ฝรั่ง

From Classical Persian فرنگ (farang) or فرنگی (farangī, “French; European; Westerner; Christian”), from Old French franc (“a Frank”). Cognate with Khmer បារាំង (baarang), Burmese ဘရင်ဂျီ (bha.ranggyi) and Chinese 佛朗機 /佛朗机 (Fólǎngjī).

Psidium guajava
Psidium guajava#Translingual

(botany) common guava: the plant Psidium guajava of the family Myrtaceae.


รัก

Uncertain. Cognate with Lao ຮັກ (hak). Compare Sanskrit आर्क (ārka, “crown flower”), Pali akka.

ต้น ต้น#Thai

Calotropis gigantea
Calotropis gigantea#Translingual

(botany) (ต้น~) crown flower: the plant Calotropis gigantea of the family Apocynaceae.


ลูก

th-noun

ลูก • (lûuk)

From Proto-Tai *lɯ:kᴰ (“child (offspring)”). Cognate with Northern Thai ᩃᩪᨠ, Lao ລູກ (lūk), Lü ᦟᦴᧅ (luuk), Tai Dam ꪩꪴꪀ, Shan လုၵ်ႈ (lūk), Tai Nüa ᥘᥧᥐ (luk), Khamti လုက်ႉ, Phake လုက် (luk), Ahom 𑜎𑜤𑜀𑜫 (luk), Bouyei leg, Zhuang lwg. Within Kra-Dai, compare Sui laag (“son”), Proto-Hlai *hlɯːk (“child; offspring”) (whence ɗɯːʔ⁷~ɬɯːʔ⁷~ɬɯːk⁷~ɬɯaʔ⁷ across the different lects) and Proto-Be *ləːkᴰ² (“child; offspring”) (whence lɛk⁸~lək⁸ across the different lects). Outside of Kra-Dai, compare Proto-Austronesian *aNak (whence Siraya alak and Lubuagan Kalinga alak).

ลูก ลูก#Thai

used as an affectionate term of address to or title for an offspring, person regarded as one's offspring, or young person; and used by such person to refer to oneself.

used as a title for a ball, round object, or fruit.


ลูก

th-cls

ลูก • (lûuk)

Classifier for balls, round objects, and fruits. ⇒ all nouns using this classifier


แก้ว

th-noun

แก้ว • (gɛ̂ɛo)

ปลา ปลา#Thai

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (ปลา~) the sea fish, Otolithoides biauritus (Cantor), of the family Sciaenidae. (Classifier: ตัว)


บ้า

From Proto-Tai *ɓaːᶜ (“crazy”). Cognate with Northern Thai ᨷ᩶ᩤ, Khün ᨷ᩶ᩤ, Lao ບ້າ (bā), Lü ᦢᦱᧉ (ḃaa²), Shan မႃႈ (māa) or ဝႃႈ (wāa), Tai Nüa ᥛᥣᥲ (màa, “to be angry”), Ahom 𑜈𑜡 (bā), Tày bả, Zhuang mbaj.

cog

Lü ᦢᦱᧉ (ḃaa²)

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) the fish sultan barb (Leptobarbus hoevenii), of the family Cyprinidae.


ผีเสื้อ

th-noun

ผีเสื้อ • (pǐi-sʉ̂ʉa)

/pʰiː˩˩˦.sɯa̯˥˩/

From ผี (pǐi, “spirit”) + เสื้อ (sʉ̂ʉa, “tutelar”).
As for the second sense, the insects got their name due to the old belief that they embody ancestral or tutelar spirits.
As for the third sense, the fish got their name probably due to their appearance or colours that look like butterflies.

com

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) butterfly: insect of the order Lepidoptera.

ตัว ตัว#Thai

โนรี โนรี#Thai

(zoology) (classifier ตัว) butterflyfish: fish of the family Chaetodontidae, except โนรี (noo-rii), Heniochus spp.


แตงโม

/tɛːŋ˧.moː˧/

แตง (dtɛɛng) + โม (moo). Compare Lao ໝາກໂມ (māk mō).


แกง

แมง แมง#Thai

(dialect) (แมง~) stink bug: any of the insects of the family Pentatomidae.


จิงโจ้

→ Lao: ຈິງໂຈ້ (ching chō)

/t͡ɕiŋ˧.t͡ɕoː˥˩/

The noun originated from the cry of the bird, and was later applied to the marsupial (first attested around 1896), the bug, etc.
The adjective was from wordplay on จริงใจ (jing-jai, “sincere; faithful; truthful”).

th-l

(archaic) a type of tiny bird that utters the cry 'jii-jôo'.

kangaroo: marsupial of the family Macropodidae.

water strider: aquatic bug of the family Gerridae.


