โสม

โสม • (sǒom)

From Sanskrit सोम (soma, “soma plant; a kind of boiled vine from Vedic India, made from the plant soma, drunk as medicine and offered to gods; also associated with the moon after the Vedic period”). Cognate with Old Khmer soma°; Modern Khmer សោម (saom).

bor

(botany) Jewels of Opar, flameflower (Talinum paniculatum, family Portulacaceae)

(botany) sweetheart (Talinum fruticosum, family Portulacaceae).

(botany) any of the various plants of the genus Panax (family Araliaceae).


สันสกฤต

th-noun

สันสกฤต • (sǎn-sà-grìt)

From Sanskrit संस्कृत (saṃskṛta, “perfected”).

der

ภาษาสันสกฤต

ภาษา ภาษา#Thai


อสูร

th-noun

อสูร • (à-sǔun)

/ʔa˨˩.suːn˩˩˦/

ส่วนราชสมบัติกรุงอุชชยินีซึ่งว่างผู้ปกครองนั้นก็ร้อนถึงพระอินทร์ตามเคย พระอินทร์ตรัสให้อสูรตนหนึ่งชื่อ ปัถพีบาล ลงมาป้องกันกรุงอุชชยินีมิให้มีภัยมาถึง

2013, น.ม.ส., นิทานเวตาล, แพรวสำนักพิมพ์, →ISBN, page 9:

The vacancy of the throne of Ujjayini troubled the god Indra as usual. Indra told an asura, called the Earth Protector, to descend to the Ujjayini Kingdom and guard her from whatever peril that might arrive.

sùuan râat-chá-sǒm-bàt grung ùt-chá-yí-nii sʉ̂ng wâang pûu-bpòk-krɔɔng nán gɔ̂ɔ rɔ́ɔn-tʉ̌ng prá-in dtaam kəəi prá-in dtràt hâi à-sǔun dton nʉ̀ng chʉ̂ʉ bpàt-tà-pii-baan long maa bpɔ̂ng-gan grung ùt-chá-yí-nii mí hâi mii pai maa tʉ̌ng

(Buddhism, Hinduism) asura; māra; rākṣasa; yakṣa.


ยางลบ

From ยาง (yaang, “rubber”) + ลบ (lóp, “to delete”); literally "deletion rubber".

compound

rubber: device for erasing marks made with pen, pencil, etc.


ห้องเรียน

th-noun

ห้องเรียน • (hɔ̂ng-riian) (classifier ห้อง)

hɔ̂ng-riian (romanization)
ห้อง (classifier)

ห้อง (hɔ̂ng, “room”) + เรียน (riian, “to study”).


ดินสอ

th-noun

ดินสอ • (din-sɔ̌ɔ)

ดิน (din, “soil”) + สอ (sɔ̌ɔ, “white”). In ancient times, people used white "ดินสอ" (marl, that is now called ดินสอพอง) to write on slate. Later, western traders brought graphite sticks to write on paper. Therefore, the graphite sticks are called "ดินสอ" as well.

แท่ง แท่ง#Thai

(classifier แท่ง) pencil, especially black one.


สมุด

Compare Burmese စာအုပ် (caup, “book”). Cognate with Lao ສະມຸດ (sa mut), Northern Thai ᩈ᩠ᨾ᩻ᩩᨯ, ᩈ᩠ᨾᩩᨯ.


ทื่อ

tʉ̂ʉ (romanization)
ความทื่อ (abstract-noun)


ไม้บรรทัด

ไม้บรรทัด • (mái-ban-tát) (classifier เล่ม or อัน)

mái-ban-tát (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

From ไม้ (máai, “strip”) + บรรทัด (ban-tát, “to line; to rule; etc.”); literally "ruling strip". Compare Lao ໄມ້ບັນທັດ (mai ban that).

compound

ruler: strip used for drawing lines, measuring, etc.


นิ่ม

nîm (romanization)
ความนิ่ม (abstract-noun)


เตี้ย

th-adj

เตี้ย • (dtîia) (abstract noun ความเตี้ย)

dtîia (romanization)
ความเตี้ย (abstract-noun)


ชอล์ก

th-noun

ชอล์ก • (chɔ́k)


กระดานดำ

กระดานดำ • (grà-daan-dam) (classifier แผ่น)

grà-daan-dam (romanization)
แผ่น (classifier)

Calque of English blackboard. Same as กระดาน (grà-daan) + ดำ (dam). Cognate with Lao ກະດານດໍາ (ka dān dam).


ห้อง

From Proto-Southwestern Tai *ʰrɔːŋꟲ (“room; compartment; space”).
Cognate with Northern Thai ᩉᩬ᩶ᨦ, Lao ຫ້ອງ, Shan ႁွင်ႈ (hāung), Tai Dam ꪬ꫁ꪮꪉ, Tai Nüa ᥞᥩᥒᥲ (hòang), Phake ꩭွင် (hoṅ), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ) or 𑜑𑜨𑜂𑜫 (hoṅ).


สั้น

sân (romanization)
ความสั้น (abstract-noun)


อ้วน

ûuan (romanization)
ความอ้วน (abstract-noun)

Cognate with Lao ອ້ວນ (ʼūan), Zhuang uenj; compare Khün ᩋ᩠ᩅ᩶ᩁ, Lü ᦷᦀᧃᧉ (˙ʼon²), Shan ဢူၼ်ႈ (ʼūun).

cog

Lü ᦷᦀᧃᧉ (˙ʼon²)


แผนที่

pɛ̌ɛn-tîi (romanization)
แผ่น (classifier)

/pʰɛːn˩˩˦.tʰiː˥˩/

From แผน (pɛ̌ɛn, “plan”) + ที่ (tîi, “place”). Compare Lao ແຜນທີ່ (phǣn thī).


แผน

th-noun

แผน • (pɛ̌ɛn)

Compare Lao ແຜນ (phǣn), Northern Thai ᨹᩯ᩠ᨶ, Shan ၽႅၼ် (phěn).

แผนปฏิบัติ


หนังสือเรียน

หนังสือเรียน • (nǎng-sʉ̌ʉ-riian)

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.ria̯n˧/

From หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”) + เรียน (riian, “to study”).


เลว

leeo (romanization)
ความเลว (abstract-noun)

→ Lao: ເລວ (lē wa)

→ Khmer: ឡេវ (leew)

Possibly from Pali kaḷebara, kaḷevara, kalebara, kalevara (“body; corpse; carcass”).


ปากกา

From ปาก (bpàak, “mouth”) + กา (gaa, “crow”); literally "crow mouth". Compare Lao ປາກກາ (pāk kā), Khmer ប៉ាកកា (paakkaa).
Semantically, compare Chinese 鴉嘴筆 /鸦嘴笔 (yāzuǐbǐ, “ruling pen”, literally “crow-mouth pen”), Japanese 烏口 (karasuguchi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), Korean 가막부리 (gamakburi, “ruling pen”, literally “crow mouth”), 오구 (ogu, “ruling pen”, literally “crow mouth”).

cog

ด้าม ด้าม#Thai

(classifier ด้าม) pen: instrument for writing or drawing with ink or similar substance.

ตัว ตัว#Thai

(classifier ตัว) fastener, as clothes peg.


เล็ก

lék (romanization)
ความเล็ก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩮᩢ᩠ᨠ, Lao ເລັກ (lek), Lü ᦵᦟᧅ (lek), Shan လဵၵ်ႉ (lâ̰ek), Ahom 𑜎𑜢𑜀𑜫 (lik).


งาม

ngaam (romanization)
ความงาม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ŋaːmᴬ⁴ (“beautiful, nice”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨾ, Khün ᨦᩣ᩠ᨾ, Isan งาม, Lao ງາມ (ngām), Lü ᦇᦱᧄ (ngaam), Shan ငၢမ်း (ngáam), Tai Nüa ᥒᥣᥛᥰ (ngäam), Phake ငံ (ṅaṃ), Ahom 𑜂𑜪 (ṅaṃ).


ขยัน

th-adj

ขยัน • (kà-yǎn) (abstract noun ความขยัน)

kà-yǎn (romanization)
ความขยัน (abstract-noun)

แม่ขยันทำมาหากินและอดทนสู้ชีวิต

My mother earns a living diligently and endures the hardship she is facing.

mɛ̂ɛ kà-yǎn tam-maa-hǎa-gin lɛ́ òt-ton sûu chii-wít


เตียง

dtiiang (romanization)
เตียง (classifier)

Compare Lao ຕຽງ (tīang), Proto-Hlai *tʰ(e)ːŋɦ (“bed”).

เขากำลังนอนอยู่บนเตียง


กระดาน

Extended from ขดาน (kà-daan), from Old Khmer ខ្តារ៑ (khtār).

แผ่น แผ่น#Thai

(colloquial) (classifier แผ่น) board for writing, drawing, etc, as slate, chalkboard, markerboard, etc.

(slang, sometimes offensive) flat chest; flat-chested woman.


สูง

sǔung (romanization)
ความสูง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *suːŋᴬ¹ (“high”). Compare Middle Chinese 嵩 (MC sjuwng) or 崧 (MC sjuwng). Cognate with Lao ສູງ (sūng), Northern Thai ᩈᩪᨦ, Lü ᦉᦳᧂ (ṡung), Tai Dam ꪎꪴꪉ, Shan သုင် (sǔng), Tai Nüa ᥔᥧᥒᥴ (súng), Aiton ꩬုင် (suṅ), Phake ꩬုင် (suṅ), Ahom 𑜏𑜤𑜂𑜫 (suṅ).


เกียจคร้าน

เกียจคร้าน • (gìiat-kráan) (abstract noun ความเกียจคร้าน)

gìiat-kráan (romanization)
ความเกียจคร้าน (abstract-noun)

Compound of เกียจ (gìiat, “lazy; idle”) + คร้าน (kráan, “idem”).

com+

(formal) lazy; idle; inactive; sluggish.


กระดาษ

grà-dàat (romanization)
แผ่น (classifier)

→ Northern Thai: ᨠᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᩕᨯᩣ᩠ᩇ, ᨡᨯᩣ᩠ᩇ

→ Lao: ກະດາດ (ka dāt)

desc

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad)

→ Lü: ᦂᦡᦱᧆ (k̇ḋaad), ᦂᦰᦡᦱᧆ (k̇!ḋaad) (possibly)

→ Southern Thai: ด๋าด

Uncertain. Compare Portuguese cartas, cartaz; Malay kertas (from Arabic قَرْطَاس (qarṭās)); and Khmer ក្រដាស (krɑɑdaah).


ปฏิทิน

From Pali patidina (“daily”), composed of pati, paṭi (“towards; together; apart; etc.”) + dina (“day”); compare Sanskrit प्रतिदिन (pratidina, “day by day; daily; every day”). Cognate with Khmer បដិទិន (paʼdetɨn), ប្រតិទិន (prɑtetɨn), Lao ປະຕິທິນ (pa ti thin), Burmese ပြက္ခဒိန် (prakhka.din).


สวย

th-verb

สวย • (sǔai)

(colloquial) to undergo something bad, such as to get scolded or punched.


ตู้

th-noun

ตู้ • (dtûu) (classifier ตู้ or หลัง or ใบ)

dtûu (romanization)
ตู้ (classifier)
หลัง (classifier)
ใบ (classifier)

Borrowed from Teochew 櫥 /橱 (du5, “cabinet; wardrobe”). Cognate with Lao ຕູ້ (tū), Khmer ទូ (tuu), Vietnamese tủ.


คม

Shortened from บังคม (bang-kom), from Khmer បង្គំ (bɑɑbɑngkum).

ทรง ทรง#Thai

(royal) (ทรง~) to perform a wai; to greet with respect; to pay respect; to worship.


เก่า

gào (romanization)
ความเก่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *kawᴮ (“old (of non-living things)”), from Middle Chinese 故 (MC kuH, “old”). Cognate with Lao ເກົ່າ (kao), Tai Nüa ᥐᥝᥱ (kǎw), Lü ᦂᧁᧈ (k̇aw¹), Tai Dam ꪹꪀ꪿ꪱ, Shan ၵဝ်ႇ (kào), Ahom 𑜀𑜧 (kaw), Zhuang gaeuq.

cog

Lü ᦂᧁᧈ (k̇aw¹)

(of non-living things) old (having existed for a long time).


น้อย

nɔ́ɔi (romanization)
ความน้อย (abstract-noun)

From Proto-Tai *noːjꟲ (“small”). Cognate with Northern Thai ᨶᩬ᩠᩶ᨿ, Lao ນ້ອຍ (nǭi), Lü ᦓᦾᧉ (noay²), Tai Dam ꪙ꫁ꪮꪥ, Tai Dón ꪙꪮꪥꫂ, Shan ၼွႆႉ (nâ̰ui), Tai Nüa ᥘᥩᥭᥳ (lȯay) or ᥢᥩᥭᥳ (nȯay), Phake ꩫွႝ (noy), Ahom 𑜃𑜨𑜩 (noy) or 𑜃𑜨𑜐𑜫 (noñ), Zhuang noix.

Tai Dón ꪙꪮꪥꫂ


อ่อน

ɔ̀ɔn (romanization)
ความอ่อน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʔɔːnᴮ¹ (“soft; tender”), from Proto-Tai *ʔwuːnᴮ (“young; soft”). Cognate with Lao ອ່ອນ (ʼǭn), Lü ᦀᦸᧃᧈ (˙ʼoan¹), Shan ဢွၼ်ႇ (ʼàun) or ဢူၼ်ႈ (ʼūun), Ahom 𑜒𑜨𑜃𑜫 (ʼon) or 𑜒𑜤𑜃𑜫 (ʼun), Zhuang unq or onq, Nong Zhuang oanq, Saek อูน.

cog

Lao ອ່ອນ (ʼǭn)

Lü ᦀᦸᧃᧈ (˙ʼoan¹)


ตู้หนังสือ

th-noun

ตู้หนังสือ • (dtûu-nǎng-sʉ̌ʉ)

/tuː˥˩.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From ตู้ (dtûu, “case”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “book”), cf Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄).

cog

Lao ຕູ້ໜັງສື (tū nang sư̄)


แข็ง

kɛ̌ng (romanization)
ความแข็ง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *kʰɛːŋᴬ¹ (“solid; hard”), from Proto-Tai *k.reːŋᴬ (“hard”). Cognate with Northern Thai ᨡᩯ᩠ᨦ or ᨡᩯᩢ᩠ᨦ, Lao ແຂງ (khǣng), Lü ᦶᦃᧂ (ẋaeng), Tai Dam ꪵꪄꪉ, Shan ၶႅင် (khěng), Tai Nüa ᥑᥦᥒᥴ (xáeng), Phake ၵိင် (khiṅ), Ahom 𑜁𑜢𑜂𑜫 (khiṅ), Sapa xeŋᴬ¹, Bouyei jeengl, Saek เถรี่ยง (“hard”) and แข้ง (“tight; tense”).


ผอม

pɔ̌ɔm (romanization)
ความผอม (abstract-noun)

From Proto-Tai *proːmᴬ (“thin”). Cognate with Northern Thai ᨹᩬᨾ, Khün ᨹᩬᨾ, Lao ຜອມ (phǭm), Lü ᦕᦸᧄ (ṗhoam), Zhuang byom. Compare Shan ယွမ် (yǎum), Sui qxguml (“skinny, thin”).


น้ำเงิน

th-adj

น้ำเงิน (abstract noun ความน้ำเงิน)

From น้ำ (náam) + เงิน (ngən). Cognate with Lao ນ້ຳເງິນ (nam ngœn).


เหลือง

เหลือง • (lʉ̌ʉang) (abstract noun ความเหลือง)

lʉ̌ʉang (romanization)
ความเหลือง (abstract-noun)

→ Khmer: លឿង (lɨəng)

From Proto-Tai *ʰlɯəŋᴬ (“yellow”). Cognate with Lao ເຫຼືອງ (lư̄ang), Lü ᦵᦜᦲᧂ (l̇oeng), Shan လိူင် (lǒeng), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ), Zhuang lieng.

cog

Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (lüṅ)


ขาว

kǎao (romanization)
ความขาว (abstract-noun)

From Proto-Tai *xaːwᴬ (“white”). Cognate with Northern Thai ᨡᩣ᩠ᩅ (xāo), Lao ຂາວ (khāo),Lü ᦃᦱᧁ (ẋaaw), Tai Dam ꪄꪱꪫ, Shan ၶၢဝ် (khǎao), Tai Nüa ᥑᥣᥝᥴ (xáaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw) or 𑜁𑜧𑜨 (khawo), Zhuang hau, Bouyei haaul, Saek ห่าว. Compare Proto-Hlai *kʰaːw (“white”).


เทา

(botany) blanketweed, the alga Spirogyra of the family Zygnemataceae.


ขี้เกียจ

th-verb

ขี้เกียจ • (kîi-gìiat)

Compound of ขี้ (kîi, a prefix used to indicate likelihood, tendency, etc) + เกียจ (gìiat, “lazy”).

com+

2024 April 17, jungswni_, “[untitled]”, in x.com/jungswni_:
ขี้เกียจจะบ่นแต่ก็ต้องพูด
kîi-gìiat jà bòn dtɛ̀ɛ gɔ̂ dtɔ̂ng pûut
[I] don't want to complain but [I] have to speak up.

2023 November 21, nchdaq, “[untitled]”, in x.com/nchdaq:
ยิ่งโตขึ้นยิ่งขี้เกียจจะพูดออกไปว่ากำลังเจออะไร
yîng dtoo kʉ̂n yîng kîi-gìiat jà pûut ɔ̀ɔk-bpai wâa gam-lang jəə à-rai
The more [I] grow up, the more [I] don't want to speak out about what [I am] being faced with.

(slang, auxiliary) (จะ~) used to express the feeling of not wanting to do something, especially because of tiredness or annoyance.


แพง

pɛɛng (romanization)
ความแพง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *bɛːŋᴬ² (“expensive”), from Proto-Tai *beːŋᴬ (“expensive”). Cognate with Northern Thai ᨻᩯ᩠ᨦ, Lao ແພງ (phǣng), Lü ᦶᦗᧂ (paeng), Shan ပႅင်း (péng), Zhuang bengz, Nong Zhuang biangz or byangz. Compare Sui mbingl (“expensive”).

inh

(slang, of fashion, style, garment, look, manner, etc) elegant.

style; garment; look; etc; style; garment; look; etc


หนังสือ

th-noun

หนังสือ • (nǎng-sʉ̌ʉ) (classifier เล่ม or ฉบับ)

nǎng-sʉ̌ʉ (romanization)
เล่ม (classifier)
ฉบับ (classifier)

→ Lao: ໜັງສື (nang sư̄)

→ Lü: ᦐᧂᦉᦹ (ṅangṡue)

desc

→ Gong: นังซือํ

→ Gong: นังซือํ

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From หนัง (nǎng, “peel; skin; etc”) + สือ (sʉ̌ʉ, “character; letter; script; etc”); literally “skin of letters”, referring to a piece of skin on which something is written.

com

นักเรียนอ่านหนังสืออยู่

knowledge, especially one derived from a book or books.


ม่วง

From Proto-Tai *mwɯːŋᴮ. Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Khün ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Lao ມ່ວງ (mūang), Lü ᦷᦙᧂᧈ (mong¹), Tai Dam ꪣ꪿ꪺꪉ, Tày muô̱ng.

ผ้า ผ้า#Thai

(ผ้า~) loincloth traditionally worn by noblemen, often purple or bluish in colour.


ดำ

dam (romanization)
การดำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *t.namᴬ (“to transplant”). Compare Khmer ដាំ (dam, “to plant”), Proto-Austronesian *taɬem (“to transplant”).

cog

to plant; to transplant (rice in the padding field).


