ไหม

Borrowed from Tai Dón ใม (“fine; to fine”) or Shan မႂ် (mǎue, “idem”).


ไทย

Plaek Phibunsongkhram
Tai peoples
Thai people

Believed to be from Pali deyya, which in turn is a conversion of Thai ไท (tai, “human being, person; Tai; Siamese Thai; etc”). Declared by the government of Field Marshal Plaek Phibunsongkhram to be the name of the modern country and its people, replacing the name สยาม (sà-yǎam, “Siam”), through the constitution dated 3 October 1939 (effective as from 6 October 1939). See ไท (tai) for etymology and cognates.

cog

ชาว ชาว#Thai


ไทย

ผมพูดไทยไม่เป็น

2008 February 7, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2020-10-04:
มาตรา ๑๓ การสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้อง หรือพิจารณา ให้ใช้ภาษาไทย
mâat-dtraa · sìp sǎam · gaan-sɔ̀ɔp-sǔuan · dtài-sǔuan-muun-fɔ́ɔng · rʉ̌ʉ pí-jaa-rá-naa · hâi chái paa-sǎa tai
Section 13 [In conducting] an inquiry, preliminary hearing, or trial, the Thai language shall be used.

ภาษา ภาษา#Thai

(ภาษา~) Central Thai language, the official language of Thailand

2008 February 7, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 2020-10-04:
ถ้ามีความจำเป็นต้องแปลภาษาไทยท้องถิ่น หรือภาษาถิ่น หรือภาษาต่างประเทศ...ให้ใช้ล่าม
tâa mii kwaam-jam-bpen dtɔ̂ng bplɛɛ paa-sǎa tai tɔ́ɔng-tìn · rʉ̌ʉ paa-sǎa tìn · rʉ̌ʉ paa-sǎa dtàang-bprà-têet ... hâi chái lâam
If there is a need to translate a local Thai language, or a dialect, or a foreign language... an interpreter shall be employed.

ภาษา ภาษา#Thai

(by extension) (ภาษา~) any language of the Thais, as Northern Thai language, Southern Thai language, etc.


ฝรั่ง

From Classical Persian فرنگ (farang) or فرنگی (farangī, “French; European; Westerner; Christian”), from Old French franc (“a Frank”). Cognate with Khmer បារាំង (baarang), Burmese ဘရင်ဂျီ (bha.ranggyi) and Chinese 佛朗機 /佛朗机 (Fólǎngjī).

ฝรั่ง ฝรั่ง#Thai

กลาย กลาย#Thai

ควง ควง#Thai

จรกา จรกา#Thai

เท้า เท้า#Thai

a category of traditional Thai songs, such as ฝรั่งกลาย (fà-ràng-glaai), ฝรั่งควง (fà-ràng-kuuang), ฝรั่งจรกา (fà-ràng-jɔɔ-rá-gaa), ฝรั่งรำเท้า (fà-ràng-ram-táao), etc.


ภาษา

paa-sǎa (romanization)
ภาษา (classifier)

→ Nyah Kur: พาซา (phaa saa)

→ Urak Lawoi': พาซา (phasa)

/pʰaː˧.saː˩˩˦/

From Pali bhāsā, from Sanskrit भाषा (bhāṣā). Compare Khmer ភាសា (phiəsaa), Khün ᨽᩣᩈᩣ, Lao ພາສາ (phā sā), Malay bahasa, Shan ၽႃႇသႃႇ (phàa sàa).

ภาษาไทย ― paa-sǎa tai ― Thai language

ภาษาอังกฤษ ― paa-sǎa ang-grìt ― English language

ภาษาพูด ― paa-sǎa-pûut ― spoken language

ภาษามือ

language (form of communication using words: spoken, gestured, or written).

ภาษาจาวา

ภาษาซี

computer language
computer language#English

(archaic) a minority that speaks a certain language.

(figurative) any matter, content, or story that is understood by the people discussing it.


วัด

wát (romanization)
การวัด (abstract-noun)

From Old Khmer *vas, vas, vās, *vās (“to measure the circumference of land”). Cognate with Modern Khmer វាស់ (vŏəh).


รัก

rák (romanization)
ความรัก (abstract-noun)

From a Mon-Khmer language; ultimately from Proto-Mon-Khmer *r(a)k (“to love; beloved, dear”). Cognate with Lao ຮັກ (hak), Isan ฮัก, Northern Thai ᩁᩢ᩠ᨠ, Khün ᩁᩢ᩠ᨠ, Lü ᦣᧅ (hak), Khamti ꩭၢက်ႉ, Shan ႁၵ်ႉ (hâ̰k), Tai Nüa ᥞᥐ (hak). Outside Tai-Kadai, cognate with Khmer រាក់ (rĕək, “friendly, cordial, pleasant; intimate, affectionate”), as in រាក់ទាក់ (reak-teak, “friendly, warm, pleasant”). The Proto-Mon-Khmer root possibly represents an allofam of the proto-root *mr[a]k, *rmr[a]k (compare Proto-Mon-Khmer *mak ~ *ma(a)k (“to like, love”)), whence Khmer ម្រក់ (mrŭək, “girl's friend of same sex, man's friend's wife”), and possibly Thai มลัก (má-lák, “to love, to like”).

cog

2019 September 15, “หนุ่มสตูลคลุ้มคลั่งไล่แทงตาย ๑ เจ็บ ๓ เมียรักก็ไม่เว้น”, in สยามรัฐ, Bangkok: สยามรัฐ, retrieved 2019-09-17:
หนุ่มสตูลคลุ้มคลั่งไล่แทงตาย ๑ เจ็บ ๓ เมียรักก็ไม่เว้น
nùm sà-dtuun klúm-klâng lâi tɛɛng dtaai · nʉ̀ng · jèp · sǎam · miia rák gɔ̂ mâi wén
A Satun lad had gone out of his mind [and] run around stabbing [people], killing one, injuring three. [Even his] beloved wife was not spared.

loved; beloved; adored; admired; cherished; dear; darling.


รัก

Uncertain. Cognate with Lao ຮັກ (hak). Compare Sanskrit आर्क (ārka, “crown flower”), Pali akka.

ต้น ต้น#Thai

Calotropis gigantea
Calotropis gigantea#Translingual

(botany) (ต้น~) crown flower: the plant Calotropis gigantea of the family Apocynaceae.


รัก

From Proto-Tai *rakᴰ (“lacquer”). Cognate with Lao ຮັກ (hak), Northern Thai ᩁᩢ᩠ᨠ, Khün ᩁᩢ᩠ᨠ, Lü ᦣᧅ (hak), and Shan ႁၵ်ႉ (hâ̰k). Compare Sanskrit लाक्षा (lākṣā, “a species of plant”).

ต้น ต้น#Thai

(botany) (ต้น~) Burmese lacquer: the plant Gluta usitata of the family Anacardiaceae.


ออสเตรเลีย

Australia (A country in Oceania comprising the islands of Australia, Tasmania and other smaller islands in the Pacific Ocean, as well as a former colony in the British Empire)

(geology) Australia (a continent consisting of the islands of Australia, New Guinea and intervening islands)


ญี่ปุ่น

th-proper noun

ญี่ปุ่น • (yîi-bpùn)

Semi-learned borrowing from Hokkien 日本 (Ji̍t-pún, “Japan; Japanese”). Compare Hakka 日本 (Ngi̍t-pún).
Compare Lao ຍີ່ປຸ່ນ (nyī pun), Northern Thai ᨬᩦ᩵ᨸᩩ᩵ᩁ.

slbor

(ภาษา~) Japanese language.

(คน~, ชาว~) Japanese person.

ประเทศ ประเทศ#Thai


ลาว

Uncertain. Compare Old Khmer lahv, lāhv, lāhva, Northern Thai ᩃᩣ᩠ᩅ (lāaw), Lao ລາວ (lāo), Lü ᦟᦱᧁ (laaw). Possibly related to Northern Thai ᩉᩖᩮᩢ᩵ᩣ (làw), ᩃᩮᩢᩣ (lāw), Tai Dón ꪹꪩꪱ, Thai ละว้า (lá-wáa), ลัวะ (lúa).

ภาษา ภาษา#Thai

(archaic) Lan Na language, now known as Northern Thai language


ลาว

ชาว ชาว#Thai

(คน~, ชาว~) Lao (classifier: คน (kon))
member of a people of Laos

แถลงปางเมื่อลาวลง ชยนาท นั้นฤๅ
tà-lɛ̌ɛng bpaang mʉ̂ʉa laao long · chai-nâat · nán rʉʉ
It tells of the time when the Lao went down to Chai Nat.

กรุงลาวกรยงโกรธฟุ้ง ไฟลาม ลู่แฮ
grung laao griiang gròot fúng · faai laam · lûu hɛɛ
The sovereign of the Lao is extremely enraged, like a fire that is furiously burning everywhere.

ชาว ชาว#Thai

(archaic) member of a people of Lan Na, an ancient kingdom in Northern Thailand

ลาว ลาว#Thai

ดวง ดวง#Thai

เดือน เดือน#Thai

หอม หอม#Thai

ม่าน ม่าน#Thai

แก้ว แก้ว#Thai

a type of traditional Thai songs, as ลาวดวงเดือน (laao-duuang-dʉʉan), ลาวคำหอม (laao-kam-hɔ̌ɔm), ลาวม่านแก้ว (laao-mâan-gɛ̂ɛo), etc.


ใหม่

mài (romanization)
ความใหม่ (abstract-noun)

From Proto-Southwestern Tai *ʰmaɰᴮ¹ (“new”), from Proto-Tai *ʰmɤːlᴮ (“new”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩲ᩵, Lao ໃໝ່ (mai), Lü ᦺᦖᧈ (ṁay¹), Tai Dam ꪻꪢ꪿, Shan မႂ်ႇ (màue), Tai Nüa ᥛᥬᥱ (mǎue), Phake မၞ် (maü), Ahom 𑜉𑜧 (maw) or 𑜉𑜨𑜧 (mow), Sapa maɰᴮ¹, Bouyei mos, Zhuang moq, Zuojiang Zhuang mawq.

cog

Lü ᦺᦖᧈ (ṁay¹)


ตะเกียบ

th-noun

ตะเกียบ • (dtà-gìiap)

Possibly from Khmer តង្កៀប (tɑɑtɑngkiəp, “pliers; tongs”) or Mon သ္ကေပ်. Compare another Khmer ថ្កៀប (thkiəp), Lao ຕະຂຽບ (ta khīap), Lü ᦑᦰᦵᦆᧇ (t!xeb), Hlai tiep.

bor

(anatomy, zoology) pectoral fin of a fish.


กัมพูชา

Borrowed from Khmer កម្ពុជា (kampuciə). Compare Sanskrit काम्बोज (kāmboja) and Old Khmer កម្ពុជ, from which Thai กัมพุช is perhaps derived.


เล่ม

th-cls

เล่ม • (lêm)

Cognate with Northern Thai ᩉᩖᩮ᩶ᨾ, Lao ເຫຼັ້ມ (lem), Lü ᦜᦲᧄᧉ (l̇iim²), Shan လိမ်ႈ (līm), Ahom 𑜎𑜢𑜉𑜫 (lim, “arrow”). Possibly doublet of ลิ่ม (lîm).

cog

Lü ᦜᦲᧄᧉ (l̇iim²)

Classifier for books, candles, carts and sharp-edged objects, such as knives, axes, swords, pins, needles, etc. ⇒ all nouns using this classifier


ชิ้น

th-cls

ชิ้น • (chín)

Cognate with Lao ຊີ້ນ (sīn), Lü ᦋᦲᧃᧉ (tsiin²).

Classifier for pieces, slices (cakes, cloth). ⇒ all nouns using this classifier


จาน

Compare Chinese 盞／盏 (zhǎn). Cognate with Lao ຈານ (chān), Khmer ចាន (caan).


ม้วน

ม้วน • (múuan)

From Proto-Tai *mwɯːnᶜ. Cognate with Lao ມ້ວນ (mūan), Tày muộn. Doublet of มวน (muuan).

Classifier for rolled objects, such as toilet paper, film, etc.


คู่

From Proto-Tai *ɡuːᴮ (“pair”). Cognate with Lao ຄູ່ (khū), Lü ᦅᦴᧈ (kuu¹), Shan ၵူႈ (kūu). Compare Old Chinese 偶 (OC *ŋoːʔ, *ŋoːs, “pair”), Middle Chinese 偶 (MC nguwX|nguwH, “pair”).


คู่

Classifier for pairs of items (people, things). ⇒ all nouns using this classifier


ใบ

From Proto-Tai *ɓaɰᴬ (“leaf”).
Cognate with Lao ໃບ (bai), Northern Thai ᨷᩱ, Khün ᨷᩱ, Lü ᦺᦢ (ḃay), Tai Dam ꪻꪚ, Tai Dón ꪻꪚ, Shan မႂ် (mǎue) or ဝႂ် (wǎue), Ahom 𑜈𑜧 (baw), 𑜈𑜧𑜨 (bawo), 𑜉𑜧 (maw), or 𑜉𑜧𑜨 (mawo), Zhuang mbaw, Saek เบ๋อ, Tày bâư. Compare Proto-Be *ɓəːᴬ², Proto-Hlai *ɓɯː.

Classifier for something hollow or flat, such as plates, glasses, book pages, fried eggs, and, traditionally, the Earth. ⇒ all nouns using this classifier


ฟอง

th-noun

ฟอง • (fɔɔng)

Compare Lao ຟອງ (fǭng), Khmer ពង (pɔɔng, “egg; to lay egg”), Northern Khmer ปวง, Nyah Kur พอง่.


ฉบับ

ฉบับ • (chà-bàp)

/t͡ɕʰa˨˩.bap̚˨˩/

From Middle Khmer ច្បាប្ប (cpāppa, “prescribed conduct; precept; usage; custom; code of conduct; rule; regulation; law”); compare Modern Khmer ច្បាប់ (cbap), Lao ສະບັບ (sa bap).


เม็ด

th-noun

เม็ด • (mét)

Cognate with Northern Thai ᨾᩮᩢ᩠ᨯ, Lao ເມັດ (met), Lü ᦵᦙᧆ (med), Tai Dam ꪣꪲꪒ, Shan မဵတ်ႉ (mâ̰et). Doublet of เมล็ด (má-lét) and เล็ด (lét).


เม็ด

th-cls

เม็ด • (mét)

Classifier for small round objects such as pills, seeds, small gems. ⇒ all nouns using this classifier


หลัง

หลัง • (lǎng)

From Proto-Tai *ʰlaŋᴬ (“back”). Cognate with Lao ຫຼັງ (lang), Northern Thai ᩉᩖᩢᨦ, Lü ᦜᧂ (l̇ang), Tai Dam ꪨꪰꪉ, Shan လင် (lǎng), Aiton လင် (laṅ), Ahom 𑜎𑜂𑜫 (laṅ), Bouyei langl, Zhuang laeng.

Classifier for houses, tents, mosquito nets, etc. ⇒ all nouns using this classifier


คน

From Proto-Tai *ɢwɯnᴬ (“human being; person”). Cognate with Southern Thai ข่น, Isan คน, Lao ຄົນ (khon), Northern Thai ᨤᩫ᩠ᨶ, Khün ᨤᩫ᩠ᨶ, Lü ᦅᦳᧃ (kun), Tai Dam ꪶꪁꪙ, Tai Dón ꪁꪴꪙ, Shan ၵူၼ်း (kúun), Tai Nüa ᥐᥨᥢᥰ (kön), Ahom 𑜀𑜤𑜃𑜫 (kun), Bouyei wenz, Zhuang vunz, Zuojiang Zhuang koenz.

inh

Classifier for most human beings. ⇒ all nouns using this classifier


องค์

th-noun

องค์ • (ong)

From Pali aṅga (“constituent; factor; member; part”) or Sanskrit अङ्ग (aṅga, “body; component; constituent; limb; etc”); perhaps via Old Khmer ʼaṅga, ʼaṅa, ʼã (“member, part; article, item, thing; body, person”). Cognate with Lao ອົງ (ʼong). Compare Modern Khmer អង្គ (ʼɑng).

der

John 20:28, KJV:
โธมัสทูลตอบพระองค์ว่า "องค์พระผู้เป็นเจ้าของข้าพระองค์และพระเจ้าของข้าพระองค์"
too-más tuun dtɔ̀ɔp prá-ong wâa "ong prá-pûu-bpen-jâao kɔ̌ɔng kâa-prá-ong lɛ́ prá-jâao kɔ̌ɔng kâa-prá-ong"
And Thomas answered and said unto him, My Lord and my God.

Psalm 39:7, KJV:
ข้าแต่องค์พระผู้เป็นเจ้า บัดนี้ ข้าพระองค์จะรอคอยอะไร ความหวังของข้าพระองค์อยู่ในพระองค์
kâa-dtɛ̀ɛ ong prá-pûu-bpen-jâao bàt-níi kâa-prá-ong jà rɔɔ-kɔɔi à-rai kwaam-wǎng kɔ̌ɔng kâa-prá-ong yùu nai prá-ong
And now, Lord, what wait I for? my hope is in thee.

used as an honorific for or term of address to:

gods, high priests, and royal persons, as well as things and beings relating to them.

มันมีองค์
man mii ong
He's psychic! — (literally) He has ong!


องค์

th-cls

องค์ • (ong)

Classifier for gods, high priests, and royal persons, as well as things and beings relating to them. ⇒ all nouns using this classifier


รูป

th-pronoun

รูป • (rûup)

From Sanskrit रूप (rūpa, “form; appearance”). Cognate with Khmer រូប (ruup), Lao ຮູບ (hūp), Burmese ရူပ (rupa.).

(archaic) a first person pronoun employed by a priest.


แก้ว

th-noun

แก้ว • (gɛ̂ɛo)

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (ปลา~) the sea fish, Otolithoides biauritus (Cantor), of the family Sciaenidae.


ลูก

ลูก • (lûuk)

From Proto-Tai *lɯ:kᴰ (“child (offspring)”). Cognate with Northern Thai ᩃᩪᨠ, Lao ລູກ (lūk), Lü ᦟᦴᧅ (luuk), Tai Dam ꪩꪴꪀ, Shan လုၵ်ႈ (lūk), Tai Nüa ᥘᥧᥐ (luk), Khamti လုက်ႉ, Phake လုက် (luk), Ahom 𑜎𑜤𑜀𑜫 (luk), Bouyei leg, Zhuang lwg. Within Kra-Dai, compare Sui laag (“son”), Proto-Hlai *hlɯːk (“child; offspring”) (whence ɗɯːʔ⁷~ɬɯːʔ⁷~ɬɯːk⁷~ɬɯaʔ⁷ across the different lects) and Proto-Be *ləːkᴰ² (“child; offspring”) (whence lɛk⁸~lək⁸ across the different lects). Outside of Kra-Dai, compare Proto-Austronesian *aNak (whence Siraya alak and Lubuagan Kalinga alak).

ลูกหนี้
lûuk nîi
obligor
(literally) luk of an obligation

(classifier คน) subordinate; person of subordinate or inferior status; person subject to someone or something.

used as an affectionate term of address to or title for an offspring, person regarded as one's offspring, or young person; and used by such person to refer to oneself.

used as a title for a ball, round object, or fruit.


ม้ง

ม้ง • (móng)

Hmong; Miao: Meo (an Asian ethnic group whose homeland is in the mountainous regions around Guizhou, southern China, and northern Vietnam, Laos, and Thailand).


