ประท้วง

th-verb

ประท้วง • (bprà-túuang) (abstract noun การประท้วง)

bprà-túuang (romanization)
การประท้วง (abstract-noun)

From ประ (bprà) + ท้วง (túuang). Cognate with Lao ປະທ້ວງ (pa thūang).


ปล้ำ

bplâm (romanization)
การปล้ำ (abstract-noun)

From Proto-Tai *plamꟲ (“to wrestle”). Cognate with Lao ປ້ຳ (pam), Northern Thai ᨸᩴ᩶ᩣ, Lü ᦔᦸᧄᧉ (ṗoam²), Tai Dón ꪜꪝꪾꫂ, Shan ပမ်ႈ (pām) or ပွမ်ႈ (pāum).

cog

Lü ᦔᦸᧄᧉ (ṗoam²)

Tai Dón ꪜꪝꪾꫂ


แดนเซอร์

th-noun

แดนเซอร์ • (dɛ́ɛn-sə̂ə)

/dɛːn˦˥.sɤː˥˩/

/dɛn˦˥.sɤː˥˩/


เสียงเรียกเข้า

เสียงเรียกเข้า

เสียงเรียกเข้า • (sǐiang-rîiak-kâo)


ลูกเต๋า

ลูกเต๋า • (lûuk-dtǎo)


ปลอม

th-adj

ปลอม • (bplɔɔm) (abstract noun ความปลอม)

bplɔɔm (romanization)
ความปลอม (abstract-noun)

counterfeit; fake (in a bad or good sense).


สปอร์ต

สปอร์ต • (sà-bpɔ̀ɔt) (abstract noun ความสปอร์ต)

sà-bpɔ̀ɔt (romanization)
ความสปอร์ต (abstract-noun)

/sa˨˩.pɔːt̚˨˩/

ใจสปอร์ต
jai sà-bpɔ̀ɔt
(literally) sports-mind[ed]

(slang) sporting: sportsmanlike, befitting a sportsman, as fair, generous, ungrudging, etc.


ชิบหาย

th-verb

ชิบหาย • (chíp-hǎai) (abstract noun การชิบหาย or ความชิบหาย)

chíp-hǎai (romanization)
การชิบหาย (abstract-noun)
ความชิบหาย (abstract-noun)

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/

ฉิบหาย ฉิบหาย#Thai


ฉิบหาย

ฉิบหาย (abstract noun การฉิบหาย or ความฉิบหาย)

การฉิบหาย (abstract-noun)
ความฉิบหาย (abstract-noun)

/t͡ɕʰip̚˨˩.haːj˩˩˦/

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/

(sometimes considered vulgar and offensive) to go to wrack and ruin; to undergo complete loss, destruction, or failure; to suffer disaster; to undergo ruination.


ฉิบหาย

/t͡ɕʰip̚˨˩.haːj˩˩˦/

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/

(sometimes considered vulgar and offensive) wrack and ruin; complete loss, destruction, or failure; disaster; ruination.


ฉิบหาย

/t͡ɕʰip̚˨˩.haːj˩˩˦/

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/

(vulgar, sometimes offensive) an exclamation of anger, contempt, disapproval, discontent, disgust, dismay, rejection, or surprise.


ผ้าม่าน

th-noun

ผ้าม่าน • (pâa-mâan)


แรงงาน

/rɛːŋ˧.ŋaːn˧/


การงาน

From การ (gaan, “work”) + งาน (ngaan, “work”).

com

anything done or to be done: work, deed, undertaking, business, enterprise, project, affair, etc.


แรง

th-noun

แรง • (rɛɛng)

From Proto-Tai *reːŋᴬ (“strong; strength”). Cognate with Northern Thai ᩁᩯ᩠ᨦ (hɛɛŋ⁴), Khün ᩁᩯ᩠ᨦ (hɛɛŋ⁴), Isan แฮง, Lao ແຮງ (hǣng), Lü ᦶᦣᧂ (haeng), Tai Dam ꪵꪭꪉ (ꞌhéng), Shan ႁႅင်း (héng), Tai Nüa ᥞᥦᥒᥰ (häeng), Ahom 𑜍𑜢𑜂𑜫 (riṅ), Bouyei reengz, Zhuang rengz, Saek เร๊ง.

cog

Khün ᩁᩯ᩠ᨦ (hɛɛŋ⁴)


แรง

rɛɛng (romanization)
ความแรง (abstract-noun)

Khün ᩁᩯ᩠ᨦ (hɛɛŋ⁴)

severe, serious, violent; harsh, unpleasant, bitter.

(slang) fierce, striking, bold; straightforward, outspoken, blunt; rude, insolent.


แผ่นดิน

th-noun

แผ่นดิน • (pɛ̀n-din)

From แผ่น (pɛ̀n, “sheet”) + ดิน (din, “earth”), literally “sheet of earth”, possibly reflecting the Flat Earth belief. Compare Lao ແຜ່ນດິນ (phǣn din), Lü ᦶᦕᧃᧈᦡᦲᧃ (ṗhaen¹ḋiin), Tai Dam ꪵꪠ꪿ꪙ ꪒꪲꪙ.

cog

Lü ᦶᦕᧃᧈᦡᦲᧃ (ṗhaen¹ḋiin)

Tai Dam ꪵꪠ꪿ꪙ ꪒꪲꪙ


ไม้หนีบผ้า

th-noun

ไม้หนีบผ้า • (máai-nìip-pâa)


บอกปัด

th-verb

บอกปัด • (bɔ̀ɔk-bpàt) (abstract noun การบอกปัด)

bɔ̀ɔk-bpàt (romanization)
การบอกปัด (abstract-noun)

/bɔːk̚˨˩.pat̚˨˩/

From บอก (bɔ̀ɔk, “to tell”) + ปัด (bpàt, “to brush away; etc”).


เส้นเลือดฝอย

th-noun

เส้นเลือดฝอย

เส้นเลือดฝอย • (sêen-lʉ̂ʉat-fɔ̌i)

/seːn˥˩.lɯa̯t̚˥˩.fɔj˩˩˦/

(anatomy) capillary (small blood vessel)


หลอดเลือดฝอย

หลอดเลือดฝอย

หลอดเลือดฝอย • (lɔ̀ɔt-lʉ̂ʉat-fɔ̌i)

/lɔːt̚˨˩.lɯa̯t̚˥˩.fɔj˩˩˦/


โทษ

tôot (romanization)
การโทษ (abstract-noun)

From Sanskrit दोष (doṣa, “crime; harm; etc”); perhaps via Old Khmer doṣa (“crime, offence; blame, accusation; harm, danger; wrong, evil; etc”). Cognate with Modern Khmer ទោស (tooh).


รับรอง

th-verb

รับรอง • (ráp-rɔɔng) (abstract noun การรับรอง)

ráp-rɔɔng (romanization)
การรับรอง (abstract-noun)

→ Khmer: រ៉ាប់រង (rap rɔɔng)

→ Lao: ຮັບຮອງ (hap hǭng)

From รับ (ráp, “to accept; to agree; to support”) + รอง (rɔɔng, “to support”).

compound

/rap̚˦˥.rɔːŋ˧/

to acknowledge; to authenticate; to certify.


รับรอง

From รับ (ráp, “to greet; to receive; to support; to welcome”) + รอง (rɔɔng, “to support”).

/rap̚˦˥.rɔːŋ˧/


ปักษิน

th-noun

ปักษิน • (bpàk-sǐn)

From Sanskrit पक्षिन् (pakṣin, “bird”, literally “one who has wings; winged one”). Compare Pali pakkhin.


ตาสว่าง

From ตา (dtaa, “eye”) + สว่าง (sà-wàang, “brightened”).

com

(idiomatic) to see the light: to finally realise or understand.

(slang, humorous) to lose the desire to sleep or be unable to sleep again after an interrupted sleep.


ธรณี

From Pali dharaṇī (“earth”) or Sanskrit धरणी (dharaṇī, “earth”); perhaps via Old Khmer dharaṇī (“earth”). Cognate with Modern Khmer ធរណី (thɔɔrĕəʼnəy).

พระ พระ#Thai


ธรณี

Perhaps from Malay derni (“sill; threshold”). Possibly cognate with Khmer ធរណី (thɔɔrĕəʼnəy). Compare Sanskrit धरणी (dharaṇī, “beam; line, row; rafter”).


สมบัติ

th-noun

สมบัติ • (sǒm-bàt)

From Sanskrit सम्पत्ति (sampatti) or Pali sampatti (“happiness; prosperity; fortune; wealth”). Compare Old Khmer *sampatti, saṃmpata, °saṃpatta, °saṃpatti, °sampatta (“achievement, attainment; happiness, bliss, felicity”); Angkorian Old Khmer °saṃpatti; Modern Khmer សម្បត្តិ (sɑmbat); Lao ສົມບັດ (som bat).

bor

Job 31:25, KJV:
ถ้าข้าเปรมปรีดิ์เพราะสมบัติของข้ามากมายหรือเพราะมือของข้าได้มามาก
tâa kâa bpreem-bprii prɔ́ sǒm-bàt kɔ̌ɔng kâa mâak-maai rʉ̌ʉ prɔ́ mʉʉ kɔ̌ɔng kâa dâai maa mâak
If I rejoiced because my wealth was great, and because mine hand had gotten much;

Ecclesiastes 5:10, KJV:
คนรักเงินย่อมไม่อิ่มเงิน และคนรักสมบัติไม่รู้จักอิ่มกำไร นี่ก็อนิจจังด้วย
kon rák ngən yɔ̂m mâi ìm ngən · lɛ́ kon rák sǒm-bàt mâi rúu-jàk ìm gam-rai · nîi gɔ̂ à-nít-jang dûai
He that loveth silver shall not be satisfied with silver; nor he that loveth abundance with increase: this is also vanity.

2 Chronicles 9:22, KJV:
ดังนี้แหละ กษัตริย์ซาโลมอนจึงได้เปรียบกว่าบรรดากษัตริย์อื่น ๆ แห่งแผ่นดินโลกในเรื่องสมบัติและสติปัญญา
dang-níi lɛ̀ · gà-sàt saa-loo-mɔ̂n jʉng dâai-bprìiap gwàa ban-daa gà-sàt ʉ̀ʉn ʉ̀ʉn hɛ̀ng pɛ̀n-din-lôok nai rʉ̂ʉang sǒm-bàt lɛ́ sà-dtì-bpan-yaa
And king Solomon passed all the kings of the earth in riches and wisdom.


พ่อแม่

th-noun

พ่อแม่ • (pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ)

/pʰɔː˥˩.mɛː˥˩/


เครื่องล้างจาน

เครื่องล้างจาน

เครื่องล้างจาน • (krʉ̂ʉang-láang-jaan)

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.laːŋ˦˥.t͡ɕaːn˧/


โองการ

From Old Khmer ឱង្ការ (oṅkāra), ឱង្គការ (oṅgakāra), ឩង្ការ (ūṅkāra, “royal command”); ultimately from Sanskrit ओङ्कार (oṅkāra), ओंकार (oṃkāra, “the sacred syllable/exclamation Om”). Cognate with Modern Khmer ឱង្ការ (ʼaôngkar).

พระ พระ#Thai

พระบรมราช พระบรมราช#Thai

พระราช พระราช#Thai

(archaic) (พระ~, พระบรมราช~, พระราช~) used as a title for or term of address to a god or royal person.


ฉลาม

chà-lǎam (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕʰa˨˩.laːm˩˩˦/

Possibly from Khmer ឆ្លាម (chlaam, “the shark Carcharias hemiodon”).

bor

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) mackerel shark: any marine fish of the order Lamniformes.


ลมพิษ

From ลม (lom, “wind”) + พิษ (pít, “poison”); literally "poisonous wind" or "wind of poison".


สือ

From Proto-Tai *sɯːᴬ (“writing; book”), from Middle Chinese 書 (MC syo, “writing; book”). Cognate with Lao ສື (sư̄), Zhuang saw or sw.

(only in compounds) letter; character; book


ปัตตานี

Possibly borrowed from Malay patani (literally “this beach”) or petani, corresponding to Standard Malay pantai ini.

bor+

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Pattani (a province of Thailand)


ราชย์

th-noun

ราชย์ • (râat)

From Old Khmer rājya (“kingdom; kingship”); ultimately from Sanskrit राज्य (rājya, “kingdom; kingship”). Compare Modern Khmer រាជ្យ (riəc).

der

พระนางเจ้าเอลิซาเบธขึ้นครองราชย์ใน ค.ศ. ๑๙๕๒

Queen Elizabeth ascended the throne in 1952 CE.

prá-naang-jâao ee-lí-saa-bèt kʉ̂n krɔɔng râat nai krít-sàk-gà-ràat pan gâao rɔ́ɔi hâa-sìp sɔ̌ɔng

1 Kings 1:18, KJV:
ดูเถิด บัดนี้ อาโดนียาห์ทรงราชย์แล้ว...
duu-tə̀ət bàt-níi aa-doo-nii-yaa song râat lɛ́ɛo
And now, behold, Adonijah reigneth...
(literally) Now, behold, Adonijah has assumed the throne...


โบราณ

th-adj

โบราณ • (boo-raan) (abstract noun ความโบราณ)

boo-raan (romanization)
ความโบราณ (abstract-noun)

From Pali porāṇa, purāṇa (“original; primitive; pristine; etc”), ultimately from Sanskrit पुराण (purāṇa, “idem”), possibly via Old Khmer porāna (“old; ancient; etc”). Cognate with Northern Thai ᨷᩪᩁᩣ᩠ᨱ, ᨷ᩠ᩅᩫᩁᩣ᩠ᨱ, Lao ບຸລານ (bu lān), ບູຮານ (bū hān), ໂບຮານ (bō hān), Modern Khmer បុរាណ (boraan).


พยาบาล

th-verb

พยาบาล • (pá-yaa-baan) (abstract noun การพยาบาล)

pá-yaa-baan (romanization)
การพยาบาล (abstract-noun)

Royal Society of Thailand
th:จิรพัฒน์ ประพันธ์วิทยา

From Sanskrit व्यापार (vyāpāra, “service; serving”), according to Assistant Professor Chirapat Prapandvidya, fellow of the Royal Society of Thailand in the field of classical languages. Also probably from Old Khmer phye (“to leave in the care or custody (of)”) + °pāla (“keeper; protector; guard”).
Cognate with Lao ພະຍາບານ (pha nyā bān), Modern Khmer ព្យាបាល (pyiəbaal).

bor

(archaic) to support, to aid, to assist; to take care (of), to look after; to guard, to protect.

to medically nurse, tend, or care; to heal, cure, or treat.


พยาบาล

(archaic) supporter, aider, assistant; caretaker, care provider; guardian, protector.

medical nursing, tending, or care; healing, cure, treatment.


หมาก

th-noun

หมาก • (màak)

From Proto-Tai *ʰmaːkᴰ (“fruit”). Cognate with Lao ໝາກ (māk), Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠ, Khün ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠ, Lü ᦖᦱᧅ (ṁaak), Shan မၢၵ်ႇ (màak), Ahom 𑜉𑜀𑜫 (mak), Zhuang mak, Tày mác. Compare Proto-Be *maːkᴰ².

(archaic) fruit; also used as a prefix to the name of a fruit and corrupted as มะ (má).

paan: betel leaves prepared and used as a stimulant.


สะเต๊ะ

สะเต๊ะ • (sà-dté)

Semi-learned borrowing from Malay sate, sesate (“pieces of flesh or fish roasted on a skewer”), from Javanese saté, from Tamil சதை (catai, “flesh”).


ตะพด

ตะพด • (dtà-pót) (classifier เล่ม or อัน)

dtà-pót (romanization)
เล่ม (classifier)
อัน (classifier)

Jeremiah 1:11, KJV:
ข้าพระองค์เห็นไม้ตะพดอัลมันด์อันหนึ่ง
kâa-prá-ong hěn máai-dtà-pót al-mân an nʉ̀ng
I see a rod of an almond tree.

ไม้ ไม้#Thai

(ไม้~) staff used as a weapon, symbol of authority, or walking cane, sometimes incorporating a concealed blade similar to a swordstick.


ข้าพระองค์

th-pronoun

ข้าพระองค์ • (kâa-prá-ong)

/kʰaː˥˩.pʰra˦˥.ʔoŋ˧/

From ข้า (kâa, “servant”) + พระองค์ (prá-ong, “second/third person pronoun for royal or sacred persons”); literally "your servant".

compound

Psalm 56:3, KJV:
เมื่อข้าพระองค์กลัว ข้าพระองค์วางใจในพระองค์
mʉ̂ʉa kâa-prá-ong gluua kâa-prá-ong waang-jai nai prá-ong
What time I am afraid, I will trust in thee.

a first person pronoun used when addressing royal persons or sacred persons, as gods, buddhas, religious personages, etc.


คลับ

th-noun

คลับ • (klàp)


แครอท

แครอท • (kɛɛ-rɔ̀t)

/kʰɛː˧.rɔt̚˨˩/


สโมสร

สโมสร • (sà-moo-sɔ̌ɔn)

From Pali samosaraṇa (“meeting; convergence”); possibly via Khmer សមោសរ (saʼmaosɑɑ, “to gather, to meeting; gathering place; etc”).

bor

club: organisation dedicated to a particular interest or activity; building or facility thereof.


ลาก่อน

th-verb

ลาก่อน • (laa-gɔ̀ɔn)


แขนง

kà-nɛ̌ɛng (romanization)
แขนง (classifier)

/kʰa˨˩.nɛːŋ˩˩˦/


หลอด

lɔ̀ɔt (romanization)
อัน (classifier)
หลอด (classifier)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰlɔːtᴰᴸ¹ (“tube; bobbin”), from Proto-Tai *ʰlwuːtᴰ (“spool”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩬᨯ, Khün ᩉᩖᩬᨯ, Lao ຫຼອດ (lǭt), Lü ᦜᦸᧆᧈ (l̇oad¹), Tai Dón ꪨꪮꪒ, Shan လွတ်ႇ (làut), Zhuang lwt.

cog

Lü ᦜᦸᧆᧈ (l̇oad¹)


อุตุนิยม

th-noun

อุตุนิยม • (ù-dtù-ní-yom)


บวช

bùuat (romanization)
การบวช (abstract-noun)

From Old Khmer បោស៑ (pos), ប្វាស៑ (pvās), or Angkorian Old Khmer ប្វស៑ (pvas), ប្វាស៑ (pvās, “to be initiated into holy orders; to enter holy orders; to be in holy orders”); extended as បំនោស៑ (paṃnos), បំន្វាស៑ (paṃnvās), ប្នោស៑ (pnos), from which Thai ผนวช (pà-nùuat) is derived. The final is also changed to ช to correspond Pali pabbajjā. Cognate with Modern Khmer បួស (buəh), Lao ບວດ (būat).

to ordain; to confer holy orders (upon); to invest with priesthood; to consecrate as a priest.

to be ordained; to be conferred holy orders (upon); to enter priesthood; to be or become a priest.

