, in ธรรมนูญลักษณปกครองคณะนคราภิบาล พระพุทธศักราช ๒๔๖๕, ม.ป.ท.: ม.ป.พ., page 4:
ไม่ว่าโสดหรือแต่งงานแล้ว
mâi-wâa sòot rʉ̌ʉ dtɛ̀ng-ngaan lɛ́ɛo
whether single or married already

1917, ดำรงราชานุภาพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ, “คำนำ”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๕, กรุงเทพฯ: ม.ป.พ., page ซ:
เจ้าหมื่นเสมอใจราช (จู) แต่งงานกับถมยา ธิดาพระยาโชดึกฯ (ฟัก) มีบุตรธิดาหลายคน
jâao-mʉ̀ʉn sà-mə̌ə jai râat · (juu) · dtɛ̀ng-ngaan gàp tǒm-yaa · tí-daa prá-yaa choo-dʉ̀k - · (fák) · mii bùt tí-daa lǎai kon
Chaomuen Samoechairat (Chu) married Thomya, a daughter of Phraya Choduek (Fak). [They] had a lot of sons [and] daughters.

1902, ราชบุรีดิเรกฤทธิ์, พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่น, “ส่วนที่ ๑ ว่าด้วยทางไมตรี”, in ลักษณกฎหมายระหว่างประเทศโดยย่อ, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กองลหุโทษ, page 13:
หญิงซึ่งได้แต่งงานกับคนต่างประเทศ เปลี่ยนชาตเปนชาตผัว...
yǐng sʉ̂ng dâai dtɛ̀ng-ngaan gàp kon dtàang-bprà-têet · bplìian châat bpen châat pǔua ...
A woman who has married a foreign man [and] changed [her] nationality to the nationality of [her] husband...

(intransitive) to marry, especially through a ceremony.


เพชร

th-noun

เพชร • (pét)

/pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥./

From Old Khmer bejra, beja, bejña (“diamond”); ultimately from Sanskrit वज्र (vajra, “diamond; thunderbolt; vajra, Indra's weapon”). Cognate Modern Khmer ពេជ្រ (pɨc). And cognate with Thai พัชระ, พิเชียร, วชิระ, วัชระ, วิเชียร (wí-chiian).

der

(Hindu mythology, elegant, chiefly in combination) vajra, a weapon of the god Indra, symbolising thunderbolt.


เรือน

th-noun

เรือน • (rʉʉan) (classifier เรือน or หลัง)

rʉʉan (romanization)
เรือน (classifier)
หลัง (classifier)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *rɯənᴬ⁴ (“house”), from Proto-Tai *rɤːnᴬ (“house”). Cognate with Northern Thai ᩁᩮᩬᩥᩁ, Isan เฮือน, Lao ເຮືອນ (hư̄an), Lü ᦵᦣᦲᧃ (hoen), Tai Dam ꪹꪭꪙ, Shan ႁိူၼ်း (hóen), Tai Nüa ᥞᥫᥢᥰ (höen), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 (rün), Southern Thai เริน, Bouyei raanz, Zhuang ranz, Zuojiang Zhuang rwenz. Compare Old Chinese 廛 (OC *dan), Sui xgaanz, Southern Kam yanc, Proto-Be *zaːnᴬ² (“house”) (whence Longtang Be zan²).

inh+

walled and roofed building raised on stilts, used for residence.

(by extension or in combination) house: building for any purpose.


เรือน

th-prep

เรือน • (rʉʉan)


เรือน

th-cls

เรือน • (rʉʉan)

Classifier for clocks, watches, or the like.


ทาส

th-noun

ทาส • (tâat)

Borrowed from Pali dāsa (“slave; servant”) or Sanskrit दास (dāsa, “idem”).

bor+

(irrespective of the sex) slave; servant.

เลิกทาส


ทาส

th-adj

ทาส • (tâat)


ฝา

From Proto-Tai *hwaːᴬ (“partition; lid”). Cognate with Lao ຝາ (fā), Tai Dam ꪠꪱ, Zuojiang Zhuang pa, Zhuang fa.


ทา

taa (romanization)
การทา (abstract-noun)

From Proto-Tai *daːᴬ, from Middle Chinese 塗 (MC drae, “smear”). Cognate with Northern Thai ᨴᩤ, Lao ທາ (thā), Lü ᦑᦱ (taa), Tai Dam ꪕꪱ, Shan တႃး (táa), Ahom 𑜄𑜠 (ta).

ทาลิป

to apply a lipstick / to wear a lipstick (depending on the context)

to apply something on something by means of rubbing, smearing, painting, or the like; to be applied with something in such manner: to wear, to have (on), etc.


ผา

From Proto-Tai *praːᴬ (“stone mountain”). Cognate with Northern Thai ᨹᩣ, Lao ຜາ (phā), Lü ᦕᦱ (ṗhaa), Shan ၽႃ (phǎa) (as in မၢၵ်ႇၽႃ (màak phǎa)), Tai Nüa ᥚᥣᥴ (pháa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), 𑜇𑜡𑜠 (phāa), 𑜇𑜨𑜡 (phoā), or 𑜇𑜨𑜡𑜠 (phoāa), Zhuang bya.


คา

From Proto-Tai *ɣaːᴬ (“thatch grass”). Cognate with Northern Thai ᨤᩣ, Lao ຄາ (khā), Lü ᦆᦱ (xaa), Shan ၶႃး (kháa), Tai Nüa ᥑᥣᥰ (xäa), Ahom 𑜁𑜡 (khā), Tày cà. Compare Proto-Hlai *Ciɦaː (“thatch grass”) (> haː¹~zaː¹~hjaː¹ across the different lects), Sui yal (“thatch grass”).

หญ้า หญ้า#Thai

Imperata cylindrica
Imperata cylindrica#Translingual

(หญ้า~) cogon grass, thatch grass (Imperata cylindrica).


ปา

bpaa (romanization)
การปา (abstract-noun)


วา

→ English: wa

Inherited from Proto-Southwestern Tai *waːᴬ⁴ (“arm-spread, a measure of length”); Cognate with Northern Thai ᩅᩤ, Khün ᩅᩤ, Lao ວາ (wā), Lü ᦞᦱ (vaa), Tai Dón ꪫꪱ, Shan ဝႃး (wáa), Tai Nüa ᥝᥣᥰ (wäa), Phake ဝႃ (wā), Ahom 𑜈𑜠 (ba).

inh+

wa: a traditional unit of length comparable in length to a fathom, and now equal to 2 metres. Abbreviation: ว. (wɔɔ).


ความใคร่

ใคร่ ใคร่#Thai

abstract noun of ใคร่ (krâi): lust; desire.


สำเร็จ

th-adj

สำเร็จ • (sǎm-rèt) (abstract noun ความสำเร็จ)

sǎm-rèt (romanization)
ความสำเร็จ (abstract-noun)

From Old Khmer saṃreca (“to come to an end; to bring to an end; etc”), an extended form of sreca (“ended, done; ready, prepared; etc”), from which Thai เสร็จ (sèt) was derived. Cognate with Modern Khmer សំរេច (sɑmrɨc).

bor

(of products) done or prepared already or in advance; ready-made; off-the-peg.


เบียร์

th-noun

เบียร์ • (biia)


ขลุ่ยอู้

ขลุ่ยอู้ • (klùi-ûu)

(music) khlui u, a large-sized vertical flute used in traditional Thai music


ขลุ่ยหลิบ

ขลุ่ยหลิบ • (klùi-lìp)

(music) khlui lib, a small-sized vertical flute used in traditional Thai music

th:ขลุ่ยหลิบ


มีดพับสวิส

มีดพับสวิส • (mîit-páp-sà-wís)

From มีด (mîit, “knife”) + พับ (páp, “to fold”) + สวิส (sà-wís, “Swiss”).

com

th:มีดพับสวิส


ผิวหนัง

th-noun

ผิวหนัง • (pǐu-nǎng)

/pʰiw˩˩˦.naŋ˩˩˦/

From ผิว (pǐu, “skin”) + หนัง (nǎng, “skin”).


ความเสียว

ความเสียว • (kwaam-sǐao)


ทางเพศ

th-adj

ทางเพศ • (taang-pêet) (abstract noun ความทางเพศ)

taang-pêet (romanization)
ความทางเพศ (abstract-noun)

/tʰaːŋ˧.pʰeːt̚˥˩/


จุดสุดยอด

th-noun

จุดสุดยอด • (jùt-sùt-yɔ̂ɔt)

/t͡ɕut̚˨˩.sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩/

compound

จุด (jùt) + สุดยอด (sùt-yɔ̂ɔt)


กำหนัด

th-noun

กำหนัด • (gam-nàt)


จุดสุดยอดทางเพศ

จุดสุดยอดทางเพศ

จุดสุดยอดทางเพศ • (jùt-sùt-yɔ̂ɔt-taang-pêet)

/t͡ɕut̚˨˩.sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩.tʰaːŋ˧.pʰeːt̚˥˩/

จุดสุดยอด (jùt-sùt-yɔ̂ɔt, “peak; climax”) + ทางเพศ (taang-pêet, “sexual”).

compound

th:จุดสุดยอดทางเพศ


กานา

From English Ghana. Cognate with Lao ການາ (kā nā).

ประเทศกานา

สาธารณรัฐกานา


อินเดีย

From English India. Doublet of สินธุ (sǐn-tú).

ประเทศอินเดีย

สาธารณรัฐอินเดีย

ชาวอินเดีย


แมงมุม

mɛɛng-mum (romanization)
ตัว (classifier)

From แมง (mɛɛng, “arachnid”) + มุม (mum, “corner”). Compare Lao ແມງມຸມ (mǣng mum).


วิทยา

From Sanskrit विद्या (vidyā, “learning; knowledge; wisdom”). Cognate with Khmer វិទ្យា (vityiə), Lao ວິທະຍາ (wi tha nyā). Related to วิชา (wí-chaa).

der

science; knowledge; learning; philosophy; -logy.


คำถาม

kam-tǎam (romanization)
ข้อ (classifier)

Compound of คำ (kam) + ถาม (tǎam). Compare Lao ຄຳຖາມ (kham thām).

ผมมีคำถามครับ

I have a question (male speaker, polite)

ดิฉันมีคำถามค่ะ

I have a question (female speaker, polite)


เขือ

th-pronoun

เขือ • (kʉ̌ʉa)


เผือ

เผือ • (pʉ̌ʉa)

1292/93, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง พี่เผือผู้อ้ายตายจากเผือเตียมแต่ยังเล็ก
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong · pîi pʉ̌ʉa pûu âai dtaai jàak pʉ̌ʉa dtiiam-dtɛ̀ɛ yang lék
My father is called Si Inthrathit. My mother is called Nang Sueang. My elder brother is called Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women. Our elder brother, the eldest one, departed from us since [he was/we were] still young.

(archaic) an exclusive plural first person pronoun: we.


ผู้ชาย

pûu-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰuː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From ผู้ (pûu, “person; male”) + ชาย (chaai, “male”).


มีเพศสัมพันธ์

th-verb

มีเพศสัมพันธ์

มีเพศสัมพันธ์ • (mii pêet sǎm-pan) (abstract noun การมีเพศสัมพันธ์)

mii pêet sǎm-pan (romanization)
การมีเพศสัมพันธ์ (abstract-noun)


เด็กชาย

From เด็ก (dèk, “child”) + ชาย (chaai, “male”).

com

(law) a formal title which a man under 15 years of age is required to use. Abbreviation: ด.ช. (dɔɔ-chɔɔ)


งิ้ว

th-noun

งิ้ว • (ngíu)

th:งิ้ว th:วัดไผ่โรงวัว


ฝน

fǒn (romanization)
การฝน (abstract-noun)

Cognate with Isan ฝน, Lao ຝົນ (fon), Northern Thai ᨺᩫ᩠ᨶ, Khün ᨺᩫ᩠ᨶ, Lü ᦚᦳᧃ (ḟun), Shan ၽူၼ် (phǔun), Tai Nüa ᥜᥨᥢᥴ (fón), Zhuang bwn, Zuojiang Zhuang pwn.

cog

Lü ᦚᦳᧃ (ḟun)

ฝนดินสอสองบีบนกระดาษคำตอบ
fǒn din-sɔ̌ɔ sɔ̌ɔng-bii bon grà-dàat kam-dtɔ̀ɔp
(literally) To rub a 2B pencil on an answer sheet.

referring to a Scantron answer sheet where pencils are used to colour answer bubbles.

ฝนทั่งให้เป็นเข็ม

(literally) To rub an anvil into a needle.

(transitive, used of an erect body, as a metal stick, graphite stick, etc.) to rub; to reduce to powder, sharpen, or shape by or as if by friction.


ชี้ฟ้า

th-noun

ชี้ฟ้า • (chíi-fáa)

/t͡ɕʰiː˦˥.faː˦˥/

From ชี้ (chíi, “to point at”) + ฟ้า (fáa, “sky”). Compare Chinese 朝天椒 (cháotiānjiāo).

com

th:พริกชี้ฟ้า

พริก พริก#Thai

Capsicum annuum
Capsicum annuum#Translingual

(พริก~) a type of Thai chili, Capsicum annuum.

พริก พริก#Thai

Capsicum frutescens
Capsicum frutescens#Translingual

(พริก~) a type of Thai chili, Capsicum frutescens.


