ร้อง

rɔ́ɔng (romanization)
การร้อง (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *rɔːŋꟲ⁴ (“to shout; to cry”). Cognate with Isan ฮ้อง (hɔɔŋ⁵), Lao ຮ້ອງ (hǭng), Northern Thai ᩁᩬ᩶ᨦ (hɔɔŋ⁶), Khün ᩁᩬ᩶ᨦ (hɔɔŋ⁶), Lü ᦣᦸᧂᧉ (hoang²), Tai Dam ꪭ꫁ꪮꪉ (ꞌhọng), Shan ႁွင်ႉ (hâ̰ung), Tai Nüa ᥞᥩᥒᥳ (hȯang), Khamti ꩭွင်ႇ, Phake ꩭွင် (hoṅ), Ahom 𑜍𑜨𑜂𑜫 (roṅ), Zhuang rongx.

cog

Isan ฮ้อง (hɔɔŋ⁵)

Khün ᩁᩬ᩶ᨦ (hɔɔŋ⁶)

เนื้อร้อง

nʉ́ʉa-rɔ́ɔng

2011 July 11, “อดีตนักศึกษารามฯ ร้องศาลให้เลือกตั้งเป็นโมฆะ”, in ประชาไท, กรุงเทพฯ: ประชาไท, retrieved 2022-07-24:
อดีตนักศึกษารามฯ ร้องศาลให้เลือกตั้งเป็นโมฆะ
à-dìit nák-sʉ̀k-sǎa raam · rɔ́ɔng sǎan hâi lʉ̂ʉak-dtâng bpen moo-ká
A former student of Ram[khamhaeng University] applies to a court for [a declaration that] the election is void.

2017 October 30, ธนเวศม์ สัญญานุจิต, “อัยการเกาหลีใต้ร้องศาลให้ตัดสินจำคุกประธานบริษัทยักษ์ใหญ่ 10 ปี พร้อมปรับเงิน 89 ล้านดอลลาร์สหรัฐ”, in สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์, กรุงเทพฯ: กรมประชาสัมพันธ์, archived from the original on 2022-07-24:
อัยการเกาหลีใต้ร้องศาลให้ตัดสินจำคุกประธานบริษัทยักษ์ใหญ่
ai-yá-gaan gao-lǐi-dtâai rɔ́ɔng sǎan hâi dtàt-sǐn jam-kúk bprà-taan bɔɔ-rí-sàt yák-yài
South Korean prosecuting attorney requests court to sentence gigantic company president to imprisonment


สยาม

th-adj

สยาม • (sà-yǎam)

desctree

→ Burmese: ရှမ်း (hram:, “Shan”)
→ English: Shan
→ Thai: ฉาน (chǎan)
→ Chinese: 撣 /掸

→ Burmese: သျှမ်း (hsyam:, “Shan”)

→ Portuguese: Sciam

→ English: Siam

→ Malay: Siam
Indonesian: Siam
→ Pattani Malay: سيٍّي / ซีแย

Uncertain. Possibly:
* From Angkorian Old Khmer ស្យាំ (syāṃ), from Pre-Angkorian Old Khmer ស្យាំ (syāṃ), ស្យំ (syaṃ) (first attested in c. 578-677 AD)
*: (whence Middle Khmer សៀម (siama), Modern Khmer សៀម (siəm), ស្យាម (syaam), Mon သေမ်, သေံ)
* From Sanskrit श्याम (śyāma, “black, dark-coloured”). (whence the obsolete form ศยาม)
* Corrupted from Pali sāma as in sāmapadesa (“Siam”).
Officially used as the name of the country from the reign of Mongkut (1851–68) until 24 June 1939, when the country was renamed ไทย (tai, “Thailand”).

der

Siamese; Thai; relating to Siam or Thailand.


สยาม

th-proper noun

สยาม • (sà-yǎam)

clipping

clipping of สยามสแควร์

(slang) Siam Square (a shopping district in Bangkok, Thailand)


ทูต

th-noun

ทูต • (tûut)

Borrowed from Sanskrit दूत (dūta, “envoy; messenger; ambassador”) or Pali dūta (“idem”). Cognate with Khmer ទូត (tuut), Lao ທູດ (thūt).


ใต้

From Proto-Tai *taɰꟲ (“downstream; below”). Compare Middle Chinese 底 (MC tejX, “bottom; underneath”). Cognate with Lao ໃຕ້ (tai), Lü ᦺᦎᧉ (ṫay²), Shan တႂ်ႈ (tāue), Tai Nüa ᥖᥬᥲ (tàue), Ahom 𑜄𑜧 (taw) or 𑜄𑜨𑜧 (tow), Zhuang dawj, Zuojiang Zhuang dawj. Compare Proto-Be *ɗaːwᴬ².

cog

Lü ᦺᦎᧉ (ṫay²)

inferior; subordinate; subsidiary; subject; minor; under; low; lower; less; lesser.


ไก่

From Proto-Tai *kajᴮ (“chicken”), from Middle Chinese 雞 (MC kej, “chicken”). Cognate with Northern Thai ᨠᩱ᩵ (kai), Lao ໄກ່ (kai), Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹), Tai Dam ꪼꪀ꪿, Tai Dón ꪼꪀꫀ, Shan ၵႆႇ (kài), Tai Nüa ᥐᥭᥱ (kǎy), Aiton ကႝ (kay), Phake ကႝ (kay), Ahom 𑜀𑜩 (kay), Bouyei gais, Zhuang gaeq, Saek ไก. Compare Proto-Be *kajᴬ¹.

Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹)

domesticated fowl, as chicken, turkey, etc.


ไก่

Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹)

แอคไก่


สก็อตแลนด์

th-proper noun

สก็อตแลนด์ • (sà-gɔ́t-lɛɛn)

th:สก็อตแลนด์


เรียน

From Old Khmer រេន៑ (ren) or Angkorian Old Khmer រ្យ្យន៑ (ryyan), រ្យ្យណ៑ (ryyaṇ), រ្យ្យាន៑ (ryyān), រ្យាន៑ (ryān, “to apply the mind to: to study, drill, practice; to learn; to acquire knowledge”). Cognate with Modern Khmer រៀន (riən); Lao ຮຽນ (hīan); Lü ᦵᦣᧃ (hen), Northern Thai ᩁ᩠ᨿᩁ, Khün ᩁ᩠ᨿᩁ, Shan ႁဵၼ်း (háen).

เรียนเชิญมางานพรุ่งนี้

We humbly invite you to the event tomorrow.

เรียนถามท่านเรื่องนั้นด้วย

(humble) used to prefix a verb for politeness when addressing a person of equal or higher status: kindly, humbly, respectfully, etc.


แพรว

prɛɛo (romanization)
ความแพรว (abstract-noun)


ปัทมา

Borrowed from Sanskrit पद्म (padma, “lotus”).


เวลส์

เวลส์ • (weel)

ประเทศเวลส์

ภาษาเวลส์

ชาวเวลส์

Wales (a constituent country of the United Kingdom)


พละ

th-noun

พละ • (pá-lá)

จงเจริญด้วยอายุ วรรณะ สุขะ พละ ปฏิภาณ ธนสารสมบัติ

May you be blessed with longevity, beauty, happiness, strength, intelligence, and wealth.

jong jà-rəən dûai aa-yú wan-ná sùk-kà pá-lá bpà-dtì-paan tá-ná-sǎan-sǒm-bàt


ก้าว

gâao (romanization)
การก้าว (abstract-noun)


พา

paa (romanization)
การพา (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨻᩣ, Lao ພາ (phā), Lü ᦗᦱ (paa), Tai Nüa ᥙᥣᥰ (päa).


ตั้งใจ

th-verb

ตั้งใจ • (dtâng-jai) (abstract noun การตั้งใจ or ความตั้งใจ)

dtâng-jai (romanization)
การตั้งใจ (abstract-noun)
ความตั้งใจ (abstract-noun)

From ตั้ง (dtâng, “to set”) + ใจ (jai, “mind”).

com

to be mindful, attentive, or heedful; to attend; to pay attention; to heed.


เห็นด้วย

th-verb

เห็นด้วย • (hěn-dûai) (abstract noun การเห็นด้วย or ความเห็นด้วย)

hěn-dûai (romanization)
การเห็นด้วย (abstract-noun)
ความเห็นด้วย (abstract-noun)


เจดีย์

jee-dii (romanization)
องค์ (classifier)

→ English: chedi

Borrowed from Pali cetiya. Cognate with Lao ເຈດີ (chē dī), Shan ၸေႇတီႇ (tsèe tìi).


กางเกง

gaang-geeng (romanization)
ตัว (classifier)

กางเกงใน

กางเกงยีน


สุมิตรา

Borrowed from Sanskrit सुमित्रा (sumitrā, “good friend”).


สุจิตรา

From Sanskrit सुचित्रा (sucitrā), from सु (su, “easy; good, fine, excellent”) + चित्रा (citrā, “illusion; unreality; etc”), equivalent to Thai สุ (sù) + จิตรา.

com

สุ (sù) + จิตรา

(Buddhist mythology) Sucitrā, one of the four chief wives of the god Indra.


เหนื่อย

th-adj

เหนื่อย • (nʉ̀ai) (abstract noun ความเหนื่อย)

nʉ̀ai (romanization)
ความเหนื่อย (abstract-noun)

→ Khmer: នឿយ (nɨəy)

From Proto-Tai *ʰnɯəjᴮ (“tired; exhausted”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ (“to have a slight fever”), Lao ເໜື່ອຍ (nư̄ai), Tai Dam ꪹꪘ꪿ꪥ, Tai Dón ꪘꪷꪥꫀ, Phake ꩫုၺ် (nuñ), Ahom 𑜃𑜤𑜐𑜫 (nuñ), Nong Zhuang noiq, Zuojiang Zhuang nwaj.

cog

Lao ເໜື່ອຍ (nư̄ai)

Tai Dón ꪘꪷꪥꫀ


รถ

Lao: ຣົຖ (rot), ລົດ (lot)

From Pali ratha (“chariot”), from Sanskrit रथ (ratha, “idem”), possibly via Old Khmer ratha (“chariot; cart; wagon”). Cognate with Modern Khmer រថ (rŭət); Lao ລົດ (lot), ຣົຖ (rot); Lü ᦷᦟᧆ (lod).

bor

รถลูกชิ้น
rót lûuk-chín
meatball(-vending) bike

รถสามล้อ
rót sǎam-lɔ́ɔ
trishaw
(literally) three-wheeled bike

รถเครื่อง
rót krʉ̂ʉang
motorbike

รถทัวร์

รถแข่ง


กัลยาณี

Borrowed from Sanskrit कल्याणी (kalyāṇī, “beneficial one; beautiful one”) or Pali kalyāṇī (“idem”).


เปิด

bpə̀ət (romanization)
การเปิด (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨸᩨ᩠ᨯ (“to open”), Lao ປືດ (pư̄t) or ເປີດ (pœ̄t, “to open”), Lü ᦔᦹᧆ (ṗued), Tai Dam ꪜꪳꪒ, Shan ပိုတ်ႇ (pùet), Phake ပုတ် (put), Ahom 𑜆𑜤𑜄𑜫 (put).

เปิดทางให้...

เปิดช่องให้หนี

to provide a window for [potential] flight

to allow; to admit; to let happen; to make available; to enable.

เปิดร้าน

ร้านเปิด

เปิดศาล
bpə̀ət sǎan
to hold a judicial session
(literally) to open a court

เครื่องเปิด

to open, be open, or be on: to be in operation; to be operative, operating, or in use; to start the operation or business of.

(slang, humorous) to start a quarrel; to pick a fight.


บ้อง

th-noun

บ้อง • (bɔ̂ng)

→ English: bong

→ French: bang

→ Indonesian: bong

→ Lithuanian: bongas

→ Russian: бонг (bong)

Probably related to บั้ง (bâng) and ปล้อง (bplɔ̂ng). Ultimately from Sanskrit भङ्ग (bhaṅga).

(especially of bamboo) cylinder; pipe; tube.


เธอ

a second person pronoun, used of a person of equal or lower status.

a third person pronoun, used of a person of equal or lower status.

a third person pronoun, used of a monarch.


อย่า

th-adv

อย่า • (yàa)

From Proto-Tai *ʰɲaːᴮ (“do not”). Cognate with Northern Thai ᩀ᩵ᩣ, Lao ຢ່າ (yā), Lü ᦊᦱᧈ (ẏaa¹), Khün ᩀ᩵ᩣ, Tai Dam ꪑ꪿ꪱ, Shan ယႃႇ (yàa), Tai Nüa ᥕᥣᥱ (yǎa), Ahom 𑜊𑜠 (jʸa) or 𑜊𑜡 (jʸā), Phu Thai ญา.

cog

Lü ᦊᦱᧈ (ẏaa¹)

อย่าไปนะ


เหงื่อ

th-noun

เหงื่อ • (ngʉ̀ʉa)

From Proto-Tai *r.tɯəᴮ (“sweat”). The expected form is เหื่อ /hɯa̯˨˩/, which undergone spontaneous nasalization to become เหงื่อ /ŋɯa̯˨˩/. Cognate with Lao ເຫື່ອ (hư̄a), Northern Thai ᩉᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Shan ႁိူဝ်ႇ (hòe), Lü ᦵᦠᦲᧈ (ḣoe¹), Tai Nüa ᥞᥫᥱ (hǒe), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜈𑜫 (rüw), Nong Zhuang towq or tuiq. Compare Khmer ញើស (ñəəh).

cog

Lao ເຫື່ອ (hư̄a)

Lü ᦵᦠᦲᧈ (ḣoe¹)

sweat: watery fluid secreted by sweat glands.

(now rare) dew: any condensed moisture in the form of small drops.


พร

From Old Khmer bara° (“blessing, benediction; best, excellent; royal; noble; etc”); ultimately from Sanskrit वर (vara, “best, excellent; royal; valuable; boon; etc”). Cognate with Old Khmer vara, var; Modern Khmer ពរ (pɔɔ), វរ (vɔɔ). Doublet of พระ (prá) and วร (wɔɔn).

der

พระ พระ#Thai

(if intended for a god, high priest, or royal person: พระ~) good wish; blessing; benediction.

if intended for a god; high priest; or royal person: พระ~; if intended for a god; high priest; or royal person: พระ~


สหราชอาณาจักร

th-noun

สหราชอาณาจักร

สหราชอาณาจักร • (sà-hà-râat-chá-aa-naa-jàk)

/sa˨˩.ha˨˩.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ʔaː˧.naː˧.t͡ɕak̚˨˩/

Calque of English United Kingdom. Same as สห (sà-hà-, “mixed; united”) + ราชอาณาจักร (râat-chá-aa-naa-jàk, “kingdom”).


สหราชอาณาจักร

th-proper noun

สหราชอาณาจักร

สหราชอาณาจักรเกรตบริเตนและไอร์แลนด์

United Kingdom of Great Britain and Ireland

United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

สหราชอาณาจักรเกรตบริเตนและนอร์เทิร์นไอร์แลนด์


สหรัฐอเมริกา

From clipping of สหปาลีรัฐอเมริกา, a term coined by Rama VI (1881–1925) to replace สหการีรัฐอเมริกา, a term coined by Wachirayan Warorot (1860–1921) to replace สหกรณรัฐอเมริกา, which was also coined by Rama VI; being a calque of English United States of America; equivalent to Thai สห (sà-hà-, “united”) + รัฐ (rát, “state(s)”) + อเมริกา (à-mee-rí-gaa, “America”).

clipping

สหปาลีรัฐอเมริกา

clipping of สหปาลีรัฐอเมริกา

com

United States of America
United States of America#English

United States of America (a country in North America)


อิ่ม

ìm (romanization)
การอิ่ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔiːmᴮ (“satiated”). Cognate with Lao ອິ່ມ (ʼim) or ອີ່ມ (ʼīm), Northern Thai ᩋᩥ᩠᩵ᨾ, Khün ᩋᩥ᩠᩵ᨾ, Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹), Shan ဢိမ် (ʼǐm), Ahom 𑜒𑜢𑜉𑜫 (ʼim), Zhuang imq. Compare Middle Chinese 厭 (MC 'jiemH, “to be sated”).

cog

Lü ᦀᦲᧄᧈ (˙ʼiim¹)

to cause to be full; to make full; to fill to utmost capacity.


เสือ

th-noun

เสือ • (sʉ̌ʉa)

From Proto-Southwestern Tai *sɯəᴬ (“tiger”). Cognate with Northern Thai ᩈᩮᩬᩥᩋ, Lao ເສືອ (sư̄a), Khün ᩈᩮᩬᩧ, Lü ᦵᦉᦲ (ṡoe), Tai Dam ꪹꪎ, Shan သိူဝ် (sǒe), Tai Nüa ᥔᥫᥴ (sóe), Aiton ꩬိုဝ် (süw), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw) or 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 (sü0). Compare Proto-Be *ʑuaᴬ¹.

cog

Lü ᦵᦉᦲ (ṡoe)


เห็น

hěn (romanization)
การเห็น (abstract-noun)

From Proto-Tai *tranᴬ (“to see”). Cognate with Northern Thai ᩉᩢ᩠ᨶ (han), Lao ເຫັນ (hen), Lü ᦠᧃ (ḣan), Tai Dam ꪹꪬꪸꪙ, Shan ႁၼ် (hǎn), Tai Nüa ᥞᥢᥴ (hán), Aiton ꩭꩫ် (han), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han), Bouyei ranl, Zhuang raen, Nong Zhuang taen.

แก่ แก่#Thai

(~แก่) to favour; to be in favour (of); to give more importance, preference, or respect (to); to treat or regard as more important or favourable; to care.


ดิฉัน

th-pronoun

ดิฉัน • (dì-chǎn)

/di˨˩.t͡ɕʰan˩˩˦/

2004, ปรามินทร์ เครือทอง, จดหมายเหตุรัชกาลที่ ๔ สวรรคต, มติชน, →ISBN, page 94:
ขอเตือนสงฆ์จงทราบ เมื่อครั้งดีฉันเป็นภิกษุอยู่ ดีฉันได้กล่าววาจานี้เนือง ๆ
kɔ̌ɔ dtʉʉan sǒng jong sâap · mʉ̂ʉa kráng dii-chǎn bpen pík-sù yùu · dii-chǎn dâai glàao waa-jaa níi nʉʉang nʉʉang
Let this be told and known unto the monastic order. At the time I [King Mongkut] was still a bhikṣu, always had I uttered this word:

(formal and archaic, men's speech) a first person pronoun employed by a male when addressing a person of equal or higher status.

ดิฉันชื่อ...ค่ะ

(formal, women's speech) a first person pronoun employed by a female when addressing a commoner of equal or higher status.