น่าเกลียด

th-adj

น่าเกลียด • (nâa-glìiat) (abstract noun ความน่าเกลียด)

nâa-glìiat (romanization)
ความน่าเกลียด (abstract-noun)

From น่า (nâa, “should”) + เกลียด (glìiat, “to hate”). Compare Lao ຫນ້າກຽດ (nā kīat), ໜ້າກຽດ (nā kīat).

cog

Lao ຫນ້າກຽດ (nā kīat)

2019 March 5, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:37 from the start, in ขนมที่แม่ย้อยกินแถมชมไม่ขาดปาก ฝีมือแม่เรณูทั้งนั้นแหละ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-06-01:
น่าเกลียดน่ะเฮีย กินปุ๊บกลับปั๊บดูไม่ดี
nâa-glìiat nâ hiia · gin bpúp glàp bpáp duu mâi dii
It's inappropriate, Hia. Leaving immediately after eating doesn't seem good.

ugly, hideous, unattractive; disgusting, offensive, objectionable; despicable, contemptible, denunciable, blameworthy; inappropriate, improper, unsuitable.


ทอง

th-noun

ทอง • (tɔɔng)

From Old Chinese 銅 (OC *doːŋ, “copper”). Cognate with Old Khmer daṅa, d̈aṅa, daṅṅa, daṃṅa, doṅa, duṅa; Modern Khmer ទង់ (tŭəng), ថង (thɑɑng), ទង (tɔɔng); Lao ທອງ (thǭng); Vietnamese đồng.

any metallic material, such as bronze, brass, copper, etc.


แดง

แดง • (dɛɛng)

From the properties of livings that have red or red-like color.

ไม้ ไม้#Thai

(ไม้~) the tree of pyinkado (Xylia xylocarpa), used in construction

เทียน เทียน#Thai

Lepidium sativum
Lepidium sativum#Translingual

(เทียน~) dried ripe seed of garden cress (Lepidium sativum), used as herb

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) the freshwater fish of Phalacronotus bleekeri (syn. Micronema bleekeri)


น้ำตาล

From น้ำ (náam, “liquid”) + ตาล (dtaan, “palmyra palm”).

com

เคี่ยม เคี่ยม#Thai

ตะเคียน ตะเคียน#Thai

มะเกลือ มะเกลือ#Thai

a traditional intoxicating beverage made from palmyra palm juice fermented with barks of certain plants, as เคี่ยม (kîiam), ตะเคียน (dtà-kiian), or มะเกลือ (má-glʉʉa).

(by extension) any intoxicating beverage made from palm juice, as palm wine, toddy, etc.

(archaic) sugar made from palmyra palm juice: palm sugar.


มาก

mâak (romanization)
ความมาก (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *mlaːkᴰᴸ⁴ (“much”). Cognate with Northern Thai ᨾᩣ᩠ᨠ, Lao ມາກ (māk), Lü ᦙᦱᧅ (maak), Shan မၢၵ်ႈ (māak), Tai Nüa ᥛᥣᥐ (maak), Phake မက် (mak), Ahom *𑜉𑜀𑜫 (*mak) (close meaning: wealthy).


ชมพู

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).

Syzygium cumini
Syzygium cumini#Translingual

(botany) Java plum (Syzygium cumini (L.) Skeels.), of the family Myrtaceae.


ชั่ว

th-noun

ชั่ว • (chûua)

Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Khün ᨩ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຊົ່ວ (sūa), Lü ᦷᦋᧈ (tso¹), Shan ၸူဝ်ႈ (tsō), Phake ꩡုဝ် (cuw), Ahom 𑜋𑜥 (chū).

time, occasion; period, period of time, duration; length.


นาฬิกา

From Sanskrit नालिका (nālikā, “a unit of time consisting of 24 minutes”).
Compare Tamil நாழிகை (nāḻikai, “a unit of time consisting of 24 minutes”); Pali nāḷikā (“stalk, shaft; tube, pipe”); Sanskrit नाडीका (nāḍīkā, “windpipe”). And compare Khmer នាឡិកា (niəlekaa); Lao ນາລິກາ (nā li kā); Burmese နာရီ (nari); Javanese ꦤꦭꦶꦏ (nalika).

bor

สิบสามนาฬิกาสิบห้านาที

thirteen hours [and] fifteen minutes (= 13:15 hours)

(formal, used as a unit of time) hour. Abbreviation: น. (nɔɔ.)

(historical) clepsydra consisting of a coconut shell with a hole on a bowl of water; duration measured thereby, approximately equal to 5 minutes.


ส้ม

From Proto-Tai *sɤmᶜ (“sour”). Cognate with Lao ສົ້ມ (som), Shan သူမ်ႈ (sūum), Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²), Tai Dam ꪶꪎ꫁ꪣ, Ahom 𑜏𑜤𑜪 (suṃ), Zhuang soemj. Compare Middle Chinese 酸 (MC swan, “sour”) and Proto-Malayo-Polynesian *qaləsəm (whence Malay asam and Toba Batak asom).

cog

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


ไม้

th-noun

ไม้ • (máai)

From Proto-Tai *mwajꟲ (“tree; wood”). Cognate with Northern Thai ᨾᩱ᩶, Lao ໄມ້ (mai), Lü ᦺᦙᧉ (may²), Tai Dam ꪼꪣ꫁, Tai Dón ꪼꪝꫂ, Shan မႆႉ (mâ̰i), Tai Nüa ᥛᥭᥳ (mȧy), Aiton မႝ (may), Ahom 𑜉𑜩 (may), Zhuang faex, Nong Zhuang maex, Saek ไม.


ภักดี

From Sanskrit भक्ति (bhakti, “devotion”).


ฝนตกไม่ทั่วฟ้า

th-verb

ฝนตกไม่ทั่วฟ้า • (fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa) (abstract noun การฝนตกไม่ทั่วฟ้า)

fǒn-dtòk-mâi-tûua-fáa (romanization)
การฝนตกไม่ทั่วฟ้า (abstract-noun)

From ฝน (fǒn, “rain”) + ตก (dtòk, “to fall”) + ไม่ (mâi, “not”) + ทั่ว (tûua, “all over”) + ฟ้า (fáa, “heaven; sky”); literally "rain falls not from all over the sky".

compound

(idiomatic) to distribute or give away something in a discriminate or biased manner.


ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน

th-phrase

ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน

ตีเหล็กเมื่อแดง กินแกงเมื่อร้อน • (dtii-lèk-mʉ̂ʉa-dɛɛng-gin-gɛɛng-mʉ̂ʉa-rɔ́ɔn)

/tiː˧.lek̚˨˩.mɯa̯˥˩.dɛːŋ˧.kin˧.kɛːŋ˧.mɯa̯˥˩.rɔːn˦˥/

Literally: Strike the iron when it's red, and eat the curry when it's hot.

strike while the iron is hot
strike while the iron is hot

(idiomatic) strike while the iron is hot.

en-ตีเหล็กเมื่อแดง_กินแกงเมื่อร้อน-th-phrase-K6zxODyB


หนีเสือปะจระเข้

th-verb

หนีเสือปะจระเข้ • (nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe) (abstract noun การหนีเสือปะจระเข้)

nǐi-sʉ̌ʉa-bpà-jɔɔ-rá-kêe (romanization)
การหนีเสือปะจระเข้ (abstract-noun)

/niː˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.pa˨˩.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/

From หนี (nǐi, “to escape; to flee”) + เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”) + ปะ (bpà, “to meet”) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe, “crocodile”), literally "to escape from a tiger only to meet a crocodile".

compound

(idiomatic) to escape from one bad situation only to meet another bad situation.


ผีเสื้อราตรี

th-noun

ผีเสื้อราตรี • (pǐi-sʉ̂ʉa-raa-dtrii)

From ผีเสื้อ (pǐi-sʉ̂ʉa, “butterfly”) + ราตรี (raa-dtrii, “night”), literally "night butterfly".


ย้อมแมวขาย

th-verb

ย้อมแมวขาย • (yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai) (abstract noun การย้อมแมวขาย)

yɔ́ɔm-mɛɛo-kǎai (romanization)
การย้อมแมวขาย (abstract-noun)

/jɔːm˦˥.mɛːw˧.kʰaːj˩˩˦/

make a silk purse out of a sow's ear
make a silk purse out of a sow's ear

(idiomatic) to make a silk purse out of a sow's ear.


ยอมงอ ไม่ยอมหัก

th-phrase

ยอมงอ ไม่ยอมหัก

ยอมงอ ไม่ยอมหัก • (yɔɔm-ngɔɔ-mâi-yɔɔm-hàk)

Literally: Willing to bend, but never break.

better bend than break
better bend than break


เอาใจเขามาใส่ใจเรา

th-verb

เอาใจเขามาใส่ใจเรา • (ao-jai-kǎo-maa-sài-jai-rao)

Literally: Put his/her heart into your own.

put oneself in someone's shoes
put oneself in someone's shoes

(idiomatic) to put oneself in someone's shoes.


สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล

th-proverb

สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล

สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล • (sǎm-niiang-sɔ̀ɔ-paa-sǎa gì-rí-yaa-sɔ̀ɔ-sà-gun)

/sam˩˩˦.nia̯ŋ˧.sɔː˨˩.pʰaː˧.saː˩˩˦.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧.sɔː˨˩.sa˨˩.kun˧/

Literally: Accent indicates language, personality indicates family.

en-สำเนียงส่อภาษา_กิริยาส่อสกุล-th-proverb-Nx1iwo8p


th-phrase

สามีเป็นช้างเท้าหน้า ภรรยาเป็นช้างเท้าหลัง • (sǎa-mii-bpen-cháang-táao-nâa-pan-rá-yaa-bpen-cháang-táao-lǎng)

/saː˩˩˦.miː˧.pen˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tʰaːw˦˥.naː˥˩.pʰan˧.ra˦˥.jaː˧.pen˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tʰaːw˦˥.laŋ˩˩˦/

Literally: Husband is elephant's front legs, wife is elephant's hind legs. (Husbands always lead, and wives always follow.)

(idiomatic) it's a sad house where the hen crows louder than the cock.

en-สามีเป็นช้างเท้าหน้า_ภรรยาเป็นช้างเท้าหลัง-th-phrase-WfFjaxx9


ตามใจปากลำบากท้อง

th-proverb

ตามใจปากลำบากท้อง

ตามใจปากลำบากท้อง • (dtaam-jai-bpàak-lam-bàak-tɔ́ɔng)

/taːm˧.t͡ɕaj˧.paːk̚˨˩.lam˧.baːk̚˨˩.tʰɔːŋ˦˥/

Literally: Follow the mouth's heart, the stomach will suffer.

have eyes bigger than your stomach
have eyes bigger than one's stomach

(idiomatic) If you have eyes bigger than your stomach, you will suffer.


วรรณะ

th-noun

วรรณะ • (wan-ná)


ศิศุ

ศิศุ • (sì-sù)


โศภา

th-adj

โศภา • (sǒo-paa) (abstract noun ความโศภา)

sǒo-paa (romanization)
ความโศภา (abstract-noun)

/soː˩˩˦.pʰaː˧/

From Sanskrit शोभा (śobhā, “beautiful”).


โธวนะ

From Sanskrit धावन (dhāvana, “ablution”).


โศภิต

th-proper noun

โศภิต • (sǒo-pít)

/soː˩˩˦.pʰit̚˦˥/

From Sanskrit शोभित (śobhita, “splendid; beautiful; etc”).

der

โสภิต โสภิต#Thai


ธุลี

From Sanskrit धूलि (dhūli, “dust”). Compare Khmer ធូលី (thuulii), Lao ທຸລີ (thu lī).


อายุ

th-verb

อายุ • (aa-yú)

/ʔaː˧.juʔ˦˥/

From Pali āyu (“age”), from Sanskrit आयु (āyu); probably via Old Khmer ʼāyuḥ, ʼāyu° (“age; life; lifespan”). Compare Modern Khmer អាយុ (aayʊ’); Lao ອາຍຸ (ʼā nyu).

2023 September 30, “รวบแล้วพนักงานสายการบินพยายามกินบวบ-ทำอนาจารผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี”, in สรยุทธ สุทัศนะจินดา กรรมกรข่าว:
ผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี
pûu-dooi-sǎan yao-wá-chon aa-yú · sìp-hâa · bpii
a juvenile passenger aged 15 years / a 15-year-old juvenile passenger

(chiefly used to indicate the length of life) to be aged; to be old.


ธิดา

From Pali dhītā (“daughter”) or Sanskrit धीता (dhītā, “daughter”).
Compare Lao ທິດາ (thi dā), Khmer ធីតា (thiidaa).

John 12:15, KJV:
ธิดาแห่งศิโยนเอ๋ย อย่ากลัวเลย ดูเถิด กษัตริย์ของเธอทรงลูกลาเสด็จมา
tí-daa hɛ̀ng sì-yoon ə̌əi yàa gluua ləəi duu tə̀ət gà-sàt kɔ̌ɔng təə song lók laa sà-dèt maa
Fear not, daughter of Sion: behold, thy King cometh, sitting on an ass's colt.


ศตวรรษ

th-noun

ศตวรรษ • (sà-dtà-wát)

From ศต (sòt, “hundred”) + วรรษ (wát, “year”). Compare Lao ສັດຕະວັດ (sat ta wat), Khmer សតវត្ស (saʼtaʼvŏət).


กษัตริย์

th-noun

กษัตริย์ • (gà-sàt) (classifier องค์ or พระองค์ or ตน)

gà-sàt (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)
ตน (classifier)

From Sanskrit क्षत्रिय (kṣatriya, “kṣatriya: the ruling and military elite, being one of the four social classes in the society”). Compare Pali khattiya, from which Thai ขัตติยะ was derived. Cognate with Modern Khmer ក្សត្រិយ៍ (ksat).

cog

Thai ขัตติยะ

พราหมณ์ พราหมณ์#Thai

แพศย์ แพศย์#Thai

ศูทร ศูทร#Thai

kṣatriya: those who fight, the ruling and military elite, being one of the four social classes in the society, the other classes being พราหมณ์ (praam, “brāhmaṇa: those who pray”), แพศย์ (pɛ̂ɛt, “vaiśya: those who trade”), and ศูทร (sùut, “śūdra: those who work”).


ชมพู่

/t͡ɕʰom˧.pʰuː˥˩/

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู (chom-puu) (both etyma).

(botany) any of various plants of the genus Syzygium, the family Myrtaceae, many of which are known as rose apple.


งอบ

ngɔ̂ɔp (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Hat made of woven bamboo strips, covered with palm leaves on the outside, shaped like an inverted basin, often worn by farmers.


งวง

Cognate with Northern Thai ᨦ᩠ᩅᨦ, Khün ᨦ᩠ᩅᨦ, Lao ງວງ (ngūang), Lü ᦷᦇᧂ (ngong), Shan ငူင်း (ngúung), Tai Nüa ᥒᥨᥒᥰ (ngöng), Ahom 𑜂𑜤𑜂𑜫 (ṅuṅ).


งาย

Cognate with Isan งาย, Lao ງາຍ (ngāi), Northern Thai ᨦᩣ᩠ᨿ, Khün ᨦᩣ᩠ᨿ, Lü ᦇᦻ (ngaay), Shan ငၢႆး (ngáai), Zhuang ngaiz.


งา

From Proto-Tai *ŋaːᴬ (“tusk; ivory”), from Middle Chinese 牙 (MC ngae, “tooth; tusk”). Cognate with Lao ງາ (ngā), Lü ᦇᦱ (ngaa), Shan ငႃး (ngáa), Ahom 𑜂𑜠 (ṅa), Bouyei ngaz, Zhuang nyaz.


ช้างเผือก

th-noun

ช้างเผือก • (cháang-pʉ̀ʉak)

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.pʰɯa̯k̚˨˩/

From ช้าง (cháang, “elephant”) + เผือก (pʉ̀ʉak, “white”).

com

สัปตรัตนะ สัปตรัตนะ#Thai

จักรพรรดิ จักรพรรดิ#Thai

white elephant, traditionally believed to be one of the seven precious things, known as สัปตรัตนะ (“seven jewels”), that a จักรพรรดิ (jàk-grà-pát, “universal ruler”) should possess.

(idiomatic) popular person from a rural area, just like a white elephant that is from the wild and is sought after by the palace.

a type of royal decorations of Thailand, known as the Order of the White Elephant.

(botany) hop tree: the plant Arfeuillea arborescens of the family Sapindaceae.

(botany) foxtail: the plant Rhynchostylis gigantea of the family Orchidaceae.


ช้อนซุป

chɔ́ɔn-súp (romanization)
คัน (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.sup̚˦˥/

compound

ช้อน (chɔ́ɔn) + ซุป (súp)


ช้อน

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Lao ຊ້ອນ (sǭn), Burmese ဇွန်း (jwan:), Mon ဇန် (còn).


ช้อนชา

th-noun

ช้อนชา • (chɔ́ɔn-chaa) (classifier คัน or ช้อนชา)

chɔ́ɔn-chaa (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนชา (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.t͡ɕʰaː˧/

Calque of English teaspoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + ชา (chaa).


ช้อนโต๊ะ

ช้อนโต๊ะ • (chɔ́ɔn-dtó) (classifier คัน or ช้อนโต๊ะ)

chɔ́ɔn-dtó (romanization)
คัน (classifier)
ช้อนโต๊ะ (classifier)

/t͡ɕʰɔːn˦˥.toʔ˦˥/

Calque of English tablespoon. Same as ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó).

com

ช้อน (chɔ́ɔn) + โต๊ะ (dtó)


ขวาน

From Proto-Tai *xwaːnᴬ (“axe”). Cognate with Lao ຂວານ (khuān), Lü ᦧᦱᧃ (ẋwaan) or ᦃᦱᧃ (ẋaan), Tai Dam ꪄꪫꪱꪙ, Shan ၵႂၢၼ် (kwǎan) or ၶႂၢၼ် (khwǎan), Ahom 𑜁𑜃𑜫 (khan), Nong Zhuang kvan.


มีด

From Proto-Tai *mitᴰ (“knife”). Cognate with Lao ມີດ (mīt), Lü ᦙᦲᧆ (miid), Tai Dam ꪣꪲꪒ, Shan မိတ်ႈ (mīt), Ahom 𑜉𑜢𑜄𑜫 (mit), Zhuang mid, Zuojiang Zhuang mid; Compare Proto-Be *miːtᴰ².


นักเรียน

nák-riian (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + เรียน (riian, “to learn; to study”), literally “learner; studier”.


ศิษย์

th-noun

ศิษย์ • (sìt)

Borrowed from Sanskrit शिष्य (śiṣya, “student”).


โรงเรียนอนุบาล

โรงเรียนอนุบาล • (roong-riian-à-nú-baan)

From โรงเรียน (roong-riian, “school”) + อนุบาล (à-nú-baan, “of or pertaining to the kindergarten-level, preschool, or early childhood education”).


โตเกียว

Learned borrowing from Japanese 東京 (tōkyō).

lbor

ขนม ขนม#Thai

(ขนม~) rolled pancake with sausage, pork, shredded pork, crab stick, egg, cream, etc.


เนปีดอ

เนปยีดอ เนปยีดอ#Thai

Nonstandard form of เนปยีดอ (nee-bpii-dɔɔ).


ลิสบอน

th-proper noun

ลิสบอน • (lís-bɔ̂n)


โซล

From English Seoul, from Korean 서울 (seoul).