ตัว

Ultimately from Chinese 頭 (OC *[m-t]ˁo). Cognate with Northern Thai ᨲ᩠ᩅᩫ, Lao ໂຕ (tō) or ຕົວ (tūa), Lü ᦷᦎ (ṫo), Tai Dam ꪶꪔ (to1), Tai Dón ꪔꪺ (to1), Shan တူဝ် (tǒ), Tai Nüa ᥖᥨᥝ (tow), Ahom 𑜄𑜥 (tū) or 𑜄𑜤 (tu), Zhuang duz, Saek ทั๊ว and Khmer តួ (tuə). Compare also Japanese 頭 (tō, “counter for certain animals”).

cog

used as a prefix to indicate the state of being, of having a form, or of being an individual, animal, object, etc.


ตัว

(now considered colloquial) a second person pronoun, used to address a person of equal or lower status: you.


ตัว

2019 November 20, KhaiRu-Din RoHeng, “ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ข้อกำหนดศาลรัฐธรรมนูญ...ห้ามวิจารณ์ศาลโดยไม่สุจริต [Government Gazette publishes Constitutional Court regulations...banning dishonest criticism of the Court]”, in ThaiPBS, ThaiPBS, retrieved 2019-11-21:
คนแก่ ๙ ตัวที่นั่งบนเก้าอี้กินเงินเดือนภาษีจากประชาชน ทำไมประชาชนไม่มีสิทธิวิจารณ์
kon-gɛ̀ɛ · gâao · dtuua tîi nâng bon gâo-îi gin ngən-dʉʉan paa-sǐi jàak bprà-chaa-chon · tam-mai bprà-chaa-chon mâi mii sìt-tí wí-jaan
[Just] nine old farts sitting on the bench [and] living off the people's taxes [as their] salaries – why do the people have no right to criticise [them]?

(derogatory and offensive if applied to humans) Classifier for animals. ⇒ all nouns using this classifier

ตัว ตัว#Thai

Classifier for certain nouns prefixed with ตัว. ⇒ all nouns using this classifier


แม้ว

th-noun

แม้ว • (mɛ́o)

From Mandarin 苗 (miáo).
Compare Lao ແມ້ວ (mǣu), Northern Thai ᨾᩯ᩠᩶ᩅ, Khün ᨾᩯ᩠᩶ᩅ, Lü ᦶᦙᧁᧉ (maew²).

Miao; Hmong; Meo (an Asian ethnic group whose homeland is in the mountainous regions around Guizhou, southern China, and northern Vietnam, Laos, and Thailand).


แม้ว

th-proper noun

แม้ว • (mɛ́o)

ทักษิณ ชินวัตร
wikipedia:th:ทักษิณ ชินวัตร

(politics) Thaksin Shinawatra (ทักษิณ ชินวัตร), a prime minister of Thailand.


ย่า

paternal grandmother
paternal grandmother


บาท

th-noun

บาท • (bàat)

From Pali pāda (“foot”) or Sanskrit पाद (pāda, “foot”); perhaps via Old Khmer pāda, pādda, pada, padda (“foot (as body organ, or as emblematic of sacred persons or things)”). Cognate with Modern Khmer បាទ (baat).

พระ พระ#Thai

(พระ~) an honorific for or term of address to a god, high priest, or royal person, also applicable to his or her representation, as an image, statue, etc.


บาท

บาท • (bàat)

→ Arabic: بَات (bāt)

→ Bengali: বাত (bat), বাথ (bath)

→ Burmese: ဘတ် (bhat)

→ English: baht

→ French: baht

→ Greek: μπατ (bat)

→ Hindi: बात (bāt)

→ Hungarian: bát

→ Japanese: バーツ (bātsu)

→ Khmer: បាត (baat)

→ Korean: 밧 (bat)

→ Lao: ບາດ (bāt)

→ Persian: بات (bât)

→ Russian: бат (bat)

→ Urak Lawoi': บัยจ (bac)

→ Urdu: بات (bāt)

→ Vietnamese: bạt

→ Volapük: bagt

From Sanskrit पाद (pāda, “quarter”); perhaps via Old Khmer pāda, pādda, pada, padda (“quarter: unit of currency or measure”). Cognate with Modern Khmer បាទ (baat).

สลึง สลึง#Thai

baht: a Thai unit of currency, equal to 4 สลึง (sà-lʉ̌ng). Abbreviation: บ. (bɔɔ.)

a Thai unit of poem: line, stanza, verse.

a Thai unit of weight, equal to 15 grams.

(historical) a Thai unit of time, equal to one tenth of an hour, that is, 6 minutes.


ตุ๊กตุ๊ก

ตุ๊กตุ๊ก • (dtúk-dtúk)

ตุ๊ก ๆ
ตุ๊ก ๆ#Thai


บาท บาท#Thai

a currency sign representing the Thai baht, spelled in words as บาท (bàat).


ตัวอักษร

ตัวอักษร • (dtuua-àk-sɔ̌ɔn) (classifier ตัว)

dtuua-àk-sɔ̌ɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/tua̯˧.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/


ชุมชน

From ชุม (chum, “to assemble”) + ชน (chon, “person”).


สึนามิ

th-noun

สึนามิ • (sʉ̀-naa-mí)


บ้า

bâa (romanization)
ความบ้า (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɓaːᶜ (“crazy”). Cognate with Northern Thai ᨷ᩶ᩤ, Khün ᨷ᩶ᩤ, Lao ບ້າ (bā), Lü ᦢᦱᧉ (ḃaa²), Shan မႃႈ (māa) or ဝႃႈ (wāa), Tai Nüa ᥛᥣᥲ (màa, “to be angry”), Ahom 𑜈𑜡 (bā), Tày bả.

cog

Lü ᦢᦱᧉ (ḃaa²)


บ้า

Lü ᦢᦱᧉ (ḃaa²)

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) the fish sultan barb (Leptobarbus hoevenii), of the family Cyprinidae.


เย็ด

yét (romanization)
การเย็ด (abstract-noun)

Cognate with Isan เฮ็ด, Northern Thai ᩁᩮᩢ᩠ᨯ, Lao ເຮັດ (het), Lü ᦵᦣᧆ (hed), Shan ႁဵတ်း (háet), Saek ฮิ̄ด.


กรุงเทพ

From กรุง (grung, “city”) + เทพ (têep, “god”).

com

(Hinduism) Ayodhya, an ancient city of India.

(historical) Thon Buri, an ancient kingdom in Thailand.

กรุงเทพฯ กรุงเทพฯ#Thai

(colloquial, endonym) Alternative form of กรุงเทพฯ (grung-têep)


บางกอก

th-proper noun

บางกอก • (baang-gɔ̀ɔk)

/baːŋ˧.kɔːk̚˨˩/

Believed to be from บาง (baang, “community or polity located near a narrow or small watercourse, or at the place used to such a watercourse”) + กอก (gɔ̀ɔk, “olive”), as olives were cultivated in the area. The name has been called since Ayutthaya period by foreigners. (Du Royaume de Siam spells Bancock/Bancok.)

com

(now informal) Bangkok (the capital city of Thailand; province of Thailand)


นิรุกติศาสตร์

th-noun

นิรุกติศาสตร์ • (ní-rúk-dtì-sàat)

From นิรุกติ (ní-rúk-dtì, “language; speech”) + ศาสตร์ (sàat, “science”).

com

philology: branch of study concerning the structure, historical development, and relationships of languages.


นิรุกติ

th-noun

นิรุกติ • (ní-rúk-dtì)

Borrowed from Sanskrit निरुक्ति (nirukti, “explanation of words”). Cognate with Pali nirutti.


ผีเสื้อ

th-noun

ผีเสื้อ • (pǐi-sʉ̂ʉa)

/pʰiː˩˩˦.sɯa̯˥˩/

From ผี (pǐi, “spirit”) + เสื้อ (sʉ̂ʉa, “tutelar”).
As for the second sense, the insects got their name due to the old belief that they embody ancestral or tutelar spirits.
As for the third sense, the fish got their name probably due to their appearance or colours that look like butterflies.

com

ตัว ตัว#Thai

โนรี โนรี#Thai

(zoology) (classifier ตัว) butterflyfish: fish of the family Chaetodontidae, except โนรี (noo-rii), Heniochus spp.


ศาสตร์

th-noun

ศาสตร์ • (sàat)

From Sanskrit शास्त्र (śāstra, “science”), from the root verb शास् (śās, “to order; to command; to direct”), whence also ศาสนา (sàat-sà-nǎa, “religion”).
Doublet of ศาสตร (“art; science; scripture”), from which ศาสตราจารย์ (sàat-dtraa-jaan, “professor”) is derived.
Cognate with Khmer សាស្ត្រ (saah), Lao ສາດ (sāt), Pali sattha.

doublet

(chiefly in compounds) science; field or branch of knowledge; -ology.


กิน

gin (romanization)
การกิน (abstract-noun)

From Proto-Tai *kɯɲᴬ (“to eat”). Cognate with Lao ກິນ (kin), Northern Thai ᨠᩥ᩠ᨶ, Khün ᨠᩥ᩠ᨶ, Lü ᦂᦲᧃ (k̇iin), Tai Dam ꪀꪲꪙ, Tai Nüa ᥐᥤᥢ (kin), Shan ၵိၼ် (kǐn), Ahom 𑜀𑜢𑜃𑜫 (kin), Saek กิ๋น, Zhuang gwn, Nong Zhuang gwn, Bouyei genl. Compare also Proto-Austronesian *kaən (whence Tagalog kain, Malay makan).

(historical) to govern a polity and enjoy benefits derived from the polity, as taxes, forced labour, etc.


น้ำ

th-noun

น้ำ • (náam)

From Proto-Tai *C̬.namꟲ (“water”). Compare Proto-Be *namᴮꟲ², Proto-Hlai *C-nəmʔ.
cognates
Cognate with Northern Thai ᨶ᩶ᩣᩴ (nam), Southern Thai หน่าม, Lao ນ້ຳ (nam), Lü ᦓᧄᧉ (nam²), Tai Dam ꪙꪾ꫁ (nam6), Shan ၼမ်ႉ (nâ̰m), Tai Nüa ᥘᥛᥳ (lam5), Khamti ꩫမ်ႇ, Aiton ꩫံ (naṃ), Phake ꩫံ (naṃ), Ahom 𑜃𑜪 (naṃ), Nùng nãhm, Bouyei ramx, Zhuang raemx, Nong Zhuang naemx, Zuojiang Zhuang naemx, Saek นัม, Tày nặm.

จะทนได้กี่น้ำ
jà ton dâai gìi náam
How much further would [a pronoun] bear [with this]?
(literally) How many times would [a pronoun] bear [with this]?

จะไปได้กี่น้ำ
jà bpai dâai gìi náam
How much further could [a pronoun] go?
(literally) How many times could [a pronoun] go?

(slang) round; occasion; time; period of time.

เนื้อ เนื้อ#Thai

(slang) nonessential, immaterial, or nonsensical part of a content; verbose or circumlocutory part of a content; as opposed to เนื้อ (nʉ́ʉa).


ของ

ของ • (kɔ̌ɔng)

From Proto-Tai *χɔːŋᴬ (“thing”). Cognate with Northern Thai ᨡᩬᨦ, Lao ຂອງ (khǭng), Lü ᦃᦸᧂ (ẋoang), Tai Dam ꪄꪮꪉ, Shan ၶွင် (khǎung), Tai Nüa ᥑᥩᥒᥴ (xóang), Phake ၵွင် (khoṅ), Ahom 𑜁𑜨𑜂𑜫 (khoṅ), Zhuang hong, Zuojiang Zhuang kong.

มีของ
mii kɔ̌ɔng
to be talented; to have a talent
(literally) to have stuff


สุขสันต์วันเกิด

head

สุขสันต์วันเกิด

สุขสันต์วันเกิด

สุขสันต์ (sùk-sǎn, “happy”), from สุข (sùk, “joy”) + สันต์, + วันเกิด (wan-gə̀ət, “birthday”), from วัน (wan, “day”) + เกิด (gə̀ət, “to bear”).


รัสเซีย

th-proper noun

รัสเซีย • (rát-siia)

ประเทศรัสเซีย

สหพันธรัฐรัสเซีย

โซเวียตรัสเซีย

ภาษารัสเซีย
paa-sǎa rát-siia
Russian language

ชาวรัสเซีย

คนรัสเซีย

Russia (A transcontinental country in Eastern Europe and North Asia)


การเงิน

From การ (gaan, “act; activity; affair; business; matter; etc”) + เงิน (ngən, “money”).


พม่า

th-proper noun

พม่า • (pá-mâa)

ประเทศพม่า

สาธารณรัฐแห่งสหภาพพม่า

sǎa-taa-rá-ná-rát hɛ̀ng sà-hà-pâap pá-mâa

ภาษาพม่า


พม่า

ชาว ชาว#Thai


แตงโม

/tɛːŋ˧.moː˧/

แตง (dtɛɛng) + โม (moo). Compare Lao ໝາກໂມ (māk mō).


อาจารย์

th-noun

อาจารย์ • (aa-jaan) (classifier คน or ท่าน)

aa-jaan (romanization)
คน (classifier)
ท่าน (classifier)

/ʔaː˧.t͡ɕaːn˧/

From Sanskrit आचार्य (ācārya, “teacher; preceptor”); perhaps via Old Khmer ʼācāryya, ʼācārya (“teacher, instructor; spiritual preceptor; expert”). Cognate with Modern Khmer អាចារ្យ (ʼaacaa), អាចរិយ (ʼaacaʼreyaʼ); Lao ອາຈານ (ʼā chān).

cog

Lao ອາຈານ (ʼā chān)

instructor: teacher in a higher education institution who ranks below assistant professor.

used as a rank for such person. Abbreviation: อ. (ɔɔ)

(colloquial) teacher in a higher education institution, irrespective of the rank.

(slang) master of the occult or black magic, as sorcerer, shaman, exorcist, etc.

used as a term of address to or title for such person, and used by such person to refer to oneself.


ครู

kruu (romanization)
คน (classifier)
ท่าน (classifier)

From Sanskrit गुरु (guru, “teacher”). Compare Khmer គ្រូ (kruu), Lao ຄູ (khū).

ครูคนนี้ให้การบ้านเยอะจัง


เขมร

th-proper noun

เขมร • (kà-měen)

From Middle Khmer ខ្មេរ (khmer), ខ្មែរ (khmēr, “Khmer, member of the Khmer ethnolinguistic group”) or Pre-Angkorian Old Khmer ក្មេរ៑ (kmeer) Cognate with Modern Khmer ខ្មែរ (khmae).

ชาวเขมร

ภาษาเขมร


วัน

แมลง แมลง#Thai

แมง แมง#Thai

(แมลง~, แมง~) fly: any of numerous two-winged insects of the order Diptera.


ฯ

ไปยาลน้อย ไปยาลน้อย#Thai

เปยยาลน้อย เปยยาลน้อย#Thai

an abbreviation marker (named ไปยาลน้อย or เปยยาลน้อย).


วันพฤหัส

th-noun

วันพฤหัส • (wan-prʉ́-hàt)

วันพฤหัสฯ วันพฤหัสฯ#Thai

Misspelling of วันพฤหัสฯ (wan-prʉ́-hàt).


แกงเผ็ด

แกงเผ็ด • (gɛɛng-pèt)

/kɛːŋ˧.pʰet̚˨˩/

แกง (gɛɛng, “curry”) + เผ็ด (pèt, “hot; spicy”)


เผ็ด

pèt (romanization)
ความเผ็ด (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *pʰetᴰˢ¹ (“hot; peppery; pungent”). Cognate with Northern Thai ᨹᩮᩢ᩠ᨯ, Lao ເຜັດ (phet), Lü ᦵᦕᧆ (ṗhed), Tai Dam ꪹꪠꪸꪒ, Shan ၽဵတ်း (pháet), Tai Nüa ᥚᥥᥖᥱ (phět), Phake ၸိတ် (phit), Ahom 𑜇𑜢𑜄𑜫 (phit).

inh+

(of certain substances, as mouthwash, etc) producing a burning or tingling sensation on the tongue.


แกง

แมง แมง#Thai

(dialect) (แมง~) stink bug: any of the insects of the family Pentatomidae.


เขียว

th-verb

เขียว • (kǐao)

(archaic) to hurriedly or quickly move from one place to another.


หวาน

th-noun

หวาน • (wǎan)

ผัก ผัก#Thai


อรุณสวัสดิ์

th-interj

อรุณสวัสดิ์ • (à-run-sà-wàt)


สวัสดี

th:คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 10

th:พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ)

From Sanskrit स्वस्ति (svasti, “welfare, well-being; blessing; prosperity; success; etc”); probably via Old Khmer svasti, svāsti (“interjection used as opening benediction: well-being! good fortune!”). Cognate with Northern Thai ᩈ᩠ᩅᩢᩔ᩠ᨯᩦ, Modern Khmer សួស្តី (suəsdəy). Compare Pali sotthi, from which Thai โสตถิ is derived.
The use of this term as a greeting or farewell was initiated at the Faculty of Arts, Chulalongkorn University, by Phraya Uppakit Sinlapasan (Nim Kanchanachiwa) in 2476 BE (1933/34 CE), and was officially ordained by the nationalist government of Field Marshall Plaek Phibunsongkhram on 22 January 2486 BE (1944 CE).

bor

Circa 1824, สุนทรภู่, “สวัสดิรักษา”, in สวัสดิรักษาคำกลอน เพลงยาวถวายโอวาท และสุภาษิตสอนสตรี, Bangkok: n.p., published 1967, retrieved 2019-07-01:
ตัดเล็บวันพุธจันทร์กันจังไร เรียนสิ่งใดวันพฤหัสสวัสดี
dtàt lép wan pút jan gan jang-rai · riian sìng dai wan prʉ́-hàt sà-wàt-dii
Cutting nails [on] Wednesday [or] Monday [would] prevent evil. Learning anything [on] Thursday [would result in] success.

19th century, พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย, “เล่มที่ ๑๐”, in บทละคร เรื่อง อิเหนา ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ, Bangkok: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1921, retrieved 2019-07-01:
พระองค์จงอยู่สวัสดี หลานนี้ขอถวายบังคมลา
prá-ong jong yùu sà-wàt-dii · lǎan níi kɔ̌ɔ tà-wǎai-bang-kom-laa
Mayest thou live [in] prosperity, farewell this grandchild hereby biddeth thee.

19th century, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก, “ตอนที่ ๑๐ ท้าวอุทุมราชถวายนางศรีสุดาแก่พระอุณรุท”, in บทละคร เรื่อง อุณรุท, Bangkok: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร, published 2002, →ISBN, retrieved 2019-07-01:
เมื่อนั้น ฝ่ายพระอุณรุทเรืองศรี อยู่จำเริญสุขสวัสดี โรคภัยไม่มีแผ้วพาน(mʉ̂ʉa-nán · fàai prá un-ná-rút rʉʉang sǐi · yùu jam-rəən sùk sà-wàt-dii · rôok-pai mâi mii pɛ̂o-paan)

1509, “จารึกวัดพระเสด็จ ด้านที่ ๑”, in ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, Bangkok: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), published 2012-02-17, retrieved 2019-07-01:
ศุภมัสดุสวัสดีศรีสรินทรบวรวรสิทธิวิวิธเดโชชยาดิเรก ๑๔๓๑ ศกมะเส็งนักษัตรบูรณมีไพสาขพุธพาร
sùp-pá-mát-sà-dù sà-wàt-dii sǐi sǐn-tɔɔn bɔɔ-wɔɔn wɔɔ-rá sìt wí-wít dee-choo chá-yaa-dì-rèek · pan sìi-rɔ́ɔi sǎam-sìp èt · sòk má-sěng nák-sàt buu-rá-ná-mii pai-sǎa-kà pút-tá paan
May there be virtue, prosperity, greatest glorious dignity, best, blessed success, manifold authority, [and] extraordinary victory. [Today is] Wednesday, the 15th day of the waxing moon of the Baisākha [month], the year 1431, [the year of] the Serpent Sign.