กวด

gùuat (romanization)
การกวด (abstract-noun)

Borrowed from Middle Chinese 括 (MC kwat, “to tie; to seek; to pursue; to enclose; to include”). Cognate with Lao ກວາດ (kuāt).


เจือจาง

th-verb

เจือจาง • (jʉʉa-jaang) (abstract noun การเจือจาง)

jʉʉa-jaang (romanization)
การเจือจาง (abstract-noun)

/t͡ɕɯa̯˧.t͡ɕaːŋ˧/


สับสน

สับสน • (sàp-sǒn) (abstract noun การสับสน)

sàp-sǒn (romanization)
การสับสน (abstract-noun)

to be confused, bewildered, puzzled, messed up.


ราก

From Proto-Tai *C̬.raːkᴰ (“root”). Cognate with Northern Thai ᩁᩣ᩠ᨠ, Khün ᩁᩣ᩠ᨠ, Lao ຮາກ (hāk), Lü ᦣᦱᧅ (haak), Tai Dam ꪭꪱꪀ, Shan ႁၢၵ်ႈ (hāak), Ahom 𑜍𑜀𑜫 (rak), Zhuang rag, Nong Zhuang laeg, Zuojiang Zhuang lag, Saek ร̄าก.


แข็งตัว

แข็งตัว • (kɛ̌ng-dtuua) (abstract noun การแข็งตัว)

kɛ̌ng-dtuua (romanization)
การแข็งตัว (abstract-noun)

/kʰɛŋ˩˩˦.tua̯˧/

to get hard, to harden, to get stiff, to stiffen.


การแข็งตัว

แข็งตัว แข็งตัว#Thai


การแข็งตัวขององคชาต

th-noun

การแข็งตัวขององคชาต

การแข็งตัวขององคชาต • (gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat)

gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat (romanization)

/kaːn˧.kʰɛŋ˩˩˦.tua̯˧.kʰɔːŋ˩˩˦.ʔoŋ˧.kʰa˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/

การแข็งตัว (gaan-kɛ̌ng-dtuua, “hardening”) + ของ (kɔ̌ɔng, “of”) + องคชาต (ong-ká-châat, “penis”)

compound

การแข็งตัวขององคชาตเป็นปรากฏการณ์ด้านสรีระ ที่องคชาตขยายใหญ่และแข็งขึ้น
gaan-kɛ̌ng-dtuua kɔ̌ɔng ong-ká-châat bpen bpraa-gòt-dtà-gaan dâan sà-rii-rá · tîi ong-ká-châat kà-yǎai yài lɛ́ kɛ̌ng-kʉ̂n
An erection is a physiological phenomenon where the penis expands and hardens.

th:การแข็งตัวขององคชาต


สัน

undefined, found in a number of compounds.


เส้น

th-cls

เส้น • (sên)

From Proto-Tai *selꟲ (classifier for long, thin objects). Compare Middle Chinese 線 (MC sjenH, “thread”). Cognate with Lao ເສັ້ນ (sen), Shan သဵၼ်ႈ (sāen), Saek แซ̂น.

inh

Classifier for long, thin things, such as hair, rope, string, thread, noodle, road, etc.


ตะ

dtà (romanization)
การตะ (abstract-noun)


ลูกสาว

th-noun

ลูกสาว • (lûuk-sǎao)

From ลูก (lûuk, “child; offspring”) + สาว (sǎao, “female”). Cognate with Lao ລູກສາວ (lūk sāo), Zhuang lwgsau.


วุ้น

th-noun

วุ้น • (wún)

→ Lao: ວຸ້ນ (wun)


อภิบาล

th-verb

อภิบาล • (à-pí-baan) (abstract noun การอภิบาล)

à-pí-baan (romanization)
การอภิบาล (abstract-noun)

From Pali abhipāla (“protector”), from abhi (“over; upon; etc”) + pāla (“guardian; keeper; custodian; etc”), or from Sanskrit अभिपाल (abhipāla, idem), अभि (abhi, idem) + पाल (pāla, idem), equivalent to Thai อภิ (à-pí) + บาล (baan). Cognate with Khmer អភិបាល (ʼaʼphibaal).

(elegant) to guard, to protect, to take care, to look after; to administer, to govern; to keep, to maintain.


สุรา

Borrowed from Sanskrit सुरा (súrā, “spirituous beverage”).

bor

เจ้าพระยาพระคลัง (หน), สามก๊ก:
บ้านเมืองจะเป็นอันตรายอยู่แล้ว พระองค์ยังมาเสวยสุราอยู่อีกเล่า
baan-mʉʉang jà bpen an-dtà-raai yùu-lɛ́ɛo prá-ong yang maa sà-wə̌əi sù-raa yùu ìik lâo
The world is crashing down upon us, and yet Your Majesty is enjoying wine with the eunuchs!


แพะ

→ Northern Thai: ᨻᩯᩡ

→ Lao: ແພະ (phæ)

From Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Mon ဗ္ၜေံ, Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Tày bẻ.

เนื้อ เนื้อ#Thai


เปียก

th-adj

เปียก • (bpìiak) (abstract noun ความเปียก)

bpìiak (romanization)
ความเปียก (abstract-noun)

Cognate with Lao ປຽກ (pīak), Shan ပဵၵ်ႇ (pàek).


น้ำเชื้อ

th-noun

น้ำเชื้อ • (náam-chʉ́ʉa)

/naːm˦˥.t͡ɕʰɯa̯˦˥/

น้ำ (náam) + เชื้อ (chʉ́ʉa).

compound

น้ำ (náam) + เชื้อ (chʉ́ʉa)


สะระแหน่

th-noun

สะระแหน่ • (sà-rá-nɛ̀ɛ)

Uncertain. It has been told that the term is distorted from an Italian's name "มิสเตอร์ สะระนี" (Mister Sarani) who imported the plant to Siam in the Rama III reign.


ขมิ้น

ขมิ้น • (kà-mîn)

Cognate with Lao ຂີ້ໝິ້ນ (khī min), Shan မိၼ်ႉ (mḭ̂n), Lü ᦃᧁᧉᦖᦲᧃᧉ (ẋaw²ṁiin²)

cog

Lü ᦃᧁᧉᦖᦲᧃᧉ (ẋaw²ṁiin²)


หนุ่ม

th-noun

หนุ่ม • (nùm)

From Proto-Southwestern Tai *ʰnumᴮ¹ (“young”). Cognate with Lao ໜຸ່ມ (num), Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Khün ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ, Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹), Tai Dam ꪘꪴ꪿ꪣ, Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ or ꪶꪘꪝꫀ, Shan ၼုမ်ႇ (nùm), Tai Nüa ᥘᥧᥛᥱ (lǔm) or ᥢᥧᥛᥱ (nǔm), Ahom 𑜃𑜤𑜉𑜫 (num). Compare Javanese nom. Likely underwent semantic narrowing as the cognates in other Tai languages can be used to describe either gender.

cog

Lü ᦐᦳᧄᧈ (ṅum¹)

Tai Dón ꪘꪮꪝꫀ

ประเดี๋ยวหนุ่ม

เย็นไว้หนุ่ม

a term of address for a boy or young man.


มันสมอง

th-noun

มันสมอง • (man-sà-mɔ̌ɔng)

From มัน (man, “fat (greasy substance; tissue containing such substance)”) + สมอง (sà-mɔ̌ɔng, “brain”); literally "brain fat".


สมอง

th-noun

สมอง • (sà-mɔ̌ɔng)

/sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦/

Compare Khmer ខ្មង (khmɑɑng, “marrow (of a bone)”).


ช่องคลอด

th-noun

ช่องคลอด • (chɔ̂ng-klɔ̂ɔt)

/t͡ɕʰɔŋ˥˩.kʰlɔːt̚˥˩/


โล้งโต้ง

th-adj

โล้งโต้ง • (lóong-dtôong) (abstract noun ความโล้งโต้ง)

lóong-dtôong (romanization)
ความโล้งโต้ง (abstract-noun)

/loːŋ˦˥.toːŋ˥˩/


ล่อนจ้อน

ล่อนจ้อน • (lɔ̂n-jɔ̂n) (abstract noun ความล่อนจ้อน)

lɔ̂n-jɔ̂n (romanization)
ความล่อนจ้อน (abstract-noun)

/lɔn˥˩.t͡ɕɔn˥˩/

Semi-learned borrowing from Malay telanjang.


อบเชย

th-noun

อบเชย • (òp-chəəi)

/ʔop̚˨˩.t͡ɕʰɤːj˧/


จันทน์เทศ

จันทน์เทศ • (jan-têet)

th:จันทน์เทศ


แมงลัก

แมงลัก • (mɛɛng-lák)

/mɛːŋ˧.lak̚˦˥/


กานพลู

Semi-learned borrowing from Tamil கிராம்பு (kirāmpu) or கராம்பு (karāmpu). Cognate with Lao ກ້ານພູ (kān phū), Khmer ក្លាំពូ (klampuu).


กระท้อน

th-noun

กระท้อน • (grà-tɔ́ɔn)


โป๊ยกั้ก

โป๊ยกั้ก • (bpóoi-gâk)


เหล้า

เหล้า • (lâo)

From Proto-Tai *ʰlawꟲ. Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຫຼົ້າ (lao), Lü ᦜᧁᧉ (l̇aw²), Tai Dam ꪹꪨ꫁ꪱ, Shan လဝ်ႈ (lāo), Tai Nüa ᥘᥝᥲ (làw), Phake လွ် (law), Ahom 𑜎𑜨𑜧 (low), Bouyei lauc, Zhuang laeuj, Saek เล̂า. Compare Middle Chinese 醪 (MC law, “liquor”).

cog

Lü ᦜᧁᧉ (l̇aw²)


แขน

th-noun

แขน • (kɛ̌ɛn)

→ Nyah Kur: แคน

From Proto-Tai *qeːnᴬ (“arm”). Cognate with Northern Thai ᨡᩯ᩠ᨶ, Lao ແຂນ (khǣn), Lü ᦶᦃᧃ (ẋaen), Tai Dam ꪵꪄꪙ, Shan ၶႅၼ် (khěn), Phake ၵိၺ် (khiñ), Ahom *𑜁𑜢𑜐𑜫 (*khiñ), Zhuang gen. Compare Proto-Kam-Sui *k-xiːn¹ (“arm”), Middle Chinese 肩 (MC ken).


มังคุด

Semi-learned borrowing from Malay manggustan, variant of manggis. Compare Lao ມັງຄຸດ (mang khut), Khmer មង្ឃុត (mɔɔmŭəngkhut).


หนุมาน

Borrowed from Sanskrit हनुमान् (hanumān).


ปี

From Proto-Southwestern Tai *piːᴬ¹ (“year”), from Proto-Tai *piːᴬ (“year”). Cognate with Northern Thai ᨸᩦ, Lao ປີ (pī), Lü ᦔᦲ (ṗii), Shan ပီ (pǐi), Tai Nüa ᥙᥤ (pi), Tai Dam ꪜꪲ, Phake ပီ (pī), Ahom 𑜆𑜣 (pī), Zhuang bi, Bouyei bil.

2019 May 22, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “ขึ้นศาลแล้ว ๕ จำเลยบังคับหญิงไทย ๒๐๐ รายขายบริการทางเพศในเยอรมนี”, in Voice TV Online, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-05-22:
จำเลย ๕ รายในคดีค้ามนุษย์และแสวงหาประโยชน์จากผู้อื่นโดยมิชอบ หญิงไทย ๔ ราย และชายชาวเยอรมัน ๑ ราย ถูกจับกุมเมื่อปีที่แล้ว
jam-ləəi · hâa · raai nai ká-dii káa-má-nút lɛ́ sà-wɛ̌ɛng-hǎa-bprà-yòot jàak pûu ʉ̀ʉn dooi mí chɔ̂ɔp · yǐng tai · sìi · raai · lɛ́ chaai chaao yəə-rá-man · nʉ̀ng · raai · tùuk jàp-gum mʉ̂ʉa bpii tîi lɛ́ɛo
The five accused in the human trafficking and wrongful exploitation of others case, [consisting of] four Thai women and a German man, were arrested last year.

2018 September 12, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “คุก 'ซินแสโชกุน' ๘๗๑ กระทง รวม ๔,๓๕๕ ปี”, in Voice TV, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-07-26:
ศาลอาญามีคำพิพากษาให้จำคุก น.ส.พสิษฐ์ อริญชย์ลาภิศ...อายุ ๓๑ ปี...รวม ๘๗๑ กระทง กระทงละ ๕ ปี เป็นเวลาทั้งสิ้น ๔,๓๕๕ ปี
sǎan aa-yaa mii kam-pí-pâak-sǎa hâi jam-kúk · naang-sǎao pá-sìt · à-rin laa-pít ... aa-yú · sǎam-sìp èt · bpii ... ruuam · bpɛ̀ɛt-rɔ́ɔi jèt-sìp èt · grà-tong · grà-tong lá · hâa · bpii · bpen wee-laa táng-sîn · sìi-pan , sǎam-rɔ́ɔi hâa-sìp hâa · bpii
The Criminal Court has passed a judgment imposing imprisonment [upon]...Nangsao Phasit Arinlaphit,...aged 31 years..., [on] a total of 871 counts, [sentencing her to] 5 years [in prison] per each count, being a total [imprisonment] term [of] 4,355 years.