เป็ด

th-proper noun

เป็ด • (bpèt)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *petᴰˢ² (“duck”), from Proto-Tai *pitᴰ (“duck”). Cognate with Northern Thai ᨸᩮᩢ᩠ᨯ, Khün ᨸᩮ᩠ᨯ, Lao ເປັດ (pet), Isan เป็ด, Lü ᦵᦔᧆ (ṗed), Tai Dam ꪹꪜꪸꪒ, Shan ပဵတ်း (páet), Tai Nüa ᥙᥥᥖᥱ (pět), Ahom 𑜆𑜢𑜄𑜫 (pit), Zhuang bit, Nong Zhuang baet, byet, Zuojiang Zhuang bet, Bouyei bidt, Saek ปิ๊ด.
Compare Old Chinese 鴄 (OC *pʰid), Proto-Be *ɓitᴰ¹.

cog

Lü ᦵᦔᧆ (ṗed)

(soccer slang, humorous) Liverpool Football Club.


นก

From Proto-Tai *C̬.nokᴰ (“bird”). Cognate with Northern Thai ᨶᩫ᩠ᨠ (nok), Lao ນົກ (nok), Tai Dam ꪶꪙꪀ, Lü ᦷᦓᧅ (nok), Shan ၼူၵ်ႉ (nṵ̂uk), Ahom 𑜃𑜤𑜀𑜫 (nuk), Bouyei rog, Zhuang roeg, Saek น็อก. Compare Proto-Be *nukᴰ² (“bird”), Proto-Austronesian *manuk (“bird; chicken”), Proto-Hmong-Mien *m-nɔk (“bird”).


นก

nók (romanization)
การนก (abstract-noun)

(slang) to be ignored or refused by a person.


งู

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ŋuːᴬ⁴, from Proto-Tai *ŋwɯːᴬ (“snake”). Cognate with Isan งู, Lao ງູ (ngū), Northern Thai ᨦᩪ, Khün ᨦᩪ, Lü ᦇᦴ (nguu), Tai Dam ꪉꪴ, Tai Dón ꪉꪴ, Shan ငူး (ngúu), Tai Nüa ᥒᥧᥰ (ngü), Ahom 𑜂𑜥 (ṅū), Zhuang ngwz, Nong Zhuang nguz, Tày ngù, Bouyei ngeaz, Saek งั๊ว.

inh+

ตัว ตัว#Thai

โฆรวิสเงี้ยวเงือกทีฆชาติเทียรฆชาตินาคนาคานาคีผณิผณินพาฬภุชคะภุชงค์ภุชงคมะโภคินโภคีมกรมะเส็งมังกรวิษธรสรีสฤบสัปปะอสรพิษอหิอาศิรพิษอาศิรวิษอาศีรพิษอาศีรวิษอุรคะ


กา

From Proto-Tai *kaːᴬ (“crow”), from onomatopoeic origin. Cognate with Lao ກາ (kā), Northern Thai ᨠᩣ, Lü ᦂᦱ (k̇aa), Shan ၵႃ (kǎa), Tai Nüa ᥐᥣ (kaa), Tai Dam ꪀꪱ, Zhuang roegga, Tày ca.


แมว

th-noun

แมว • (mɛɛo)

From Proto-Southwestern Tai *mɛːwᴬ² (“cat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Northern Thai ᨾᩯ᩠ᩅ, Lao ແມວ (mǣu), Lü ᦶᦙᧁ (maew), Tai Dam ꪵꪣꪫ, Shan မႅဝ်း (méao), Tai Nüa ᥛᥦᥝᥴ (máew), Phake မိဝ် (miw), Ahom 𑜈𑜢𑜈𑜫 (biw). Compare Zhuang meuz, Chinese 貓 /猫, Vietnamese mèo, Khasi miaw.

เสือกระต่ายลายเขียนขีด ตัวกระจิดนิดกว่าแมว อยู่ป่าตาบั้งแบ๊ว ขบกระต่ายแล้วแง้วคำราม
sʉ̌ʉa-grà-dtàai laai kǐian-kìit · dtuua grà-jìt nít gwàa mɛɛo · yùu bpàa dtaa bâng-bɛ́o · kòp grà-dtàai lɛ́ɛo ngɛ́ɛo kam-raam

เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์, กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง

A reed cat has strips written all over its body, that is tinier than an actual cat. It lurks in the grove, with the eyes so odd. Having snapped at a hare, it roars miaow.

ตัว ตัว#Thai

เนื้อ เนื้อ#Thai


แมว

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) the fish, Lycothrissa crocodilus (Bleeker), of the family Engraulidae.