(elegant) welfare, well-being; prosperity, success; security, safety; goodness, virtue, moral excellence


สวัสดี

th:คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 10

th:พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ)

used to express a greeting or farewell, answer a telephone, or attract attention


สวัสดี

th-verb

สวัสดี • (sà-wàt-dii) (abstract noun การสวัสดี)

sà-wàt-dii (romanization)
การสวัสดี (abstract-noun)

th:คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 10

th:พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ)

to greet or bid farewell by or as if by expressing this interjection


ไชโย

From ชัย (chai), ultimately from Sanskrit जय (jaya, “victory”). Cognate with Khmer ជយោ (cĕəʼyoo), Hindi जय हो (jay ho).


แพนด้า

หมี หมี#Thai


จิงโจ้

→ Lao: ຈິງໂຈ້ (ching chō)

/t͡ɕiŋ˧.t͡ɕoː˥˩/

The noun originated from the cry of the bird, and was later applied to the marsupial (first attested around 1896), the bug, etc.
The adjective was from wordplay on จริงใจ (jing-jai, “sincere; faithful; truthful”).

th-l

(archaic) a type of tiny bird that utters the cry 'jii-jôo'.

(mythology and archaic) half-bird, half-man monster.

kangaroo: marsupial of the family Macropodidae.

water strider: aquatic bug of the family Gerridae.


พจนานุกรม

From พจน (pót-jà-ná-, “speech; statement; word; utterance”) + อนุกรม (à-nú-grom, “index; order; sequence”).
Compare Khmer វចនានុក្រម (vĕəʼcaʼnaanukrɑm), Lao ວັດຈະນານຸກົມ (wat cha nā nu kom), Northern Thai ᨻᨧᨶᩣᨶᩩᨠᩕᩫ᩠ᨾ.

cog

ວັດຈະນານຸກົມ


สารานุกรม

th-noun

สารานุกรม • (sǎa-raa-nú-grom) (classifier เล่ม)

sǎa-raa-nú-grom (romanization)
เล่ม (classifier)

From Sanskrit सार (sāra, “extract; essence; substance; etc.”) + अनुक्रम (anukrama, “succession, order, sequence; arrangement; table of contents, index; etc.”); equivalent to สาร (sǎan) + อนุกรม (à-nú-grom). Cognate with Lao ສາຣານຸກົມ (sā rā nu kom).


เป็ด

th-proper noun

เป็ด • (bpèt)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *petᴰˢ² (“duck”), from Proto-Tai *pitᴰ (“duck”). Cognate with Northern Thai ᨸᩮᩢ᩠ᨯ, Khün ᨸᩮ᩠ᨯ, Lao ເປັດ (pet), Isan เป็ด, Lü ᦵᦔᧆ (ṗed), Tai Dam ꪹꪜꪸꪒ, Shan ပဵတ်း (páet), Tai Nüa ᥙᥥᥖᥱ (pět), Ahom 𑜆𑜢𑜄𑜫 (pit), Zhuang bit, Nong Zhuang baet, byet, Zuojiang Zhuang bet, Bouyei bidt, Saek ปิ๊ด.
Compare Old Chinese 鴄 (OC *pʰid), Proto-Be *ɓitᴰ¹.

cog

Lü ᦵᦔᧆ (ṗed)

(soccer slang, humorous) Liverpool Football Club.


ควย

From Proto-Tai *ɣwajᴬ (“penis”). Cognate with Lao ໂຄຍ (khōi), Northern Thai ᨤ᩠ᩅ᩠ᨿ, Khün ᨣ᩠ᩅᩭ, Lü ᦩᦾ (xwoay), Shan ၵႂႆး (kwái), Tai Nüa ᥑᥩᥭᥰ (xöay), Phake ၵွႝ (khoy), Ahom 𑜁𑜨𑜩 (khoy), Zhuang vaez, Nong Zhuang vaez. Compare Proto-Austronesian *gaway (“tentacles of octopus, squid, jellyfish, etc”).
It was believed that the word was corrupted from Pali guyha (“hidden, concealed, unrevealed”) (and then ควยห์ occurred). But every Tai language had not contacted Pali and guyha did not literally mean “penis”. So this is coincidence.

ncog

(vulgar) an expression of anger, displeasure, or dismay.


ตุ๊ก ๆ

Imitative from the sound of the two-stroke engine.

คัน คัน#Thai

(colloquial) (classifier: คัน for the vehicle, คน for the driver) tuk-tuk; driver thereof.


เมืองไทย

th-proper noun

เมืองไทย • (mʉʉang-tai)

From เมือง (mʉʉang, “nation”) + ไทย (tai, “Thai”), literally “Thai nation”. Compare Lao ເມືອງໄທ (mư̄ang thai); Lü ᦙᦵᦲᧂᦒᦺ (moengthay).

compound

(colloquial) Thailand (a country in Southeast Asia)


นีออน

th-noun

นีออน • (nii-ɔɔn)

/niː˧.ʔɔːn˧/

/niː˧.ʔɔn˥˩/


กระดอ

กระดอ • (grà-dɔɔ)

Borrowed from Khmer ក្ដ (kdɑɑ, “penis, dick”). Cognate with Lao ກະດໍ (ka dǭ), Southern Thai ดอ.


นก

nók (romanization)
การนก (abstract-noun)

From Proto-Tai *C̬.nokᴰ (“bird”). Cognate with Northern Thai ᨶᩫ᩠ᨠ (nok), Lao ນົກ (nok), Tai Dam ꪶꪙꪀ, Lü ᦷᦓᧅ (nok), Shan ၼူၵ်ႉ (nṵ̂uk), Ahom 𑜃𑜤𑜀𑜫 (nuk), Bouyei rog, Zhuang roeg, Saek น็อก. Compare Proto-Be *nukᴰ² (“bird”), Proto-Austronesian *manuk (“bird; chicken”), Proto-Hmong-Mien *m-nɔk (“bird”).

cog

(slang) to be ignored or refused by a person.

นกตั๋วคอนเสิร์ต

To miss a concert ticket; to fail [to obtain] a concert ticket.

(slang) to miss; to fail to succeed in something.


ทาก

From Proto-Tai *daːkᴰ (“land leech”). Cognate with Lao ທາກ (thāk), Shan တၢၵ်ႈ (tāak), Zhuang dak. Compare Proto-Be *ɗaːkᴰ¹, Proto-Hlai *tʰaːk (“leech”) (from Pre-Hlai *taːk), Proto-Austronesian *-matek (whence Cebuano alimatok, Malagasy dimaty).


ผม

From Proto-Tai *prɤmᴬ (“head hair”). Cognate with Northern Thai ᨹᩫ᩠ᨾ, Lao ຜົມ (phom), Lü ᦕᦳᧄ (ṗhum), Shan ၽူမ် (phǔum), Ahom 𑜇𑜪𑜤 (phaṃu), Nùng phỏhm, Zhuang byoem, Shangsi Zhuang pʰomᴬ¹, Saek ผรั่ม. Compare Sui byaml.


ผม

ผมชื่อ...ครับ

(slightly formal, men's speech) a first person pronoun employed by a male when addressing any commoner.

slightly formal; men's speech; slightly formal; men's speech


ฉัน

th-pronoun

ฉัน • (chǎn)

Shortened from ดิฉัน (dì-chǎn) or อิฉัน (ì-chǎn). Compare Khmer ឆាន់ (chan, “I; me; my”).

(informal) a first person pronoun employed by anyone when addressing a person of equal or lower status.


ฉัน

th-adj

ฉัน • (chǎn)

shining; radiating or reflecting light; luminous.


งู

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ŋuːᴬ⁴, from Proto-Tai *ŋwɯːᴬ (“snake”). Cognate with Isan งู, Lao ງູ (ngū), Northern Thai ᨦᩪ, Khün ᨦᩪ, Lü ᦇᦴ (nguu), Tai Dam ꪉꪴ, Tai Dón ꪉꪴ, Shan ငူး (ngúu), Tai Nüa ᥒᥧᥰ (ngü), Ahom 𑜂𑜥 (ṅū), Zhuang ngwz, Nong Zhuang nguz, Tày ngù, Bouyei ngeaz, Saek งั๊ว.

inh+

snakeโฆรวิสเงี้ยวเงือกทีฆชาติเทียรฆชาตินาคนาคานาคีผณิผณินพาฬภุชคะภุชงค์ภุชงคมะโภคินโภคีมกรมะเส็งมังกรวิษธรสรีสฤบสัปปะอสรพิษอหิอาศิรพิษอาศิรวิษอาศีรพิษอาศีรวิษอุรคะ

ตัว ตัว#Thai


ไป

From Proto-Tai *pajᴬ (“to go”). Cognate with Northern Thai ᨻᩱ (pai), Khün ᨻᩱ (pai), Lao ໄປ (pai), Lü ᦺᦔ (ṗay) and ᦺᦗ (pay), Tai Dam ꪼꪜ, Shan ပႆ (pǎi), Aiton ပႝ (pay), Phake ပႝ (pay), Nùng páy, Zhuang bae, Bouyei bail, Tày pây, Phu Thai ไป๋.

used to indicate motion that still continues or that continues up to a certain point of time.


คุณ

From Pali guṇa (“cord; fibre; quality”) or from Sanskrit गुण (guṇa, “quality, feature, attribute; merit, virtue; etc”); probably via Old Khmer គុណ (guṇa, “attribute; excellence; interest; merit; property; quality; supernatural power; virtue”). Cognate with Lao ຄຸນ (khun); Khmer គុណ (kun); Old Javanese guṇa.

der

magic; black magic; black art; occult; supernatural power.

Chula Chom Klao
w:Order of Chula Chom Klao

a noble title given to an unmarried woman who has been conferred with the royal decoration of Chula Chom Klao (second class to fourth class).

(colloquial, polite) used as a title for or term of address to anyone out of respect.


คุณ

(colloquial, polite) a second or third person pronoun, used out of respect.


กา

gaa (romanization)
การกา (abstract-noun)

Elision from กากบาท ("to make a cross symbol").


มี

mii (romanization)
การมี (abstract-noun)

From Proto-Tai *miːᴬ (“to have”).
Cognate with Isan มี, Lao ມີ (mī), Northern Thai ᨾᩦ, Khün ᨾᩦ, Lü ᦙᦲ (mii), Tai Dam ꪣꪲ, Tai Dón ꪣꪲ, Shan မီး (míi), Tai Nüa ᥛᥤᥰ (mï), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zhuang miz.

2019 February 11, กองบรรณาธิการวอยซ์ออนไลน์, “รัฐประหารติดอันดับเทรนด์ในทวิตเตอร์ไทย”, in Voice, Bangkok: Voice TV, retrieved 2019-02-28:
แม้จะมีคำยืนยันจากฝั่งกองทัพว่า การเคลื่อนย้ายยุทโธปกรณ์เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาเป็นไปเพื่อการฝึกซ้อมตามปกติ แต่ผู้ใช้ทวิตเตอร์ในไทยยังตั้งข้อสงสัยและแสดงความคิดเกี่ยวกับรัฐประหาร
mɛ́ɛ jà mii kam-yʉʉn-yan jàak fàng gɔɔng-táp wâa · gaan-klʉ̂ʉan-yáai yút-too-bpà-gɔɔn mʉ̂ʉa sùt-sàp-daa tîi pàan maa bpen-bpai pʉ̂ʉa gaan-fʉ̀k-sɔ́ɔm dtaam bpà-gà-dtì · dtɛ̀ɛ pûu-chái tá-wít-dtə̂ə nai tai yang dtâng kɔ̂ɔ-sǒng-sǎi lɛ́ sà-dɛɛng kwaam-kít gìao-gàp rát-tà-bprà-hǎan
Even though there has been a confirmation from the Army side that the movement of munition during the past weekends was for regular training, Twitter users in Thailand still raise doubts and express opinions about a coup.

2005 February 7, “ปัตตานีมีร้องซื้อเสียงในคืนหมาหอน”, in ประชาไท, Bangkok: ประชาไท, retrieved 2019-01-24:
คืนหมาหอนมีเรื่องร้องเรียนซื้อเสียง ๑ รายในเขต ๒ ปัตตานี กกต. จังหวัดชงเรื่องให้ กกต. กลางพิจารณาแล้ว คาด ๓ วันรู้ผล
kʉʉn-mǎa-hɔ̌ɔn mii rʉ̂ʉang rɔ́ɔng-riian sʉ́ʉ-sǐiang · nʉ̀ng · raai nai kèet · sɔ̌ɔng · bpàt-dtaa-nii · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · jang-wàt chong rʉ̂ʉang hâi · gɔɔ-gɔɔ-dtɔɔ · glaang pí-jaa-rá-naa lɛ́ɛo · kâat · sǎam · wan rúu pǒn
On the dog-howling night, there was one complaint [about] vote-buying in Pattani's Constituency 2. The provincial EC has referred the matter to the central EC for consideration. It is expected that the outcome will be known within three days.

1935 June 10, “ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา”, in ห้องสมุดกฎหมาย, Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, published 2019-03-26, retrieved 2019-03-29:
เมื่อไม่มีบุคคลใดเป็นผู้แทน ให้ศาลตั้งพนักงานฝ่ายปกครองเป็นผู้แทน
mʉ̂ʉa mâi mii bùk-kon dai bpen pûu-tɛɛn · hâi sǎan dtâng pá-nák-ngaan-fàai-bpòk-krɔɔng bpen pûu-tɛɛn
Should there be no one to serve as the representative, the court shall appoint an administrative officer as the representative.

2019 April 2 (last accessed), “เกิดมาใช่อื่น เพื่อแผ่นดินไทย ร่วมใจช่วยเหลือ ผู้ด้อยโอกาส”, in bandhit.com, Bangkok: องค์การ UNICEF ประเทศไทย:
เรียนพ่อแม่พี่น้องชาวไทยทุกท่าน ยังมีเด็ก ๆ ที่ยากจนอยู่อีกมากในเมืองไทย
riian pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng chaao tai túk tâan · yang mii dèk dèk tîi yâak-jon yùu ìik mâak nai mʉʉang tai
Dear our fellow Thais, there still are a lot of children in need in Thailand.

to exist, to be in existence; to happen, to occur.


ตา

From Proto-Tai *taːᴬ (“maternal grandfather”). Cognate with Lao ຕາ (tā), Khmer តា (taa), Lü ᦎᦱ (ṫaa), Shan တႃ (tǎa), Bouyei dal, Zhuang da.

inh

man at or around the same age as one's maternal grandfather.

(slang, derogatory, offensive) any old man.

2004, เหม เวชกร, “อ้ายกล้าจะตายไม่ได้”, in ผู้ที่ไม่มีร่างกาย, กรุงเทพฯ: วิริยะ, →ISBN, page 213:
ทุกคนมองหน้าตาหิง
túk-kon mɔɔng nâa dtaa hǐng
Everyone looked at Old Hing's face.

1931, เรื่องพระเจ้าปทุมสุริวงศ สร้างพระนครวัด นครธม, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 17:
กุมารจึ่งว่า ตาไปฃอเข้าหญิงขาวที่ยืนอยู่นั้น...ตาเคเหก็ไปฃอเข้าแก่หญิงที่ยืนอยู่...
gù-maan jʉ̀ng wâa · dtaa bpai kɔ̌ɔ kâo yǐng kǎao tîi yʉʉn yùu nán ... dtaa kee-hěe gɔ̂ bpai kɔ̌ɔ kâo gɛ̀ɛ yǐng tîi yʉʉn yùu ...
The boy then said, "You [should] go [and] beg [some] rice [from] the white woman who is standing there..." Old Khehe thus went to ask for rice from the woman that was standing ...

used as a term of address to or title for any of the above-described.

1995, เหม เวชกร, “เงินยวง”, in ผ้าป่าผีตาย, กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า, →ISBN, page 136:
หนูให้ตาช่วยอะไร
nǔu hâi dtaa chûai à-rai
What do you want me to help [you do]?

used as a term of reference to oneself by a maternal grandfather, a man at or around the same age as one's maternal grandfather, or any old man.

2015, ยิปซี, หัวใจซ่อนเล่ห์, eReader (Thailand), page 219:
"ตาภพ...สัญญากับแม่ได้ไหม ถ้าแม่เป็นอะไรไป ภพจะไม่ทิ้งแม่นิด"
“dtaa póp ... sǎn-yaa gàp mɛ̂ɛ dâai mǎi · tâa mɛ̂ɛ bpen à-rai bpai · póp jà mâi tíng mɛ̂ɛ nít”
"Ta Phop ... Can you promise me [that] you will not abandon Mae Nit if anything happens to me?"

(colloquial, endearing, somewhat dated) used as a term of address to or title for a boy or young man.


ตา

dtaa (romanization)
ดวง (classifier)
ตา (classifier)

From Proto-Tai *p.taːᴬ (“eye”). Cognate with Northern Thai ᨲᩣ, Lao ຕາ (tā), Lü ᦎᦱ (ṫaa), Tai Dam ꪔꪱ, Shan တႃ (tǎa), Aiton တႃ (tā), Ahom 𑜄𑜠 (ta) or 𑜄𑜡 (tā), Bouyei dal, Zhuang da. Within Kra-Dai, compare Sui ndal, Southern Kam dal, Hlai [ʈʂʰaː¹] and Lingao [ɗa¹]. Compare Old Chinese 睹 (OC *taːʔ, “to see”), Proto-Austronesian *mata (“eye”).

anything that is like an eye, as in terms of appearance or functions: hole; opening; aperture; etc.


แมว

th-noun

แมว • (mɛɛo)

From Proto-Southwestern Tai *mɛːwᴬ² (“cat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Northern Thai ᨾᩯ᩠ᩅ, Lao ແມວ (mǣu), Lü ᦶᦙᧁ (maew), Tai Dam ꪵꪣꪫ, Shan မႅဝ်း (méao), Tai Nüa ᥛᥦᥝᥴ (máew), Phake မိဝ် (miw), Ahom 𑜈𑜢𑜈𑜫 (biw). Compare Zhuang meuz, Chinese 貓 /猫, Vietnamese mèo, Khasi miaw.

เนื้อ เนื้อ#Thai


แมว

มูละ มูละ#Thai


ยาว

yaao (romanization)
ความยาว (abstract-noun)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *jaːwᴬ⁴ (Jonsson, 1991); Cognate with Northern Thai ᨿᩣ᩠ᩅ, Lao ຍາວ (nyāo), Lü ᦍᦱᧁ (yaaw), Shan ယၢဝ်း (yáao), Tai Nüa ᥕᥣᥝᥰ (yäaw), Phake ယွ် (yaw). Compare Proto-Hlai *hnaːwʔ (“long (distance)”).

inh+

อยู่ยาว

ดูยาว ๆ
duu yaao yaao
to take more and more time to observe [something]
(literally) to observe [something] longer [and] longer


ลิ้น

th-noun

ลิ้น • (lín)

From Proto-Tai *liːnꟲ (“tongue”). Cognate with Lao ລີ້ນ (līn), Lü ᦟᦲᧃᧉ (liin²), Shan လိၼ်ႉ (lḭ̂n), Ahom 𑜎𑜢𑜃𑜫 (lin), Bouyei linx, Zhuang linx, Saek ลีน. Compare Proto-Be *liːnᴮꟲ².