2018 September 5, isranews, “ซัดคลังถอยหลังเข้าคลอง ๑๖ ปี ยัน ปชช. ร่วมจ่ายผ่านระบบภาษีทางตรงอ้อมแล้ว”, in สำนักข่าวอิศรา, Bangkok: สำนักข่าวอิศรา, retrieved 2019-02-22:
กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพกล่าวถึงแนวคิดของกระทรวงการคลังที่ต้องการลดภาระงบประมาณของประเทศด้วยการให้สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) เฉพาะผู้มีรายได้ไม่ถึงปีละ ๑ แสนบาท...
glùm kon rák làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap glàao tʉ̌ng nɛɛo-kít kɔ̌ɔng grà-suuang gaan klang tîi dtɔ̂ng-gaan lót paa-rá ngóp-bprà-maan kɔ̌ɔng bprà-têet dûai gaan-hâi sìt-tí làk-bprà-gan-sùk-kà-pâap-tûuan-nâa · (bàt-tɔɔng) · chà-pɔ́ pûu mii raai-dâai mâi tʉ̌ng bpii lá · nʉ̀ng · sɛ̌ɛn bàat ...
The Group of Health Insurance Lovers spoke about the idea of the finance ministry which seeks to reduce the expenditure burden of the nation by granting the rights of universal health insurance (gold card) to those having less than 100,000 baht income per year only...

2015 February 22, ไทยรัฐออนไลน์, “ยิงดับศักดิ์ ปากรอ ปิดฉากมือฆ่ายกครัว ๕ ศพเมื่อ ๑๘ ปีก่อน”, in ไทยรัฐ, Bangkok: บริษัท วัชรพล จำกัด, retrieved 2019-02-26:
นายเนติราษฎร์ นพวงศ์ หรือศักดิ์ ปากรอ...เป็นที่รู้จักของคนไทยทั่วประเทศเนื่องจากเคยก่อคดีโหดประมาณ ๑๘ ปีที่แล้ว...ด้วยการฆ่าโหดยกครัวนายประภาส บุญทวี หมอประจำสถานีอนามัยบ้านระวะ
naai nee-dtì râat · nóp-pá wong · rʉ̌ʉ sàk · bpàak rɔɔ ... bpen-tîi rúu-jàk kɔ̌ɔng kon tai tûua bprà-têet nʉ̂ʉang-jàak kəəi gɔ̀ɔ ká-dii hòot bprà-maan · sìp bpɛ̀ɛt · bpii tîi lɛ́ɛo ... dûai gaan-kâa hòot yók kruua naai bprà-pâat · bun tá-wii · mɔ̌ɔ bprà-jam sà-tǎa-nii-à-naa-mai bâan rá-wá
Nai Netirat Nopphawong, or Sak Pak-ro,...is known to the Thai people across the country for having committed a violent case around 18 years ago...by ruthlessly killing the whole family of Nai Praphat Bunthawi, a doctor at Rawa Village Health Station.

2012, จิตตวชิระ, แก้กรรมความรัก ตอน รักผิดที่ ผิดคน ผิดเวลา, Bangkok: ไพลินบุ๊คเน็ต, →ISBN, page 113:
ปีที่ชงกันปรากฏเป็น ๖ คู่ดังนี้ ปีชวดชงกับปีมะเมีย ปีฉลูชงกับปีมะแม ปีขาลชงกับปีวอก ปีเถาะชงกับปีระกา ปีมะโรงชงกับปีจอ และปีมะเส็งชงกับปีกุน
bpii tîi chong gan bpraa-gòt bpen · hòk · kûu dang-níi · bpii chûuat chong gàp bpii má-miia · bpii chà-lǔu chong gàp bpii má-mɛɛ · bpii kǎan chong gàp bpii wɔ̂ɔk · bpii tɔ̀ chong gàp bpii rá-gaa · bpii má-roong chong gàp bpii jɔɔ · lɛ́ bpii má-sěng chong gàp bpii gun
The years that are hostile to each other appear as the following six pairs: the Year of the Rat is hostile to the Year of the Horse, the Year of the Ox is hostile to the Year of the Goat, the Year of the Tiger is hostile to the Year of the Monkey, the Year of the Rabbit is hostile to the Year of the Rooster, the Year of the Dragon is hostile to the Year of the Dog, and the Year of the Snake is hostile to the Year of the Pig.

2007 September 19, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:
มาตรา ๒๗๗ ผู้ใดกระทำชำเราเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปีซึ่งมิใช่ภริยาหรือสามีของตน โดยเด็กนั้นจะยินยอมหรือไม่ก็ตาม ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สี่ปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่แปดหมื่นบาทถึงสี่แสนบาท
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi jèt-sìp jèt · pûu dai grà-tam cham-rao dèk aa-yú yang mâi gəən sìp hâa bpii sʉ̂ng mí châi pá-rí-yaa rʉ̌ʉ sǎa-mii kɔ̌ɔng dton · dooi dèk nán jà yin-yɔɔm rʉ̌ʉ mâi gɔ̂ dtaam · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk dtâng-dtɛ̀ɛ sìi bpii tʉ̌ng yîi sìp bpii lɛ́ bpràp dtâng-dtɛ̀ɛ bpɛ̀ɛt mʉ̀ʉn bàat tʉ̌ng sìi sɛ̌ɛn bàat
Section 277 Anyone who commits intercourse with a child that is not yet over fifteen years of age and is not his own wife or her own husband, regardless of whether or not the child consents [thereto], shall be liable to imprisonment from four years to twenty years and a fine from eighty thousand baht to four hundred thousand baht.

1992 April 2, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-07, archived from the original on 2020-07-05:
มาตรา ๑๙ บุคคลย่อมพ้นจากภาวะผู้เยาว์และบรรลุนิติภาวะเมื่อมีอายุยี่สิบปีบริบูรณ์
mâat-dtraa · sìp gâao · bùk-kon yɔ̂m pón jàak paa-wá pûu-yao lɛ́ ban-lú ní-dtì-paa-wá mʉ̂ʉa mii aa-yú yîi sìp bpii bɔɔ-rí-buun
Section 19 A person does leave minorityand reach majority upon attaining full twenty years of age.


ปาฏิหาริย์

th-noun

ปาฏิหาริย์ • (bpaa-dtì-hǎan)


เคมี

From English chemistry. Cognate with Lao ເຄມີ (khē mī).


แปล

bplɛɛ (romanization)
การแปล (abstract-noun)


ฟิสิกส์

ฟิสิกส์ • (fí-sìk)


เฮลิคอปเตอร์

เฮลิคอปเตอร์ • (hee-lí-kɔ́p-dtə̂ə) (classifier ลำ or เครื่อง)

hee-lí-kɔ́p-dtə̂ə (romanization)
ลำ (classifier)
เครื่อง (classifier)

/heː˧.li˦˥.kʰɔp̚˦˥.tɤː˥˩/


ตรรกศาสตร์

ตรรกศาสตร์ • (dtàk-gà-sàat)

From ตรรก (dtàk, “thinking”) + ศาสตร์ (sàat, “science”), derived from Sanskrit तर्क (tarka, “reasoning”) + शास्त्र (śāstra, “science”).


มือ

From Proto-Southwestern Tai *mɯːᴬ⁴ (“hand”), from Proto-Tai *mwɯːᴬ (“hand”). Cognate with Northern Thai ᨾᩨ, Lao ມື (mư̄), Lü ᦙᦹ (mue), Tai Dam ꪣꪳ, Tai Dón ꪝꪳ, Shan မိုဝ်း (múe), Aiton မိုဝ် (müw), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (müw), Zhuang mwz, Saek มื๊อ, Tày mừ. Compare Sui myal (“hand”), Proto-Be *məːᴬ², Proto-Hlai *C-mɯː (“hand”) (whence mɯɰ¹~mɯɰ⁴ across the different lects), Proto-Austronesian *qalima (“hand”).

ส้ม ส้ม#Thai

(botany) (ส้ม~) fingered citron, the plant Citrus medica var. sarcodactylis of the family Rutaceae; the fruit of this plant.


สำคัญ

th-verb

สำคัญ • (sǎm-kan) (abstract noun การสำคัญ)

sǎm-kan (romanization)
การสำคัญ (abstract-noun)

Uncertain. Perhaps from extension of Old Khmer sgāla, sgãla, sgal (“to know, be acquainted or familiar with”), corresponding to Modern Khmer ស្គាល់ (skŏəl).
Compare Modern Khmer សំគាល់ (sɑmkŏəl), សម្គាល់ (sɑɑsɑmkŏəl, “to notice, to take note of; to distinguish, to recognise; mark, sign; etc”).
Reborrowed by Modern Khmer as សំខាន់ (sɑmkhan, “important; excellent, magnificent; remarkable; exemplary, model; etc”).
Compare also Lao ສຳຄັນ (sam khan).

Mark 6:49, HCSB:
เมื่อเหล่าสาวกเห็นพระองค์ทรงดำเนินบนทะเล เขาสำคัญว่าผี แล้วพากันร้องอึงไป
mʉ̂ʉa lào sǎa-wók hěn prá-ong song dam-nəən bpai bon tá-lee kǎo sǎm-kan wâa pǐi lɛ́ɛo paa gan rɔ́ɔng ʉng bpai
When they saw Him walking on the sea, they thought it was a ghost and cried out;

1 Samuel 1:13, KJV:
ฝ่ายฮันนาห์นั้น นางพูดแต่ในใจ ริมฝีปากของนางมุบมิบเท่านั้น ไม่ได้ยินเสียงของนาง เพราะเหตุนี้ เอลีจึงสำคัญว่า นางมึนเมา
fàai naang han-nâa nán naang pûut dtɛ̀ɛ nai jai rim-fǐi-bpàak kɔ̌ɔng naang múp-míp tâo-nán mâi dâai-yin sǐiang kɔ̌ɔng naang prɔ́-hèet-níi ee-lîi jʉng sǎm-kan wâa naang mʉn-mao
Now Hannah, she spake in her heart; only her lips moved, but her voice was not heard: therefore Eli thought she had been drunken.

2 Samuel 13:33, KJV:
ฉะนั้น บัดนี้ ขอกษัตริย์เจ้านายของข้าพระองค์อย่าได้ร้อนพระทัยด้วยสำคัญว่า ราชโอรสทั้งหมดของกษัตริย์สิ้นชีวิต เพราะอัมโนนสิ้นชีพแต่ผู้เดียว
chà-nán bàt-níi kɔ̌ɔ gà-sàt jâao-naai kɔ̌ɔng kâa-prá-ong yàa dâai rɔ́ɔn-prá-tai dûai sǎm-kan wâa râat-chá-oo-rót táng-mòt kɔ̌ɔng gà-sàt sîn-chii-wít prɔ́ an-noon sîn-chîip dtɛ̀ɛ pûu diao
Now therefore let not my lord the king take the thing to his heart, to think that all the king's sons are dead: for Amnon only is dead.

to believe, consider, think, or understand, especially groundlessly or incorrectly.


โทรศัพท์สาธารณะ

th-noun

โทรศัพท์สาธารณะ • (too-rá-sàp-sǎa-taa-rá-ná)

/tʰoː˧.ra˦˥.sap̚˨˩.saː˩˩˦.tʰaː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/

From โทรศัพท์ (too-rá-sàp, “telephone”) + สาธารณะ (sǎa-taa-rá-ná, “public”).


ไดโนเสาร์

Semi-learned borrowing from English dinosaur.

slbor

2016, MGR Online, ท้าแล้วปลิว! เดิมพัน 1 ล้านรบโฆษณา "ยักษ์เที่ยวไทย" สุดท้ายหายจ้อย, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
จ่าพิชิตจัดประกวดแฟนอาร์ตทศกัณฐ์ชิงรางวัลรวมห้าหมื่นบอกให้พวกไดโนเสาร์อกแตกตาย
jàa pí-chít jàt bprà-gùuat fɛɛn-áat tót-sà-gan ching raang-wan ruuam hâa mʉ̀ʉn bɔ̀ɔk hâi pûuak dai-noo-sǎo òk-dtɛ̀ɛk-dtaai
Jarpichit holds a Rāvaṇa fan art competition with rewards amounting to [THB]50,000, saying the campaign is for irritating dinosaur people till they die from anger outbursts.

2015, MGR Online, กระทรวงแบน "อาบัติ" คอหนังแบนกระทรวง! อย่าจองเวรซึ่งกันและกันเลย!!, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
กระทรวงไดโนเสาร์แบนอาบัติแล้ว
grà-suuang dai-noo-sǎo bɛɛn aa-bàt lɛ́ɛo
The film Apatti has been banned by the dinosaur ministry.

(slang and derogatory, sometimes used as a modifier) one that is hopelessly outdated, ultraconservative, or unwilling to adapt to change.


โทรศัพท์

th-verb

โทรศัพท์ • (too-rá-sàp) (abstract noun การโทรศัพท์)

too-rá-sàp (romanization)
การโทรศัพท์ (abstract-noun)

→ Lao: ໂທລະສັບ (thō la sap)

→ Khmer: ទូរស័ព្ទ (tuurĕəʼsap)

From โทร (too-rá-, “far; remote”) + ศัพท์ (sàp, “term, word; sound; etc”); ultimately from Sanskrit दूर (dūra) + शब्द (śabda); calque of English telephone.

com

to make a telephone call; to call or contact through telephone; to talk or converse through telephone.