(slang and archaic) to deceive; to mislead; to victimise; to take advantage (of).


ไอ้เข้

ไอ้เข้ • (âi-kêe)

/ʔaj˥˩.kʰeː˥˩/

From ไอ้ (âi, “vulgar title”) + เข้ (kêe, “crocodylian”).


ศีลอด

th-noun

ศีลอด • (sǐin-òt)

/siːn˩˩˦.ʔot̚˨˩/

From ศีล (sǐin, “precept; rite”) + อด (òt, “to abstain; to fast; to refrain”); literally "precept of abstaining", "precept of fasting", "rite of abstaining", "rite of fasting", etc.


ละหมาด

th-noun

ละหมาด • (lá-màat)

Semi-learned borrowing from Classical Persian نماز (namāz). The beginning ล- (l-) might have been contaminated by Arabic صَلَاة (ṣalāh). Related to Thai นมัสการ (ná-mát-sà-gaan), from Sanskrit नमस्कार (namaskāra, literally “act of bowing”), from नमस् (namas, “bow”) + कार (kāra, “act; action”).


ละหมาด

th-verb

ละหมาด • (lá-màat) (abstract noun การละหมาด)

lá-màat (romanization)
การละหมาด (abstract-noun)


ขึ้นอืด

ขึ้นอืด • (kʉ̂n-ʉ̀ʉt) (abstract noun การขึ้นอืด or ความขึ้นอืด)

kʉ̂n-ʉ̀ʉt (romanization)
การขึ้นอืด (abstract-noun)
ความขึ้นอืด (abstract-noun)

/kʰɯn˥˩.ʔɯːt̚˨˩/

ขึ้น (kʉ̂n, “to go up; to increase; to rise”) + อืด (ʉ̀ʉt, “distended; puffy; swollen”).


เหงือก

th-noun

เหงือก • (ngʉ̀ʉak)

From Proto-Southwestern Tai *ʰŋɯəkᴰ (“gum; gill”), from Proto-Tai *ʰŋɯəkᴰ (“gum; gill”), from Old Chinese 顎 (OC *ŋaːɡ, “jaw”).
Cognate with Lao ເຫງືອກ (ngư̄ak), Lü ᦵᦄᦲᧅ (ṅgoek), Shan ႁိူၵ်ႇ (hòek), Ahom 𑜀𑜢𑜤𑜀𑜫 (kük) Khün ᩉᩮᩥ᩠ᨦᨠ, Northern Thai ᩉ᩠ᨦᩮᩬᩥᨠ.


โอฬารึก

th-adj

โอฬารึก • (oo-laa-rʉ́k) (abstract noun ความโอฬารึก)

oo-laa-rʉ́k (romanization)
ความโอฬารึก (abstract-noun)

/ʔoː˧.laː˧.rɯk̚˦˥/

From Pali oḷārika (“crass; gross”); probably via Old Khmer olārik (“great; large”). Compare Modern Khmer ឱឡារិក (ʼaolaarɨk).

Job 37:4, KJV:
พระองค์ทรงแผดพระสุรเสียงอันโอฬารึกของพระองค์
prá-ong song pɛ̀ɛt prá-sù-rá-sǐiang an oo-laa-rʉ́k kɔ̌ɔng prá-ong
he thundereth with the voice of his excellency
Compare:
ISV: his majestic voice will thunder
HCSB: God thunders with His majestic voice
NET: he thunders with an exalted voice
JUB: his valiant voice shall thunder

(elegant) great (in various senses, often used to describe size, quantity, quality, degree, extent, importance, power, dignity, or status).


มุสลิม

From Arabic مُسْلِم (muslim). Doublet of มัสมั่น (mát-sà-màn).


โกน

goon (romanization)
การโกน (abstract-noun)

Compare Middle Khmer កោរ (kora), កោ (ko, “to shave (off)”). Cognate with Lao ໂກນ (kōn).


ของหวาน

th-noun

ของหวาน • (kɔ̌ɔng-wǎan)

/kʰɔːŋ˩˩˦.waːn˩˩˦/

From ของ (kɔ̌ɔng, “thing”) + หวาน (wǎan, “sweet”). Cognate with Lao ຂອງຫວານ (khǭng wān).


เบื่อ

th-verb

เบื่อ • (bʉ̀ʉa) (abstract noun การเบื่อ or ความเบื่อ)

bʉ̀ʉa (romanization)
การเบื่อ (abstract-noun)
ความเบื่อ (abstract-noun)

Cognate with Lao ເບື່ອ (bư̄a), Zhuang mbwq, Nong Zhuang mbowq, Tày bứa.

cog

Lao ເບື່ອ (bư̄a)

to be bored, tedious, tired, or wearied.


บริดจ์

th-noun

บริดจ์ • (brìt)


ผ้าปูโต๊ะ

ผ้าปูโต๊ะ • (pâa-bpuu-dtó) (classifier ผืน)

pâa-bpuu-dtó (romanization)
ผืน (classifier)


ไขกระดูก

ไขกระดูก • (kǎi-grà-dùuk)


กิโลไบต์

กิโลไบต์ • (gì-loo-bái)


ไบต์

ไบต์ • (bái)


ซิง

sing (romanization)
ความซิง (abstract-noun)


น่าน

th-proper noun

น่าน • (nâan)

จังหวัด จังหวัด#Thai


น่าน

th-noun

น่าน • (nâan)


ซิ่ง

sîng (romanization)
การซิ่ง (abstract-noun)


ตรัง

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Trang, a province in southern Thailand.


เทเบิลเทนนิส

เทเบิลเทนนิส • (tee-bə̂l-ten-nís)


สงขลา

/soŋ˩˩˦.kʰlaː˩˩˦/

Corruption of Malay Singgora, from Sanskrit [Term?].

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Songkhla (a province in southern Thailand)


ยะลา

From Malay jala (“net”) (compare Pattani Malay جالاوْ / ยาลอ (“net”)), from Sanskrit जाल (jāla, “net”).
Compare Lao ຍະລາ (nya lā).

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Yala (a province in southern Thailand)


หลอดเลือดแดง

หลอดเลือดแดง

หลอดเลือดแดง • (lɔ̀ɔt-lʉ̂ʉat-dɛɛng)

/lɔːt̚˨˩.lɯa̯t̚˥˩.dɛːŋ˧/


เส้นเลือดแดง

เส้นเลือดแดง

เส้นเลือดแดง • (sên-lʉ̂ʉat-dɛɛng)

/sen˥˩.lɯa̯t̚˥˩.dɛːŋ˧/


หัวโบราณ

th-adj

หัวโบราณ • (hǔua-boo-raan) (abstract noun ความหัวโบราณ)

hǔua-boo-raan (romanization)
ความหัวโบราณ (abstract-noun)

From หัว (hǔua, “head”) + โบราณ (boo-raan, “ancient; archaic; old”).


สตูล

From Kedah Malay ستول (setul, “santol”). Compare Malay sentul.

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Satun (a province in southern Thailand)


ตกฟาก

th-verb

ตกฟาก • (dtòk-fâak) (abstract noun การตกฟาก)

dtòk-fâak (romanization)
การตกฟาก (abstract-noun)

From ตก (dtòk, “to fall”) + ฟาก (fâak, “bamboo mat”), literally “to fall on a bamboo mat”.

com

(idiomatic, of a child) to be born; to be given birth; to be delivered.


มหานคร

th-noun

มหานคร • (má-hǎa-ná-kɔɔn)

From Sanskrit महानगर (mahānagara, literally “great city”); probably via Old Khmer mahānagara (“great city; great realm”). Cognate with Modern Khmer មហានគរ (môhankôr).

der

(historical) monarchy that has been annexed to or become a vassal state of another monarchy.


ช้า ๆ

th-adv

ช้า ๆ • (cháa-cháa) (abstract noun ความช้า ๆ)

cháa-cháa (romanization)
ความช้า ๆ (abstract-noun)

/t͡ɕʰaː˦˥.t͡ɕʰaː˦˥/


ภาษาพูด

/pʰaː˧.saː˩˩˦.pʰuːt̚˥˩/


นิด

nít (romanization)
ความนิด (abstract-noun)


จตุจักร

th-proper noun

จตุจักร • (jà-dtù-jàk)

/t͡ɕa˨˩.tu˨˩.t͡ɕak̚˨˩/


มากกว่า

th-adv

มากกว่า • (mâak-gwàa) (abstract noun ความมากกว่า)

mâak-gwàa (romanization)
ความมากกว่า (abstract-noun)


จาวา

/t͡ɕaː˧.waː˥˩/

ภาษา ภาษา#Thai

(computing) (ภาษา~) Java (programming language).


ภาษามือ

th-noun

ภาษามือ • (paa-sǎa-mʉʉ) (classifier ภาษา)

paa-sǎa-mʉʉ (romanization)
ภาษา (classifier)

/pʰaː˧.saː˩˩˦.mɯː˧/

ภาษา (paa-sǎa, “language”) + มือ (mʉʉ, “hand”).


การบ้าน

th-noun

การบ้าน • (gaan-bâan) (classifier อย่าง)

gaan-bâan (romanization)
อย่าง (classifier)


ตระกูล

From Middle Khmer ត្រកូល (trakūla, “family; relatives; clan; lineage; etc.”), from Sanskrit गोत्र (gotra, “clan”) + कुल (kula, “family”); compare Modern Khmer ត្រកូល (trɑɑkoul). Cognate with Lao ຕະກູນ (ta kūn).


สะกด

sà-gòt (romanization)
การสะกด (abstract-noun)

to control through, subject to, or put under (as magic, spell, incantation, hypnosis, etc).


ที่สุด

th-adv

ที่สุด • (tîi-sùt) (abstract noun ความที่สุด)

tîi-sùt (romanization)
ความที่สุด (abstract-noun)


ประจำเดือน

th-adj

ประจำเดือน • (bprà-jam-dʉʉan)


นางพยาบาล

th-noun

นางพยาบาล • (naang-pá-yaa-baan) (classifier คน)

naang-pá-yaa-baan (romanization)
คน (classifier)

From นาง (naang, “female agent noun prefix”) + พยาบาล (pá-yaa-baan, “nurse”).


มากที่สุด

th-adv

มากที่สุด • (mâak-tîi-sùt) (abstract noun ความมากที่สุด)

mâak-tîi-sùt (romanization)
ความมากที่สุด (abstract-noun)


สลัก

สลัก • (sà-làk) (abstract noun ความสลัก)

sà-làk (romanization)
ความสลัก (abstract-noun)


ซิมบับเว

ประเทศซิมบับเว

สาธารณรัฐซิมบับเว


ประจำ

From Old Khmer pracāṃ (“to cause to wait; to keep; to hold in reserve”), extended form of cāṃ, cāṃm, cām, caṃ, cam (“to guard, to be on guard, to watch; to await, to expect; to remain, to stay; to attend, to serve; to maintain, to support; to bear in mind, to memorise, to recall, to remember; etc”).
Compare Modern Khmer ប្រចាំ (prɑɑcam), Lao ປະຈຳ (pa cham), Northern Thai ᨷᩕᨧᩴᩣ.

der

2005, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๔) พ.ศ. ๒๕๔๘:
มาตรา ๓ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๔๕๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๔๕๖...สัญญาจะขายหรือจะซื้อหรือคำมั่นในการซื้อขายทรัพย์สินตามที่ระบุไว้ในวรรคหนึ่ง ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายผู้ต้องรับผิดเป็นสำคัญ หรือได้วางประจำไว้ หรือได้ชำระหนี้บางส่วนแล้ว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่
mâat-dtraa sǎam hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa sìi rɔ́ɔi hâa-sìp hòk hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa sìi rɔ́ɔi hâa-sìp hòk...sǎn-yaa jà kǎai rʉ̌ʉ jà sʉ́ʉ rʉ̌ʉ kam-mân nai gaan-sʉ́ʉ-kǎai sáp-sǐn dtaam tîi rá-bù wái nai wák nʉ̀ng tâa mí-dâai mii làk-tǎan bpen nǎng-sʉ̌ʉ yàang-nʉ̀ng-yàang-dai long-laai-mʉʉ-chʉ̂ʉ fàai pûu dtɔ̂ng ráp-pìt bpen-sǎm-kan rʉ̌ʉ dâai waang bprà-jam wái rʉ̌ʉ dâai cham-rá nîi baang-sùuan lɛ́ɛo jà fɔ́ɔng-rɔ́ɔng hâi bang-káp-ká-dii hǎa-dâai-mâi
Section 3 The provision of Section 456 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 456...As for a contract to sell or buy or a promise to purchase the property mentioned in Paragraph 1, if there is no specific written evidence bearing the signature of the liable party as a significant sign, or no deposit has been given, or no partial performance has been effected, then no action for its enforcement can be filed.

(law) deposit: thing given as security or in part payment.


ครีบ

th-noun

ครีบ • (krîip)

→ Lao: ຄີບ (khīp)


วิลาศ

th-proper noun

วิลาศ • (wí-lâat)

วิลาด วิลาด#Thai


ปิ่นโต

bpìn-dtoo (romanization)
เถา (classifier)

Uncertain. Compare Japanese 弁当 (bentō), Cantonese 便當 /便当 (bin6 dong1) (reborrowed from Japanese).


วิลาด

วิลาด • (wí-lâat)

From Classical Persian ولایت (wilāyat, “wilayat”), from Arabic وِلَايَة (wilāya, “province”).

bor

2020 July 18, ไกรฤกษ์ นานา, “ตามหารูป ควีนวิกตอเรีย (“จ้าววิลาด”) ในวังพระเจ้ากรุงสยาม”, in silpa-mag.com:
ข้าพเจ้าเคยเห็นรูปควีนวิกตอเรีย...เขาเรียกกันว่า จ้าววิลาด
kâa-pá-jâao kəəi hěn rûup kwiin wík-dtɔɔ-riia ... kǎo rîiak gan wâa · jâao wí-lâat
I once saw the portrait of Queen Victoria...[whom] they call the Sovereign of Wilat.

2023 September 6, กัลปพฤกษ์, “‘แมนสรวง’ ลับลวงพราง ฉบับ ‘สว่างจิต’”, in the101.world:
ซื้ออาวุธผิดกฎหมายจากพวกวิลาด
sʉ́ʉ aa-wút pìt-gòt-mǎai jàak pûuak wí-lâat
purchase illegal weapons from Wilat companies


กำนัน

Compare Khmer កំណាន់ (kɑmnan, “person in charge”).

cog

ตำบล ตำบล#Thai

(law) public officer in charge of ตำบล (dtam-bon, “subdistrict”).


คู่หมั้น

th-noun

คู่หมั้น • (kûu-mân)

From คู่ (kûu, “pair”) + หมั้น (mân, “betrothal; engagement”).

com

1990, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๓๓:
มาตรา ๕ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๔๔๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๔๔๑ ถ้าคู่หมั้นฝ่ายหนึ่งตายก่อนสมรส อีกฝ่ายหนึ่งจะเรียกร้องค่าทดแทนมิได้ ส่วนของหมั้นหรือสินสอดนั้น ไม่ว่าชายหรือหญิงตาย หญิงหรือฝ่ายหญิงไม่ต้องคืนให้แก่ฝ่ายชาย"
mâat-dtraa hâa hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp èt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp èt tâa kûu-mân fàai nʉ̀ng dtaai gɔ̀ɔn sǒm-rót ìik fàai nʉ̀ng jà rîiak-rɔ́ɔng kâa-tót-tɛɛn mí-dâai sùuan kɔ̌ɔng-mân rʉ̌ʉ sǐn-sɔ̀ɔt nán mâi-wâa chaai rʉ̌ʉ yǐng dtaai yǐng hrʉ̌ʉ fàai-yǐng mâi dtɔ̂ɔng kʉʉn hâi gɛ̀ɛ fàai-chaai
Section 5 The provision of Section 1441 of the Civil and Commercial Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 1441 Should one of the engaged persons die prior to the marriage, the other may not claim compensation. As for the engagement gift or bride price, whether the man or woman dies, the woman or her side needs not to return it to the man side."


หมั้น

mân (romanization)
ความหมั้น (abstract-noun)

มั่น มั่น#Thai


หมั้น

2015, สมเด็จพระพนรัตน์ (แก้ว), พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์วัดพระเชตุพน ตรวจสอบชำระจากเอกสารตัวเขียน, วัดพระเชตุพน, →ISBN, page 35:
จะอยู่ในฆะราวาศ บัดนี้ เหนไภยจะบังเกีดมีเปนหมั้นคง
jà yùu nai ká-raa-wâat bàt-níi hěn pai jà bang-gə̀ət mii bpen mân-kong
Should we remain as a layman, now terror seemeth to befall us for certain.

มั่น มั่น#Thai


หมั้น

th-noun

หมั้น • (mân)

1976, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๑๙:
มาตรา ๑๔๓๘ การหมั้นไม่เป็นเหตุที่จะร้องขอให้ศาลบังคับให้สมรสได้ ถ้าได้มีข้อตกลงกันไว้ว่า จะให้เบี้ยปรับในเมื่อผิดสัญญาหมั้น ข้อตกลงนั้นเป็นโมฆะ
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt gaan-mân mâi bpen-hèet tîi jà rɔ́ɔng-kɔ̌ɔ hâi sǎan bang-káp hâi sǒm-rót dâai tâa dâai mii kɔ̂ɔ-dtòk-long gan wái wâa jà hâi bîia-bpràp nai mʉ̂ʉa pìt sǎn-yaa mân kɔ̂ɔ-dtòk-long nán bpen moo-ká
Section 1438 No engagement shall ground a request for the court to enforce a marriage. Should there by any agreement that a penalty is to be paid in case the engagement contract is breached, such agreement shall be void.