พนมเปญ

From Khmer ភ្នំពេញ (phnum pɨñ, literally “Penh's Hill”).

der

Phnom Penh (the capital city of Cambodia)


มาดริด

Community of Madrid
Community of Madrid#English

autonomous community
autonomous community

Madrid, Community of Madrid (an autonomous community of Spain)


กะเหรี่ยง

th-proper noun

กะเหรี่ยง • (gà-rìiang)

รัฐกะเหรี่ยง

ชาวกะเหรี่ยง


อนุบาล

th-adj

อนุบาล • (à-nú-baan) (abstract noun ความอนุบาล)

à-nú-baan (romanization)
ความอนุบาล (abstract-noun)

From Sanskrit अनु (anu, “following; further; inferior; next; towards; under; etc.”) + पाल (pāla, “guard; keeper; protector; etc.”).

ผู้อนุบาล

curator (legal guardian of insane person)

that guards, protects, oversees, or watches over.

of or pertaining to a kindergarten or the kindergarten-level, preschool, or early childhood education.


อนุบาล

th-noun

อนุบาล • (à-nú-baan)

(colloquial) kindergarten-level, preschool, or early childhood education.


ตำรวจ

ตำรวจ • (dtam-rùuat) (classifier คน or นาย)

dtam-rùuat (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

From Old Khmer តម្រ្វច៑ (tamrvac), តម្រ្វាច៑ (tamrvāc), តំរ្វច៑ (taṃrvac), តំរ្វាច៑ (taṃrvāc), តំម្រ្វច៑ (taṃmrvac), តំម្រ្វាច៑ (taṃmrvāc, “inspection, regulation; inspector, regulator; etc”), extended forms of Old Khmer ត្រ្វច៑ (trvac), ត្រ្វាច៑ (trvāc, “to examine; to inspect; etc”), from which Thai ตรวจ (dtrùuat) is derived. Cognate with Modern Khmer តម្រួត (tɑɑtɑmruət); Lao ຕຳຫຼວດ (tam lūat).

เรียกตำรวจ


มหาวิทยาลัย

มหาวิทยาลัย • (má-hǎa-wít-tá-yaa-lai) (classifier แห่ง)

má-hǎa-wít-tá-yaa-lai (romanization)
แห่ง (classifier)

From มหา (má-hǎa, “great; high”) + วิทยาลัย (wít-tá-yaa-lai, “college”, literally “abode of knowledge”); ultimately from Sanskrit महाविद्यालय (mahāvidyālaya, literally “great house of knowledge”), from महा (mahā, “great; high”) + विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”, literally “house of knowledge”). Cognate with Khmer មហាវិទ្យាល័យ (mɔɔhaavityiəlay); Lao ມະຫາວິທະຍາໄລ (ma hā wi tha nyā lai).

cog

មហាវិទ្យាល័យ

ມະຫາວິທະຍາໄລ

ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ (2018 January 16) “การชาบู ครู และสิ่งศักดิ์สิทธิ์: ครูในมุมมองของ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์”, in way magazine (in Thai), Bangkok: way magazine, retrieved 2019-01-16
มหาวิทยาลัยไม่ใช่ที่สถาปนาความศักดิ์สิทธิ์ มันเป็นที่นำเอาความศักดิ์สิทธิ์มาตรวจสอบ มาถกเถียง มาสู้รบปรบมือ เพราะความงอกงามทางปัญญา
má-hǎa-wít-tá-yaa-lai mâi châi tîi sà-tǎa-bpà-naa kwaam-sàk-sìt · man bpen tîi nam ao kwaam-sàk-sìt maa dtrùuat-sɔ̀ɔp · maa tòk-tǐiang · maa sûu-róp-bpròp-mʉʉ · prɔ́ kwaam-ngɔ̂ɔk-ngaam taang bpan-yaa
A university is not a place for establishing sacredness. It is a place where sacredness is brought to investigation, to debate, or to challenge, for the sake of intellectual growth.


ปักกิ่ง

th-proper noun

ปักกิ่ง • (bpàk-gìng)

Learned borrowing from Cantonese 北京 (bak1 ging1).

lbor

Beijing (a direct-administered municipality, the capital city of China)


วิทยาลัย

From วิทย (“knowledge; science”) + อาลัย (aa-lai, “abode, house, residence; place; source”); ultimately from Sanskrit विद्यालय (vidyālaya, “academy; school”), from विद्या (vidyā, “knowledge; science”) + आलय (ālaya, “house; place”). Cognate with Khmer វិទ្យាល័យ (vityiəlay); Lao ວິທະຍາໄລ (wi tha nyā lai).


มหา

th-noun

มหา • (má-hǎa)

From Pali mahā (“grand; great”); perhaps via Old Khmer mahā°, mhā° (“grand; great”). Compare Modern Khmer មហា (mĕəʼhaa), Burmese မဟာ (ma.ha).

เปรียญธรรม เปรียญธรรม#Thai

(Buddhism) the ecclesiastical title given to a priest who has passed the third level of the examination เปรียญธรรม.


หมอ

→ Khmer: ហ្ម (mɑɑ)

From Proto-Southwestern Tai *ʰmɔːᴬ (“shaman”), from Proto-Tai *ʰmoːᴬ (“shaman”), from Old Chinese 巫 (OC *ma). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᩴ, Khün ᩉ᩠ᨾᩳ, Lao ໝໍ (mǭ), Lü ᦖᦸ (ṁoa), Tai Dam ꪢꪷ, Shan မေႃ (mǎu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥴ (mów), Ahom 𑜉𑜦𑜡 (mō), 𑜈𑜦𑜡 (bō), or 𑜈𑜨𑜦𑜡 (bwō), Zhuang mo (as in bohmo), Nong Zhuang moa.

inh

person specialising in something: expert, specialist, professional, etc.

person specialising in magic, the occult, or the like: shaman, astrologer, soothsayer, etc.

person specialising in medicine: doctor, physician, etc.

(slang, often derogatory) used as a term of address or term of reference to a man: bloke; dude; guy; etc.


หมอ

ปลา ปลา#Thai

Anabas testudineus
Anabas testudineus#Translingual

(ปลา~) climbing perch (Anabas testudineus).


สูตร

th-noun

สูตร • (sùut)

From Sanskrit सूत्र (sūtra, “thread, yarn, string; rule”).
Compare Lao ສູດ (sūt), Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a).

cog

Shan သူႉတႃႉ (sṵ̂u tâ̰a)


วิปัสสนา

From Pali vipassanā (“right knowledge”); compare Sanskrit विपश्यना (vipaśyanā, “right knowledge”).

the training of mind for the purpose of realising that all formations are impermanent, are essenceless, and are not reliable sources of pleasure.


ธรรมะ

ธรรม ธรรม#Thai


ทุกข์

th-noun

ทุกข์ • (túk)

From Pali dukkha, in turn from Sanskrit दुःख (duḥkha, “grief”). Cognate with Lao ທຸກ (thuk), Northern Thai ᨴᩩᨠ᩠ᨡ᩺, Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a).

cog

Shan တုၵ်ႉၶႃႉ (tṵ̂k khâ̰a)


ตัณหา

From Pali taṇhā (“desire; thirst”), from Sanskrit तृष्णा (tṛṣṇā, “idem”), from which Thai ตฤษณา is derived. Cognate with Old Khmer taṇhā, Modern Khmer តណ្ហា (tɑɑtɑnhaa).


วิญญาณ

win-yaan (romanization)
ดวง (classifier)

From Sanskrit विज्ञान (vijñāna, “consciousness”) and Pali viññāṇa (“consciousness”). Cognate with Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən), Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ, Lao ວິນຍານ (win nyān), Burmese ဝိညာဉ် (wi.nyany).

cog

Khmer វិញ្ញាណ (vɨññiən)

Khün ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣᨱ

มีวิญญาณ 2 ดวงตามติดคอยช่วยเหลือและให้โชคเธอ
mii win-yaan · 2 · duuang dtaam dtìt kɔɔi chûai-lʉ̌ʉa lɛ́ hâi chôok təə
There are two souls that are following you around, waiting to help you and bring you good luck.


ฌาปนสถาน

th-noun

ฌาปนสถาน • (chaa-bpà-ná-sà-tǎan) (classifier แห่ง)

chaa-bpà-ná-sà-tǎan (romanization)
แห่ง (classifier)

From ฌาปน (chaa-bpà-ná-, “cremation”) + สถาน (sà-tǎan, “place”).

com

(formal, elegant) place for cremation of the dead: cremation ground, crematory, crematorium, etc.


ฌาน

Borrowed from Pali jhāna (“a stage of meditation”), from Sanskrit ध्यान (dhyāna). Doublet of เซน/เซ็น (seen).


ฆรณี

From Pali gharaṇī (“wife”), from Sanskrit घरणी (gharaṇī, “wife”).


ฆาตกรรม

From ฆาต (kâat, “to destroy; to hit; to kill; to strike”) + กรรม (gam, “act; action”); literally "act of killing".


ฑาก

Borrowed from Pali ḍāka (“pickled vegetable”).


ธารายนต์

Borrowed from Pali dhārāyanta (“fountain”).


ภรรยา

From Sanskrit भार्या (bhāryā, “wife”). Doublet of ภารย (paa-rá-yá-).


กาม

From Sanskrit काम (kāma, “desire”). Cognate with Lao ກາມ (kām).


ธราดล

From ธรา (traa, “earth; land; etc”) + ดล (don, “layer; surface; etc”).

com

(elegant, poetic) land; ground; territory.


นานา

From Pali nānā (“many; various”).
Compare Lao ນານາ (nā nā), Isan นานา, Khün ᨶᩣᪧ, Lü ᦓᦱᦓᦱ (naanaa), Shan ၼႃႇၼႃႇ (nàa nàa).


ฤณ

From Sanskrit ऋण (ṛṇa, “debt”). Compare Pali iṇa (“debt”).


ภาสน์

th-noun

ภาสน์ • (pâat)


ฤกษณะ

ฤกษณะ • (rʉ́k-sà-ná)

From Sanskrit ईक्षण (īkṣaṇa, “sight”). Compare Pali ikkhana (“sight”).


พิเศษ

th-adj

พิเศษ • (pí-sèet) (abstract noun ความพิเศษ)

pí-sèet (romanization)
ความพิเศษ (abstract-noun)

From Old Khmer bisesa, bisessa, bīsessa (“special, extraordinary, exceptional; distinct; eminent; outstanding”); ultimately from Sanskrit विशेष (viśeṣa, “special; queer; property, attribution; etc”). Cognate with Thai วิเศษ (wí-sèet); Modern Khmer ពិសេស (pisaeh).


ฑาหก

From Pali ḍāhaka (“fire; one who burns”).


คิรี

Borrowed from Pali giri (“mountain”), from Sanskrit गिरि (giri, “mountain”).


ธานี

From Pali dhānī (“city”) or Sanskrit धानी (dhānī, “city”). Compare Lao ທານີ (thā nī).


หัตถี

th-noun

หัตถี • (hàt-tǐi)

/hat̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Pali hatthī, nominative singular of hatthin (“elephant”).


ชาตรูป

/t͡ɕʰaː˧.ta˨˩.ruːp̚˥˩/

From Pali jātarūpa (“gold”) or Sanskrit जातरूप (jātarūpa, idem).


วิฬาร์

วิฬาร์ • (wí-laa)


ภูริ

th-adj

ภูริ • (puu-rí) (abstract noun ความภูริ)

puu-rí (romanization)
ความภูริ (abstract-noun)

From Pali bhūri (“wide; extensive; abundant”), from Sanskrit भूरि (bhūri, “abundant”).


ภูริ

From Pali bhūrī (“knowledge; understanding; intelligence”).


อุจจาระ

th-verb

อุจจาระ • (ùt-jaa-rá) (abstract noun การอุจจาระ)

ùt-jaa-rá (romanization)
การอุจจาระ (abstract-noun)

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/

From Sanskrit उच्चार (uccāra, “feces”). Compare Lao ອຸດຈາຣະ (ʼut chā ra).


ธรรม

From Sanskrit धर्म (dharma, “that which upholds or supports”). Compare Pali dhamma, from which Thai ธัมมะ and its alternative forms are derived. Cognate with Old Khmer dharma, dhārmma, dharmma; Modern Khmer ធម៌ (thɔə), ធម្ម (thŏəm).

bor

fairness; righteousness; justness; justice.

เทพ เทพ#Thai

หิรัญบัฏ หิรัญบัฏ#Thai

(Buddhism in Thailand) a noble rank of a priest, above the rank of เทพ (têep) and below those given silver cards of rank called หิรัญบัฏ.


วิเศษ

th-adj

วิเศษ • (wí-sèet) (abstract noun ความวิเศษ)

wí-sèet (romanization)
ความวิเศษ (abstract-noun)

From Old Khmer viśeṣa, *viśeṣa, visesa (“excellent; splendid; etc”); ultimately from Sanskrit विशेष (viśeṣa, “special; queer; property, attribution; etc”). Cognate with Thai พิเศษ (pí-sèet); Modern Khmer វិសេស (visaeh); Lao ວິເສດ (wi sēt).

1895 January 26, “รัฐมนตรีสภาแต่งกรรมการวิเศษตรวจร่างพระราชบัญญัติ”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume ๑๒, number ๔๓, กรุงเทพฯ, page ๔๑๒:
รัฐมนตรีสภาแต่งกรรมการวิเศษตรวจร่างพระราชบัญญัติ
rát-tà-mon-dtrii-sà-paa dtɛ̀ng gam-má-gaan wí-sèet dtrùuat râang-prá-râat-chá-ban-yàt
The Council of State appoints special committees to examine bills.

พิเศษ พิเศษ#Thai

(archaic) Alternative form of พิเศษ (pí-sèet)


ฌาปน

Borrowed from Pali jhāpana (“funeral, cremation”).


คูถ

th-noun

คูถ • (kûut)

Borrowed from Pali gūtha (“feces”), from Sanskrit गूथ (gūtha, “feces”).


เมีย

Inherited from Proto-Southwestern Tai *miəᴬ⁴ (“wife”), from Proto-Tai *miəᴬ (“wife”). Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᨿᩮ, Khün ᨾᩮ, Isan เมีย, Lao ເມຍ (mīa), Lü ᦵᦙ (me), Tai Dam ꪣꪸ, Tai Dón ꪝꪸ, Shan မေး (mée), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zuojiang Zhuang meh, Zhuang meh/maex.

inh+

ปลั๊กตัวเมีย
bplák dtuua miia
receptacle
(literally) female plug


ครัวซองต์

th-noun

ครัวซองต์ • (kruua-sɔng)

ครัวซ็อง ครัวซ็อง#Thai


สติกเกอร์

สติกเกอร์ • (sà-dtík-gə̂ə)


พลาสติก

พลาสติก • (pláas-dtìk)


เกวียน

cartload. A Thai standardised cartload is equal to 2,000 litres. Abbreviation: กว.


กระทิง

grà-ting (romanization)
ตัว (classifier)

Cognate with Lao ກະທິງ (ka thing). Ultimately from Proto-Mon-Khmer *Kdiiŋ ~ *Kdu()ŋ (“wild ox”); compare Khmer ខ្ទីង (khtiing), Thin Khmu k(ə̆)tiɲ, Mon တလိၚ် (kəloiŋ), Khasi kyrtong, etc.


การเมือง

th-noun

การเมือง • (gaan-mʉʉang)

→ Shan: ၵၢၼ်မိူင်း (kǎan móeng)


กาแฟ

กาแฟ • (gaa-fɛɛ)

From French café, borrowed from Italian caffè, first appearing as the form caveé, from Ottoman Turkish قهوه (kahve) (Turkish kahve), from Arabic قَهْوَة (qahwa, “coffee”). Cognate with Lao ກາເຟ (kā fē).

coffee (beverage, tree, bean, or color).


ปัญญา

From Pali paññā (“wisdom”); ultimately from Sanskrit प्रज्ञा (prajñā), from which Thai ปรัชญา (bpràt-yaa) is derived. Cognate with Khmer បញ្ញា (paññaa), Lao ປັນຍາ (pan nyā), Northern Thai ᨸᩢᨬ᩠ᨬᩣ, Lü ᦔᧃᦍᦱ (ṗanyaa), Burmese ပညာ (pa.nya).

2022 April 7, กองบรรณาธิการ วอยซ์ทีวี, “รัฐไม่มีปัญญาแก้ปัญหาสินอื่นที่แพง เลยพยายามคุมราคาหวย”, in วอยซ์ทีวี:
รัฐไม่มีปัญญาแก้ปัญหา...
rát mâi mii bpan-yaa gɛ̂ɛ bpan-hǎa ...
The State has no ability to resolve the problems...


กรรม

th-cls

กรรม • (gam)

From Pali kamma (“action; activity”), probably via Old Khmer -កម្ម (-kamma, “action, deed”), probably with some input from Sanskrit कर्मन् (karman, “action; activity”); probably via Old Khmer -កម៌្ម (-karmma, “action, deed”). The regular derivative of the Sanskrit word is synonymous กรรม์ (gan).

bor

มาตรา ๙๐ เมื่อการกระทำใดอันเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด
mâat-dtraa gâao-sìp mʉ̂ʉa gaan-grà-tam dai an bpen gam diao bpen kwaam-pìt dtɔ̀ɔ gòt-mǎai lǎai bòt hâi chái gòt-mǎai bòt tîi mii tôot nàk tîi sùt long tôot gɛ̀ɛ pûu-grà-tam kwaam-pìt
Section 90 When one act violates several laws, the law containing the most serious penalty shall apply to the criminal.
มาตรา ๙๑ เมื่อปรากฏว่าผู้ใดได้กระทำการอันเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน ให้ศาลลงโทษผู้นั้นทุกกรรมเป็นกระทงความผิดไป

1956, ประมวลกฎหมายอาญา

Section 91 When it appears that any person has committed several and separate crimes, for all of which shall he be punished by the court.

mâat-dtraa gâao-sìp èt mʉ̂ʉa bpraa-gòt wâa pûu-dai dâai grà-tam gaan an bpen kwaam-pìt lǎai gam dtàang gan hâi sǎan long tôot pûu nán túk gam bpen grà-tong kwaam-pìt bpai

(law) Classifier for criminal acts and criminal offences.


เถรวาท

th-proper noun

เถรวาท • (těe-rá-wâat)

/tʰeː˩˩˦.ra˦˥.waːt̚˥˩/

Borrowed from Pali theravāda (literally “the Teaching of the Elders”).


คิริ

th-noun

คิริ • (kí-rí)

Borrowed from Pali giri (“mountain”), from Sanskrit गिरि (giri, “mountain”).


สติ

สติ • (sà-dtì)

Borrowed from Pali sati (“sense; memory; etc”), from Sanskrit स्मृति (smṛti). Cognate with Khmer សតិ (saʼteʼ), Lao ສະຕິ (sa ti), Shan သတီႉ (sǎ tḭ̂i), သတိ (sǎ tǐ). Doublet of สมฤดี (a form).


พาหุ

Borrowed from Pali bāhu (“arm”), from Sanskrit बाहु (bāhu, “arm”).

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ, พาหุงคำฉันท์:
ขุนมารสหัสพหุพา หุวิชาวิชิตขลัง ขี่คีริเมขละประทัง คชเหี้ยมกระเหิมหาญ
kǔn maan sà-hàt-sà pá-hù paa · hù wí-chaa wí-chít klǎng · kìi kii-rí-mee-kà-lá bprà-tang · ká-chá hîiam grà-hə̌əm hǎan
The demon lord appears with a thousand arms and the magical power of victory, riding upon Girimehkala the fierce elephant.


พาล

Borrowed from Pali vāla (“hair of the tail”) and Sanskrit वाल (vāla, “of the tail hair”), which can yield both initial ว and initial พ, and also from the synonymous by-forms Pali bāla and Sanskrit बाल (bāla).