ชิวหา

/t͡ɕʰiw˧.haː˩˩˦/

Borrowed from Pali jivhā (“tongue”). Compare Sanskrit जिह्वा (jihvā, “tongue”). Cognate with Khmer ជិវ្ហា (civhaa), ជីវ្ហា (cɨwhaa).


รถยนต์

→ Khmer: រថយន្ត (rŭət yŭən)

→ Lao: ລົດຍົນ (lot nyon)

From รถ (rót, “wheeled vehicle”) + ยนต์ (yon, “motor”); calque of English motorcar; first attested in 1909.


บ้าน

th-noun

บ้าน • (bâan) (classifier ที่ or บ้าน or หลัง or แห่ง)

bâan (romanization)
ที่ (classifier)
บ้าน (classifier)
หลัง (classifier)
แห่ง (classifier)

From Proto-Tai *ɓaːnꟲ (“village”).
Cognate with Northern Thai ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶ, Lao ບ້ານ (bān), Lü ᦢᦱᧃᧉ (ḃaan²), Tai Dam ꪚ꫁ꪱꪙ, Shan မၢၼ်ႈ (māan) or ဝၢၼ်ႈ (wāan), Tai Nüa ᥛᥣᥢᥲ (màan), Ahom 𑜈𑜃𑜫 (ban), Zhuang mbanj, Tày bản. Compare Sui qbaanc.

cog

Lü ᦢᦱᧃᧉ (ḃaan²)

place of habitationคฤห์คฤหะคฤหาคหะคามเคหสถานเคหะเคหาสน์ฆระที่กินที่นอนที่ซุกหัวที่ซุกหัวนอนที่หลับที่นอนที่อยู่ที่อยู่ที่กินที่อยู่อาศัยที่อาศัยนิวาสนิวาสสถานนิเวศนิเวศสถานบริคณห์เรือนโรงวสนะวาสวาสะเวศม์เวสน์เวสม์สำนักเสนาสนะเหย้าอธิวาสอาลัย

householdครอบครัวครัวตระกูลเผ่าพงศ์เผ่าพงศ์วงศ์วานพงศ์พงศ์พันธุ์พันธุ์พงศ์วงศ์วงศ์ตระกูลวงศ์วานวงศ์วานว่านเครือวงศ์สกุลสกุลสกุลวงศ์เหย้า

building for any purposeกว้านตึกเรือนโรงสิ่งก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างหออาคาร


พูด

pûut (romanization)
การพูด (abstract-noun)

คุณพูดภาษาไทยเป็นไหม

พูดอีกทีได้ไหม

ผมพูดอังกฤษไม่เป็น

ผมพูดอังกฤษไม่ได้

ดิฉัน/ฉันพูดอังกฤษไม่เป็น

ดิฉัน/ฉันพูดอังกฤษไม่ได้


ลิง

Inherited from Proto-Tai *liːŋᴬ (“monkey”). Cognate with Northern Thai ᩃᩥ᩠ᨦ, Khün ᩃᩥ᩠ᨦ, Lao ລີງ (līng), Lü ᦟᦲᧂ (liing), Tai Dam ꪩꪲꪉ, Tai Dón ꪩꪲꪉ, Shan လိင်း (líng), Tai Nüa ᥘᥤᥒᥰ (lïng), Khamti လိင်း, Phake လိင် (liṅ), Ahom 𑜎𑜢𑜂𑜫 (liṅ), Bouyei lingz, Zhuang lingz, Saek ลิ๊ง.


ตาย

From Proto-Southwestern Tai *taːjᴬ² (“to die”), from Proto-Tai *p.taːjᴬ (“to die”). Cognate with Northern Thai ᨲᩣ᩠ᨿ, Lao ຕາຍ (tāi), Lü ᦎᦻ (ṫaay), Tai Dam ꪔꪱꪥ, Tai Dón ꪔꪱꪥ, Tai Daeng ꪔꪱꪥ, Shan တၢႆ (tǎai), Tai Nüa ᥖᥣᥭ (taay), Khamti တၢဲႈ, Phake တႝ (tay), Ahom 𑜄𑜩 (tay), Zhuang dai, Zuojiang Zhuang tai or hai. Compare Proto-Be *ɗaːjᴬ¹, Proto-Malayo-Polynesian *atay (“death”).

inh

(slang, sometimes sarcastic) to death: to a great degree, to excess.


ดี

dii (romanization)
ความดี (abstract-noun)

From Proto-Tai *ɗɤjᴬ (“good”).
Cognate with Northern Thai ᨯᩦ (di), Lao ດີ (dī), Lü ᦡᦲ (ḋii), Shan လီ (lǐi), Tai Dam ꪒꪲ, Tai Dón ꪒꪲ, Ahom 𑜓𑜣 (dī), 𑜃𑜣 (nī) or 𑜑𑜣 (hī), Bouyei ndil, Zhuang ndei, Tày đây.
Compare Sui qdail (“good”), Southern Kam lail (“good”).

on good terms; on a friendly footing; having good relations.


สุสาน

sù-sǎan (romanization)
แห่ง (classifier)

From Pali susāna (“cemetery; graveyard”), from Sanskrit श्मशान (śmaśāna, “idem”). Cognate with Khmer សុសាន (sosaan), Lao ສຸສານ (su sān).

place for burial or cremation of the dead: burial ground, cremation ground, etc.


เรือ

th-noun

เรือ • (rʉʉa)

From Proto-Southwestern Tai *rɯəᴬ⁴ (“boat”), from Proto-Tai *C̬.rwɯəᴬ (“boat”). Cognate with Northern Thai ᩁᩮᩬᩥᩋ, Isan เฮือ, Lao ເຮືອ (hư̄a), Lü ᦵᦣᦲ (hoe), Tai Dam ꪹꪭ, Shan ႁိူဝ်း (hóe), Tai Nüa ᥞᥫᥰ (höe), Phake ꩭိုဝ် (hüw), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜈𑜫 (rüw), Zhuang ruz, Nong Zhuang lowz, Zuojiang Zhuang rwaz, Saek หรัว or รั๋ว. Compare Proto-Be *zuaᴬ², Proto-Hlai *Cuɾaː.

ตัว ตัว#Thai


ซ่อม

ซ่อม • (sɔ̂m)

ส้อม ส้อม#Thai

Obsolete spelling of ส้อม (sɔ̂m, “fork”).


ส้อม

ส้อม • (sɔ̂m)

→ Khmer: សម (sɑɑm)

Cognate with Northern Thai ᩈᩬ᩶ᨾ, Khün ᩈᩬ᩶ᨾ, Lao ສ້ອມ (sǭm). Might be cognate with Lü ᦉᦸᧄᧉ (ṡoam², “to plant”), Khün ᩈᩬ᩶ᨾ (“to plant”), Shan သွမ်ႈ (sāum, “to plant”), Tai Nüa ᥔᥩᥛᥲ (sòam, “to plant”), Ahom 𑜏𑜨𑜪 (soṃ, “to plant paddy seedlings”)


ชื่อ

th-noun

ชื่อ • (chʉ̂ʉ)

From Proto-Tai *ɟɤːᴮ (“name”), from Early Middle Chinese 字 (MC dziH, “courtesy name”). Cognate with Northern Thai ᨩᩨ᩵, Isan ซื่อ, Lao ຊື່ (sư̄), Lü ᦋᦹᧈ (tsue¹), Shan ၸိုဝ်ႈ (tsūe), Ahom 𑜋𑜢𑜤𑜈𑜫 (chüw) or 𑜋𑜥 (chū).


ไฟ

From Proto-Tai *wɤjᴬ (“fire”). Cognate with Northern Thai ᨼᩱ (fai), Lao ໄຟ (fai), Lü ᦺᦝ (fay), Tai Dam ꪼꪡ, Tai Dón ꪼꪡ, Tai Daeng ꪼꪡ, Shan ၽႆး (phái) or ၾႆး (fái), Tai Nüa ᥜᥭᥰ (fäy), Phake ၸႝ (phay), Ahom 𑜇𑜩 (phay), Zhuang feiz, Bouyei fix, Saek วี๊. Compare Proto-Be *vəːjᴬ².


ม้า

Possibly from Hokkien 媽 /妈 (má, “mother”).

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:28 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by กมล อัศวรุ่งเรืองกิจ (จิรายุ ตั้งศรีสุข), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
ม้า สายแล้วม้า ม้ายังไม่ตื่นอีกหรอ
máa · sǎai lɛ́ɛo máa · máa yang mâi dtʉ̀ʉn ìik rɔ̌ɔ
Ma! [It's] late [in the morning] now, Ma! Why haven't you got up yet?

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 1:21 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
นี่ม้าไม่ได้ฝันไปใช่ไหม
nîi máa mâi dâai fǎn bpai châi mǎi
I am not dreaming, right?

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 3:43 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
ม้าอยากคุยกับแกสองคนนะ
máa yàak kui gàp gɛɛ sɔ̌ɔng kon ná
I want to talk with you two.

(colloquial, used amongst Chinese people) mother; also used as a term of address to or title for such person, and used by such person to refer to oneself.


ศาสนา

ศาสนา • (sàat-sà-nǎa) (classifier ศาสนา)

sàat-sà-nǎa (romanization)
ศาสนา (classifier)

From Sanskrit शासन (śāsana, “command”). Cognate with Lao ສາດສະໜາ (sāt sa nā), Khmer សាសនា (saasnaa), Shan သႃႇသၼႃႇ (sàa sǎ nàa).


เทศนา

/tʰeːt̚˥˩.sa˨˩.naː˩˩˦/

From Sanskrit देशना (deśanā, “instruction; direction”); perhaps via Old Khmer desnā or Angkorian Old Khmer desanā (“sermon, discourse, lecture; to give a sermon, discourse, or lecture”). Cognate with Modern Khmer ទេសនា (teisaʼnaa), ទេស្នា (teisaʼnaa).

bor

(slang) preaching: moral advice, especially one given in an obtrusive or tedious way.


ปู่

From Proto-Tai *pɯwᴮ (“paternal grandfather”). Cognate with Northern Thai ᨸᩪ᩵, Lao ປູ່ (pū), Lü ᦔᦴᧈ (ṗuu¹), Tai Dam ꪜꪴ꪿, Shan ပူႇ (pùu), Tai Nüa ᥙᥧᥱ (pǔ), Ahom 𑜆𑜥 (pū), Bouyei baus, Zhuang baeuq, Nong Zhuang buq, Zuojiang Zhuang buq. Compare Proto-Hlai *pʰuːʔ (“grandfather; ancestor”), Proto-Austronesian *apu (“grandparent; grandchild”) (whence Hiligaynon apo, Tagalog apo).

cog

Lü ᦔᦴᧈ (ṗuu¹)

paternal grandfather
paternal grandfather


ยาย

From Proto-Tai *naːjᴬ (“maternal grandmother”). The /n-/ -> /j-/ transformation is due to contamination by ย่า (yâa, “paternal grandmother”), which is semantically similar. Compare Indonesian nyai; Khmer យាយ (yiəy); Lao ຍາຍ (nyāi), ຍາຽ (nyāi); Shan ၼၢႆး (náai).

inh

maternal grandmother
maternal grandmother

maternal grandmother; also used as a title for or term of address to one's maternal grandmother or woman respected as one's maternal grandmother, and used by such person to refer to herself.

(sometimes derogatory and offensive) aged woman; also used as a title for or term of address to such person, and used by such person to refer to herself.

(colloquial) used as a diminutive or affectionate title for or term of address to a young woman or woman of the same age as the speaker.

(often derogatory and offensive) used as a title for or term of address to any woman or trans woman.


น้อง

From Proto-Tai *nwoːŋᶜ (“younger sibling”). Cognate with Northern Thai ᨶᩬ᩶ᨦ, Lao ນ້ອງ (nǭng), Lü ᦓᦸᧂᧉ (noang²), Tai Dam ꪙ꫁ꪮꪉ, Shan ၼွင်ႉ (nâ̰ung), Ahom 𑜃𑜨𑜂𑜫 (nong), Bouyei nuangx, Zhuang nuengx, nongx, Tày noọng.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

used as a title for or term of address to a younger brother, younger sister, or younger person; used by such person to refer to oneself when speaking to an elder brother, elder sister, or older person.

used as an affectionate title for or term of address to a beloved, younger person; used by such person to refer to oneself when speaking to a beloved, older person.

2021 March 6, ภัทรานิษฐ์ ลิ้มปติยากร, 3:34 from the start, in น้ำตาแทบไหล !!! 400,000 Sub แบบโจ๊ะโจ๊ะ!!, กรุงเทพฯ: ภัทรานิษฐ์ ลิ้มปติยากร, via Loverrukk:
น้องช่วยซึมซับน้ำและสิ่งสกปรกได้ดีกว่ากระดาษทั่วไป
nɔ́ɔng chûai sʉm-sáp náam lɛ́ sìng sòk-gà-bpròk dâai dii gwàa grà-dàat tûua-bpai
It helps absorb liquid and dirty things better than general [tissue] paper.

(slang) used as an affectionate title for or term of address to an animal or object.

(colloquial, sometimes considered offensive) used as a title for or term of address to a subordinate, inferior, or servant.


พี่

From Proto-Tai *biːᴮ (“older sibling”). Cognate with Northern Thai ᨻᩦ᩵, Lao ພີ່ (phī), Lü ᦗᦲᧈ (pii¹), Shan ပီႈ (pīi), Ahom 𑜆𑜣 (pī), Zhuang beix, Bouyei bix.

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

used as a title for or term of address to an elder brother, elder sister, or older person; used by such person to refer to oneself when speaking to a younger brother, younger sister, or younger person.

18th century, เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, “บทเห่เรือ พระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร”, in ประชุมกาพย์เห่เรือ, Bangkok: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, published 1917, retrieved 2019-09-17:
ขาวสุดพุดจีบจีน เจ้ามีสีนพี่มีศักดิ์ ทั้งวังเขาชังนัก แต่พี่รักเจ้าคนเดียว
kǎao sùt pút-jìip jiin · jâao mii sǐin pîi mii sàk · táng wang kǎo chang nák · dtɛ̀ɛ pîi rák jâao kon diao
[My] whitest Chinese pinwheel, thou art of wealth, I am of worth. Though they, [the people] throughout the palace, hate [thee that] much, I [am] the only one that loveth thee.

used as an affectionate title for or term of address to a beloved, older person; used by such person to refer to oneself when speaking to a beloved, younger person.

(colloquial) used as a title for or term of address to a superior, master, leader, or boss; used by such person to refer to oneself when speaking to when addressing a subordinate, inferior, or servant.


ศาสดา

From Sanskrit शास्त (śāsta, “taught; instructed”); perhaps via Old Khmer sāstā, sasstā, sāsthā (“instructor, teacher, mentor; an epithet of Gautama Buddha”). Cognate with Modern Khmer សាស្តា (saastaa).

bor

2018 January 6, จิรัฏฐ์ ประเสริฐทรัพย์, “The Anarchist Cookbook ออกไปกล้า ออกไปซ่า ปฏิวัติ แล้วตายจากไป”, in The Momentum, Bangkok: The Momentum, retrieved 2019-05-03:
น่าเศร้าที่โลกทั้งใบก็ยังคงจดจำเขาในฐานะศาสดาของคนบ้า
nâa-sâo tîi lôok táng bai gɔ̂ yang-kong jòt-jam kǎo nai-tǎa-ná sàat-sà-daa kɔ̌ɔng kon bâa
It's sad that the whole world still remembers him as the prophet of the mad.

2017 October 25, สมาชิกหมายเลข ๘๓๖๐๒๘, “ทำไมจ่าพิชิตเพจดราม่าถึงมีฉายาว่าศาสดาของคนโง่ครับ”, in พันทิป, Bangkok: พันทิป, retrieved 2019-05-03:
ทำไมจ่าพิชิตเพจดราม่าถึงมีฉายาว่าศาสดาของคนโง่ครับ
tam-mai jàa pí-chít pèet draa-mâa tʉ̌ng mii chǎa-yaa wâa sàat-sà-daa kɔ̌ɔng kon ngôo kráp
How come Cha Phichit of the Drama page got the title "Prophet of the Fools"?

(slang, often humorous or sarcastic) prophet; influential teacher; inspiring teacher; thought leader.


สนามบิน

th-noun

สนามบิน • (sà-nǎam-bin) (classifier แห่ง)

sà-nǎam-bin (romanization)
แห่ง (classifier)

From สนาม (sà-nǎam, “field, ground”) + บิน (bin, “to fly”).


ทุก ๆ

th-det

ทุก ๆ • (túk-túk)


ทุกทุก

ทุกทุก • (túk-túk)

ทุก ๆ
ทุก ๆ#Thai

(poetic) Alternative form of ทุก ๆ (túk-túk)


จตุคามรามเทพ

th-proper noun

จตุคามรามเทพ • (jà-dtù-kaam-raam-má-têep)

/t͡ɕa˨˩.tu˨˩.kʰaːm˧.raːm˧.ma˦˥.tʰeːp̚˥˩/

From จตุ + คาม (kaam) + ราม (raam) + เทพ (têep).


มวยไทย

From มวย (muai, “boxing”) + ไทย (tai, “Thai; pertaining to Thailand”).


ไข่

th-noun

ไข่ • (kài) (classifier ใบ or ฟอง or ลูก)

kài (romanization)
ใบ (classifier)
ฟอง (classifier)
ลูก (classifier)

From Proto-Tai *qraj (“egg”). Cognate with Northern Thai ᨡᩱ᩵ (khai), Lao ໄຂ່ (khai), Tai Dam ꪼꪎ꪿, Lü ᦺᦃᧈ (ẋay¹), Shan ၶႆႇ (khài), Khamti ၵဲ, Ahom 𑜁𑜩 (khay), Tày xáy, Bouyei jais, Zhuang gyaeq. Compare Sui geis (“egg”) and Southern Kam geiv (“egg”).

cog

Lü ᦺᦃᧈ (ẋay¹)

egg; roe; spawn:
roundish reproductive body.


หนู

From Proto-Tai *ʰnuːᴬ (“mouse; rat”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩪ, Lao ໜູ (nū), Lü ᦐᦴ (ṅuu), Tai Dam ꪘꪴ, Shan ၼူ (nǔu), Ahom 𑜃𑜥 (nū), Zhuang nou, Saek หนู่. Compare Sui hnoc (“mouse, rat”) and Southern Kam not (“mouse, rat”), Mon ကၞိ.

(zoology) murid: member of the Muridae family.

(colloquial, sometimes considered derogatory and offensive) used as a title for or term of address to a young or younger person or person of lower status.

2019 April 30, ยิ่งยศ ปัญญา, 3:47 from the start, in ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนูด้วยเถอะ (กรงกรรม), spoken by เรณู (ราณี แคมเปน), กรุงเทพฯ: ช่อง ๓:
หนูไม่มีดอกไม้ ธูป เทียน แต่หนูรอคอยแต่วันนี้ วันที่จะได้กราบแทบเท้าขอขมาม้า กรรมใดที่หนูเคยกระทำล่วงเกินต่อม้า ไม่ว่าจะเป็นกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม หนูขอให้ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนู
nǔu mâi mii dɔ̀ɔk-máai · tûup · tiian · dtɛ̀ɛ nǔu rɔɔ-kɔɔi dtɛ̀ɛ wan níi · wan tîi jà dâai gràap tɛ̂ɛp táao kɔ̌ɔ-kà-maa máa · gam dai tîi nǔu kəəi grà-tam lûuang-gəən dtɔ̀ɔ máa · mâi-wâa jà bpen gaai-yá-gam · wá-jii-gam · má-noo-gam · nǔu kɔ̌ɔ hâi máa dâai-bpròot yók à-hǒo-sì-gam hâi nǔu
I don't have [any] flowers, incense sticks, [and] candles [for now], but I have been waiting for this very day, the day that [I] would be able to prostrate [myself] by your feet [and] beg your forgiveness. [For] whatever action which I have done [and which has] caused an offence to you, whether it be a physical action, verbal action, [or] mental action, I beg you to kindly grant forgiveness to me.