ลิง

Inherited from Proto-Tai *liːŋᴬ (“monkey”). Cognate with Northern Thai ᩃᩥ᩠ᨦ, Khün ᩃᩥ᩠ᨦ, Lao ລີງ (līng), Lü ᦟᦲᧂ (liing), Tai Dam ꪩꪲꪉ, Tai Dón ꪩꪲꪉ, Shan လိင်း (líng), Tai Nüa ᥘᥤᥒᥰ (lïng), Khamti လိင်း, Phake လိင် (liṅ), Ahom 𑜎𑜢𑜂𑜫 (liṅ), Bouyei lingz, Zhuang lingz, Saek ลิ๊ง.


ม้า

From Proto-Tai *maːꟲ (“horse”), from Middle Chinese 馬 (MC maeX). Cognate with Northern Thai ᨾ᩶ᩣ, Khün ᨾ᩶ᩣ, Lao ມ້າ (mā), Lü ᦙᦱᧉ (maa²), Tai Dam ꪣ꫁ꪱ, Tai Dón ꪝꪱꫂ, Shan မႃႉ (mâ̰a), Tai Nüa ᥛᥣᥳ (mȧa), Aiton မႃ (mā), Phake မႃ (mā), Ahom 𑜉𑜠 (ma), 𑜉𑜡 (mā) or 𑜉𑜡𑜠 (māa), Zhuang max. Compare Proto-Be *maʔᴰ². Doublet of เบ๊ (bée).

ตัว ตัว#Thai

ม้า ม้า#Thai

Equus caballus
Equus caballus#Translingual

(classifier ตัว in general or ม้า for government-registered ones) horse: the mammal Equus caballus of the family Equidae.

ตัว ตัว#Thai

(ปู~) any of various crabs of the genus Portunus, the family Portunidae.

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) Boeseman croaker: the fish Boesemania microlepis of the family Sciaenidae.


ม้า

Possibly from Hokkien 媽 /妈 (má, “mother”).

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 0:28 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by กมล อัศวรุ่งเรืองกิจ (จิรายุ ตั้งศรีสุข), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
ม้า สายแล้วม้า ม้ายังไม่ตื่นอีกหรอ
máa · sǎai lɛ́ɛo máa · máa yang mâi dtʉ̀ʉn ìik rɔ̌ɔ
Ma! [It's] late [in the morning] now, Ma! Why haven't you got up yet?

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 1:21 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
นี่ม้าไม่ได้ฝันไปใช่ไหม
nîi máa mâi dâai fǎn bpai châi mǎi
I am not dreaming, right?

2019 April 24, ยิ่งยศ ปัญญา, 3:43 from the start, in ลองกอดหนูดูสิม้า (กรงกรรม), spoken by ย้อย อัศวรุ่งเรืองกิจ (ใหม่ เจริญปุระ), Bangkok: Channel 3, retrieved 2019-07-13:
ม้าอยากคุยกับแกสองคนนะ
máa yàak kui gàp gɛɛ sɔ̌ɔng kon ná
I want to talk with you two.

(colloquial, used amongst Chinese people) mother; also used as a term of address to or title for such person, and used by such person to refer to oneself.


หนู

From Proto-Tai *ʰnuːᴬ (“mouse; rat”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩪ, Lao ໜູ (nū), Lü ᦐᦴ (ṅuu), Tai Dam ꪘꪴ, Shan ၼူ (nǔu), Ahom 𑜃𑜥 (nū), Zhuang nou, Saek หนู่. Compare Sui hnoc (“mouse, rat”) and Southern Kam not (“mouse, rat”), Mon ကၞိ.

(zoology) murid: member of the Muridae family.

(colloquial, sometimes considered derogatory and offensive) used as a title for or term of address to a young or younger person or person of lower status.

2019 April 30, ยิ่งยศ ปัญญา, 3:47 from the start, in ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนูด้วยเถอะ (กรงกรรม), spoken by เรณู (ราณี แคมเปน), กรุงเทพฯ: ช่อง ๓:
หนูไม่มีดอกไม้ ธูป เทียน แต่หนูรอคอยแต่วันนี้ วันที่จะได้กราบแทบเท้าขอขมาม้า กรรมใดที่หนูเคยกระทำล่วงเกินต่อม้า ไม่ว่าจะเป็นกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม หนูขอให้ม้าได้โปรดยกอโหสิกรรมให้หนู
nǔu mâi mii dɔ̀ɔk-máai · tûup · tiian · dtɛ̀ɛ nǔu rɔɔ-kɔɔi dtɛ̀ɛ wan níi · wan tîi jà dâai gràap tɛ̂ɛp táao kɔ̌ɔ-kà-maa máa · gam dai tîi nǔu kəəi grà-tam lûuang-gəən dtɔ̀ɔ máa · mâi-wâa jà bpen gaai-yá-gam · wá-jii-gam · má-noo-gam · nǔu kɔ̌ɔ hâi máa dâai-bpròot yók à-hǒo-sì-gam hâi nǔu
I don't have [any] flowers, incense sticks, [and] candles [for now], but I have been waiting for this very day, the day that [I] would be able to prostrate [myself] by your feet [and] beg your forgiveness. [For] whatever action which I have done [and which has] caused an offence to you, whether it be a physical action, verbal action, [or] mental action, I beg you to kindly grant forgiveness to me.