แอร์

Shortened from แอร์โฮสเตส, from English air hostess.


เซน

From Japanese 禅(ぜん) (zen), from Middle Chinese 禪 (MC dzyen), an abbreviation of 禪那 (MC dzyen na), from Sanskrit ध्यान (dhyāna). Doublet of ฌาน (chaan).


กัญชา

From Khmer កញ្ឆា (kɑɑkɑñchaa, “the narcotic plant Cannabis indica or Cannabis sativa”), ultimately from Western Cham kačha; or from Sanskrit गञ्जा (gañjā, “hemp”). Compare Malay ganja.

bor

Cannabis indica
Cannabis indica#Translingual

(botany) the plant Cannabis indica of the family Cannabaceae.

สกุล สกุล#Thai

drug prepared from any plant of this genus, as bhang, hashish, marijuana, etc.


ช้า

cháa (romanization)
ความช้า (abstract-noun)

late, not arriving until after an expected time.


บาดเจ็บ

th-verb

บาดเจ็บ • (bàat-jèp) (abstract noun การบาดเจ็บ)

bàat-jèp (romanization)
การบาดเจ็บ (abstract-noun)

/baːt̚˨˩.t͡ɕep̚˨˩/


ฉะนั้น

th-adv

ฉะนั้น • (chà-nán)

so; therefore; like that; thus; consequently.


ผ่าตัด

th-verb

ผ่าตัด • (pàa-dtàt) (abstract noun การผ่าตัด)

pàa-dtàt (romanization)
การผ่าตัด (abstract-noun)

From ผ่า (pàa, “to cut open”) + ตัด (dtàt, “to cut off”).


จน

jon (romanization)
การจน (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨧᩫ᩠ᨶ, Lao ຈົນ (chon).


เจ็บ

th-verb

เจ็บ • (jèp) (abstract noun การเจ็บ or ความเจ็บ)

jèp (romanization)
การเจ็บ (abstract-noun)
ความเจ็บ (abstract-noun)

From Proto-Tai *cepᴰ (“hurt”). Cognate with Lao ເຈັບ (chep), Northern Thai ᨧᩮᩢ᩠ᨷ, Tai Dam ꪹꪊꪸꪚ, Lü ᦵᦈᧇ (ṫseb), Shan ၸဵပ်း (tsáep), Ahom 𑜋𑜢𑜆𑜫 (chip).


เซ

see (romanization)
การเซ (abstract-noun)

stagger, to sway from one side to the other as if about to fall in standing or walking.


พอ

pɔɔ (romanization)
ความพอ (abstract-noun)

Cognate with Isan พอ, Lao ພໍ (phǭ), Northern Thai ᨻᩬᩴ (pɔɔ⁴), Khün ᨻᩳ (pɔɔ⁴), Lü ᦗᦸ (poa), Tai Dam ꪝꪷ (ꞌpó), Shan ပေႃး (páu), Tai Nüa ᥙᥨᥝᥰ (pöw), Ahom 𑜆𑜦𑜡 (pō).

cog

Khün ᨻᩳ (pɔɔ⁴)


น้า

From Proto-Tai *naːꟲ (“mother's younger sibling”). Cognate with Northern Thai ᨶ᩶ᩣ, Lao ນ້າ (nā), Lü ᦓᦱᧉ (naa²), Tai Dam ꪙ꫁ꪱ, Tai Dón ꪙꪱꫂ, Tày na̱, Shan ၼႃႉ (nâ̰a), Tai Nüa ᥘᥣᥳ (lȧa) or ᥢᥣᥳ (nȧa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜡𑜠 (nāa), Zhuang nax, Zuojiang Zhuang nax.

inh

younger sibling of one's mother; maternal uncle or aunt.


ผ่า

pàa (romanization)
การผ่า (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *pʰaːᴮ¹ (“to split; to hew”), from Middle Chinese 破 (MC phaH, “to break; to cut open”). Cognate with Northern Thai ᨹ᩵ᩣ, Lao ຜ່າ (phā), Lü ᦕᦱᧈ (ṗhaa¹), Shan ၽႃႇ (phàa), Tai Nüa ᥚᥣᥱ (phǎa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜡 (phā).

cog

Lü ᦕᦱᧈ (ṗhaa¹)

to split or divide, especially with a knife or axe.


บ่อ

th-noun

บ่อ • (bɔ̀ɔ)

Inherited from Proto-Tai *ɓoːᴮ. Cognate with Northern Thai ᨷᩬᩴ᩵, Lao ບໍ່ (bǭ), Lü ᦢᦸᧈ (ḃoa¹), Tai Dón ꪚꪮꫀ, Shan မေႃႇ (màu) or ဝေႃႇ (wàu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥱ (mǒw), Phake မေႃ (mō), Ahom 𑜈𑜦𑜨𑜡 (beoā) or 𑜉𑜦𑜨𑜡 (meoā), Zhuang mboq.

cog

Lü ᦢᦸᧈ (ḃoa¹)

well (hole sunk into the ground as a source of water, oil, natural gas, salt, coal or mineral)


ป่า

th-adj

ป่า • (bpàa)

From Proto-Tai *paːᴮ (“grove; wood”). Cognate with Northern Thai ᨸ᩵ᩣ, Lao ປ່າ (pā), Lü ᦔᦱᧈ (ṗaa¹), Tai Dam ꪜ꪿ꪱ, Shan ပႃႇ (pàa), Ahom 𑜆𑜡 (pā), Zuojiang Zhuang baq.

cog

Lü ᦔᦱᧈ (ṗaa¹)

สัตว์ป่า

ของป่า

something that you take from the forest, e.g. animal, plant, vegetable, etc.


โยนี

From Sanskrit योनि (yoni) or Pali yoni. Compare Khmer យោនី (yoonii), Lao ໂຍນີ (nyō nī).

(anatomy, literary, poetic) vagina, vulva, clitoris


คอนลีย์

th-proper noun

คอนลีย์ • (kɔɔn-lîi)

/kʰɔːn˧.liː˥˩/

A transliteration of the English surname Conley.


ฟอร์ด

ฟอร์ด • (fɔ̀ɔt)

A transliteration of the English surname Ford.

th:ฟอร์ด (แก้ความกำกวม)


แรคคูน

th-noun

แรคคูน • (rɛ́k-kuun)

From English raccoon, from Powhatan ärähkun, from ärähkuněm (“he scratches with his hands”).

Procyon lotor
Procyon lotor#Translingual


นิ้

(followed by polite particle) here you are.


ล้า

láa (romanization)
การล้า (abstract-noun)


จ้า

jâa (romanization)
ความจ้า (abstract-noun)


ไฝ่

ใฝ่ ใฝ่#Thai


กั่น

กั่น • (gàn)


ไล้

lái (romanization)
การไล้ (abstract-noun)


อ้า

âa (romanization)
การอ้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔaːꟲ. Cognate with Tày ả.


หล้า

หล้า • (lâa)

Cognate with Lao ຫຼ້າ (lā). Compare Old Chinese 土 (OC *l̥ʰaːʔ, *l'aːʔ, “earth; soil”).


เคล้า

kláo (romanization)
การเคล้า (abstract-noun)


ไท้

(literary, poetic, archaic elsewhere) person in authority; person of importance; exalted person.


ไฝ

Cognate with Lao ໄຝ (fai), Northern Thai ᨺᩱ, Khün ᨺᩱ, Lü ᦺᦚ (ḟay) หรือ ᦺᦚᧈ (ḟay¹).


ไล่

lâi (romanization)
การไล่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *lajᴮ. Cognate with Lao ໄລ່ (lai), Ahom 𑜎𑜩 (lay).


กลั่น

glàn (romanization)
การกลั่น (abstract-noun)

Compare Old Chinese 揀 (OC *kreːnʔ, *ɡ·reːns, “to choose, to pick”). Cognate with Lao ກັ່ນ (kan).


กั้น

gân (romanization)
การกั้น (abstract-noun)

Compare Chinese 干 (MC kan, “shield; to interfere”), Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To cut off (by coming between), to shut off, bar, block.


กลั้น

glân (romanization)
การกลั้น (abstract-noun)

From Proto-Tai *klanꟲ. Cognate with Lao ກັ້ນ (kan), Shan ၵၼ်ႈ (kān).

To restrain, suppress, hold back, inhibit (regular bodily functions, expressions of emotion).


ไทร

From Pre-Angkorian Old Khmer ជ្រៃ (jrai), ជ្រយ៑ (jray, “any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae”). Compare Old Mon jrey, jreai (“the plant Ficus spp.”).

(botany) any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae: figs and banyans.


เข่า

th-noun

เข่า • (kào)

From Proto-Tai *χowᴮ (“knee”). Cognate with Lao ເຂົ່າ (khao), Tai Nüa ᥑᥝᥱ (xǎw), Shan ၶဝ်ႇ (khào), Ahom 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww) or 𑜁𑜧 (khaw).


ใบ้

From Proto-Tai *ɓɤɰꟲ (“dumb”). Cognate with Lao ໃບ້ (bai), Shan မႂ်ႈ (māue), Tày bẩư.

(figurative) mute; silent (not making a sound, not speaking).


ใคร่

th-verb

ใคร่ • (krâi) (abstract noun การใคร่ or ความใคร่)

krâi (romanization)
การใคร่ (abstract-noun)
ความใคร่ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣᩕᩱ᩵ or ᨣᩕᩲ᩵, Lao ໃຄ່ (khai), Lü ᦺᦆᧈ (xay¹), Shan ၶႂ်ႈ (khāue), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜞𑜧 (khraw), Zhuang gyaez.

(formal, elegant, humble) to crave; to desire; to want; to wish.


ใภ้

From Proto-Tai *baɰꟲ (“daughter-in-law”); Lao ໃພ້ (phai), Northern Thai ᨻᩱ᩶, Khün ᨻᩱ᩶, Lü ᦺᦗᧉ (pay²), Shan ပႂ် (pǎue), Zuojiang Zhuang bawx, Zhuang bawx.


ค่า

ค่ะ ค่ะ#Thai

(colloquial) Alternative form of ค่ะ (kâ)


ไต่

dtài (romanization)
การไต่ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *taj/aɰᴮ¹ (“to creep; to move like a worm”), from Proto-Tai *twajᴮ (“to crawl over”). Cognate with Northern Thai ᨲᩱ᩵, Lao ໄຕ່ (tai), Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹), Shan တႆႇ (tài), Tai Nüa ᥖᥭᥱ (tǎy), Ahom 𑜄𑜩 (tay).

cog

Lü ᦺᦎᧈ (ṫay¹)

to crawl, creep (of insects, small creatures).


ไหล

lǎi (romanization)
การไหล (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlajᴬ¹ (“to flow”). Cognate with Lao ໄຫຼ (lai), Lü ᦺᦜ (l̇ay), Shan လႆ (lǎi), Ahom 𑜎𑜩 (lay) or 𑜎𑜩𑜤 (layu). Compare Proto-Be *ləːjᴬ¹.


ไห

hǎi (romanization)
ลูก (classifier)
ใบ (classifier)

From Proto-Tai *krajᴬ (“jug”). Cognate with Lao ໄຫ (hai), Lü ᦺᦠ (ḣay, “jug; steamer”), Shan ႁႆ (hǎi, “steamer”), Tai Nüa ᥞᥭᥴ (háy, “jug; steamer”), Saek ไห่, Zuojiang Zhuang haej.

vessel, especially one made of baked clay and higher than it is wide, as vase, jar, jug, urn, etc.


ค้า

káa (romanization)
การค้า (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨣ᩶ᩤ, Lao ຄ້າ (khā), Lü ᦅᦱᧉ (kaa²), Khün ᨣ᩶ᩤ, Shan ၵႃႉ (kâ̰a), Ahom 𑜀𑜠 (ka).


ไร้

Cognate with Isan ไฮ้, Lao ໄຮ້ (hai), Northern Thai ᩁᩱ᩶ (hay⁶), Khün ᩁᩱ᩶ (hay⁶), Lü ᦺᦣᧉ (hay²).

-less, poor, lacking, destitute, wretched.


ไกล

glai (romanization)
ความไกล (abstract-noun)

From Proto-Tai *k.lajᴬ (“far”). Cognate with Isan ไกล, Lao ໄກ (kai), Northern Thai ᨠᩖᩱ, Khün ᨠᩱ, Lü ᦺᦂ (k̇ay), Shan ၵႆ (kǎi), Tai Nüa ᥐᥭ (kay), Ahom 𑜀𑜩 (kay), Bouyei jael, Nong Zhuang gae, Zhuang gyae.


ไหล่

th-noun

ไหล่ • (lài)


ผัว

ผัว • (pǔua)

From Proto-Southwestern Tai *pʰuəᴬ (“husband”), from Middle Chinese 夫 (MC pju). Cognate with Ahom 𑜇𑜥 (phū), Lao ຜົວ (phūa), Lü ᦷᦕ (ṗho), Northern Thai ᨹ᩠ᩅᩫ, Khün ᨹ᩠ᩅᩫ, Shan ၽူဝ် (phǒ).