1990, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๓๓:
มาตรา ๗ ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๑๔๔๗/๑ และมาตรา ๑๔๔๗/๒ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ "มาตรา ๑๔๔๗/๑ สิทธิเรียกร้องค่าทดแทนตามมาตรา ๑๔๓๙ ให้มีอายุความหกเดือนนับแต่วันที่ผิดสัญญาหมั้น
mâat-dtraa jèt hâi pə̂əm kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi bpen mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp jèt táp nʉ̀ng lɛ́ mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp jèt táp sɔ̌ɔng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai-pɛ̂ng-lɛ́-paa-nít "mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sìi-sìp jèt táp nʉ̀ng sìt-tí rîiak-rɔ́ɔng kâa-tót-tɛɛn dtaam mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp gâao hâi mii aa-yú kwaam hòk dʉʉan náp dtɛ̀ɛ wan tîi pìt sǎn-yaa mân
Section 7 The following provisions shall be inserted in the Civil and Commercial Code as its Section 1447/1 and Section 1447/2: "Section 1447/1 The right to claim compensation under Section 1439 shall be governed by the prescription of six months from the date the engagement contract is breached.


หมั้น

mân (romanization)
การหมั้น (abstract-noun)

→ Northern Thai: ᩉ᩠ᨾᩢ᩶ᩁ (semantic loan)

→ Lao: ໝັ້ນ (man) (semantic loan)

1935, พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๕ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พุทธศักราช ๒๔๗๗:
มาตรา ๑๔๓๕...ถ้าชายหรือหญิงยังไม่บรรลุนิติภาวะ ต้องรับความยินยอมของบิดามารดาก่อนจึงจะหมั้นได้ ถ้าบิดาหรือมารดาตาย ต้องรับความยินยอมจากผู้ที่ยังอยู่
mâat-dtraa nʉ̀ng pan sìi rɔ́ɔi sǎam-sìp hâa...tâa chaai rʉ̌ʉ yǐng yang mâi ban-lú ní-dtì-paa-wá dtɔ̂ng ráp kwaam-yin-yɔɔm kɔ̌ɔng bì-daa maan-daa gɔ̀ɔn jʉng jà mân dâai tâa bì-daa rʉ̌ʉ maan-daa dtaai dtɔ̂ng ráp kwaam-yin-yɔɔm jàak pûu tîi yang yùu
Section 1435...If the man or woman has not yet attained majority, the consent of his or her father and mother must be obtained before they can be engaged. Had the father or mother died, the consent of the one living still is required.


สำแดง

th-verb

สำแดง • (sǎm-dɛɛng) (abstract noun การสำแดง)

sǎm-dɛɛng (romanization)
การสำแดง (abstract-noun)

/sam˩˩˦.dɛːŋ˧/

From Old Khmer saṃtēṅa, saṃteṅ (“to declare; to demonstrate; to express; to show; etc”), extended forms of stēṅa, steṅa, steṅ, steñ. Cognate with Modern Khmer សំដែង (sɑmdaeng), Khün ᩈᩴ᩵ᩣᨯᩯ᩠ᨦ.

cog

Khün ᩈᩴ᩵ᩣᨯᩯ᩠ᨦ

แสดง แสดง#Thai

(formal, elegant, somewhat archaic) Alternative form of แสดง (sà-dɛɛng)


สมเดจ์

th-noun

สมเดจ์ • (sǒm-dèt)

สมเด็จ สมเด็จ#Thai


เสดจ์

th-verb

เสดจ์ • (sà-dèt) (abstract noun การเสดจ์)

sà-dèt (romanization)
การเสดจ์ (abstract-noun)

เสด็จ เสด็จ#Thai


เสด็จ

th-noun

เสด็จ • (sà-dèt)

From Old Khmer stec, stac, stāc (“to be supreme in status and power; to stand or move in state; to be pleased to do something”). Cognate with Modern Khmer ស្ដេច (sdac).

พระองค์เจ้า พระองค์เจ้า#Thai

an honorific for or term of address to a royal person holding the rank of พระองค์เจ้า (prá-ong-jâao).


เสด็จ

th-verb

เสด็จ • (sà-dèt) (abstract noun การเสด็จ)

sà-dèt (romanization)
การเสด็จ (abstract-noun)

John 12:15, KJV:
ธิดาแห่งศิโยนเอ๋ย อย่ากลัวเลย ดูเถิด กษัตริย์ของเธอทรงลูกลาเสด็จมา
tí-daa hɛ̀ng sì-yoon ə̌əi yàa gluua ləəi duu tə̀ət gà-sàt kɔ̌ɔng təə song lók laa sà-dèt maa
Fear not, daughter of Sion: behold, thy King cometh, sitting on an ass's colt.

(used of a god, high priest, or royal person) to come; to go; to move.

high priest; or royal person; high priest; or royal person


จ้าว

th-noun

จ้าว • (jâao)

เจ้า เจ้า#Thai


ประตูน้ำ

ประตู (bprà-dtuu, “gate, door”) + น้ำ (náam, “water”), literally “watergate”.


ปฤกษา

th-verb

ปฤกษา • (bprʉ̀k-sǎa) (abstract noun การปฤกษา)

bprʉ̀k-sǎa (romanization)
การปฤกษา (abstract-noun)

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

ปรึกษา ปรึกษา#Thai


เท่าไหร่

th-pronoun

เท่าไหร่ • (tâo-rài)

เท่าไร เท่าไร#Thai


สะดือ

th-noun

สะดือ • (sà-dʉʉ)

→ Lao: ສະດື (sa dư̄) / ສະດີ (sa dī)

desc

→ Lü: ᦉᦡᦹ (ṡḋue)

→ Lü: ᦉᦡᦹ (ṡḋue)

th-l

สายดือ (sǎai-dʉʉ)


เมื่อคืน

th-noun

เมื่อคืน • (mʉ̂ʉa-kʉʉn)

/mɯa̯˥˩.kʰɯːn˧/


เมื่อคืน

th-adv

เมื่อคืน • (mʉ̂ʉa-kʉʉn) (abstract noun ความเมื่อคืน)

mʉ̂ʉa-kʉʉn (romanization)
ความเมื่อคืน (abstract-noun)

/mɯa̯˥˩.kʰɯːn˧/


เมื่อวาน

th-noun

เมื่อวาน • (mʉ̂ʉa-waan)

From เมื่อ ("when") + วาน ("yesterday, past time"), which is Proto-Tai *ŋwaːᴬ (“yesterday”). วาน has final /-n/ added due to assimilation with นี้ as in เมื่อวานนี้.


เมื่อวาน

th-adv

เมื่อวาน • (mʉ̂ʉa-waan)


พุ่ม

th-noun

พุ่ม • (pûm)


ปรึกษา

th-verb

ปรึกษา • (bprʉ̀k-sǎa) (abstract noun การปรึกษา)

bprʉ̀k-sǎa (romanization)
การปรึกษา (abstract-noun)

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

From Sanskrit परीक्षा (parīkṣā, “examination”). Cognate with Khmer ប្រឹក្សា (prəksaa), Lao ປຶກສາ (pưk sā).

der

Matthew 26:4, KJV:
ปรึกษากันเพื่อจะจับพระเยซูด้วยอุบายเอาไปฆ่าเสีย
bprʉ̀k-sǎa gan pʉ̂ʉa jà jàp prá-yee-suu dûai ù-baai ao bpai kâa sǐia
And consulted that they might take Jesus by subtilty, and kill him.

Psalm 71:10, KJV:
เพราะบรรดาศัตรูของข้าพระองค์กล่าวร้ายข้าพระองค์ บรรดาผู้ที่จ้องเอาชีวิตของข้าพระองค์ปรึกษากัน
prɔ́ ban-daa sàt-dtruu kɔ̌ɔng kâa-prá-ong glàao-ráai kâa-prá-ong ban-daa pûu tîi jɔ̂ɔng ao chii-wít kɔ̌ɔng kâa-prá-ong bprʉ̀k-sǎa gan
For mine enemies speak against me; and they that lay wait for my soul take counsel together,


วาน

waan (romanization)
การวาน (abstract-noun)

Cognate with Lao ວານ (wān, “to ask a favour”).

to ask or request (another person) for assistance.


คอนเสิร์ต

th-noun

คอนเสิร์ต • (kɔɔn-sə̀ət)

/kʰɔːn˧.sɤːt̚˨˩/

/kʰɔn˧.sɤːt̚˨˩/


โมง

Onomatopoeic, from the sound of the timekeeping gong. Cognate with Lao ໂມງ (mōng), Khmer ម៉ោង (maong).


ไม้พุ่ม

ไม้พุ่ม • (máai-pûm)


คุณพระ

คุณพระ • (kun-prá)

From คุณ (kun, an honorific for a nobleman, literally “favour, kindness; merit, virtue”) + พระ (prá, a noble rank).

com

พระ พระ#Thai

(colloquial, historical) a term of address to a nobleman holding the noble rank of พระ (prá).


บัณฑูร

From Angkorian Old Khmer pandūl, pandul (“royal command; royal utterance; to issue a royal command; to speak to (a subject); etc”, literally “to cause to hear or receive with humility”), perhaps an extended form of *pdūl (“to carry, place, raise, or wear on the head”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer paṃdul; Angkorian Old Khmer pandval; Modern Khmer បន្ទូល (bɑɑbɑntuul), ផ្ទូល (phtuul), ផ្ទុល (phtul), ផ្ទុរ (phtuʼ).

พระ พระ#Thai

พระราช พระราช#Thai

(พระ~, พระราช~) command, decree, or order of an heir to the throne.


พิไนยกัน

พระไอยการลักษณมรดก
๔๙ มาตราหนึ่ง ผู้อาพาธหนักจะทำพิไนยกันไว้แก่ศิศ โยม แลสาขาญาติ แลทำบุญให้ทานให้เจ้าไทยพระสงฆก็ดี ถ้าเปนพิไนยกันของพระสงฆ ให้มีผู้เถ้าผู้แก่นั่ง ๓ คน ๔ คน
sìi-sìp gâao mâat-dtraa nʉ̀ng pûu aa-pâat nàk jà tam pí-nai-gan wái gɛ̀ɛ sìt yoom lɛɛ sǎa-kǎa-yâat lɛɛ tam-bun hâi-taan hâi jâao-tai prá-sǒng gɔ̂ɔ-dii tâa bpen pí-nai-gan kɔ̌ɔng prá-sǒng hâi mii pûu-tâo-pûu-gɛ̀ɛ nâng sǎam kon sìi kon
49. Another section is as follows: Where a gravely ill person wants to make a will bequeathing his property to his disciples, devouts, or kindred, or ordaining the making of merit or donations in favour of priests or their communities, and the person to make the will is a monk, there shall be three or four elders sitting [to witness the making of the will].

พินัยกรรม พินัยกรรม#Thai

(law) Archaic form of พินัยกรรม (pí-nai-gam).


พินัย

th-noun

พินัย • (pí-nai)

From Old Khmer binai (“fine, monetary penalty; to fine, to impose a monetary penalty; etc”); ultimately from Sanskrit विनेय (vineya, “to be taken away, to be removed; to be chastised”) or Pali vineyya (idem). Compare Pre-Angkorian Old Khmer vinaya, vinai; Angkorian Old Khmer vinaya. Cognate with Modern Khmer ពិន័យ (pinɨy), វិន័យ (pinɨy).

der

(law and archaic) pecuniary penalty, as fine, charge, etc.


เวจมรรค

th-noun

เวจมรรค • (wét-jà-mák)

From เวจ (wêet, “feces”) + มรรค (mák, “path; way”).

af

วัจมรรค วัจมรรค#Thai

Alternative form of วัจมรรค (wát-jà-mák)


เว็จมรรค

th-noun

เว็จมรรค • (wét-jà-mák)

From เว็จ (wét, “feces”) + มรรค (mák, “path; way”).

af

เวจมรรค เวจมรรค#Thai

Archaic spelling of เวจมรรค (wét-jà-mák).


สวดมนต์

th-verb

สวดมนต์ • (sùuat-mon) (abstract noun การสวดมนต์)

sùuat-mon (romanization)
การสวดมนต์ (abstract-noun)

สวด (sùuat, “to recite”) + มนต์ (mon, “mantra”)


วัจมรรค

th-noun

วัจมรรค • (wát-jà-mák)

From วัจ (wát, “feces”) + มรรค (mák, “path; way”). Compare Khmer វច្ចមគ្គ (vɔɔccɑɑmkkɔɔ).

cog

Khmer វច្ចមគ្គ (vɔɔccɑɑmkkɔɔ)


สาร

th-noun

สาร • (sǎan)

From Pali sāra (“cream; substance”) or Sanskrit सार (sāra, “extract; essence; soup”); probably via Old Khmer sār, sāra (“essence; substance”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᩁ, Lao ສານ (sān), Shan သၢၼ် (sǎan), Lü ᦉᦱᧃ (ṡaan), Modern Khmer សារ (saa).


กระทง

From Old Chinese 鐙 (OC *tɯːŋ, *tɯːŋs, “ritual vessel or lamp”).
Notes for Old Chinese notations in the Baxter–Sagart system: /*k-tˤəŋ/

och-l

container made in various forms of banana leaves or other leaves.

(botany) the plant Celastrus paniculatus Willd. of the family Celastraceae.


กระทง

(of a rooster) that has just learnt how to crow.


ภาวนา

Borrowed from Pali bhāvanā (“cultivation; development”). Cognate with Khmer ភាវនា (phiəwniə).


ภาวนา

th-verb

ภาวนา • (paa-wá-naa) (abstract noun การภาวนา)

paa-wá-naa (romanization)
การภาวนา (abstract-noun)

to offer a prayer (to a god, object of worship, etc).

to enter into spiritual communion through prayer; to engage in spiritual contemplation or meditation, especially through prayer.

ภาวนาให้เขากลับมาปลอดภัย

to pray:
to hope or wish earnestly or strongly.


ซื้อของ

ซื้อของ • (sʉ́ʉ-kɔ̌ɔng) (abstract noun การซื้อของ)

sʉ́ʉ-kɔ̌ɔng (romanization)
การซื้อของ (abstract-noun)

/sɯː˦˥.kʰɔːŋ˩˩˦/

ไปซื้อของ


ฟ้าแลบ

fáa-lɛ̂ɛp (romanization)
แปล๊บ (classifier)

desc

→ English: Phar Lap (Australian racehorse)

/faː˦˥.lɛːp̚˥˩/

/faː˦˥.lɛp̚˥˩/

From ฟ้า (fáa) + แลบ (lɛ̂ɛp). Cognate with Lao ຟ້າແມບ (fā mǣp).

com

ฟ้า (fáa) + แลบ (lɛ̂ɛp)

cog

Lao ຟ້າແມບ (fā mǣp)


ที่ใด

From ที่ (tîi, “place”) + ใด (dai, “what; which”).

af

ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข์

Where there is love, there is suffering.

จะไปที่ใด

เอาไว้ที่ใด


จันทบุรี

Traditionally believed to be from Pali candapurī (literally “moon town”), from canda (“moon”) + purī (“town”); equivalent to Thai จันท + บุรี (bù-rii). Argued by modern scholar Sujit Wongthes to be from Pali candanapurī (literally “sandal town”), from candana (“sandal”, Asian trees of the genus Santalum) + purī (“town”); equivalent to Thai จันทน + บุรี (bù-rii) which -น- is dropped. Compare Old Khmer candapūrī, from which the archaic form จันทบูรี was possibly derived.

com

จันท + บุรี (bù-rii)

com

จันทน + บุรี (bù-rii)

อำเภอเมือง อำเภอเมือง#Thai

Mueang Chanthaburi
w:Mueang Chanthaburi District

(อำเภอเมือง~) Mueang Chanthaburi (a district of Chanthaburi province, Thailand)

แม่น้ำ แม่น้ำ#Thai

(แม่น้ำ~) Chanthaburi (a river in Thailand)


กระเป๋าเงิน

th-noun

กระเป๋าเงิน • (grà-bpǎo-ngən) (classifier ใบ)

grà-bpǎo-ngən (romanization)
ใบ (classifier)

กระเป๋า (grà-bpǎo, “bag”) + เงิน (ngən, “money”).


เหาะ

hɔ̀ (romanization)
การเหาะ (abstract-noun)

From Old Khmer hoḥ (“to fly by supernatural power”). Cognate with Modern Khmer ហោះ (hɑh).

bor

(colloquial) to fly, move in the air, or travel through the air by whatever means.


ฆ่าแกง

th-verb

ฆ่าแกง • (kâa-gɛɛng) (abstract noun การฆ่าแกง)

kâa-gɛɛng (romanization)
การฆ่าแกง (abstract-noun)

/kʰaː˥˩.kɛːŋ˧/

From ฆ่า (kâa, “to kill”) + แกง (gɛɛng, “to cook as soup; to make into soup”).


นิล

From Sanskrit नील (nīla, “dark blue”); possibly via Old Khmer nīla, nila (“blue sapphire; shiny black, dark blue”). Cognate with Modern Khmer នឹល (nɨl); Lao ນິນ (nin), ນິລະ (ni la).
The last sense was coined by King Bhumibol Adulyadej around 1965 due to the fact that the term sounds like the first syllable of the fish's name in English, Nile tilapia, and that it reflects the colour of the fish's skin as well.

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (ปลา~) Nile tilapia: the fish Oreochromis niloticus of the family Cichlidae.


กำหนด

th-verb

กำหนด • (gam-nòt) (abstract noun การกำหนด)

gam-nòt (romanization)
การกำหนด (abstract-noun)

From Old Khmer កំម្នត៑ (kaṃmnat), កាំនត (kāṃnata, “to appoint, to determine, to fix, to set; direction, instruction; note, record, reminder; observation, remark; etc”), extended forms of Old Khmer កត៑ (kat), *កត៑ (*kat), កត (kata, “to mark down; to note down; to record; to register”), from which Thai กฎ (gòt) was derived. Cognate with Modern Khmer កំណត់ (kɑmnɑt).