(colloquial, humble) used by a person to refer to oneself when speaking to an older person or person of higher status.

(slang) (อี~) woman who is a mistress, concubine, minor wife, or illicit lover of a much older man; comfort girl, kept woman, prostitute.


หนู

first or second person pronoun for lower status person, or just for fun


ปลา

From Proto-Tai *plaːᴬ (“fish”). Cognate with Northern Thai ᨸᩖᩣ, Isan ปา, Lao ປາ (pā), Lü ᦔᦱ (ṗaa), Tai Dam ꪜꪱ, Shan ပႃ (pǎa), Tai Nüa ᥙᥣ (paa), Ahom 𑜆𑜠 (pa) or 𑜆𑜡 (pā), Zhuang bya, Bouyei byal, Saek ปร๋า. Compare Proto-Be *ɓaːᴬ¹ (whence ɓa¹ in modern lects), Proto-Hlai *hlaː (“fish”) (whence ɗaː¹ ~ ɬaː¹ across different lects), Lakkia phla⁵¹.


ต้นไม้

dtôn-máai (romanization)
ต้น (classifier)

From ต้น (dtôn) + ไม้ (máai). Compare Lao ຕົ້ນໄມ້ (ton mai), Lü ᦎᦳᧃᧉᦺᦙᧉ (ṫun²may²).

cog

Lü ᦎᦳᧃᧉᦺᦙᧉ (ṫun²may²)


หมา

From Proto-Tai *ʰmaːᴬ (“dog”). Cognate with Ahom 𑜉𑜡 (mā), Aiton မႃ (mā), Tai Dam ꪢꪱ, Tai Nüa ᥛᥣᥴ (máa), Lao ໝາ (mā), Lü ᦖᦱ (ṁaa), Shan မႃ (mǎa), Zhuang ma, Saek หม่า.Compare Proto-Be *maːᴬ¹, Proto-Hlai *hmaː (“dog; hunting dog”).

(sometimes considered vulgar) canine: any animal of the family Canidae, as dog, coyote, fox, jackal, wolf, etc.

เนื้อ เนื้อ#Thai


หมู

From Proto-Southwestern Tai *ʰmuːᴬ¹ (“pig”), from Proto-Tai *ʰmuːᴬ (“pig”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩪ, Lao ໝູ (mū), Lü ᦖᦴ (ṁuu), Tai Dam ꪢꪴ, Tai Nüa ᥛᥧᥴ (mú), Shan မူ (mǔu), Ahom 𑜉𑜥 (mū), Bouyei mul, Zhuang mou, Nong Zhuang mu, Saek หมู่. Compare Sui hmus (“pig”), Proto-Be *muːᴬ¹ (“pig”) (> mow¹~mu¹~mɔw¹~mo¹ across the different lects) and Proto-Hlai *hməw (“pig”) (whence məw¹~pəw¹~pow¹~paw⁴~pʰaw⁴~pow⁴ across the different lects).

รัก รัก#Thai

(รัก~) the plant Semecarpus albescens of the family Anacardiaceae.

แห้ว แห้ว#Thai

Cyperus rotundus
Cyperus rotundus#Translingual

(แห้ว~) nutgrass, the plant Cyperus rotundus of the family Cyperaceae.


แกะ

gɛ̀ (romanization)
การแกะ (abstract-noun)


เรือด

th-noun

เรือด • (rʉ̂ʉat)

From Proto-Tai *C̬.rɯətᴰ (“bedbug”). Cognate with Lao ເຮືອດ (hư̄at), Shan ႁိူတ်ႈ (hōet), Ahom 𑜍𑜢𑜤𑜄𑜫 (rüt), Zhuang rwed.


ดาบ

ดาบ • (dàap)

From Proto-Southwestern Tai *ˀdaːpᴰᴸ³ (“sword”). Cognate with Northern Thai ᨯᩣ᩠ᨷ, Khün ᨯᩣ᩠ᨷ, Lao ດາບ (dāp), Lü ᦡᦱᧇ (ḋaab), Tai Dam ꪒꪱꪚ, Shan လၢပ်ႇ (làap), Tai Nüa ᥘᥣᥙᥱ (lǎap), Phake ꩫပ် (nap), Ahom 𑜃𑜆𑜫 (nap).

inh

ตัว ตัว#Thai

(zoology) (classifier ตัว) cutlassfish: any of the sea fish of the family Trichiuridae.