พาล

paan (romanization)
การพาล (abstract-noun)


พาล

paan (romanization)
ความพาล (abstract-noun)


พาล

Borrowed from Pali bāla (“young, ignorant”) and Sanskrit बाल (bāla, “young, ignorant”).


ฉลาด

/t͡ɕʰa˨˩.laːt̚˨˩/

สลาด สลาด#Thai


กีบ

th-noun

กีบ • (gìip)

The unit of currency in Laos, divided into 100 att, symbol ₭;kip.


หมั่นโถว

หมั่นโถว • (màn-tǒow)


หม่านโถว

หม่านโถว • (màan-tǒow)

หมั่นโถว หมั่นโถว#Thai

Alternative form of หมั่นโถว (màn-tǒow).


ผึ้ง

From Proto-Southwestern Tai *pʰɤŋꟲ (“bee; beeswax”), from Middle Chinese 蜂 (MC phjowng, “bee; wasp”). Cognate with Lao ເຜິ້ງ (phœng) or ເຜີ້ງ (phœ̄ng), Lü ᦕᦹᧂᧉ (ṗhueng²), Shan ၽိုင်ႈ (phūeng), Tai Nüa ᥚᥪᥒᥲ (phùeng), Tai Dam ꪹꪠꪷ꫁ꪉ, Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜂𑜫 (phüṅ).


ขิง

kǐng (romanization)
การขิง (abstract-noun)

Believed to be a clipping of ซุยขี้ขิง (sui-kîi-kǐng), a spoonerism of สิงห์ขี้คุย (sǐng-kîi-kui, “boastful lion”).

th-l

(slang, transitive or intransitive) to show off; to flex; to flaunt.


ขา

(archaic) a third person pronoun used to inclusively refer to two or more persons.


มึง

th-pronoun

มึง • (mʉng)

→ Khmer: មឹង (mɨng)

From Proto-Tai *mɯŋᴬ (“singular second-person pronoun (weak)”).
Cognate with Lao ມຶງ (mưng), Lü ᦙᦹᧂ (mueng), Tai Dam ꪣꪳꪉ, Zhuang mwngz.
Compare Proto-Hlai *C-mɯː (“you (singular)”).

inh

2019 April 29, ยิ่งยศ ปัญญา, 06:03 from the start, in ยกเขาไว้ในที่สูง...มึงก็ดูเหมือนขี้ข้าเลยเนอะ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-10:
ท่าทางจะรักเขามากเลยนะ เรียกเขาคุณหนูอรทุกคำ ก็ดี มึงยกเขาไว้ในที่สูงอะ มึงก็ดูเหมือนขี้ข้าเขาเลยเนอะ
tâa-taang jà rák kǎo mâak ləəi ná · rîiak kǎo kun-nǔu ɔɔn túk kam · gɔ̂ɔ-dii · mʉng yók kǎo wái nai tîi-sǔung à · mʉng gɔ̂ duu mʉ̌ʉan kîi-kâa kǎo ləəi nə́
[You] seem to adore her so much, [as you] address her [as] Lady On [in] every sentence. Well, [now that] you place her in [such] a high position, you just look like her servant, indeed.

2019 February 26, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:40 from the start, in ก่อนที่มึงจะไปคว้าเอามาทำเมีย มึงคิดจะถามกูสักคำไหม (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-05-29:
ไอ้ไช้ มึงกล้าให้อีผู้หญิงอย่างนี้มาอ้างว่าเป็นเมียมึงหรือ มึงดูมันแต่งหน้า แต่งตัว ทาปากซิ ดูก็รู้ผู้หญิงชั้นต่ำชัด ๆ กะหรี่
âi chái · mʉng glâa hâi ii pûu-yǐng yàang níi maa âang wâa bpen miia mʉng rʉ̌ʉ · mʉng duu man dtɛ̀ng nâa · dtɛ̀ng dtuua · taa bpàak sí · duu gɔ̂ rúu pûu-yǐng chán dtàm chát chát · gà-rìi
Ai Chai, how dare you let a woman like this claim to be your wife? You see [how] she makes [her] face up, dresses [herself] up, and paints [her] lip? [Just] look [at her and everyone] knows obviously [she's] a low-class woman – a whore!

Circa 15th century, โคลงยวนพ่าย, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย (in Thai), Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, pages 139–140:
มึงคือวัลเฝือแฝง มิ่งไม้ เคยกุํพิรุธมึง หลายเทื่อ เหลือที่อดไว้แท้ จึ่งทำ
mʉng kʉʉ wal fʉ̌ʉa-fɛ̌ɛng · mîng-máai · kəəi gum pí-rút mʉng · lǎai tʉ̂ʉa · lʉ̌ʉa tîi òt wái tɛ́ɛ · jʉ̀ng tam
Thou art an ivy [creeping] behind a tree. For many times have [I] caught thy traces of guilt. [This is] truly beyond my tolerance, so [I have to] do [this unto thee].

(vulgar, derogatory, offensive) a second person pronoun: you.


ข้า

From Proto-Tai *kraːꟲ (“slave”). Cognate with Ahom 𑜁𑜠 (kha), Lao ຂ້າ (khā), Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²), Shan ၶႃႈ (khāa), Tai Nüa ᥑᥣᥲ (xàa).

cog

Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²)

ธนัชชา ศักดิ์สยามกุล, สโนว์ไวท์กับคนแคระทั้งเจ็ด:
ทาสในกระจกวิเศษ จงมาจากสุดแดนดิน ข้าเรียกเจ้าจากลมและรัตติกาล จงพูด
tâat nai grà-jòk wí-sèet · jong maa jàak sùt dɛɛn-din · kâa rîiak jâao jàak lom lɛ́ rát-dtì-gaan · jong pûut
Slave in the magic mirror, come from the farthest space, through wind and darkness I summon thee. Speak!

2001, สุธี แสงเสรีชน, ทายาทอสูร:
ข้าเลือกเจ้าไว้ เจ้าคือทายาทคนต่อไป
kâa lʉ̂ʉak jâao wái · jâao kʉʉ taa-yâat kon dtɔ̀ɔ bpai
I have chosen thee. Thou art the next successor of mine.

(archaic, now chiefly humorous) a first person pronoun, used when addressing a person of equal or lower status.


ดอกไม้

th-noun

ดอกไม้ • (dɔ̀ɔk-máai)

/dɔːk̚˨˩.maːj˦˥/

From ดอก (dɔ̀ɔk, “flower”) + ไม้ (máai, “plant”). Compare Lao ດອກໄມ້ (dǭk mai).


ข้าพเจ้า

th-pronoun

ข้าพเจ้า • (kâa-pá-jâao)

/kʰaː˥˩.pʰa˦˥.t͡ɕaːw˥˩/

Possibly from contraction of ข้า (kâa, “slave; servant”) + พระเจ้า (prá-jâao, literally “sacred lord”), literally meaning "sacred lord's servant" or "sacred lord's slave". Compare Lao ຂ້າພະເຈົ້າ (khā pha chao).

com

2014 August 7, “สมเด็จพระบรมฯ เสด็จแทนพระองค์เปิดประชุม สนช.”, in โพสต์ทูเดย์, Bangkok: บางกอก โพสต์, retrieved 2019-07-16:
บัดนี้ ได้เวลาอันเป็นมงคลแล้ว ในพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ข้าพเจ้าขอเปิดการประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติให้ทำหน้าที่ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป
bàt-níi · dâai wee-laa an bpen mong-kon lɛ́ɛo · nai prá bpà-rá-maa-pí-tai prá bàat sǒm-dèt prá jâao-yùu-hǔua · kâa-pá-jâao kɔ̌ɔ bpə̀ət gaan-bprà-chum sà-paa-ní-dtì-ban-yàt hɛ̀ng-châat hâi tam nâa-tîi dtaam bòt-ban-yàt kɔ̌ɔng rát-tà-tam-má-nuun hɛ̀ng râat-chá-aa-naa-jàk tai · (chà-bàp chûua-kraao) · pút-tá-sàk-gà-ràat · sɔ̌ɔng-pan hâa-rɔ́ɔi hâa-sìp jèt · dtâng-dtɛ̀ɛ bàt-níi bpen-dtôn-bpai
Now, [we] have come to such an auspicious moment. In the name of His Majesty the King, I hereby open [this] session of the National Legislative Assembly, so that [it can] carry out [its] duties under the provisions of the Constitution of the Kingdom of Thailand (Interim Version), 2557 Buddhist Era, from this occasion onwards.

2012, รพินทรนาถ ฐากูร, translated by ประคิณ ชุมสาย ณ อยุธยา and ระวี ภาวิไล, หิ่งห้อย, 5th edition, Bangkok: ผีเสื้อ, →ISBN, page 17:
หิ่งห้อยถือกำเนิดในจีนและญี่ปุ่นซึ่งมีผู้มาขอให้ข้าพเจ้าจารึกข้อคิดให้เสมอบนแผ่นพัดและผืนไหม
hìng-hɔ̂i tʉ̌ʉ-gam-nə̀ət nai jiin lɛ́ yîi-bpùn sʉ̂ng mii pûu maa kɔ̌ɔ hâi kâa-pá-jâao jaa-rʉ́k kɔ̂ɔ-kít hâi sà-mə̌ə bon pɛ̀n pát lɛ́ pʉ̌ʉn mǎi
Fireflies had their origin in China and Japan where thoughts were very often claimed from me in my handwriting on fans and pieces of silk.

Circa 1802, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), “ตอนที่ ๖๒”, in เรื่อง สามก๊ก แต่งจากพงศาวดารจีนสมัย พ.ศ. ๗๖๓ จน พ.ศ. ๘๒๓ ฉบับราชบัณฑิตยสภา พระพุทธศักราช ๒๔๗๑, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1928, retrieved 2019-07-16:
ขงเบ้งจึงว่า ข้าพเจ้าดูดาวประจำเมืองเกงจิ๋วเห็นเศร้าหมองวิปริตนัก ข้าพเจ้าก็คิดว่า กวนอูเห็นจะตายเสียแล้ว แต่ว่าข้าพเจ้าไม่ทูล กลัวพระเจ้าเล่าปี่จะเปนทุกข์หนัก
kǒng-bêng jʉng wâa · kâa-pá-jâao duu daao bprà-jam mʉʉang geng-jǐu hěn sâo-mɔ̌ɔng wíp-bpà-rìt nák · kâa-pá-jâao gɔ̂ kít wâa · guuan-uu hěn jà dtaai sǐia lɛ́ɛo · dtɛ̀ɛ wâa kâa-pá-jâao mâi tuun · gluua prá-jâao lâo-bpìi jà bpen túk nàk
Kongming then said: "I inspected the constellations of the Town of Jingzhou and found that they were so gloomy and turbulent. I then thought that Guan Yu might have already passed away. But I haven't told [King Liu Bei] for fear that King Liu Bei would become gravely distressed."

2019 July 15 (last accessed), “ภาคถอดความเป็นภาษาไทยกลาง”, in วรรณคดีอีสาน เรื่อง พระยาคันคาก, Bangkok: กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม, published 2012, →ISBN:
ข้าพเจ้าขอนมัสการพระพุทธเจ้า (พระธรรม และพระสงฆ์ อันเป็นมิ่งมงคลสูงสุด) ขอผลบุญจงช่วยปกปักรักษาให้ข้าพเจ้ามีอายุยืนเป็นหมื่น ๆ ปี
kâa-pá-jâao kɔ̌ɔ ná-mát-sà-gaan prá-pút-tá-jâao · (prá tam · lɛ́ prá sǒng · an bpen mîng-mong-kon sǔung sùt) · kɔ̌ɔ pǒn bun jong chûai bpòk-bpàk-rák-sǎa hâi kâa-pá-jâao mii aa-yú yʉʉn bpen mʉ̀ʉn · mʉ̀ʉn · bpii
I should like to pay homage to the holy Lord Buddha ([as well as] the holy Dharma and the holy Saṅgha, which are the supreme auspices). May the outcome of [my] merit help protect [me] so that I have a life [that lasts] long up to ten thousands of ten thousands years.

(very formal) a first person pronoun used when addressing a person of equal or higher status: I, we, etc.


กระดูก

th-noun

กระดูก • (grà-dùuk)

From ดูก (dùuk). Cognate with Northern Thai ᨠᨯᩪᨠ, Lao ກະດູກ (ka dūk).


เชียง

From Middle Chinese 城 (MC dzyeng, “city”). Cognate with Northern Thai ᨩ᩠ᨿᨦ, Lao ຊຽງ (sīang), Lü ᦵᦋᧂ (tseng), Shan ၵဵင်း (káeng).


กลอน

glɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)

From Proto-Southwestern Tai *klɔːnᴬ² (“latch of door; rafter”). Compare Old Chinese 關 (OC *kroːn). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩬᩁ, Lao ກອນ (kǭn), Lü ᦂᦸᧃ (k̇oan), Shan ၵွၼ် (kǎun, “rafter”), Phake ကွꩫ် (kon, “rafter”), Ahom 𑜀𑜨𑜃𑜫 (kon, “rafter”), Zhuang gyon, Zuojiang Zhuang gyon.

inh

(of a door, window, etc) fastener, as bolt, latch, etc.


กลอน

Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩬᩁ, Lao ກອນ (kǭn), Lü ᦂᦸᧃ (k̇oan).

โคลง โคลง#Thai

ฉันท์ ฉันท์#Thai

กาพย์ กาพย์#Thai

ร่าย ร่าย#Thai

poetic work other than โคลง (kloong), ฉันท์, กาพย์ (gàap), and ร่าย (râai).

(loosely) any kind of poem, poetic work, or piece of poetry.


กลอน

(archaic) metal ball, as one which is part of a flail or pendulum.


กระต่าย

th-noun

กระต่าย • (grà-dtàai)

Cognate with Lao ກະຕ່າຍ (ka tāi), Lü ᦂᦎᦻᧈ (k̇ṫaay¹), Shan ပၢင်တၢႆး (pǎang táai), Tai Nüa ᥙᥣᥒ ᥖᥣᥭᥰ (paang täay).
Compare Mon ဗတာဲ.

cog

Lü ᦂᦎᦻᧈ (k̇ṫaay¹)


กระสวน

th-noun

กระสวน • (grà-sǔuan)


กระสะ

กระสะ • (grà-sà) (classifier ผง or ก้อน)

grà-sà (romanization)
ผง (classifier)
ก้อน (classifier)


กระดอง

กระดอง • (grà-dɔɔng)


กระสวย

กระสวย • (grà-sǔai)

กระสวยอวกาศ


กระทู้

กระทู้ • (grà-túu)

หนอน หนอน#Thai

(archaic) principle; principal matter; subject matter.


กระดานไฟ

heat treatment board; heated board for women who are giving birth.


กระสาบ

กระสาบ • (grà-sàap)


กระสาย

กระสาย • (grà-sǎai)

Semi-learned borrowing from Tamil கஷாயம் (kaṣāyam), from Sanskrit कषाय (kaṣāya).

slbor

solvent; decoction; infusion (in the preparation of medicines).


กระรอก

grà-rɔ̂ɔk (romanization)
ตัว (classifier)

From Proto-Tai *roːkᴰ (“squirrel”). Cognate with Lao ຮອກ (hǭk) or ກະຮອກ (ka hǭk), Lü ᦣᦸᧅ (hoak) or ᦀᦲᦰᦣᦸᧅ (˙ʼihoak), Ahom 𑜍𑜨𑜀𑜫 (rok).


กระสอบ

grà-sɔ̀ɔp (romanization)
ใบ (classifier)

→ Lao: ກະສອບ (ka sǭp), ສອບ (sǭp)


กระสุน

th-noun

กระสุน • (grà-sǔn) (classifier นัด or ลูก)

grà-sǔn (romanization)
นัด (classifier)
ลูก (classifier)


กระดาษแก้ว

กระดาษแก้ว • (grà-dàat-gɛ̂ɛo)


กระดานหก

กระดาน (grà-daan, “writing board”) + หก (hòk, “to fall”)


กระดังงา

Cananga odorata
Cananga odorata#Translingual


กระดูกสันหลัง

th-noun

กระดูกสันหลัง

กระดูกสันหลัง • (grà-dùuk-sǎn-lǎng)


กระดานโต้คลื่น

กระดานโต้คลื่น

กระดานโต้คลื่น • (grà-daan-dtôo-klʉ̂ʉn)


กฎจราจร

/kot̚˨˩.t͡ɕa˨˩.raː˧.t͡ɕɔːn˧/


กระดาษชำระ

From กระดาษ (grà-dàat) + ชำระ (cham-rá).


กฎเกณฑ์

กฎเกณฑ์ • (gòt-geen)


กระดาษแข็ง

กระดาษแข็ง • (grà-dàat-kɛ̌ng)

/kra˨˩.daːt̚˨˩.kʰɛŋ˩˩˦/

กระดาษ (grà-dàat, “paper”) + แข็ง (kɛ̌ng, “hard”)


กระสือ

กระสือ • (grà-sʉ̌ʉ)

/kra˨˩.sɯː˩˩˦/

กระหัง กระหัง#Thai

a type of nocturnal spirit, believed to possess a woman and cause her to appear at night with only her head and internal organs that emit luminescent glow and float around to seek filthy things, such as feces and carrion, to eat. The male counterpart is known as กระหัง.


งวด

Compare Middle Chinese 月 (MC ngjwot, “moon; month”). Cognate with Lao ງວດ (ngūat).


งวด

(intransitive) to dry out; to decrease; to reduce


กฎบัตร

กฎบัตร • (gòt-bàt)


กระดูกซี่โครง

กระดูก (grà-dùuk, “bone”) + ซี่โครง (sîi-kroong, “rib”)


กระดานลื่น

th-noun

กระดานลื่น • (grà-daan-lʉ̂ʉn)

กระดาน (grà-daan, “writing board”) + ลื่น (lʉ̂ʉn, “slippery”)


ก.

กริยา กริยา#Thai

(dictionary) Initialism of กริยา (grì-yaa).


กระดานชนวน

From กระดาน (grà-daan, “writing board”) + ชนวน (chá-nuuan, “slate”).


กก

แม่ แม่#Thai

มาตรา มาตรา#Thai

(grammar) (แม่~, มาตรา~) a group of words/syllables ending with -k sound.


ไวโอลิน

From English violin, from Italian violino.


กระดุม

grà-dum (romanization)
เม็ด (classifier)

From ดุม (dum). Cognate with Lao ກະດຸມ (ka dum). Compare Khmer ក្ឌុំ (kdum).


กระดูกงู

From กระดูก (grà-dùuk, “bone”) + งู (nguu, “snake”).


กีตาร์

gii-dtâa (romanization)
ตัว (classifier)


ก๊ก

(rare) polity, as state, city-state, region, country, etc.


กระแส

grà-sɛ̌ɛ (romanization)
กระแส (classifier)

/kra˨˩.sɛː˩˩˦/

From Angkorian Old Khmer ខ្សេ, ក្សេ, ក្ឞេ (“line; thread; string; cord; etc”). Cognate with Modern Khmer ខ្សែ (khsae); Lao ກະແສ (ka sǣ).

(as of a river, a wind, electricity, etc) current; flow; stream.