ต

(All words started with ต:) ตาตี๋ตกต้นตาลตอตาลตำตูดตายใต้ต้นตาล

A Chinese old man falls from a palm tree. A palm tree's stump stabs him. He dies under a palm tree.

dtaa dtǐi dtòk dtôn dtaan dtɔɔ dtaan dtam dtùut dtaai dtâai dtôn dtaan

เต่า เต่า#Thai

dtɔɔ dtào (ต เต่า), the 21st consonant letter of the Thai alphabet


ปาก

From Proto-Tai *paːkᴰ (“mouth”). Cognate with Northern Thai ᨸᩣ᩠ᨠ, Lao ປາກ (pāk), Shan ပၢၵ်ႇ (pàak), Lü ᦔᦱᧅ (ṗaak), Tai Dam ꪜꪱꪀ, Ahom 𑜆𑜀𑜫 (pak), Saek ป̄าก, Nong Zhuang baeg, Tai Nüa ᥙᥣᥐᥱ (pǎak), Zhuang bak. Compare Southern Kam bags (“mouth”), Proto-Be *ɓaːkᴰ¹ (“mouth”) (whence ɓak⁷ in modern lects). Compare also Proto-Malayo-Polynesian *baqbaq (whence Cebuano baba, Eastern Cham ꨚꨝꩍ (pabah), Hawaiian waha).


ฟัน

fan (romanization)
การฟัน (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *vanᴬ (“to slash”), from Proto-Tai *walᴬ (“to slash”). Cognate with Lao ຟັນ (fan), Shan ၽၼ်း (phán) or ၾၼ်း (fán), Ahom 𑜇𑜃𑜫 (phan) or 𑜇𑜞𑜃𑜫 (phran), Saek วั๋น.


รส

From Sanskrit रस (rasa) or Pali rasa. Cognate with Lao ລົດ (lot), Lü ᦷᦟᧆ (lod) or ᦷᦟᧆᦉ (lodṡ), Burmese ရသ (ra.sa.), Khmer រស (rŭəh), Malay rasa.


เกิด

gə̀ət (romanization)
การเกิด (abstract-noun)

From Old Khmer កេត (keta), កើត (kœta, “to bring into existence; to come into existence; etc”); thus cognate with Modern Khmer កើត (kaət); extended as Old Khmer កំនេត (kaṃneta), កុំនេត (kuṃneta), etc, from which Thai กำเนิด (gam-nə̀ət) is derived, and as Old Khmer បង្កេត៑ (paṅket), from which Thai บังเกิด is derived.
Cognate also with Lao ເກີດ (kœ̄t), Lü ᦵᦂᦲᧆ (k̇oed), Northern Thai ᨠᩮᩥ᩠ᨯ, Shan ၵိူတ်ႇ (kòet).

cog

Thai บังเกิด

to come into being: to be born, to rise, to originate, to emerge, to occur, to happen, to take place, etc.


งาน

a traditional unit of measurement of land, equal to 400m².


อา

From a merger of Proto-Tai *ʔaːᴬ (“father's younger sister”) and Proto-Tai *ʔaːwᴬ (“father's younger brother”) (hence the form อาว). Cognate with Lao ອາ (ʼā), Tày a.

น้า

younger brother or younger sister of one's mother

a title or term of address for any elderly person, especially that of relative age to a younger brother or younger sister of one's father.


ให้

hâi (romanization)
การให้ (abstract-noun)

From Proto-Tai *haɰꟲ (“to give”), from Middle Chinese 許 (MC xjoX, “to allow”). Cognate with Northern Thai ᩉᩨ᩶, Lao ໃຫ້ (hai), Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²), Tai Dam ꪻꪬ꫁, Shan ႁႂ်ႈ (hāue), Tai Nüa ᥞᥬᥲ (hàue) or ᥞᥫᥲ (hòe), Khamti ꩭႂ်ႛ, Aiton ꩭၞ် (haü), Phake ꩭၞ် (haü), Ahom 𑜑𑜧 (haw), Bouyei haec, Zhuang hawj.

cog

Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²)

มาตรา ๙๐ เมื่อการกระทำใดอันเป็นกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด

1956, ประมวลกฎหมายอาญา:

ข้อ ๑ กฎ ก.พ. นี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดสามสิบวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา

1995, กฎ ก.พ. ฉบับที่ ๑๑ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ ว่าด้วยการสั่งพักราชการและการสั่งให้ออกจากราชการไว้ก่อน:

ข้อ ๓...บรรดากฎ ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง หลักเกณฑ์ แนวทางปฏิบัติ หรือการดำเนินการอื่นใด ในส่วนที่ได้กำหนดไว้แล้วในกฎ ก.ตร. นี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับกฎ ก.ตร. นี้ ให้ใช้กฎ ก.ตร. นี้แทน

2016, กฎ ก.ตร. ว่าด้วยการแต่งตั้งข้าราชการตำรวจ พ.ศ. ๒๕๕๙:

1 Timothy 2:11, KJV:
ให้ผู้หญิงเรียนอย่างเงียบ ๆ และด้วยใจนอบน้อมทุกอย่าง
hâi pûu-yǐng riian yàang ngîiap ngîiap lɛ́ dûai jai nɔ̂ɔp-nɔ́ɔm túk-yàang
Let the woman learn in silence with all subjection.

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๒:
มะอายพะบูน...ขี่ช้างพลายกับทหารพันหนึ่งมาถึงประตูนั้น ให้จับพวกเม้ยคชาอิดตัดศีร์ษะเสีย
má-aai-pá-buun ... kìi cháang plaai gàp tá-hǎan pan-nʉ̀ng maa tʉ̌ng bprà-dtuu nán · hâi jàp pûuak mə́əi-ká-chaa-ìt dtàt sǐi-sà sǐia
Ma Ai Pha Bun...mounted upon a bull elephant, led a thousand men-at-arms to the said gate. Having seized the men of Moei Khacha It, he had them beheaded.

(auxiliary, causative) used to express a permission, requirement, command, expectation, or wish.


ให้

Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²)


ให้

Lü ᦠᦹᧉ (ḣue²)

Exodus 6:11, KJV:
จงเข้าไปเฝ้าฟาโรห์กษัตริย์แห่งอียิปต์ บอกให้ปล่อยชนชาติอิสราเอลไปจากแผ่นดินของเขา
jong kâo bpai fâo faa-roo gà-sàt hɛ̀ng ii-yìp · bɔ̀ɔk hâi bplɔ̀i chon-châat ìs-raa-eel bpai jàak pɛ̀n-din kɔ̌ɔng kǎo
Go in, speak unto Pharaoh king of Egypt, that he let the children of Israel go out of his land.
(literally) Go in and see Pharaoh the king of Egypt, tell him to let the people of Israel go out of his realm.

ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ, ตอนที่ ๗ พลายแก้วแต่งงานกับนางพิม:
ครู่หนึ่งถึงบ้านศรีประจัน แกตัวสั่นร้องเรียกให้ดูหมา
krûu nʉ̀ng tʉ̌ng bâan sǐi sǐi-bprà-jan · gɛɛ dtuua sàn rɔ́ɔng-rîiak hâi duu mǎa
After a while they reached the house of Si Prachan. Their bodies started trembling, as they called each other to look at the dog.

2002, จิระนันท์ พิตรปรีชา, ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ:
ไม้เท้านั่น ข้าสั่งแล้วให้ริบไม้เท้าพ่อมด
mái-táao nân · kâa sàng lɛ́ɛo hâi ríp mái-táao pɔ̂ɔ-mót
His staff! I told you to take the wizard's staff!

ยวนพ่าย:
สั่งแสนฟ้าเรื่อให้กุํตวว หมื่นนครโทษอำ ผิดไว้ แสนสูตัดเอาหัว มันสยบ เสียนา ไว้หว่างทางเหนือใต้ ต่อกัน
sàng sɛ̌ɛn-fáa-rʉ̂ʉa hâi gum dtuua · mʉ̀ʉn-ná-kɔɔn tôot am · pìt wái · sɛ̌ɛn sǔu dtàt ao hǔua · man sìiap · sǐia naa · wái wàang taang nʉ̌ʉa dtâai · dtɔ̀ɔ gan
The king orders Saen Fa Ruea to arrest Muen Nakhon who is guilty of crime concealment, and says: "Saen, you shall have him beheaded and have his head impaled on a spike at the joint of the north and the south".

ไปให้พ้น
bpai hâi pón
Be gone!
(literally) Go to the point of [being] gone.

ทำให้ดี
tam hâi dii
To do [something] well.
(literally) To do to the point of [being] good; to do so that [it be] good; to do in a good manner.

ตีให้ตาย
dtii hâi dtaai
To beat to death.
(literally) to beat to the point of dying; to beat until dying; to beat [someone] until [he] dies; to beat [someone] so that [he] dies.

to; for; that, so that; to the point of, to the extent of, to the degree of, until; in a manner that (is).


ท่าน

th-cls

ท่าน • (tâan)

(humble) Classifier for human beings. ⇒ all nouns using this classifier


ชาวนา

From ชาว (chaao, “person”) + นา (naa, “rice field”) (compare Lao ຊາວນາ (sāo nā)).


หู

From Proto-Tai *krwɯːᴬ (“ear”). Cognate with Northern Thai ᩉᩪ, Lao ຫູ (hū), Lü ᦠᦴ (ḣuu), Shan ႁူ (hǔu), Tai Dam ꪬꪴ, Tai Nüa ᥞᥧᥴ (hú), Aiton ꩭူ (hū), Ahom 𑜍𑜥 (rū), Zhuang rwz. Compare Proto-Kra *k.raᴬ and Sui kkal.

ข้าง ข้าง#Thai

คู่ คู่#Thai

(anatomy) (classifier ข้าง for a single one or คู่ for a pair) ear.

ear-like part of anything, as bag handle, teapot handle, telephone handset, etc.

circular band or similar thing, as ring, hoop, loop, etc.


ช้าง

From Proto-Southwestern Tai *ɟaːŋꟲ² (“elephant”), from Proto-Tai *ɟaːŋꟲ (“elephant”), from Middle Chinese 象 (MC zjangX, “elephant”). Cognate with Northern Thai ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ, Isan ซ่าง, Lao ຊ້າງ (sāng), Lü ᦋᦱᧂᧉ (tsaang²), Tai Dam ꪋ꫁ꪱꪉ, Shan ၸၢင်ႉ (tsâ̰ang), Tai Nüa ᥓᥣᥒᥳ (tsȧang), Ahom 𑜋𑜂𑜫 (chaṅ), Zhuang ciengh, Saek ซาง.

inh

Classifier for elephants registered by the government.


โค

From Sanskrit गो (go, “cow”) or Pali go (“cow”).

เนื้อ เนื้อ#Thai


หางเสือ

th-noun

หางเสือ • (hǎang-sʉ̌ʉa)

/haːŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦/

com

หาง (hǎang) + เสือ (sʉ̌ʉa)


ฟ้า

fáa (romanization)
ความฟ้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *vaːꟲ (“sky; weather”). Cognate with Northern Thai ᨼ᩶ᩣ, Lao ຟ້າ (fā), Lü ᦝᦱᧉ (faa²), Shan ၽႃႉ (phâ̰a) or ၾႃႉ (fâ̰a), Ahom 𑜇𑜠 (pha), 𑜇𑜡 (phā), 𑜇𑜨𑜠 (phoa), 𑜇𑜨𑜡 (phoā) or 𑜇𑜞𑜠 (phra), Zhuang fax, Tày fạ. Compare Proto-Hlai *fʰaːʔ (“sky”).


ภูตผี

th-noun

ภูตผี • (pûut-pǐi)

/pʰuːt̚˥˩.pʰiː˩˩˦/


ทรวง

From Angkorian Old Khmer drvaṅ (“breast; chest”). Compare Old Khmer drūṅa, Pre-Angkorian Old Khmer droṅ. Cognate with Modern Khmer ទ្រូង (truung), Lao ຊວງ (sūang).

bor

อนิรุทธ์คำฉันท์:
จึงวาดนแน่งโฉม อนิรุทธราชา นางเอาขดานมา บันทับทรวงก็ไห้โหย อ้านี้แหละรูปท้าว อันมาชมมาชายโชย
jʉng wâat ná-nɛ̂ng chǒom · à-ní-rút-tá raa-chaa · naang ao kà-daan maa · ban-táp suuang gɔ̂ hâi hǒoi · âa níi hlɛ̀ rûup táao · an maa chɔɔ-mɔɔ maa chaai chooi
So they drew Anirut the fair lord [on a slate]. She took the slate up and pressed it against her chest, saying in tears: "Ah! This, indeed, is the picture of the prince who came to court and caress me!"


หาง

→ Khmer: ហាង (haang)

From Proto-Tai *trwɤːŋᴬ (“tail”). Cognate with Northern Thai ᩉᩣ᩠ᨦ, Lao ຫາງ (hāng), Lü ᦠᦱᧂ (ḣaang), Tai Dam ꪬꪱꪉ, Shan ႁၢင် (hǎang), Ahom 𑜍𑜂𑜫 (raṅ), Saek หร่วง, Zhuang rieng.


เดือน

th-noun

เดือน • (dʉʉan)

From Proto-Tai *ɓlɯənᴬ (“moon; month”). Cognate with Northern Thai ᨯᩮᩬᩥᩁ, Lao ເດືອນ (dư̄an), Lü ᦵᦡᦲᧃ (ḋoen), Shan လိူၼ် (lǒen), Ahom 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 (dün) or 𑜃𑜢𑜤𑜃𑜫 (nün), Bouyei ndianl, Zhuang ndwen or mbwen, Saek เบรี๋ยน, Tày bươn. Compare also Proto-Austronesian *bulaN (whence Malay bulan).

cog

Lü ᦵᦡᦲᧃ (ḋoen)

Saek เบรี๋ยน

ดวง ดวง#Thai

เดือน เดือน#Thai


กู

From Proto-Tai *kuːᴬ (“I”, singular first-person pronoun (weak)), from Proto-Kra-Dai *akuː.
Cognate with Lao ກູ (kū), Lü ᦅᦴ (kuu), Tai Dam ꪀꪴ, Zhuang gou.
Compare Proto-Hlai *ɦuː (“I”), Proto-Austronesian *aku (whence Malay aku, Tagalog ako and Javanese aku).

inh

2019 February 12, ยิ่งยศ ปัญญา, 2:24 from the start, in มึงรู้มั้ย มันมีลูกมีผัวมาแล้ว...ไอ้ควาย (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
อคติเหรอ กูรู้จักสันดานมันดีกว่ามึงเสียอีก มึงรู้จักกำพืดมันดีแค่ไหน ก่อนที่มึงจะคว้ามันมาทำเมีย มึงรู้ไหม มันมีลูกมีผัวมาแล้ว ไอ้ควาย
à-ká-dtì rə̌ə · guu rúu-jàk sǎn-daan man dii gwàa mʉng sǐia ìik · mʉng rúu-jàk gam-pʉ̂ʉt man dii kɛ̂ɛ nǎi · gɔ̀ɔn tîi mʉng jà kwáa man maa tam miia · mʉng rúu mǎi · man mii lûuk mii pǔua maa lɛ́ɛo · âi kwaai
[I am] biased? I know her traits even better than you [do]. How well did you know her background? Before you picked her up to be made [as your] wife, did you know [that] she already had a husband [and] had a child? [You] buffalo!

1292/93, พ่อขุนรามคำแหง, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, page 8:
พ่อกูชื่อสรีอีนทราทิตย แม่กูชื่อนางเสือง พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง พี่เผือผู้อ้ายตายจากเผือเตียมแต่ยังเล็ก เมื่อกูขึ้นใหญ่ได้สิบเก้าเข้า ขุนสามชน เจ้าเมืองฉอด มาท่เมืองตาก พ่อกูไปรบ
pɔ̂ɔ guu chʉ̂ʉ sǐi in-traa-tít · mɛ̂ɛ guu chʉ̂ʉ naang sʉ̌ʉang · pîi guu chʉ̂ʉ baan mʉʉang · dtuu pîi-nɔ́ɔng tɔ́ɔng diao hâa kon · pûu-chaai sǎam · pûu-yǐng sǒong · pîi pʉ̌ʉa pûu âai dtaai jàak pʉ̌ʉa dtiiam-dtɛ̀ɛ yang lék · mʉ̂ʉa guu kʉ̂n yài dâai sìp gâao kâo · kǔn sǎam chon · jâao mʉʉang chɔ̀ɔt · maa tɔ̂ɔ mʉʉang dtàak · pɔ̂ɔ guu bpai róp
My father is called Si Inthrathit. My mother is called Nang Sueang. My elder brother is called Ban Mueang. We, five brothers and sisters from the same womb, [are] three men [and] two women. Our elder brother, the eldest one, departed from us since [he was/we were] still young. Once I [had] grown up, attaining the age of 19, Khun Sam Chon, ruler of Chot Town, came to attack Tak Town, [and] my father went to fight [against him].

(now considered vulgar and offensive) a first person pronoun: I.


ชาว

Cognate with Northern Thai ᨩᩣ᩠ᩅ, Lao ຊາວ (sāo), Lü ᦋᦱᧁ (tsaaw), Shan ၸၢဝ်း (tsáao).

(chiefly used as a prefix) approx. -er, -an, -ese, -ist etc.; people sharing something together, as nationality, duty, role, occupation, residence, religion, etc.


เรา

From Proto-Tai *rawᴬ (“first person plural pronoun”). Cognate with Northern Thai ᩁᩮᩢᩣ, Isan เฮา, Lao ເຮົາ (hao), Lü ᦣᧁ (haw), Tai Dam ꪹꪭꪱ, Tai Nüa ᥞᥝᥰ (häw), Shan ႁဝ်း (háo), Ahom 𑜍𑜧 (raw), 𑜍𑜈𑜫 (raw) or 𑜍𑜧𑜈𑜫 (raww), Bouyei rauz, Zhuang raeuz.

เราต้องปฏิเสธคำขอของคุณ

rao dtɔ̂ng bpà-dtì-sèet kam-kɔ̌ɔ kɔ̌ɔng kun

เย็นนี้เราจะกินอะไรกัน

เราว่าจะต่อธรรมศาสตร์

I think I'll attend Thammasat [University].

เราต้องกลับบ้านแล้ว

เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม

1950, พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช, พระปฐมบรมราชโองการ:

We shall reign this realm with righteousness, for the benefit and happiness of the great people of Siam.

rao jà krɔɔng pɛ̀n-din dooi tam pʉ̂ʉa bprà-yòot sùk hɛ̀ng má-hǎa-chon chaao sà-yǎam

a first person plural/singular pronoun employed when addressing a person of equal or lower status; I, we.

เจ้าหน้าที่ถามผู้ต้องหาว่า "เราจะรับไหม"

An authority asks the alleged offender: "do you plead guilty?"

jâo-nâa-tîi tǎam pûu-dtɔ̂ng-hǎa wâa "rao jà ráp mǎi"

a second person pronoun employed when addressing a person of lower status; you.