หย่า

yàa (romanization)
การหย่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ˀjaːᴮ (“to quit”). Cognate with Lao ຢ່າ (yā).

หย่านม
yàa ná-má-
to wean
(literally) to cease [from] milk

หย่าศึก

(transitive or intransitive, somewhat archaic) to quit; to give up; to leave; to cease; to end.


ไหน

which; why (used to express complaining, claiming, or doubting mood)


ไว

Compare Middle Chinese 快 (MC khwaejH). Cognate with Northern Thai ᩅᩮᩥ᩠ᨿ or ᩅᩰᩫ᩠ᨿ, Lao ໄວ (wai), Lü ᦺᦞ (vay), Shan ဝႆး (wái), Tai Nüa ᥝᥭᥰ (wäy), Ahom 𑜈𑜩 (bay).


ไซ้

sái (romanization)
การไซ้ (abstract-noun)

to root, dig, probe (with beak or snout).


ไร่

From Proto-Tai *rɤjᴮ (“dry field”). Cognate with Northern Thai ᩁᩱ᩵, Isan ไฮ่, Lao ໄຮ່ (hai), Lü ᦺᦣᧈ (hay¹), Shan ႁႆႈ (hāi), Tai Dam ꪼꪭ꪿, Ahom 𑜑𑜩 (hay), Zhuang reih. Sagart (2011) considers this a borrowing from Austroasiatic, compare Proto-Mon-Khmer *sreʔ (“field”); Vietnamese rẫy is a back-loan from Tai.

ตารางวา ตารางวา

rai, area of land equal to 4 ngan (งาน), or 400 square wa (ตารางวา), or 1600 square meters.


เงา

From Proto-Tai *ŋawᴬ (“shadow; reflection”). Cognate with Northern Thai ᨦᩮᩢᩣ, Lao ເງົາ (ngao), Lü ᦇᧁ (ngaw), Tai Dam ꪹꪉꪱ, Shan ငဝ်း (ngáo), Tai Nüa ᥒᥝᥰ (ngäw), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw) or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww), Zhuang ngaeuz. Compare Proto-Be *ŋuːjᴬ¹.


เหง้า

th-noun

เหง้า • (ngâo)

From Proto-Southwestern Tai *ʰŋawꟲ (“central root”), from Old Chinese 藕 (OC *ŋoːʔ, “lotus root”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨦᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເຫງົ້າ (ngao), Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²), Shan ငဝ်ႈ (ngāo), Ahom 𑜂𑜧 (ṅaw), 𑜂𑜨𑜧 (ṅow), or 𑜂𑜧𑜈𑜫 (ṅaww); also compare Vietnamese ngó.

cog

Lü ᦄᧁᧉ (ṅgaw²)


ไข

kǎi (romanization)
การไข (abstract-noun)

From Middle Chinese 開 (MC khoj, “open”). Cognate with Lao ໄຂ (khai).


ใด

From Proto-Tai *ɗaɰᴬ (“which”). Cognate with Lao ໃດ (dai), Lü ᦺᦡ (ḋay), Shan လႂ် (lǎue), Ahom 𑜓𑜧 (daw) or 𑜃𑜧 (naw). Compare Zhuang lawz. Possibly related with ไร (rai).


ไห้

From Proto-Tai *t.hajꟲ (“to weep”). Cognate with Isan ไห่ or ไห้, Lao ໄຫ້ (hai), Shan ႁႆႈ (hāi), Ahom 𑜑𑜩 (hay) or 𑜍𑜩 (ray), Zhuang haej. Within Kra-Dai, compare Sui qngeec (“to weep, to cry”), Southern Kam ngees (“to weep, to cry”), Proto-Hlai *C-ŋiːʔ (whence ŋej³~ŋaj³ across the modern lects). Compare also Proto-Austronesian *Caŋis (“to cry, to weep”).


เค้า

th-noun

เค้า • (káo)


บ่า

From Proto-Tai *C̥.baːᴮ (“shoulder”).
Cognate with Northern Thai ᨷ᩵ᩤ, Lao ບ່າ (bā), Lü ᦢᦱᧈ (ḃaa¹), Shan မႃႇ (màa) or ဝႃႇ (wàa), Tai Nüa ᥛᥣᥱ (mǎa), Tai Dam ꪚ꪿ꪱ, Ahom 𑜈𑜡 (bā), Zhuang mbaq, Tày bá. Compare Proto-Austronesian *qabaʀa (“shoulder”).

cog

Lü ᦢᦱᧈ (ḃaa¹)


จ่า

jàa (romanization)
การจ่า (abstract-noun)

to tell or indicate, especially by or in writing.


ล่า

lâa (romanization)
การล่า (abstract-noun)

(transitive) to hunt; to chase; to pursue.

ล่าผู้หญิง

(slang, transitive) to chase after; to woo.

ล่ารายชื่อ

to seek after subscribers [to a petition]

(slang, transitive) to seek after, especially in an intense manner.


ล่า

lâa (romanization)
ความล่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰlaːꟲ (“late”). Cognate with Lao ລ່າ (lā).

(now only found in combination) late; delayed; tardy.

ข่าวล่า


พร้า

Inherited from Proto-Southwestern Tai *braːꟲ⁴ (“sword; long knife”), from Proto-Tai *ɟm̩.raːꟲ (“machete; long knife”). Cognate with Northern Thai ᨻᩕ᩶ᩣ or ᨽ᩶ᩣ, Khün ᨻᩕ᩶ᩣ or ᨽ᩶ᩣ, Lao ພ້າ (phā), Lü ᦘᦱᧉ (phaa²), Shan ၽႃႉ (phâ̰a), Tai Nüa ᥚᥣᥳ (phȧa), Phake ၸႃ (phā), Ahom 𑜇𑜠 (pha).


ด่า

dàa (romanization)
การด่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗaːᴮ (“to scold; to revile”). Cognate with Northern Thai ᨯ᩵ᩣ, Lao ດ່າ (dā), Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹), Khün ᨯ᩵ᩣ, Tai Dam ꪒ꪿ꪱ, Shan လႃႇ (làa), Tai Nüa ᥘᥣᥱ (lǎa), Nong Zhuang ndaq, Bouyei ndas, Zhuang ndaq.

cog

Lü ᦡᦱᧈ (ḋaa¹)


หญ้า

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰɲaːꟲ¹ (“grass”), from Proto-Tai *ʰɲɯəꟲ (“grass”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ, Lao ຫຍ້າ (nyā), Lü ᦊᦱᧉ (ẏaa²), Tai Dam ꪐ꫁ꪱ, Shan ယိူဝ်ႈ (yōe), ယႃႈ (yāa), Tai Nüa ᥕᥫᥲ (yòe), ᥕᥣᥲ (yàa), Phake ယႃ (yā), Ahom 𑜊𑜢𑜤𑜈𑜫 (jʸüw), 𑜊𑜠 (jʸa), 𑜊𑜡 (jʸā), 𑜐𑜠 (ña), Tày nhả, Bouyei nyal, Zhuang nywj, Nong Zhuang nyaj, Zuojiang Zhuang yaj.

cog

Lü ᦊᦱᧉ (ẏaa²)


ไพร่

Cognate with Isan ไพร่, Lao ໄພ່ (phai), Northern Thai ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Khün ᨽᩱ᩵ (phay⁵) or ᨻᩕᩱ᩵ (phay⁵), Lü ᦺᦘᧈ (phay¹), Tai Dam ꪼꪝ꪿ (ꞌpay), Tai Dón ꪼꪝꫀ, Shan ၽႆႈ (phāi).

(derogatory and very offensive) vulgar person; unrefined person; low-class person.


กล้า

glâa (romanization)
ความกล้า (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ, Lao ກ້າ (kā), Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²).

Lü ᦂᦱᧉ (k̇aa²)


ไส

sǎi (romanization)
การไส (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩈᩱ, Isan ไส, Lao ໄສ (sai), Lü ᦺᦉ (ṡay), Khün ᩈᩱ, Shan သႆ (sǎi), Ahom 𑜏𑜩 (say).

to move or cause to move (as by driving, pushing, shoving, etc) along an even floor.


ไต

Inherited from Proto-Southwestern Tai *taɰᴬ² (“gizzard; kidney”), from Proto-Tai *p.taɰᴬ (“gizzard”). Cognate with Lao ໃຕ (tai), ໄຕ (tai), or ເຕີ (tœ̄, “gizzard; kidney”), Lü ᦺᦎ (ṫay, “gizzard; kidney”), Tai Dam ꪻꪔ (“gizzard”), Tai Dón ꪻꪔ (“gizzard”), Phake တၞ် (taü, “kidney”), Zhuang daw (“gizzard”), Saek เต๋อ (“gizzard; kidney”). Compare Shan တႂ် (tǎue, “induration or callous caused by friction of the skin”) for sense 2.


ข่าว

th-noun

ข่าว • (kàao)

→ Khmer: (archaic) ខាវ (khaaw)

→ Northern Khmer: คาว

From Proto-Southwestern Tai *kʰaːwᴮ¹ (“news”). Cognate with Northern Thai ᨡ᩵ᩣ᩠ᩅ, Lao ຂ່າວ (khāo), Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹), Tai Dam ꪄ꪿ꪱꪫ, Shan ၶၢဝ်ႇ (khàao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥱ (xǎaw), Phake ၵွ် (khaw), Ahom *𑜁𑜨𑜧 (*khow), Zuojiang Zhuang hauq.

cog

Lü ᦃᦱᧁᧈ (ẋaaw¹)


ใกล้

glâi (romanization)
ความใกล้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *k.raɰꟲ (“near”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩲ᩶ or ᨠᩖᩱ᩶, Lao ໃກ້ (kai) or ໄກ້ (kai), Lü ᦺᦂᧉ (k̇ay²), Shan ၵၢႆ (kǎai), Ahom 𑜀𑜧 (kaw) or 𑜀𑜩 (kay), Bouyei jaec, Zhuang gyawj.

Lü ᦺᦂᧉ (k̇ay²)


ใกล้

Lü ᦺᦂᧉ (k̇ay²)


ใกล้

th-prep

ใกล้ • (glâi)

cog

Lü ᦺᦂᧉ (k̇ay²)

สนามบินอยู่ใกล้สถานีรถไฟฟ้า

sà-nǎam-bin yùu glâi sà-tǎa-nii rót-fai-fáa


หนา

nǎa (romanization)
ความหนา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰnaːᴬ (“thick”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩣ, Khün ᩉ᩠ᨶᩣ, Lao ໜາ (nā), Lü ᦐᦱ (ṅaa), Tai Dam ꪘꪱ, Tai Dón ꪘꪱ, Tày na, Shan ၼႃ (nǎa), Tai Nüa ᥘᥣᥴ (láa) or ᥢᥣᥴ (náa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜡 (nā), Bouyei nal, Zhuang na. Compare Sui qnal, Southern Kam nal, Proto-Hlai *C-naː (whence naː¹~naː⁴~naː³ across the different lects).


ไหม้

mâi (romanization)
การไหม้ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰmajꟲ¹ (“to burn; burnt”), from Proto-Tai *ʰmajꟲ (“to burn (intr.)”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩱ᩶, Lao ໄໝ້ (mai), Lü ᦺᦖᧉ (ṁay²), Tai Dam ꪼꪢ꫁, Shan မႆႈ (māi), Tai Nüa ᥛᥭᥲ (mày), Phake မႝ (may), Ahom 𑜉𑜩 (may), Zhuang maej.

cog

Lü ᦺᦖᧉ (ṁay²)


ใย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaɰᴬ⁴ (“fiber; filament”). Cognate with Northern Thai ᨿᩱ , Khün ᨿᩱ, Lao ໃຍ (nyai), Lü ᦺᦍ (yay), Tai Dam ꪻꪥ, Tai Dón ꪻꪥ, Shan ယႂ်း (yáue), Tai Nüa ᥕᥬᥰ (yäue), Phake ယၞ် (yaü), Ahom 𑜊𑜧 (jʸaw).


เหงา

th-noun

เหงา • (ngǎo)

กระหนก กระหนก#Thai

a type of กระหนก (grà-nòk, “pattern in traditional Thai art”).


ไว้

wái (romanization)
การไว้ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *waj/aɰꟲ² (“to keep”). Cognate with Northern Thai ᩅᩱ᩶ or ᩅᩱ᩠᩶ᨿ, Lao ໄວ້ (wai), Lü ᦺᦞᧉ (vay²), Tai Dam ꪼꪫ꫁, Shan ဝႆႉ (wâ̰i), Tai Nüa ᥝᥭᥳ (wȧy), Ahom 𑜈𑜩 (bay) or 𑜉𑜩 (may).

inh

to keep, wear, or sport (a style of moustache, for example).

(auxiliary) added at the end of a verb for emphasis or for indicating that the action has already been done.

to leave: to let remain; to have remaining behind.


ไถ

From Proto-Tai *crwajᴬ (“plough”). Cognate with Lao ໄຖ (thai), Northern Thai ᨳᩱ, Khün ᨳᩱ, Lü ᦺᦏ (ṫhay), Shan ထႆ (thǎi), Ahom 𑜌𑜩 (thay), Zhuang cae, Saek ไถ่. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Mon ထေဲာ, Burmese ထယ် (htai).