ก๋ง

th-noun

ก๋ง • (gǒng)

Borrowed from Teochew 公 (gang¹ / gong¹, “respectful man”).

bor

maternal grandfather
maternal grandfather


กระดูกอ่อน

th-noun

กระดูกอ่อน • (grà-dùuk-ɔ̀ɔn)

/kra˨˩.duːk̚˨˩.ʔɔːn˨˩/

com

กระดูก (grà-dùuk) + อ่อน (ɔ̀ɔn)


กวาง

From Proto-Tai *kwɯəŋᴬ. Cognate with Northern Thai ᨠ᩠ᩅᩣ᩠ᨦ, Lao ກວາງ (kuāng), Lü ᦦᦱᧂ (k̇waang), Tai Dam ꪀꪫꪱꪉ, Tai Dón ꪀꪫꪱꪉ, Tai Daeng ꪀꪫꪱꪉ, Shan ၵႂၢင် (kwǎang), Tai Nüa ᥐᥣᥒ (kaang), Phake ကင် (kaṅ), Ahom 𑜀𑜤𑜨𑜂𑜫 (kuoṅ), Zhuang gvang, Nong Zhuang gvang.

cog

Tai Dón ꪀꪫꪱꪉ

เนื้อ เนื้อ#Thai


กระดูกโหนกแก้ม

th-noun

กระดูกโหนกแก้ม • (grà-dùuk-nòok-gɛ̂ɛm)

กระดูก (grà-dùuk, “bone”) + โหนกแก้ม (nòok-gɛ̂ɛm, “cheekbone”)


เปียโน

From English piano, from Italian pianoforte.


กระบอก

th-cls

กระบอก • (grà-bɔ̀ɔk)

Classifier for guns. ⇒ all nouns using this classifier


กระดาษเช็ดปาก

th-noun

กระดาษเช็ดปาก • (grà-dàat-chét-bpàak)

From กระดาษ (grà-dàat, “paper”) + เช็ด (chét, “to wipe”) + ปาก (bpàak, “mouth”).


กระเป๋า

Compare Lao ກະເປົາ (ka pao) or ກະເປົ໋າ (ka pao), Khmer កប៉ៅ (kɑɑkɑpaw) or កាប៉ៅ (kaapaw), Middle Chinese 包 (MC paew).

กระเป๋าสตางค์


กกุท

th-noun

กกุท • (gà-gùt)

From Sanskrit ककुद (kakuda, “head; hump; chief”). Cognate with Lao ກາກຸດ (kā kut); compare Khmer កាគុត (kaakut).


กระ

เต่า เต่า#Thai

hawksbill sea turtle
hawksbill sea turtle

Eretmochelys imbricata
Eretmochelys imbricata#Translingual

(เต่า~) hawksbill sea turtle (Eretmochelys imbricata).


ฤชา

/rɯ˦˥.t͡ɕʰaː˧/

Possibly from Pali ijjā (“sacrifice; offering”) or Sanskrit इज्या (ijyā, “idem”).

ค่า ค่า#Thai

(archaic) (ค่า~) fee; cost; charge; duty.


กกุธภัณฑ์

th-noun

กกุธภัณฑ์ • (gà-gùt-tá-pan)

From Pali kakudhabhaṇdha, from kakudha (“ensign or symbol of royalty”) + bhaṇḍa (“article; instrument; utensil”); equivalent to Thai กกุธ + ภัณฑ์ (pan).

com

กกุธ + ภัณฑ์ (pan)


กงล้อ

th-noun

กงล้อ • (gong-lɔ́ɔ)

/koŋ˧.lɔː˦˥/


กงสี

From Teochew 公司 (gong1 si1, “company; corporation”).

bor

(especially one managed by members of the same family) business, enterprise; company, corporation.


กระจก

→ Lao: ກະຈົກ (ka chok)

From Sanskrit काचक (kācaka, “glass”). Compare Khmer កញ្ចក់ (kɑɑkɑñcɑk).

cog

Khmer កញ្ចក់ (kɑɑkɑñcɑk)

(zoology) the glass catfish (Kryptopterus bicirrhis Valenciennes), of the family Siluridae.


กฎข้อบังคับ

th-noun

กฎข้อบังคับ • (gòt-kɔ̂ɔ-bang-káp)

/kot̚˨˩.kʰɔː˥˩.baŋ˧.kʰap̚˦˥/

From กฎ (gòt, “rule; regulation”) + ข้อบังคับ (kɔ̂ɔ-bang-káp, “idem”).

com

(especially when referred to collectively) rule; regulation.


ห่าน

th-noun

ห่าน • (hàan)

From Proto-Tai *haːnᴮ (“goose”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ᩠ᨶ, Lao ຫ່ານ (hān), Lü ᦠᦱᧃᧈ (ḣaan¹), Tai Dam ꪬ꪿ꪱꪙ, Tai Dón ꪬꪱꪙꫀ, Shan ႁၢၼ်ႇ (hàan), Phake ꩭꩫ် (han), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han), Zhuang hanq. Compare Middle Chinese 雁 (MC ngaenH, “wild goose”), Proto-Mon-Khmer *haan (“goose”), Proto-Khmuic *haːn (“goose”).

cog

Lü ᦠᦱᧃᧈ (ḣaan¹)

Tai Dón ꪬꪱꪙꫀ


กระบือ

th-noun

กระบือ • (grà-bʉʉ)

From Pre-Angkorian Old Khmer ក្របិ (krapi), ក្របី (krapī), or Angkorian Old Khmer ក្របិ (krapi), ក្របី (krapī), ក្របិយ៑ (krapiy), ក្របិយ្យ៑ (krapiyy), ក្របីយ្យ៑ (krapīyy, “water buffalo”), from Proto-Mon-Khmer *krpiʔ ~ *krpiiw ~ *krpuʔ ~ *(kr)puh (“buffalo”). Cognate with Modern Khmer ក្របី (krɑɑbəy), Malay kerbau, Javanese ꦏꦼꦧꦺꦴ (kebo), Tagalog kalabaw. Doublet of คาราบาว.

der

ควาย ควาย#Thai

(formal for the sense "water buffalo", humorous for the others) Synonym of ควาย (kwaai)


กระบือ

th-adj

กระบือ • (grà-bʉʉ)

ควาย ควาย#Thai


กระป๋อง

th-cls

กระป๋อง • (grà-bpɔ̌ng)

/kra˨˩.pɔŋ˩˩˦/

Possibly onomatopoeic as the sound of empty cans hit. Compare Khmer កំប៉ង់ (kɑmpong), កំប៉ុង (kɑmpong); Lao ກະປ່ອງ (ka pǭng).

Classifier for tin cans, cans of soda or beverages.


กระดูกเชิงกราน

th-noun

กระดูกเชิงกราน

กระดูกเชิงกราน • (grà-dùuk chəəng-graan)


กระดานหมากรุก

กระดานหมากรุก • (grà-daan-màak-rúk)

From กระดาน (grà-daan, “board”) + หมากรุก (màak-rúk, “chess”).


กง

Compare with Lü ᦷᦂᧂ (k̇ong), Northern Thai ᨠᩫ᩠ᨦ, Lao ກົງ (kong).


ฆ้อน

th-noun

ฆ้อน • (kɔ́ɔn)

ค้อน ค้อน#Thai


กระสา

Modified from สา (sǎa, “a kind of tree”).

a kind of tree (Broussonetia papyrifera) that its bark is used to make paper.


โฆษก

From Sanskrit घोषक (ghoṣaka, “announcer”).


ญาดา

Borrowed from Pali ñatti (“scholar”), Devanagari spelling: ञत्ति (ñatti).


นักบัลเลต์

นักบัลเลต์ • (nák-bal-lee)


นักเคลื่อนไหว

นักเคลื่อนไหว

นักเคลื่อนไหว • (nák-klʉ̂ʉan-wǎi)


นักดาราศาสตร์

นักดาราศาสตร์

นักดาราศาสตร์ • (nák-daa-raa-sàat)


นักการทูต

From นัก (nák, agentive prefix) + การทูต (gaan-tûut, “diplomacy”).


นักเตะ

th-noun

นักเตะ • (nák-dtè)


ญาณี

Borrowed from Pali ñāṇī (“wise”), from Sanskrit ज्ञानी (jñānī).


นักจี้

นักจี้ • (nák-jîi)

/nak̚˦˥.t͡ɕiː˥˩/


นักการเมือง

นักการเมือง • (nák-gaan-mʉʉang)

From นัก (nák, agentive prefix) + การเมือง (gaan-mʉʉang, “politics”).


ญัตติ

th-noun

ญัตติ • (yát-dtì)

From Pali ñatti (“announcement; declaration”).

bor

(Buddhism) proposal made in the Pali language to a priests' assembly.


นักกายกรรม

From นัก (nák, agentive prefix) + กายกรรม (gaai-yá-gam, “gymnastics”).


นักเดินทาง

th-noun

นักเดินทาง • (nák-dəən-taang)


นักการ

From นัก (nák, agentive prefix) + การ (gaan).


ฆราวาส

Borrowed from Pali gharāvāsa (“householder”).


นักการเงิน

นักการเงิน • (nák-gaan-ngən)

From นัก (nák, agentive prefix) + การเงิน (gaan-ngən, “finance; financial affairs”).


นักขี่ม้า

th-noun

นักขี่ม้า • (nák-kìi-máa)

From นัก (nák, agentive prefix) + ขี่ (kìi, “to ride”) + ม้า (máa, “horse”).


นักเคมี

From นัก (nák, agent prefix) + เคมี (kee-mii, “chemistry”). Cognate with Lao ນັກເຄມີ (nak khē mī).


นักคร่าพรหมจรรย์

th-noun

นักคร่าพรหมจรรย์

นักคร่าพรหมจรรย์ • (nák-krâa-prom-má-jan)


นักถ่ายรูป

นักถ่ายรูป • (nák-tàai-rûup)


นักกฎหมาย

นักกฎหมาย • (nák-gòt-mǎai) (classifier คน)

nák-gòt-mǎai (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + กฎหมาย (gòt-mǎai, “law”).

af

one who practises or is expert in law: jurist, lawyer, etc.


นักกีฬา

From นัก (nák, agentive prefix) + กีฬา (gii-laa, “sports”). Cognate with Lao ນັກກິລາ (nak ki lā).


นักจิตวิทยา

th-noun

นักจิตวิทยา • (nák-jìt-dtà-wít-tá-yaa) (classifier คน)

nák-jìt-dtà-wít-tá-yaa (romanization)
คน (classifier)

/nak̚˦˥.t͡ɕit̚˨˩.ta˨˩.wit̚˦˥.tʰa˦˥.jaː˧/

From นัก (nák) + จิตวิทยา (jìt-dtà-wít-tá-yaa).


นักดำน้ำ

นัก (nák, “agent noun prefix”) + ดำน้ำ (dam-náam, “to dive into water; to ad lib, to improvise, to extemporise”).

af

(slang) ad-libber; improviser; extemporiser.


นักการตลาด

From นัก (nák, agentive prefix) + การตลาด (gaan-dtà-làat, “marketing”).


นักโต้คลื่น

th-noun

นักโต้คลื่น • (nák-dtôo-klʉ̂ʉn)


นักกิน

นักกิน • (nák-gin)

From นัก (nák, agentive prefix) + กิน (gin, “to eat; to consume”).


นักเต้น

th-noun

นักเต้น • (nák-dtên)

From นัก (nák, agentive prefix) + เต้น (dtên, “to dance”).


นักแต่งกลอน

th-noun

นักแต่งกลอน • (nák-dtɛ̀ɛng-glɔɔn)

/nak̚˦˥.tɛːŋ˨˩.klɔːn˧/


นักปราชญ์

นักปราชญ์ • (nák-bpràat) (classifier คน)

nák-bpràat (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák) + ปราชญ์ (bpràat). Cognate with Lao ນັກປາດ (nak pāt) and Lü ᦓᧅᦕᦱᧆ (nakṗhaad).


ฆาตกร

From ฆาต (kâat, “destruction; hitting; killing; striking”) + กร (gɔɔn, “one who does; one who makes”).


นักตกปลา

นัก (nák, “agent noun prefix”) + ตก (dtòk, “to hook”) + ปลา (bplaa, “fish”).

af

fisherman (person who fishes for pleasure).

ชาวประมง

fisherman (person who fish for profit or as profession)


นักกระโดดน้ำ

th-noun

นักกระโดดน้ำ

นักกระโดดน้ำ • (nák-grà-dòot-náam)

From นัก (nák, agentive prefix) + กระโดด (grà-dòot, “to jump”) + น้ำ (náam, “water”).


นักแต่งเพลง

/nak̚˦˥.tɛŋ˨˩.pʰleːŋ˧/

From นัก (nák, agentive prefix) + แต่ง (dtɛ̀ng, “to compose”) + เพลง (pleeng, “song”).


นักซิ่ง

th-noun

นักซิ่ง • (nák-sîng)

From นัก (nák, “agent noun prefix”) + ซิ่ง (sîng, “to drive speedily”).


นักดนตรี

Compound of นัก (nák, “-er”) + ดนตรี (don-dtrii, “music”).


การฆ่า

ฆ่า ฆ่า#Thai


นักเขียน

th-noun

นักเขียน • (nák-kǐian)

From นัก (nák, agentive prefix) + เขียน (kǐian, “to write”).
Cognate with Lao ນັກຂຽນ (nak khīan).


จมูก

th-noun

จมูก • (jà-mùuk)

/t͡ɕa˨˩.muːk̚˨˩/

From Angkorian Old Khmer ច្រមុះ (cramuḥ, “nose”) (whence Modern Khmer ច្រមុះ (crɑɑmoh)). Displaced native Tai ดั้ง (dâng) (from earlier ดัง (dang)), which now means “nose bridge”.


นักแต่งบทละคร

th-noun

นักแต่งบทละคร

นักแต่งบทละคร • (nák-dtɛ̀ɛng-bòt-lá-kɔɔn)

/nak̚˦˥.tɛːŋ˨˩.bot̚˨˩.la˦˥.kʰɔːn˧/


นักขัตฤกษ์

นักขัตฤกษ์ • (nák-kàt-dtà-rə̂ək)

นักขัต (nák-kàt) + ฤกษ์ (rə̂ək).

af

นักขัต (nák-kàt) + ฤกษ์ (rə̂ək)

นักษัตร นักษัตร#Thai

occasion declared auspicious in accordance with the movement of any นักษัตร (nák-sàt) constellation.


นักทัศนาจร

th-noun

นักทัศนาจร • (nák-tát-sà-naa-jɔɔn)


นักกระโดดร่ม

นักกระโดดร่ม

นักกระโดดร่ม • (nák-grà-dòot-rôm)

From นัก (nák, agentive prefix) + กระโดดร่ม (grà-dòot-rôm, “parachute”).


นักเต้นรำ

th-noun

นักเต้นรำ • (nák-dtên-ram)

From นัก (nák, agentive prefix) + เต้นรำ (dtên-ram, “to dance”).


นักชีววิทยา

th-noun

นักชีววิทยา • (nák-chii-wá-wít-tá-yaa) (classifier คน)

nák-chii-wá-wít-tá-yaa (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agentive prefix) + ชีววิทยา (chii-wá-wít-tá-yaa, “biology”).


นักปล้น

th-noun

นักปล้น • (nák-bplôn)

From นัก (nák, agentive prefix) + ปล้น (bplôn, “to rob”).


นักพรต

th-noun

นักพรต • (nák-prót)


นักท่องเที่ยว

นักท่องเที่ยว

นักท่องเที่ยว • (nák-tɔ̂ng-tîao)

/nak̚˦˥.tʰɔŋ˥˩.tʰia̯w˥˩/

From นัก (nák, agentive prefix) + ท่องเที่ยว (tɔ̂ng-tîao, “to roam; to wander”).


โฉม

/t͡ɕʰoːm˩˩˦/

Borrowed from Middle Khmer ឆោម (choma), ឆោម្ម (chomma). Cognate with Khmer ឆោម (chaom), Lao ໂສມ (sōm).


นักประพันธ์

th-noun

นักประพันธ์ • (nák-bprà-pan)


นักเทศน์

นักเทศน์ • (nák-têet)

From นัก (nák, agentive prefix) + เทศน์ (têet, “to preach”).


นักธุรกิจ

th-noun

นักธุรกิจ • (nák-tú-rá-gìt) (classifier คน)

nák-tú-rá-gìt (romanization)
คน (classifier)

com

นัก (nák) + ธุรกิจ (tú-rá-gìt)


นักเทนนิส

th-noun

นักเทนนิส • (nák-ten-nís)

From นัก (nák, agentive prefix) + เทนนิส (ten-nít, “tennis”).


นักปฏิวัติ

th-noun

นักปฏิวัติ • (nák-bpà-dtì-wát)


ฐานันดร

ฐานันดร • (tǎa-nan-dɔɔn)

From Pali ṭhānantara (“appointment; office; place; position; etc.”).

der

estate (political or social class, group, rank, standing, or status).


นักบวช

th-noun

นักบวช • (nák-bùuat) (classifier รูป or องค์ or คน or ตน or ท่าน)

nák-bùuat (romanization)
รูป (classifier)
องค์ (classifier)
คน (classifier)
ตน (classifier)
ท่าน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + บวช (bùuat, “to ordain”).


นักธรณีวิทยา

th-noun

นักธรณีวิทยา

นักธรณีวิทยา • (nák-tɔɔ-rá-nii-wít-tá-yaa)

/nak̚˦˥.tʰɔː˧.ra˦˥.niː˧.wit̚˦˥.tʰa˦˥.jaː˧/


นักแปล

นักแปล • (nák-bplɛɛ)


นักภูมิศาสตร์

นักภูมิศาสตร์

นักภูมิศาสตร์ • (nák-puu-mí-sàat)


นักเปียโน

From นัก (nák, agentive prefix) + เปียโน (bpiia-noo, “piano”).


นักมวย

From นัก (nák, agentive prefix) + มวย (muai, “boxing”). Cognate with Lao ນັກມວຍ (nak muāi).


นักแม่นปืน

th-noun

นักแม่นปืน • (nák-mɛ̂n-bpʉʉn)


นักยกน้ำหนัก

นักยกน้ำหนัก

นักยกน้ำหนัก • (nák-yók-nám-nàk)


นักวิ่ง

นักวิ่ง • (nák-wîng)


โฆษณาชวนเชื่อ

th-verb

โฆษณาชวนเชื่อ • (kôot-sà-naa-chuuan-chʉ̂ʉa) (abstract noun การโฆษณาชวนเชื่อ)

kôot-sà-naa-chuuan-chʉ̂ʉa (romanization)
การโฆษณาชวนเชื่อ (abstract-noun)

/kʰoːt̚˥˩.sa˨˩.naː˧.t͡ɕʰua̯n˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩/

/kʰoː˧.sa˨˩.naː˧.t͡ɕʰua̯n˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩/

From โฆษณา (kôot-sà-naa, “to advertise”) + ชวน (chuuan, “to induce; to persuade”) + เชื่อ (chʉ̂ʉa, “to believe”); literally "to advertise for the purpose of inducing belief". Compare with Lao ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ (khō sa nā sūan sư̄a).

cog

ໂຄສະນາຊວນເຊື່ອ


นักโลดโผน

th-noun

นักโลดโผน • (nák-lôot-pǒon)


นักบิน

นักบิน • (nák-bin)

From นัก (nák, agentive prefix) + บิน (bin, “to fly”).


นักมวยปล้ำ

th-noun

นักมวยปล้ำ • (nák-muai-bplâm) (classifier คน)

nák-muai-bplâm (romanization)
คน (classifier)


นักมายากล

นักมายากล • (nák-maa-yaa-gon) (classifier คน)

nák-maa-yaa-gon (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + มายากล (maa-yaa-gon, “magic: art of producing illusions as entertainment”).

prefix

magician: entertainer skilled in producing illusions.


ฐิติ

th-noun

ฐิติ • (tì-dtì)


นักโทษ

นักโทษ • (nák-tôot) (classifier คน or ราย or นาย)

nák-tôot (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)
นาย (classifier)

From นัก (nák, agent noun prefix) + โทษ (tôot, “punishment; penalty”).

com

(formal) person imprisoned for a crime: prisoner, inmate, etc.