นา

From Proto-Tai *naːᴬ (“paddy field”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ, Lao ນາ (nā), Lü ᦓᦱ (naa), Tai Dam ꪙꪱ, Tai Dón ꪙꪱ, Tày nà, Shan ၼႃး (náa), Tai Nüa ᥘᥣᥰ (läa) or ᥢᥣᥰ (näa), Aiton ꩫႃ (nā), Phake ꩫႃ (nā), Ahom 𑜃𑜠 (na) or 𑜃𑜡 (nā), Zhuang naz, Bouyei naz. Compare Proto-Be *niaᴬ², Proto-Hlai *hnaːɦ (“wet field; field dike”).


เศรษฐี

th-noun

เศรษฐี • (sèet-tǐi)

/seːt̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Sanskrit श्रेष्ठी (śreṣṭhī, “merchant”). Compare Old Khmer sesṭhi (“wealthy merchant”); Modern Khmer សេដ្ឋី (seetthəy, “wealthy man”); Lao ເສດຖີ (sēt thī); Pali seṭṭhī (“wealthy man”).

(Hinduism, astronomy, astrology) a name of the fixed star Dhaniṣṭhā, corresponding to Alpha Delphini to Delta Delphini.


สุข

From Sanskrit सुख (sukha, “joy”) or Pali sukha (“joy”).


เขา

Cognate with Northern Thai ᨡᩮᩢᩣ, Lao ເຂົາ (khao), Lü ᦃᧁ (ẋaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw), Tai Nüa ᥑᥝᥴ (xáw).

(figurative) one who is not on someone's part or side or is not a member of someone's group, entity, etc.


พายุ

From Pali vāyu (“wind”), from Sanskrit वायु (vāyu). Cognate with Modern Khmer ព្យុះ (pyuh); Lao ພາຍຸ (phā nyu), ວາຍຸ (wā nyu). Compare Old Khmer vyuha.

ลูก ลูก#Thai


โทษะ

โทษ โทษ#Thai


พล

From Pali bala (“force; power; strength”) or Sanskrit बल (bala, “idem”); cognate with Old Khmer bala (“force, power, strength; armed force, military body”).Khmer ពល (pŭəl).

จตุรงคพล

four elements of army (elephants, horses, chariots, men)

พลการ

act done arbitrarily or without due authorisation; etc.

พลเอก

general (officer ranking above lieutenant general)

1914, ชิต บุรทัต, สามัคคีเภทคำฉันท์:
จอมนาถพระยาตรา พยุหาธิทัพขันธ์ โดยแพและพ่วงปัน พลข้ามณคงคา
jɔɔm nâat prá yâat-dtraa · pá-yú-hǎa-tí táp kǎn · dooi pɛɛ lɛ́ pûuang bpan · pá-lá kâam ná kong-kaa
His Majesty the Great Protector advanced his grand companies, using rafts and linked boats to carry all those armies across the river.


ลึงค์

th-noun

ลึงค์ • (lʉng)

From Sanskrit लिङ्ग (liṅga) or Pali liṅga.


จินตนา

Borrowed from Sanskrit चिन्तन (cintana, “thinking”).


บิดา

From Pali pitar (“father”), from Sanskrit पितृ (pitṛ).


หฤทัย

หฤทัย • (hà-rʉ́-tai)

From Angkorian Old Khmer °hṛdaya (“heart; breast; chest; emotion; wish”); ultimately from Sanskrit हृदय (hṛdaya, “heart; soul”). Compare Old Khmer hradaiya; Modern Khmer ហឫទ័យ (haʼrɨtɨy).


สวามี

Borrowed from Sanskrit स्वामिन् (svāmín), probably via Old Khmer svāmī (“lord, master, mistress; proprietor; husband, spouse, wife, consort”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer svāmi; Angkorian Old Khmer svāmi, svāmiy; Modern Khmer ស្វាមី (svaaməy). Doublet of สามี (sǎa-mii) and สมี (sà-mǐi).

doublet

สามี สามี#Thai


ควาย

From Proto-Tai *ɣwaːjᴬ (“water buffalo”). Cognate with Northern Thai ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ, Isan ควย, Lao ຄວາຍ (khuāi), Lü ᦩᦻ (xwaay), Tai Dam ꪁꪫꪱꪥ (kwaay4), Tai Dón ꪅꪫꪱꪥ (xwaay4), Tai Daeng ꪃꪫꪱꪥ (khwaay4), Shan ၵႂၢႆး (kwáai), Tai Nüa ᥑᥣᥭᥰ (xäay), Ahom 𑜁𑜨𑜩 (khoy) or 𑜁𑜩 (khay), Zhuang vaiz, Saek ว๊าย.

อยู่บ้านท่านอย่าดูดาย ปั้นวัวปั้นควายให้ลูกท่านเล่น

Bubalus bubalis
Bubalus bubalis#Translingual

(sometimes considered vulgar) water buffalo: the animal Bubalus bubalis of the family Bovidae.


เศษ

th-noun

เศษ • (sèet)

From Sanskrit शेष (śeṣa, “remaining”).
Cognate with Lao ເສດ (sēt).

เศษขนมปัง
sèet kà-nǒm-bpang
breadcrumbs


ผี

From Proto-Tai *priːᴬ (“spirit”). Cognate with Northern Thai ᨹᩦ, Lao ຜີ (phī), Lü ᦕᦲ (ṗhii), Tai Dam ꪠꪲ, Tai Nüa ᥚᥤᥴ (phí), Shan ၽီ (phǐi), Ahom 𑜇𑜣 (phī).


ศัตรู

sàt-dtruu (romanization)
คน (classifier)


บริวาร

บริวาร • (bɔɔ-rí-waan)

From Sanskrit परिवार (parivāra, “followers”) or Pali parivāra (“idem”). Cognate with Lao ບໍລິວານ.


เลข

เลข • (lêek)

From Sanskrit लेख (lekha, “letter”). Cognate with Lao ເລກ (lēk), Khmer លេខ (leek).


เพื่อน

th-pronoun

เพื่อน • (pʉ̂ʉan)

From Middle Chinese 伴 (MC banX, “companion; partner”). Cognate with Northern Thai ᨻᩮᩬᩥ᩵ᩁ, ᨻᩮᩥ᩠᩵ᨶ, Lao ເພື່ອນ (phư̄an), ເພິ່ນ (phœn), Shan ပိူၼ်ႈ (pōen), Vietnamese bạn.

1292/93, “จารึกพ่อขุนรามคำแหง (จารึกหลักที่ ๑)”, in ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม ๓, Bangkok: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, กรมศิลปากร, published 1999, →ISBN, pages 9–10:
เมืองษุกโขไทนี้ดี ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว เจ้าเมืองบ่เอาจกอบในไพร่ ลูท่างเพื่อนจูงวัวไปค้า ขี่ม้าไปขาย ใครจักใคร่ค้าช้างค้า ใครจักใคร่ค้าม้าค้า
mʉʉang sùk-kǒo-tai níi dii · nai náam mii bplaa · nai naa mii kâao · jâao-mʉʉang bɔ̀ɔ ao jà-gɔ̀ɔp nai prâi · luu-tâang pʉ̂ʉan juung wuua bpai káa · kìi máa bpai kǎai · krai jàk krâi káa cháang káa · krai jàk krâi káa máa káa
Nice is this town of Sukkhothai. There are fish in rills, there are rices in fields. The lord of the town imposeth no toll upon subjects, [making it] easy for them to bring oxen in [for] sale [or] ride horses in [for] trade. Whoever would want to trade in elephants [will be able to so] trade, whoever would want to trade in horses [will be able to so] trade.

(archaic) a third person pronoun: he, she, it, they, etc.


เพื่อน

→ Khmer: ភឿន (phɨən)

เพื่อนมนุษย์

เพื่อนนักเรียน

เพื่อนบ้าน
pʉ̂ʉan bâan
neighbour(s)
(literally) fellow [member(s)] of the village; fellow villager(s)

เพื่อนสมาชิกรัฐสภา

person sharing or involved in the same activity, occupation, condition, status, etc: fellow, peer, comrade, associate, etc.

(LGBTQ, archaic) lesbian partner; party to or partner in a lesbian relationship.


วินาศ

th-verb

วินาศ • (wí-nâat) (abstract noun การวินาศ or ความวินาศ)

wí-nâat (romanization)
การวินาศ (abstract-noun)
ความวินาศ (abstract-noun)

From Sanskrit विनाश (vināśa, “destruction; loss; ruin”); probably via Old Khmer vināśa (“damage, injury; to damage, to do injury to”). Cognate with Angkorian Old Khmer vināsa, vinās; Modern វិនាស (viniəh); Lao ພິນາດ (phi nāt).

der

to undergo or cause to undergo destruction, loss, or ruin.


โลหะ

From Sanskrit लोह (loha) or Pali loha. Compare Lao ໂລຫະ (lō ha). Doublet of โล่ (lôo).


อัณฑะ

th-noun

อัณฑะ • (an-tá) (classifier ลูก or ข้าง)

an-tá (romanization)
ลูก (classifier)
ข้าง (classifier)

ลูกอัณฑะ

ถุงอัณฑะ


ศพ

From Sanskrit शव (śava, “corpse”). Cognate with Khmer សព (sɑp). Compare Pali chava, from which Thai ฉวะ (chwà) is derived.

2019 May 27, “พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 136, number 69 A (pdf), Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, retrieved 2019-05-28, page 133:
มาตรา ๓๖๖/๑ ผู้ใดกระทำเพื่อสนองความใคร่ของตนโดยการใช้อวัยวะเพศของตนล่วงล้ำอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือช่องปากของศพ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / nʉ̀ng · pûu dai grà-tam pʉ̂ʉa sà-nɔ̌ɔng kwaam-krâi kɔ̌ɔng dton dooi gaan-chái à-wai-yá-wá-pêet kɔ̌ɔng dton lûuang-lám à-wai-yá-wá-pêet · tá-waan-nàk · rʉ̌ʉ chɔ̂ng-bpàak kɔ̌ɔng sòp · dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sǎam bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən hòk mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp
Section 366/1 Anyone who commits [any act] in order to satisfy his own desire by penetrating the genital organ, anus, or oral cavity of a corpse using his own genital organ, shall be liable to imprisonment for not more than three years, or a fine of not exceeding sixty thousand baht, or both.

2015 February 13, สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, “ประมวลกฎหมายอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2017-03-24, retrieved 2019-01-10:
มาตรา ๓๖๖/๒ ผู้ใดกระทำอนาจารแก่ศพต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
mâat-dtraa · sǎam-rɔ́ɔi hòk-sìp hòk / sɔ̌ɔng · pûu dai grà-tam à-naa-jaan gɛ̀ɛ sòp dtɔ̂ng rá-waang-tôot jam-kúk mâi gəən sɔ̌ɔng bpii · rʉ̌ʉ bpràp mâi gəən sìi mʉ̀ʉn bàat · rʉ̌ʉ táng jam táng bpràp
Section 366/2 Anyone who commits an act of indecency upon a corpse shall be liable to imprisonment for not more than two years, or a fine of not exceeding forty thousand baht, or both.

2008 February 7, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2016-12-15, retrieved 2019-02-06:
มาตรา ๒๔๔ ถ้าศาลหรือพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่เห็นจำเป็น...ที่จะต้องตรวจศพ แม้ว่าจะได้บรรจุหรือฝังแล้วก็ตาม ให้มีอำนาจสั่งให้เอาศพนั้นให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจได้ แต่การกระทำตามคำสั่งดังกล่าวจะต้องคำนึงถึงหลักทางศาสนาและไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงอย่างอื่น
mâat-dtraa · sɔ̌ɔng-rɔ́ɔi sìi-sìp sìi · tâa sǎan rʉ̌ʉ pá-nák-ngaan-fàai-bpòk-krɔɔng rʉ̌ʉ dtam-rùuat chán pûu-yài hěn jam-bpen ... tîi jà dtɔ̂ng dtrùuat sòp · mɛ́ɛ wâa jà dâai ban-jù rʉ̌ʉ fǎng lɛ́ɛo gɔ̂ɔ-dtaam · hâi mii am-nâat sàng hâi ao sòp nán hâi pûu-chîao-chaan dtrùuat dâai · dtɛ̀ɛ gaan-grà-tam dtaam kam-sàng dang glàao jà dtɔ̂ng kam-nʉng tʉ̌ng làk taang sàat-sà-nǎa lɛ́ mâi gɔ̀ɔ-hâi-gə̀ət an-dtà-raai ráai-rɛɛng yàang ʉ̀ʉn
Section 244 If the court or high-ranking administrative or police officer deems it necessary...to examine a corpse, even though [the corpse] has already been coffined or buried, [the court or officer] shall have the power to order that the corpse be sent to an expert for examination. But [in] executing the said order, regard must be paid to religious principles and no other serious danger shall be caused.

(of a human being) dead body: corpse, remains, cadaver, etc.


หิมะ

หิมะ • (hì-má)

Borrowed from Sanskrit हिम (hima, “snow”) or Pali hima (“snow”). Compare Lao ຫິມະ (hi ma).


แก่

gɛ̀ɛ (romanization)
ความแก่ (abstract-noun)

From Proto-Tai *keːᴮ (“old (of living beings)”). Cognate with Northern Thai ᨠᩯ᩵, Southern Thai แก๋, Lao ແກ່ (kǣ), Isan แก or แก่, Lü ᦶᦂᧈ (k̇ae¹), Tai Dón ꪵꪀꫀ, Shan ၵႄႇ (kàae), Tai Nüa ᥐᥥᥱ (kě), Phake ကေ (ke), Ahom 𑜀𑜦𑜧 (kē), Zhuang geq, Saek เก.

cog

Lü ᦶᦂᧈ (k̇ae¹)


โรค

th-noun

โรค • (rôok)

From Sanskrit रोग (roga, “disease”). Compare Khmer រោគ (rook), Lao ໂລກ (lōk).


แม่

แม่ • (mɛ̂ɛ)

From Proto-Tai *meːᴮ (“mother”). Cognate with Northern Thai ᨾᩯ᩵, Lao ແມ່ (mǣ), Lü ᦶᦙᧈ (mae¹), Shan မႄႈ (māae), Ahom 𑜉𑜦𑜧 (mē), Bouyei meeh, Zhuang meh.

แม่สื่อแม่ชัก ไม่ได้เจ้าตัวเอาวัวพันหลัก

2019 October 17, admin06, “สยาม ธีรวุฒิ: จากลูกชายของแม่ สู่ 'ศัตรูของชาติ' และการเดินทางเพื่อตามหาความยุติธรรม”, in ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน, Bangkok: ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน, retrieved 2020-05-09:
แม่ไปขอความช่วยเหลือจากกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ เจ้าหน้าที่พูดกับแม่ว่า เรื่องยังอยู่ระหว่างคัดกรอง...อย่าพูดเรื่องสยามหายไป เดี๋ยวประเทศจะเสียชื่อเสียง...น้ำตาแม่ตกเลย ห่วงภาพลักษณ์ประเทศ แล้วลูกของฉันที่หายไปล่ะ
mɛ̂ɛ bpai kɔ̌ɔ kwaam-chûai-lʉ̌ʉa jàak grom kúm-krɔɔng sìt-tí lɛ́ sěe-rii-pâap · jâao-nâa-tîi pûut gàp mɛ̂ɛ wâa · rʉ̂ʉang yang yùu rá-wàang kát-grɔɔng ... yàa pûut rʉ̂ʉang sà-yǎam hǎai bpai · dǐao bprà-têet jà sǐia chʉ̂ʉ-sǐiang ... nám-dtaa mɛ̂ɛ dtòk ləəi · hùuang pâap-lák bprà-têet · lɛ́ɛo lûuk kɔ̌ɔng chǎn tîi hǎai bpai lâ
I went to seek help from the Rights and Liberties Protection Department. [Its] officials spoke to me that [my] case was pending review...[and told me] not to speak [to the foreign media] about Sayam going missing, otherwise the country would lose its face... My tears dropped at that instant. [They] cared about the image of the country. And what about my child that went missing?

used as a term of address to or title for a female parent, mother-in-law, or person regarded as a female parent, and used by such person to refer to oneself.

used as a term of address to or title for a woman in authority, goddess, or royal woman, and used by such person to refer to oneself.

(slang) used as a term of address to or title for a celebrated woman, trans woman, or effeminate man, and used by such person to refer to oneself.

(grammar) category assigned to a syllable based on its ending sound:

the category กก (gòk) for a syllable ended by the sound [k], which is represented by the letter ก (gɔɔ), ข (kɔ̌ɔ), ฃ (kɔ̌ɔ), ค (kɔɔ), ฅ (kɔɔ), or ฆ (kɔɔ);

the category กง (gong) for a syllable ended by the sound [ŋ], which is represented by the letter ง (ngɔɔ);

the category กด (gòt) for a syllable ended by the sound [t], which is represented by the letter จ (jɔɔ), ฉ (chɔ̌ɔ), ช (chɔɔ), ซ (sɔɔ), ฌ (chɔɔ), ฎ (dɔɔ), ฏ (dtɔɔ), ฐ (tɔ̌ɔ), ฑ (tɔɔ), ฒ (tɔɔ), ด (dɔɔ), ต (dtɔɔ), ถ (tɔ̌ɔ), ท (tɔɔ), ธ (tɔɔ), ศ (sɔ̌ɔ), ษ (sɔ̌ɔ), or ส (sɔ̌ɔ);

the category กน (gon) for a syllable ended by the sound [n], which is represented by the letter ญ (yɔɔ), ณ (nɔɔ), น (nɔɔ), ร (rɔɔ), ล (lɔɔ), or ฬ (lɔɔ);

the category กบ (gòp) for a syllable ended by the sound [p], which is represented by the letter บ (bɔɔ), ป (bpɔɔ), พ (pɔɔ), ฟ (fɔɔ), or ภ (pɔɔ);

the category กม (gom) for a syllable ended by the sound [m], which is represented by the letter ม (mɔɔ);

เกย เกย#Thai

the category เกย (gəəi) for a syllable ended by the sound [j], which is represented by the letter ย (yɔɔ);

เกอว เกอว#Thai

the category เกอว (gəəo) for a syllable ended by the sound [w], which is represented by the letter ว (wɔɔ);

ก กา
ก กา#Thai

the category ก กา (gɔɔ gaa) for an open syllable.


ทรัพย์

ทรัพย์ • (sáp)

→ Northern Thai: ᨪᩢ᩠ᨷ (sap)

→ Lao: ຊັບ (sap)

From Pre-Angkorian Old Khmer ទ្រវ្យ (dravya, “asset; possession; property; wealth; valuable; etc”), from Sanskrit द्रव्य (dravya, “object; substance; thing; etc”). Cognate with Modern Khmer ទ្រព្យ (trŏəp).

der

money; valuable object, valuable thing; wealth, fortune, treasure; asset, property, possession, belonging.