ไถ

tǎi (romanization)
การไถ (abstract-noun)

to drive, push, or move (especially with difficulty, along a rough surface, or in a manner similar to moving an animal-drawn plough in soil); to slide

(slang, humorous, computing) to swipe (a touchscreen)


ไถ

ดาว ดาว#Thai


คัน

From Proto-Tai *galᴬ (“handle; rod”). Cognate with Lao ຄັນ (khan), Tai Nüa ᥐᥢᥰ (kän), Zuojiang Zhuang kaenz.

Classifier for long articles, such as umbrella, vehicle, spoon, fork, etc. ⇒ all nouns using this classifier


ใส

Probably from Old Chinese 四 (/*s.lij-s/, “four”).

(archaic) Alternative form of ไส (sǎi, “a title given to the fourth son”)


ไส้

(astrology, now dialect) Year of the Snake: the sixth year in a cycle of twelve years under the lunar calendar.


ไพ่

pâi (romanization)
ใบ (classifier)
สำรับ (classifier)

From Middle Chinese 牌 (MC bea|beaj). Compare Lao ໄພ້ (phai).

playing cards (also refers to other types of cards for playing).


ไร

(now rarely used alone) approximate; estimate.


ไอ้

(archaic, sometimes considered vulgar, derogatory and offensive) used as a term of address to or title for a male commoner.

2019 February 26, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:40 from the start, in ก่อนที่มึงจะไปคว้าเอามาทำเมีย มึงคิดจะถามกูสักคำไหม (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:
ไอ้ไช้ มึงกล้าให้อีผู้หญิงอย่างนี้มาอ้างว่าเป็นเมียมึงหรือ มึงดูมันแต่งหน้า แต่งตัว ทาปากซิ ดูก็รู้ผู้หญิงชั้นต่ำชัด ๆ กะหรี่
âi chái · mʉng glâa hâi ii pûu yǐng yàang níi maa âang wâa bpen miia mʉng rʉ̌ʉ · mʉng duu man dtɛ̀ng nâa · dtɛ̀ng dtuua · taa bpàak sí · duu gɔ̂ rúu pûu yǐng chán dtàm chát chát · gà-rìi
Ai Chai, how dare you let a woman like this claim to be your wife? You see [how] she makes [her] face up, dresses [herself] up, and paints [her] lip? [Just] look [at her and everyone] knows obviously [she's] a low-class woman – a whore!

Circa 1797, สมเด็จพระพนรัตน์ (แก้ว), edited by ศานติ ภักดีคำ, พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์วัดพระเชตุพน ตรวจสอบชำระจากเอกสารตัวเขียน, Bangkok: มูลนิธิ "ทุนพระพุทธยอดฟ้า" ในพระบรมราชูปถัมภ์, published 2015, →ISBN, page 250:
เทพย์เจ้าผู้บำรุงรักษาพระบวรพุทธสาศนา จงไว้ชีวิตร์เราอีกสักเจ็ดวัน จะฃอดูหน้าไอ้ขบถสองคนพ่อลูกนี้
têep-pá-jâao pûu bam-rung-rák-sǎa prá bɔɔ-wɔɔ-rá pút-tá-sàat-sà-nǎa · jong wái-chii-wít rao ìik sàk jèt wan · jà kɔ̌ɔ duu nâa âi kà-bòt sɔ̌ɔng kon pɔ̂ɔ lûuk níi
Angelic lords that cherish and nourish the holy, excellent Buddhist faith, may [thou] grant us but seven more days grace of life. [We] should like to see the faces of this faithless couple, sire and son!

(vulgar, derogatory, offensive) used as a term of address to or title for a man.

(slang, vulgar, sometimes considered offensive) used as a familiar or affectionate term of address to or title for anyone.

(slang, vulgar, sometimes considered derogatory or offensive) used as a term of address to or title for anyone or anything; used as a prefix by way of emphasis


ปู

From Proto-Southwestern Tai *puːᴬ¹ (“crab”), from Proto-Tai *pɯwᴬ (“crab”). Cognate with Northern Thai ᨸᩪ, Lao ປູ (pū), Lü ᦔᦴ (ṗuu), Tai Dam ꪜꪴ, Shan ပူ (pǔu), Tai Nüa ᥙᥧ (pu), Ahom 𑜆𑜥 (pū), Zhuang baeu, Bouyei baul.

เนื้อ เนื้อ#Thai


กัน

From Middle Chinese 干 (MC kan, “to shield; to protect”). Cognate with Lao ກັນ (kan), Tai Dam ꪀꪽ, Shan ၵၼ် (kǎn), Khmer កាល់ (kal).

(archaic) a type of war elephants employed to surround and protect a military body.


ห่า

From Proto-Tai *kraːᴮ (“gust (of rain)”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ, Khün ᩉ᩵ᩣ, Isan ห่า, Lao ຫ່າ (hā), Shan ႁႃႇ (hàa), Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹), Phake ꩭႃ (hā), Ahom 𑜍𑜠 (ra), Zhuang haq, Zuojiang Zhuang haq, Tày xá.

cog

Lü ᦠᦱᧈ (ḣaa¹)

บาตร บาตร#Thai

(archaic) a unit of rainwater, equal to the amount a monk's alms bowl, called บาตร (bàat), would hold.

(figurative, of things that fall down like a shower of rain) a great deal; a great amount; a great number; a great quantity.


เกล้า

th-noun

เกล้า • (glâao)

From Proto-Tai *krawꟲ (“head”). Compare Proto-Austronesian *qulu (“head”), Chinese 首. Cognate with Lao ເກົ້າ (kao).


จักรพรรดิ

จักรพรรดิ • (jàk-grà-pát)

From Old Khmer ចក្រពត៌្តិ (cakrabartti, “universal monarch”), ultimately from Sanskrit चक्रवर्तिन् (cakravartin, “wheel-tuner; world-ruler”). Compare Pali cakkavatti. Doublet of จักรวรรดิ (jàk-grà-wàt).

der

พ่อจะให้ครองสมบัติ สืบวงศ์จักรพรรดินาถา จงตั้งอยู่ในทศธรรมา เป็นตราชูโลกทั้งไตรดาล เจ้าจงเลี้ยงเสนาพลากร ให้ถาวรดั่งร่มพฤกษาศาล เอาความสัตย์สุจริตเป็นประธาน คือรากแก้วกิ่งก้านดอกใบ อันฝูงสัตว์จตุบาททวิบาท จะเกลื่อนกลาดมาพึ่งอาศัย จงเอาเมตตานั้นแผ่ไป ดังกลิ่นดอกไม้อันตระการ จะหอมขจรทุกประเทศ เย็นเกศไปทั่วทิศาศาล ทานนั้นต่างผลโอฬาร หว่านให้บำเหน็จโดยตรา แก่หมู่เสนีรี้พล ประชาชนยาจกถ้วนหน้า ตัดโลภเอาความกรุณา เป็นปัญจมหานัที ไหลมาไม่รู้สุดสิ้น อาบกินเป็นสุขเกษมศรี อย่าเบียดเบียนไพร่ฟ้าประชาชี ให้มีความเดือดร้อนเวทนา น้ำเย็นฝูงปลาก็อาศัย ปักษาพึ่งไม้ใบหนา ป่ากว้างย่อมมีมฤคา พากันมาอยู่สำนัก จงแผ่เดชาวรายศ ให้ปรากฏเกียรติไปทั้งไตรจักร แก่มนุษย์เทวัญคนธรรพ์ยักษ์ ลูกรักจงฟังพ่อสอนไว้
pɔ̂ɔ jà hâi krɔɔng sǒm-bàt · sʉ̀ʉp wong jàk-grà-pát naa-tǎa · jong dtâng yùu nai tót-sà-tan-maa · bpen dtraa-chuu lôok táng dtrai-daan · jâo jong líiang sěe-naa pá-laa-gɔɔn · hâi tǎa-wɔɔn dàng rôm prʉ́k-sǎa sǎan · ao kwaam-sàt sùt-jà-rìt bpen bprà-taan · kʉʉ râak-gɛ̂ɛo gìng gâan dɔ̀ɔk bai · an fǔung sàt jàt-dtù-bàat tá-wí-bàat · jà glʉ̀ʉan-glàat maa pʉ̂ng aa-sǎi · jong ao mêet-dtaa nán pɛ̀ɛ bpai · dang glìn dɔ̀ɔk-máai an dtrà-gaan · jà hɔ̌ɔm kà-jɔɔn túk bprà-têet · yen gèet bpai tûua tí-sǎa sǎan · taan nán dtàang pǒn oo-laan · wàan hâi bam-nèt dooi dtraa · gɛ̀ɛ mùu sěe-nii ríi-pon · bprà-chaa-chon yaa-jòk tûuan-nâa · dtàt lôop ao kwaam-gà-rú-naa · bpen bpan-jà-má-hǎa-nát-tii · lǎi maa mâi rúu sùt-sîn · àap gin bpen sùk gà-sěem sǐi · yàa bìiat-biian prâi-fáa bprà-chaa-chii · hâi mii kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn wêet-tá-naa · náam yen fǔung bplaa gɔ̂ɔ aa-sǎi · bpàk-sǎa pʉ̂ng mái bai nǎa · bpàa gwâang yɔ̂ɔm mii má-rʉ́k-kaa · paa gan maa yùu sǎm-nák · jong pɛ̀ɛ dee-chaa wá-raa yót · hâi bpraa-gòt gìiat bpai táng dtrai-jàk · gɛ̀ɛ má-nút tee-wan kon-tan yák · lûuk rák jong fang pɔ̂ɔ sɔ̌ɔn wái

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๑๘

I shall let you have the sceptre and continue our line of universal rulers and protectors. You shall maintain yourself in the Tenfold Virtue, behaving like a balance that supports all the Three Worlds. You shall always maintain your officers, either civil and military, like a large tree that expands its shade over everyone. You shall take honesty as your guiding principle. You shall be like a tap root, a branch, a stalk, a flower, or a leaf under which all creatures, whether two-footed or four-footed, may come and rest. Let your kindness spread like the flagrance of a flower that goes through every region and pleases every living being in all directions. Donations are on a par with immensely productive seeds: sow them over all your civil and military servants, as well as your people and mendicants, without exception. Avoid greed, uphold grace, like the Five Great Rivers which endlessly flow in and give pleasure in drinking and bathing. Never shall you oppress your people or subject them unto trouble or suffering. You shall be like a cool body of water where fish may dwell, a dense collection of trees where birds may reside, and a vast forest where deer may live in. Let your authority and dignity be evident to all men, gods, demigods, and demons across the Three Realms. My dearest son, listen well to these instructions of mine.


ลูกหมู

th-noun

ลูกหมู • (lûuk-mǔu)

/luːk̚˥˩.muː˩˩˦/


แคว

th-proper noun

แคว • (kwɛɛ)


เอสเปรันโต

ภาษาเอสเปรันโต
paa-sǎa èes-bpee-ran-dtoo
Esperanto language


หมูป่า

mǔu-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

/muː˩˩˦.paː˨˩/


หมุดย้ำ

th-noun

หมุดย้ำ • (mùt-yám)


ผู้สังหาร

ผู้สังหาร • (pûu-sǎng-hǎan)

/pʰuː˥˩.saŋ˩˩˦.haːn˩˩˦/


ฟิล์ม

ฟิล์ม • (fim)

→ Urak Lawoi': ฟีม (fiim)

film (a medium used to capture images in a camera)


อุณหภูมิ

Coined by Valabhakara Varavarn in 1933 from อุณห (“heat”) + ภูมิ (puum, “position, degree”); calque of English temperature.
Compare Lao ອຸນນະພູມ (ʼun na phūm), ອຸນຫະພູມ (ʼun ha phūm).

coin

th:หม่อมเจ้าวัลภากร วรวรรณ


ยาก

yâak (romanization)
ความยาก (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaːkᴰᴸ⁴ (“difficult”). Cognate with Northern Thai ᨿᩣ᩠ᨠ, Khün ᨿᩣ᩠ᨠ, Lao ຍາກ (nyāk), Lü ᦍᦱᧅ (yaak), Tai Dón ꪥꪱ, Shan ယၢၵ်ႈ (yāak), Tai Nüa ᥕᥣᥐ (yaak), Phake ယက် (yak), Ahom 𑜊𑜀𑜫 (jʸak).

inh+

(archaic) rare, scarce; lacking, wanting.


มหาชน

From Sanskrit महाजन (mahājana, “great multitude of men; great number of men; populace; etc.”).

der

public (of, relating to, or affecting a population or a community as a whole).