ตามที่กฎหมายกำหนด

ศาลกำหนดให้คู่ความยื่นเอกสารภายในสี่สิบแปดวัน

The court requires the parties to submit documents within forty-eight days.

sǎan gam-nòt hâi kûu-kwaam yʉ̂ʉn èek-gà-sǎan paai-nai sìi-sìp-bpɛ̀ɛt wan

Job 38:10, KJV:
แล้วกำหนดเขตให้มันและวางดาลและประตู
lɛ́ɛo gam-nòt kèet hâi man lɛ́ waang daan lɛ́ bprà-dtuu
And brake up for it my decreed place, and set bars and doors,

Psalm 119:138, KJV:
บรรดาพระโอวาทที่พระองค์ทรงกำหนดไว้ก็ชอบธรรมและสัตย์สุจริตทั้งสิ้น
ban-daa prá oo-wâat tîi prá-ong song gam-nòt wái gɔ̂ chɔ̂ɔp-tam lɛ́ sàt-sùt-jà-rìt táng-sîn
Thy testimonies that thou hast commanded are righteous and very faithful.

to command; to decree; to direct; to order; to regulate; to require.


วาย

From English Y, the first letter in yaoi, from the romaji of Japanese やおい (yaoi).

(slang) person interested in yaoi or bromance.

(slang) man in a bromantic relationship.


ผนัง

th-noun

ผนัง • (pà-nǎng)

/pʰa˨˩.naŋ˩˩˦/


การฆ่าตัวตาย

การ (gaan) + ฆ่าตัวตาย (kâa-dtuua-dtaai)

prefix

ฆ่าตัวตาย ฆ่าตัวตาย#Thai

abstract noun of ฆ่าตัวตาย (kâa-dtuua-dtaai): suicide.


โล่ห์

th-noun

โล่ห์ • (lôo)

โล่ โล่#Thai


มะตูม

Aegle marmelos
Aegle marmelos#Translingual


ข้อบังคับ

ข้อบังคับ • (kɔ̂ɔ-bang-káp)

/kʰɔː˥˩.baŋ˧.kʰap̚˦˥/

From ข้อ (kɔ̂ɔ, “point; issue”) + บังคับ (bang-káp, “to require; to compel”).


นาบ

nâap (romanization)
การนาบ (abstract-noun)

Uncertain. Compare Lao ນາບ (nāp, “to press down”); Shan ၼိပ်ႈ (nīp, “to press downwards”).

1 Timothy 4:2, KJV:
เอาเหล็กแดงนาบลงไปบนจิตสำนึกผิดชอบของเขา
ao lèk dɛɛng nâap long bpai bon jìt-sǎm-nʉ́k pìt-chɔ̂ɔp kɔ̌ɔng kǎo
having their conscience seared with a hot iron;
Compare
DBY: cauterised as to their own conscience,
GW: Their consciences have been scarred as if branded by a red-hot iron.
ISV: whose consciences have been burned by a hot iron.
NASB: seared in their own conscience as with a branding iron,
NHEB: branded in their own conscience as with a hot iron;


หงก ๆ

th-adj

หงก ๆ • (ngòk-ngòk) (abstract noun ความหงก ๆ)

ngòk-ngòk (romanization)
ความหงก ๆ (abstract-noun)

/ŋok̚˨˩.ŋok̚˨˩/


งก ๆ

/ŋok̚˦˥.ŋok̚˦˥/

From งก (ngók, “shaking; quaking; etc”, of body, limbs, etc) + ๆ (repetition mark).

com

(used to describe working) actively; strenuously; diligently; assiduously; industriously; zealously; hardly.


ชู้สาว

th-noun

ชู้สาว • (chúu-sǎao)

/t͡ɕʰuː˦˥.saːw˩˩˦/

From ชู้ (chúu, “loved man; boyfriend; romantic relationship”) + สาว (sǎao, “loved woman; girlfriend; bride”).


ค่าน้ำร้อนน้ำชา

th-noun

ค่าน้ำร้อนน้ำชา • (kâa-nám-rɔ́ɔn-nám-chaa)

/kʰaː˥˩.naːm˦˥.rɔːn˦˥.naːm˦˥.t͡ɕʰaː˧/

From ค่า (kâa, “cost; price”) + น้ำ (náam, “water”) + ร้อน (rɔ́ɔn, “hot”) + น้ำ (náam, “water; prefix for a beverage”) + ชา (chaa, “tea”); literally, "cost [of] boiled water [and] tea".


ข้าราชการ

th-noun

ข้าราชการ • (kâa-râat-chá-gaan) (classifier คน)

kâa-râat-chá-gaan (romanization)
คน (classifier)

/kʰaː˥˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

Compound of ข้า (kâa, “servant”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affairs; public affairs”, literally “royal affairs”), literally “servant of royal affairs”.


ชู้

From Proto-Southwestern Tai *ɟuːꟲ² (“lover; adulterer”). Cognate with Northern Thai ᨩᩪ᩶, Khün ᨩᩪ᩶, Lao ຊູ້ (sū), Lü ᦋᦴᧉ (tsuu²), Shan ၸူႉ (tsṵ̂u), Tai Nüa ᥓᥧᥳ (tsu̇), Ahom 𑜋𑜥 (chū).


สนิม

th-noun

สนิม • (sà-nǐm)

From Old Khmer snim, conflict; oxidation; rust.

โคลงโลกนิติ:
สนิมเหล็กเกิดแต่เนื้อ ในตน กินกัดเนื้อเหล็กจน กร่อนขร้ำ บาปเกิดแต่ตนคน เป็นบาป บาปย่อมทำโทษซ้ำ ใส่ผู้บาปเอง
sà-nǐm lèk gə̀ət dtɛ̀ɛ nʉ́ʉa · nai dton · gin gàt nʉ́ʉa lèk jon · grɔ̀n krâm · bàap gə̀ət dtɛ̀ɛ dton kon · bpen bàap · bàap yɔ̂m tam tôot sám · sài pûu bàap eeng
The rust of an iron originates from within the iron itself and will devour it that it becomes ruined, just as a sin that originates from the sinner himself and will return ill results to him.

rust: oxide coating formed on iron or steel.


เจ้าพนักงาน

From เจ้า (jâao, “owner; possessor”) + พนักงาน (pá-nák-ngaan, “duty; function”); literally "owner of duty", "possessor of duty", etc. Compare Khmer ចៅភ្នាក់ងារ (cawphnĕəkngiə).

af

2015, พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘:
มาตรา ๓ ให้เพิ่มข้อความต่อไปนี้เป็น (๑๖) ของมาตรา ๑ แห่งประมวลกฎหมายอาญา "(๑๖) "เจ้าพนักงาน" หมายความว่า บุคคลซึ่งกฎหมายบัญญัติว่า เป็นเจ้าพนักงาน หรือได้รับแต่งตั้งตามกฎหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ราชการ ไม่ว่าเป็นประจำหรือครั้งคราว และไม่ว่าจะได้รับค่าตอบแทนหรือไม่"
mâat-dtraa sǎam hâi pə̂əm kɔ̂ɔ-kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi bpen à-nú-mâat-dtraa sìp-hòk kɔ̌ɔng mâat-dtraa nʉ̀ng hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa "à-nú-mâat-dtraa sìp-hòk "jâao-pá-nák-ngaan" mǎai-kwaam wâa bùk-kon sʉ̂ng gòt-mǎai ban-yàt wâa bpen jâao-pá-nák-ngaan rʉ̌ʉ dâai-ráp dtɛ̀ng-dtâng dtaam gòt-mǎai hâi bpà-dtì-bàt nâa-tîi râat-chá-gaan mâi-wâa bpen-bprà-jam rʉ̌ʉ kráng-kraao lɛ́ mâi-wâa jà dâai ráp kâa-dtɔ̀ɔp-tɛɛn rʉ̌ʉ mâi"
Section 3 The following shall be inserted in Section 1 of the Criminal Code as its (16): "(16) 'public officer' means a person who is designated as a public officer by the law or who is legally authorised to carry out a public duty, either regularly or temporarily, and whether entitled to any compensation or not."

1976, คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน, คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ ๔๑ ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๙:
ข้อ ๔ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๓๘ แห่งประมวลกฎหมายอาญา และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน "มาตรา ๑๓๘ ผู้ใดต่อสู้หรือขัดขวางเจ้าพนักงานหรือผู้ซึ่งต้องช่วยเจ้าพนักงานตามกฎหมายในการปฏิบัติการตามหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
kɔ̂ɔ sìi hâi yók-lə̂ək kwaam nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt hɛ̀ng bprà-muuan-gòt-mǎai aa-yaa lɛ́ hâi chái kwaam dtɔ̀ɔ-bpai-níi tɛɛn "mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sǎam-sìp bpɛ̀ɛt pûu-dai dtɔ̀ɔ-sûu rʉ̌ʉ kàt-kwǎang jâao-pá-nák-ngaan rʉ̌ʉ pûu sʉ̂ng dtɔ̂ng chûai jâao-pá-nák-ngaan dtaam gòt-mǎai nai gaan-bpà-dtì-bàt gaan dtaam nâa-tîi dtɔ̂ng rá-waang tôot jam-kúk mâi gəən nʉ̀ng bpii rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən sɔ̌ɔng pan bàat rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp"
Article 4 The provision of Section 138 of the Criminal Code shall be repealed and replaced by the following: "Section 138 Any person who attacks or offers resistance to a public officer or a person who is required by the law to assist a public officer in the execution of his duty shall be liable to imprisonment of not more than one year, or a fine of not more than two thousand baht, or both."

1956, ประมวลกฎหมายอาญา:
มาตรา ๙ เจ้าพนักงานของรัฐบาลไทยกระทำความผิดตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๔๗ ถึงมาตรา ๑๖๖ และมาตรา ๒๐๐ ถึงมาตรา ๒๐๕ นอกราชอาณาจักร จะต้องรับโทษในราชอาณาจักร
mâat-dtraa gâao jâao-pá-nák-ngaan kɔ̌ɔng rát-tà-baan tai grà-tam kwaam-pìt dtaam tîi ban-yàt wái nai mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi sìi-sìp jèt tʉ̌ng mâat-dtraa nʉ̀ng rɔ́ɔi hòk-sìp hòk lɛ́ mâat-dtraa sɔ̌ɔng rɔ́ɔi tʉ̌ng mâat-dtraa sɔ̌ɔng rɔ́ɔi hâa nɔ̂ɔk râat-chá-aa-naa-jàk jà dtɔ̂ng ráp tôot nai râat-chá-aa-naa-jàk
Section 9 A public officer of the Thai government who commits any of the offences set forth in Sections 147 through 116 and 200 through 205 outside the kingdom must serve his punishments within the kingdom.

public authority; public officer; public servant.


เถิด

th-particle

เถิด • (tə̀ət)

1939, น.ม.ส., “ต้นเรื่อง”, in นิทานเวตาล, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 8:
เจ้าจงกินผลไม้อำมฤตนี้เถิด ความงามของเจ้าจะอยู่ให้ข้าชมไปชั่วกาลนาน
jâao jong gin pǒn-lá-máai am-má-rít níi tə̀ət · kwaam-ngaam kɔ̌ɔng jâao jà yùu hâi kâa chɔɔ-mɔɔ bpai chûua gaa-lá-naan
Thou shalt eat this fruit of immortality, [so that] thy beauty would remain for me to see for ever.

1932, คณะราษฎร, ประกาศคณะราษฎร, page 3:
ราษฎรพึงหวังเถิดว่า...
râat-sà-dɔɔn pʉng wǎng tə̀ət wâa ...
Citizens ought to hope that ...

1923, ทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา, “พงศาวดารญวน”, in ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 28, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 3:
ให้แม่ทัพตั้งเลเลยเปนเจ้าเมืองตังเกี๋ยเถิด
hâi mɛ̂ɛ-táp dtâng lee-ləəi bpen jâao mʉʉang dtang-gǐia tə̀ət
The commander-in-chief shall appoint Lê Lợi as the lord of Đông Kinh Town.

used in a suggestive, optative, requestive, imperative, or affirmative expression, for the purpose of emphasising it.


เจ้าหน้าที่

th-noun

เจ้าหน้าที่ • (jâao-nâa-tîi)

desc

→ Shan: ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ (tsāo nāa tīi)

→ Shan: ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ (tsāo nāa tīi)

/t͡ɕaːw˥˩.naː˥˩.tʰiː˥˩/

From เจ้า (jâao, “owner, possessor; chief, lord, master”) + หน้าที่ (nâa-tîi, “duty; function”); literally "owner of duty", "possessor of duty", "lord of duty", etc. Compare Lao ເຈົ້າໜ້າທີ່ (chao nā thī).

cog

Lao ເຈົ້າໜ້າທີ່ (chao nā thī)

Joshua 1:10, KJV:
แล้วโยชูวาบัญชาเจ้าหน้าที่ทั้งปวงของประชาชนว่า
lɛ́ɛo yoo-chuu-waa ban-chaa jâao-nâa-tîi táng-bpuuang kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon wâa
Then Joshua commanded the officers of the people, saying,

Acts 17:8, NASB:
เมื่อประชาชนและเจ้าหน้าที่ผู้ครองเมืองได้ยินดังนั้นก็ร้อนใจ
mʉ̂ʉa bprà-chaa-chon lɛ́ jâao-nâa-tîi pûu krɔɔng mʉʉang dâi-yin dang-nán gɔ̂ rɔ́ɔn-jai
They stirred up the crowd and the city authorities who heard these things.

มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "เจ้าหน้าที่" หมายความว่า ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้าง หรือผู้ปฏิบัติงานประเภทอื่น ไม่ว่าจะเป็นการแต่งตั้งในฐานะเป็นกรรมการหรือฐานะอื่นใด
mâat-dtraa · sìi · nai prá-râat-chá-ban-yàt níi · “jâao-nâa-tîi” · mǎai-kwaam wâa · kâa-râat-chá-gaan · pá-nák-ngaan · lûuk-jâang · rʉ̌ʉ pûu-bpà-dtì-bàt-ngaan bprà-pêet ʉ̀ʉn · mâi-wâa jà bpen gaan dtɛ̀ng-dtâng nai tǎa-ná bpen gam-má-gaan rʉ̌ʉ tǎa-ná ʉ̀ʉn dai
Section 4 In this Act, "authority" means a government officer, official, employee, or worker of a different type, irrespective of whether having been appointed to the position of a board member or any other position;
มาตรา ๕ หน่วยงานของรัฐต้องรับผิดต่อผู้เสียหายในผลแห่งละเมิดที่เจ้าหน้าที่ของตนได้กระทำในการปฏิบัติหน้าที่ ในกรณีนี้ ผู้เสียหายอาจฟ้องหน่วยงานของรัฐดังกล่าวได้โดยตรง แต่จะฟ้องเจ้าหน้าที่ไม่ได้
mâat-dtraa · hâa · nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dtɔ̂ng ráp-pìt dtɔ̀ɔ pûu-sǐia-hǎai nai pǒn hɛ̀ng lá-mə̂ət tîi jâao-nâa-tîi kɔ̌ɔng dton dâai grà-tam nai gaan-bpà-dtì-bàt nâa-tîi · nai gà-rá-nii níi · pûu-sǐia-hǎai àat fɔ́ɔng nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dang glàao dâai dooi-dtrong · dtɛ̀ɛ jà fɔ́ɔng jâao-nâa-tîi mâi dâai

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2013 February 19) “พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. ๒๕๓๙”, in ห้องสมุดกฎหมาย (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2019-01-18

Section 5 A state agency must be liable to the victim for the consequences of a tort which its own authority has committed in the execution of a duty. In this respect, the victim may lay claim against the said state agency directly, but no claim can be entered against the authority.

agent; authority; functionary; officer; official.


กล้ามเนื้อ

th-noun

กล้ามเนื้อ • (glâam-nʉ́ʉa) (classifier มัด or ชิ้น)

glâam-nʉ́ʉa (romanization)
มัด (classifier)
ชิ้น (classifier)

com

กล้าม (glâam) + เนื้อ (nʉ́ʉa)


มะเร็ง

th-noun

มะเร็ง • (má-reng)

→ Lao: ມະເຮັງ (ma heng)

Possibly from common Tai derived compound words หมาก (màak, “blister; rash”) + เรง (reeng, “small”) in the sense of inflaming skin rash. Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠᩁᩮ᩠ᨦ (“inflaming tumor on skin”) and Shan မၢၵ်ႇႁဵင်း (màak háeng, “cancerous tumor”). Or, possibly Semi-learned borrowing from Malay merengsa (“irritant; incurable, obstinate, unhealable”). Compare Khmer ម្រេញ (mrɨñ, “cancer; ulcer”).


หมอง

th-adj

หมอง • (mɔ̌ɔng) (abstract noun ความหมอง)

mɔ̌ɔng (romanization)
ความหมอง (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʰmoːŋᴬ (“gray”). Cognate with Lao ໝອງ (mǭng), Shan မွင် (mǎung), Ahom 𑜉𑜨𑜂𑜫 (moṅ), Zhuang mong. Compare Khmer ហ្មង (mɑɑng).

dim; opaque; not bright; not transparent; turbid.


เพลิน

th-verb

เพลิน • (pləən) (abstract noun การเพลิน or ความเพลิน)

pləən (romanization)
การเพลิน (abstract-noun)
ความเพลิน (abstract-noun)


เป้า

bpâo (romanization)
เป้า (classifier)
อัน (classifier)

Cognate with Lao ເປົ້າ (pao), Lü ᦔᧁᧉ (ṗaw²).

cog

Lü ᦔᧁᧉ (ṗaw²)


เพลิด

th-prefix

เพลิด • (plə̂ət)

อย่างเพลิดเพลิน

เพลิน เพลิน#Thai


จารกรรม

From จาร (jaan, “espionage agent”) + กรรม (gam, “act; action; activity”).


แน่

nɛ̂ɛ (romanization)
ความแน่ (abstract-noun)

Cognate with Lao ແນ່ (nǣ), Northern Thai ᨶᩯ᩵.


ตำลึง

Compare Mon တၞုင် (tnung) (as in တၞုင်ကရောပ် (tnungkarop, “ivy gourd”)).

(botany) ivy gourd: the plant Coccinia grandis of the family Cucurbitaceae.


ตำลึง

From Old Khmer តំលិង (taṃliṅa), តំលីង (taṃlīṅa), តំម្លិង (taṃmliṅa), តំម្លីង (taṃmlīṅa), តម្លិង (tamliṅa, “weight for precious metals; coin, probably of silver”). Cognate with Modern Khmer តំឡឹង (tɑmləng), Lao ຕຳລຶງ (tam lưng).