2019, มานิตย์ จุมปา, คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยทรัพย์สิน, 9th edition, Bangkok: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, →ISBN, pages 4–5:
ทรัพย์ หมายถึง วัตถุมีรูปร่าง ซึ่งได้แก่ สิ่งที่มองเห็นได้ด้วยตา จับต้องสัมผัสได้ เช่น สมุด ปากกา โต๊ะ เก้าอี้ รถยนต์ วัว ควาย เรือ... นักกฎหมายบางท่านได้แสดงความเห็น...ว่า ทรัพย์นั้นนอกจากจะหมายถึงวัตถุมีรูปร่างแล้ว ยังต้อง...อาจมีราคาได้และอาจถือเอาได้...ในขณะที่นักกฎหมายอีกบางท่านกล่าวไว้แต่เพียงว่า ทรัพย์ คือ วัตถุมีรูปร่าง
sáp · mǎai tʉ̌ng · wát-tù mii rûup-râang · sʉ̂ng dâai-gɛ̀ɛ · sìng tîi mɔɔng hěn dâai dûai dtaa · jàp-dtɔ̂ng sǎm-pàt dâai · chên · sà-mùt · bpàak-gaa · dtó · gâo-îi · rót-yon · wuua · kwaai · rʉʉa ... · nák-gòt-mǎai baang tâan dâai sà-dɛɛng kwaam-hěn ... wâa · sáp nán nɔ̂ɔk-jàak jà mǎai tʉ̌ng wát-tù mii rûup-râang lɛ́ɛo · yang dtɔ̂ng ... àat mii raa-kaa dâai lɛ́ àat tʉ̌ʉ-ao dâai ... nai-kà-nà tîi nák-gòt-mǎai ìik baang tâan glàao wái dtɛ̀ɛ-piiang wâa · sáp · kʉʉ · wát-tù mii rûup-râang
Thing refers to an object [that] has shape, which is a thing that can be seen with the eye [and] can be touched [or] sensed [physically], such as notebook, pen, table, chair, car, cow, buffalo, boat... Some lawyers have expressed the opinion...that apart from meaning an object [which] has shape, a Thing must also be...capable of being valued and susceptible of being occupied...whilst some other lawyers have merely said that a Thing is an object [that] has shape.

1992 April 8, “พระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ ๑ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ. ๒๕๓๕”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 103, number 42 A, Bangkok: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, page 30:
มาตรา ๑๓๗ ทรัพย์ หมายความว่า วัตถุมีรูปร่าง
mâat-dtraa · nʉ̀ng-rɔ́ɔi sǎam-sìp jèt · sáp · mǎai-kwaam wâa · wát-tù mii rûup-râang
Section 137 Things refer to objects [that] have shape.

1925 November 11, “พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๑ และ ๒ ที่ได้ตรวจชำระใหม่”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 42, Bangkok: n.p., page 29:
มาตรา ๙๘ อันว่าทรัพย์นั้น โดยนิตินัยได้แก่ วัดถุมีรูปร่าง
mâat-dtraa · gâao-sìp bpɛ̀ɛt · an-wâa sáp nán · dooi-ní-dtì-nai dâai-gɛ̀ɛ · wát-tù mii rûup-râang
Section 98 As for Things, [they] de jure are objects [that] have shape.

ทรัพย์สิน ทรัพย์สิน#Thai

(law, perhaps first used in the Civil and Commercial Code of Siam, promulgated on 11 November 1923) thing: corporeal object, as distinguished from ทรัพย์สิน (sáp-sǐn, “property: corporeal or incorporeal object”).

perhaps first used in the Civil and Commercial Code of Siam; promulgated on 11 November 1923; perhaps first used in the Civil and Commercial Code of Siam; promulgated on 11 November 1923

(law, chiefly found in combination) estate: all the money and property owned by a particular person; individual item, article, or piece thereof.


ขโมย

th-verb

ขโมย • (kà-mooi) (abstract noun การขโมย)

kà-mooi (romanization)
การขโมย (abstract-noun)

→ Khmer: ខ្មួយ (khmuəy)

→ Nyah Kur: คะโมย

→ Lao: ຂະໂມຍ (kha mōi) / ກະໂມຍ (ka mōi)

→ Northern Thai: ᨡᨾᩰᩫ᩠ᨿ


นับ

From Proto-Tai *napᴰ (“to count”). Cognate with Northern Thai ᨶᩢ᩠ᨷ, Lao ນັບ (nap), Lü ᦓᧇ (nab), Tai Dam ꪙꪚꪾ, Shan ၼပ်ႉ (nâ̰p), Phake ꩫပ် (nap, “to calculate”), Ahom *𑜃𑜆𑜫 (*nap).

คนนับล้าน

(of an amount or number) up to; as much as; as many as.


ชา

chaa (romanization)
ความชา (abstract-noun)


ท้า

táa (romanization)
การท้า (abstract-noun)

Cognate with Lao ທ້າ (thā), Shan တႃႉ (tâ̰a, “be ready,daunt”), Lü ᦑᦱᧉ (taa²)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc.


ต่อต้าน

ต่อต้าน • (dtɔ̀ɔ-dtâan) (abstract noun การต่อต้าน)

dtɔ̀ɔ-dtâan (romanization)
การต่อต้าน (abstract-noun)

/tɔː˨˩.taːn˥˩/

ต่อ (dtɔ̀ɔ, “to combat; to fight”) + ต้าน (dtâan, “to oppose; to stand (against)”).

com

ต่อต้านการทุจริต

to counter; to fight (against); to oppose.


ท้าทาย

th-verb

ท้าทาย • (táa-taai) (abstract noun การท้าทาย or ความท้าทาย)

táa-taai (romanization)
การท้าทาย (abstract-noun)
ความท้าทาย (abstract-noun)

From ท้า (táa, “to challenge”) + ทาย (taai, “to question”).

com

วัยรุ่นวิวาทหลังท้าทายกัน

Teens quarreled after challenging each other.

ท้าทายความสามารถ

ท้าทายกฎหมาย

to challenge the law (by violating it, refusing to comply with it, etc)

to challenge: to summon to a contest of skill, strength, etc; to call into question; to defy.


ชาย

chaai (romanization)
การชาย (abstract-noun)


หญิง

th-noun

หญิง • (yǐng)

From Proto-Southwestern Tai *ʰɲiŋᴬ (“woman”). Cognate with Northern Thai ᨬᩥ᩠ᨦ or ᨿᩥ᩠ᨦ, Isan ญิง, Lao ຍິງ (nying), Lü ᦍᦲᧂ (yiing), Shan ယိင်း (yíng), Tai Nüa ᥕᥤᥒᥰ (yïng), Ahom 𑜐𑜢𑜂𑜫 (ñiṅ).

2006, วิภาวดีรังสิต, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า, เสด็จพระราชดําเนิน: สหรัฐอเมริกา พุทธศักราช ๒๕๐๓, ปากีสถาน พุทธศักราช ๒๕๐๕, และสหพันธรัฐมลายา พุทธศักราช ๒๕๐๕, Bangkok: มูลนิธิวิภาวดีรังสิต:
ภริยาเจ้ากรมพิธีการบอกหญิงว่า อากาศดีเหลือเกิน
pá-rí-yaa jâao grom pí-tii-gaan bɔ̀ɔk yǐng wâa · aa-gàat dii lʉ̌ʉa-gəən
The wife of the head of the Department of Rites told me that the weather was incredibly nice.

2020 September 25, “ด่วน หญิงหน่อยประกาศลาออกประธานยุทธศาสตร์เพื่อไทย แต่ยังเป็นสมาชิกพรรค”, in สนุก, Bangkok: เทนเซ็นต์ (ประเทศไทย), retrieved 2020-09-26:
หญิงหน่อยประกาศลาออกประธานยุทธศาสตร์เพื่อไทย
yǐng nɔ̀i bprà-gàat laa-ɔ̀ɔk bprà-taan yút-tá-sàat pʉ̂ʉa tai
Ying Noi announces resigning from [the post of] president of the For Thais [Party's board of] strategy

(colloquial) used as a title for or term of address to a noblewoman, and used by a noblewoman to refer to herself.


จันทร์

th-proper noun

จันทร์ • (jan)

From Sanskrit चन्द्र (candra, “shining; the shining one (referring to the moon)”). Cognate with Old Khmer candra, can, °cann; Modern Khmer ចន្ទ្រ (cɑɑcɑntrɔɔ), Lao ຈັນ (chan), Lü ᦶᦈᧃ (ṫsaen), Shan ၸၼ်ႇတႃႇ (tsàn tàa). Compare Pali canda, from which Thai จันท์ is derived.

bor

พระ พระ#Thai


จันทร์

th-noun

จันทร์ • (jan)

วัน วัน#Thai

มิมาสเอนเซลาดัสเทธิสไดโอนเรอาไททันไอเพทัส


ฤดู

From Sanskrit ऋतु (ṛtu, “season”). Cognate with Isan ละดู, Lao ລຶດູ (lư dū) or ລະດູ (la dū), Old Khmer rtu, Khmer រដូវ (rɔɔrɔdəw).

moment; occasion; opportunity; period season; time.


มะละกอ

มะละกอ • (má-lá-gɔɔ)

Semi-learned borrowing from Malay Melaka (“Melacca”). Doublet of มะละกา (má-lá-gaa)


พินทุ

th-noun

พินทุ • (pin-tú)

Learned borrowing from Sanskrit बिन्दु (bindu, “dot”).


วิวาห์

th-noun

วิวาห์ • (wí-waa)

From Pali vivāha (“marriage”); ultimately from Sanskrit विवाह (vivāha, “idem”). Cognate with Khmer វិវាហៈ (viviəhaʼ, “marriage ceremony held at the groom's house”).

cog

(elegant) any kind of marriage or wedding.


มณี

From Pali maṇi (“precious stone; gem; jewel”) or Sanskrit मणि (maṇi, idem); probably via Old Khmer mnī, mni, *maṇi, muṇī (“precious stone; gemstone”). Cognate with Lao ມະນີ (ma nī), Northern Thai ᨾᨱᩦ, Modern Khmer មណី (mĕəʼnii).

bor

(elegant, loosely or by extension) any precious stone: gem, gemstone, jewel, etc.


สุพรรณ

th-proper noun

สุพรรณ • (sù-pan)

From clipping of สุพรรณบุรี (sù-pan-bù-rii), from สุพรรณ (sù-pan, “gold”) + บุรี (bù-rii, “city; town”).

com

(colloquial) Suphan Buri (a province of Thailand)


ราชกุมารี

th-noun

ราชกุมารี • (râat-chá-gù-maa-rii) (classifier องค์ or พระองค์)

râat-chá-gù-maa-rii (romanization)
องค์ (classifier)
พระองค์ (classifier)

From ราช (râat, “royal”) + กุมารี (gù-maa-rii, “daughter; girl, lady, maiden”); ultimately from Sanskrit राजकुमारी (rājakumārī, “princess”), from राज (rāja, “king; sovereign”) + कुमारी (kumārī, “daughter; girl, lady, maiden”). Compare Khmer រាជកុមារី (riəckomiərii).


ภาพ

th-noun

ภาพ • (pâap)

From Sanskrit भाव (bhāva) or Pali bhāva. Compare Lao ພາບ (phāp).


วิหาร

วิหาร • (wí-hǎan)

From Pali vihāra (“monastery”) or Sanskrit विहार (vihāra, “academy; sanctuary; temple”); perhaps via Old Khmer vihāra (“monastery”). Compare Modern Khmer វិហារ (vihiə); Lao ວິຫານ (wi hān); Burmese ဝိဟာရ (wi.hara.).

der

โบสถ์ โบสถ์#Thai

in a religious compound: image hall (hall housing a religious image/images), as distinguished from โบสถ์ (bòot, “ritual hall”).


พระ

From Old Khmer ព្រ (bra) or Angkorian Old Khmer ព្រះ (braḥ), ព្រះហ៑ (braḥh), ព្រហ៑ (brah, literally “distinguished; divine; excellent; holy; sacred; superior; etc”), likely from Sanskrit वर (vara, “best; excellent; foremost; holy; precious; top; valuable; etc”); see Khmer ព្រះ (prĕəh) for more.
Compare Old Khmer វ្រះ (vraḥ), វ្រះហ៑ (vraḥh), វ្រហ៑ (vrah), វ្រហ្ហ៑ (vrahh), វ្រាអះ (vrāʼaḥ), ព្រា (brā); Angkorian Old Khmer វ្រះ (vraḥ), វ្រះហ (vraḥha), វ្រះហ៑ (vraḥh), វ្រហ៑ (vrah), វ្រស៑ (vras), វ្រាះ (vrāḥ).
Cognate with Modern Khmer ព្រះ (prĕəh), Lao ພະ (pha), ພຣະ (pha ra), Northern Thai ᨻᩕ, Lü ᦘᦰ (ph!), Shan ၽြႃး (phráa). Compare also Burmese ဘုရား (bhu.ra:), Old Javanese phra, Javanese bra. Doublet of พร (pɔɔn) and วร (wɔɔn) via Sanskrit.

1 Chronicles 10:10, KJV:
เขาเอาเครื่องอาวุธของพระองค์ไปไว้ในวิหารพระของเขา
kǎo ao krʉ̂ʉang-aa-wút kɔ̌ɔng prá-ong bpai wái nai wí-hǎan prá kɔ̌ɔng kǎo
And they put his armour in the house of their gods,

เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, กาพย์เห่เรือ:
พระเสด็จโดยแดนชล
prá sà-dèt dooi dɛɛn chon
He [the king] travels by water.

god, deity; priest, royal person; also used as an honorific or term of address.

used as an honorific for or term of address to anyone or anything relating to a god, deity, priest, or royal person, or to a representation of such person.

หลวง หลวง#Thai

พระยา พระยา#Thai

(historical) the Thai noble rank above หลวง (lǔuang) and below พระยา (prá-yaa); holder of this rank.


บรรทัด

th-noun

บรรทัด • (ban-tát)

From Old Khmer pandâtta (“rule, straight line; ruler, straightedge”). Cognate with Modern Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət).

cog

Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət)


บรรทัด

th-proper noun

บรรทัด • (ban-tát)

cog

Khmer បន្ទាត់ (bɑɑbɑntŏət)

Banthat Range, the mountain range forming the border between Thailand and Cambodia.

Banthat Mount, in Phatthalung Province, Thailand.


เหตุ

th-noun

เหตุ • (hèet)

From Pali hetu (“case, matter; cause, motive, reason; root; etc”) or Sanskrit हेतु (hetu, idem); possibly via Old Khmer hetu, *hetu (“because; cause, reason; etc”). Cognate with Lao ເຫດ, Modern Khmer ហេតុ (haet), Northern Thai ᩉᩮ᩠ᨲᩩ (hēt).

bor

event; incident; situation; happening; occurrence; circumstance.


หมื่น

th-num

หมื่น • (mʉ̀ʉn)

From Middle Chinese 萬 (MC mjonH, “ten thousand”). Cognate with Old Khmer hmīna, hmï̄ṇa, hmina, hmœna (“ten thousand”); Modern Khmer ម៉ឺន (məɨn), ហ្មឺន (məɨn); Lao ໝື່ນ (mư̄n); Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹); Shan မိုၼ်ႇ (mùen); Vietnamese muôn.

cog

Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹)

๑๐๐๐๐ ๑๐๐๐๐#Thai

ten thousand (Thai numerals: ๑๐๐๐๐ (10000))


หมื่น

th-noun

หมื่น • (mʉ̀ʉn)

cog

Lü ᦖᦹᧃᧈ (ṁuen¹)

พัน พัน#Thai

ขุน ขุน#Thai

(historical) a minor Thai noble rank above พัน (pan) and below ขุน (kǔn); holder of this rank.


นาย

From Mon နဲာ (“master; person in charge”) or Old Khmer nāy (“leader”). Cognate with Lao ນາຍ (nāi), Lü ᦓᦻ (naay), Modern Khmer នាយ (niəy).

(gender-neutral) a prefix indicating leadership or the state of being in charge of something.

(archaic) a title given to any male commoner who is not a slave or convict.

(law) a legal title given to a man aged 15 years or more.

(colloquial) a familiar term of address to a male friend.


หลวง

→ Khmer: ហ្លួង (luəng)

From Proto-Tai *ʰluəŋᴬ (“big”); s.
Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᩅᨦ, Lao ຫຼວງ (lūang), Lü ᦷᦜᧂ (l̇ong), Shan လူင် (lǔung), Ahom 𑜎𑜤𑜂𑜫 (luṅ), Zhuang lueng, Nong Zhuang long. Compare Proto-Hlai *C-luŋ (“big”).
Also cognate with Modern Khmer ហ្លួង (luəng).

ขุน ขุน#Thai

พระ พระ#Thai

(historical) the Thai noble rank above ขุน (kǔn) and below พระ (prá); holder of this rank.


สมเด็จเจ้าพระยา

th-noun

สมเด็จเจ้าพระยา • (sǒm-dèt-jâao-prá-yaa)

Compound of สมเด็จ (sǒm-dèt) + เจ้าพระยา (jâao-prá-yaa). Compare Khmer សម្ដេចចៅពញា (sɑɑmdəccawpñiə).

cog

Khmer សម្ដេចចៅពញា (sɑɑmdəccawpñiə)

(archaic) an honorific given to a monarch.

เจ้าพระยา เจ้าพระยา#Thai

(historical) a noble rank of a public official, higher than เจ้าพระยา (jâao-prá-yaa).


น้ำส้มพริกดอง

th-noun

น้ำส้มพริกดอง • (nám-sôm-prík-dɔɔng)


น้ำมันพริก

น้ำมันพริก • (nám-man-prík)


น้ำมัน

น้ำมัน • (nám-man)

น้ำ (náam) + มัน (man). Compare Lao ນ້ຳມັນ (nam man), Northern Thai ᨶ᩶ᩣᩴᨾᩢ᩠ᨶ, Lü ᦓᧄᧉᦙᧃ (nam²man), Shan ၼမ်ႉမၼ်း (nâ̰m mán).

cog

Shan ၼမ်ႉမၼ်း (nâ̰m mán)


เหลี่ยม

th-adj

เหลี่ยม • (lìiam) (abstract noun ความเหลี่ยม)

lìiam (romanization)
ความเหลี่ยม (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰliəmᴮ¹ (“angle; side”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖ᩠ᨿ᩵ᨾ or ᩉ᩠ᩃ᩠ᨿ᩵ᨾ, Isan เหลี่ยม, Lao ຫຼ່ຽມ (līam).

cog

Isan เหลี่ยม

หน้าเหลี่ยม

pertaining to edges or sides; -sided; -edged.


เหลี่ยม

th-cls

เหลี่ยม • (lìiam)

cog

Isan เหลี่ยม


มณโฑ

From Sanskrit मन्दो (mando), shortened from मन्दोदरी (mandodarī).


ระฆัง

→ Lao: ລະຄັງ (la khang)

From Pali ghaṃ, accusative singular form of gha (“large bell”).