มด

Inherited from Proto-Southwestern Tai *motᴰˢ⁴ (“ant”), from Proto-Tai *mɤcᴰ (“ant”).
Cognate with Northern Thai ᨾᩫ᩠ᨯ, Khün ᨾᩫ᩠ᨯ, Lao ມົດ (mot), Lü ᦷᦙᧆ (mod), Tai Dam ꪶꪣꪒ, Shan မူတ်ႉ (mṵ̂ut), Phake မုတ် (mut), Ahom 𑜉𑜤𑜄𑜫 (mut), Bouyei mod, Zhuang moed. Compare Proto-Be *muːʔᴰ², Proto-Hlai *hmuc.


มด

undefined, found in a number of compounds.


เห็ด

From Proto-Tai *ʰrwetᴰ (“mushroom”). Cognate with Lao ເຫັດ (het), Northern Thai ᩉᩮᩢ᩠ᨯ, Shan ႁဵပ်း (háep) or ႁႅပ်း (hép), Zhuang raet, Zuojiang Zhuang vid. Compare Proto-Be *hitᴰ².


มังกร

mang-gɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

From corruption of มกร (má-gɔɔn). Cognate with Lao ມັງກອນ (mang kǭn).


กบ

From Proto-Tai *kɤpᴰ (“frog”). Cognate with Lao ກົບ (kop), Northern Thai ᨠᩫ᩠ᨷ, Tai Nüa ᥐᥨᥙᥱ (kǒp), Shan ၵူပ်း (kúup), Ahom 𑜀𑜤𑜆𑜫 (kup), Nong Zhuang gaep gaep, Bouyei gobt, Zhuang goep, Saek กั๊บ. Compare Proto-Be *kupᴰ² (“big frog”).

(zoology) a frog, a tailless, stout-bodied amphibian of the order Anura.


กบ

ปลา ปลา#Thai

กบบู่ทะเล กบบู่ทะเล#Thai

คางคก คางคก#Thai

ผีหลอก ผีหลอก#Thai

อุบ อุบ#Thai

(zoology) (ปลา~) a scaleless fish of either species Allenbatrachus grunniens (syn.Batrachus grunniens) or Batrachomoeus trispinosus (syn. Halophryne trispinosus), of the family Batrachoididae, also known as กบบู่ทะเล, คางคก (kaang-kók), ผีหลอก, or อุบ (ùp).


กบ

ข้าวอังกุลี ข้าวอังกุลี#Thai

(botany) an annual plant, Geodorum densiflorum, of the genus Geodorum and the family Orchidaceae, having the bulb that looks like a frog, traditionally believed to possess weapon-resistant powers, also known as ข้าวอังกุลี.


จิ้งจอก

jîng-jɔ̀ɔk (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕiŋ˥˩.t͡ɕɔːk̚˨˩/

สุนัข สุนัข#Thai

หมา หมา#Thai


กุหลาบ

From Classical Persian گلاب (gulāb, “rosewater”).


สุกร

th-noun

สุกร • (sù-gɔɔn)

From Pali sukara, sūkara (“pig”) or Sanskrit सूकर (sūkara, “pig”). Cognate with Lao ສຸກອນ (su kǭn); Khmer សូករ (sokrô); English sow.


สุนัข

From Pali sunakha (“dog”). Compare Sanskrit शुनक (śunaka, “dog”).

เนื้อ เนื้อ#Thai


วานร

From Sanskrit वानर (vānara, “ape”) or Pali vānara.


เฌอ

เฌอ • (chəə)

From Old Khmer ឈេ (jhe), ឈេហ (jheha, “wood; timber; etc”). Cognate with Modern Khmer ឈើ (chəə).

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตะเลงพ่าย”, in ลิลิตตะเลงพ่าย, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:
เฌอปรางเปรียบนาฏน้อง นวลปราง รักดั่งรักนุชพาง พี่ม้วย ช้องนางเฉกช้องนาง คลายคลี่ ลงฤๅ โศกพี่โศกสมด้วย ดั่งไม้นามมี
chəə bpraang bprìiap nâat nɔ́ɔng · nuuan bpraang · rák dàng rák núch paang · pîi múai · chɔ́ɔng-naang chèek chɔ́ɔng naang · klaai klîi · long rʉʉ · sòok pîi sòok sǒm dûai · dàng máai naam mii
The prang [plum mango] tree was akin to you, my girl, my sweet prang [cheeks]. The rak [crown flowers] were like me rak [loving] you, my younger one, to pieces. The chong nang [king's-mantle tree] resembled chong nang [your hairpiece] unfolding and unfurling, didn't it? The sok [Saraca tree] was like my sok [lament]. [We were] identical to the plants so named.