นักบินอวกาศ

th-noun

นักบินอวกาศ • (nák-bin-à-wá-gàat)

From นักบิน (nák-bin, “pilot”) + อวกาศ (à-wá-gàat, “outer space”).


นักว่ายน้ำ

th-noun

นักว่ายน้ำ • (nák-wâai-náam)


นักอุตุนิยม

นักอุตุนิยม • (nák-ù-dtù-ní-yom)


นักลงทุน

From นัก (nák, agentive prefix) + ลงทุน (long-tun, “to make an investment”).


นักล้วงกระเป๋า

th-noun

นักล้วงกระเป๋า

นักล้วงกระเป๋า • (nák-lúuang-grà-bpǎo)


นักเศรษฐศาสตร์

นักเศรษฐศาสตร์

นักเศรษฐศาสตร์ • (nák-sèet-tà-sàat)


นักวิจารณ์

นักวิจารณ์ • (nák-wí-jaan)


กระจอกเทศ

กระจอกเทศ • (grà-jɔ̀ɔk-têet)

/kra˨˩.t͡ɕɔːk̚˨˩.tʰeːt̚˥˩/

กระจอก (grà-jɔ̀ɔk) + เทศ (têet)


วิทยาศาสตร์

วิทยาศาสตร์ • (wít-tá-yaa-sàat)


นักวิเคราะห์

นักวิเคราะห์

นักวิเคราะห์ • (nák-wí-krɔ́)

From นัก (nák, agentive prefix) + วิเคราะห์ (wí-krɔ́, “to analyse”).


นักข่าว

From นัก (nák, agentive prefix) + ข่าว (kàao, “news”).


นักศึกษา

th-noun

นักศึกษา • (nák-sʉ̀k-sǎa) (classifier คน)

nák-sʉ̀k-sǎa (romanization)
คน (classifier)

/nak̚˦˥.sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

From นัก (nák, agent noun prefix) + ศึกษา (sʉ̀k-sǎa, “to learn; to study”).


นักขี่ม้าแข่ง

th-noun

นักขี่ม้าแข่ง

นักขี่ม้าแข่ง • (nák-kìi-máa-kɛ̀ɛng)

/nak̚˦˥.kʰiː˨˩.maː˦˥.kʰɛːŋ˨˩/


นักฟิสิกส์

นักฟิสิกส์ • (nák-fí-sìk)


ภูมิศาสตร์

ภูมิศาสตร์ • (puu-mí-sàat)

ภูมิ (phumi, “land”) + ศาสตร์ (sat, “science”), from Sanskrit भूमि (bhūmi, “land”) and शास्त्र (śāstra, “science”)


จิตวิทยา

From Sanskrit चित्त (citta, “heart; mind; psyche; etc.”) + विद्या (vidyā, “knowledge; learning; science; etc.”).


ฆาต

kâat (romanization)
การฆาต (abstract-noun)

Learned borrowing from Pali ghāta (“destruction; killing; slaughter”) or Sanskrit घात (ghāta, “injuring; hurting; killing”).


นักวิชาการ

th-noun

นักวิชาการ • (nák-wí-chaa-gaan) (classifier คน)

nák-wí-chaa-gaan (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agentive prefix) + วิชาการ (“knowledge; academic”).

af

นักวิชาการคณะเศรษฐศาสตร์

academician, academic, intellectual; scholar


นักสืบ

th-noun

นักสืบ • (nák-sʉ̀ʉp)

/nak̚˦˥.sɯːp̚˨˩/

From นัก (nák, agentive prefix) + สืบ (sʉ̀ʉp, “to seek clues”).
Compare Khmer អ្នកស៊ើប (ʼnɑɑksəəp), Lao ນັກສືບ (nak sư̄p).

cog

Khmer អ្នកស៊ើប (ʼnɑɑksəəp)


นักรบ

From นัก (nák, agentive prefix) + รบ (róp, “to fight”).
Cognate with Lao ນັກຮົບ (nak hop).


นักประท้วง

th-noun

นักประท้วง • (nák-bprà-túuang)


นักวิทยาศาสตร์

นักวิทยาศาสตร์ • (nák-wít-tá-yaa-sàat) (classifier คน)

nák-wít-tá-yaa-sàat (romanization)
คน (classifier)

นัก (nák) + วิทยาศาสตร์ (wít-tá-yaa-sàat).


นักดำน้ำลึก

th-noun

นักดำน้ำลึก • (nák-dam-náam-lʉ́k)


นักปักษีวิทยา

นักปักษีวิทยา

นักปักษีวิทยา • (nák-bpàk-sǐi-wít-tá-yaa)

/nak̚˦˥.pak̚˨˩.siː˩˩˦.wit̚˦˥.tʰa˦˥.jaː˧/


นักจัดรายการ

From นัก (nák, agentive prefix) + จัด (jàt, “to arrange”) + รายการ (raai-gaan, “list; program”).


นักเลง

nák-leeng (romanization)
คน (classifier)

From นัก (nák, agentive prefix) + เลง (leeng, from Khmer លេង (leeng, “to play”)).

from Khmer <i class="Khmr mention" lang="km">លេង</i> (leeng, “to play”)

(dated) person fond of something; person specialising in something.


นักร้อง

th-noun

นักร้อง • (nák-rɔ́ɔng)

/nak̚˦˥.rɔːŋ˦˥/

From นัก (nák, agentive prefix) + ร้อง (rɔ́ɔng, “to sing”).


นัก

From Old Khmer ʼnaka, ʼanaka, ʼnak, naka, nãka, nâka, naga (“individual, one, person; inhabitant, native, resident; servant; worker; etc”). Cognate with Modern Khmer អ្នក (nĕək), Khmer នាក់ (nĕək).

used to prefix any word to form an agent noun.


นักกอล์ฟ

th-noun

นักกอล์ฟ • (nák-gɔ́ɔp)

/nak̚˦˥.kɔːp̚˦˥/

From นัก (nák, agentive prefix) + กอล์ฟ (gɔ́ɔp, “golf”).


นักออกแบบ

th-noun

นักออกแบบแฟชั่น

นักออกแบบแฟชั่น • (nák-ɔ̀ɔk-bɛ̀ɛp-fɛɛ-chân)

นักออกแบบ แฟชั่น (canonical)
nák-ɔ̀ɔk-bɛ̀ɛp-fɛɛ-chân (romanization)

/nak̚˦˥.ʔɔːk̚˨˩.bɛːp̚˨˩.fɛː˧.t͡ɕʰan˥˩/


ดาราศาสตร์

ดารา (daa-raa, “star”) + ศาสตร์ (sàat, “science”). Compare with Lao ດາລາສາດ (dā lā sāt) or ດາຣາສາດ (dā rā sāt), Khmer តារាសាស្ត្រ (taaraasaah).

cog

Lao ດາລາສາດ (dā lā sāt)


เศรษฐศาสตร์

th-noun

เศรษฐศาสตร์ • (sèet-tà-sàat)

desc

សេដ្ឋសាស្ត្រ

→ Khmer: សេដ្ឋសាស្ត្រ (seetthaʼsaah)

From เศรษฐ (sèet-tà-, “wealth”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).


กาก

th-noun

กาก • (gàak)

Cognate with Lao ກາກ (kāk), Lü ᦂᦱᧅ (k̇aak).

ไอ้ ไอ้#Thai

(slang, vulgar, derogatory, offensive) (often used of a man and preceded by ไอ้) worthless person; useless person; good-for-nothing.


ก็

From Proto-Tai *koːꟲ (“also”); Cognate with Northern Thai ᨣᩴ᩵; Lao ກໍ (kǭ), ກໍ່ (kǭ); Tai Dam ꪁꪷ꫁; Shan ၵေႃႈ (kāu), ၵေႃး (káu); Ahom 𑜀𑜦𑜡 (kō), 𑜀𑜦𑜨𑜡 (keoā), compared with Old Khmer ក (ka), *កោ (*ko), *ករ៑ (*kar, “a conjunction marking a consequential clause; to happen, to occur; to begin, to start; etc”); Modern Khmer ក៏ (kɑɑ) and Mon ကဵု.

ความจริงก็คือความจริง

used just for linking words or for starting or emphasising an expression.


กระจอก

th-adj

กระจอก • (grà-jɔ̀ɔk) (abstract noun ความกระจอก)

grà-jɔ̀ɔk (romanization)
ความกระจอก (abstract-noun)

From Old Khmer *ក្ចក៑ (*kcak), ក្ចោក៑ (kcok, “to limp, to hobble; lame”). Cognate with Modern Khmer ខ្ចក (khcɑɑk).

/kra˨˩.t͡ɕɔːk̚˨˩/

(slang, derogatory, offensive, of a person) inferior; insignificant; good for nothing.


คำ

From Proto-Tai *ɡamᴬ (“bite (n.); speech”). Cognate with Ahom 𑜁𑜪𑜨 (khäam), Northern Thai ᨣᩴᩤ, Lao ຄຳ (kham), Lü ᦅᧄ (kam), Tày cằm, Zhuang gaemz.

(archaic, in compounds) bite (of food), morsel; bit


ฉาน

/t͡ɕʰaːn˩˩˦/

From Burmese ရှမ်း (hram:), from Thai สยาม (sà-yǎam). Doublet of สยาม (sà-yǎam).


ไทใหญ่

th-proper noun

ไทใหญ่ • (tai-yài)

ไท (tai, “Tai”) + ใหญ่ (yài, “big”); possibly calque of Shan တႆးလူင် (tái lǔung, “Shan”, literally “Big Tai”).


เงี้ยว

th-noun

เงี้ยว • (ngíao)

Cognate with Northern Thai ᨦ᩠ᨿ᩶ᩅ, Lao ງ້ຽວ (ngiāu) or ແງ້ວ (ngǣu), Lü ᦇᦲᧁᧉ (ngiiw²). Compare Old Chinese 堯 (OC *ŋeːw).

(dated, offensive) Shan people, a person of Shan descent.


เจ้า

เจ้า • (jâao)

From Proto-Tai *ɕɤwᶜ (“master; owner”), from Middle Chinese 主 (MC tsyuX, “master; owner”). Cognate with Lao ເຈົ້າ (chao); Lü ᦈᧁᧉ (ṫsaw²); Tai Dam ꪹꪊ꫁ꪱ; Shan ၸဝ်ႈ (tsāo); Ahom 𑜋𑜈𑜫 (chaw), 𑜋𑜨𑜧 (chow). Compare Old Khmer cau, cauva, co, cova, cco, ccova, ccau, cū (“chief; head”); Modern Khmer ចៅ (caw).

cog

Lü ᦈᧁᧉ (ṫsaw²)

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

royal person from the rank of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao) upwards.

หม่อมเจ้า หม่อมเจ้า#Thai

(archaic) used as an honorific prefixed to the name of a royal person holding the rank of หม่อมเจ้า (mɔ̀m-jâao).


เจ้า

th-cls

เจ้า • (jâao)

cog

Lü ᦈᧁᧉ (ṫsaw²)

(informal) Classifier for business owners, service providers, and service recipients.


เจ้า

th-pronoun

เจ้า • (jâo)

ข้า ข้า#Thai

(archaic) a second or third person pronoun, used to address a person of equal or lower status, often used with the first person pronoun ข้า (kâa).


เอ็ง

เอ็ง • (eng)

Probably from Old Khmer ឯង (eṅa), ឯង៑ (eṅ, “self; oneself; own; personally”). Cognate with Modern Khmer ឯង (ʼaeng, “you; self, oneself; etc”). Doublet of เอง (eeng). Compare Proto-Vietic *ʔɛːŋ; Vietnamese anh (“you”).

cog

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 01:02 from the start, in ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:
ผิดที่คิดแต่จะรักษาหน้าตัวเอง ผิดที่คิดแต่จะเอาชนะคนบางคน ม้าลืมคิดถึงใจของเอ็ง
pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà rák-sǎa-nâa dtuua-eeng · pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà ao-chá-ná kon baang kon · máa lʉʉm kít-tʉ̌ng jai kɔ̌ɔng eng
[I am] at fault, that [I] only thought of saving my own face. [I am] at fault, that [I] only thought of outsmarting someone. I forgot to think about the feelings of yours [mother speaking to her child].

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 03:55 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:
ม้าไม่อยากให้เอ็งกลับไปเชียงใหม่แล้วล่ะ มาอยู่ด้วยกันเสียใกล้ ๆ ที่นี่แหละ ม้าว่าจะยกตึกที่ปากน้ำโพให้เอ็งทั้งสองคน เอ็งสองคนผัวเมียอยากจะค้าขายอะไรก็ไปปรึกษากันเอา ม้าเชื่อว่า เอ็งสองคนน่ะทำกันได้
máa mâi yàak hâi eng glàp bpai chiiang-mài lɛ́ɛo lâ · maa yùu dûai-gan sǐia glâi glâi tîi-nîi lɛ̀ · máa wâa jà yók dtʉ̀k tîi bpàak-nám-poo hâi eng táng sɔ̌ɔng kon · eng sɔ̌ɔng kon pǔua miia yàak jà káa-kǎai à-rai gɔ̂ bpai bprʉ̀k-sǎa gan ao · máa chʉ̂ʉa wâa · eng sɔ̌ɔng kon nâ tam gan dâai
I [mother speaking to her son and daughter-in-law] don't want you to return to Chiang Mai anymore. Come [and] live together near this very place. I'm going to give the buildings at Pak Nam Pho to both of you. [If] you two, husband [and] wife, want to do [any] business whatsoever, just go consult each other. I believe that you two can do [it].

1797/98, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, “สมุดไทยเล่มที่ ๔๗”, in บทละคร เรื่อง รามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, Bangkok: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, กรมศิลปากร, retrieved 2019-07-30:
เอ็งจงไปบอกแก่พระราม ตามในข้อความของเราว่า แล้วให้เร่งยกโยธา ออกมาสัประยุทธ์ราญรอน
eng jong bpai bɔ̀ɔk gɛ̀ɛ prá raam · dtaam nai kɔ̂ɔ-kwaam kɔ̌ɔng rao wâa · lɛ́ɛo hâi rêng yók yoo-taa · ɔ̀ɔk maa sàp-bprà-yút raan-rɔɔn
You [addressing an enemy] shall go speak to Phra Ram according to [the contents] of the message of mine that [he] shall then lead [his] host out with dispatch [for] combat [and] battle.

18th century, พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย et al, “ตอนที่ ๒๔ กำเนิดพลายงาม”, in เสภา เรื่อง ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ, Bangkok: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, retrieved 2019-07-30:
เจ้าพลายงามถามแจ้งแล้วแกล้งว่า เอ็งช่วยพาเราไปชมมะยมหวาน
jâao plaai ngaam tǎam jɛ̂ɛng lɛ́ɛo glɛ̂ɛng wâa · eng chûai paa rao bpai chɔɔ-mɔɔ má-yom wǎan
Having interrogated [them till] realising [the truth], Chao Phlai Ngam purposely said: "[Would] you [addressing fellow children] please bring me to see the sweet starberry?"

18th century, พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย et al, “ตอนที่ ๓ พลายแก้วบวชเณร”, in เสภา เรื่อง ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ, Bangkok: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, retrieved 2019-07-30:
กูจะบวชลูกชายสายสุดใจ เอ็งจงไปเที่ยวหาผ้าเนื้อดี
guu jà bùuat lûuk-chaai sǎai-sùt-jai · eng jong bpai tîao hǎa pâa nʉ́ʉa dii
I am to host the ordination of my dearest son. You [addressing a servant] shall go scout around [and] find [me] some good-quality cloth.

(vulgar, dated, can be considered offensive) a second person pronoun used to address a person of equal or lower status or used to address a familiar person: you.


ดิน

From Proto-Tai *ɗinᴬ (“earth”). Compare Middle Chinese 塵 (MC drin). Cognate with Lao ດິນ (din), Northern Thai ᨯᩥ᩠ᨶ, Lü ᦡᦲᧃ (ḋiin), Shan လိၼ် (lǐn), Tai Dam ꪒꪲꪙ, Ahom 𑜓𑜢𑜃𑜫 (din) or 𑜃𑜢𑜃𑜫 (nin), Nong Zhuang ndin.


โจรกรรม

From โจร (joon, “thief”) + กรรม (gam, “action”).


เต่า

From Proto-Southwestern Tai *tawᴮ¹ (“turtle”), from Proto-Tai *tawᴮ (“turtle”). Cognate with Northern Thai ᨲᩮᩢ᩵ᩣ (tao), Lao ເຕົ່າ (tao), Lü ᦎᧁᧈ (ṫaw¹), Shan တဝ်ႇ (tào), Tai Nüa ᥖᥝᥱ (tǎw), Ahom 𑜄𑜧 (taw). Compare Proto-Be *ɗuːᴮꟲ¹.

cog

Lü ᦎᧁᧈ (ṫaw¹)

(zoology) turtle, tortoise, reptile of the order Testudines


เต่า

th-proper noun

เต่า • (dtào)

cog

Lü ᦎᧁᧈ (ṫaw¹)


เต่า

th-noun

เต่า • (dtào)

(calendar, archaic) the ninth year in the twelve-year cycle.

(calendar, archaic) the ninth day in the twelve-day cycle.


เต่า

เต่า • (dtào)

oarlock, a piece of wood supporting oar in sampan boat


หุ่นยนต์

From หุ่น (hùn, “figure; shape; replica”) + ยนต์ (yon, “powered; motorized; mechanical”). Compare Lao ຫຸ່ນຍົນ.


การติดเชื้อ

th-noun

การติดเชื้อ • (gaan-dtìt-chʉ́ʉa)

/kaːn˧.tit̚˨˩.t͡ɕʰɯa̯˦˥/

From การ (gaan) + ติดเชื้อ (dtìt-chʉ́ʉa).

ติดเชื้อ ติดเชื้อ#Thai

abstract noun of ติดเชื้อ (dtìt-chʉ́ʉa): infection.


ข้าวเช้า

ข้าวเช้า • (kâao-cháao)

/kʰaːw˥˩.t͡ɕʰaːw˦˥/

ข้าว (kâao, “rice”) + เช้า (cháao, “morning”). Compare Lao ເຂົ້າເຊົ້າ (khao sao).


แมลง

แมลง • (má-lɛɛng)

/ma˦˥.lɛːŋ˧/

From Proto-Southwestern Tai *mlɛːŋᴬ (“insect”), from Proto-Tai *m.leːŋᴬ (“insect”), from Middle Chinese 螟蛉 (MC meng leng, “caterpillar”). or native Tai borrowed into Chinese. Cognate with Thai แมง (mɛɛng, “arachnid”), Tai Dam ꪵꪣꪉ, Tai Nüa ᥛᥦᥒᥰ (mäeng), Zhuang nengz.


เม็กซิโกซิตี

th-proper noun

เม็กซิโกซิตี • (mék-sí-goo-sí-dtîi)

Mexico City (the capital city of Mexico)


เม็กซิโก

เม็กซิโก • (mék-sí-goo)

ประเทศเม็กซิโก
bprà-têet mék-sí-goo
Mexico (language)

สหรัฐเม็กซิโก

ชาวเม็กซิโก


ข่มขืน

th-verb

ข่มขืน • (kòm-kʉ̌ʉn) (abstract noun การข่มขืน)

kòm-kʉ̌ʉn (romanization)
การข่มขืน (abstract-noun)

/kʰom˨˩.kʰɯːn˩˩˦/

From ข่ม (kòm, “to oppress”) + ขืน (kʉ̌ʉn, “to force”).