บาท บาท#Thai

a traditional Thai unit of currency, equal to 4 บาท (bàat).

a traditional Thai unit of weight, equal to 60 grams.


หมึกกระดอง

th-noun

หมึกกระดอง • (mʉ̀k-grà-dɔɔng) (classifier ตัว)

mʉ̀k-grà-dɔɔng (romanization)
ตัว (classifier)

/mɯk̚˨˩.kra˨˩.dɔːŋ˧/

com

หมึก (mʉ̀k) + กระดอง (grà-dɔɔng)


บัญชี

From Old Khmer pañjīy, pañjiy, pañjiya, pāñjiy, pañjīy, pāñjī (“archive; account; list; record; register; etc”); ultimately from Sanskrit पञ्जी (pañjī, “almanac; calendar; register”). Compare Modern Khmer បញ្ជី (bɑɑbɑñcii). Cognate with Lao ບັນຊີ (ban sī).

der

written record: account, list, register, etc.


สรง

sǒng (romanization)
การสรง (abstract-noun)

From Old Khmer sroṅ, sraṅ (“to bathe; to cleanse with water; to wash; etc”). Cognate with Modern Khmer ស្រង់ (srɑng).

1917, “พงษาวดารเมืองหลวงพระบาง ตามฉบับที่มีอยู่ในศาลาลูกขุน”, in ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ ๕, พระนคร: โบราณคดีสโมสร, page 277:
สรงน้ำพระบางเสร็จแล้ว ตั้งกระบวนแห่ช้างม้า
sǒng náam prá baang sèt lɛ́ɛo · dtâng grà-buuan hɛ̀ɛ cháang máa
Having bathed [the statue] Phra Bang [in holy] water completely, a parading procession of elephants [and] horses was set up.

1920, “พระราชพิธีจักรพรรดิราชาธิราช”, in ลัทธิธรรมเนียมต่าง ๆ ภาคที่ ๘, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 2:
เมื่อเสด็จลงสรงนั้น ทรงขาว
mʉ̂ʉa sà-dèt long sǒng nán · song kǎao
When [His Majesty] went down to take a bath, [he] dressed in white.

1928, ธำรงเจดีย์รัฐ (เทศ วิริยรัต), หลวง, “สุวรรณสังขชาดก”, in ปัญญาสชาดก ภาคที่ ๑๙, พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, page 23:
ราชเทวีตื่นแล้วก็สรงพักตร์
râat-chá-tee-wii dtʉ̀ʉn lɛ́ɛo gɔ̂ sǒng pák
Having woken up, the royal lady then washed [her] face.

(royal, transitive or intransitive) to bathe; to wash.


มนตร์

th-noun

มนตร์ • (mon)

From Sanskrit मन्त्र (mantra, “mantra”); probably via Old Khmer mantra (“mantra”). Compare Modern Khmer មន្ត្រ (mŭən).


การรักษา

รักษา รักษา#Thai


โรคศิลปะ

โรคศิลปะ • (rôok-sǐn-lá-bpà)

From โรค (rôok, “disease”) + ศิลปะ (sǐn-lá-bpà, “art”); literally "art of disease".

af

medicine (as a discipline); therapeutics.


เทศกาล

From Sanskrit देशकाल (deśakāla, literally “place and time”); equivalent to เทศ (têet) + กาล (gaan). Compare Khmer ទេសកាល (teihkaal).


พนักงาน

From Old Khmer bnāk (“bearer, stand, support; agent, official, servant; etc”) + ṅār (“labour; service; work”). Cognate with Modern Khmer ភ្នាក់ងារ (phnĕək ngiə).

bor

1963 June 5, สภาผู้แทนราษฎร, “พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พุทธศักราช ๒๔๗๗”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, retrieved 2021-12-13:
เพื่อพบเหตุของการตาย...จะให้ส่งทั้งศพ...ไปยัง...พนักงานแยกธาตุ...
pʉ̂ʉa póp hèet kɔ̌ɔng gaan-dtaai ... jà hâi sòng táng sòp ... bpai yang ... pá-nák-ngaan yɛ̂ɛk tâat ...
In order to discover the cause of the death...the whole corpse may be ordered to be sent...over to...an official [responsible for] analysing bones...

2004, Buckingham, Marcus, and, Clifton, Donald O., เจาะจุดแข็ง, Nation Books, →ISBN, page 200:
เขาจึงมอบนกหวีดให้พนักงานทุกคนและสั่งให้เป่าออกมาดัง ๆ
kǎo jʉng mɔ̂ɔp nók-wìit hâi pá-nák-ngaan túk kon lɛ́ sàng hâi bpào ɔ̀ɔk maa dang dang
He then gave whistles to all the members of the staff and told them to blow them out loud.

2023 September 30, “รวบแล้วพนักงานสายการบินพยายามกินบวบ-ทำอนาจารผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี”, in สรยุทธ สุทัศนะจินดา กรรมกรข่าว:
รวบแล้วพนักงานสายการบินพยายามกินบวบ...ผู้โดยสารเยาวชนอายุ 15 ปี
rûuap lɛ́ɛo pá-nák-ngaan sǎai-gaan-bin pá-yaa-yaam gin-bùuap ... pûu-dooi-sǎan yao-wá-chon aa-yú · sìp-hâa · bpii
An airline worker trying to go down on...a juvenile passenger aged 15 years has been arrested.

one responsible for a duty or function, as agent, functionary, officer, official, staff member, etc. Abbreviation: พนง. (pɔɔ-nɔɔ-ngɔɔ)


อุปรากร

th-noun

อุปรากร • (ù-bpà-raa-gɔɔn)


อุตสาหกรรม

อุตสาหกรรม • (ùt-sǎa-hà-gam)

From อุตสาห (ùt-sǎa-hà-, “diligence; perseverance; etc”) + กรรม (gam, “act; action; activity; etc”); calque of English industry, coined by Wan Waithayakon. Compare Khmer ឧស្សាហកម្ម (ʼuhsaahaʼkam), Lao ອຸດສາຫະກຳ (ʼut sā ha kam), Northern Thai ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺.

cog

ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺

Northern Thai ᩏᨲ᩠ᩈᩣᩉᨠᩢᨾ᩠ᨾ᩺

การปรับให้เป็นอุตสาหกรรม

2020 September 10, “ชง คกก. แร่ชี้ขาดหลังพ้น ๓๐ วัน อัคราฯ ยื่นสำรวจแร่ทองเพชรบูรณ์ ๔.๔ แสนไร่”, in สำนักข่าวอิศรา, Bangkok: สำนักข่าวอิศรา, retrieved 2020-09-12:
นายเชวงศักดิ์ คำตา อุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบูรณ์...ลงนามประกาศ...เรื่อง ขออาชญาบัตรพิเศษแร่ทองคำ...
naai chá-weeng sàk · kam dtaa · ùt-sǎa-hà-gam jang-wàt pét-chá-buun ... long-naam bprà-gàat ... rʉ̂ʉang · kɔ̌ɔ àat-yaa-bàt pí-sèet rɛ̂ɛ tɔɔng-kam ...
Nai Chawengsak Khamta, Phetchabun provincial industry officer,...signed the announcement...regarding the application [for] a letter patent [concerning] gold minerals...

(government) public officer charged with overseeing industry in a certain area.


กระทำ

th-verb

กระทำ • (grà-tam) (abstract noun การกระทำ)

grà-tam (romanization)
การกระทำ (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨠ᩠ᨴᩣᩴ, Khün ᨠ᩠ᨴᩣᩴ, Lao ກະທຳ (ka tham), Lü ᦂᦑᧄ (k̇tam).

(literary) to do; to perform; to carry out.


ร่วม

rûuam (romanization)
การร่วม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຮ່ວມ (hūam), Northern Thai ᩁ᩠ᩅ᩵ᨾ, Khün ᩁ᩠ᩅ᩵ᨾ, Lü ᦷᦣᧄᧈ (hom¹), Shan ႁူမ်ႈ (hūum).

cog

Lü ᦷᦣᧄᧈ (hom¹)


สังหาร

th-verb

สังหาร • (sǎng-hǎan) (abstract noun การสังหาร)

sǎng-hǎan (romanization)
การสังหาร (abstract-noun)

/saŋ˩˩˦.haːn˩˩˦/

From Sanskrit संहार (saṃhāra, “destroyer; destroying”). Compare Old Khmer saṅhār (“destruction; the end of the world; used as slave name”); Modern Khmer សង្ហារ (sɑɑsɑnghaa, “to destroy; to kill; to ruin; etc”), សំហារ (sɑmhaa, “to destroy; to kill; to ruin; etc”).

cog

Psalm 34:21, KJV:
ความชั่วจะสังหารคนชั่ว
kwaam-chûua jà sǎng-hǎan kon chûua
Evil shall slay the wicked.

Psalm 136:18, KJV:
และทรงสังหารกษัตริย์พระนามอุโฆษ
lɛ́ song sǎng-hǎan gà-sàt prá-naam ù-kôot
And slew famous kings.

1 Kings 20:36, KJV:
ดูเถิด พอท่านออกไปจากข้าพเจ้า สิงโตตัวหนึ่งจะสังหารท่าน
duu-tə̀ət pɔɔ tân ɔ̀ɔk bpai jàak kâa-pá-jâao sǐng-dtoo dtuua nʉ̀ng jà sǎng-hǎan tân
Behold, as soon as thou art departed from me, a lion shall slay thee.


ละครร้อง

th-noun

ละครร้อง • (lá-kɔɔn-rɔ́ɔng)

/la˦˥.kʰɔːn˧.rɔːŋ˦˥/

ละคร (lá-kɔɔn) + ร้อง (rɔ́ɔng).

com

ละคร (lá-kɔɔn) + ร้อง (rɔ́ɔng)


อุตสาห

th-noun

อุตสาห • (ùt-sǎa-hà-)

From Sanskrit उत्साह (utsāha, “power, strength, energy”). Compare Khmer ឧស្សាហៈ (ʼuhsaahaʼ), Pali ussa (“superior, higher”).


หอคอย

th-noun

หอคอย • (hɔ̌ɔ-kɔɔi) (classifier หอ or หลัง)

hɔ̌ɔ-kɔɔi (romanization)
หอ (classifier)
หลัง (classifier)

/hɔː˩˩˦.kʰɔːj˧/

From หอ (hɔ̌ɔ, “tower”) + คอย (kɔɔi, “to watch”); perhaps calque of English watchtower.


อาคาร

From Pali āgāra, Sanskrit आगार (āgāra). Cognate with Lao ອາຄານ (ʼā khān) and Khmer អាគារ (ʼaakiə).

cog

Lao ອາຄານ (ʼā khān)


คอย

kɔɔi (romanization)
การคอย (abstract-noun)


ตึก

→ Khmer: តឹក (tək)

Unknown. Shared lexeme across several languages in mainland Southeast Asia, including Burmese တိုက် (tuik), Mon တိုက်, Lao ຕຶກ (tưk).


สังวาส

th-verb

สังวาส • (sǎng-wâat) (abstract noun การสังวาส)

sǎng-wâat (romanization)
การสังวาส (abstract-noun)

/saŋ˩˩˦.waːt̚˥˩/

Borrowed from Sanskrit संवास (saṃvāsa, literally “common residence, shared residence; to live together, to share a residence; etc”) or Pali saṃvāsa (“idem”). Compare Modern Khmer សង្វាស (sɑɑsɑngviəh, “sexual intercourse”), សំវាស (sɑmviəh, “sexual intercourse”).

cog

Judges 19:22, KJV:
ส่งชายที่เข้ามาอยู่ในบ้านของแกมาให้เราสังวาส
sòng chaai tîi kâo maa yùu nai bâan kɔ̌ɔng gɛɛ maa hâi rao sǎng-wâat
Bring forth the man that came into thine house, that we may know him.


มนต์

th-noun

มนต์ • (mon)

From Pali manta (“mantra”); probably via Old Khmer manta (“mantra”). Compare Modern Khmer មន្ត (mŭən).

มนตร์ มนตร์#Thai


การบัญชี

From การ (gaan, “affair, matter; duty, mission, task, work; etc”) + บัญชี (ban-chii, “account”).


แก้

gɛ̂ɛ (romanization)
การแก้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *keːꟲ (“to undo; to untie”), from Middle Chinese 解 (MC keaX, “to untie, undo”). Cognate with Lao ແກ້ (kǣ), Tai Nüa ᥐᥥᥲ (kè), Lü ᦶᦂᧉ (k̇ae²), Shan ၵႄႈ (kāae), Ahom 𑜀𑜦𑜧 (kē).

cog

Lü ᦶᦂᧉ (k̇ae²)

(of something broken, wrong, unfavourable, etc) to correct; to set right; to fix; to mend; to repair.

wrong; unfavourable; etc; wrong; unfavourable; etc


ปราย

bpraai (romanization)
การปราย (abstract-noun)

to sow; to strew; to scatter; to disseminate.


เสียหน้า

th-verb

เสียหน้า • (sǐia-nâa) (abstract noun การเสียหน้า or ความเสียหน้า)

sǐia-nâa (romanization)
การเสียหน้า (abstract-noun)
ความเสียหน้า (abstract-noun)

เสีย (sǐia, “to lose”) + หน้า (nâa, “face”).


หน้าหนา

th-adj

หน้าหนา • (nâa-nǎa) (abstract noun ความหน้าหนา)

nâa-nǎa (romanization)
ความหน้าหนา (abstract-noun)

/naː˥˩.naː˩˩˦/

From หน้า (nâa, “face”) + หนา (nǎa, “thick”).


โกหร่าน

th-proper noun

โกหร่าน • (goo-ràan)

Semi-learned borrowing from Classical Persian قرآن (qur'ān), ultimately from Arabic قُرْآن (qurʔān). Doublet of โก้หร่าน.


อัลกุรอาน

th-proper noun

อัลกุรอาน • (an-gù-rá-aan)

Learned borrowing from Arabic الْقُرْآن (al-qurʔān).


อนามัย

à-naa-mai (romanization)
แห่ง (classifier)

From clipping of สถานีอนามัย, from สถานี (sà-tǎa-nii, “station”) + อนามัย (à-naa-mai, “health”).

clipping

clipping of สถานีอนามัย

com

(colloquial) local infirmary; district health centre.


สัตว์เลี้ยง

th-noun

สัตว์เลี้ยง • (sàt-líiang) (classifier ตัว)

sàt-líiang (romanization)
ตัว (classifier)

สัตว์ (sàt) + เลี้ยง (líiang). Compare Lao ສັດລ້ຽງ (sat līang).

com

สัตว์ (sàt) + เลี้ยง (líiang)


มาตรา

From Old Khmer mātrā, māttrā, mātatrā, mādatra, mtrā (“dimension; measure; proportion; provision; etc”); ultimately from Sanskrit मात्रा (mātrā, “amount; degree”). Cognate with Khmer មាត្រា (miətraa).

der

มาตรา ๑๒๓ ของรัฐธรรมนูญ
mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi yîi-sìp sǎam · kɔ̌ɔng rát-tà-tam-má-nuun
Section 123 of the Constitution

มาตรา ๒๐ ทวิ ของพระราชบัญญัติ
mâat-dtraa · yîi sìp · tá-wí · kɔ̌ɔng prá-râat-chá-ban-yàt
Section 20 bis of the Act

(law) distinct portion or provision of a law: article, section, etc. Abbreviation: ม. (mɔɔ)

(Thailand grammar) category assigned to a syllable based on its ending sound:

the category กก (gòk) for a syllable ended by the sound [k], which is represented by the letter ก (gɔɔ), ข (kɔ̌ɔ), ฃ (kɔ̌ɔ), ค (kɔɔ), ฅ (kɔɔ), or ฆ (kɔɔ);

the category กง (gong) for a syllable ended by the sound [ŋ], which is represented by the letter ง (ngɔɔ);

the category กด (gòt) for a syllable ended by the sound [t], which is represented by the letter จ (jɔɔ), ฉ (chɔ̌ɔ), ช (chɔɔ), ซ (sɔɔ), ฌ (chɔɔ), ฎ (dɔɔ), ฏ (dtɔɔ), ฐ (tɔ̌ɔ), ฑ (tɔɔ), ฒ (tɔɔ), ด (dɔɔ), ต (dtɔɔ), ถ (tɔ̌ɔ), ท (tɔɔ), ธ (tɔɔ), ศ (sɔ̌ɔ), ษ (sɔ̌ɔ), or ส (sɔ̌ɔ);

the category กน (gon) for a syllable ended by the sound [n], which is represented by the letter ญ (yɔɔ), ณ (nɔɔ), น (nɔɔ), ร (rɔɔ), ล (lɔɔ), or ฬ (lɔɔ);

the category กบ (gòp) for a syllable ended by the sound [p], which is represented by the letter บ (bɔɔ), ป (bpɔɔ), พ (pɔɔ), ฟ (fɔɔ), or ภ (pɔɔ);

the category กม (gom) for a syllable ended by the sound [m], which is represented by the letter ม (mɔɔ);

เกย เกย#Thai

the category เกย (gəəi) for a syllable ended by the sound [j], which is represented by the letter ย (yɔɔ);

เกอว เกอว#Thai

the category เกอว (gəəo) for a syllable ended by the sound [w], which is represented by the letter ว (wɔɔ);

ก กา
ก กา#Thai

the category ก กา (gɔɔ gaa) for an open syllable.


บรรเทา

th-verb

บรรเทา • (ban-tao) (abstract noun การบรรเทา)

ban-tao (romanization)
การบรรเทา (abstract-noun)

From Old Khmer pantau. Cognate with Lao ບັນເທົາ (ban thao).

to diminish; to lessen; to subside; to recover.


คณิกา

th-noun

คณิกา • (ká-ní-gaa) (classifier คน or นาง)

ká-ní-gaa (romanization)
คน (classifier)
นาง (classifier)

From Pali gaṇikā (“prostitute”, literally “she who belongs to groups; she who is familiar with groups”) or from Sanskrit गणिका (gaṇikā, idem). Cognate with Burmese ဂဏိကာ (ga.ni.ka); Khmer គណិកា (kɔɔnekaa).

bor

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) prostitute.


ถ่านไม้

tàan-máai (romanization)
ก้อน (classifier)

ถ่าน (tàan, “charcoal”) + ไม้ (máai, “wood”).