2019 March 15 (last accessed), สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, “ตอนที่ ๓”, in สมุทรโฆษคำฉันท์, Bangkok: โครงการห้องสมุดดิจิทัลวชิรญาณ:
ชมเฌอและชมศิขรเขต ทุรเทศแถวธาร มฤคาทิชากรตระการ กลแกล้งพิจิตรผจง
chɔɔ-mɔɔ chəə lɛ́ chɔɔ-mɔɔ sì-kà-rá kèet · tú-rá têet-sà tɛ̌o taan · má-rʉ́-kaa tí-chaa-gà-rá dtrà-gaan · gà-lá glɛ̂ɛng pí-jìt pà-jong
Viewing trees and seeing mountainous areas in the far-off region along the stream, where birds and deer were fascinating as if having been exquisitely created on purpose.

(archaic, chiefly poetic) wood, piece of wood, timber, log; woody plant, tree.


กรกฎ

กรกฎ • (gɔɔ-rá-gòt)

Borrowed from Sanskrit कर्कट (karkaṭa, “crab”).


พริกหยวก

พริกหยวก • (prík-yùuak)

From พริก (prík, “chilli”) + หยวก (yùuak, “banana stalk”).


โค

From Sanskrit गो (go, “cow”) or Pali go (“cow”).

เนื้อ เนื้อ#Thai


คชสาร

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.saːn˩˩˦/

From คช (kót, “elephant”) + สาร (sǎan, “elephant”).


กัด

From Proto-Tai *katᴰ (“to take a bite”).
Cognate with Northern Thai ᨠᩢ᩠ᨯ, Lao ກັດ (kat), Lü ᦂᧆ (k̇ad), Tai Dam ꪀꪰꪒ, Tai Nüa ᥐᥖᥴ (kát), Shan ၵတ်း (kát), Zhuang gaet.
Compare also Lakkia kat⁵⁵, Mon သ္ကိတ် (kit, “to bite”).

ปลา ปลา#Thai

ตัว ตัว#Thai

(ปลา~) fighting fish; betta (Classifier: ตัว)


คุย

kui (romanization)
การคุย (abstract-noun)


ออก

th-noun

ออก • (ɔ̀ɔk)

white-bellied sea eagle
white-bellied sea eagle

Haliaeetus leucogaster
Haliaeetus leucogaster#Translingual

(zoology) white-bellied sea eagle, of species Haliaeetus leucogaster in the family Accipitridae.


เห็น

hěn (romanization)
การเห็น (abstract-noun)

From Proto-Tai *tranᴬ (“to see”). Cognate with Isan เห็น, Lao ເຫັນ (hen), Northern Thai ᩉᩢ᩠ᨶ (han¹) or ᩉᩮ᩠ᨶ (hen¹), Khün ᩉᩢ᩠ᨶ (han¹), Lü ᦠᧃ (ḣan), Tai Dam ꪹꪬꪸꪙ (hen), Tai Dón ꪬꪲꪙ, Shan ႁၼ် (hǎn), Tai Nüa ᥞᥢᥴ (hán), Aiton ꩭꩫ် (han), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han), Bouyei ranl, Zhuang raen, Nong Zhuang taen.

แก่ แก่#Thai

(~แก่) to favour; to be in favour (of); to give more importance, preference, or respect (to); to treat or regard as more important or favourable; to care.


เห็น

เห็น • (hěn)

From Proto-Tai *ʰɲelᴬ (“civet cat”). Cognate with Isan เหง็น, Lao ເຫງັນ (ngen) or ເຫັນ (hen), Lü ᦠᦲᧃ (ḣiin), Tai Dam ꪹꪐꪸꪙ, Shan ႁဵၼ် (hǎen), Tai Nüa ᥞᥥᥢᥴ (hén), Ahom 𑜑𑜢𑜃𑜫 (hin), Tày hên.

นาง นาง#Thai

กระ กระ#Thai

(อี~, นาง~, กระ~) civet: any mammal of the family Viverridae.


สน

(botany) pine: any tree of the genus Pinus.


จิก

jìk (romanization)
การจิก (abstract-noun)

(slang) to mock or ridicule with a sharp, often virulent satire.


จิก

ต้น ต้น#Thai

ต้น ต้น#Thai

(botany) (ต้น~) the plant Careya sphaerica of the family Lecythidaceae.


สิงห์

th-proper noun

สิงห์ • (sǐng)

From Sanskrit सिंह (siṃha, “lion”); probably via Old Khmer siṅha, siṅ (“lion; Leo”). Cognate with Modern Khmer សិង្ហ (senghɑɑ), Lao ສິງ (sing). Compare Pali sīha, from which Thai สีหะ was derived.