มันฝรั่ง

th-noun

มันฝรั่ง • (man-fà-ràng)

มัน (man) “yam” + ฝรั่ง (fà-ràng) “foreign”


กระจับปี่

กระจับปี่ • (grà-jàp-bpìi) (classifier คัน)

grà-jàp-bpìi (romanization)
คัน (classifier)

Borrowed from Javanese kecapi, kacapi. Compare Indonesian kecapi, Sundanese kacapi, Maguindanaon kutiyapi, Maranao kotyapi, Subanon kotapi, Bukidnon kudyapi, and Palawan kusyapi. Ultimately from Sanskrit कच्छपी (kacchapī), a kind of lute (so named because it is similar in shape to the tortoise; compare तेस्तुदो (testudo)).

(music) A plucked, long-necked fretted lute used in the classical music of Central Thailand.


พิณ

Borrowed from Sanskrit वीणा (vīṇā) or Pali vīṇā. Cognate with Northern Thai ᨻᩥ᩠ᨱ, ᩅᩦᨱᩣ, Lao ພິນ (phin), ວີນາ (wī nā), Khmer ពិណ (pɨn).

phin, a string instrument of Northeastern Thailand.


สลัด

สลัด • (sà-làt)


สลัด

สลัด • (sà-làt)

Semi-learned borrowing from Malay selat (“strait: narrow water channel”).


สลัด

sà-làt (romanization)
การสลัด (abstract-noun)

to fling; to jilt; to shake off; to throw off; to toss away.


มันเทศ

From มัน (man, “tuber”) + เทศ (têet, “foreign”).


ไถ่

tài (romanization)
การไถ่ (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰajᴮ¹ (“to redeem; to ransom”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨳᩱ᩵, Khün ᨳᩱ᩵, Lao ໄຖ່ (thai), Lü ᦺᦏᧈ (ṫhay¹), Tai Dam ꪼꪖ꪿, Tai Dón ꪼꪖꫀ, Shan ထႆႇ (thài), Tai Nüa ᥗᥭᥱ (thǎy), Phake ထႝ (thay), Ahom *𑜌𑜩 (*thay).

cog

Lü ᦺᦏᧈ (ṫhay¹)

ไถ่จำนำ

ไถ่พันธบัตร

(law) to buy back; to repay; to recover by payment or other satisfaction.


ที่นี่

th-adv

ที่นี่ • (tîi-nîi)

/tʰiː˥˩.niː˥˩/

ที่ (tîi, “at, in, on, within; which is”) + นี่ (nîi, “this”). Cognate with Lao ທີ່ນີ້ (thī nī). Compare Khmer ទីនេះ (tii nih).

cog

Lao ທີ່ນີ້ (thī nī)


นี่

(slang) used as a first person pronoun: I, we, etc.


ยาแก้ปวด

th-noun

ยาแก้ปวด • (yaa-gɛ̂ɛ-bpùuat)

From ยา (yaa, “drug”) + แก้ (gɛ̂ɛ, “to fix”) + ปวด (bpùuat, “pain”); literally "pain-fixing drug".


ปวด

th-verb

ปวด • (bpùuat) (abstract noun การปวด or ความปวด)

bpùuat (romanization)
การปวด (abstract-noun)
ความปวด (abstract-noun)

Cognate with Lao ປວດ (pūat), Northern Thai ᨸ᩠ᩅᨯ, Khün ᨸ᩠ᩅᨯ.


ความลี้ลับ

th-noun

ความลี้ลับ • (kwaam-líi-láp)


ยาบรรเทาปวด

From ยา (yaa, “drug”) + บรรเทา (ban-tao, “to relieve”) + ปวด (bpùuat, “pain”); literally "pain-relieving drug".


น้ำท่วม

th-noun

น้ำท่วม • (náam-tûuam)

From น้ำ (náam, “water”) + ท่วม (tûuam, “to flood”). Compare Lao ນ້ຳຖ້ວມ (nam thūam).


อุทกภัย

th-noun

อุทกภัย • (ù-tók-gà-pai)

From อุทก (“water”) + ภัย (pai, “danger”).


ซีอิ๊ว

ซีอิ๊ว • (sii-íu)


ถั่ว

ถั่ว • (tùua)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰuəᴮ¹, from Middle Chinese 豆 (MC duwH, “bean”). Cognate with Northern Thai ᨳ᩠ᩅᩫ᩵, Khün ᨳ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຖົ່ວ (thūa), Lü ᦷᦏᧈ (ṫho¹), Tai Dam ꪖ꪿ꪺ (thua2), Tai Dón ꪖꪺꫀ (tho2), Shan ထူဝ်ႇ (thò), Tai Nüa ᥗᥨᥝᥱ (thǒw), Phake ထုဝ် (thuw), Ahom 𑜌𑜥 (thū) (as in 𑜉𑜀𑜫𑜌𑜥 (makthū)).

cog

Lü ᦷᦏᧈ (ṫho¹)


ผลต้นโอ๊ก

th-noun

ผลต้นโอ๊ก • (pǒn-dtôn-óok)

ผล (pǒn, “fruit”) + ต้น (dtôn) + โอ๊ก (óok).


คางคก

/kʰaːŋ˧.kʰok̚˦˥/


มัน

From Proto-Tai *manᴬ (“singular third-person pronoun (strong)”). Cognate with Isan มัน, Lao ມັນ (man), Northern Thai ᨾᩢ᩠ᨶ, Khün ᨾᩢ᩠ᨶ, Tai Dam ꪣꪽ, Shan မၼ်း (mán), Ahom 𑜉𑜃𑜫 (man), Zuojiang Zhuang minz/mwnz, Zhuang minz/faenz.

inh

2010, จรรยา ชูสุวรรณ, บ้านชายทุ่ง, Bangkok: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 71:
บ้านของลูกจันมีควายสี่ตัว ตัวแรกชื่อ ไอ้เขากาง เพราะมันมีเขากางโค้งอ่อนช้อย มันอายุมากแล้ว ช่วยไถนามาหลายปี แม่จึงไม่ใช้มันไถนาอีก
bâan kɔ̌ɔng lûuk jan mii kwaai sìi dtuua · dtuua rɛ̂ɛk chʉ̂ʉ · âi kǎo gaang · prɔ́ man mii kǎo gaang kóong ɔ̀ɔn-chɔ́ɔi · man aa-yú mâak lɛ́ɛo · chûai tǎi naa maa lǎai bpii · mɛ̂ɛ jʉng mâi chái man tǎi naa ìik
My* family has four buffaloes. The first one is called Ai Khao Kang ["Stretched Horns"] as it has delicately stretched horns. It [has] an advanced age now [and] has helped plough [our] fields for many years. So, mom no longer uses it to plough the fields.
The speaker refers to herself using her own name, Luk Chan. So, the Thai statement literally translates "The family of Luk Chan...".

2008, ยายนาง, เมื่อยายอายุเท่าหนู, Bangkok: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 88:
เราเรียกมันว่า หมูใหญ่ เพราะตัวมันใหญ่กว่าหมูทั้งปวงในหมู่บ้าน พ่อว่า มันเป็นหมูพันธุ์ผสม มันเลยตัวใหญ่กว่าหมูพันธุ์พื้นบ้านที่เราเคยเห็น
rao rîiak man wâa · mǔu yài · prɔ́ dtuua man yài gwàa mǔu táng-bpuuang nai mùu-bâan · pɔ̂ɔ wâa · man bpen mǔu pan pà-sǒm · man ləəi dtuua yài gwàa mǔu pan pʉ́ʉn-bâan tîi rao kəəi hěn
We called it Big Piggy because its body was larger than all the pigs in the village. Dad said it was a mixed-breed pig, so its body was huger than the pigs of native breed which we'd seen.

a third person pronoun used to refer to a non-human animal/animals: he, she, it, they, etc.


คาง

From Proto-Tai *ɢaːŋᴬ (“chin; jaw”). Cognate with Northern Thai ᨣᩤ᩠ᨦ, Lao ຄາງ (khāng), Lü ᦅᦱᧂ (kaang), Tai Dam ꪁꪱꪉ, Shan ၵၢင်း (káang), Ahom 𑜀𑜂𑜫 (kaṅ), Zhuang hangz, Bouyei haangz, Tày càng. Compare Proto-Hlai *ɦaːŋ (“chin”), Proto-Mon-Khmer *kaaŋʔ (“chin; jaw”), Muong cáng.


โลน

Pthirus pubis
Pthirus pubis#Translingual

crab louse; pubic louse (Pthirus pubis).


เหา

From Proto-Tai *trawᴬ (“head louse”). Cognate with Northern Thai ᩉᩮᩢᩣ, Lao ເຫົາ (hao), Lü ᦠᧁ (ḣaw), Tai Dam ꪹꪬꪱ, Shan ႁဝ် (hǎo), Saek เหร่า, Zhuang raeu.

Pediculus humanus
Pediculus humanus#Translingual

Pediculus humanus capitis
Pediculus humanus capitis#Translingual

louse (Pediculus humanus), especially head louse (Pediculus humanus capitis).


เห็ดรา

th-noun

เห็ดรา • (hèt-raa)

From เห็ด (hèt, “mushroom”) + รา (raa, “fungus”).


กุ้ง

From Proto-Tai *kuŋᴮ/ꟲ (“shrimp”). Cognate with Lao ກຸ້ງ (kung), Lü ᦂᦳᧂᧉ (k̇ung²), Tai Dam ꪀꪴ꫁ꪉ (kung3), Tai Dón ꪶꪀꪉꫂ (kung3), Shan ၵုင်ႈ (kūng), Tai Nüa ᥐᥨᥒᥲ (kòng), Phake ကုင် (kuṅ), Ahom 𑜀𑜤𑜂𑜫 (kuṅ), Zhuang gungq, Zuojiang Zhuang gungj, Saek กุง.

cog

Lü ᦂᦳᧂᧉ (k̇ung²)


ตีน

From Proto-Tai *tiːnᴬ (“foot”). Cognate with Tai Nüa ᥖᥤᥢ (tin), Lao ຕີນ (tīn), Northern Thai ᨲᩦ᩠ᨶ, Lü ᦎᦲᧃ (ṫiin), Shan တိၼ် (tǐn), Tai Dam ꪔꪲꪙ, Ahom 𑜄𑜢𑜃𑜫 (tin), Bouyei dinl, Zhuang din.

ข้าง ข้าง#Thai

คู่ คู่#Thai

(anatomy, of an animal, vulgar and offensive if applied to a human being) (classifer ข้าง for a single one or คู่ for a pair) foot.

(sometimes considered vulgar and offensive) lowest or supporting part: foot, base, pedestal, etc.


คณิตศาสตร์

th-noun

คณิตศาสตร์ • (ká-nít-dtà-sàat)

From Sanskrit गणित (gaṇita, “mathematics”) and शास्त्र (śāstra, “study”).


พระพุทธเจ้า

พระพุทธเจ้า • (prá-pút-tá-jâao)

From พระ (prá, “honorific for gods, priests, royal persons, etc”, literally “divine; excellent; holy; sacred; superior; etc”) + พุทธ (pút, “Buddha; Buddhism; etc”, literally “awakened; conscious; enlightened; learnt; understood; etc”) + เจ้า (jâao, “honorific suffix for gods, priests, royal persons, etc”, literally “chief; lord; master”). Compare Khmer ព្រះពុទ្ធចៅ (prĕəhputthɔɔcaw); Lao ພະພຸດທະເຈົ້າ (pha phut tha chao), Lao ພຣະພຸດທະເຈົ້າ (pha ra phut tha chao),
Lao ພຣະເຈົ້າ (pha ra chao).

cog

ພະພຸດທະເຈົ້າ

ພຣະພຸດທະເຈົ້າ

any person who has attained enlightenment.


ฝัก

From Proto-Tai *q.wakᴰ (“sheath; pod”). Cognate with Lao ຝັກ (fak), Northern Thai ᨺᩢ᩠ᨠ, Khün ᨺᩢ᩠ᨠ, Lü ᦚᧅ (ḟak), Tai Dam ꪠꪰꪀ, Tai Dón ꪠꪰꪀ, Shan ၽၵ်း (phák) or ၾၵ်း (fák).


ความรู้

From ความ (kwaam) + รู้ (rúu, “to know”). Compare Lü ᦩᦱᧄᦣᦴᧉ (xwaamhuu²).

คนมีปัญญาย่อมหาความรู้เสมอ

kon mii bpan-yaa yɔ̂m hǎa kwaam-rúu sà-mə̌ə

รู้ รู้#Thai


รองเท้าคีบ

th-noun

รองเท้าคีบ • (rɔɔng-táao-kîip)

/rɔːŋ˧.tʰaːw˦˥.kʰiːp̚˥˩/


รองเท้าแตะ

รองเท้าแตะ • (rɔɔng-táao-dtɛ̀) (classifier คู่ or ข้าง)

rɔɔng-táao-dtɛ̀ (romanization)
คู่ (classifier)
ข้าง (classifier)

/rɔːŋ˧.tʰaːw˦˥.tɛʔ˨˩/

รองเท้า (rɔɔng-táao) + แตะ (dtɛ̀). This "แตะ" is onomatopoeic, from the sound when the sandal slapping wearer's sole.

com

รองเท้า (rɔɔng-táao) + แตะ (dtɛ̀)


ซึง

th-noun

ซึง • (sʉng)

Cognate with Northern Thai ᨪᩧ᩠ᨦ (sueng), Khün ᨪᩥ᩠ᨦ (sing), Isan ซุง (sung), Lao ຊຶງ (sưng) and ຊຸງ (sung), Lü ᦌᦹᧂ (sueng). Compare Burmese စောင်း (caung:), Mon စံၚ်, Classical Persian چنگ (čang).

(music) sueng, a lute of Northern Thailand


รูปปั้น

รูปปั้น • (rûup-bpân)

รูป (rûup) + ปั้น (bpân). Cognate with Lao ຮູບປັ້ນ (hūp pan).


ป้องกัน

th-verb

ป้องกัน • (bpɔ̂ng-gan) (abstract noun การป้องกัน)

bpɔ̂ng-gan (romanization)
การป้องกัน (abstract-noun)


คุ้มครอง

คุ้มครอง • (kúm-krɔɔng) (abstract noun การคุ้มครอง or ความคุ้มครอง)

kúm-krɔɔng (romanization)
การคุ้มครอง (abstract-noun)
ความคุ้มครอง (abstract-noun)

/kʰum˦˥.kʰrɔːŋ˧/

คุ้ม (kúm) + ครอง (krɔɔng)


ชายหาด

/t͡ɕʰaːj˧.haːt̚˨˩/


วิกฤต

th-noun

วิกฤต • (wí-grìt)

From Sanskrit विकृत (vikṛta, “disfigured; distorted; perverted; strange; unnatural; etc”). Cognate with Lao ວິກິດ (wi kit).


ร้าน

th-noun

ร้าน • (ráan)

Compare Khmer រាន (riən, “stand; stage; (Surin) shop; store”), Lao ຮ້ານ (hān, “shop; store; platform; scaffold; shelf”).

cog

แตง แตง#Thai

ต้น ต้น#Thai

Cucumis sativus
Cucumis sativus#Translingual

(classifier ต้น) cucumber: the plant Cucumis sativus of the gourd family


หาด

th-noun

หาด • (hàat)

From Proto-Tai *haːtᴰ (“beach; sand bar”).
Cognate with Lao ຫາດ (hāt), Northern Thai ᩉᩣ᩠ᨯ, Lü ᦠᦱᧆ (ḣaad), Shan ႁၢတ်ႇ (hàat), Tai Nüa ᥞᥣᥖᥱ (hǎat).


ทราย

From Proto-Southwestern Tai *zaːjᴬ⁴ (“sand”), from Proto-Tai *zwɯəjᴬ (“sand”), from Old Chinese 沙 (OC *sraːl, *sraːls, “sand”). Cognate with Northern Thai ᨪᩣ᩠ᨿ, Lao ຊາຍ (sāi), Lü ᦌᦻ (saay), Khün ᨪᩣ᩠ᨿ, Shan သၢႆး (sáai), Tai Nüa ᥔᥣᥭᥰ (säay), Ahom 𑜏𑜩 (say) or 𑜏𑜩𑜤 (sayu), Zhuang saiz, Nong Zhuang saiz. Compare Proto-Sino-Tibetan *(s/z)a-j (“earth, sand, soil”).
This word was written ซาย (saai) in documents prior to the 18ᵗʰ century, but shifted to the current spelling (with a cluster ทร initial) during the 18–19ᵗʰ centuries, possibly under the popular misconception that this word was of Khmer origin, and that the s- initial had developed from an earlier *dr-, whereas Khmer ទ្រាយ (triəy) means a kind of deer.


ขี้เหล้า

th-adj

ขี้เหล้า • (kîi-lâo) (abstract noun ความขี้เหล้า)

kîi-lâo (romanization)
ความขี้เหล้า (abstract-noun)

From ขี้ (kîi, “particle indicating habitualness, usualness, tendency, etc”) + เหล้า (lâo, “alcoholic beverage”).

com

(derogatory, offensive) alcoholic: suffering from alcoholism or addicted to intoxicating drinks.


ขี้เหล้า

th-noun

ขี้เหล้า • (kîi-lâo)

(derogatory, offensive) alcoholic: person suffering from alcoholism or addicted to intoxicating drinks.


ฝูง

→ Khmer: ផូង (phoung), ហ្វូង (voung)

→ Chong: ฟูง

From Proto-Southwestern Tai *fuːŋᴬ¹ (“flock; swarm; group; party”). Cognate with Northern Thai ᨺᩪᨦ, Lao ຝູງ (fūng), Lü ᦚᦳᧂ (ḟung), Shan ၽုင် (phǔng) or ၾုင် (fǔng), Ahom 𑜇𑜤𑜂𑜫 (phuṅ).

inh

มาเป็นฝูง

ฝูงผึ้ง

ฝูงนก

ฝูงกา

ฝูงปลา

ฝูงหมา

ฝูงแมว

ฝูงลิง

ฝูงโจร

group: collection or assemblage (of persons, things, etc).


เห็ดหอม

th-noun

เห็ดหอม • (hèt-hɔ̌ɔm)

/het̚˨˩.hɔːm˩˩˦/

From เห็ด (hèt, “mushroom”) + หอม (hɔ̌ɔm, “fragrant”).


ฟาง

From Proto-Tai *wɯǝŋᴬ (“straw; stubble”). Cognate with Northern Thai ᨼᩣ᩠ᨦ, Isan เฟือง, Lao ເຟືອງ (fư̄ang), Shan ၽိူင်း (phóeng) or ၾိူင်း (fóeng), Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜂𑜫 (phüṅ), Bouyei feangz.

เห็ด เห็ด#Thai


หมู่

th-noun

หมู่ • (mùu)

From Proto-Tai *ʰmuːᴮ. Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩪ᩵, Lao ໝູ່ (mū), Lü ᦖᦴᧈ (ṁuu¹), Tai Dam ꪢꪴ꪿, Shan မူႇ (mùu), Tai Nüa ᥛᥧᥱ (mǔ), Phake မူ (mū), Ahom 𑜉𑜥 (mū), Zhuang muq, Tày mú.

cog

Lü ᦖᦴᧈ (ṁuu¹)


กระจับ

th-noun

กระจับ • (grà-jàp)

water chestnut or water caltrop (Trapa bicornis).


ให้สัญญา

th-verb

ให้สัญญา • (hâi-sǎn-yaa) (abstract noun การให้สัญญา)

hâi-sǎn-yaa (romanization)
การให้สัญญา (abstract-noun)

ให้ (hâi, “to give, to allow”) + สัญญา (sǎn-yaa)


ลาวหล่ม

th-noun

ลาวหล่ม • (laao-lòm)

Lao Lom (an ethnic group of Laos and Thailand).