โซ่

Cognate with Lao ໂສ້ (sō), Northern Thai ᩈᩰ᩶, Khün ᩈ᩠ᩅᩫ᩶, Tai Dam ꪶꪎ꫁. Compare Old Chinese 鎖 (OC *soːlʔ, “lock”).


ปฏัก

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏัก และประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่น ซึ่งท่านเมษบาลผู้หนึ่งได้ประทานให้
tɔ̂ɔi-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂ɛn sʉ̂ng tân mêet-sà-baan pûu nʉ̀ng dâai bprà-taan hâi
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies, which are given from one shepherd.

ประตัก ประตัก#Thai


ชฎา

th-noun

ชฎา • (chá-daa) (classifier ศีรษะ or หัว or องค์)

chá-daa (romanization)
ศีรษะ (classifier)
หัว (classifier)
องค์ (classifier)

→ Khmer: ឆដា (chɑɑchɑdaa)

/t͡ɕʰa˦˥.daː˧/

From Sanskrit जटा (jaṭā, “matted hair”) or Pali jaṭā (idem).

พระ พระ#Thai

(พระ~) a type of elegant headwear with a long top, traditionally worn by deities, royalty, and performers of certain plays.


ธง

Uncertain, but ธ in the word is definitely contaminated by Pali dhaja (whence Thai ธชะ, ธัช (tách)). Compare Northern Thai ᨴᩩᨦ, Lao ທຸງ (thung), Khün ᨴᩩᨦ, Lü ᦑᦳᧂ (tung), Shan တုင်း (túng), Tai Nüa ᥖᥧᥒᥰ (tüng), Khmer ទង់ (tŭəng).


ธวัช

ธวัช • (tá-wát)


ฐาน

ฐาน • (tǎan)

Borrowed from Pali ṭhāna (“base”). Cognate with Lao ຖານ (thān), Northern Thai ᨮᩣᨶ, ᨮᩣ᩠ᨶ.


อุรา

อุรา • (ù-raa)

Borrowed from Sanskrit उरस् (uras, “chest”).


สมัย

สมัย • (sà-mǎi)

From Sanskrit समय (samaya, “time”). Cognate with Lao ສະໄໝ (sa mai).


เวทย์

เวทย์ • (wêet)

From Sanskrit वेद्य (vedya, “that which is learnt; to be learnt, known, or understood”).

bor

วิทย์ วิทย์#Thai

(literary, poetic) Alternative form of วิทย์


รักษา

th-verb

รักษา • (rák-sǎa) (abstract noun การรักษา)

rák-sǎa (romanization)
การรักษา (abstract-noun)

From Sanskrit रक्षा (rakṣā, “defence”). Compare Pali rakkhā.
Compare with Lao ຮັກສາ (hak sā), Shan ႁၵ်ႉသႃ (hâ̰k sǎa).

to heal, cure, or treat (medically, emotionally, etc).


ลิขิต

ลิขิต • (lí-kìt) (abstract noun การลิขิต)

lí-kìt (romanization)
การลิขิต (abstract-noun)

From Pali likhita (“inscribed; written”) or Sanskrit लिखित (likhita, “document; writing”), probably via Old Khmer likhita (“inscribed, written; document, writing”). Cognate with Modern Khmer លិខិត (likhət).


อัศจรรย์

th-noun

อัศจรรย์ • (àt-sà-jan)

From Sanskrit आश्चर्य (āścarya, “astonishment; miracle; surprise”); probably via Angkorian Old Khmer ʼaścāryya (“marvel, wonder; marvellous, wondrous”). Cognate with Old Khmer iscāryya, isacāryya, isacaryya; Modern Khmer អស្ចារ្យ (ʼɑhcaa); Lao ອັດສະຈັນ (ʼat sa chan). Doublet of อัจฉริยะ (àt-chà-rí-yá).

bor

ฉาก ฉาก#Thai

(literary studies, euphemistic) (บท~, ฉาก~) sexual scene; scene depicting a sexual activity.


ทิพย์

th-adj

ทิพย์ • (típ)

From Sanskrit दिव्य (divya, “agreeable; celestial; magical; etc”); possibly via Old Khmer dibya (“celestial, divine; magical, supernatural; excellent, magnificent; etc”). Compare Pali dibba, from which Thai ทิพ (típ) is derived. Cognate with Modern Khmer ទិព្វ (tɨp).

der

(slang, humorous, sarcastic) existing in imagination; imagined; fanciful; unreal; fake; feigned.


ทิพย์

th-adv

ทิพย์ • (típ)

magically; supernaturally; through magic or supernatural power.

(slang, humorous, sarcastic) in imagination; fancifully; in an unreal manner; fakely; feignedly.


อดีต

th-noun

อดีต • (à-dìit)

/ʔa˨˩.diːt̚˨˩/

From Pali atīta (“past; gone by”), from Sanskrit अतित (atita, “idem”). Cognate with Lao ອາດີດ (ʼā dīt), Khmer អតីត (ʼaʼdət), Burmese အတိတ် (a.tit), Hindi अतीत (atīt).

cog

Lao ອາດີດ (ʼā dīt)


ยาม

From Sanskrit याम (yāma, “time”). Cognate with Lao ຍາມ (nyām), Lü ᦍᦱᧄ (yaam), Northern Thai ᨿᩣ᩠ᨾ, Tai Dam ꪑꪱꪣ.

any of the eight parts of the day (period of twenty-four hours), consisting of three hours each.

ปฐมยาม ปฐมยาม

มัชฌิมยาม มัชฌิมยาม

ปัจฉิมยาม ปัจฉิมยาม

any of the three parts of the night, consisting of four hours each, called pathommayam (ปฐมยาม), matchimayam (มัชฌิมยาม, and patchimayam (ปัจฉิมยาม), respectively.

สุริยะ สุริยะ

จันเทา จันเทา

(astrological) any of the eight parts of the day (period between sunrise and sunset), consisting of one and a half hours each, called suriya (สุริยะ), sukkra (ศุกระ), phuttha (พุธะ), chanthao (จันเทา), saori (เสารี), khru (ครู), phumma (ภุมมะ), and suriya (สุริยะ), respectively.

(astrological) any of the eight parts of the night, consisting of one and a half hours each, called rawi (รวี), chiwo (ชีโว), sasi (ศศิ), sukkro (ศุโกร), phummo (ภุมโม), soro (โสโร), phuttho (พุโธ), and rawi (รวิ), rspectively.


ยักษ์

th-noun

ยักษ์ • (yák)

From Sanskrit यक्ष (yakṣa, “yakṣa”). Cognate with យក្ស (yĕək); Lao ຍັກ (nyak) and Burmese ယက္ခ (yakhka.). Compare Pali yakkha, from which Thai ยักข์ (yák) is derived.

(mythology) (classifier ตน) yakṣa, a kind of malevolent supernatural being, often depicted as having supernatural power, great strength, a very large stature, and a frightening appearance.

(mythology) (classifier ตน) similar being, as giant, ogre, etc.

(figurative, sometimes considered derogatory and offensive) person characteristic of a yakṣa, such as one who is malevolent or ruthless, has great strength, has a very large stature, or has a frightening appearance.

(figurative) someone or something of great importance, influence, or power in a particular field: tycoon, magnate, big shot, fat cat, etc.


จักษุ

จักษุ • (jàk-sù)

/t͡ɕak̚˨˩.suʔ˨˩/

From Sanskrit चक्षु (cakṣu, “eye”).
Compare Lao ຈັກສຸ (chak su).


ภาษิต

From Sanskrit भाषित (bhāṣita, “spoken”).


ศิลป์

ศิลป์ • (sǐn)


สมัคร

th-verb

สมัคร • (sà-màk) (abstract noun การสมัคร)

sà-màk (romanization)
การสมัคร (abstract-noun)


สตรี

From Sanskrit स्त्री (strī, “woman”). Compare Lao ສະຕີ (sa tī).


มวล

muuan (romanization)
ความมวล (abstract-noun)


กุศล

th-noun

กุศล • (gù-sǒn)

From Sanskrit कुशल (kuśala, “prosperous”). Compare Pali kusala (“idem”).


สามารถ

th-verb

สามารถ • (sǎa-mâat) (abstract noun การสามารถ or ความสามารถ)

sǎa-mâat (romanization)
การสามารถ (abstract-noun)
ความสามารถ (abstract-noun)

/saː˩˩˦.maːt̚˥˩/

From Sanskrit समर्थ (samartha, “strong; able; powerful; sufficient; etc”). Cognate with Old Khmer samartha (“ability, competence, potential; in conjunction with, in association with; to join (with), to combine (with); etc”).

cog

(auxiliary) can; may; to be able (to) or suitable (for).


ทายาท

Borrowed from Pali dāyāda or Sanskrit दायाद (dāyāda). Compare Khmer ទាយាទ (tiəyiət), Lao ທາຍາດ.


โบว์ลิ่ง

th-noun

โบว์ลิ่ง • (boo-lîng)


สมุนไพร

From สมุน (sà-mǔn) + ไพร (prai).
"Cannabis; marijuana" is the semantic loan from English herb.

(colloquial, slang) cannabis; marijuana.


ดวงใจ

From ดวง (duuang, “orb”) + ใจ (jai, “heart”).

ยอด ยอด#Thai

สุด สุด#Thai

(idiomatic, sometimes as an affectionate term of address) (to express the greatest degree: ยอด~, สุด~) dear one; darling one; cherished one; precious one.


บริการ

th-verb

บริการ • (bɔɔ-rí-gaan) (abstract noun การบริการ)

bɔɔ-rí-gaan (romanization)
การบริการ (abstract-noun)

Possibly from Sanskrit परि (pari, “round; around; about”) + कार (kāra, “doing; making; maker; doer”); equivalent to บริ (brì, “about; around; surrounding; etc”) + การ (gaan, “act, action, affair, business, deed; mission, task, work; etc”). Related to บริกร. Compare Lao ບໍຣິການ (bǭ ri kān), ບໍລິການ (bǭ li kān).

com

to service, to serve; to help, to assist.


คอมพิวเตอร์

th-noun

คอมพิวเตอร์ • (kɔm-piu-dtə̂ə) (classifier เครื่อง)

kɔm-piu-dtə̂ə (romanization)
เครื่อง (classifier)

/kʰɔm˧.pʰiw˦˥.tɤː˥˩/


กีฬา

Borrowed from Pali kīḷā (“sport; play”). Compare กรีฑา (grii-taa, “athletics”), which is from Sanskrit क्रीडा (krīḍā). Cognate with Khmer កីឡា (kəylaa), Lao ກີລາ (kī lā) or ກິລາ (ki lā), Northern Thai ᨠᩦᩊᩣ.

เล่นกีฬา


ฤทัย

ฤทัย • (rʉ́-tai)


กิจการ

Shortened from กิจการของอัครทูต (gìt-jà-gaan-kɔ̌ɔng-àk-krá-tûut, “Acts of the Apostles”).

th-l

กิจการของอัครทูต

(biblical) Acts: a book of the New Testament.


เกษตร

th-noun

เกษตร • (gà-sèet)

From Sanskrit क्षेत्र (kṣetra, “farm; field”). Compare Pali khetta, from which Thai เขต (kèet) is derived.

bor

(elegant) area; region; district; territory; realm.


แพทย์

th-noun

แพทย์ • (pɛ̂ɛt)

From Sanskrit वैद्य (vaidya, “doctor; physician”); probably via Khmer ពេទ្យ (pɛɛt).

der

medical practitioner
medical practitioner

(formal) medical practitioner; physician; doctor.


หัวใจ

From หัว (hǔua, “head; bulb; etc”) + ใจ (jai, “heart”). Cognate with Lao ຫົວໃຈ (hūa chai), Shan ႁူဝ်ၸႂ် (hǒ tsǎue), and Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay). Compare the literal meaning of Chinese 心頭 /心头 (xīntóu).

cog

Lü ᦷᦠᦺᦈ (ḣoṫsay)

ดวง ดวง#Thai


ปารีส

Paris (the capital and largest city of France)


บัตร

th-noun

บัตร • (bàt)

From Sanskrit पत्र (patra, “card”). Compare Lao ບັດ (bat).


วินาที

วินาที • (wí-naa-tii) (classifier วินาที)

wí-naa-tii (romanization)
วินาที (classifier)

From Sanskrit विनाडी (vināḍī, “period of 24 seconds”). Cognate with Khmer វិនាទី (viniətii), Lao ວິນາທີ (wi nā thī).


ผัดไทย

th-noun

ผัดไทย • (pàt-tai)

From ผัด (pàt, “stir-fry dish”) + ไทย (tai, “Thai”).


เลือด

th-noun

เลือด • (lʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *lɯətᴰ (“blood”). Cognate with Isan เลือด, Lao ເລືອດ (lư̄at), Northern Thai ᩃᩮᩬᩥᨯ, Khün ᩃᩮᩨ᩠ᨯ, Lü ᦵᦟᦲᧆ (loed), Shan လိူတ်ႈ (lōet), Aiton လိုတ် (lüt), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜄𑜫 (lüt), Bouyei liad, Zhuang lwed, Nong Zhuang lowd, Saek หล้วด.


ศีล

ศีล • (sǐin)

From Sanskrit शील (śīla, “morality”). Cognate with Lao ສິນ (sin), Northern Thai ᩈᩦ᩠ᩃ, Lü ᦉᦲᧃ (ṡiin), Shan သီႇလႃႉ (sìi lâ̰a), သိၼ် (sǐn).

เบญจศีล เบญจศีล#Thai

อัฏฐศีล อัฏฐศีล#Thai

(Buddhism) code of conduct, precept, as เบญจศีล, อัฏฐศีล, etc.

(by extension) morality: doctrine or system of morals.


สบู่

สบู่ • (sà-bùu)

Jatropha curcas
Jatropha curcas#Translingual

(botany) the flowering plant, Jatropha curcas L., of the family Euphorbiaceae.

(botany) the flowering plant, Jatropha gossypiifolia L., of the family Euphorbiaceae.


มงคล

From Pali maṅgala (“good; propitious; etc”), from Sanskrit मङ्गल (maṅgala, “idem”) Cognate with Burmese မင်္ဂလာ (mangga.la); Old Khmer maṅgala, muṅgala, etc; Modern Khmer មង្គល (mŭəngkŭəl).

ring or band, as of consecrated thread, worn on the head, believed to bring good or prosperity.


มงคล

อังคาร อังคาร#Thai

(Hinduism) an epithet of the god อังคาร (ang-kaan).


ผล

From Pali phala (“fruit”) or Sanskrit फल (phala, “fruit”). Cognate with Lao ຜົນ (phon), ຜົລ (phon), Northern Thai ᨹᩫ᩠ᩃ.


สนิท

th-adv

สนิท • (sà-nìt) (abstract noun ความสนิท)

sà-nìt (romanization)
ความสนิท (abstract-noun)

From Pali siniddha (“gluey, sticky; smooth, sleek; lovely, pretty; etc”), ultimately from Sanskrit स्निग्ध (snigdha, “idem”), according to the Royal Institute Dictionary 2011; but more likely to be from Old Khmer ត្និត៑ (tnit, “close; intimate”) or from Sanskrit सनीड (sanīḍa, “close; closely united or related; etc”).
Compare Modern Khmer ស្និទ្ធ (snət, “close, intimate; beloved, dear”).

cog

ประตูปิดไม่สนิท

(literally) The door is not closed tight.


นาที

naa-tii (romanization)
นาที (classifier)

From Sanskrit नाडी (nāḍī, “flute, pipe, tube, stalk; nerve, vein; etc”); compare Sanskrit नाडिका (nāḍikā, “measure of time”). Cognate with Khmer នាទី (niətii, “minute”); Lao ນາທີ (nā thī, “minute”); Lü ᦓᦱᦑᦲ (naatii); Burmese နာရီ (nari, “clock; watch; hour”).


รัฐ

From Pali raṭṭha (“country; region; state”). Cognate with Lao ລັດ (lat), Lao ຣັດ (rat), ລັດຖະ (lat tha).


โสเภณี

sǒo-pee-nii (romanization)
คน (classifier)

Derived from Pali sobhiṇī (“beautiful woman”). Being a clipping of นครโสเภณี, from Pali nagarasobhiṇī (literally “beautiful woman of the city”). Cognate with Lao ໂສເພນີ (sō phē nī), Khmer សោភិនី (saophinii).

cog

Lao ໂສເພນີ (sō phē nī)


ธุรกิจ

th-noun

ธุรกิจ • (tú-rá-gìt)

From ธุร (tú-rá) + กิจ (gìt). Compare Khmer ធុរកិច្ច (thurĕəʼ kəc), Lao ທຸລະກິດ (thu la kit), Lao ທຸຣະກິດ (thu ra kit).


แมนนาที

แมนนาที • (mɛɛn-naa-tîi)


นางเงือก

นางเงือก • (naang-ngʉ̂ʉak) (classifier ตัว)

naang-ngʉ̂ʉak (romanization)
ตัว (classifier)

/naːŋ˧.ŋɯa̯k̚˥˩/

From นาง (naang, feminine prefix) + เงือก (ngʉ̂ʉak, “merperson”).


เค้ก

th-noun

เค้ก • (kéek)

→ Urak Lawoi': เคก (khëk)


วอลรัส

วอลรัส • (wɔɔl-rás)


ก๋วยเตี๋ยว

ก๋วยเตี๋ยว • (gǔai-dtǐao)

Borrowed from Teochew 粿條 /粿条 (guê² diao⁵, “ricecake strips”).


สิงโตทะเล

Calque of English sea lion. Same as สิงโต (sǐng-dtoo, “lion”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


ยุค

From Sanskrit युग (yuga, “age”). Cognate with Lao ຍຸກ (nyuk).


วิหค

th-noun

วิหค • (wí-hòk)

From Sanskrit विहग (vihaga, “bird”) or Pali vihaga (“idem”).


แมวน้ำ

mɛɛo-náam (romanization)
ตัว (classifier)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + น้ำ (náam, “water”); literally "water cat" or "aquatic cat".

(zoology) true seal: marine mammal of the family Phocidae.


อังกฤษ

Semi-learned borrowing from French anglais.

slbor

พูดอังกฤษได้ไหม

พูดอังกฤษไม่ได้

England (a constituent country of the United Kingdom); English.


เก้าอี้

From Teochew 交椅 (gao1 in2). Cognate with Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī), Khmer កៅអី (kawʼəy).

cog

Lao ເກົ້າອີ້ (kao ʼī)


ระนาด

th-noun

ระนาด • (rá-nâat)

(music) generic term for traditional Thai keyboard percussion instruments (most often xylophones, but also including metallophones and crystallophones).


มุก

Compare Sanskrit मुक्त (mukta, “pearl”).