ราศี ราศี#Thai


หงส์

th-noun

หงส์ • (hǒng)

→ Shan: ႁူင် (hǔung)

From Pali haṃsa, from Sanskrit हंस (haṃsa).


ไก่

From Proto-Tai *kajᴮ (“chicken”), from Middle Chinese 雞 (MC kej, “chicken”). Cognate with Northern Thai ᨠᩱ᩵ (kai), Lao ໄກ່ (kai), Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹), Tai Dam ꪼꪀ꪿, Tai Dón ꪼꪀꫀ, Shan ၵႆႇ (kài), Tai Nüa ᥐᥭᥱ (kǎy), Aiton ကႝ (kay), Phake ကႝ (kay), Ahom 𑜀𑜩 (kay), Bouyei gais, Zhuang gaeq, Saek ไก. Compare Proto-Be *kajᴬ¹.

cog

Lü ᦺᦂᧈ (k̇ay¹)


เมษ

th-proper noun

เมษ • (mêet)

From Sanskrit मेष (meṣa, “ram; sheep”). Cognate with Lao ເມດ (mēt).

ราศี ราศี#Thai


ตาล

From Pali tāla (“palmyra palm”) and/or Sanskrit ताल (tāla, “palmyra palm”). Compare Northern Thai ᨲᩣ᩠ᩃ, Lao ຕານ (tān), Lü ᦎᦱᧃ (ṫaan), Shan ထၢၼ် (thǎan).

Borassus flabellifer
Borassus flabellifer#Translingual

(botany) palmyra palm: the plant Borassus flabellifer L. of the family Palmae.


วิเชียรมาศ

From วิเชียร (wí-chiian, “diamond”) + มาศ (mâat, “gold”).

com

(often) a Siamese cat, a related breed of cat.


แมวโคราช

th-noun

แมวโคราช • (mɛɛo-koo-râat)


สีสวาด

สีสวาด • (sǐi-sà-wàat)


มะขาม

มะขาม • (má-kǎam)


ปัทมา

Borrowed from Sanskrit पद्म (padma, “lotus”).


เสือ

เสือ • (sʉ̌ʉa)

From Proto-Southwestern Tai *sɯəᴬ (“tiger”). Cognate with Northern Thai ᩈᩮᩬᩥᩋ, Lao ເສືອ (sư̄a), Khün ᩈᩮᩬᩧ, Lü ᦵᦉᦲ (ṡoe), Tai Dam ꪹꪎ, Shan သိူဝ် (sǒe), Tai Nüa ᥔᥫᥴ (sóe), Aiton ꩬိုဝ် (süw), Ahom 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (süw) or 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 (sü0). Compare Proto-Be *ʑuaᴬ¹.

cog

Lü ᦵᦉᦲ (ṡoe)


ช้าง

From Proto-Southwestern Tai *ɟaːŋꟲ² (“elephant”), from Proto-Tai *ɟaːŋꟲ (“elephant”), from Middle Chinese 象 (MC zjangX, “elephant”). Cognate with Northern Thai ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ, Isan ซ่าง, Lao ຊ້າງ (sāng), Lü ᦋᦱᧂᧉ (tsaang²), Tai Dam ꪋ꫁ꪱꪉ, Shan ၸၢင်ႉ (tsâ̰ang), Tai Nüa ᥓᥣᥒᥳ (tsȧang), Ahom 𑜋𑜂𑜫 (chaṅ), Zhuang ciengh, Saek ซาง.

inh

Classifier for elephants registered by the government.


ช้าง

(botany) foxtail orchid (Rhynchostylis gigantea)


เขา

(นก~) any of various birds of the family Columbidae, including doves and pigeons.


ควาย

From Proto-Tai *ɣwaːjᴬ (“water buffalo”). Cognate with Northern Thai ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ, Isan ควย, Lao ຄວາຍ (khuāi), Lü ᦩᦻ (xwaay), Tai Dam ꪁꪫꪱꪥ (kwaay4), Tai Dón ꪅꪫꪱꪥ (xwaay4), Tai Daeng ꪃꪫꪱꪥ (khwaay4), Shan ၵႂၢႆး (kwáai), Tai Nüa ᥑᥣᥭᥰ (xäay), Ahom 𑜁𑜨𑜩 (khoy) or 𑜁𑜩 (khay), Zhuang vaiz, Saek ว๊าย.

อยู่บ้านท่านอย่าดูดาย ปั้นวัวปั้นควายให้ลูกท่านเล่น

Bubalus bubalis
Bubalus bubalis#Translingual

(sometimes considered vulgar) water buffalo: the animal Bubalus bubalis of the family Bovidae.