ไม่เป็นไร

From ไม่ (mâi, “not”) + เป็น (bpen, “be”) + ไร (rai, “anything”). Compare Isan บ่เป็นหยัง, Lao ບໍ່ເປັນຫຍັງ (bǭ pen nyang), Northern Thai ᨷᩴ᩵ᨸᩮ᩠ᨶᩉ᩠ᨿᩢᨦ (bɔɔ² pen¹ ɲaŋ¹) or ᨷᩴ᩵ᨸᩮ᩠ᨶᩈᩢ᩠ᨦ (bɔɔ² pen¹ saŋ¹), Khün ᨷᩢᨸᩮ᩠ᨶᩈᩢ᩠ᨦ, Lü ᦢᧁᧈ ᦔᦲᧃ ᦉᧂ (ḃaw¹ ṗiin ṡang), Tai Dam ꪹꪚ꪿ꪱ ꪹꪜꪸꪙ ꪎꪰꪉ (báu pên săng), Shan ဢမ်ႇပဵၼ်သင် (ʼàm pǎen sǎng), Tai Nüa ᥕᥒᥙᥥᥢᥔᥒᥴ (yángpensang).

cog

Isan บ่เป็นหยัง

ᨷᩴ᩵ᨸᩮ᩠ᨶᩉ᩠ᨿᩢᨦ

bɔɔ² pen¹ ɲaŋ¹

Khün ᨷᩢᨸᩮ᩠ᨶᩈᩢ᩠ᨦ

Lü ᦢᧁᧈ ᦔᦲᧃ ᦉᧂ (ḃaw¹ ṗiin ṡang)

ꪹꪚ꪿ꪱ ꪹꪜꪸꪙ ꪎꪰꪉ

Shan ဢမ်ႇပဵၼ်သင် (ʼàm pǎen sǎng)

used to express that the matter in question is not or no longer minded or deemed serious or important: never mind; forget it; it's nothing; no problem; no worries; not at all; it's okay; it's fine; it doesn't matter; it's all right; etc.

(slang) used to express refusal: I'm good; no thank you; etc.


ไม่เป็นไร

Isan บ่เป็นหยัง

ᨷᩴ᩵ᨸᩮ᩠ᨶᩉ᩠ᨿᩢᨦ

bɔɔ² pen¹ ɲaŋ¹

Khün ᨷᩢᨸᩮ᩠ᨶᩈᩢ᩠ᨦ

Lü ᦢᧁᧈ ᦔᦲᧃ ᦉᧂ (ḃaw¹ ṗiin ṡang)

ꪹꪚ꪿ꪱ ꪹꪜꪸꪙ ꪎꪰꪉ

Shan ဢမ်ႇပဵၼ်သင် (ʼàm pǎen sǎng)

2019 December 26, “เพลงประกอบละคร One Year 365 วัน บ้านฉัน บ้านเธอ”, in เพลง.meemodel, Bangkok: meemodel, retrieved 2020-07-08:
แม้ว่ามันต้องฝืนก็ไม่เป็นไร
mɛ́ɛ wâa man dtɔ̂ng fʉ̌ʉn gɔ̂ mâi-bpen-rai
Even though it requires [me] to force [myself, I'm] fine [with it].

2014, คีตะธารา, เพลิงเสน่หา, Bangkok: eReader (Thailand), page 71:
ผมไม่เป็นไร...มีคุณอยู่ใกล้ ๆ
pǒm mâi-bpen-rai ... mii kun yùu glâi glâi
I'm fine [now, 'cause I]...have you around.

2013, ประเทืองพร วิรัชโภคี, ฆาตกรซ้อนเงา, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 161:
"ฉันไม่เป็นไร ไม่ต้องหาหมอหรอก"
“chǎn mâi-bpen-rai · mâi dtɔ̂ng hǎa mɔ̌ɔ rɔ̀k”
"I'm all right. No need to see a doctor at all."

(Can we date this quote?), k1m4ku, “Ch.2 - การไปโรงเรียนในฐานะผู้หญิง”, in luminus flower, Bangkok: nekopost:
ไม่เป็นไรแน่นะลูก... ค่ะ หนูชินกับการเป็นผู้หญิงแล้ว
mâi-bpen-rai nɛ̂ɛ ná lûuk ... · kâ · nǔu chin gàp gaan-bpen pûu-yǐng lɛ́ɛo
["Is it] really okay, son?["]... ["]Yes, I've gotten used to being a woman.["]


วันนี้

th-adv

วันนี้ • (wan-níi)


เมื่อวานนี้

เมื่อวานนี้ • (mʉ̂ʉa-waan-níi)

From เมื่อ ("when, moment") + วาน ("yesterday") + นี้ ("this").


พรุ่งนี้

th-noun

พรุ่งนี้ • (prûng-níi)


แหวน

From Proto-Southwestern Tai *ʰwɛːnᴬ¹ (“ring; bangle”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩯᨶ, Lao ແຫວນ (wǣn), Lü ᦶᦛᧃ (v̇aen), Tai Dam ꪵꪪꪙ, Shan ဝႅၼ် (wěn), Tai Nüa ᥝᥦᥢᥴ (wáen), Ahom 𑜈𑜢𑜐𑜫 (biñ). Compare Middle Chinese 環 (MC hwaen).


สี่เหลี่ยมผืนผ้า

th-noun

สี่เหลี่ยมผืนผ้า • (sìi-lìiam-pʉ̌ʉn-pâa) (classifier รูป)

sìi-lìiam-pʉ̌ʉn-pâa (romanization)
รูป (classifier)

/siː˨˩.lia̯m˨˩.pʰɯːn˩˩˦.pʰaː˥˩/

สี่เหลี่ยม (sìi-lìiam) + ผืน (pʉ̌ʉn) + ผ้า (pâa).

com

รูป รูป#Thai


สี่เหลี่ยมมุมฉาก

th-noun

สี่เหลี่ยมมุมฉาก • (sìi-lìiam-mum-chàak) (classifier รูป)

sìi-lìiam-mum-chàak (romanization)
รูป (classifier)

From สี่เหลี่ยม (sìi-lìiam) + มุมฉาก (mum-chàak).

com

รูป รูป#Thai


ศาล

th-noun

ศาล • (sǎan)

From Sanskrit शाल (śāla, “court; rampart”) or शाला (śālā, “court; hall; house; workshop”); probably via Angkorian Old Khmer śāla (“court; hall; pavilion; residence”). Compare Old Khmer sālā; Pre-Angkorian Old Khmer śālā; Angkorian Old Khmer sāla. Cognate with Modern Khmer សាលា (saalaa); Lao ສານ (sān). Doublet of ศาลา (sǎa-laa).

bor

ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ

Chinese folk religion
Chinese folk religion

shrine (mostly in folk religions of Thailand and Southeast Asia, Hinduism, Chinese folk religion).


สัก

sàk (romanization)
การสัก (abstract-noun)

Cognate with Zhuang caeg (ชัก, ปัก, แทง, สัก). Compare Khmer សាក់ (sak).

รอยสัก


ยาบ้า

→ Bengali: ইয়াবা (iẏaba)

→ Burmese: ယာဘ (yabha.) / ရာဘ (rabha.)

→ Chinese: 雅巴

→ Japanese: ヤーバー (yābā)

→ Khmer: យ៉ាបា (yaabaa)

→ Korean: 야바 (yaba)

desc

→ Lao: ຢາບ້າ (yā bā)

→ Lao: ຢາບ້າ (yā bā)

From ยา (yaa, “drug”) + บ้า (bâa, “crazy; mad; insane; wild”); coined in 1996 by minister of public health Sanoh Thienthong; formerly known as ยาม้า (yaa-máa) and ยาขยัน.

com

ya ba, a type of addictive drug containing a mixture of methamphetamine and caffeine, often found in tablet form.


ถนน

tà-nǒn (romanization)
สาย (classifier)
เส้น (classifier)

From Old Khmer ថ្នល៑ (thnal), ត្នល៑ (tnal), ត្នល្ល៑ (tnall), ត្នោល៑ (tnol), ថ្នោល៑ (thnol, “access, especially causeway, inlet, or road over an embankment”). Cognate with Modern Khmer ថ្នល់ (thnɑl), Lao ຖະໜົນ (tha non), Northern Thai ᨳ᩠ᨶ᩻ᩫᩁ (tà nǒn).

1 Chronicles 26:18, KJV:
สี่คนที่ถนนและสองคนที่ระเบียง
sìi kon tîi tà-nǒn lɛ́ sɔ̌ɔng kon tîi rá-biiang
Four at the causeway, and two at Parbar.

Isaiah 15:3, KJV:
ทุกคนจะร่ำไห้เป็นนักหนาที่บนหลังคาเรือนและตามถนน
túk kon jà râm-hâi bpen nák-nǎa tîi bon lǎng-kaa rʉʉan lɛ́ dtaam tà-nǒn
On the tops of their houses, and in their streets, every one shall howl, weeping abundantly.

Proverbs 8:2, KJV:
ณ ที่สูงที่ข้างทางที่กลางถนน เธอก็ยืนอยู่
nɔɔ · tîi sǔung tîi kâang taang tîi glaang tà-nǒn · təə gɔ̂ yʉʉn yùu
She standeth in the top of high places, by the way in the places of the paths.

access, as course, passage, path, road, route, street, way, etc.


ชายแดน

/t͡ɕʰaːj˧.dɛːn˧/

From ชาย (chaai, “edge”) + แดน (dɛɛn, “land; realm; territory”). Compare Lao ຊາຍແດນ (sāi dǣn).

line separating two countries, areas, etc.


หม้อไฟ

mɔ̂ɔ-fai (romanization)
หม้อ (classifier)

หม้อ (mɔ̂ɔ) + ไฟ (fai). Cognate with Lao ໝໍ້ໄຟ (mǭ fai).

หม้อ (mɔ̂ɔ) + ไฟ (fai)


ยีนส์

ยีน ยีน#Thai

Alternative form of ยีน (yiin, “jeans”).


ไนล่อน

th-noun

ไนล่อน • (nai-lɔ̂n)


ผ้าฝ้าย

ผ้าฝ้าย • (pâa-fâai)

From ผ้า (pâa, “cloth”) + ฝ้าย (fâai, “cotton”).


กางเกงขาสั้น

th-noun

กางเกงขาสั้น

กางเกง (gaang-geeng, “pants; trousers”) + ขา (kǎa, “leg”) + สั้น (sân, “short”).


ซอย

th-noun

ซอย • (sɔɔi)

ร้านอาหารอยู่ในซอย11

soi (a side-street branching off a major street in Thailand)


หมึกยักษ์

หมึกยักษ์ • (mʉ̀k-yák)

หมึก (mʉ̀k, “squid”) + ยักษ์ (yák, “giant, ogre”)


ปลาหมึก

th-noun

ปลาหมึก • (bplaa-mʉ̀k)

From ปลา (bplaa, “fish”) + หมึก (mʉ̀k, “ink”). Compare Lao ປາຫມຶກ (pā mưk).

th-l

หมึก (mʉ̀k, “ink”)

cog

Lao ປາຫມຶກ (pā mưk)


ต้องการ

th-verb

ต้องการ • (dtɔ̂ng-gaan) (abstract noun การต้องการ)

dtɔ̂ng-gaan (romanization)
การต้องการ (abstract-noun)

From ต้อง (dtɔ̂ng) + การ (gaan). Compare Lao ຕ້ອງການ (tǭng kān).


ต้อง

Compare Lao ຕ້ອງ (tǭng), Lü ᦎᦸᧂᧉ (ṫoang²), Ahom 𑜄𑜨𑜂𑜫 (toṅ, “same”).

cog

Lü ᦎᦸᧂᧉ (ṫoang²)

to touch; to come into contact (with); to hit.


รองเท้า

th-noun

รองเท้า • (rɔɔng-táao) (classifier ข้าง or คู่)

rɔɔng-táao (romanization)
ข้าง (classifier)
คู่ (classifier)

/rɔːŋ˧.tʰaːw˦˥/

From รอง (rɔɔng, “to support; to place under”) + เท้า (táao, “foot”).

com

จงถอดรองเท้าของเจ้าออกเสีย เพราะว่าที่ซึ่งเจ้ายืนอยู่นี้เป็นที่บริสุทธิ์

Put off thy shoes from off thy feet, for the place whereon thou standest is holy ground

jong tɔ̀ɔt rɔɔng-táao kɔ̌ɔng jâo ɔ̀ɔk sǐia prɔ́-wâa tîi sʉ̂ng jâo yʉʉn yùu níi bpen tîi bɔɔ-rí-sùt


ถ้วย

From Middle Chinese 斗 (MC tuwX, “cup-like object”).
Cognate with Lao ຖ້ວຍ (thuāi), Lü ᦏᦽᧉ (ṫhoy²), Bouyei doix, Zhuang duix, Lakkia ti².

cog

Lü ᦏᦽᧉ (ṫhoy²)


มักกะลีผล

th-noun

มักกะลีผล • (mák-gà-lii-pǒn)

(Buddhist mythology) Nariphon; Makaliporn (a mythical tree which bears fruit in the shape of young 16-year-old girls).

th:มักกะลีผล


มลายู

th-adj

มลายู • (má-laa-yuu) (abstract noun ความมลายู)

má-laa-yuu (romanization)
ความมลายู (abstract-noun)

ภาษามลายู


กล้วย

กล้วย • (glûai)

From Proto-Tai *kluəjꟲ (“banana”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ or ᨠ᩠ᩃ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ, Lao ກ້ວຍ (kuāi), Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²), Tai Dam ꪀ꫁ꪺꪥ, Shan ၵူၺ်ႈ (kōi), Ahom 𑜀𑜤𑜐𑜫 (kuñ), Bouyei joic, Zhuang gyoij.

cog

Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²)


เณร

neen (romanization)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)

Clipping of สามเณร (sǎam-má-neen), from Pali sāmaṇera.

ศีล ๑๐
ศีล ๑๐#Thai

ภิกษุ ภิกษุ#Thai

ศีล ๒๒๗
ศีล ๒๒๗#Thai

(Buddhism and colloquial) a Buddhist novice, that is, an ordained male who merely adheres to ศีล ๑๐ (sǐil 10), or the ten precepts, as opposed to ภิกษุ (pík-sù), or a monk, who adheres to ศีล ๒๒๗ (sǐil 227), or the 227 precepts.