ปี่

From Proto-Southwestern Tai *piːᴮ¹ (“flute”). Cognate with Lao ປີ່ (pī), Northern Thai ᨸᩦ᩵, Khün ᨸᩦ᩵, Lü ᦔᦲᧈ (ṗii¹), Shan ပီႇ (pìi), Tai Dam ꪜꪲ꪿, Tai Nüa ᥙᥤᥱ (pǐ), Phake ပီ (pī), Ahom 𑜆𑜣 (pī).

cog

Lü ᦔᦲᧈ (ṗii¹)

(music) Thai pi (any of a variety of quadruple-reed Thai oboes); wind instrument.


ฟลุต

th-noun

ฟลุต • (flút)


ปี่จุม

(music) a set of 4-5 flutes/pipes playing together, of northern Thailand


หอม

หอม • (hɔ̌ɔm)

From Khmer ក្រហម (krɑɑhɑɑm, “red”) (as in ខ្ទឹមក្រហម (khtœ̆mkrâhâm, “shallots, red garlic”)).

any of the various plants of the genus Allium, as onion, scallion, shallot, leek, chives, etc.


ลาวเทิง

ลาวเทิง • (laao-təəng)

/laːw˧.tʰɤːŋ˧/

Lao Theung, or midland Lao, a mostly Mon-Khmer ethnic group of Laos


ลาวสูง

Lao Sung, or highland Lao, an ethnic group of Laos


หล่ม

หล่ม • (lòm)

From Proto-Tai *lɤmᴮ (“mud”). Cognate with Lao ຫຼົ່ມ (lom), Shan လူမ်ႇ (lùum), Ahom 𑜎𑜤𑜉𑜫 (lum).


ลาวลุ่ม

ลาวลุ่ม • (laao-lûm)

Lao Loum, or lowland Lao, the principal ethnic group of Laos


กลองแขก

กลองแขก • (glɔɔng-kɛ̀ɛk)

/klɔːŋ˧.kʰɛːk̚˨˩/

(music) glong khaek, or Indian drum, a double-headed barrel drum of Malay origin, used in Thai music.


กลองสองหน้า

กลองสองหน้า • (glɔɔng-sɔ̌ɔng-nâa)

/klɔːŋ˧.sɔːŋ˩˩˦.naː˥˩/

(music) glong songna, a two-headed or Thai barrel drum.


ไทใต้คง

ไท (tai, “Tai (ethnic)”) + ใต้ (dtâai, “south”) + คง (kong, “the Hong river, AKA Salween”). Phono-semantic matching of Tai Nüa ᥖᥭᥰᥖᥬᥲᥑᥨᥒᥰ (täytàuexöng).

psm

ชาว ชาว#Thai

(ชาว~) Dai people, Dehong Dai, or Northern Tai, an ethnic group of Burma and surrounding areas.

ภาษา ภาษา#Thai

(ภาษา~) a language spoken by Dehong Dai people.

อักษร อักษร#Thai

(อักษร~) a script used to write the language.


ขลุ่ย

Compare Old Khmer ក្លុយ៑ (kluy, “flute”); Modern Khmer ខ្លុយ (khloy).

(music) khlui, a traditional vertical duct flute made of bamboo, hardwood, or plastic.


กลอง

th-noun

กลอง • (glɔɔng)

From Proto-Tai *kloːŋᴬ (“drum”). Cognate with Lao ກອງ (kǭng), Lü ᦂᦸᧂ (k̇oang), Tai Nüa ᥐᥩᥒ (koang), Shan ၵွင် (kǎung), Ahom 𑜀𑜨𑜂𑜫 (koṅ), Nong Zhuang zong, Zhuang gyong. Compare Vietnamese trống.


รา

(chiefly poetic) placed at the end of an expression of invitation or suggestion for emphasis.


รถถัง

รถถัง • (rót-tǎng)

/rot̚˦˥.tʰaŋ˩˩˦/

รถ (rót, “car, vehicle, carriage”) + ถัง (tǎng, “bucket, tank, tub, drum, cask”)


ที่ไหน

th-pronoun

ที่ไหน • (tîi-nǎi)

คุณอยู่ที่ไหน

คุณทำงานที่ไหน

สนามบินอยู่ที่ไหน


ลุ่ม

th-noun

ลุ่ม • (lûm)

Cognate with Isan ลุ่ม, Lao ລຸ່ມ (lum), Northern Thai ᩃᩩ᩵ᨾ, Northern Thai ᩃᩩ᩵ᨾ, Lü ᦟᦳᧄᧈ (lum¹), Tai Dam ꪩꪴ꪿ꪣ (ꞌlum), Shan လုမ်ႈ (lūm), Ahom 𑜎𑜤𑜪 (luṃ).

cog

Lü ᦟᦳᧄᧈ (lum¹)

basin, bottoms, lowland area that is under water for part of the year.


สื่อ

sʉ̀ʉ (romanization)
การสื่อ (abstract-noun)

(transitive, of news, information, etc) to communicate; to convey; to transmit; to pass on.

(transitive) to signify; to indicate; to represent.


สื่อ

th-noun

สื่อ • (sʉ̀ʉ)


ภู

From Old Chinese 阜 (OC *buʔ). Cognate with Lao ພູ (phū).


หนัง

หนัง • (nǎng)

From Proto-Tai *ʰnaŋᴬ (“skin”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩢᨦ, Lao ໜັງ (nang), Lü ᦐᧂ (ṅang), Tai Dam ꪘꪰꪉ, Shan ၼင် (nǎng), Aiton ꩫင် (naṅ), Zhuang naeng. Compare Proto-Be *naŋᴬ¹.

หนังตะลุง หนังตะลุง#Thai

หนังใหญ่ หนังใหญ่#Thai

shadow puppetry, as หนังตะลุง (nǎng-dtà-lung), หนังใหญ่ (nǎng-yài), etc.

หนังกลางแปลง หนังกลางแปลง#Thai

หนังขายยา หนังขายยา#Thai

outdoor cinema, as หนังกลางแปลง, หนังขายยา, etc.


ไท

Inherited from Proto-Southwestern Tai *dajᴬ² (“Tai people; freedom”), from Proto-Tai *ɗwɤːjᴬ (“free”). Cognate with Northern Thai ᨴᩱ, Lao ໄທ (thai) or obsolete ໄຕ (tai), Lü ᦺᦑ (tay), Tai Dam ꪼꪕ, Shan တႆး (tái), Aiton တႝ (tay), Phake တႝ (tay), Ahom 𑜄𑜩 (tay); when each word is solely used, it refers to its own ethnic group.

inh+

Tai languages, a subfamily of the Tai-Kadai language family. Among the Tai languages are Thai, Lao, Shan, and Zhuang.


สุขสันต์วันคริสต์มาส

th-interj

สุขสันต์วันคริสต์มาส

สุขสันต์วันคริสต์มาส • (sùk-sǎn wan krís-mâas)

en-สุขสันต์วันคริสต์มาส-th-intj--E0~LEHC


แขก

kɛ̀ɛk (romanization)
คน (classifier)
ท่าน (classifier)

From Middle Chinese 客 (MC khaek, “guest”). Cognate with Northern Thai ᨡᩯ᩠ᨠ, Lao ແຂກ (khǣk), Lü ᦶᦃᧅᧈ (ẋaek¹), Tai Dam ꪵꪄꪀ, Shan ၶႅၵ်ႇ (khèk), Tai Nüa ᥑᥦᥐᥱ (xǎek), Phake ၵိက် (khik), Ahom 𑜁𑜢𑜀𑜫 (khik), Zhuang hek. Doublet of แคะ (kɛ́).

cog

Lü ᦶᦃᧅᧈ (ẋaek¹)


แขก

th-noun

แขก • (kɛ̀ɛk)

From Etymology 1. Attested as an ethnic label (albeit with ambiguous meaning) as early as the mid 15th century, in Palace Law during the reign of Borommatrailokkanat.

ท่าน ท่าน#Thai

(classifiers: คน, ท่าน) person of Afghanistani, Bangladeshi, Indian, Javanese, Malay, Middle Eastern, Nepali, Pakistani, or Sri Lankan descent.

แขก แขก#Thai

กุลิต กุลิต#Thai

บรเทศ บรเทศ#Thai

สาหร่าย สาหร่าย#Thai

a category of traditional Thai songs, such as แขกกุลิต (kɛ̀ɛk-gù-lít), แขกบรเทศ (kɛ̀ɛk-bɔɔ-rá-têet), แขกสาหร่าย (kɛ̀ɛk-sǎa-ràai), etc


ไทลื้อ

ไทลื้อ • (tai-lʉ́ʉ)

Dai people, Lu people, an ethnic group of China, Burma, Thailand and Vietnam who speak the Tai Leu language.


จะเข้

/t͡ɕa˨˩.kʰeː˥˩/

ក្រពើ ក្រពើ#Khmer

(music) jakhe, a plucked, three-stringed zither in the shape of a crocodile used in Central Thai classical music; similar to the Cambodian ក្រពើ (krapeu).


โปงลาง

(music) pong lang, a log xylophone used in the folk music of the Isan region of northeast Thailand


ฟักทอง

ฟักทอง • (fák-tɔɔng)

/fak̚˦˥.tʰɔːŋ˧/


ตะโพน

From Mon ဒဗိုန် or ဗဗိုန်, from Burmese ပတ်ဘုံ (patbhum).

(music) taphon, a two-headed barrel drum played with the hands and used in Central Thai classical music


ซอสามสาย

ซอสามสาย • (sɔɔ-sǎam-sǎai)

/sɔː˧.saːm˩˩˦.saːj˩˩˦/

(music) saw sam sai, a three-stringed fiddle played with a bow, used in Central Thai classical music


สุขสันต์

th-adj

สุขสันต์ • (sùk-sǎn) (abstract noun ความสุขสันต์)

sùk-sǎn (romanization)
ความสุขสันต์ (abstract-noun)

happy; content; joyful; merry; jubilant.


ขิม

From Middle Chinese 琴 (MC gim, “Chinese lute”). Cognate with Lao ຂິມ (khim), Zhuang gimz or ginz, Zuojiang Zhuang gimz, Khmer ឃឹម (khɨm).

(music) a hammered dulcimer used in Central Thai classical music.


มวย

From Sanskrit मव्यति (mavyati, “to bind”). Cognate with Lao ມວຍ (muāi).

(sports) boxing; fisticuffs; fistfight; pugilism.


ซอ

Compare Northern Thai ᨪᩬᩴ, Lao ຊໍ (sǭ), Khmer ទ្រ (trɔɔ).

(music) generic term referring to any of several vertical Thai fiddles.


ฟัก

From Proto-Tai *wakᴰ (“ashgourd”). Cognate with Lao ຟັກ (fak).


ซอบั้ง

th-noun

ซอบั้ง • (sɔɔ-bâng)

/sɔː˧.baŋ˥˩/

(music) saw bong, a Thai fiddle found in the Isan region of Northeast Thailand.


ซออู้

ซออู้ • (sɔɔ-ûu)

/sɔː˧.ʔuː˥˩/

Compound of ซอ (sɔɔ, “fiddle”) + อู้ (ûu, probably related to Chinese 胡 (hú, “foreign”)) (referring to 胡琴 (húqín, “huqin, fiddle of the Hu people”)).

com

probably related to Chinese 胡 (<i>hú</i>, “foreign”)

(music) saw u, a low-pitched Thai two-stringed vertical fiddle played with a bow. Its soundbox is made from a coconut shell covered by cowskin.


ซอกระป๋อง

th-noun

ซอกระป๋อง • (sɔɔ-grà-bpɔ̌ng)

/sɔː˧.kra˨˩.pɔŋ˩˩˦/

ซอปีบ ซอปีบ#Thai

(music) saw krapawng, a Thai two-string fiddle with the body made from a metal can and played with a bow. A little smaller than the ซอปีบ, it is used in the Isan region of Northeastern Thailand.


ซอปี๊บ

ซอปี๊บ • (sɔɔ-bpíip)

/sɔː˧.piːp̚˦˥/

(music) saw peep, a Thai two-string fiddle with the body made from a metal can and played with a bow. It is found in the Isan region of Northeastern Thailand.


ลื้อ

th-proper noun

ลื้อ • (lʉ́ʉ)

ภาษา ภาษา#Thai


ซอด้วง

th-noun

ซอด้วง • (sɔɔ-dûuang)

/sɔː˧.dua̯ŋ˥˩/

Compound of ซอ (sɔɔ, “fiddle”) + ด้วง (dûuang, “wooden trap”) (referring to ด้วงดักแย้ (dûang dàk yáe, “lizard trap”)).

com

(music) saw duang, a Thai two-string vertical fiddle played with a bow. It has a round hardwood soundbox covered with a python skin.


สาย

th-noun

สาย • (sǎai)

From Proto-Tai *saːjᴬ (“cord; string”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨿ, Lao ສາຍ (sāi), Lü ᦉᦻ (ṡaay), Tai Dam ꪎꪱꪥ, Tai Dón ꪎꪱꪥ, Tai Daeng ꪎꪱꪥ, Shan သၢႆ (sǎai), Tai Nüa ᥔᥣᥭᥴ (sáay), Aiton ꩬႝ (say), Phake ꩬႝ (say), Ahom 𑜏𑜩 (say), Zhuang sai, Zuojiang Zhuang sai.


บั้ง

bâng (romanization)
การบั้ง (abstract-noun)

cog

Lü ᦢᧂᧉ (ḃang²)


วสันต์

th-noun

วสันต์ • (wá-sǎn)

From Sanskrit वसन्त (vasanta, “spring”) or Pali vasanta. Cognate with Burmese ဝသန္တ (wa.santa.).


ปี๊บ

bpíip (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)


ปี๊บ

ปี๊บ • (bpíip)

the cry of a tiger, found in traditional literature.


ด้วง

Inherited from Proto-Tai *ɗuəŋꟲ (“coconut grub”). Compare Middle Chinese 蟲 (MC drjuwng, “insect; bug”). Cognate with Northern Thai ᨯ᩠ᩅ᩶ᨦ, Lao ດ້ວງ (dūang), Lü ᦷᦡᧂᧉ (ḋong²), Zhuang nduengj (“grub”). Also compare Vietnamese đuông and Khmer ដួង (duəng).

cog

Lü ᦷᦡᧂᧉ (ḋong²)

caterpillar, pupa, grub, worm, chrysalis.


สด

sòt (romanization)
ความสด (abstract-noun)

ผักสด

นมสด

เนื้อสด

fresh; raw (cultivated, dairy, or meat products).


มีโชค

th-verb

มีโชค • (mii-chôok) (abstract noun การมีโชค)

mii-chôok (romanization)
การมีโชค (abstract-noun)

/miː˧.t͡ɕʰoːk̚˥˩/

มี (mii, “to have”) + โชค (chôok, “luck”).


ทศกัณฐ์

th-proper noun

ทศกัณฐ์ • (tót-sà-gan)

From ทศ (tót, “ten”) + กัณฐ์ (“throat; neck”); literally "ten necks" or "ten-necked"; ultimately made from Sanskrit दश (daśa, “ten”) and कण्ठ (kaṇṭha, “neck”). Compare with Telugu దశకంఠుడు (daśakaṇṭhuḍu) and Burmese ဒဿဂီရိ (da.ssa.giri.).

com

(Hindu mythology) Ravana, the demon king with ten necks


หนังใหญ่

th-noun

หนังใหญ่ • (nǎng-yài)

From หนัง (nǎng, “skin; leather”) + ใหญ่ (yài, “grand; great”).

com

nang yai, a type of shadow puppetry in Thailand.


ปี่พาทย์

th-noun

ปี่พาทย์ • (bpìi-pâat)

/piː˨˩.pʰaːt̚˥˩/

(music) piphat, an ensemble of wind and percussion instruments in central Thai classical music.


ที่ระลึก

ที่ระลึก • (tîi-rá-lʉ́k)

/tʰiː˥˩.ra˦˥.lɯk̚˦˥/

com

ที่ (tîi) + ระลึก (rá-lʉ́k)


ข้อมูล

th-noun

ข้อมูล • (kɔ̂ɔ-muun)

/kʰɔː˥˩.muːn˧/

การเก็บรวบรวมข้อมูล


หอยทาก

hɔ̌i-tâak (romanization)
ตัว (classifier)

/hɔj˩˩˦.tʰaːk̚˥˩/

From หอย (hɔ̌i, “shell; shellfish”) + ทาก (tâak, “slug”).


ห้องสมุด

th-noun

ห้องสมุด • (hɔ̂ng-sà-mùt) (classifier ห้อง or แห่ง)

hɔ̂ng-sà-mùt (romanization)
ห้อง (classifier)
แห่ง (classifier)

From ห้อง (hɔ̂ng, “room”) + สมุด (sà-mùt, “notebook; book”).


ได้

th-interj

ได้ • (dâai)

From Proto-Tai *ɗajꟲ (“to obtain”). Cognate with Lao ໄດ້ (dai), Northern Thai ᨯᩱ᩶, Lü ᦺᦡᧉ (ḋay²), Shan လႆႈ (lāi), Tai Dam ꪼꪒ꫁, Zhuang ndaej. Compare Sui qdyais (“to get, to obtain”), Southern Kam lis (“to get”), Proto-Hlai *ɗɯː (“to get”).

cog

Lü ᦺᦡᧉ (ḋay²)

used to express a range of emotions, including acceptance, agreement, permission, anger, reproof, resignation, etc.


เงาะ

th-noun

เงาะ • (ngɔ́)

km:ខ្យងស័ង្ខ th:สังข์ทอง

From the name of a character in the story สังข์ทอง (Thai) or ខ្យងស័ង្ខ (Khmer). Cognate with Khmer ងោះ (ngŭəh), Lao ເງາະ (ngǫ).

(somewhat derogatory) small-statured, dark-skinned, wooly-haired indigenous peoples of the Negrito and Austronesian groups of the Malay Peninsula, including the Semang and Maniq peoples.


สิว

From Proto-Southwestern Tai *siwᴬ¹ (“pimple”) (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᩈᩥ᩠ᩅ, Khün ᩈᩦ᩠ᩅ, Lao ສິວ (siu) or ສີວ (sīu), Lü ᦉᦲᧁ (ṡiiw), Tai Dam ꪎꪲꪫ, Shan သိဝ် (sǐo), Tai Nüa ᥔᥤᥝᥴ (síw), Phake ꩬိဝ် (siw), Ahom *𑜏𑜢𑜈𑜫 (*siw).


ลับ

láp (romanization)
ความลับ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *lapᴰ²ˢ (“hidden; secret”). Cognate with Northern Thai ᩃᩢ᩠ᨷ, Khün ᩃᩢ᩠ᨷ, Lao ລັບ (lap), Lü ᦟᧇ (lab), Shan လပ်ႉ (lâ̰p), Ahom 𑜎𑜆𑜫 (lap).


ความลับ

ลับ ลับ#Thai

abstract noun of ลับ (láp): secret; covertness.


สิ่งของ

th-noun

สิ่งของ • (sìng-kɔ̌ɔng)

/siŋ˨˩.kʰɔːŋ˩˩˦/

From สิ่ง (sìng, “thing”) + ของ (kɔ̌ɔng, “property, belongings, stuff”), Compare Lao ສິ່ງຂອງ (sing khǭng).


รังนก

รัง (rang, “nest”) + นก (nók, “bird, fowl”)


สิ่ง

Cognate with Lao ສິ່ງ (sing), Lü ᦉᦲᧂᧈ (ṡiing¹), Shan သိင်ႇ (sìng), Ahom 𑜏𑜢𑜂𑜫 (siṅ).

cog

Lü ᦉᦲᧂᧈ (ṡiing¹)

อะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดในชีวิตคุณ

What is the most important thing in your life?

à-rai kʉʉ sìng sǎm-kan tîi-sùt nai chii-wít kun