วัว

wuua (romanization)
ตัว (classifier)
wuua (romanization)

Compare Old Chinese 牛 (OC *ŋʷɯ). Cognate with Northern Thai ᨦᩫ᩠ᩅ, Isan งัว, Lao ງົວ (ngūa), Lü ᦷᦣ (ho) or ᦷᦇ (ngo), Tai Dam ꪉꪺ, Shan ငူဝ်း (ngó) or ဝူဝ်း (wó), Ahom 𑜆𑜥 (pū) or 𑜑𑜥 (hū).

เนื้อ เนื้อ#Thai


เศรษฐกิจ

เศรษฐกิจ • (sèet-tà-gìt)

From Sanskrit श्रेष्ठ (śreṣṭha, “best, most excellent, highest, chief”) + Pali kicca (“that which ought to be done; duty, obligation, service, attention; ceremony, performance”); equivalent to เศรษฐ (sèet-tà-) + กิจ (gìt).
Cognate with Khmer សេដ្ឋកិច្ច (seetthaʼkəc), Lao ເສດຖະກິດ (sēt tha kit). Compare เศรษฐี (sèet-tǐi).

der

ดั่งที่จะเห็นได้จากความตกต่ำในทางเศรษฐกิจและความฝืดเคืองในการทำมาหากิน


ปฏิบัติ

th-verb

ปฏิบัติ • (bpà-dtì-bàt) (abstract noun การปฏิบัติ)

bpà-dtì-bàt (romanization)
การปฏิบัติ (abstract-noun)

From Pali paṭipatti (“course of action; conduct; observance”). Cognate with Old Khmer pattipãtta (“admission, reception; to be admitted (to), to be received (into); etc”); Modern Khmer បដិបត្តិ (paʼdebat, “to perform; to carry out; etc”); Lao ປະຕິບັດ (pa ti bat).

cog

(formal) to practice (as a profession or occupation, habitually or customarily, or for acquiring skill or proficiency).


สิงโต

Eye dialect spelling of the obsolete สิงห์โต, from สิงห์ (sǐng, “siṃha, lion-like mythological animal”) + โต (dtoo, “lion-like mythological animal”).

com

Zong'teen (2018 April 6) “ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก”, in Soccer Suck (in Thai), Bangkok: Devtab Co., Ltd., retrieved 2019-02-13
ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก
sǎan dát kêm sòng fɛɛn sǐng-dtoo gin-kâao-dɛɛng · sǎam · dʉʉan gɔ̀ɔ hèet wûn-waai geem ùn-gʉ̀ʉak
A Dutch court assumes a rigid attitude, sending Lion fans to eat red rice for three months for causing a disturbing incident at a shoe-warming game.

(soccer slang) England national football team, whose emblem contains three lions.


นาง

From Proto-Southwestern Tai *naːŋᴬ⁴ (“lady”), from Proto-Tai *naːŋᴬ (“lady”), from Old Chinese 娘 (OC *naŋ, “young woman”). Cognate with Northern Thai ᨶᩣ᩠ᨦ, Lao ນາງ (nāng), Lü ᦓᦱᧂ (naang), Tai Dam ꪙꪱꪉ, Shan ၼၢင်း (náang), Tai Nüa ᥘᥣᥒᥰ (läang) or ᥢᥣᥒᥰ (näang), Aiton ꩫင် (naṅ), Ahom 𑜃𑜂𑜫 (naṅ), Tày nàng. Cognate via Old Chinese: Old Khmer នាង (nāṅa, nāṅ°), nâ, nõ (“courtesy title for females”), Khmer នាង (niəng), Vietnamese nàng, Burmese နန်း (nan:).

พระยา พระยา#Thai

(historical) a title given to the wife of a nobleman ranking below พระยา (prá-yaa).

(archaic) a title given to a female animal.

(derogatory) a title given to a woman who is considered to be disagreeable or unacceptable.

(archaic) used as a term of address to a woman.

(slang, humorous) used as a title for or term of address to anyone or anything.

used to replaced the impolite อี (ii) in certain expressions.


ความรัก

2003 September 16, ศาลฎีกา, “คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๐๘๓/๒๕๔๖”, in คดีประวัติศาสตร์, ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์สำนักงานศาลยุติธรรม, retrieved 2018-11-05:
เห็นว่า ความรักเป็นสิ่งที่เกิดจากใจ ไม่อาจบังคับกันได้ ความรักที่แท้จริง คือ ความปรารถนาดีต่อคนที่ตนรัก ความยินดีที่คนที่ตนรักมีความสุข การให้อภัยเมื่อคนที่ตนรักทำผิด และการเสียสละความสุขของตนเพื่อความสุขของคนที่ตนรัก จำเลยปรารถนาจะยึดครองผู้ตายเพื่อความสุขของจำเลยเอง เมื่อไม่สมหวัง จำเลยก็ฆ่าผู้ตาย เป็นความผิดและการกระทำที่เห็นแก่ตัว...หาใช่ความรักไม่
hěn wâa · kwaam-rák bpen sìng tîi gə̀ət jàak jai · mâi àat bang-káp gan dâai · kwaam-rák tîi tɛ́ɛ-jing · kʉʉ · kwaam-bpràat-tà-nǎa dii dtɔ̀ɔ kon tîi dton rák · kwaam-yin-dii tîi kon tîi dton rák mii kwaam-sùk · gaan-hâi à-pai mʉ̂ʉa kon tîi dton rák tam pìt · lɛ́ gaan-sǐia-sà-là kwaam-sùk kɔ̌ɔng dton pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng kon tîi dton rák · jam-ləəi bpràat-tà-nǎa jà yʉ́t-krɔɔng pûu-dtaai pʉ̂ʉa kwaam-sùk kɔ̌ɔng jam-ləəi eeng · mʉ̂ʉa mâi sǒm-wǎng · jam-ləəi gɔ̂ kâa pûu-dtaai · bpen kwaam-pìt lɛ́ gaan-grà-tam tîi hěn-gɛ̀ɛ-dtuua ... hǎa châi kwaam-rák mâi
[The Court] entertains the following opinion: Love is [some]thing that accrues from heart [and] cannot be enforced upon anyone. True love is a good wish towards the person that one loves, gladness when the person that one loves is happy, forgiveness when the person that one loves has done [something] wrong, and sacrifice of one's own happiness for the happiness of the person that one loves. The Accused wanted to have the Deceased in [his own] possession for the Accused's own happiness. When the desire [of the Accused] could not be fulfilled, the Accused killed the Deceased. [This is such] a crime and a selfish action... [It is] not love.

2019 February 2 (last accessed), “พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๕ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๗ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต”, in ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์, Bangkok: 84000.org:
ความโศกย่อมเกิดแต่ความรัก ภัยย่อมเกิดแต่ความรัก ความโศกย่อมไม่มีแก่ผู้พ้นวิเศษแล้วจากความรัก ภัยจักมีแต่ที่ไหน
kwaam-sòok yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · pai yɔ̂m gə̀ət dtɛ̀ɛ kwaam-rák · kwaam-sòok yɔ̂m mâi mii gɛ̀ɛ pûu pón wí-sèet lɛ́ɛo jàak kwaam-rák · pai jàk mii dtɛ̀ɛ tîi nǎi
From love does grief spring, [and] about fear does love bring. For one who is wholly free from love, there is no grief; whence then fear?

รัก รัก#Thai


ทหาร

tá-hǎan (romanization)
คน (classifier)
นาย (classifier)

→ Pattani Malay: tahang

Possibly from ท (tá, “person”) + หาญ (hǎan, “brave”), or from Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han, “warrior”).

2020 February 13, “บิ๊กป้อมปัดตอบปมวิจารณ์ทหารเกษียณใช้บ้านหลวง โยนถามบิ๊กแดงปฏิรูปกองทัพ”, in แนวหน้า, Bangkok: แนวหน้า, retrieved 2020-03-07:
บิ๊กป้อมปัดตอบปมวิจารณ์ทหารเกษียณใช้บ้านหลวง
bík bpɔ̂m bpàt dtɔ̀ɔp bpom wí-jaan tá-hǎan gà-sǐian chái bâan lǔuang
Big Pom refuses to answer [as to] criticised issue [of] retired officers using government[-funded] homes

2019 September 18, “อนาคต ใหม่ เสนอ ๒ ร่าง กม. ยกเลิกเกณฑ์ทหาร ใช้ระบบสมัครใจ ยึดหลักสิทธิมนุษยชน”, in Laws Monitoring, Bangkok: iLaw, retrieved 2020-03-07:
ร่างกฎหมายของพรรคอนาคตใหม่มีอย่างน้อยสองฉบับ ทั้งสองฉบับเปลี่ยนระบบเกณฑ์ทหารไปเป็นระบบสมัครใจ
râang gòt-mǎai kɔ̌ɔng pák à-naa-kót mài mii yàang-nɔ́ɔi sɔ̌ɔng chà-bàp · táng sɔ̌ɔng chà-bàp bplìian rá-bòp geen tá-hǎan bpai bpen rá-bòp sà-màk-jai
The draft law of Future Forward [literally "New Future"] Party consists of two versions at least. Both versions [would] change the system [in which] officers [are] conscripted, into a voluntary system.

2019 June 7, สุรชาติ บำรุงสุข, “แนวทางปฏิรูปกองทัพ โมเดลลดอำนาจทหารสเปน”, in มติชนสุดสัปดาห์, Bangkok: มติชน, retrieved 2020-03-07:
ข้อเสนอที่สำคัญของเขาก็คือการปฏิรูปกองทัพเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่จำเป็นต่อกระบวนการสร้างความเข้มแข็งของระบอบประชาธิปไตย...และเสนออีกว่า การปฏิรูปทหารจะสำเร็จได้ต้องลดอำนาจกองทัพในการแทรกแซงการเมือง
kɔ̂ɔ-sà-nə̌ə tîi sǎm-kan kɔ̌ɔng kǎo gɔ̂ kʉʉ gaan-bpà-dtì-rûup gɔɔng-táp bpen ong-bprà-gɔ̀ɔp pʉ́ʉn-tǎan tîi jam-bpen dtɔ̀ɔ grà-buuan-gaan sâang kwaam-kêem-kɛ̌ng kɔ̌ɔng rá-bɔ̀ɔp bprà-chaa-tí-bpà-dtai ... lɛ́ sà-nə̌ə ìik wâa · gaan-bpà-dtì-rûup tá-hǎan jà sǎm-rèt dâai dtɔ̂ng lót am-nâat gɔɔng-táp nai gaan-sɛ̂ɛk-sɛɛng gaan-mʉʉang
An important proposal of his is [that] reforming the armed forces is a fundamental element which is necessary for the process of creating the strength of a democratic regime... and [he] also proposed that, [in order] to be able to implement the reform of the military, [it] needs to reduce the power of the armed forces in intervening [in] politics.

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), “๑๘”, in ราชาธิราช, Bangkok: สำนักพิมพ์บริการ, published 1946:
ฝ่ายพระเจ้ากรุงต้าฉิงซึ่งเสวยราชสมบัติอยู่ในกรุงจีนนั้นมีทหารเอกคนหนึ่งชื่อกามะนี
fàai prá-jâao grung dtâa chǐng sʉ̂ng sà-wə̌əi râat-chá-sǒm-bàt yùu nai grung jiin nán mii tá-hǎan èek kon nʉ̀ng chʉ̂ʉ gaa-má-nii
Speaking of the Divine Lord of the Ta Ching Kingdom, who was enjoying [his] kingship in the land of Cathay, [he] had one excellent warrior called Kamani.

the military; military or military-like body, armed force, armed body; member thereof, person in military service, or military person, as soldier, warrior, servicemember, military officer, naval officer, etc.


หลานสาว

th-noun

หลานสาว • (lǎan-sǎao)


หลานชาย

/laːn˩˩˦.t͡ɕʰaːj˧/


แม่โขง

th-proper noun

แม่โขง • (mɛ̂ɛ-kǒong)

/mɛː˥˩.kʰoːŋ˩˩˦/

com

แม่ (mɛ̂ɛ) + โขง (kǒong)


พี่สาว

/pʰiː˥˩.saːw˩˩˦/

From พี่ (pîi) + สาว (sǎao). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜏𑜰𑜫 (Pi Sau).


มารดา

From Pali mātā (“mother”). Compare Lao ມານດາ (mān dā).


พี่ชาย

pîi-chaai (romanization)
คน (classifier)

/pʰiː˥˩.t͡ɕʰaːj˧/

From พี่ (pîi) + ชาย (chaai). Cognate with Ahom 𑜆𑜣 𑜋𑜩 (pi chai).


แท้ง

tɛ́ɛng (romanization)
การแท้ง (abstract-noun)

Possibly changed from ท้อง (tɔ́ɔng, “to be pregnant”).

(slang) to go or come to naught; to result in nothing; to give no result; to take no effect; to be or become void or invalid.


ทำแท้ง

th-verb

ทำแท้ง • (tam-tɛ́ɛng) (abstract noun การทำแท้ง)

tam-tɛ́ɛng (romanization)
การทำแท้ง (abstract-noun)

/tʰam˧.tʰɛːŋ˦˥/

From ทำ (tam, “to make; to do”) + แท้ง (tɛ́ɛng, “to abort; to miscarry; etc”).

com

to voluntarily undergo abortion (in order to end a pregnancy).

ทำให้แท้ง

to perform or cause abortion (in order to end a pregnancy)


แม่น้ำโขง

th-proper noun

แม่น้ำโขง • (mɛ̂ɛ-náam-kǒong)

/mɛː˥˩.naːm˦˥.kʰoːŋ˩˩˦/

com

แม่น้ำ (mɛ̂ɛ-náam) + โขง (kǒong)


กระเทียม

th-noun

กระเทียม • (grà-tiiam)


เทพยดา

เทพยดา • (têep-pá-yá-daa) (classifier ตน or องค์)

têep-pá-yá-daa (romanization)
ตน (classifier)
องค์ (classifier)

From corruption of เทพดา (têep-pá-daa); probably influenced by เทพย (têep-pá-yá-).

เทวดา เทวดา#Thai

(somewhat archaic) Alternative form of เทวดา (tee-wá-daa)


ลาเวนเดอร์

ลาเวนเดอร์ • (laa-wen-də̂ə)


โหระพา

Ocimum basilicum
Ocimum basilicum#Translingual


หอมใหญ่

หอมใหญ่ • (hɔ̌ɔm-yài)

com

หอม (hɔ̌ɔm) + ใหญ่ (yài)


การทำแท้ง

ทำแท้ง ทำแท้ง#Thai


คฤหาสน์

th-noun

คฤหาสน์ • (ká-rʉ́-hàat) (classifier หลัง)

ká-rʉ́-hàat (romanization)
หลัง (classifier)

/kʰa˦˥.rɯ˦˥.haːt̚˨˩/

From คฤห (krʉ́, “house”) + อาสน์ (àat, “seat”).

com

large, stately house: mansion, manor, castle, etc.


ลูกพี่ลูกน้อง

th-noun

ลูกพี่ลูกน้อง

ลูกพี่ลูกน้อง • (lûuk-pîi-lûuk-nɔ́ɔng)

/luːk̚˥˩.pʰiː˥˩.luːk̚˥˩.nɔːŋ˦˥/

From ลูก (lûuk) + พี่ (pîi) + ลูก (lûuk) + น้อง (nɔ́ɔng).


แม่เลี้ยง

th-noun

แม่เลี้ยง • (mɛ̂ɛ-líiang) (classifier คน)

mɛ̂ɛ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/mɛː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “woman; mother”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).

com

(dialect) wealthy woman; woman in charge, woman in authority, mistress, bosslady; woman of rank, woman of distinction; influential woman.


พี่น้อง

th-noun

พี่น้อง • (pîi-nɔ́ɔng)

/pʰiː˥˩.nɔːŋ˦˥/

From พี่ (pîi, “older brother; older sister; older person”) + น้อง (nɔ́ɔng, “younger brother; younger sister; younger person”). Compare Zhuang beixnuengx.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng


ข่า

From Proto-Tai *xaːᴮ (“galangal”). Cognate with Lao ຂ່າ (khā).


พ่อเลี้ยง

th-noun

พ่อเลี้ยง • (pɔ̂ɔ-líiang) (classifier คน)

pɔ̂ɔ-líiang (romanization)
คน (classifier)

/pʰɔː˥˩.lia̯ŋ˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “man; father”) + เลี้ยง (líiang, “foster; to foster, to nurture, to breed; to maintain; to host; to feast; etc”).


เหลน

From Proto-Tai *ʰlenꟲ (“great-grandchild”). Cognate with Lao ເຫຼນ (lēn) or ເຫຼັນ (len), Lü ᦜᦲᧃ (l̇iin), Shan လိၼ် (lǐn).


หัวหอม

hǔua-hɔ̌ɔm (romanization)
หัว (classifier)

/hua̯˩˩˦.hɔːm˩˩˦/

หัว (hǔua, “head”) + หอม (hɔ̌ɔm), from Khmer ក្រហម (krɑɑhɑɑm, “red”) in ខ្ទឹមក្រហម (khtœ̆mkrâhâm, “shallot, red garlic”).


พ่อมด

th-noun

พ่อมด • (pɔ̂ɔ-mót)

/pʰɔː˥˩.mot̚˦˥/

From พ่อ (pɔ̂ɔ, “male prefix”) + มด (mót, “person of occult knowledge; person who practices magic or sorcery”).
Compare Lao ພໍ່ມົດ (phǭ mot).

compound

2002, จิระนันท์ พิตรปรีชา, ศึกหอคอยคู่กู้พิภพ:
ไม้เท้านั่น ข้าสั่งแล้วให้ริบไม้เท้าพ่อมด
máai-táo nân kâa sàng lɛ́ɛo hâi ríp máai-táo pɔ̂ɔ-mót
His staff! I told you to take the wizard's staff!


นิยาย

Compare Lao ນິຍາຍ (ni nyāi), Northern Thai ᨶᩥᨿᩣ᩠ᨿ, Lü ᦓᦲᧉᦍᦻ (nii²yaay, “fiction”), Khmer និយាយ (niyiəy, “to speak; to tell”), Northern Khmer อันแย็ย (“to speak; to tell”).

cog

2 Timothy 4:4, KJV:
และเขาจะบ่ายหูจากความจริง หันไปฟังเรื่องนิยายต่าง ๆ
lɛ́ kǎo jà bàai hǔu jàak kwaam-jing hǎn bpai fang rʉ̂ʉang ní-yaai dtàang dtàang
And they shall turn away their ears from the truth, and shall be turned unto fables.

fiction: imaginative, imagined, or invented story.


น้องสาว

th-noun

น้องสาว • (nɔ́ɔng-sǎao)

/nɔːŋ˦˥.saːw˩˩˦/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + สาว (sǎao, “female”).

com

younger sisterกนิษฐ์กนิษฐภคินีกนิษฐาขนิษฐ์ขนิษฐาอนุช

a term of address to a young or younger woman.