(colloquial, humble) used by a person to refer to oneself when speaking to an older person or person of higher status.

(slang) (อี~) woman who is a mistress, concubine, minor wife, or illicit lover of a much older man; comfort girl, kept woman, prostitute.


หนู

first or second person pronoun for lower status person, or just for fun


ฉิ่ง

th-noun

ฉิ่ง • (chìng)

→ Lao: ສິ່ງ (sing)

a pair of small cymbals used in the classical and folk music of Thailand.


ปลา

From Proto-Tai *plaːᴬ (“fish”). Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩣ, Isan ปา, Lao ປາ (pā), Lü ᦔᦱ (ṗaa), Tai Dam ꪜꪱ, Shan ပႃ (pǎa), Tai Nüa ᥙᥣ (paa), Ahom 𑜆𑜠 (pa) or 𑜆𑜡 (pā), Zhuang bya, Bouyei byal, Saek ปร๋า. Compare Proto-Be *ɓaːᴬ¹ (whence ɓa¹ in modern lects), Proto-Hlai *hlaː (“fish”) (whence ɗaː¹ ~ ɬaː¹ across different lects), Lakkia phla⁵¹.


5 (ห้า) is a homophone of ฮ่า which is the laughing sound.


ห้า

From Proto-Tai *haːꟲ (“five”), from Old Chinese 五 (OC *ŋaːʔ, “five”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩶ᩣ, Lao ຫ້າ (hā), Lü ᦠᦱᧉ (ḣaa²), Tai Dam ꪬ꫁ꪱ, Tai Dón ꪬꪱꫂ, Shan ႁႃႈ (hāa), Tai Nüa ᥞᥣᥲ (hàa), Aiton ꩭႃ (hā), Phake ꩭႃ (hā), Ahom 𑜑𑜡 (hā), Bouyei hac, Zhuang haj.

cog

Lü ᦠᦱᧉ (ḣaa²)


๕๕๕

๕ (ห้า) is the homophone of ฮ่า which is laughing sound.


ต้นไม้

dtôn-máai (romanization)
ต้น (classifier)

From ต้น (dtôn) + ไม้ (máai). Compare Lao ຕົ້ນໄມ້ (ton mai), Lü ᦎᦳᧃᧉᦺᦙᧉ (ṫun²may²).

Lü ᦎᦳᧃᧉᦺᦙᧉ (ṫun²may²)


อบ

to scent; to perfume (by placing in a closed container).


แม่น้ำ

th-noun

แม่น้ำ • (mɛ̂ɛ-náam)

→ Chinese:

→ Cantonese: 湄南河 (mei⁴ naam⁴ ho⁴)

→ Mandarin: 湄南河 (Méinán Hé)

/mɛː˥˩.naːm˦˥/

From แม่ (mɛ̂ɛ, “river”) + น้ำ (náam, “water”). Cognate with Lao ແມ່ນ້ຳ (mǣ nam), Shan မႄႈၼမ်ႉ (māae nâ̰m), Lü ᦶᦙᧈᦓᧄᧉ (mae¹nam²).

cog

Lü ᦶᦙᧈᦓᧄᧉ (mae¹nam²)

ลุ่มแม่น้ำ


ลูกกบ

th-noun

ลูกกบ • (lûuk-gòp)

ลูก (lûuk, “child, ball”) + กบ (gòp, “frog”).


ทะเล

→ Lao: ທະເລ (tha lē)

→ Lü: ᦒᦰᦵᦟ (th!le)

From Pre-Angkorian Old Khmer ទន្លេ ~ ទន្លេយ (danle ~ danley, “large body of water”) or Angkorian Old Khmer *ធ្លេ (*dhle, “larger river, lake, sea”). Cognate with Modern Khmer ទន្លេ (tɔɔtŭənlei).

bor

ទន្លេ ~ ទន្លេយ

(now chiefly in combination or figurative) any large body of water.

อาหารทะเล อาหารทะเล#Thai

(in compounds) Clipping of อาหารทะเล (aa-hǎan-tá-lee, “seafood”), meal or dish with several kinds of seafood.


ดอก

th-particle

ดอก • (dɔ̀ɔk)

(somewhat archaic) used at the end of a negative expression for emphasising.


หมา

From Proto-Tai *ʰmaːᴬ (“dog”). Cognate with Ahom 𑜉𑜡 (mā), Aiton မႃ (mā), Tai Dam ꪢꪱ, Tai Nüa ᥛᥣᥴ (máa), Lao ໝາ (mā), Lü ᦖᦱ (ṁaa), Shan မႃ (mǎa), Zhuang ma, Saek หม่า.Compare Proto-Be *maːᴬ¹, Proto-Hlai *hmaː (“dog; hunting dog”).

(sometimes considered vulgar) canine: any animal of the family Canidae, as dog, coyote, fox, jackal, wolf, etc.

เนื้อ เนื้อ#Thai

2020 September 16, Petchaya, “ตอนที่ 2 บทนำ”, in ธัญวลัย, Bangkok: ธัญวลัย, retrieved 2020-10-18:
พอเจอผู้แล้วกูนี่หมาเลย
pɔɔ jəə pûu lɛ́ɛo guu nîi mǎa ləəi
As [she]'s found [her] guy, I'm now a dog.

(slang, vulgar, humorous, sarcastic) person betrayed, fooled, deceived, deserted, or disregarded by someone or something.


เย็น

th-noun

เย็น • (yen)

Cognate with Lao ເຢັນ (yen), Northern Thai ᩀᩮᩢ᩠ᨶ, Lü ᦊᦵᧃ (ẏen), Shan ယဵၼ် (yǎen). Compare Vietnamese yên, Middle Chinese 安 (MC 'an).

cog

Lü ᦊᦵᧃ (ẏen)

the period of time from 4 p.m. to 6 p.m.


ร้อน

th-noun

ร้อน • (rɔ́ɔn)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *rɔːnꟲ⁴ (“hot”), from Proto-Tai *rwuːlꟲ (“hot”). Cognate with Northern Thai ᩁᩬ᩶ᩁ, Isan ฮ้อน, Lao ຮ້ອນ (hǭn), Lü ᦣᦸᧃᧉ (hoan²), Tai Dam ꪭ꫁ꪮꪙ, Tai Dón ꪭꪮꪙꫂ, Shan ႁွၼ်ႉ (hâ̰un), Tai Nüa ᥞᥩᥢᥳ (hȯan), Phake ꩭွꩫ် (hon), Ahom 𑜍𑜨𑜃𑜫 (ron), Saek รูน.

cog

Tai Dón ꪭꪮꪙꫂ

ฤดู ฤดู#Thai

หน้า หน้า#Thai


ถุงยาง

th-noun

ถุงยาง • (tǔng-yaang) (classifier ถุง or อัน)

tǔng-yaang (romanization)
ถุง (classifier)
อัน (classifier)

/tʰuŋ˩˩˦.jaːŋ˧/

Clipping of ถุงยางอนามัย (tǔng-yaang-à-naa-mai).

clipping

ถุงยางอนามัย


มัสสุ

th-noun

มัสสุ • (mát-sù)

From Pali massu (“beard”); compare Sanskrit श्मश्रु (śmaśru, “beard; moustache”).

cog

พระ พระ#Thai

(royal) (พระ~) moustache; beard; whisker.


เร็ว

reo (romanization)
ความเร็ว (abstract-noun)


ทาฐิกะ

th-noun

ทาฐิกะ • (taa-tì-gà)

Borrowed from Pali dāṭhikā (“beard; whiskers”); compare Sanskrit दाढिका (dāḍhikā, “beard”).


หูด

หูด • (hùut)


ถุง

→ Urak Lawoi': ทก (thok)

From Proto-Tai *croŋᴬ (“bag”). Cognate with Northern Thai ᨳᩩᨦ, Lao ຖົງ (thong), Lü ᦏᦳᧂ (ṫhung), Shan ထူင် (thǔung), Ahom 𑜌𑜤𑜂𑜫 (thuṅ), Zuojiang Zhuang tung.


ยาง

From Proto-Tai *ˀjaːŋᴬ (“resin”). Cognate with Lao ຢາງ (yāng) or ຍາງ (nyāng), Shan ယၢင် (yǎang).


โรงเรียน

โรงเรียน • (roong-riian) (classifier แห่ง)

roong-riian (romanization)
แห่ง (classifier)

From โรง (roong, “building”) + เรียน (riian, “to learn”).


เชือก

th-cls

เชือก • (chʉ̂ʉak)

/t͡ɕʰɯa̯k̚˥˩/

From Proto-Tai *ɟɤːkᴰ (“rope; cord”). Cognate with Lao ເຊືອກ (sư̄ak), Lü ᦵᦋᦲᧅ (tsoek), Tai Dam ꪹꪋꪀ, Shan ၸိူၵ်ႈ (tsōek), Tai Nüa ᥓᥫᥐ (tsoek), Ahom 𑜋𑜢𑜤𑜀𑜫 (chük), Zhuang cag or cieg, Nong Zhuang zowg. Compare Mon ဇုက် and Proto-Vietic *ɟaːk (whence Vietnamese chạc).


อาหาร

th-noun

อาหาร • (aa-hǎan) (classifier อย่าง or มื้อ or ชนิด)

aa-hǎan (romanization)
อย่าง (classifier)
มื้อ (classifier)
ชนิด (classifier)

/ʔaː˧.haːn˩˩˦/

From Sanskrit आहार (āhāra, “taking; fetching; employing; using; taking food; food; etc.”) or Pali āhāra (“feeding; support; food; nutriment”). Compare Khmer អាហារ (ʼaahaa), Lao ອາຫານ (ʼā hān), Burmese အာဟာရ (ahara.).

cog

Lao ອາຫານ (ʼā hān)

อาหารอร่อยมากครับ


หมู

From Proto-Southwestern Tai *ʰmuːᴬ¹ (“pig”), from Proto-Tai *ʰmuːᴬ (“pig”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩪ, Lao ໝູ (mū), Lü ᦖᦴ (ṁuu), Tai Dam ꪢꪴ, Tai Nüa ᥛᥧᥴ (mú), Shan မူ (mǔu), Ahom 𑜉𑜥 (mū), Bouyei mul, Zhuang mou, Nong Zhuang mu, Saek หมู่. Compare Sui hmus (“pig”), Proto-Be *muːᴬ¹ (“pig”) (> mow¹~mu¹~mɔw¹~mo¹ across the different lects) and Proto-Hlai *hməw (“pig”) (whence məw¹~pəw¹~pow¹~paw⁴~pʰaw⁴~pow⁴ across the different lects).

รัก รัก#Thai

(รัก~) the plant Semecarpus albescens of the family Anacardiaceae.

แห้ว แห้ว#Thai

Cyperus rotundus
Cyperus rotundus#Translingual

(แห้ว~) nutgrass, the plant Cyperus rotundus of the family Cyperaceae.


ข้าว

From Proto-Tai *C̬.qawꟲ (“rice”), from Austroasiatic (Sagart, 2003), compare Proto-Mon-Khmer *rk[aw]ʔ (“husked rice”). Cognate with Northern Thai ᨡᩮᩢ᩶ᩣ (xao), Isan เข่า or เข้า, Southern Thai ค้าว, Lao ເຂົ້າ (khao), Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²), Tai Dam ꪹꪄ꫁ꪱ, Shan ၶဝ်ႈ (khāo), Tai Nüa ᥑᥝᥲ (xàw), Phake ၵွ် (khaw), Ahom 𑜁𑜧 (khaw), 𑜁𑜨𑜧 (khow), Burmese ကောက် (kauk) or 𑜁𑜧𑜈𑜫 (khaww), Nùng khàu, Zhuang haeux, Saek เกฺา, Tày khẩu.

Lü ᦃᧁᧉ (ẋaw²)

article, object, thing; belonging, possession.


เดิน

dəən (romanization)
การเดิน (abstract-noun)

From Old Khmer តេរ៑ (ter, “to go on foot; to march; to walk; etc”), Cognate with Modern Khmer ដើរ (daə, “to walk”). Lao ເດີນ (dœ̄n), Lü ᦵᦤᦲᧃ (doen). Extended as ดำเนิน (dam-nəən).

bor

เครื่องจักรเดิน

นาฬิกาไม่เดิน

โครงการเดินหน้า

เรือเดิน


ถ้า

Compare Northern Thai ᨳ᩶ᩣ, Lao ຖ້າ (thā), Shan ထႃႈ (thāa), Tai Dam ꪖ꫁ꪱ, Southern Thai ท้า.

ถ้าหิวก็กิน


โคมลอย

th-noun

โคมลอย • (koom-lɔɔi) (classifier ใบ or ลูก)

koom-lɔɔi (romanization)
ใบ (classifier)
ลูก (classifier)

Compound of โคม (koom, “lantern”) + ลอย (lɔɔi, “to float”), literally “floating lantern”.
The adjective originated from Punch, an English newspaper in the reign of King Chulalongkorn (1868–1910), of which the front page featured a lantern picture and which often presented jocular stories from the West.


ช็อกโกแลต

th-noun

ช็อกโกแลต • (chɔ́k-goo-lɛ́t)

/t͡ɕʰɔk̚˦˥.koː˧.lɛt̚˦˥/


เมื่อ

th-con

เมื่อ • (mʉ̂ʉa)

From Proto-Tai *mɯəᴮ. Cognate with Isan เมื่อ, Lao ເມື່ອ (mư̄a), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥ᩵ᩋ, Khün ᨾᩮᩬᩨ᩵, Lü ᦵᦙᦲᧈ (moe¹), Tai Dam ꪹꪣ꪿, Shan မိူဝ်ႈ (mōe), Tai Nüa ᥛᥫ (moe), Tày mư̱a, Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (müw) and Zhuang mwh.

cog

Lao ເມື່ອ (mư̄a)

Lü ᦵᦙᦲᧈ (moe¹)


แกะ

gɛ̀ (romanization)
การแกะ (abstract-noun)


เรือด

th-noun

เรือด • (rʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *C̬.rɯətᴰ (“bedbug”). Cognate with Lao ເຮືອດ (hư̄at), Shan ႁိူတ်ႈ (hōet), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜄𑜫 (rüt), Zhuang rwed.


สวด

sùuat (romanization)
การสวด (abstract-noun)

From Old Khmer svat (“to recite; to chant; to intone”). Cognate with Modern Khmer សូត្រ (sout), សូធ្យ (southyɔɔ).


ฆ่า

kâa (romanization)
การฆ่า (abstract-noun)

From Proto-Tai *qaːꟲ (“to kill”). Cognate with Lao ຂ້າ (khā), Tai Dam ꪄ꫁ꪱ, Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²), Shan ၶႃႈ (khāa), Tai Nüa ᥑᥣᥲ (xàa), Ahom 𑜁𑜠 (kha, “to cut; to kill”), Zhuang gaj, Nong Zhuang kaj. The spelling of the word was contaminated by ฆาต (kâat), which is a Pali loanword of similar meaning.

cog

Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²)


ดาบ

th-noun

ดาบ • (dàap)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdaːpᴰᴸ³ (“sword”). Cognate with Northern Thai ᨯᩣ᩠ᨷ, Khün ᨯᩣ᩠ᨷ, Lao ດາບ (dāp), Lü ᦡᦱᧇ (ḋaab), Tai Dam ꪒꪱꪚ, Shan လၢပ်ႇ (làap), Tai Nüa ᥘᥣᥙᥱ (lǎap), Phake ꩫပ် (nap), Ahom 𑜃𑜆𑜫 (nap).

inh

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) cutlassfish: any of the sea fish of the family Trichiuridae.


มด

undefined, found in a number of compounds.


ณ

เณร เณร#Thai

nɔɔ neen (ณ เณร), the 19th consonant letter of the Thai alphabet.

น

a Thai letter with the same pronunciation of the same class


ฆ้อง

th-noun

ฆ้อง • (kɔ́ɔng)

Cognate with Lao ຄ້ອງ (khǭng), Lü ᦅᦸᧂᧉ (koang²), Tai Dam ꪁ꫁ꪮꪉ. Compare Malay gong, Khmer គង (kɔɔng).


เห็ด

From Proto-Tai *ʰrwetᴰ (“mushroom”). Cognate with Lao ເຫັດ (het), Northern Thai ᩉᩮᩢ᩠ᨯ, Shan ႁဵပ်း (háep) or ႁႅပ်း (hép), Zhuang raet, Zuojiang Zhuang vid. Compare Proto-Be *hitᴰ².


วัชพืช

วัชพืช • (wát-chá-pʉ̂ʉt)

/wat̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.pʰɯːt̚˥˩/

From Pali vajja (“that which should be abandoned; fault, wrong”) + พืช (pʉ̂ʉt, “plant”).
"Cannabis; marijuana" is the semantic loan from English weed.


อีก

From Middle Chinese 益 (MC 'jiek); Cognate with Lao ອີກ (ʼīk), Lü ᦀᦲᧅᧈ (˙ʼiik¹), Shan ဢိၵ်ႇ (ʼìk), Phake ဢိက် (ʼik), Ahom 𑜒𑜢𑜀𑜫 (ʼik).

cog

Lü ᦀᦲᧅᧈ (˙ʼiik¹)

Shan ဢိၵ်ႇ (ʼìk)

2015, ซูเฉี้ยว, ปิงซิน, และ, เหยียนเกอหลิง, รอยยิ้มและน้ำตาของหัวใจ, กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์, →ISBN, page 103:
ขนบที่ภรรยาอยู่บ้านทำอาหารให้สามีและลูก...สลายไปแล้ว และผู้หญิงก็มิได้ให้ความสำคัญกับเสน่ห์ปลายจวักในบริบทเดิมอีก
kà-nòp tîi pan-yaa yùu bâan tam aa-hǎan hâi sǎa-mii lɛ́ lûuk ... sà-lǎai bpai lɛ́ɛo · lɛ́ pûu-yǐng gɔ̂ mí dâai hâi kwaam-sǎm-kan gàp sà-nèe-bplaai-jà-wàk nai bɔɔ-rí-bòt dəəm ìik
The tradition in which a wife stays at home [and] does cooking for [her] husband and children ... has died off and women do not give importance to the cooking talents in the old context any more.


นคร

th-noun

นคร • (ná-kɔɔn)

Borrowed from Angkorian Old Khmer នគរ (nagara) (Old Khmer first attested in c. 878-977), from Sanskrit नगर (nagara, “city; town”).

bor+

city; large town, important town; capital city; city-state; realm, domain.