โพธิสัตว์

th-noun

โพธิสัตว์ • (poo-tí-sàt) (classifier พระองค์ or องค์)

poo-tí-sàt (romanization)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

From Sanskrit बोधिसत्त्व (bodhisattva, “bodhisattva”, literally “enlightened being”), from बोधि (bodhi, “enlightened; enlightened intellect”) + सत्त्व (sattva, “being; creature”); possibly via Old Khmer bodhisatva (“idem”); equivalent to Thai โพธิ + สัตว์ (sàt). Cognate with Modern Khmer ពោធិសត្វ (poothisat); Lao ໂພທິສັດ (phō thi sat).

com

โพธิ + สัตว์ (sàt)

พระ พระ#Thai


สามเณร

th-noun

สามเณร • (sǎam-má-neen) (classifier ตน or รูป or องค์)

sǎam-má-neen (romanization)
ตน (classifier)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)

From Pali sāmaṇera (“novice”); perhaps via Angkorian Old Khmer sāmaṇera (“novice monk”). Compare Old Khmer sāmanera, samnera, saṃnera, saṃṇera, saṃmnera, saṃnœra, saṃmnœra, srāmanera; Modern Khmer សាមណេរ (saamaʼnee); Sanskrit श्रामणेर (śrāmaṇera).

der

ภิกษุ ภิกษุ#Thai

(Buddhism) sāmaṇera: ordained male who merely observes 10 precepts, as opposed to ภิกษุ (pík-sù) who observes 227 precepts.


โค้ก

th-proper noun

โค้ก • (kóok)

From the trademark โค้ก, Thai version of Coca-Cola.


ดาวน์โหลด

th-verb

ดาวน์โหลด • (daao-lòot) (abstract noun การดาวน์โหลด)

daao-lòot (romanization)
การดาวน์โหลด (abstract-noun)


ไข้เลือดออก

th-noun

ไข้เลือดออก • (kâi-lʉ̂ʉat-ɔ̀ɔk)

/kʰaj˥˩.lɯa̯t̚˥˩.ʔɔːk̚˨˩/


ไอศกรีม

Semi-learned borrowing from English ice cream.


อัปโหลด

th-verb

อัปโหลด • (áp-lòot) (abstract noun การอัปโหลด)

áp-lòot (romanization)
การอัปโหลด (abstract-noun)

/ʔap̚˦˥.loːt̚˨˩/

/ʔap̚˥˩.loːt̚˨˩/


อร่อย

th-adj

อร่อย • (à-rɔ̀i) (abstract noun ความอร่อย)

à-rɔ̀i (romanization)
ความอร่อย (abstract-noun)

/ʔa˨˩.rɔj˨˩/


ประเวณี

From Sanskrit प्रवेणी (praveṇī, “braid of hair worn by widows or by wives in the absence of their husbands”); probably via Old Khmer °praveṇī, pravaiṇi, pravaini (“tradition, custom; succession, lineage”). Cognate with Modern Khmer ប្រវេណី (prɑveenii), Lao ປະເວນີ (pa wē nī). Compare Pali paveṇi, from which Thai ปเวณี is derived. Doublet of ประเพณี (bprà-pee-nii).

bor

ประเพณี ประเพณี#Thai

(archaic) Alternative form of ประเพณี (bprà-pee-nii)

(formal) sex; sexual intercourse; sexual activity.


สัญญา

From Pali saññā (“motion; perception; sign; etc”); perhaps via Old Khmer saṃñā (“mark, sign; recognition; agreement, consent”).
Cognate with Khmer សន្យា (sɑnyaa), Lao ສັນຍາ (san nyā), Northern Thai ᩈᨬ᩠ᨬᩣ.

ขันธ์ ขันธ์#Thai

รูป รูป#Thai

เวทนา เวทนา#Thai

สังขาร สังขาร#Thai

วิญญาณ วิญญาณ#Thai

(Buddhism) perception or recognition, being one of the five ขันธ์ (“aggregates”) that constitute a sentient being; the other four being รูป (rûup, “form”), เวทนา (wee-tá-naa, “sensation”), สังขาร (sǎng-kǎan, “impulse”), and วิญญาณ (win-yaan, “consciousness”).


คุณชื่ออะไรครับ

head

คุณชื่ออะไรครับ

คุณชื่ออะไรครับ


คุณชื่ออะไรคะ

คุณชื่ออะไรคะ

คุณชื่ออะไรคะ

/kʰun˧.t͡ɕʰɯː˥˩.ʔa˨˩.raj˧.kʰaʔ˦˥/


ประชาธิปไตย

From ประชา (bprà-chaa, “people”) + อธิปไตย (à-tí-bpà-dtai, “sovereignty”).


ลูกแก้วหิมะ

th-noun

ลูกแก้วหิมะ • (lûuk-gɛ̂ɛo-hì-má)


โกรธ

gròot (romanization)
ความโกรธ (abstract-noun)


เดนลอว์

th-proper noun

เดนลอว์ • (deen-lɔɔ)


ตัวเอง

คิดถึงตัวเองจัง

(slang, childish) second person pronoun.


โรง

Perhaps derived from Malay ruang. Cognate with Northern Thai ᩁᩰᩫ᩠ᨦ, Lao ໂຮງ (hōng), Lü ᦷᦣᧂ (hong), Shan ႁူင်း (húung). Compare Khmer រោង (roong), Mon ရိုၚ်, Burmese ရုံ (rum).

Classifier for the above-mentioned nouns.


นิดหน่อย

th-adv

นิดหน่อย • (nít-nɔ̀i)

a little, a bit, a little bit, just a little, a tiny bit.


ตรีศูล

dtrii-sǔun (romanization)
เล่ม (classifier)

From Sanskrit त्रिशूल (triśūla, “trident”); probably via Old Khmer triśūla (“trident; three-pronged finial at the top of a temple tower.”). Compare Modern Khmer ត្រីសូល៍ (treisol៍), ត្រៃសូរ (traysou).


เปล่า

th-adj

เปล่า • (bplàao)

From Proto-Tai *plɤwᴮ (“empty”). Cognate with Lao ເປົ່າ (pao), Northern Thai ᨸᩖᩮᩢ᩵ᩣ (paw), Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹), Shan ပဝ်ႇ (pào), Ahom 𑜆𑜧 (paw) or 𑜆𑜨𑜧 (pow).

cog

Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹)

giving nothing, resulting in nothing: void, invalid, vain, waste, dead, etc.

requiring nothing in return: free, for free, free of charge, free of obligation or condition, gratuitous, etc.


เปล่า

th-adv

เปล่า • (bplàao)

cog

Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹)

ตายเปล่า

(slang) in vain; for nothing; to no purpose.


เปล่า

th-interj

เปล่า • (bplàao)

cog

Lü ᦔᧁᧈ (ṗaw¹)

(colloquial) an exclamation used to express negation: no, not, never, nah, nothing, etc.


โรงแรม

From โรง (roong, “building”) + แรม (rɛɛm, “to stay overnight”).


โรงงาน

th-noun

โรงงาน • (roong-ngaan) (classifier แห่ง or ที่ or โรง)

roong-ngaan (romanization)
แห่ง (classifier)
ที่ (classifier)
โรง (classifier)

From โรง (roong, “building”) + งาน (ngaan, “work”). Compare Lao ໂຮງງານ (hōng ngān), Tai Dam ꪶꪭꪉꪉꪱꪙ.

cog

Tai Dam ꪶꪭꪉꪉꪱꪙ


หมู่บ้าน

th-noun

หมู่บ้าน • (mùu-bâan)

From หมู่ (mùu, “group”) + บ้าน (bâan, “house”).

compound

(law) the smallest administrative subdivision of Thailand


แรม

th-noun

แรม • (rɛɛm)


พาทย์

พาทย์ • (pâat)

From Sanskrit वाद्य (vādya, “musical instrument”). Cognate with Khmer ពាទ្យ (piət).


ซอสหอยนางรม

th-noun

ซอสหอยนางรม • (sɔ́ɔt-hɔ̌i-naang-rom)

From ซอส (sɔ́ɔt, “sauce”) + หอยนางรม (hɔ̌i-naang-rom, “oyster”).


เรื้อน

th-verb

เรื้อน • (rʉ́ʉan)

Cognate with Isan เฮื้อน, Lao ເຮື້ອນ (hư̄an), Northern Thai ᩁᩮᩬᩥ᩶ᩁ, Khün ᩁᩮᩨ᩠᩶ᨶ, Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²), Tai Dam ꪹꪭ꫁ꪙ, Shan ႁိူၼ်ႉ (hô̰en, “itch”), Tai Nüa ᥞᥫᥢᥳ (hȯen)

cog

Lao ເຮື້ອນ (hư̄an)

Lü ᦵᦣᦲᧃᧉ (hoen²)

(slang) to behave badly or madly when drunk.


น้ำมันหอย

th-noun

น้ำมันหอย • (nám-man-hɔ̌i)

Partial calque from Chinese 蠔油／蚝油 (háoyóu). Same as น้ำมัน (nám-man, “oil”) + หอย (hɔ̌i, “mollusc”).

zh-l

蠔油／蚝油 (háoyóu)


ดวงอาทิตย์

มิมาสเอนเซลาดัสเทธิสไดโอนเรอาไททันไอเพทัส


อาทิตย์

th-proper noun

อาทิตย์ • (aa-tít)

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/

From Sanskrit आदित्य (āditya, “belonging to or coming from Aditi; offspring of Aditi”); probably via Old Khmer ʼāditya, °ditya, ʼādita, ʼādīta (“sun; Sunday”). Cognate with Modern Khmer អាទិត្យ (ʼaatɨt), Lao ອາທິດ (ʼā thit), Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t). Compare Pali adicca.

cog

Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t)

ดวง ดวง#Thai

พระ พระ#Thai


อาทิตย์

th-noun

อาทิตย์ • (aa-tít)

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/

cog

Shan ဢႃတိတ်ႉ (ʼǎa tḭ̂t)

วัน วัน#Thai


สุเหร่า

th-noun

สุเหร่า • (sù-rào)

Semi-learned borrowing from Malay surau.


คริสต์

th-proper noun

คริสต์ • (krít)

พระ พระ#Thai


วดี

From Pali vati (“fence”), from Sanskrit वृति (vṛti, “fence; hedge”).


มัสยิด

th-noun

มัสยิด • (mát-sà-yít)


โบสถ์

โบสถ์ • (bòot) (classifier โบสถ์ or หลัง or แห่ง)

bòot (romanization)
โบสถ์ (classifier)
หลัง (classifier)
แห่ง (classifier)

A contraction of อุโบสถ (ù-boo-sòt), from Pali uposatha. Compare Lao ໂບດ (bōt).

Phra Nakhon Si Ayutthaya Province
Wat Benchamabophit

สีมา สีมา#Thai

(Buddhism) monastic auditorium marked by boundary stones called สีมา (sǐi-maa), occupied by priests for conduct of religious services, as ordination, recital of Prātimokṣa, etc.

any similar place for religious service.


เสือดาว

เสือดาว • (sʉ̌ʉa-daao)


ค้างคาว

/kʰaːŋ˦˥.kʰaːw˧/


มันเสา

มันเสา • (man-sǎo)

Dioscorea alata
Dioscorea alata#Translingual


พังพอน

pang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰaŋ˧.pʰɔːn˧/


พอร์พอยส์

พอร์พอยส์ • (pɔɔ-pɔ́is)

/pʰɔː˧.pʰɔjs˦˥/


ลามา

ยามา ยามา#Thai

Alternative form of ยามา (yaa-maa, “llama”)


สำปะหลัง

สำปะหลัง • (sǎm-bpà-lǎng)

มัน มัน#Thai


เพียงพอน

เพียงพอน • (piiang-pɔɔn) (classifier ตัว)

piiang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰia̯ŋ˧.pʰɔːn˧/


กล้าย

กล้าย • (glâai)

Cognate with Lao ກ້າຍ (kāi) / ກ້າຽ (kāi), Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ᩠ᨿ.


หมาบ้าน

หมาบ้าน • (mǎa-bâan)

From หมา (mǎa, “dog”) + บ้าน (bâan, “home; village”).


กวางมูส

กวาง (gwaang, “deer; venison”) + มูส (múus). The second part is from English moose.


หมาใน

From หมา (mǎa) + ใน (nai); the latter component from Proto-Tai *nay (“dhole”).


ลิงซ์

th-noun

ลิงซ์ • (líng)

แมวป่า แมวป่า#Thai


ไก่ฟ้า

From ไก่ (gài, “chicken”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”).


แมวป่า

th-noun

แมวป่า • (mɛɛo-bpàa)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + ป่า (bpàa, “wild; savage; forest; jungle”).


ม้าลาย

From ม้า (máa, “horse”) + ลาย (laai, “striped”).


มันเลือดนก

th-noun

มันเลือดนก • (man-lʉ̂ʉat-nók)

From มัน (man, “yam”) + เลือดนก (lʉ̂ʉat-nók, literally “bird's blood”).


ยีราฟ

From English giraffe. Cognate with Lao ຈີຣາຟ (chī rāp).


จากัวร์

เสือ เสือ#Thai