อัตโนมัติ

th-adj

อัตโนมัติ • (àt-dtà-noo-mát) (abstract noun ความอัตโนมัติ)

àt-dtà-noo-mát (romanization)
ความอัตโนมัติ (abstract-noun)

→ Lao: ອັດຕະໂນມັດ (ʼat ta nō mat)

From อัตโน (“self”) + มัติ (“resolution”); phono-semantic matching of English automatic; coined by Prince Wan Waithayakon of Siam (1891–1976).


ขันหมาก

th-noun

ขันหมาก • (kǎn-màak)

From ขัน (kǎn, “basin; bowl”) + หมาก (màak, “paan”); literally "paan bowl".

com

2005, “พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง เล่ม ๒ ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่, Bangkok: สุขภาพใจ, →ISBN, page 30:
มาตราหนึ่ง ผัวเมียอยู่ด้วยกัน ต่างคนต่างผิดใจกัน จะหย่ากันไซ้ ให้หญิงส่งสีนสอดขันหมากแก่ชาย ถ้ามีลูกด้วยกันไซ้ ท่านมิให้ส่งสีนสอดขันหมากแก่ชายเลย
mâat-dtraa nʉ̀ng · pǔua miia yùu dûai gan · dtàang kon dtàang pìt-jai gan · jà yàa gan sái · hâi yǐng sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai · tâa mii lûuk dûai gan sái · tâan mí hâi sòng sǐn-sɔ̀ɔt kǎn-màak gɛ̀ɛ chaai ləəi
Another section [is as follows]: When a man and wife live together, and become at variance with each other, and thus want to divorce, the woman shall return the bride price and paan bowl to the man. But if they already have a child, it is prescribed that the bride price and paan bowl need not to be returned to the man at all.

bowl containing paan, given by a groom as a token of respect to the parents of the bride at the engagement or wedding ceremony, often carried with pomp and show to the family of the bride.


ต่างด้าว

th-noun

ต่างด้าว • (dtàang-dâao) (classifier คน)

dtàang-dâao (romanization)
คน (classifier)

From ต่าง (dtàang, “different”) + ด้าว (dâao, “country, land”).

com

(now chiefly found in law, derogatory elsewhere) foreigner; alien.

now chiefly found in law; derogatory elsewhere; now chiefly found in law; derogatory elsewhere


ขานขันหมาก

th-verb

ขานขันหมาก • (kǎan-kǎn-màak) (abstract noun การขานขันหมาก)

kǎan-kǎn-màak (romanization)
การขานขันหมาก (abstract-noun)

/kʰaːn˩˩˦.kʰan˩˩˦.maːk̚˨˩/

From ขาน (kǎan, “to call; to call out; etc”) + ขันหมาก (kǎn-màak, “paan bowl used as an emblem of a noble person”).

compound

กฎมณเทิยรบาล (Palace Law of Ayutthaya):
[มาตรา ๑๕] อนึ่ง ชาววังชาวสนมตำรวจในบันดาขานขันหมาก แลมิได้ขานขันหมาก โทษหวะปาก ถ้างานพระราชพิทธีแขกเมืองถวายบังคม ฆ่าเสียทังโคต
[mâat-dtraa sìp-hâa] à-nʉ̀ng chaao-wang chaao-sà-nǒm dtam-rùuat-nai ban-daa kǎan-kǎn-màak lɛɛ mí dâai kǎan-kǎn-màak tôot wà bpàak tâa ngaan prá-râat-chá-pít-tii kɛ̀ɛk-mʉʉang tà-wǎai-bang-kom kâa sǐia tang-kôot
[Section 15] Furthermore, for those palace officers, court officers, and inner guards who are responsible for calling out paan bowls and fail to call out paan bowls, the penalty shall be mouth slitting. Should this happen at a royal ceremony where a state visitor pays respect to His Majesty, the entire family [of the guilty officer, including the officer himself] shall be put to death.

(idiomatic and archaic) to announce the name, rank, title, and/or position of a public officer who arrives at an audience with a monarch.


ประเทียบ

th-adj

ประเทียบ • (bprà-tîiap)

2019 November 21, “สมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิสเข้าเฝ้าสมเด็จพระสังฆราช”, in ThaiPBS, ThaiPBS, retrieved 2019-11-23:
สันตะปาปาฟรานซิสเสด็จโดยรถยนต์พระประเทียบจากวัดราชบพิธ...ยังโรงพยาบาลเซนต์หลุยส์ ถ.สาทร
sǎn-dtà-bpaa-bpaa fraan-sís sà-dèt dooi rót-yon prá bprà-tîiap jàak wát râat-chá bɔɔ-pít ... yang roong-pá-yaa-baan sén lǔi · tà-nǒn sǎa-tɔɔn
Pope Francis travelled by a phra prathiap car from Wat Ratchabophit...to Saint Louis Hospital [on] Sathon Rd.

พระ พระ#Thai

(พระ~) of or pertaining to a high priest.


หม้อ

th-cls

หม้อ • (mɔ̂ɔ)

From Proto-Tai *ʰmoːꟲ (“pot”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩬᩴ᩶, Lao ໝໍ້ (mǭ), Lü ᦖᦸᧉ (ṁoa²), Tai Dam ꪢꪷ꫁, Shan မေႃႈ (māu), Tai Nüa ᥛᥨᥝᥲ (mòw), Phake မေႃ (mō), Ahom 𑜉𑜦𑜡 (mō), Zhuang moj, Saek ม̂อ.

cog

Lü ᦖᦸᧉ (ṁoa²)

Classifier for electrical transformers and storage batteries.


จีนกลาง

จีน (jiin, “China”) + กลาง (glaang, “middle; centre”).
Cognate with Lao ຈີນກາງ (chīn kāng).

com

ภาษาจีนกลาง
paa-sǎa jiin-glaang
Mandarin language


ชำเรา

From Old Khmer jaṃrau, jaṃrova (“deep; depth, deepness; deep place, as gully, ravine, gorge, etc”); being extended forms of Old Khmer jrau, jrov (“deep; depth, deepness”). Cognate with Modern Khmer ជំរៅ (cumrɨw).

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 3
มาตราหนึ่ง ชายใดข่มขืนภิริยาท่านถึงชำเรา ให้ไหมโดยประถมผิดเมียทวีคูน ถ้าข่มขืนมิได้ถึงชำเรา ให้ไหมโดยปรถมผิดเมีย
mâat-dtraa nʉ̀ng · chaai dai kòm-kʉ̌ʉn pí-rí-yaa tâan tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia tá-wii-kuun · tâa kòm-kʉ̌ʉn mí dâai tʉ̌ng cham-rao · hâi mǎi dooi bprà-tǒm pìt-miia
Another section [is as follows: If] any man ravishes another's wife to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine in a double amount [on grounds of] wife violation. If the ravishment has not been [done] to the deep extent, [imposed] shall be the first-degree fine [on grounds of] wife violation.

“พระไอยการลักษณผัวเมีย”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (in Thai), volume 2, Bangkok: สุขภาพใจ, 2005, →ISBN, page 17
มาตราหนึ่ง พระครูภิขุสำมเณรผิดเมียท่านถึงชำเรา ชื่อว่า ปราชิก ให้สึกออกเสีย แล้วให้ไหมโดยพระราชกฤษฎีกา
mâat-dtraa nʉ̀ng · prá-kruu pík-kù sǎm-má-neen pìt-miia tâan tʉ̌ng cham-rao · chʉ̂ʉ wâa · bpà-raa-chík · hâi sʉ̀k ɔ̀ɔk sǐia · lɛ́ɛo hâi mǎi dooi prá-râat-chá-grìt-sà-dii-gaa
Another section [is as follows: If] a sacred guru, bhikkhu, or sāmaṇera violates another's wife to the deep extent, he shall be deemed as a pārājika, shall be deprived of [the priesthood], and shall be fined in accordance with the royal decree.

(law and archaic) deep (referring to the serious degree of sexual intercourse, that is, to the point of sexual penetration).


กวางตุ้ง

Semi-learned borrowing from Cantonese 廣東／广东 (gwong² dung¹).


เจ้าหนี้

th-noun

เจ้าหนี้ • (jâao-nîi) (classifier คน or ราย)

jâao-nîi (romanization)
คน (classifier)
ราย (classifier)

/t͡ɕaːw˥˩.niː˥˩/

From เจ้า (jâao, “chief, lord, master; owner; etc”) + หนี้ (nîi, “debt; obligation”).

com

1935 June 20, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-21, archived from the original on 2021-02-09:
บทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้ไม่ตัดสิทธิของเจ้าหนี้ในอันที่จะใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้และที่จะเรียกลูกหนี้ให้เข้ามาในคดีดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
bòt-ban-yàt nai bprà-muuan-gòt-mǎai níi mâi dtàt sìt-tí kɔ̌ɔng jâao-nîi nai-an-tîi-jà chái sìt-tí-rîiak-rɔ́ɔng kɔ̌ɔng lûuk-nîi lɛ́ tîi jà rîiak lûuk-nîi hâi kâo maa nai ká-dii dang tîi ban-yàt wái nai bprà-muuan-gòt-mǎai pɛ̂ng lɛ́ paa-nít
The provisions of this Code does not deprive the obligee of the right to exercise the claim of the obligor and to call the obligor into the case as prescribed in the Civil and Commercial Code.

1925 November 11, “ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-04-06, archived from the original on 2020-07-05:
มาตรา ๑๙๔ ด้วยอำนาจแห่งมูลหนี้ เจ้าหนี้ย่อมมีสิทธิจะเรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ อนึ่ง การชำระหนี้ด้วยงดเว้นการอันใดอันหนึ่งก็ย่อมมีได้
mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi gâao-sìp sìi · dûai am-nâat hɛ̀ng muun nîi · jâao-nîi yɔ̂m mii sìt-tí jà rîiak hâi lûuk-nîi cham-rá nîi dâai · à-nʉ̀ng · gaan-cham-rá nîi dûai ngót-wéen gaan an-dai-an-nʉ̀ng gɔ̂ yɔ̂m mii dâai
Section 194 By virtue of the cause of an obligation, the obligee does have the right to demand the obligor to perform the obligation. Furthermore, there can also be the performance of an obligation by [means of] the forbearance of any particular act.

1356, “พระไอยการลักษณกู้หนี้”, in กฎหมายตรา ๓ ดวง ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่ เล่ม ๒, Bangkok: สุขภาพใจ, published 2005, →ISBN, page 156:
มาตราหนึ่ง ผัวเมียกู้หนี้ท่านด้วยกัน แลผัวไปค้ามิได้มา เจ้าหนี้รุกร้นจะเอาต้นเงินดอกเบี้ย ท่านให้เมียซึ่งอยู่นั้นใช้แต่ต้นเงินท่าน ดอกเบี้ยยกเสีย ถ้าผัวมันมิตายกลับมา จึ่งเอาดอกเบี้ยแก่มัน
mâat-dtraa nʉ̀ng · pǔua miia gùu-nîi tâan dûai-gan · lɛɛ pǔua bpai káa mí dâai maa · jâao-nîi rúk-rón jà ao dtôn-ngəən dɔ̀ɔk-bîia · tâan hâi miia sʉ̂ng yùu nán chái dtɛ̀ɛ dtôn-ngəən tâan · dɔ̀ɔk-bîia yók sǐia · tâa pǔua man mí dtaai glàp maa · jʉ̀ng ao dɔ̀ɔk-bîia gɛ̀ɛ man
Another section [is as follows: When] a husband [and] wife jointly borrow another's money, and the husband goes [to a foreign state for] trade [and] does not come [back yet, and] the creditor urgently [comes] to demand the principal [and] interest, LORD prescribes [that] the wife that stays [behind shall] merely pay him the principal [whilst] the interest [shall be] excluded, [and] if her husband returns alive, then the interest [shall be] demanded from him.


มณฑล

Derived from Pali maṇḍala (“circle; disk; ring; etc”), ultimately from Sanskrit मण्डल (maṇḍala, “idem”). Cognate with Lao ມົນທົນ (mon thon), Khün ᨾᩫ᩠ᨱᨵᩫ᩠ᩃ, Old Khmer mandala, Khmer មណ្ឌល (mŭəndŭəl).

cog

Khün ᨾᩫ᩠ᨱᨵᩫ᩠ᩃ

(historical) monthon, administrative division of Siam and Thailand.

สายสิญจน์ สายสิญจน์#Thai

(royal) royal altar surrounded by the holy thread สายสิญจน์.


แบงค์

th-noun

แบงค์ • (bɛ́ng)

แบงก์ แบงก์#Thai


สนมเอก

สนมเอก • (sà-nǒm-èek)

From สนม (sà-nǒm, “royal concubine”) + เอก (èek, “chief; first; first class; primary; etc”). Compare Modern Khmer ស្នំឯក (snâmʼékâ).


แบงก์

th-noun

แบงก์ • (bɛ́ng)

(colloquial) bank (financial institution).


ชนิด

ชนิด • (chá-nít)

/t͡ɕʰa˦˥.nit̚˦˥/

Unknown. Compare Lao ຊະນິດ (sa nit).
In taxonomy, semantic loan from English species.


อายัด

อายัด • (aa-yát)

Uncertain. Possibly from corruption of Pali āṇatti (“command; order”), ultimately from Sanskrit आज्ञप्ति (ājñapti, “idem”).

(archaic) authority; jurisdiction; power.


อายัด

th-verb

อายัด • (aa-yát) (abstract noun การอายัด)

aa-yát (romanization)
การอายัด (abstract-noun)

desc

→ Lao: ອາຍັດ

→ Lao: ອາຍັດ

(law, obsolete, transitive, of a thing or person) to entrust to an authority, as for safekeeping or detention.

(law, transitive) to prohibit from movement by legal authority, especially temporarily:

(as of an asset or civil claim) to attach; to sequester.

(as of a bank account or financial transaction) to freeze; to suspend.

(as of a suspect or criminal) to seize; to apprehend; to hold.


สนม

th-noun

สนม • (sà-nǒm)

From Old Khmer ស្នុំ (snuṃ, “one who stacks combustibles into a pyre; one who shrouds a corpse prior to cremation”). Cognate with Modern Khmer ស្នុំ (snom).

bor

(archaic) officer responsible for funeral affairs in a palace, such as arranging funerals, shrouding corpses, taking care of pyres and coffins, etc.


รอง

th-noun

รอง • (rɔɔng)

Cognate with Northern Thai ᩁᩬᨦ, Isan ฮอง, Lao ຮອງ (hǭng), Shan ႁွင်း (háung), Lü ᦣᦸᧂ (hoang), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ).


มื้อ

มื้อ • (mʉ́ʉ)

From Proto-Tai *mwɯːꟲ (“day”). Cognate with Isan มื้อ, Lao ມື້ (mư̄), Northern Thai ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶), Khün ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶), Lü ᦙᦹᧉ (mue²), Tai Dam ꪣꪳ꫁ (ꞌmự), Tai Dón ꪝꪳꫂ, Shan မိုဝ်ႉ (mṵ̂e), Saek มือ, Tày mự.

cog

Khün ᨾᩨ᩶ (mɯɯ⁶)

Shan မိုဝ်ႉ (mṵ̂e)

(medicine) dose: quantity of medicine taken at a time.


กะลาสี

→ Lao: ກະລາສີ (ka lā sī)

Borrowed from Malay kelasi (“sailor”), from Classical Persian خلاصی (xalāsī). Cognate with Hindi ख़लासी (xalāsī), Urdu خلاصی (xalāsī), Burmese ခလာသီ (hka.lasi) and Malayalam ഖലാസി (khalāsi).


อาลักษณ์

From Old Khmer អាលក្ឞណ (ʼālakṣaṇa), អាលក្ឞន (ʼālakṣana), អាលក្ឞ (ʼālakṣa, “directive, instruction; rescript; royal message; etc”). Cognate with Modern Khmer អាល័ក្សណ៍ (ʼalôksân៍), អាល័ក្ស (ʼaalŏəksɑɑ), Lao ອາລັກ (ʼā lak).

Khmer អាល័ក្សណ៍ (ʼalôksân៍)

official at a royal court, whose responsibilities deal with documents: royal scribe, royal scrivener, royal copyist, royal secretary, etc.


กบในกะลาครอบ

th-noun

กบในกะลาครอบ • (gòp-nai-gà-laa-krɔ̂ɔp)

กบ (gòp) + ใน (nai) + กะลา (gà-laa) + ครอบ (krɔ̂ɔp). Literally: a frog in a covering coconut shell. Compare Malay katak di bawah tempurung, Chinese 井底之蛙 (jǐngdǐzhīwā).

compound

(idiomatic) An ignorant or unknowledgeable person, one of very limited outlook and experience.


ฮินดู

From English Hindu or Hindi हिंदू (hindū).


ไมโครเวฟ

2022 July 26, Khanittha J., “"อู๋เหล่ย-จ้าวลู่ซือ" จับคู่เคมีปัง ในซีรีส์กระแสแรง "ดาราจักรรักลำนำใจ" (Love Like the Galaxy)”, in สนุกดอตคอม, กรุงเทพฯ: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2022-08-02:
เป็นมหาพ่อไมโครเวฟยามอยู่กับคนรัก
bpen má-hǎa pɔ̂ɔ mai-kroo-wéep yaam yùu gàp kon-rák
[He] is the Great Mr Microwave when being with [his] lover.

2022 July 28, เจิมสิริ เหลืองศุภภรณ์, “ทำความรู้จักคังแทโอ พ่อไมโครเวฟของอูยองอู จากซีรีส์ Extraordinary Attorney Woo”, in เดอะสแตนดาร์ด, กรุงเทพฯ: เดอะสแตนดาร์ด, retrieved 2022-08-02:
ทำความรู้จักคังแทโอ พ่อไมโครเวฟของอูยองอู จากซีรีส์...
tam-kwaam-rúu-jàk kang tɛɛ oo · pɔ̂ɔ mai-kroo-wéep kɔ̌ɔng uu yɔɔng uu · jàak sii-rîi ...
Get to know Kang Tae-oh, Mr Microwave of Woo Young-woo from the series ...