เมือง

th-noun

เมือง • (mʉʉang) (classifier เมือง or แห่ง)

mʉʉang (romanization)
เมือง (classifier)
แห่ง (classifier)

From Proto-Tai *mɯəŋᴬ (“township”). Cognate with Lao ເມືອງ (mư̄ang), Northern Thai ᨾᩮᩬᩥᨦ, Khün ᨾᩮᩨ᩠ᨦ, Lü ᦵᦙᦲᧂ (moeng), Tai Dam ꪹꪣꪉ, Tai Dón ꪝꪷꪉ, Shan မိူင်း (móeng), Tai Nüa ᥛᥫᥒᥰ (möeng), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ), Tày mường. Compare loanwords in neighbouring languages: Khmer មឿង (mɨəng), Northern Khmer มฺืง, Vietnamese Mường, Chinese 勐 (měng).

cog

Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ)

any polity, as district, town, city, state, nation, etc.

region, sphere, or domain within which someone or something occurs, prevails, or dominates.


เมือง

th-proper noun

เมือง • (mʉʉang)

cog

Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 (müṅ)

(informal, formerly derogatory) Northern Thailand.


กรุง

Derived from Old Khmer ក្រុង៑ (kruṅ) or កុរុង៑ (kuruṅ, “to rule, to govern; ruler, governor; head, chief”); ultimately from Proto-Mon-Khmer *kruŋ (“to confine”), whence Thai กรง (grong). Cognate with Modern Khmer ក្រុង (krong) and Lao ກຸງ (kung).

1856 April 6, “กดหมายอย่างพ่อค้าอังกฤษซึ่งมาค้าขายในกรุงฯ ต้องใช้”, in หนังสือสัญญากรุงเทพมหานครกับกรุงอังกริษเปนทางไมตรีค้าขายกัน, Bangkok: Washington Press, published 1856, page 18:
ถ้ากำปั่นลูกค้าอยู่ในบังคับอังกฤษขึ้นมาทอดสมอที่กรุงแล้ว
tâa gam-bpàn lûuk-káa yùu nai bang-káp ang-grìt kʉ̂n maa tɔ̂ɔt sà-mɔ̌ɔ tîi grung lɛ́ɛo
If a vessel of a merchant who is an English subject has come up to cast anchor at the capital

1870 June 2, “ประกาศภาษีเรือ”, in กฎหมายไทย คือ พระราชบัญญัติและประกาศซึ่งตั้งขึ้นในรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวผู้ทรงพระคุณธรรมอันประเสริฐ, volume 1, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์วิชากร, published 1893:
กำนันนายอำเภอราษฎรในกรุงนอกกรุงทั้งปวง
gam-nan naai-am-pəə râat-sà-dɔɔn nai grung nɔ̂ɔk grung táng-bpuuang
All the subdistrict chiefs, district chiefs, [and] inhabitants, [both] inside the capital [and] outside the capital

(archaic) city where the sovereign resides; capital city; city which is the seat of government

1804, ราชบัณฑิตยสถาน, กฎหมายตราสามดวง: พระทำนูน ฉบับราชบัณฑิตยสถาน, กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2010, →ISBN, page 147:
ตราเทพยุดาถือจักร...ปิดงบครั่งประจำนอกพระลุ้งพระราชสารไปกรุงปากกิ่ง
dtraa têep-pá-yú-daa tʉ̌ʉ jàk ... bpìt ngóp-krâng bprà-jam nɔ̂ɔk prá lúng prá râat-chá sǎan bpai grung bpàak-gìng
The seal of the deity carrying a discus...is impressed upon the lac wax attached to the covering of the container of a royal letter to the city of Peking.

1931 July 31, “ประกาศกระทรวงการต่างประเทศ ลงวันที่ ๓๑ กรกฎาคม ๒๔๗๔”, in ประกาศพระราชบัญญัติและพระราชกำหนดต่าง ๆ รัชชกาลที่ ๗, volume 7, พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, published 1931, page 161:
อัครราชทูตสยามณกรุงลอนดอนได้ยื่นจดหมายเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศ
àk-krá-râat-chá-tûut sà-yǎam nɔɔ grung lɔn-dɔn dâai yʉ̂ʉn jòt-mǎai sěe-naa-bɔɔ-dii grà-suuang gaan dtàang-bprà-têet
The Siamese minister at the city of London has submitted the letter of the Minister [in charge of] the Ministry of Foreign Affairs.

used as a prefix to the name of a capital city or a city serving as the seat of government


มังกร

mang-gɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

From corruption of มกร (má-gɔɔn). Cognate with Lao ມັງກອນ (mang kǭn).


ฝันร้าย

th-noun

ฝันร้าย • (fǎn-ráai)

From ฝัน (fǎn, “dream”) + ร้าย (ráai, “bad”).


เทียน

From Angkorian Old Khmer dyān, dyan (“candle”). Compare Pre-Angkorian Old Khmer den. Cognate with Modern Khmer ទៀន (tiən); Lao ທຽນ (thīan); Northern Thai ᨴ᩠ᨿᩁ (tian).

Impatiens balsamina
Impatiens balsamina#Translingual

(botany) touch-me-not: the plant, Impatiens balsamina L., of the family Balsaminaceae.


ถัง

th-proper noun

ถัง • (tǎng)


หมึก

th-noun

หมึก • (mʉ̀k)

Compare Khmer មឹក (mɨk), Lao ຫມຶກ (mưk), Vietnamese mực; all from Chinese 墨 (OC *mlɯːɡ, “ink”).


พ่อ

พ่อ • (pɔ̂ɔ)

From Proto-Tai *boːᴮ (“father”).
Cognate with Northern Thai ᨻᩬᩴ᩵, Southern Thai ผอ, Lao ພໍ່ (phǭ), Lü ᦗᦸᧈ (poa¹), Shan ပေႃႈ (pāu), Tai Nüa ᥙᥨᥝ (pow), Aiton ပေႃ (pō), Ahom 𑜆𑜦𑜡 (pō) or 𑜆𑜨𑜦𑜡 (pwō), Zhuang boh, Bouyei boh, Saek ผ้อ.
Compare Middle Chinese 父 (MC pjuX|bjuX, “father”), Old Chinese 父 (OC *paʔ, *baʔ, “father”).

พ่อแม่พี่น้อง

pɔ̂ɔ-mɛ̂ɛ-pîi-nɔ́ɔng

2018 January 23, “พระบรมราโชวาท 'ร. ๕' ถึงลูกชายใหญ่”, in ไทยโพสต์, Bangkok: ไทยโพสต์, retrieved 2020-02-10:
พระบรมวงศานุวงศ์ผู้ใหญ่ซึ่งท่านเชื่อเป็นแน่ว่า พ่อเป็นแต่เจว็ด
prá bɔɔ-rom-má wong-sǎa-nú-wong pûu-yài sʉ̂ng tâan chʉ̂ʉa bpen nɛ̂ɛ wâa · pɔ̂ɔ bpen dtɛ̀ɛ jà-wèt
The senior members of the royal household who firmly believe that I am just a chawet

1871, มหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล), เจ้าพระยา, จดหมายเหตุ เรื่อง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประชวร ฉะบับเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง, Bangkok: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1947, page 17:
วันพฤหัสบดี เดือนสิบเอ็ด ขึ้นสิบห้าค่ำ เวลาเช้าสองโมง รับสั่งแก่พระยาบุรุษฯ ว่า วันนี้เป็นวันสำคัญ อย่าไปข้างไหนเลย ให้คอยดูใจพ่อ ข้ารู้เวลาตายของข้าแล้ว
wan prʉ́-hàt-sà-bɔɔ-dii · dʉʉan sìp-èt · kʉ̂n sìp-hâa kâm · wee-laa cháao sɔ̌ɔng moong · ráp-sàng gɛ̀ɛ prá-yaa bù-rùt - · wâa · wan-níi bpen wan sǎm-kan · yàa bpai kâang nǎi ləəi · hâi kɔɔi duu-jai pɔ̂ɔ · kâa rúu wee-laa dtaai kɔ̌ɔng kâa lɛ́ɛo
[On] Thursday, the fifteenth day of the waxing moon [of] the eleventh month, [at] the time of two mong [in] the morning, [His Majesty] stated unto Phraya Burut, saying: "Today is a great day. [You] shall not go anywhere, [but] shall stay [here to] see me off. I have known the time of my death."

used as a term of address to or title for a male parent, father-in-law, or person regarded as a male parent, and used by such person to refer to oneself.

2017 January 1, “๔๕ ปีศูนย์เมอร์ซี่กับความทรงจำของคุณพ่อโจเซฟ ไมเออร์”, in โพสต์ทูเดย์, Bangkok: โพสต์ทูเดย์, retrieved 2020-02-10:
๔๕ ปีศูนย์เมอร์ซี่กับความทรงจำของคุณพ่อโจเซฟ ไมเออร์
sìi-sìp hâa · bpii sǔun məə-sîi gàp kwaam-song-jam kɔ̌ɔng kun pɔ̂ɔ joo-séep · mai-ə̂ə
Forty-five years of Mercy Centre and memories of Father Joseph Maier

(Christianity) (คุณ~) used as a respectful term of address to or title for a male priest.

คุณ คุณ#Thai

2014, อัปสรา, บุพเพอาละวาดข้ามภพ, Bangkok: eReader (Thailand), page 197:
พ่อเพ็งสงสัยในตัวน้องสาวเพราะรู้ว่าน้องสาวมิญาติดีกับแม่หญิงวิลันดาอย่างแน่นอน
pɔ̂ɔ peng sǒng-sǎi nai dtuua nɔ́ɔng-sǎao prɔ́ rúu wâa nɔ́ɔng-sǎao mí yâat-dii gàp mɛ̂ɛ-yǐng wí-lan-daa yàang nɛ̂ɛ-nɔɔn
Pho Pheng raised doubt about [his] younger sister since he knew that [his] little sister would not be on good terms with the Dutch lady for certain.

1871, มหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล), เจ้าพระยา, จดหมายเหตุ เรื่อง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประชวร ฉะบับเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง, Bangkok: โรงพิมพ์พระจันทร์, published 1947, page 18:
การอื่น ๆ นอกนั้น ก็ให้ไปปรึกษาพ่อกลาง
gaan ʉ̀ʉn · ʉ̀ʉn · nɔ̂ɔk nán · gɔ̂ hâi bpai bprʉ̀k-sǎa pɔ̂ɔ glaang
[Regarding] other matters than that, [you] shall go consult Pho Klang.

used as a familiar or affectionate term of address to or title for a young or younger man.

2019 April 10, ยิ่งยศ ปัญญา, 00:10 from the start, in เลิกตอแหลตีหน้าซื่อได้แล้ว... กูรู้นะว่าอยู่แถวนี้ (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: ช่อง ๓, retrieved 2020-02-10:
กินน้ำกินท่า เดี๋ยวฉันจะไปดูขนม... / ไม่ต้อง ไปตามพ่อกำนันมาเลยแล้วกัน
gin náam gin tâa · dǐao chǎn jà bpai duu kà-nǒm ... · / · mâi dtɔ̂ng · bpai dtaam pɔ̂ɔ gam-nan maa ləəi lɛ́ɛo gan
[Why don't you sit down and] drink [some] water? I'll go fetch [some] snacks... / No need! Go call Mister Commissioner here at once!

used as a term of address to or title for any man.


กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ

กระทรวงศึกษาธิการ • (grà-suuang-sʉ̀k-sǎa-tí-gaan)

/kra˨˩.sua̯ŋ˧.sɯk̚˨˩.saː˩˩˦.tʰi˦˥.kaːn˧/

ministry of education
ministry of education


ใหญ่

th-verb

ใหญ่ • (yài)

From Proto-Southwestern Tai *ʰɲaɰᴮ¹ (“big; to grow large”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ or ᩉ᩠ᨿᩲ᩵, Lao ໃຫຍ່ (nyai), Lü ᦺᦊᧈ (ẏay¹), Tai Dam ꪻꪐ꪿, Shan ယႂ်ႇ (yàue), Tai Nüa ᥕᥬᥱ (yǎue), Phake ယၞ် (yaü), Ahom 𑜐𑜧 (ñaw), 𑜊𑜨𑜧 (jʸow) or 𑜊𑜧𑜤 (jʸawu).

cog

Lü ᦺᦊᧈ (ẏay¹)

to be major; to be extensive; to be sizeable.


จริง

jing (romanization)
ความจริง (abstract-noun)

From Middle Chinese 真 (MC tsyin). Cognate with Lao ຈິງ (ching).


ศึกษา

th-noun

ศึกษา • (sʉ̀k-sǎa)

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/

Borrowed from Sanskrit शिक्षा (śikṣā, “education”). Doublet of สิกขา, ซิก (sík), ซิกข์, สิกข์, and สิข (sìk).
Compare with Lao ສຶກສາ (sưk sā), Northern Thai ᩆᩧᨠ᩠ᩇᩣ.


ศึกษา

th-verb

ศึกษา • (sʉ̀k-sǎa) (abstract noun การศึกษา)

sʉ̀k-sǎa (romanization)
การศึกษา (abstract-noun)

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/


กระทรวง

th-noun

กระทรวง • (grà-suuang) (classifier กระทรวง or แห่ง)

grà-suuang (romanization)
กระทรวง (classifier)
แห่ง (classifier)

Compare Khmer ក្រសួង (krɑɑsuəng); Lao ກະຊວງ (ka sūang); Northern Thai ส่วง (“side; part”).

(government) ministry or equivalent organisation, as federal executive department in the United States


เวียงจันทน์

th-proper noun

เวียงจันทน์ • (wiiang-jan)

From เวียง (wiiang, “polity, as city or town, especially one that is walled or fortified”) + จันทน์ (jan, “sandalwood”). Compare Lao ວຽງຈັນທນ໌ (wīang chan than), archaic spelling of ວຽງຈັນ (wīang chan).


ด้าย

th-noun

ด้าย • (dâai)

From Proto-Tai *C̥.daːjꟲ (“thread”). Cognate with Northern Thai ᨯ᩶ᩣ᩠ᨿ, Khün ᨯ᩶ᩣ᩠ᨿ, Lao ດ້າຍ (dāi), Lü ᦡᦻᧉ (ḋaay²), Shan လၢႆႈ (lāai, “silk”), Ahom 𑜓𑜩 (day, “thread”) or 𑜃𑜩 (nay, “silk”) or 𑜎𑜩 (lay, “silk”), Nong Zhuang ndaij.

cog

Lü ᦡᦻᧉ (ḋaay²)


วลี

From Sanskrit वली (valī, “wrinkle”) or Pali valī (“wrinkle”). Cognate with Lao ວະລີ (wa lī).


นี้

From Proto-Tai *najꟲ (“this”). Compare Lao ນີ້ (nī), Northern Thai ᨶᩦ᩶, Khün ᨶᩦ᩶, Lü ᦓᦲᦰ (ni) or ᦓᦲᧉ (nii²), Tai Dam ꪙꪲ꫁, Shan ၼႆႉ (nâ̰i).


อะไร

th-pronoun

อะไร • (à-rai)

From contraction of older อัน (an) + ไร (rai).


ว่ะ

ดีว่ะ

เลวว่ะ

ไม่เอาว่ะ

[I] don't want [it]; [I'm] not gonna do [it]; etc

ชอบว่ะ

(vulgar, offensive) used at the end of an indicative expression for emphasis.


วะ

อะไรวะ

อยู่ไหนวะ

โอปะวะ

(vulgar, offensive) used at the end of an expression of doubt, interrogation, or suggestion.


แคน

th-noun

แคน • (kɛɛn)

Cognate with Isan แคน, Lao ແຄນ (khǣn), Khün ᨣᩯ᩠ᨶ (kɛɛn⁴), Lü ᦶᦅᧃ (kaen), Tai Dam ꪵꪁꪙ (ꞌkén), Shan ၵႅၼ်း (kén).

cog

Khün ᨣᩯ᩠ᨶ (kɛɛn⁴)

(music) khene (traditional free reed mouth organ of Laos and northeast Thailand).


กบ

ปลา ปลา#Thai

กบบู่ทะเล กบบู่ทะเล#Thai

คางคก คางคก#Thai

ผีหลอก ผีหลอก#Thai

อุบ อุบ#Thai

(zoology) (ปลา~) a scaleless fish of either species Allenbatrachus grunniens (syn.Batrachus grunniens) or Batrachomoeus trispinosus (syn. Halophryne trispinosus), of the family Batrachoididae, also known as กบบู่ทะเล, คางคก (kaang-kók), ผีหลอก, or อุบ (ùp).


กบ

ทุเรียน ทุเรียน#Thai

กบเจ้าคุณ กบเจ้าคุณ#Thai

กบแม่เฒ่า กบแม่เฒ่า#Thai

กบหน้าศาล กบหน้าศาล#Thai

(botany) (ทุเรียน~) a type of durian, as กบเจ้าคุณ, กบแม่เฒ่า, กบหน้าศาล, etc.

ข้าวอังกุลี ข้าวอังกุลี#Thai

(botany) an annual plant, Geodorum densiflorum, of the genus Geodorum and the family Orchidaceae, having the bulb that looks like a frog, traditionally believed to possess weapon-resistant powers, also known as ข้าวอังกุลี.


จิ้งจอก

jîng-jɔ̀ɔk (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕiŋ˥˩.t͡ɕɔːk̚˨˩/

สุนัข สุนัข#Thai

หมา หมา#Thai


เงิน

th-noun

เงิน • (ngən)

From Proto-Southwestern Tai *ŋɯənᴬ⁴ (“silver”), from Old Chinese 銀 (OC *ŋrɯn), from Proto-Sino-Tibetan *ŋul ~ (d-)ŋur. Cognate with Lao ເງິນ (ngœn), Northern Thai ᨦᩮᩥ᩠ᨶ, Lü ᦇᦹᧃ (nguen), Tai Dam ꪹꪉꪷꪙ, Shan ငိုၼ်း (ngúen), Tai Nüa ᥒᥫᥢᥰ (ngöen), Phake ငိုꩫ် (ṅün), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün), Bouyei nganz, Zhuang ngaenz, Saek แญ๊น.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜃𑜫 (ṅün)

มีเงินเท่าไร


ขนมปัง

th-noun

ขนมปัง • (kà-nǒm-bpang) (classifier ก้อน or แผ่น or ชิ้น or อัน)

kà-nǒm-bpang (romanization)
ก้อน (classifier)
แผ่น (classifier)
ชิ้น (classifier)
อัน (classifier)

From ขนม (kà-nǒm) + ปัง (bpang), the latter from Portuguese pão (“bread”) (compare French pain). Compare Lao ຂະໜົມປັງ (kha nom pang), Lü ᦃᧁᧉᦓᦳᧄᦔᧂ (ẋaw²numṗang).

cog

Lü ᦃᧁᧉᦓᦳᧄᦔᧂ (ẋaw²numṗang)


นักบุญ

th-noun

นักบุญ • (nák-bun)

From นัก (nák, agentive prefix) + บุญ (bun).


ภมุ

ภมุ • (pá-mú)


ขนตา

kǒn-dtaa (romanization)
เส้น (classifier)

From ขน (kǒn, “body hair”) + ตา (dtaa, “eye”). Cognate with Lao ຂົນຕາ (khon tā).


ทองคำ

/tʰɔːŋ˧.kʰam˧/

From ทอง (tɔɔng, “gold”) + คำ (kam, “gold”).


เกาะ

gɔ̀ (romanization)
เกาะ (classifier)
แห่ง (classifier)

From Proto-Mon-Khmer *tkɔɔʔ ~ *tkɔɔh (“island”). Cognate with Mon တကံ (tkɔˀ), Khmer កោះ (kɑh), Chong kɑʔ, Nyah Kur เกาะ, Lao ເກາະ (kǫ), Vietnamese gò and Mal kɔʔ.

der

(geography) tract of land surrounded by water: isle, island, islet, etc; also used as a title for such tract of land


ด

เด็ก เด็ก#Thai

dɔɔ dèk (ด เด็ก), the 20th consonant letter of the Thai alphabet.