กะเพรา

th-noun

กะเพรา • (gà-prao)

Compare Lao ກະເພົາ (ka phao), Khmer ម្រះព្រៅ (mrĕəh prɨw), Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว.

cog

มเรี็ยฮปเริ็ว

Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว

Ocimum tenuiflorum
Ocimum tenuiflorum#Translingual

(botany) holy basil: the plant Ocimum tenuiflorum L. of the family Labiatae.


ผัก

From Proto-Tai *prakᴰ (“vegetable”). Cognate with Northern Thai ᨹᩢ᩠ᨠ, Lao ຜັກ (phak), Lü ᦕᧅ (ṗhak), Tai Nüa ᥚᥐᥴ (phák), Shan ၽၵ်း (phák), Ahom 𑜇𑜀𑜫 (phak), Zhuang byaek, Nong Zhuang pyaek, Bouyei byagt, Saek พรั๊ก.


นางฟ้า

From นาง (naang, “woman”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”). Cognate with Lao ນາງຟ້າ (nāng fā).


มะลิ

th-noun

มะลิ • (má-lí)

From Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មលិ (mali, “the plant Jasminum sambac”), from Sanskrit मल्लि (malli). Compare Angkorian Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មូលិះ (mūliḥ). Cognate with Modern Khmer ម្លិះ (mlih), Lao ມະລິ (ma li), Eastern Cham ꨟꨤꨪꩍ (malih).

Jasminum sambac
Jasminum sambac#Translingual

(botany) Arabian jasmine: the plant Jasminum sambac of the family Oleaceae.


สาว

sǎao (romanization)
การสาว (abstract-noun)


น้องชาย

น้องชาย • (nɔ́ɔng-chaai)

/nɔːŋ˦˥.t͡ɕʰaːj˧/

From น้อง (nɔ́ɔng, “younger person; younger sibling; etc”) + ชาย (chaai, “male”). Cognate with Ahom 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜩 (nong-chai).

com

younger brotherกนิษฐ์กนิษฐภาดาน้องบ่าวภราดรภราดาอนุชา

a term of address to a young or younger man.


หลาน

From Proto-Tai *ʰlaːnᴬ (“nephew; niece; grandchild”). Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Khün ᩉᩖᩣ᩠ᨶ, Lao ຫຼານ (lān), Lü ᦜᦱᧃ (l̇aan), Tai Dam ꪨꪱꪙ, Shan လၢၼ် (lǎan), Tai Nüa ᥘᥣᥢᥴ (láan), Ahom 𑜎𑜃𑜫 (lan), Zhuang lan, Saek หล่าน. Compare Sui haanl (“grandson”).


เกลือ

th-noun

เกลือ • (glʉʉa)

From Proto-Tai *klwɯəᴬ (“salt”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖᩮᩬᩥᩋ, Khün ᨠᩮᩬᩨ, Yong ᨠᩮᩬᩥ, Isan เกือ or เกีย, Lao ເກືອ (kư̄a), Lü ᦵᦂᦲ (k̇oe), Tai Dam ꪹꪀ (kɨa1), Tai Dón ꪀꪷ (kə1), Shan ၵိူဝ် (kǒe), Tai Nüa ᥐᥫ (koe), Phake ကိုဝ် (küw), Ahom 𑜀𑜢𑜤𑜈𑜫 (küw), Zhuang gyu, Nong Zhuang gow, Zuojiang Zhuang gwe, Tày cưa. Compare also Lakkia kjie⁵¹.


กล้วยไม้

กล้วยไม้ • (glûai-máai)


เงือก

เงือก • (ngʉ̂ʉak)

From Proto-Tai *ŋɯəkᴰ (“crocodile”); Cognate with Lao ເງືອກ (ngư̄ak), Tai Dam ꪹꪉꪀ, Shan ငိူၵ်ႈ (ngōek), Tai Nüa ᥒᥫᥐ (ngoek), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük), Nong Zhuang ngowg, Zuojiang Zhuang ngweg. According to Pittayaporn (2009-2010:16) from Middle Chinese 鱷 (MC ngak, “crocodile”). Vovin (2021:113) contends that the loan direction is from Tai to Later Han Chinese.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük)


วาฬ

Borrowed from Pali vāḷa (“ferine; savage”).

พาฬ พาฬ#Thai


นม

Cognate with Northern Thai ᨶᩫ᩠ᨾ, Lao ນົມ (nom), Lü ᦓᦳᧄ (num), Shan ၼူမ်း (núum), Tai Dam ꪶꪙꪣ, Ahom 𑜃𑜤𑜪 (nuṃ), Zhuang noemz.

แม่ แม่#Thai

พระ พระ#Thai


ใจ

From Proto-Southwestern Tai *caɰᴬ², from Proto-Tai *cɤɰᴬ (“heart; breath”). Cognate with Northern Thai ᨧᩲ, Lao ໃຈ (chai), Lü ᦺᦈ (ṫsay), Tai Dam ꪻꪊ, Shan ၸႂ် (tsǎue), Tai Nüa ᥓᥬ (tsaue), Phake ꩡၞ် (caü), Ahom 𑜋𑜨𑜧 (chow). Compare to Proto-Austronesian *qaCay.

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 01:02 from the start, in ฉันผลักลูกลงนรกด้วยมือของฉันเอง (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-30:
ผิดที่คิดแต่จะรักษาหน้าตัวเอง ผิดที่คิดแต่จะเอาชนะคนบางคน ม้าลืมคิดถึงใจของเอ็ง
pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà rák-sǎa-nâa dtuua-eeng · pìt tîi kít dtɛ̀ɛ jà ao-chá-ná kon baang kon · máa lʉʉm kít-tʉ̌ng jai kɔ̌ɔng eng
[I am] at fault, that [I] only thought of saving my own face. [I am] at fault, that [I] only thought of outsmarting someone. I forgot to think about the feelings of yours.


ดาว

From Proto-Tai *t.naːwᴬ. Cognate with Lao ດາວ (dāo), Northern Thai ᨯᩣ᩠ᩅ, Lü ᦡᦱᧁ (ḋaaw), Shan လၢဝ် (lǎao), Tai Dam ꪒꪱꪫ, Tày đao, Zhuang ndaundeiq.
Compare Proto-Hlai *ɾaːw (“star”), Proto-Austronesian *qajaw (whence Paiwan qadaw (“sun, day”), Tagalog araw (“sun”), Maori ao (“daytime”)).

ดวง ดวง#Thai

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (ปลา~) starfish.

ตัว ตัว#Thai

เสือ เสือ#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (เสือ~) leopard.

ตัว ตัว#Thai

แมว แมว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (แมว~) leopard cat.

ตัว ตัว#Thai

กวาง กวาง#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (กวาง~) chital.


เลี้ยง

th-verb

เลี้ยง • (líiang) (abstract noun การเลี้ยง)

líiang (romanization)
การเลี้ยง (abstract-noun)

From Proto-Tai *liəŋꟲ (“to raise”), from Old Chinese 養 (OC *laŋʔ, “to nourish”). Cognate with Northern Thai ᩃ᩠ᨿ᩶ᨦ, Lao ລ້ຽງ (līang), Lü ᦵᦟᧂᧉ (leng²), Shan လဵင်ႉ (lâ̰eng), Tai Nüa ᥘᥥᥒᥳ (lėng), Ahom 𑜎𑜢𑜂𑜫 (liṅ).

to maintain, to keep or make remain (in a good or certain condition); to prolong, to lengthen, to make remain in existence for a longer period.


วุ้นเส้น

wún-sên (romanization)
เส้น (classifier)

From วุ้น (wún, “agar; gelatin”) + เส้น (sên, “line”).

com

glass noodles; cellophane noodles; vermicelli.


ผัดซีอิ๊ว

th-noun

ผัดซีอิ๊ว • (pàt-sii-íu)

From ผัด (pàt, “stir-fry: stir-fried dish”) + ซีอิ๊ว (sii-íu, “soy sauce”).

com

เส้นใหญ่ เส้นใหญ่#Thai

phat si-io, a dish of noodles, often the broad noodles called เส้นใหญ่ (sêen-yài), stir-fried with soy sauce, egg, meat, and sliced kailan.

th:ผัดซีอิ๊ว


นรก

th-noun

นรก • (ná-rók)

Borrowed from Pali naraka or Sanskrit नरक (naraka); possibly via Old Khmer naraka, naroka, °narraka, °nāraka (“hell; purgatory”). Cognate with Burmese နရက် (na.rak), Modern Khmer នរក (nɔɔnɔrŭək), Lao ນະລົກ (na lok), Dhivehi ނަރަކަ (naraka).

(derogatory, offensive) disagreeable person; condemnable person; disgusting person.


กะทิ

กะทิ • (gà-tí)


ลาบ

ลาบ • (lâap)

lap: a dish of minced meat mixed with such ingredients as lime juice, chilies, fish sauce, etc, served with fresh vegetables and herbs.


การ

From Pali kāra (“deed; service; act of mercy or worship; homage; noun suffix”) and Sanskrit कार (kāra, “making; producing; performing; action; etc.”). Cognate with Lao ການ (kān), Lü ᦂᦱᧃ (k̇aan).

bor

prefixed to action verbs to form abstract nouns, meaning “act of .; -ing”.


ฒากา

ธากา ธากา#Thai


ศรี

From Sanskrit श्री (śrī, “wealth; goddess of wealth, that is, Lakṣmī”); possibly via Old Khmer śrī, śri, śrīya, srī, srīya, sri, sriya, siri, sī, si, sīya, siya, se (“beauty, splendor, radiance, glory, majesty, etc; also used as an honorific headword”). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).
Compare Pali siri (“idem”), from which Thai สิริ (sì-rì) was derived.

(elegant) glory; honour; splendor; prosperity; thriving; flourishment.


ศรี

From Middle Khmer ស្រី (srī), ស្រីយ (srīya), ស្រិយ (sriya), ឝ្រី (śrī), ឝ្រិ (śri), ឝ្រីយ (śrīya, “woman”), from Sanskrit स्त्री (strī). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).


บังกลาเทศ

From English Bangladesh, from Bengali বাংলাদেশ (baṅladeś).

ประเทศบังกลาเทศ

สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ


โจ๊ก

th-noun

โจ๊ก • (jóok)

Semi-learned borrowing from Cantonese 粥 (zuk1) or Hakka 粥 (chuk, “rice porridge”).


โจ๊ก

th-adj

โจ๊ก • (jóok)

(of a soup, curry, or the like) containing too much water or liquid.


โจ๊ก

th-adv

โจ๊ก • (jóok)

(used to describe the liquid in a soup, curry, or like) too much.


ซวย

suai (romanization)
ความซวย (abstract-noun)

From Hokkien 衰 (soe, “to have poor luck”) or Teochew 衰 (sue, “to have poor luck”).

(colloquial, vulgar) luckless; unlucky; unfortunate; inauspicious; cursed; doomed; ruined.


บี้

bîi (romanization)
การบี้ (abstract-noun)

Borrowed from Teochew 癟／瘪 (bhit4, “flat”).


เต้าหู้

th-noun

เต้าหู้ • (dtâo-hûu)

desc

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

→ Lü: ᦎᧁᧉᦠᦴᧉ (ṫaw²ḣuu²)

Borrowed from Teochew 豆腐 (dao7 hu7, “tofu”). Cognate with Khmer តៅហ៊ូ (tawhuu).


ยา

From Proto-Tai *ˀjɯəᴬ (“medicine”). Cognate with Northern Thai ᩀᩣ, Lao ຢາ (yā), Lü ᦊᦱ (ẏaa), Tai Dam ꪤꪱ, Shan ယႃ (yǎa), Bouyei iel, Zhuang yw. Compare Middle Chinese 藥 (jɨɐk̚).


ต้มยำ

→ English: tom yam / tom yum

→ Chinese: 冬蔭 /冬荫 (dōngyīn)

→ Japanese: トムヤム

→ Korean: 똠얌 (ttomyam)

tom yam, spicy lemongrass soup, hot and sour soup.


มะม่วง

th-noun

มะม่วง • (má-mûuang)

From the elision of หมากม่วง (màak-mûuang, “mango”).


พะแนง

พะแนง • (pá-nɛɛng)

/pʰa˦˥.nɛːŋ˧/

Unknown, some have linked it to be a loan word from Malay panggang (“to grill; grilled”), although this is doubtful, judging by the consonants. First attested in 1890 as a type of "grilled chicken" (see also at the Wikipedia article).

dry curry (thickened spicy Thai curry with large pieces of roast chicken, pork or beef).


ส้มตำ

From ส้ม (sôm, “sour”) + ตำ (dtam, “to pound; pounded food”).


ทอดมัน

th-noun

ทอดมัน • (tɔ̂ɔt-man)

ทอด (tɔ̂ɔt, “to fry”) + มัน (man, “fat; oil; oily”).

com

พริกแกง พริกแกง#Thai

deep-fried patty of pounded meat, usually fish or prawn, mixed with the chili paste พริกแกง.


หมี่กรอบ

th-noun

หมี่กรอบ • (mìi-grɔ̀ɔp)

/miː˨˩.krɔːp̚˨˩/

From หมี่ (mìi, “rice vermicelli”) + กรอบ (grɔ̀ɔp, “crispy”).

com

mi krop, a dish of deep-fried rice vermicelli stir-fried with a paste made from palm sugar, tomato sauce, fish sauce, bitter orange juice, tamarind juice, pickled garlic juice, sliced shallots, and others, served with mung bean sprouts and others, topped with sliced bitter orange peels.


ข้าวเหนียว

th-noun

ข้าวเหนียว • (kâao-nǐao)

From ข้าว (kâao, “rice”) + เหนียว (nǐao, “glutinous”). Compare Lao ເຂົ້າໜຽວ (khao niāu), Shan ၶဝ်ႈၼဵဝ် (khāo nǎeo).

compound

th:ข้าวเหนียว


ราดหน้า

th-noun

ราดหน้า • (râat-nâa)

From ราด (râat, “to flood; to pour; etc”) + หน้า (nâa, “face; top; etc”); literally "to pour on the face".

com

rat na: a Thai noodle dish consisting of stir-fried noodles over which a thick sauce is poured.


ข้าวต้ม

th-noun

ข้าวต้ม • (kâao-dtôm)

From ข้าว (kâao, “rice”) + ต้ม (dtôm, “to boil”); literally "boiled rice".


กฎ

From Old Khmer កត៑ (kat), *កត៑ (*kat), កត (kata, “to engrave, to inscribe, to mark down, to note down, to record, to register; to note, to observe; to decide, to solve, to resolve; etc”); extended as កំម្នត៑ (kaṃmnat), កាំនត (kāṃnata), from which Thai กำหนด (gam-nòt) was derived. Cognate with Modern Khmer កត់ (kɑt); Lao ກົດ (kot). Possibly cognate with Thai กด (gòt).

มาตรา ๕ ในพระราชบัญญัตินี้ "วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง" หมายความว่า การเตรียมการและการดำเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจัดให้มีคำสั่งทางปกครองหรือกฎ และรวมถึงการดำเนินการใด ๆ ในทางปกครองตามพระราชบัญญัตินี้

1996, พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙:

มาตรา ๗๒ ในการพิพากษาคดี ศาลปกครองมีอำนาจกำหนดคำบังคับอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้...สั่งให้เพิกถอนกฎหรือคำสั่ง หรือสั่งห้ามการกระทำทั้งหมดหรือบางส่วน...

1999, พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒:

secondary legislation
secondary legislation

(administrative law) secondary legislation.


ส้มจี๊ด

th-noun

ส้มจี๊ด • (sôm-jíit)


ยิปซัม

ยิปซัม • (yíp-sâm)


ต้มข่า

ต้มข่า • (dtôm-kàa)

tom kha (spicy chicken curry in coconut milk with galangal root).


ทุเรียน

ทุเรียน • (tú-riian)

Semi-learned borrowing from Malay durian, from Proto-Malayic *duri-an, from Proto-Malayo-Polynesian *duʀi-an.


อิกัวนา

ì-guua-nâa (romanization)
ตัว (classifier)

From English iguana, from Spanish iguana, from Taíno *iwana.


อะลูมิเนียม

th-noun

อะลูมิเนียม • (à-luu-mí-niiam)

aluminum (Chemical element: Al, atomic number 13)

th:อะลูมิเนียม


มัสมั่น

มัสมั่น • (mát-sà-màn)

→ English: massaman / masaman / mussamun

Semi-learned borrowing from Classical Persian مسلمان (musalmān, “Muslim”), from Arabic مُسْلِم (muslim, “Muslim”). Doublet of มุสลิม (mút-sà-lim).

slbor

แกง แกง#Thai

(แกง~) a rich, mild Thai curry, made from meat, coconut milk, tamarind sauce, palm sugar, peanuts or cashews, cinnamon, and other spices.


มะกรูด

th-noun

มะกรูด • (má-grùut)

Citrus hystrix
Citrus hystrix#Translingual


ข้าวหอมมะลิ

ข้าวหอมมะลิ • (kâao-hɔ̌ɔm-má-lí)

English: hom mali rice

/kʰaːw˥˩.hɔːm˩˩˦.ma˦˥.liʔ˦˥/

From ข้าว (kâao, “rice”) + หอม (hɔ̌ɔm, “fragrant”) + มะลิ (má-lí, “jasmine”), literally “jasmine-fragrant rice”.

com

th:ข้าวหอมมะลิ


อุบลราชธานี

th:เจ้าพระประทุมวรราชสุริยวงศ์ (เจ้าคำผง ณ อุบล)

From อุบล (ù-bon, “lotus”) + ราชธานี (râat-chá-taa-nii, “royal city; capital city; royal residence; etc”, literally “royal abode”); after Prince Pathum (1709—1795), the first ruler of this city as a vassal state of Bangkok, whose name, Pathum (ปทุม), means "lotus"; coined by Rama I of Bangkok in 1793.

เมือง เมือง#Thai

Ubon Ratchathani
Ubon Ratchathani#English

(เมือง~) Ubon Ratchathani (a city in Thailand)

จังหวัด จังหวัด#Thai

(จังหวัด~) Ubon Ratchathani (a province of Thailand)

อำเภอเมือง อำเภอเมือง#Thai

Mueang Ubon Ratchathani
w:Mueang Ubon Ratchathani District

(อำเภอเมือง~) Mueang Ubon Ratchathani (a district of Ubon Ratchathani province, Thailand)


คำเชื่อม

th-noun

คำเชื่อม • (kam-chʉ̂ʉam)

/kʰam˧.t͡ɕʰɯa̯m˥˩/


เอกภาพ

เอกภาพ • (èek-gà-pâap)

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.pʰaːp̚˥˩/

เอก (èek, “one”) + ภาพ (pâap, “image; condition”), from Sanskrit एकभाव (ekabhāva, “oneness”)


จริยธรรม

th-noun

จริยธรรม • (jà-rí-yá-tam)

From จริย + ธรรม (tam). Cognate with Lao ຈະລິຍະທຳ (cha li nya tham).

com

จริย + ธรรม (tam)


เอาใจ

th-verb

เอาใจ • (ao-jai) (abstract noun การเอาใจ)

ao-jai (romanization)
การเอาใจ (abstract-noun)

to pamper, to soothe, to please someone.