ทูรยศ

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


กิ๊ก

th-noun

กิ๊ก • (gík)

th-l

กิกะไบต์ (gì-gà-bái)


ผู้สำเร็จราชการ

th-noun

ผู้สำเร็จราชการ • (pûu-sǎm-rèt-râat-chá-gaan)

/pʰuː˥˩.sam˩˩˦.ret̚˨˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/

From ผู้ (pûu, “person”) + สำเร็จ (sǎm-rèt, “to complete”) + ราชการ (râat-chá-gaan, “government affair; government service”, literally “royal affair”).

compound

(archaic) chief officer of a government agency; chief officer of the entire government service or a particular branch, category, or type thereof.


ทรพิษ

th-noun

ทรพิษ • (tɔɔ-rá-pít)

/tʰɔː˧.ra˦˥.pʰit̚˦˥/

Borrowed from Sanskrit दुर्विष (durviṣa, “malignant”, literally “evil poison”), from दुर् (dur, “bad; evil”) + विष (viṣa, “poison; venom”). By surface analysis, ทร (tɔɔn) + พิษ (pít).

surf

ไข้ ไข้#Thai


หมดตูด

th-verb

หมดตูด • (mòt-dtùut) (abstract noun การหมดตูด or ความหมดตูด)

mòt-dtùut (romanization)
การหมดตูด (abstract-noun)
ความหมดตูด (abstract-noun)

From หมด (mòt, “to have or be no more; to run out (of)”) + ตูด (dtùut, “ass”); literally "to have nothing left in the ass".

compound

(slang) to have no more money; to have no money left; to have used up all one's money.


คลื่น

th-verb

คลื่น • (klʉ̂ʉn) (abstract noun การคลื่น)

klʉ̂ʉn (romanization)
การคลื่น (abstract-noun)

2001, ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมศัพท์วรรณคดี สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, pages 123–124:
เพื่อเกรงพระเจ้าคลื่น คลาพล แลพ่อ
pʉ̂ʉa greeng prá-jâao klʉ̂ʉn · klaa pon · lɛɛ pɔ̂ɔ
Due to fearing that Our Lord would march and move men in

เคลื่อน เคลื่อน#Thai

(archaic) Alternative form of เคลื่อน (klʉ̂ʉan)


ชุม

chum (romanization)
การชุม (abstract-noun)

From Old Khmer jum, juṃ, juṃm, cuṃ (“about, round; to encircle, to ring, to surround; to group together, to embody, to include, to unite; etc”). Compare Modern Khmer ជុំ (cum), extended as ប្រជុំ (prɑɑcum), from which Thai ประชุม (bprà-chum) was derived. Cognate with Isan ซุม, Lao ຊຸມ (sum), Northern Thai ᨩᩩᨾ (cum⁴), Khün ᨩᩩᨾ (cum⁴), Lü ᦋᦳᧄ (tsum), Tai Dam ꪏꪴꪣ (ꞌsúm), Shan ၸုမ်း (tsúm).

ชุมพล

to come or cause to come together: to assemble, to gather, to meet, to unite, etc.


ทุระยศ

th-noun

ทุระยศ • (tú-rá-yót)

ทุรยศ ทุรยศ#Thai


สายรุ้ง

สายรุ้ง • (sǎai-rúng)


มอบให้

th-verb

มอบให้ • (mɔ̂ɔp-hâi) (abstract noun การมอบให้)

mɔ̂ɔp-hâi (romanization)
การมอบให้ (abstract-noun)


หมัด

From Proto-Tai *ʰmatᴰ (“flea”). Cognate with Lao ໝັດ (mat), Tai Dam ꪢꪰꪒ, Shan မတ်း (mát), Ahom 𑜉𑜄𑜫 (mat), Zhuang maet.


เมาส์

máo (romanization)
ตัว (classifier)
อัน (classifier)


รหัส

th-noun

รหัส • (rá-hàt)

From Pali rahassa (“secret”), from Sanskrit रहस्य (rahasya, “idem”). Cognate with Lao ລະຫັດ (la hat). Doublet of รหัสย์ (rá-hàt).


ทำให้

th-verb

ทำให้ • (tam-hâi) (abstract noun การทำให้)

tam-hâi (romanization)
การทำให้ (abstract-noun)

ทำ (tam, “to do”) + ให้ (hâi, “to give; to let”). Cognate with Lao ທຳໃຫ້ (tham hai).

com

อากาศร้อนเลยทำให้เหนื่อย

ทำให้เป็นแบบโรมัน
tam-hâi bpen bɛ̀ɛp roo-man
to romanize

to cause (something to be or do); to make (do something).


ฮั่นจื้อ

th-noun

ฮั่นจื้อ • (hân-jʉ̂ʉ)

/han˥˩.t͡ɕɯː˥˩/

zh-l

漢字／汉字 (hànzì)


ทุกวัน

th-adv

ทุกวัน • (túk-wan) (abstract noun ความทุกวัน)

túk-wan (romanization)
ความทุกวัน (abstract-noun)

ทุก (túk, “every”) + วัน (wan, “day”). Cognate with Lao ທຸກວັນ (thuk wan).

เราเคยขับรถไปทำงานทุกวันแต่เดี๋ยวนี้ชอบขี่จักรยานไป

I used to drive to work every day, but the past few days I have been riding to work.

rao kəəi kàp rót bpai tam-ngaan túk-wan dtɛ̀ɛ dǐao-níi chɔ̂ɔp kìi jàk-grà-yaan bpai


โรงบาล

From contraction of โรงพยาบาล (roong-pá-yaa-baan, “hospital”).


จัก

jàk (romanization)
การจัก (abstract-noun)


ชายฝั่ง

/t͡ɕʰaːj˧.faŋ˨˩/


สารตรา

From สาร (sǎan, “document, instrument, letter, message; information, news; etc”) + ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”); literally "affixed document".

compound

ท้องตรา ท้องตรา#Thai

(archaic) Alternative form of ท้องตรา (tɔ́ɔng-dtraa)


ฝั่ง

th-noun

ฝั่ง • (fàng)

From Proto-Tai *ʰwaŋᴮ. Cognate with Lao ຝັ່ງ (fang), Lü ᦚᧂᧈ (ḟang¹), Shan ၽင်ႇ (phàng) or ၾင်ႇ (fàng), Tai Nüa ᥜᥒᥱ (fǎng).

cog

Lü ᦚᧂᧈ (ḟang¹)


ท้องตรา

th-noun

ท้องตรา • (tɔ́ɔng-dtraa)

/tʰɔːŋ˦˥.traː˧/

From ท้อง (tɔ́ɔng, “content”) + ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”); literally "affixed content".

compound

(historical) document affixed with a ministerial seal, sent to a local government.


วาล์ว

th-noun

วาล์ว • (waao)


อักษรสาส์น

อักษรสาส์น • (àk-sɔ̌ɔn-sǎan)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saːn˩˩˦/

From อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”) + สาส์น (“document; letter; message”).

compound

2015, อักษรสาส์นแสดงความเสียใจของประธานาธิบดีแห่งสหพันธรัฐรัสเซียต่อเหตุการณ์การวางระเบิดที่แยกราชประสงค์, สถานทูตสหพันธรัฐรัสเซียประจำราชอาณาจักรไทย:
อักษรสาส์นแสดงความเสียใจของประธานาธิบดีแห่งสหพันธรัฐรัสเซียต่อเหตุการณ์การวางระเบิดที่แยกราชประสงค์
àk-sɔ̌ɔn-sǎan sà-dɛɛng kwaam-sǐia-jai kɔ̌ɔng bprà-taa-naa-tí-bɔɔ-dii hɛ̀ng sà-hà-pan-tá-rát-rát-siia dtɔ̀ɔ hèet-gaan gaan-waang rá-bə̀ət tîi yɛ̂ɛk râat-chá-bprà-sǒng
A letter of condolences from the president of the Russian Federation on the bombing at the Ratchaprasong intersection.

(formal) document produced by the head of a republic, especially one sent by him or her to the head or government of another state.


ตั๋วสัญญาใช้เงิน

th-noun

ตั๋วสัญญาใช้เงิน • (dtǔua-sǎn-yaa-chái-ngən)

From ตั๋ว (dtǔua, “bill; card; ticket”) + สัญญา (sǎn-yaa, “to promise”) + ใช้ (chái, “to pay”) + เงิน (ngən, “money”).


บรรดาศักดิ์

th-noun

บรรดาศักดิ์ • (ban-daa-sàk)

From บรรดา (ban-daa, “all; every”) + ศักดิ์ (sàk, “dignity; honour; status; etc”).

compound

Kosa Pan
th:พระพิทักษ์เจดีย์ (ถง รามางกูร)
th:พระพิทักษ์เจดีย์ (แก่น รามางกูร)
th:เจ้าพระยาโกษาธิบดี (เหล็ก)


ตราสารเปลี่ยนมือ

th-noun

ตราสารเปลี่ยนมือ • (dtraa-sǎan-bplìian-mʉʉ)

From ตราสาร (dtraa-sǎan, “instrument”) + เปลี่ยนมือ (“to negotiate”, literally “to change hands; to pass from one hand to another”); a calque of English negotiable instrument.

compound

negotiable instrument
negotiable instrument


ลูกบิด

th-noun

ลูกบิด • (lûuk-bìt) (classifier ลูก or อัน)

lûuk-bìt (romanization)
ลูก (classifier)
อัน (classifier)

ลูก (lûuk, “small ball”) + บิด (bìt, “to twist, to wrench”)


อักษรสาสน์

th-noun

อักษรสาสน์ • (àk-sɔ̌ɔn-rá-sàat)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.ra˦˥.saːt̚˨˩/

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.saːt̚˨˩/

From อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”) + สาสน์ (“document; letter; message”).

compound

อักษรสาส์น อักษรสาส์น#Thai

Alternative form of อักษรสาส์น (àk-sɔ̌ɔn-sǎan)


ตราสาร

From ตรา (dtraa, “seal; to enact; to affix, to impress, to imprint, to mark down; etc”) + สาร (sǎan, “document, instrument, letter, message; information, news; etc”).

(law) formal document: deed, instrument, title, etc.


คบชู้

th-verb

คบชู้ • (kóp-chúu) (abstract noun การคบชู้)

kóp-chúu (romanization)
การคบชู้ (abstract-noun)

/kʰop̚˦˥.t͡ɕʰuː˦˥/

From คบ (kóp, “to associate; to socialise”) + ชู้ (chúu, “male illicit lover; adulterous man”).

compound

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๔:
คบชู้สู่สมภิรยม์รัก ทำการทรลักษณ์บัดสี ดั่งหญิงชั่วช้ากาลี ให้อินทรีย์ของมึงเป็นศิลา
kóp-chúu sùu-sǒm pí-rom rák · tam gaan tɔɔ-rá-lák bàt-sǐi · dàng yǐng chûua-cháa gaa-lii · hâi in-sii kɔ̌ɔng mʉng bpen sì-laa
For you had an affair, enjoyed an illicit union, and dared commit such a disgusting, filthy deed, behaving like a vile, evil woman, your body shall turn into stone!


ศุภอักษร

th-noun

ศุภอักษร • (sùp-pá-àk-sɔ̌ɔn)

/sup̚˨˩.pʰa˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

From ศุภ (sùp-pá-, “excellence; goodness; prosperity”) + อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “document; letter; message”).

com

1869, เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), “๑๒๗. พระยาสุเรนทรราชเสนาเชิญศุภอักษรไปเชียงใหม่”, in พระราชพงศาวดาร กรุงรัตนโกสินทร์ รัชชกาลที่ ๓ ฉะบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1938, retrieved 2019-07-13:
ลุศักราช ๑๒๐๑ ปีกุน เอกศก เป็นปีที่ ๑๖ ณ วันเดือน ๕ ขึ้น ๓ ค่ำ โปรดให้พระยาสุเรนทรราชเสนา นายพลพ่าย มหาดเล็ก เป็นข้าหลวงเชิญศุภอักษรขึ้นไปถึงพระยาเชียงใหม่ พระยาละคร พระยาลำพูน ให้ชำระเงินคืนให้แก่ลูกค้าพวกอังกฤษ
lú sàk-gà-ràat · pan sɔ̌ɔng rɔ́ɔi èt · bpii gun · èek-gà-sòk · bpen bpii tîi · sìp hòk · ná · wan dʉʉan · hâa · kʉ̂n · sǎam · kâm · bpròot hâi prá-yaa sù-reen râat-chá sěe-naa · naai pon-lá pâai · má-hàat-lék · bpen kâa-lǔuang chəən sùp-pá-àk-sɔ̌ɔn kʉ̂n bpai tʉ̌ng prá-yaa chiiang-mài · prá-yaa lá-kɔɔn · prá-yaa lam-puun · hâi cham-rá ngən kʉʉn hâi gɛ̀ɛ lûuk-káa pûuak ang-grìt
[Once it] reached the year 1201, the Year of the Pig, Year One, being the 16th year [of this reign]; on the 3rd day of the waxing moon of the 5th month, [His Majesty] kindly appointed Phraya Suren Ratchasena and Nai Phonlaphai the page as royal officials carrying a letter of prosperity up to [the] Phraya [of] Chiang Mai, [the] Phraya [of] La-khon, [and the] Phraya [of] Lamphun, [which] ordered them to pay the money back to the merchants [from] the English faction.

(historical) formal letter to or from a foreign ruler or the ruler of a vassal state.


เช็กบิล

th-verb

เช็กบิล • (chék-bin) (abstract noun การเช็กบิล)

chék-bin (romanization)
การเช็กบิล (abstract-noun)

Pseudo-anglicism, from เช็ก (chék, “to check; check”) + บิล (bin, “bill”), equivalent to English check + bill.

com

(slang) to take revenge; to avenge; to take to task.


ตื้น

th-adj

ตื้น • (dtʉ̂ʉn) (abstract noun ความตื้น)

dtʉ̂ʉn (romanization)
ความตื้น (abstract-noun)

Cognate with Lao ຕຶ້ນ (tưn), Tai Dam ꪔꪳ꫁ꪙ, Shan တိုၼ်ႈ (tūen), Tai Nüa ᥖᥫᥢᥲ (tòen), Phake တိုꩫ် (tün).


เจ

From Teochew 齋 /斋 (zê1, “vegetarian diet”).

อาหารเจ

vegetarianism with some prohibited vegetables as practiced by some Chinese vegetarians.


ถอนหงอก

th-verb

ถอนหงอก • (tɔ̌ɔn-ngɔ̀ɔk) (abstract noun การถอนหงอก)

tɔ̌ɔn-ngɔ̀ɔk (romanization)
การถอนหงอก (abstract-noun)

/tʰɔːn˩˩˦.ŋɔːk̚˨˩/

From ถอน (tɔ̌ɔn, “to pull out; to remove”) + หงอก (ngɔ̀ɔk, “white hair”); literally "to pull out (someone's) white hair".

compound

โดนเด็กถอนหงอก
doon dèk tɔ̌ɔn-ngɔ̀ɔk
To be disrespected by a younger person.
(literally) To have one's white hair removed by a kid.

(idiomatic) to treat an adult or senior with contempt or disrespect; to show contempt or disrespect towards an adult or senior; to subject an adult or senior to contempt or disrespect.


แจกกล้วย

th-verb

แจกกล้วย • (jɛ̀ɛk-glûai) (abstract noun การแจกกล้วย)

jɛ̀ɛk-glûai (romanization)
การแจกกล้วย (abstract-noun)

/t͡ɕɛːk̚˨˩.klua̯j˥˩/

From แจก (jɛ̀ɛk, “to give away; to hand out; to distribute”) + กล้วย (glûai, “banana”).

compound

2009 March 25, “บวรศักดิ์จี้ผู้ตรวจการฯ ไล่บี้เอาผิด ส.ส. แจกกล้วยในสภา ระบุใช้มาตรา 279 เอาผิดได้”, in sanook.com, เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2022-01-18:
บวรศักดิ์จี้ผู้ตรวจการ...เอาผิด ส.ส. แจกกล้วยในสภา
bɔɔ-wɔɔn sàk jîi pûu-dtrùuat-gaan ... ao-pìt · sà.sà. · jɛ̀ɛk-glûai nai sà-paa
(literally) Borwornsak presses Ombudsmen ... to prosecute MPs [who] distributed bananas amongst the House

2006 October 2, “หนุ่มถีบ จยย. ล้มโพสต์ยอมรับผิด ยันโดนคู่กรณีแจกกล้วยตอนฝ่าไฟแดง เข้ามอบตัวบ่ายนี้”, in ข่าวสด, ข่าวสด, retrieved 2022-01-18:
หนุ่มถีบ จยย. ล้มโพสต์ยอมรับผิด ยันโดนคู่กรณีแจกกล้วย
nùm tìip · jɔɔ-yɔɔ-yɔɔ · lóm póos yɔɔm-ráp pìt · yan doon kûu-gà-rá-nii jɛ̀ɛk-glûai
(literally) The man [who] kicked [another person's] bike down posts [that he] admits the guilt, alleging [that he] was given bananas [by the other] party [first].

(slang, humorous) to signify a penis for an offensive purpose, as by shouting a word that means "penis" or by showing a middle finger upright.


กรม

Derived from Sanskrit क्रम (krama, “order; step”); possibly via Old Khmer kraṃma (“proceeding, procedure; order, arrangement; rank, grade; order, series; order, ordinance”). Cognate with Modern Khmer ក្រម (krɑm).

der

กรมหมื่น กรมหมื่น#Thai

กรมขุน กรมขุน#Thai

กรมหลวง กรมหลวง#Thai

กรมพระ กรมพระ#Thai

กรมพระยา กรมพระยา#Thai

unit of forces or personnel given to a royal person, now only given as an honorary title, consisting of five classes: กรมหมื่น, กรมขุน, กรมหลวง, กรมพระ, กรมพระยา.


กาว

From Middle Chinese 膠 (MC kaew, “glue”). Cognate with Lao ກາວ (kāo), Burmese ကော် (kau), Khmer កាវ (kaaw), Vietnamese keo.

adhesive, as glue, rubber cement, adhesive tape, etc.


กาว

gaao (romanization)
ความกาว (abstract-noun)

(slang, humorous) crazy, silly, or out of one's mind, as if being intoxicated with glue.


กาว

(historical) an ethnic group living in present-day Northern Thailand and Northeastern Thailand; person belonging to this group.