โทรทัศน์

th-noun

โทรทัศน์ • (too-rá-tát)

From โทร (too-rá-, “far; remote”) + ทัศน์ (“view; vision”); phono-semantic matching from English and calque of English television; coined by Prince Narathip Phong Praphan (1891–1976), Royal Society president. Compare Lao ໂທລະທັດ (thō la that) and Hindi दूरदर्शन (dūrdarśan).


แขวนบนเส้นด้าย

th-verb

แขวนบนเส้นด้าย

แขวนบนเส้นด้าย • (kwɛ̌ɛn-bon-sên-dâai) (abstract noun การแขวนบนเส้นด้าย)

kwɛ̌ɛn-bon-sên-dâai (romanization)
การแขวนบนเส้นด้าย (abstract-noun)

(idiomatic) to be in danger, calling for precise caution. To be in a precarious situation. To hang by a thread


ตะกร้อ

th-noun

ตะกร้อ • (dtà-grɔ̂ɔ)

→ Malay: takraw
Indonesian: takraw

sepak takraw; rattan ball; kick volleyball


เพศชาย

/pʰeːt̚˥˩.t͡ɕʰaːj˧/


คารวะ

From Sanskrit गौरव (gaurava, “dignity”).


เคารพ

th-verb

เคารพ • (kao-róp) (abstract noun การเคารพ or ความเคารพ)

kao-róp (romanization)
การเคารพ (abstract-noun)
ความเคารพ (abstract-noun)


ฤษี

th-noun

ฤษี • (rʉ́-sǐi)

/rɯ˦˥.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai


บุษบา

Borrowed from Sanskrit पुष्प (puṣpa, “flower”).


กันยา

กันยายน กันยายน#Thai


กุหลาบ

From Classical Persian گلاب (gulāb, “rosewater”).


วาจา

From Sanskrit वाचा (vācā, “speech”). Cognate with Lao ວາຈາ (wā chā), Lü ᦞᦱᦈᦱ (vaaṫsaa), Shan ဝႃႇၸႃႇ (wàa tsàa).


ภิตติ

th-noun

ภิตติ • (pít-dtì)

Borrowed from Sanskrit भित्ति (bhitti, “wall”).


ฤๅษี

th-noun

ฤๅษี • (rʉʉ-sǐi)

/rɯː˧.siː˩˩˦/


บูชา

th-verb

บูชา • (buu-chaa) (abstract noun การบูชา)

buu-chaa (romanization)
การบูชา (abstract-noun)

/buː˧.t͡ɕʰaː˧/

From Sanskrit पूजा (pūjā, “worship”) or Pali pūjā (“worship”). Compare Lao ບູຊາ (bū sā), Lü ᦢᦴᦋᦱ (ḃuutsaa), Northern Thai ᨷᩪᨩᩣ.


มรณะ

th-noun

มรณะ • (mɔɔ-rá-ná)


สมาธิ

Borrowed from Sanskrit समाधि (samādhi, “concentration of mind”). Compare Burmese သမာဓိ (sa.madhi.), Lao ສະມາທິ (sa mā thi).


สหาย

th-noun

สหาย • (sà-hǎai)

First attested in the Inscription of Wat Si Chum (จารึกวัดศรีชุม), c. 1341-1367. Possibly borrowed from Middle Khmer សហាយ (sahāya), from Sanskrit सहाय (sahāya, “friend; follower”).


ซื่อสัตย์

th-adj

ซื่อสัตย์ • (sʉ̂ʉ-sàt) (abstract noun ความซื่อสัตย์)

sʉ̂ʉ-sàt (romanization)
ความซื่อสัตย์ (abstract-noun)

/sɯː˥˩.sat̚˨˩/

From ซื่อ (sʉ̂ʉ, “to be honest”) + สัตย์ (sàt, “truth; pledge”), the latter from Sanskrit सत्य (satya, “truth”).


ช

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/

ช้าง ช้าง#Thai

chɔɔ cháang (ช ช้าง), the tenth consonant letter of the Thai alphabet


ปีศาจ

bpii-sàat (romanization)
ตน (classifier)

From Sanskrit पिशाच (piśāca, “ghost”). Cognate with Lao ປີສາດ (pī sāt), ຜີສາດ (phī sāt).


ข

/kʰɔː˩˩˦.kʰaj˨˩/

ไข่ ไข่#Thai

kɔ̌ɔ kài (ข ไข่), the second consonant letter of the Thai alphabet.


ง

ngɔɔ nguu (ง งู), the seventh consonant letter of the Thai alphabet.


ฅ

(obsolete) kɔɔ kon (ค คน), the fifth consonant letter of the Thai alphabet.


ฌ

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰɤː˧/

เฌอ เฌอ#Thai

chɔɔ chəə (ฌ เฌอ), the 12th consonant letter of the Thai alphabet


ทวาร

From Sanskrit द्वार (dvāra, “door”) or Pali dvāra (“idem”).


ฏ

ปฏัก ปฏัก#Thai

dtɔɔ bpà-dtàk (ฏ ปฏัก), the 15th consonant letter of the Thai alphabet


สุกร

th-noun

สุกร • (sù-gɔɔn)

From Pali sukara, sūkara (“pig”) or Sanskrit सूकर (sūkara, “pig”). Cognate with Lao ສຸກອນ (su kǭn); Khmer សូករ (sokrô); English sow.


ฃ

/kʰɔː˩˩˦.kʰua̯t̚˨˩/

ขวด ขวด#Thai

(obsolete) kɔ̌ɔ kùuat (ฃ ขวด), the third consonant letter of the Thai alphabet.


อิจฉา

th-verb

อิจฉา • (ìt-chǎa) (abstract noun การอิจฉา)

ìt-chǎa (romanization)
การอิจฉา (abstract-noun)

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/

From Sanskrit इच्छा (icchā, “desire”) or Pali icchā (idem).

ความอิจฉาริษยา


อิจฉา

th-adj

อิจฉา • (ìt-chǎa) (abstract noun ความอิจฉา)

ìt-chǎa (romanization)
ความอิจฉา (abstract-noun)

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/


ถ

/tʰɔː˩˩˦.tʰuŋ˩˩˦/

ถุง ถุง#Thai

tɔ̌ɔ tǔng (ถ ถุง), the 22nd consonant letter of the Thai alphabet


ฆ

/kʰɔː˧.ra˦˥.kʰaŋ˧/

ระฆัง ระฆัง#Thai

kɔɔ rá-kang (ฆ ระฆัง), the sixth consonant letter of the Thai alphabet.


ศักดิ

th-noun

ศักดิ • (sàk-dì-)

From Sanskrit शक्ति (śakti, “energy; strength; power; etc”).

bor

ศักดิ์ ศักดิ์#Thai

(only in combination) Alternative form of ศักดิ์ (sàk)


ศักดิ

th-noun

ศักดิ • (sàk-dì-)

ศักดิ์ ศักดิ์#Thai


ฎ

/dɔː˧.t͡ɕʰa˦˥.daː˧/

ชฎา ชฎา#Thai

dɔɔ chá-daa (ฎ ชฎา), the 14th consonant letter of the Thai alphabet


ฐ

/tʰɔː˩˩˦.tʰaːn˩˩˦/

ฐาน ฐาน#Thai

tɔ̌ɔ tǎan (ฐ ฐาน), the 16th consonant letter of the Thai alphabet


ฟ

ฟัน ฟัน#Thai

fɔɔ fan (ฟ ฟัน), the 31st consonant letter of the Thai alphabet


ป

ปลา ปลา#Thai

bpɔɔ bplaa (ป ปลา), the 27th consonant letter of the Thai alphabet


แพศยา

แพศยา • (pɛ̂ɛt-sà-yǎa)

/pʰɛːt̚˥˩.sa˨˩.jaː˩˩˦/

From Sanskrit वेश्या (veśyā, “prostitute”). Compare Lao ເພດສຍາ (phēt sa nyā), ແພດສຍາ (phǣt sa nyā), ແພດສະຫຍາ (phǣt sa nyā).

นาง นาง#Thai

หญิง หญิง#Thai

(elegant, derogatory, offensive, chiefly literary or poetic) (นาง~, หญิง~) low woman; immoral woman; promiscuous woman; shameless woman.


ท

/tʰɔː˧.tʰa˦˥.haːn˩˩˦/

ทหาร ทหาร#Thai

tɔɔ tá-hǎan (ท ทหาร), the 23rd consonant letter of the Thai alphabet


ฑ

มณโฑ มณโฑ#Thai

tɔɔ mon-too (ฑ มณโฑ), the 17th consonant letter of the Thai alphabet


ฒ

/tʰɔː˧.pʰuː˥˩.tʰaw˥˩/

ผู้เฒ่า ผู้เฒ่า#Thai

tɔɔ pûu-tâo (ฒ ผู้เฒ่า), the 18th consonant letter of the Thai alphabet


พ

/pʰɔː˧.pʰaːn˧/

พาน พาน#Thai

pɔɔ paan (พ พาน), the 30th consonant letter of the Thai alphabet


เสน่ห์

เสน่ห์ • (sà-nèe)

From Sanskrit स्नेह (sneha, “love; affection; etc”); possibly via Angkorian Old Khmer sneha (idem). Cognate with Thai เสน่หา (sà-nèe-hǎa), Lao ສະເໜ (sa nē), Modern Khmer ស្នេហ៍ (snae).

bor

occult or magical means or object used to bring about love or affection.


บ

ใบไม้ ใบไม้#Thai

bɔɔ bai-máai (บ ใบไม้), the 26th consonant letter of the Thai alphabet


ฝ

/fɔː˩˩˦.faː˩˩˦/

fɔ̌ɔ fǎa (ฝ ฝา), the 29th consonant letter of the Thai alphabet


ฮ

ฮูก ฮูก#Thai

hɔɔ nók-hûuk (ฮ นกฮูก), the 44th consonant letter of the Thai alphabet


ชัย

From Sanskrit जय (jaya, “victory”) or Pali jaya (“victory”); probably via Old Khmer jaya°, °jaya, jayya°. Cognate with Khmer ជ័យ (cɨy), ជយ (cɔɔy); Lao ໄຊ (sai).

เรือ เรือ#Thai

พระชัย พระชัย#Thai

(เรือ~) royal barge serving as the presiding barge or containing the Buddha image พระชัย (prá-chai) in a royal barge procession.


สุนัข

From Pali sunakha (“dog”). Compare Sanskrit शुनक (śunaka, “dog”).

เนื้อ เนื้อ#Thai


ค

ควาย ควาย#Thai

kɔɔ kwaai (ค ควาย), the fourth consonant letter of the Thai alphabet.


ภ

สำเภา สำเภา#Thai

pɔɔ sǎm-pao (ภ สำเภา), the 32nd consonant letter of the Thai alphabet


ศ

/sɔː˩˩˦.saː˩˩˦.laː˧/

ศาลา ศาลา#Thai

sɔ̌ɔ sǎa-laa (ศ ศาลา), the 38th consonant letter of the Thai alphabet


อ

/ʔɔː˧.ʔaːŋ˨˩/

อ่าง อ่าง#Thai

ɔɔ àang (อ อ่าง), the 43rd consonant letter of the Thai alphabet


รัศมี

th-noun

รัศมี • (rát-sà-mǐi)

From Sanskrit रश्मि (raśmi, “ray of light”). Cognate with Lao ລັດສະໝີ (lat sa mī), Old Khmer *raśmi, raśmiy; Modern Khmer រស្មី (rĕəʼsməy). Compare Pali raṃsi, from which Thai รังสี (rang-sǐi) is derived.

(figurative) aura; splendour; glory; prestige.


ฬ

/lɔː˧.t͡ɕu˨˩.laː˧/

จุฬา จุฬา#Thai

lɔɔ jù-laa (ฬ จุฬา), the 42nd consonant letter of the Thai alphabet


ฦ

(obsolete) A letter of the Thai alphabet; it is usually regarded as a vowel.


ผ

/pʰɔː˩˩˦.pʰɯŋ˥˩/

ผึ้ง ผึ้ง#Thai

pɔ̌ɔ pʉ̂ng (ผ ผึ้ง), the 28th consonant letter of the Thai alphabet


ห

/hɔː˩˩˦.hiːp̚˨˩/

หีบ หีบ#Thai

hɔ̌ɔ hìip (ห หีบ), the 41st consonant letter of the Thai alphabet


ม

/mɔː˧.maː˦˥/

ม้า ม้า#Thai

mɔɔ máa (ม ม้า), the 33rd consonant letter of the Thai alphabet


จ

/t͡ɕɔː˧.t͡ɕaːn˧/

จาน จาน#Thai

jɔɔ jaan (จ จาน), the eighth consonant letter of the Thai alphabet.


อัคนี

Learned borrowing from Sanskrit अग्नि (agni, “fire”). Doublet of อัคคี (àk-kii). Ultimately cognates with English ignite.
Cognate with Lao ອັກຄະນີ (ʼak kha nī).

lbor

พระ พระ#Thai


ความทุกข์

th-noun

ความทุกข์ • (kwaam-túk)


อรุณ

th-proper noun

อรุณ • (à-run)

From Sanskrit अरुण (aruṇa, “red; ruddy; tawny”). Cognate with Khmer អរុណ (ʼaʼrun).

bor

พระ พระ#Thai

(Hinduism) (พระ~) Aruṇa, the charioteer of the sun god Surya who brings the sun out to the sky every morning.


ศิลปะ

th-noun

ศิลปะ • (sǐn-lá-bpà)

Derived from Sanskrit शिल्प (śilpa, “art”). Compare Khmer សិល្ប (səlləpaʼ), Lao ສິນລະປະ (sin la pa), Northern Thai ᩆᩥᩃ᩠ᨷ.


สวัสดิ์

th-noun

สวัสดิ์ • (sà-wàt)

สวัสดี สวัสดี#Thai


ราชา

/raː˧.t͡ɕʰaː˧/

From Pali rājan (“king”) or Sanskrit राज (rāja, “king”); possibly via Old Khmer rājā, rājjā (“king; chief”). Compare Modern Khmer រាជា (riəciə); Lao ລາຊາ (lā sā); Northern Thai ᩁᩣᨩᩣ; Shan ရႃႇၸႃႉ (ràa tsâ̰a).


ญ

/jɔː˧.jiŋ˩˩˦/

หญิง หญิง#Thai

yɔɔ yǐng (ญ หญิง), the 13th consonant letter of the Thai alphabet


ล

ลิง ลิง#Thai

lɔɔ ling (ล ลิง), the 36th consonant letter of the Thai alphabet


ภัย

From Pali bhaya (“fear; fright”) or Sanskrit भय (bhaya, idem); possibly via Angkorian Old Khmer bhay (idem) or Old Khmer bhaya, bhai, bhaiya, bhaiyya (idem). Cognate with Modern Khmer ភ័យ (phɨy), Lao ໄພ (phai), Burmese ဘေး (bhe:).

fear, fright; source thereof, as danger, peril, hazard, etc.


ซ

/sɔː˧.soː˥˩/

โซ่ โซ่#Thai

sɔɔ sôo (ซ โซ่), the 11th consonant letter of the Thai alphabet


อากาศ

/ʔaː˧.kaːt̚˨˩/

Borrowed from Sanskrit आकाश (ākāśa, “sky”). Compare Lao ອາກາດ (ʼā kāt).

cog

Lao ອາກາດ (ʼā kāt)


สัปดาห์

th-noun

สัปดาห์ (classifier สัปดาห์)

Learned borrowing from Sanskrit सप्ताह (saptāha).
Cognate with Old Khmer saptāha (“week; period of seven days”); Modern Khmer សប្តាហៈ (sapphdaahaʼ); Lao ສັບດາ (sap dā), ສັບປະດາ (sap pa dā).
Compare Pali sattāha (“hebdomad; week”), from which Thai สัตตาห and Khmer សត្តាហៈ (sattaahaʼ) were derived.


กรกฎ

th-noun

กรกฎ • (gɔɔ-rá-gòt)

Borrowed from Sanskrit कर्कट (karkaṭa, “crab”).


กวี

From Sanskrit कवि (kavi, “poet”) or Pali kavi. Compare Lao ກະວີ (ka wī).


ประธาน

From Sanskrit प्रधान (pradhāna, “leading; presiding; etc”); possibly via Old Khmer pradhāna, pradāna, prathṭhāna, braḥ dhāna, braḥ dhāṇa, braḥ thāna (“chief, lord, master, leader; man of distinction, personage of note; supreme, most important; etc”). Cognate with Lao ປະທານ (pa thān), Modern Khmer ប្រធាន (prɑɑthiən).

bor

สังวรประธาน สังวรประธาน#Thai

สังวรประธาน (sǎng-wá-rá-bprà-taan), the effort to prevent the arising of evil intentions which have not yet arisen;

ปหานประธาน ปหานประธาน#Thai

ปหานประธาน (bpà-hǎa-ná-bprà-taan), the effort to abandon the evil intentions which have arisen;

ภาวนาประธาน ภาวนาประธาน#Thai

ภาวนาประธาน (paa-wá-naa-bprà-taan), the effort to encourage the arising of good intentions which have not yet arisen;

อนุรักขนาประธาน อนุรักขนาประธาน#Thai

อนุรักขนาประธาน (à-nú-rák-kà-naa-bprà-taan), the effort to maintain the good intentions which have arisen.


ธ

ลิลิตพระลอ:
เมื่อนั้นอนงค์เทพี ชนนีนาฏราชรันทด สลดหฤทัยดั่งจะหว่า ท้าว ธ ก็ว่าเจ้าลอลักษณ์ แม่รักเจ้าแม่นา รักยิ่งตายิ่งตัว รักยิ่งหัวยิ่งชีพ
mʉ̂ʉa-nán à-nong tee-pii · chon-ná-nii nâat râat ran-tót · sà-lòt hà-rʉ́-tai dàng jà wàa · táao tá gɔ̂ɔ wâa jâo lɔɔ lák · mɛ̂ɛ rák jâo mɛ̂ɛ naa · rák yîng dtaa yîng dtuua · rák yîng hǔua yîng chîip
At that time, Her Majesty the Queen Mother weeps and wails as if to die. She, the queen, then says: "Lo the beautiful son of mine, I do love you. I do love you more than my own eyes and body. I do love you even more than my own head and life."

ลิลิตพระลอ:
ส่วนสมเด็จดาราวดี พระชนนีรู้ข่าว...ธ ก็ทรงคานหาม ให้ตามเสด็จเดียรดาษ ถึงปราสาทสองศรี
sùuan sǒm-dèt daa-raa-wá-dii · prá-chon-ná-nii rúu kàao · ...tá gɔ̂ɔ song kaan-hǎam · hâi dtaam sà-dèt diia-rá-dàat · tʉ̌ng bpraa-sàat sɔ̌ɔng sǐi
As for Her Majesty Tārāvatī the Queen Mother, upon learning the news...she then proceeds in a palanquin, with a great many people following her till reaching the palace of the two princesses.