มโนทัศน์

th-noun

มโนทัศน์ • (má-noo-tát)

มโน (má-noo, “heart, mind”) + ทัศน์ (“view, sight”)


บาป

th-noun

บาป • (bàap)

From Sanskrit पाप (pāpa, “sin”) or Pali pāpa (“sin”). Compare Lao ບາບ (bāp), Lü ᦢᦱᧇ (ḃaab).

2018, เบื้องหลังภาพประวัติศาสตร์ และคำปฏิเสธอย่างนุ่มนวลของพระนารายณ์, Thai Rath; quotation from บุพเพสันนิวาส (Love Destiny), Episode 10
ทุกศาสนาสอนให้คนทำความดี เกรงบาป บำเพ็ญบุญ พระเจ้าแผ่นดินที่ปกครองคนมีศาสนา มิว่าจะเป็นศาสนาใดย่อมปกครองง่ายกว่าคนมิมีศาสนา
túk sàat-sà-nǎa sɔ̌ɔn hâi kon tam kwaam dii · greeng bàap · bam-pen bun · prá-jâao pɛ̀n-din tîi bpòk-krɔɔng kon mii sàat-sà-nǎa · mí wâa jà bpen sàat-sà-nǎa dai yɔ̂m bpòk-krɔɔng ngâai gwàa kon mí mii sàat-sà-nǎa
Every religion teaches people to do good, fear sin and do merit. A ruler who governs a country with a religion ― a religion of any kind ― governs it easier than a country without a religion.


บาป

th-adj

บาป • (bàap)


กลับ

glàp (romanization)
การกลับ (abstract-noun)

ตั๋วไปกลับ


บรรยาย

th-verb

บรรยาย • (ban-yaai) (abstract noun การบรรยาย)

ban-yaai (romanization)
การบรรยาย (abstract-noun)


ทัศนคติ

th-noun

ทัศนคติ • (tát-sà-ná-ká-dtì)


หัวเราะ

th-verb

หัวเราะ • (hǔua-rɔ́) (abstract noun การหัวเราะ)

hǔua-rɔ́ (romanization)
การหัวเราะ (abstract-noun)

/hua̯˩˩˦.rɔʔ˦˥/


สำนึก

สำนึก • (sǎm-nʉ́k) (abstract noun การสำนึก)

sǎm-nʉ́k (romanization)
การสำนึก (abstract-noun)

From Khmer សំណឹក (sɑmnək); cognate with Lao ສຳນຶກ (sam nưk).


ดอกเบี้ย

th-noun

ดอกเบี้ย • (dɔ̀ɔk-bîia)

/dɔːk̚˨˩.bia̯˥˩/

compound

ดอก (dɔ̀ɔk) + เบี้ย (bîia)

(law) interest (a sum paid or charged for the use of money, for borrowing money, etc.).


สถานการณ์

th-noun

สถานการณ์ • (sà-tǎa-ná-gaan)


บิน

bin (romanization)
การบิน (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓilᴬ (“to fly”). Cognate with Lao ບິນ (bin), Northern Thai ᨷᩥ᩠ᨶ, Lü ᦢᦲᧃ (ḃiin), Shan မိၼ် (mǐn) or ဝိၼ် (wǐn), Tai Dam ꪚꪲꪙ, Ahom 𑜉𑜢𑜃𑜫 (min), 𑜉𑜢𑜐𑜫 (miñ) or 𑜈𑜢𑜃𑜫 (bin), Tày bên, Zhuang mbin. Compare Proto-Be *vinᴬ¹.


แต่ง

dtɛ̀ng (romanization)
การแต่ง (abstract-noun)

Cognate with Lao ແຕ່ງ (tǣng), Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹).

cog

Lü ᦶᦎᧂᧈ (ṫaeng¹)

to wear, as an item of clothing, makeup, etc.


ยุคสำริด

th-noun

ยุคสำริด • (yúk-sǎm-rít)


เอา

ao (romanization)
การเอา (abstract-noun)

From Proto-Tai *ʔawᴬ (“to take”). Cognate with Isan เอา, Lao ເອົາ (ʼao), Northern Thai ᩐᩣ, Khün ᩐᩢᩣ, Lü ᦀᧁ (˙ʼaw), Tai Dam ꪹꪮꪱ, Shan ဢဝ် (ʼǎo), Ahom 𑜒𑜧 (ʼaw) or 𑜒𑜧𑜈𑜫 (ʼaww) or 𑜒𑜨𑜧 (ʼow), Zhuang aeu, Tày au.

cog

Lü ᦀᧁ (˙ʼaw)


นามธรรม

something not directly perceivable by the senses.


ดู

From Proto-Southwestern Tai *ˀduːᴬ³ (“to look; to watch”). Compare Lao ດູ (dū), Northern Thai ᨯᩪ, Tai Dam ꪒꪴ, Shan လူ (lǔu), Phake ꩫူ (nū), Ahom 𑜎𑜥 (lū).

inh

กินดู
gin duu
to try eating [something]
(literally) to eat [something] for trial

ลองดู
lɔɔng duu
to try; to try out
(literally) to try for trial


รูปธรรม

something which can be directly perceived by the senses.


อุทาน

th-noun

อุทาน • (ù-taan)


สรรพนาม

From Sanskrit सर्वनामन् (sarvanāman, “pronoun”). Equivalent to สรรพ (sàp, “all; entire; whole; every”) + นาม (naam, “name; noun”).


หิน

From Proto-Tai *triːlᴬ (“stone”). Cognate with Northern Thai ᩉᩥ᩠ᨶ, Lao ຫີນ (hīn), Lü ᦠᦲᧃ (ḣiin), Tai Dam ꪬꪲꪙ, Shan ႁိၼ် (hǐn), Tai Nüa ᥞᥤᥢᥴ (hín), Ahom 𑜍𑜢𑜃𑜫 (rin), Zhuang rin, Saek หรี่น.


วิเศษณ์

th-noun

วิเศษณ์ • (wí-sèet)

From Sanskrit विशेषण (viśeṣaṇa, “qualifying; distinguishing; adjective; adverb”). Cognate with Khmer វិសេសន (viseesaʼnaʼ), Lao ວິເສດ (wi sēt).

der

กริยาวิเศษณ์
grì-yaa-wí-sèet
adverb

(grammar) (คำ~) modifier e.g. adjective, adverb.


หมี

From Proto-Tai *ʰmwɯjᴬ (“bear”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩦ, Lao ໝີ (mī), Lü ᦖᦲ (ṁii), Tai Dam ꪢꪲ, Shan မီ (mǐi), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zhuang mui, Nong Zhuang mue, Bouyei moil. Compare Proto-Austronesian *Cumay (“bear”) (whence Paiwan cumay). Old Chinese 羋 (OC *meʔ) was probably borrowed from a Kra-Dai language.


วง

From Old Khmer វាង៑ (vāṅ), វាង្ង៑ (vāṅṅ), វង៑ (vaṅ, “enclosure; citadel, fort, fortress, stronghold; palace; to encircle, to enclose, to surround; to bar, to block; to screen, to shield; etc”), from Proto-Mon-Khmer *wa(a)ŋ (“enclosure”). Cognate with Khmer វង់ (vŭəng), Lao ວົງ (wong). Doublet of วัง (wang) and เวียง (wiiang).

doublet

round or roundish figure: circle, ring, egg, etc.

group of people associating closely: circle, ring, band, troop, party, coterie, etc.


หลัก

th-noun

หลัก • (làk)

From Proto-Tai *ʰlakᴰ (“stake”). Cognate with Lao ຫຼັກ (lak), Northern Thai ᩉᩖᩢᨠ, Lü ᦜᧅ (l̇ak), Shan လၵ်း (lák), Ahom 𑜎𑜀𑜫 (lak), Saek ลั๊ก.


แปด

From Proto-Tai *peːtᴰ (“eight”), from Middle Chinese 八 (MC peat, “eight”). Cognate with Tai Dam ꪵꪜꪒ, Northern Thai ᨸᩯ᩠ᨯ, Lao ແປດ (pǣt), Lü ᦶᦔᧆᧈ (ṗaed¹), Shan ပႅတ်ႇ (pèt), Tai Nüa ᥙᥦᥖᥱ (pǎet), Ahom 𑜆𑜢𑜄𑜫 (pit), Bouyei beedt, Zhuang bet.

cog

Lü ᦶᦔᧆᧈ (ṗaed¹)


สิบ

→ Khmer: (in compounds) សិប (səp)

→ Northern Khmer: (in compounds) เซฺิ็บ

From Middle Chinese 十 (MC dzyip, “ten”). Cognate with Northern Thai ᩈᩥ᩠ᨷ, Lao ສິບ (sip), Lü ᦉᦲᧇ (ṡiib), Tai Dam ꪎꪲꪚ, Shan သိပ်း (síp), Tai Nüa ᥔᥤᥙᥴ (síp), Ahom 𑜏𑜢𑜆𑜫 (sip), Bouyei xib, Zhuang cib, Saek ซิ̄บ.


เจ็ด

From Proto-Tai *cetᴰ (“seven”), from Middle Chinese 七 (MC tshit, “seven”). Cognate with Lao ເຈັດ (chet), Lü ᦵᦈᧆ (ṫsed), Tai Dam ꪹꪊꪸꪒ, Shan ၸဵတ်း (tsáet), Tai Nüa ᥓᥥᥖᥱ (tsět), Ahom 𑜋𑜢𑜄𑜫 (chit), Bouyei xadt, Zhuang caet, Nong Zhuang jiat.


หน้า

th-noun

หน้า • (nâa)

From Proto-Tai *ʰnaːᶜ (“face”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣ, Lao ໜ້າ (nā), Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²), Tai Dam ꪘ꫁ꪱ, Tai Dón ꪘꪱꫂ, Tày nả, Shan ၼႃႈ (nāa), Tai Nüa ᥘᥣᥲ (làa) or ᥢᥣᥲ (nàa), Ahom 𑜃𑜠 (na) or 𑜃𑜡 (nā), Zhuang naj. Compare Proto-Be *naːᴮꟲ¹, whence Lingao na³.
Compare also Burmese နှာ (hna).

cog

Lü ᦐᦱᧉ (ṅaa²)


สาม

From Proto-Tai *saːm (“three”), from Middle Chinese 三 (MC sam, “three”). Cognate with Northern Thai ᩈᩣ᩠ᨾ, Lao ສາມ (sām), Lü ᦉᦱᧄ (ṡaam), Tai Dam ꪎꪱꪣ, Shan သၢမ် (sǎam), Tai Nüa ᥔᥣᥛᥴ (sáam), Ahom 𑜏𑜪 (saṃ), Bouyei saaml, Zhuang sam.


สอง

Inherited from Proto-Southwestern Tai *sɔːŋᴬ¹ (Jonsson, 1991), from Proto-Tai *soːŋᴬ, from Middle Chinese 雙 (MC sraewng, “two”). Cognate with Northern Thai ᩈᩬᨦ, Lao ສອງ (sǭng), Lü ᦉᦸᧂ (ṡoang), Tai Dam ꪎꪮꪉ, Tai Dón ꪎꪮꪉ, Tai Daeng ꪎꪮꪉ, Shan သွင် (sǎung), Tai Nüa ᥔᥩᥒᥴ (sóang), Tai Laing ꩬွꩼင်, Khamti ꩬွင်, Aiton ꩬွင် (soṅ), Phake ꩬွင် (soṅ), Ahom 𑜏𑜨𑜂𑜫 (soṅ), Bouyei soongl, Zhuang song, Tày sloong.


สี่

From Proto-Tai *siːᴮ (“four”), from Middle Chinese 四 (MC sijH, “four”), from Proto-Sino-Tibetan *b-ləj (“four”). Cognate with Northern Thai ᩈᩦ᩵, Lao ສີ່ (sī), Lü ᦉᦲᧈ (ṡii¹), Tai Dam ꪎꪲ꪿, Shan သီႇ (sìi), Tai Nüa ᥔᥤᥱ (sǐ), Ahom 𑜏𑜣 (sī), Bouyei sis, Zhuang seiq.

cog

Lü ᦉᦲᧈ (ṡii¹)


เก้า

th-num

เก้า • (gâao)

From Proto-Tai *kɤwꟲ (“nine”), from Middle Chinese 九 (MC kjuwX, “nine”), from Old Chinese 九 (OC *kuʔ), from Proto-Sino-Tibetan *d/s-kəw. Cognate with Northern Thai ᨠᩮᩢ᩶ᩣ, Lao ເກົ້າ (kao), Lü ᦂᧁᧉ (k̇aw²), Tai Dam ꪹꪀ꫁ꪱ, Shan ၵဝ်ႈ (kāo), Tai Nüa ᥐᥝᥲ (kàw), Ahom 𑜀𑜧 (kaw), Bouyei guz, Zhuang gouj, Saek กู̂.

cog

Lü ᦂᧁᧉ (k̇aw²)


สำริด

th-noun

สำริด • (sǎm-rít)


ปรอท

ปรอท • (bpà-rɔ̀ɔt)

/pa˨˩.rɔːt̚˨˩/

From Pali pārada (“mercury”) or Sanskrit पारद (pārada, idem); possibly via Old Khmer paraṭta (idem). Cognate with Modern Khmer បារត (baarɑɑt).


หัว

หัว • (hǔua)

From Proto-Tai *truəᴬ (“head”). Cognate with 𑜍𑜥 (rū), Northern Thai ᩉ᩠ᩅᩫ, Lao ຫົວ (hūa), Lü ᦷᦠ (ḣo), Tai Dam ꪬꪺ, Shan ႁူဝ် (hǒ), Zhuang hu.


ไมตรี

From Sanskrit मैत्री (maitrī, “friendship”).


อธิษฐาน

th-verb

อธิษฐาน • (à-tít-tǎan) (abstract noun การอธิษฐาน)

à-tít-tǎan (romanization)
การอธิษฐาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/

From Sanskrit अधिष्ठान (adhiṣṭhāna, “benediction”).

der

to pray (to a deity such as God or Allah).


อุทยาน

From Sanskrit उद्यान (udyāna, “garden; park”); possibly via Old Khmer udyāna (“park; pleasance”). Compare Modern Khmer ឧទ្យាន (ʼuttyiən).

อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

อุทยานผีเสื้อกรุงเทพฯ

อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย


ร้า

อีร้า อีร้า#Thai


ร้า

ráa (romanization)
การร้า (abstract-noun)

to abate, to decline, to decrease, to die down, to diminish, to dwindle, to fade, to lessen, to let up, to moderate, to relax, to slacken, to subside, to weaken.


เบื้อง

th-noun

เบื้อง • (bʉ̂ʉang)

a kind of dessert like thin and crispy crepe


จีน

Possibly from Sanskrit चीन (cīna) or Pali cīna, ultimately from Old Chinese 秦 (OC *zin).

จีน จีน#Thai

ขวัญอ่อน ขวัญอ่อน#Thai

ลั่น ลั่น#Thai

ถัน ถัน#Thai

ขิม ขิม#Thai

เล็ก เล็ก#Thai

a type of traditional Thai songs, as จีนขวัญอ่อน (jiin-kwǎn-ɔ̀ɔn), จีนลั่นถัน (jiin-lân-tǎn), จีนขิมเล็ก (jiin-kǐm-lék), etc.


ขนมจีน

Phono-semantic matching of Mon ခၞံ (hənɔm, “noodles”) + စိန် (cin, “to be cooked”); imitated as Thai ขนม (kà-nǒm, “sweets; dessert; noodles”) + จีน (jiin, “China; Chinese”).

com

น้ำยา น้ำยา#Thai

khanom chin, a noodle made from fermented rice which is boiled and then extruded through a sieve into boiling water, often served with the soup น้ำยา (nám-yaa).

th:ขนมจีน (อาหารไทย)


ขี้

From Proto-Tai *C̬.qɯjꟲ (“excrement”); cognate with Northern Thai ᨡᩦ᩶, Lao ຂີ້ (khī), Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²), Shan ၶီႈ (khīi), Ahom 𑜁𑜣 (khī), Zhuang haex, Saek ไกฺ. Compare Sui ggeex, Proto-Kra *kaiꟲ and Proto-Hlai *ɦaːjʔ (whence haːj³ in most modern lects). Compare also Proto-Austronesian *Caqi (whence Paiwan tsaqi, Malay tahi, Malagasy tay), Old Chinese 屎 (OC *[qʰ]ijʔ) (B-S).

cog

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

Coordinate term: เยี่ยว (yîao)

(vulgar, sometimes offensive) shit (faeces)

(colloquial) any dirty substance, unwanted substance, or waste matter discharged from or found on the body, as scurf, snot, earwax, etc.


ขี้

Lü ᦃᦲᧉ (ẋii²)

(sometimes considered vulgar) used as a prefix to any word to form a noun, indicating the state of being a dirty substance, unwanted substance, or waste matter.

(sometimes considered vulgar) used as a prefix to any word to form an adjective or adverb, indicating a tendency, propensity, habit, behaviour, or condition, especially an unfavourable one.


ขนม

th-noun

ขนม • (kà-nǒm)

th:พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจรัสพรปฏิภาณ

Uncertain. Suggested by Charatphon Patiyan to be from ข้าว (kâao, “rice”) + หนม (“sweet”). Compare Lao ເຂົ້າໜົມ (khao nom), Northern Thai ข้าวหนม.
Possibly related to Old Chinese 粔籹 (OC *ɡaʔ naʔ), a delicacy from the state of Chu.


ดนตรี

From Sanskrit तन्त्री (tantrī, “lute”). Compare Lao ດົນຕີ (don tī) or ດົນຕຣີ (don trī) and Khmer តន្ត្រី (dɑɑntrəy).

ดนตรีคันทรี
don-dtrii kan-trîi
country music


วิกิพีเดีย

th-proper noun

วิกิพีเดีย • (wí-gì-pii-dìia)

th:วิกิพีเดีย


อูฐ

From Sanskrit उष्ट्र (uṣṭra, “camel”).
Compare Lao ອູດ (ʼūt), Tai Dam ꪯꪴꪒ.


ทวีป

th-noun

ทวีป • (tá-wîip)

Borrowed from Sanskrit द्वीप (dvīpa, “continent; island”). Compare Khmer ទ្វីប (tviip); Lao ທະວີບ (tha wīp); Old Javanese dwīpa; Pali dīpa.

bor

(archaic)
land; region; realm; territory.


อักษร

th-noun

อักษร • (àk-sɔ̌ɔn)

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/

/ʔak̚˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥./

From Sanskrit अक्षर (akṣara, “letter”). Compare Lao ອັກສອນ (ʼak sǭn), Khmer អក្សរ (ʼaksɑɑ) and Burmese အက္ခရာ (akhka.ra).