สเปิร์ม

th-noun

สเปิร์ม • (sà-bpəəm)


เม็ดละมุด

เม็ดละมุด • (mét-lá-mút)


อักษรต่ำ

อักษรต่ำ • (àk-sɔ̌ɔn-dtàm)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.tam˨˩/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + ต่ำ (dtàm, “low”).

com

(linguistics) low-class consonant (in Thai)


อักษรกลาง

th-noun

อักษรกลาง • (àk-sɔ̌ɔn-glaang)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.klaːŋ˧/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + กลาง (glaang, “middle”).

com

(linguistics) mid-class consonant (in Thai)


รถถีบ

th-noun

รถถีบ • (rót-tìip)


เซิร์ฟเวอร์

เซิร์ฟเวอร์ • (sə́əp-wə̂ə)

/sɤːp̚˦˥.wɤː˥˩/

/sɤːf˦˥.wɤː˥˩/


อักษรสูง

อักษรสูง • (àk-sɔ̌ɔn-sǔung)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.suːŋ˩˩˦/

อักษร (àk-sɔ̌ɔn, “letter; consonant”) + สูง (sǔung, “high”).

com

(linguistics) high-class consonant (in Thai)


คลิตอริส

th-noun

คลิตอริส • (klí-dtɔɔ-rís)


เวช

เวช • (wêet)

/weːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥./


แฮ็กเกอร์

แฮ็กเกอร์ • (hɛ́k-gə̂ə)

/hɛk̚˦˥.kɤː˥˩/


การสอบ

การสอบ • (gaan-sɔ̀ɔp)

สอบ สอบ#Thai


ปุ่มกด

ปุ่มกด • (bpùm-gòt)


อักขระ

อักขระ • (àk-kà-rà)

/ʔak̚˨˩.kʰa˨˩.raʔ˨˩/


จอภาพ

จอภาพ • (jɔɔ-pâap)

/t͡ɕɔː˧.pʰaːp̚˥˩/


ตัวหนังสือ

ตัวหนังสือ • (dtuua-nǎng-sʉ̌ʉ)

/tua̯˧.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/

From ตัว (dtuua, “figure, form, character”) + หนังสือ (nǎng-sʉ̌ʉ, “letter, character, script”).


ปะการัง

Corrupted from กะรัง (gà-rang), from Malay karang (“coral reef”).


สอบ

sɔ̀ɔp (romanization)
การสอบ (abstract-noun)

Cognate with Lao ສອບ (sǭp), Northern Thai ᩈᩬᨷ.

(of a document, record, account, etc) to audit; to scrutinise.

record; account; etc; record; account; etc


ก๊อกน้ำ

th-noun

ก๊อกน้ำ • (gɔ́k-náam)

ก๊อก (gɔ́k) + น้ำ (náam), cognates include Lao ກ໊ອກນ້ຳ (kǭk nam).

com

ก๊อก (gɔ́k) + น้ำ (náam)


ฝ่ายหน้า

th-noun

ฝ่ายหน้า • (fàai-nâa)

From ฝ่าย (fàai, “sector; section”) + หน้า (nâa, “front”).

com

(historical) outer court of a palace where men are allowed to be present.


ประพาส

th-verb

ประพาส • (bprà-pâat) (abstract noun การประพาส)

bprà-pâat (romanization)
การประพาส (abstract-noun)

From Sanskrit प्रवास (pravāsa, “absence from home; dwelling abroad; going abroad”).

der

(used of a god or royal person) to take a trip, travel, or visit for pleasure.


เพล

from Sanskrit वेला (velā, “time”). Doublet of เวลา (wee-laa).


กระยาหาร

From กระยา (“food; meal”) + อาหาร (aa-hǎan, “food; meal”). Compare Khmer ក្រយាហារ (krɑɑyiəhaa).


ติด

dtìt (romanization)
การติด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨲᩥ᩠ᨯ, Lao ຕິດ (tit), Shan တိတ်း (tít), Ahom 𑜄𑜢𑜄𑜫 (tit).

(as of a communicable disease) to come down (with); to contract.


จังหัน

From Old Khmer ចង្ហាណ (caṅhāṇa), ចង្ហាន្ន (caṅhānna, “food (for monks)”). Cognate with Modern Khmer ចង្ហាន់ (cɑɑcɑnghan).


ภัตตาหาร

From Pali bhatta (“boiled rice; food; meal”) + āhāra (“food; nutriment”). Cognate with Khmer ភត្តាហារ (phɔɔttaahaa).


นาราย

From Old Khmer nārāya (“Nārāyaṇa”); ultimately from Sanskrit नारायण (nārāyaṇa, “Nārāyaṇa”).

นารายณ์ นารายณ์#Thai

(archaic) Alternative form of นารายณ์ (naa-raai)


นารายน์

From Old Khmer nārāyana (“Nārāyaṇa”); ultimately from Sanskrit नारायण (nārāyaṇa, “Nārāyaṇa”).

นารายณ์ นารายณ์#Thai


นิมนต์

th-interj

นิมนต์ • (ní-mon)

From Pali nimanta (“to invite”). Compare Khmer និមន្ត (nɨmntɑɑ).

นิมนต์พระคุณเจ้า

Please [come, go, etc, depending on the context], Your Eminence.

used when asking or inviting a priest to do something.


นิมนต์

th-noun

นิมนต์ • (ní-mon)


นิมนต์

th-verb

นิมนต์ • (ní-mon) (abstract noun การนิมนต์)

ní-mon (romanization)
การนิมนต์ (abstract-noun)


โตนด

From Old Khmer tnota or Angkorian Old Khmer thnot (“palmyra palm”). Cognate with Modern Khmer ត្នោត (tnaot).

bor

Borassus flabellifer
Borassus flabellifer#Translingual

(botany) palmyra palm (Borassus flabellifer L.), of the family Arecaceae.


อ่างทอง

th-proper noun

อ่างทอง • (àang-tɔɔng)

→ Lao: ອ່າງທອງ (ʼāng thǭng)

/ʔaːŋ˨˩.tʰɔːŋ˧/

From อ่าง (àang, “basin”) + ทอง (tɔɔng, “gold”); literally "gold(en) basin", probably referring to the geographical feature of the area that looks like a large basin.

com

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Ang Thong (a province of Thailand)

อำเภอเมือง อำเภอเมือง#Thai

Mueang Ang Thong
w:Mueang Ang Thong District

(อำเภอเมือง~) Mueang Ang Thong (a district of Ang Thong province)


คานหาม

From คาน (kaan, “beam; pole”) + หาม (hǎam, “to carry”). Compare Lao ຄານຫາມ (khān hām).

(now rare) carrying pole; shoulder pole.


ถวายพระพร

th-interj

ถวายพระพร • (tà-wǎai-prá-pɔɔn)

From ถวาย (tà-wǎai, “to offer; to present”) + พระ (prá, “a headword for nouns concerning gods, priests, royals, etc”, literally “holy; sacred; divine; etc”) + พร (pɔɔn, “blessing; wish”).

com

used by a priest as a conventional greeting or an expression of affirmation or assent when addressing a royal person.


วังหน้า

th-noun

วังหน้า • (wang-nâa)

From วัง (wang, “palace”) + หน้า (nâa, “front”); literally "front palace", from the fact that the official residence occupied by heirs apparent of Ayutthaya was actually located in front of the grand palace, the official residence of the monarch.

compound

(historical) official residence of an heir to the throne.


นารายณ์

From Sanskrit नारायण (nārāyaṇa, “Nārāyaṇa”); probably via Old Khmer nārāyaṇa (“Nārāyaṇa”). Compare Modern Khmer នារាយណ៍ (néaréayn៍).


ปราบ

bpràap (romanization)
การปราบ (abstract-noun)

From Old Khmer prāppa (“to flatten, to level, to make even; to subdue, to subjugate; to put down; etc”). Extended as Thai บำราบ (bam-ràap). Cognate with Isan ปราบ or ผาบ, Lao ປາບ (pāp) or ຜາບ (phāp), Northern Thai ᨷᩕᩣ᩠ᨷ or ᨹᩣ᩠ᨷ, Khün ᨷᩕᩣ᩠ᨷ or ᨹᩣ᩠ᨷ, Lü ᦕᦱᧇ (ṗhaab), Modern Khmer ប្រាប (praap).


อิศวร

th-noun

อิศวร • (ì-sǔuan)

From Sanskrit ईश्वर (īśvara, “chief; lord; master”); probably via Old Khmer iśvara°, īśvara (“chief, lord, master; an epithet of Śiva”).
Cognate with Modern Khmer ឦស្វរៈ (ʼeisvâréaʼ), Lao ອີສວນ (ʼī sūan).

cog

Lao ອີສວນ (ʼī sūan)


ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรก

th-proverb

ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรก • (kwaam-wuua-mâi-tan-hǎai-kwaam-kwaai-kâo-maa-sɛ̂ɛk)

From ความ (kwaam, “condition, state; affair, matter; lawsuit; etc”) + วัว (wuua, “cow”) + ไม่ (mâi, “not”) + ทัน (tan, “to catch up, to overtake; in time; yet; etc”) + หาย (hǎai, “to disappear; to end; to lose”) + ความ (kwaam, “condition, state; affair, matter; lawsuit; etc”) + ควาย (kwaai, “water buffalo”) + เข้า (kâo, “to come; to enter; etc”) + มา (maa, “to arrive; to come; in; etc”) + แทรก (sɛ̂ɛk, “to insert; to interfere, to intervene; to mingle, to mix; etc”); literally "the condition of cows does not yet cease, the condition of buffaloes comes in to join".

compound

when it rains, it pours
when it rains, it pours

en-ความวัวไม่ทันหาย_ความควายเข้ามาแทรก-th-proverb-2FQ0lFqm


นราย

From Old Khmer នរាយ (narāya), នរាយ៑ (narāy, “Nārāyaṇa”); ultimately from Sanskrit नारायण (nārāyaṇa, “Nārāyaṇa”).

นารายณ์ นารายณ์#Thai


โลกันตร์

th-proper noun

โลกันตร์ • (loo-gan)

From Pali lokantara (literally “interworld; another world”), from loka (“world”) + antara (“difference; gap; in between; space; etc”), equivalent to Thai โลก (lôok) + อันตร. Compare Sanskrit लोकान्तर (lokāntara). Cognate with Khmer លោកន្តរ (lookntɑɑ).

com

โลก (lôok) + อันตร

(Buddhism) the name of a realm in the hell where sinful beings are detained forever and given the most serious punishments for their sins.


อเวจี

/ʔa˨˩.weː˧.t͡ɕiː˧/

From Sanskrit अवीचि (avīci, literally “waveless: having no waves, without waves”). Cognate with Old Khmer *ʼavīci, ʼavici, ʼavaci, °ʼaviciya°; Pre-Angkorian Old Khmer ʼavīci°, ʼavicī°; Angkorian Old Khmer ʼavīci, ʼavicīya; Modern Khmer អវីចី (ʼaʼviicəy), Lü ᦀᦞᦲᦈᦲ (˙ʼviiṫsii).

cog

Lü ᦀᦞᦲᦈᦲ (˙ʼviiṫsii)

นรก นรก#Thai

มหา มหา#Thai

(Buddhism) (นรก~, ~นรก, ~มหานรก) one of the eight regions of the hell, being the lowest region to which the most sinful beings are sent for punishment.


อุปราช

th-noun

อุปราช • (ùp-bpà-ràat) (classifier คน or พระองค์ or องค์)

ùp-bpà-ràat (romanization)
คน (classifier)
พระองค์ (classifier)
องค์ (classifier)

Borrowed from Pali uparāja (literally “viceroy”), ultimately from Sanskrit उपराज (uparāja, “idem”). Equivalent to Thai อุป (ùp-bpà-) + ราช (râat). Cognate with Old Khmer ūpparāja; Modern Khmer ឧបរាជ (ʼupaʼraac); Burmese ဥပရာဇာ (u.pa.raja); Lao ອຸບປະຫຣາດ (ʼup pa rāt), ອຸປະລາດ (ʼu pa lāt).

cog

Lao ອຸບປະຫຣາດ (ʼup pa rāt)

(historical) A high royal title given to the person second in rank to the monarch, often one who is to succeed to the throne.

อุปโยราช อุปโยราช#Thai

(historical, Cambodia) A high Khmer royal title, often given to the heir apparent of Cambodia, usually inferior in authority to อุปโยราช (ùp-bpà-yoo-râat).

(historical) A noble title given to a high-ranking civil servant.


ระทด

th-verb

ระทด • (rá-tót) (abstract noun การระทด or ความระทด)

rá-tót (romanization)
การระทด (abstract-noun)
ความระทด (abstract-noun)

Possibly from contraction or reduction of รันทด (ran-tót).

รันทด รันทด#Thai


รันทด

รันทด • (ran-tót) (abstract noun การรันทด or ความรันทด)

ran-tót (romanization)
การรันทด (abstract-noun)
ความรันทด (abstract-noun)

From Old Khmer randhattha (“to be appalled, shocked, horrified; to be numbed with fear; etc”). Compare Modern Khmer រន្ធត់ (rɔɔrŭənthŭət).


มิ

From Proto-Tai *miːᴬ (“not (weak)”). Cognate with Lao ມິ (mi).

มาตรา ๓๗...ในกรณีที่พระมหากษัตริย์ไม่ทรงเห็นชอบด้วยกับร่างรัฐธรรมนูญและพระราชทานคืนมา หรือเมื่อพ้นกำหนดเก้าสิบวันแล้วมิได้พระราชทานคืนมา ให้ร่างรัฐธรรมนูญนั้นเป็นอันตกไป

2015, รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗:

มาตรา ๒๐ นายกสภามหาวิทยาลัยและกรรมการสภามหาวิทยาลัยตามมาตรา ๑๙วาระการดำรงตำแหน่งคราวละสามปี และจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งใหม่อีกได้ แต่จะดำรงตำแหน่งติดต่อกันเกินสองวาระมิได้

2008, พระราชบัญญัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๕๑:

มาตรา ๑๘ ให้ศาลอุทธรณ์พิจารณาพิพากษาหรือมีคำสั่งโดยมิชักช้า และภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติมาตรา ๑๖ และมาตรา ๑๙ คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลอุทธรณ์ เฉพาะการกระทำซึ่งเป็นความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด ให้เป็นที่สุด

2007, พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดียาเสพติด พ.ศ. ๒๕๕๐:

(formal) used to express negation, denial, or refusal: no, not, never, etc.


แยม

th-noun

แยม • (yɛɛm)


อวัยวะ

อวัยวะ • (à-wai-yá-wá)

From Sanskrit अवयव (avayava, “member; limb; part”) or Pali avayava (“limb; member; constituent; part”). Doublet of อพยพ (òp-pá-yóp).


อวัยวะเพศชาย

อวัยวะเพศ (à-wai-yá-wá-pêet) + ชาย (chaai).


เขลา

klǎo (romanization)
ความเขลา (abstract-noun)

From Middle Khmer ខ្លោវ (khlova, “ignorant; stupid; etc”). Cognate with Modern Khmer ខ្លៅ (khlaw).


กาละเทศะ

กาลเทศะ กาลเทศะ#Thai


คะราวาษ

พระไอยการลักษณภญาณ:
๒๒ อนึ่ง อ้างปขาวรูปชีท่านให้สืบดั่งพญาณคะราวาษนั้น
yîi-sìp-sɔ̌ɔng à-nʉ̀ng âang bpà-kǎao rûup-chii tân hâi sʉ̀ʉp dàng pá-yaan ká-raa-wâat nán
22. In addition, when a pries or priestess of white robe is cited, he or she shall be examined in the same manner as a layperson witness.

ฆราวาส ฆราวาส#Thai


กาลเทศะ

From กาล (gaan, “time”) + เทศะ (“place”).

Proverbs 15:23, KJV:
คำเดียวที่ถูกกาลเทศะ
kam diao tîi tùuk gaa-lá-tee-sà
a word spoken in due season
(literally) a single word that fits the time and place

1 Chronicles 12:32, KJV:
ผู้รู้กาลเทศะ
pûu rúu gaa-lá-tee-sà
men that had understanding of the times
(literally) men that understood the times and places

Ecclesiastes 10:17, KJV:
เจ้านายของเจ้ามีการเลี้ยงตามกาลเทศะ
jâo-naai kɔ̌ɔng jâo mii gaan-líiang dtaam gaa-lá-tee-sà
thy princes eat in due season
(literally) thy lords hold feasts according to the times and places / thy lords hold feats as the times and places [may require] / thy lords hold feats at the [right] time and place

appropriateness, especially in reference to time and place.


โฉด

chòot (romanization)
ความโฉด (abstract-noun)

/t͡ɕʰoːt̚˨˩/

From Old Khmer chota (“silly; simple; simple-minded”). Cognate with Modern Khmer ឆោត (chaot), ចោត (caot).


พญาณ

พยาน พยาน#Thai


บุคคลภายนอก

th-noun

บุคคลภายนอก • (bùk-kon-paai-nɔ̂ɔk)

From บุคคล (bùk-kon, “person”) + ภายนอก (paai-nɔ̂ɔk, “external; outer; outside; outward”).

com

มาตรา ๑๑๘ การแสดงเจตนาลวงด้วยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่ง ท่านว่า เปนโมฆะ แต่ข้อไม่สมบูรณ์อันนี้ ท่านห้ามมิให้ยกขึ้นเปนข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้ทำการโดยสุจริตและต้องเสียหายแต่การแสดงเจตนาลวงนั้น

1925, พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ลงวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๖๘:


การล่าแม่มด

th-noun

การล่าแม่มด • (gaan-lâa-mɛ̂ɛ-mót)

From การ (gaan, “abstract noun prefix”) + ล่าแม่มด (lâa-mɛ̂ɛ-mót, “to witch-hunt”).

com

ล่าแม่มด ล่าแม่มด#Thai

abstract noun of ล่าแม่มด (lâa-mɛ̂ɛ-mót): witch-hunt.


ล่าแม่มด

th-verb

ล่าแม่มด • (lâa-mɛ̂ɛ-mót) (abstract noun การล่าแม่มด)

lâa-mɛ̂ɛ-mót (romanization)
การล่าแม่มด (abstract-noun)

/laː˥˩.mɛː˥˩.mot̚˦˥/

From ล่า (lâa, “to hunt”) + แม่มด (mɛ̂ɛ-mót, “witch”). Calque of English witch-hunt.

com

to witch-hunt; to subject to a witch-hunt (both historical and present senses).