ยวนพ่าย:
บัดนั้นข้าผู้หื่น เหนกล แกว่นนา ธ สั่งใดตนตรา ถ่องถ้วน ยังชยงชื่นดลโดย คำราช เร็วแฮ เชองชอบเชองใดล้วน เลือกแถลง ฯ
bàt-nán kâa pûu hʉ̀ʉn · hěn gon · gwɛ̀n naa · tá sàng dai dton dtraa · tɔ̀ng tûuan · yang chiiang-chʉ̂ʉn don dooi · kam râat · reo hɛɛ · chəəng chɔ̂ɔp chəəng dai lúuan · lʉ̂ʉak tà-lɛ̌ɛng
At that time, the fervent servant found the stated stratagems beneficial. So whatever His Majesty declared to him he committed to his memory clearly. Thereupon he departed to Chiang Chuen with dispatch as commanded by the royal edict. There he demonstrated to them whatever trick or tactic that he found excellent.

1913, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจิตรเจริญ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์, สรรเสริญพระบารมี:
ธ ประสงค์ใด
tá bprà-sǒng dai
Whatever he [the king] wishes for.

(chiefly poetic) a third person pronoun, often used to refer to a person in authority.


มนุษย์

Learned borrowing from Sanskrit मनुष्य (manuṣya, “human”). Compare Pali manussa, from which Thai มนุสส์ is derived. Cognate with Burmese မနုဿ (ma.nu.ssa.), Indonesian manusia, Javanese manungsa, Khmer មនុស្ស (mɔɔmɔnuh), Lao ມະນຸດ (ma nut), Malay manusia, Northern Thai ᨾᨶᩩᩇ᩠ᨿ᩺, Shan မၼုၵ်ႉသႃႉ (mǎ nṵ̂k sâ̰a).

cog

Shan မၼုၵ်ႉသႃႉ (mǎ nṵ̂k sâ̰a)


จักร

th-noun

จักร • (jàk)

Borrowed from Sanskrit चक्र (cakrá, “wheel”).


โฆษณา

From Sanskrit घोषणा (ghoṣaṇā, “proclaiming aloud; proclaiming publicly”); probably via Angkorian Old Khmer ghoṣaṇā (“public announcement, public notice, proclamation, pronouncement, promulgation; to advertise, to proclaim, to cry one's wares, to hawk, to peddle”). Cognate with Modern Khmer ឃោសនា (khoosaʼnaa).


มิตร

th-noun

มิตร • (mít)

Learned borrowing from Sanskrit मित्र (mitra, “friend”). Cognates include Khmer មិត្ត (mɨt), Lao ມິດ (mit).


พิษ

From Sanskrit विष (viṣa, “poison”). Cognate with Khmer ពិស (pɨh), Lao ພິດ (phit).

2000, สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, ประชุมโคลงโลกนิติ, Bangkok: สถาบันภาษาไทย, กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 92:
นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย เลื้อยบ่ทำเดโช แช่มช้า พิษน้อยหยิ่งโยโส แมลงป่อง ชูแต่หางเองอ้า อวดอ้างฤทธี
naa-kii mii pít píiang · sù-rí-yoo · lʉ́ai bɔ̀ɔ tam dee-choo · chɛ̂m-cháa · pít nɔ́ɔi yìng-yoo-sǒo · má-lɛɛng bpɔ̀ng · chuu dtɛ̀ɛ hǎang eeng âa · ùuat âang rít-tii
A serpent possesses venom [so great] as the sun, [yet] it slithers slowly without making [known] its power. A scorpion, so proud of its little venom, raises its tail itself as if to show off its might.


เฌอ

th-noun

เฌอ • (chəə)

From Old Khmer ឈេ (jhe), ឈេហ (jheha, “wood; timber; etc”). Cognate with Modern Khmer ឈើ (chəə).

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตะเลงพ่าย”, in ลิลิตตะเลงพ่าย, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:
เฌอปรางเปรียบนาฏน้อง นวลปราง รักดั่งรักนุชพาง พี่ม้วย ช้องนางเฉกช้องนาง คลายคลี่ ลงฤๅ โศกพี่โศกสมด้วย ดั่งไม้นามมี
chəə bpraang bprìiap nâat nɔ́ɔng · nuuan bpraang · rák dàng rák núch paang · pîi múai · chɔ́ɔng-naang chèek chɔ́ɔng naang · klaai klîi · long rʉʉ · sòok pîi sòok sǒm dûai · dàng máai naam mii
The prang [plum mango] tree was akin to you, my girl, my sweet prang [cheeks]. The rak [crown flowers] were like me rak [loving] you, my younger one, to pieces. The chong nang [king's-mantle tree] resembled chong nang [your hairpiece] unfolding and unfurling, didn't it? The sok [Saraca tree] was like my sok [lament]. [We were] identical to the plants so named.

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตอนที่ ๓”, in สมุทรโฆษคำฉันท์, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:
ชมเฌอและชมศิขรเขต ทุรเทศแถวธาร มฤคาทิชากรตระการ กลแกล้งพิจิตรผจง
chɔɔ-mɔɔ chəə lɛ́ chɔɔ-mɔɔ sì-kà-rá kèet · tú-rá têet-sà tɛ̌o taan · má-rʉ́-kaa tí-chaa-gà-rá dtrà-gaan · gà-lá glɛ̂ɛng pí-jìt pà-jong
Viewing trees and seeing mountainous areas in the far-off region along the stream, where birds and deer were fascinating as if having been exquisitely created on purpose.

(archaic, chiefly poetic) wood, piece of wood, timber, log; woody plant, tree.


พฤกษา

พฤกษา • (prʉ́k-sǎa)

/pʰrɯk̚˦˥.saː˩˩˦/

From Old Khmer briksā, brïksā, brikasā (“tree”), ultimately from Sanskrit वृक्ष (vṛkṣa, “tree”). Compare Modern Khmer ព្រឹក្សា (prɨksaa); Pali rukkha.

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๑๘:
พ่อจะให้ครองสมบัติ สืบวงศ์จักรพรรดินาถา จงตั้งอยู่ในทศธรรมา เป็นตราชูโลกทั้งไตรดาล เจ้าจงเลี้ยงเสนาพลากร ให้ถาวรดั่งร่มพฤกษาศาล เอาความสัตย์สุจริตเป็นประธาน คือรากแก้วกิ่งก้านดอกใบ อันฝูงสัตว์จตุบาททวิบาท จะเกลื่อนกลาดมาพึ่งอาศัย จงเอาเมตตานั้นแผ่ไป ดังกลิ่นดอกไม้อันตระการ จะหอมขจรทุกประเทศ เย็นเกศไปทั่วทิศาศาล ทานนั้นต่างผลโอฬาร หว่านให้บำเหน็จโดยตรา แก่หมู่เสนีรี้พล ประชาชนยาจกถ้วนหน้า ตัดโลภเอาความกรุณา เป็นปัญจมหานัที ไหลมาไม่รู้สุดสิ้น อาบกินเป็นสุขเกษมศรี อย่าเบียดเบียนไพร่ฟ้าประชาชี ให้มีความเดือดร้อนเวทนา น้ำเย็นฝูงปลาก็อาศัย ปักษาพึ่งไม้ใบหนา ป่ากว้างย่อมมีมฤคา พากันมาอยู่สำนัก จงแผ่เดชาวรายศ ให้ปรากฏเกียรติไปทั้งไตรจักร แก่มนุษย์เทวัญคนธรรพ์ยักษ์ ลูกรักจงฟังพ่อสอนไว้
pɔ̂ɔ jà hâi krɔɔng sǒm-bàt · sʉ̀ʉp wong jàk-grà-pát naa-tǎa · jong dtâng yùu nai tót-sà-tan-maa · bpen dtraa-chuu lôok táng dtrai-daan · jâo jong líiang sěe-naa pá-laa-gɔɔn · hâi tǎa-wɔɔn dàng rôm prʉ́k-sǎa sǎan · ao kwaam-sàt sùt-jà-rìt bpen bprà-taan · kʉʉ râak-gɛ̂ɛo gìng gâan dɔ̀ɔk bai · an fǔung sàt jàt-dtù-bàat tá-wí-bàat · jà glʉ̀ʉan-glàat maa pʉ̂ng aa-sǎi · jong ao mêet-dtaa nán pɛ̀ɛ bpai · dang glìn dɔ̀ɔk-máai an dtrà-gaan · jà hɔ̌ɔm kà-jɔɔn túk bprà-têet · yen gèet bpai tûua tí-sǎa sǎan · taan nán dtàang pǒn oo-laan · wàan hâi bam-nèt dooi dtraa · gɛ̀ɛ mùu sěe-nii ríi-pon · bprà-chaa-chon yaa-jòk tûuan-nâa · dtàt lôop ao kwaam-gà-rú-naa · bpen bpan-jà-má-hǎa-nát-tii · lǎi maa mâi rúu sùt-sîn · àap gin bpen sùk gà-sěem sǐi · yàa bìiat-biian prâi-fáa bprà-chaa-chii · hâi mii kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn wêet-tá-naa · náam yen fǔung bplaa gɔ̂ɔ aa-sǎi · bpàk-sǎa pʉ̂ng mái bai nǎa · bpàa gwâang yɔ̂ɔm mii má-rʉ́k-kaa · paa gan maa yùu sǎm-nák · jong pɛ̀ɛ dee-chaa wá-raa yót · hâi bpraa-gòt gìiat bpai táng dtrai-jàk · gɛ̀ɛ má-nút tee-wan kon-tan yák · lûuk rák jong fang pɔ̂ɔ sɔ̌ɔn wái
I shall let you have the sceptre and continue our line of universal rulers and protectors. You shall maintain yourself in the Tenfold Virtue, behaving like a balance that supports all the Three Worlds. You shall always maintain your officers, either civil and military, like a large tree that expands its shade over everyone. You shall take honesty as your guiding principle. You shall be like a tap root, a branch, a stalk, a flower, or a leaf under which all creatures, whether two-footed or four-footed, may come and rest. Let your kindness spread like the flagrance of a flower that goes through every region and pleases every living being in all directions. Donations are on a par with immensely productive seeds: sow them over all your civil and military servants, as well as your people and mendicants, without exception. Avoid greed, uphold grace, like the Five Great Rivers which endlessly flow in and give pleasure in drinking and bathing. Never shall you oppress your people or subject them unto trouble or suffering. You shall be like a cool body of water where fish may dwell, a dense collection of trees where birds may reside, and a vast forest where deer may live in. Let your authority and dignity be evident to all men, gods, demigods, and demons across the Three Realms. My dearest son, listen well to these instructions of mine.


ประทาน

th-verb

ประทาน • (bprà-taan) (abstract noun การประทาน)

bprà-taan (romanization)
การประทาน (abstract-noun)

From Sanskrit प्रदान (pradāna, “donation; gift; offering; etc”); possibly via Old Khmer pradāna (“to give; to grant”). Cognate with Modern Khmer ប្រទាន (prɑɑtiən); Lao ປະທານ (pa thān).

bor

Ecclesiastes 12:11, KJV:
ถ้อยคำของนักปราชญ์เป็นประดุจปฏักและประดุจตะปูซึ่งอาจารย์ผู้สอนแห่งการชุมนุมได้ตรึงแน่นซึ่งท่านเมษบาลผู้หนึ่งได้ประทานให้
tɔ̂i-kam kɔ̌ɔng nák-bpràat bpen bprà-dùt bpà-dtàk lɛ́ bprà-dùt dtà-bpuu sʉ̂ng aa-jaan pûu-sɔ̌ɔn hɛ̀ng gaan-chum-num dâai dtrʉng nɛ̂n sʉ̂ng tâan mêet-sà-baan pûu nʉ̀ng dâai bprà-taan hâi
The words of the wise are as goads, and as nails fastened by the masters of assemblies, which are given from one shepherd.

(used of a person in authority or exalted person) to give; to grant.


ษ

/sɔː˩˩˦.rɯː˧.siː˩˩˦/

ฤๅษี ฤๅษี#Thai

sɔ̌ɔ rʉʉ-sǐi (ษ ฤๅษี), the 39th consonant letter of the Thai alphabet


ด้วยเหตุที่

th-con

ด้วยเหตุที่ • (dûai-hèet-tîi)


เพื่อว่า

เพื่อว่า • (pʉ̂ʉa-wâa)

/pʰɯa̯˥˩.waː˥˩/


กาล

From Sanskrit काल (kāla, “time”). Cognate with Lao ການ (kān). Compare Shan ၵႃႇလ.


ถึงอย่างนั้น

ถึงอย่างนั้น

ถึงอย่างนั้น • (tʉ̌ng yàang nán)

/tʰɯŋ˩˩˦.jaːŋ˨˩.nan˦˥/


เพราะว่า

เพราะว่า • (prɔ́-wâa)

/pʰrɔʔ˦˥.waː˥˩/

com

เพราะ (prɔ́) + ว่า (wâa)


แต่

th-adj

แต่ • (dtɛ̀ɛ)


ประเทศ

th-noun

ประเทศ • (bprà-têet)

From Sanskrit प्रदेश (pradeśa, “country; district; region; place; spot; etc”). Compare Pali padesa; Modern Khmer ប្រទេស (prɑɑteih).

bor

(elegant) area; district; locality; place; region; spot.


ญาติ

th-noun

ญาติ • (yâat)

Borrowed from Sanskrit जाति (jāti, “family”) or Pali ñāti (“family”).

relative: a person connected by blood, marriage, or adoption.


และ

Cognate with Lao ແລະ (læ), Northern Thai ᩓ, Khün ᩓ, Lü ᧞ (l̇ae), Shan လႄႈ (lāae), and Ahom 𑜎𑜦𑜧 (lē). Compare Burmese လည်း (lany:), Old Chinese 也 (OC *laːlʔ).


ฉ

/t͡ɕʰɔː˩˩˦.t͡ɕʰiŋ˨˩/

ฉิ่ง ฉิ่ง#Thai

chɔ̌ɔ chìng (ฉ ฉิ่ง), the ninth consonant letter of the Thai alphabet


หรือ

th-particle

หรือ • (rʉ̌ʉ)

Compare Lao ຫຼື (lư̄), ຫລື (lư̄); Zhuang rox; Khmer ឬ (rɨɨ).

final interrogative particle on a yes-no question.


ส

/sɔː˩˩˦.sɯa̯˩˩˦/

เสือ เสือ#Thai

sɔ̌ɔ sʉ̌ʉa (ส เสือ), the 40th consonant letter of the Thai alphabet


ร

/rɔː˧.rɯa̯˧/

เรือ เรือ#Thai

rɔɔ rʉʉa (ร เรือ), the 35th consonant letter of the Thai alphabet


อ่าวไทย

th-proper noun

อ่าวไทย • (àao-tai)


โภชนะ

/pʰoːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/


นาม

From Pali nāma (“name”) or Sanskrit नाम (nāma, “name”). Cognate with Old Khmer nām, nāma; Modern Khmer នាម (niəm); Lao ນາມ (nām).


พรหมจรรย์

From Sanskrit ब्रह्मचर्य (brahmacarya, “chastity”).


พริกดอง

th-noun

พริกดอง • (prík-dɔɔng)

/pʰrik̚˦˥.dɔːŋ˧/

From พริก (prík, “chilli”) + ดอง (dɔɔng, “to pickle”).

com

a condiment consisting of sliced chillies pickled in vinegar, often served with noodle dishes.


พริกหยวก

th-noun

พริกหยวก • (prík-yùuak)

From พริก (prík, “chilli”) + หยวก (yùuak, “banana stalk”).


บ่น

bòn (romanization)
การบ่น (abstract-noun)


ชก

chók (romanization)
การชก (abstract-noun)


สารอาหาร

/saːn˩˩˦.ʔaː˧.haːn˩˩˦/


ทิ้ง

tíng (romanization)
การทิ้ง (abstract-noun)


น

/nɔː˧.nuː˩˩˦/

หนู หนู#Thai

nɔɔ nǔu (น หนู), the 25th consonant letter of the Thai alphabet


ฉก

chòk (romanization)
การฉก (abstract-noun)

(by extension) to snatch; to grab; to seize, steal, or take away suddenly or hastily.


นภา

Borrowed from Pali nabha or Sanskrit नभः (nabhaḥ).
Cognate with Lao ນະພາ (na phā).


คาด

kâat (romanization)
การคาด (abstract-noun)


คุณภาพ

คุณ(khun)is from Sanskrit गुण (guṅa, “quality”). Compare Lao ຄຸນນະພາບ (khun na phāp).


กาย

From Sanskrit काय (kāya, “body”) or Pali kāya (“body”).


คชสาร

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.saːn˩˩˦/

From คช (kót, “elephant”) + สาร (sǎan, “elephant”).


ถ่ม

tòm (romanization)
การถ่ม (abstract-noun)

Cognate with Lao ຖົ່ມ (thom), Lü ᦏᦳᧄᧈ (ṫhum¹), Shan ထူမ်ႇ (thùum), Tai Nüa ᥗᥧᥛᥱ (thǔm).

cog

Lü ᦏᦳᧄᧈ (ṫhum¹)


น้ำพริก

th-noun

น้ำพริก • (nám-prík)

→ Japanese: ナムプリック

→ Korean: 남프릭 (nampeurik)


ถาก

tàak (romanization)
การถาก (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨳᩣ᩠ᨠ, Lao ຖາກ (thāk), Lü ᦏᦱᧅ (ṫhaak), Shan ထၢၵ်ႇ (thàak), Tai Nüa ᥗᥣᥐᥱ (thǎak), Phake ထက် (thak), Ahom 𑜌𑜀𑜫 (thak).


พริกขี้หนู

พริกขี้หนู • (prík-kîi-nǔu)

/pʰrik̚˦˥.kʰiː˥˩.nuː˩˩˦/

From พริก (prík, “pepper; chilli”) + ขี้ (kîi, “excrement”) + หนู (nǔu, “mouse”), literally “mouse-shit pepper”.

com

Capsicum annuum
Capsicum annuum#Translingual


ตบ

dtòp (romanization)
การตบ (abstract-noun)

From Proto-Tai *tɤpᴰ (“to slap”). Cognate with Lao ຕົບ (top), Shan တူပ်း (túup), Zhuang dop or doep.


พริกไทย

th-noun

พริกไทย • (prík-tai)

พริก (prík, “chili pepper”) + ไทย (tai, “Thailand; Thai”). Compare Lao ພິກໄທ (phik thai).


หยิก

yìk (romanization)
การหยิก (abstract-noun)


ประสาท

th-verb

ประสาท • (bprà-sàat) (abstract noun การประสาท)

bprà-sàat (romanization)
การประสาท (abstract-noun)

Learned borrowing from Sanskrit प्रसाद (prasāda).

lbor

ประสาทหรือเปล่า

(slang) to undergo a mental infirmity; to be crazy, mad, or senseless.


ขว้าง

th-verb

ขว้าง • (kwâang) (abstract noun การขว้าง)

kwâang (romanization)
การขว้าง (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᨡ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ, Lao ຂວ້າງ (khuāng), Lü ᦩᦱᧂᧈ (xwaang¹), Zhuang gveng or gvengh or gvengq, Zuojiang Zhuang kvangj or gvengj.


พริก

→ Northern Thai: ᨻᩕᩥ᩠ᨠ, ᨽᩥ᩠ᨠ

→ Lao: ພິກ (phik)

→ Lü: ᦘᦲᧅ (phiik)

Ultimately from Pali marica or Sanskrit मरिच (marica), probably through the predecessor of Mon မြေက်.


พบ

póp (romanization)
การพบ (abstract-noun)


อวด

ùuat (romanization)
การอวด (abstract-noun)

Compare Northern Thai ᩋ᩠ᩅᨯ, Lao ອວດ (ʼūat), Lü ᦷᦀᧆᧈ (˙ʼod¹), Khmer អួត (ʼuət).

cog

Lü ᦷᦀᧆᧈ (˙ʼod¹)