มะละกอ

th-noun

มะละกอ • (má-lá-gɔɔ)

Semi-learned borrowing from Malay Melaka (“Melacca”). Doublet of มะละกา (má-lá-gaa)


มณี

From Pali maṇi (“precious stone; gem; jewel”) or Sanskrit मणि (maṇi, idem); probably via Old Khmer mnī, mni, *maṇi, muṇī (“precious stone; gemstone”). Cognate with Lao ມະນີ (ma nī), Northern Thai ᨾᨱᩦ, Modern Khmer មណី (mĕəʼnii).

bor

(elegant, loosely or by extension) any precious stone: gem, gemstone, jewel, etc.


วาฬ

ปลา ปลา#Thai


แมวน้ำ

mɛɛo-náam (romanization)
ตัว (classifier)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + น้ำ (náam, “water”); literally "water cat" or "aquatic cat".

(zoology) true seal: marine mammal of the family Phocidae.


วัว

wuua (romanization)
ตัว (classifier)
wuua (romanization)

Compare Old Chinese 牛 (OC *ŋʷɯ). Cognate with Northern Thai ᨦᩫ᩠ᩅ, Isan งัว, Lao ງົວ (ngūa), Lü ᦷᦣ (ho) or ᦷᦇ (ngo), Tai Dam ꪉꪺ, Shan ငူဝ်း (ngó) or ဝူဝ်း (wó), Ahom 𑜆𑜥 (pū) or 𑜑𑜥 (hū).

เนื้อ เนื้อ#Thai


แมนนาที

th-noun

แมนนาที • (mɛɛn-naa-tîi)


เงือก

เงือก • (ngʉ̂ʉak)

From Proto-Tai *ŋɯəkᴰ (“crocodile”); Cognate with Lao ເງືອກ (ngư̄ak), Tai Dam ꪹꪉꪀ, Shan ငိူၵ်ႈ (ngōek), Tai Nüa ᥒᥫᥐ (ngoek), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük), Nong Zhuang ngowg, Zuojiang Zhuang ngweg. According to Pittayaporn (2009-2010:16) from Middle Chinese 鱷 (MC ngak, “crocodile”). Vovin (2021:113) contends that the loan direction is from Tai to Later Han Chinese.

cog

Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük)

(Can we date this quote?), “ผูกที่ ๓”, in ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ สถาบันราชภัฏเชียงใหม่, editor, ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับเชียงใหม่ ๗๐๐ ปี, เชียงใหม่: โรงพิมพ์มิ่งเมือง, published 1995, →ISBN, page 50:
๖ วัน ๗ วัน พระญาไพดำหัวสรงเกสในแม่น้ำเชียงฅำ ยามนั้น เงือกตัว ๑ ใหย่นัก ลุกแต่เงื้อมผาออกมาชักเอาพระญาเข้าไพในเงื้อมผาที่นั้นหั้นแล ฅนทั้งหลาย เปนต้นว่า เสนาอามาจจ์ แสวงหาพระญาบ่พบไหนสักแห่ง
hòk · wan · jèt · wan · prá-yaa pai dam-hǔua-sǒng-gèet nai mɛ̂ɛ-náam chiiang-kam · yaam nán · ngʉ̂ʉak dtuua · nʉ̀ng · yài nák · lúk dtɛ̀ɛ ngʉ́ʉam pǎa ɔ̀ɔk maa chák ao prá-yaa kâo pai nai ngʉ́ʉam pǎa tîi nán hân lɛɛ · kon táng-lǎai · bpen-dtôn wâa · sěe-naa-aa-màat · sà-wɛ̌ɛng-hǎa prá-yaa bɔ̀ɔ póp nǎi sàk hɛ̀ng
[Around] six days [or] seven days [afterwards], the Lord went to wash [his] hair in the River of Chiang Kham. [At] that time, a certain crocodile, so large, coming out of an edge of a cliff, dragged the Lord away into that very edge of the cliff. All the people, such as [his] ministers [and] officers, searched for the Lord, but in no place was [he] found.

(Can we date this quote?), “ลิลิตโองการแช่งน้ำ”, in วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม ๑, 2nd edition, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1997, →ISBN, page 7:
ท้าวเสด็จเหนือวัวเผือก เอาเงือกเกี้ยวข้าง อ้างทัดจันทร์เป็นปิ่น ทรงอินทรชฎา
táao sà-dèt nʉ̌ʉa wuua pʉ̀ʉak · ao ngʉ̂ʉak gîao kâang · âang tát jan bpen bpìn · song in-trá chá-daa
The Lord goes atop a white cow, [and his] flank [he] coils a snake around. [He is] said to wear a moon as hairpin, [and he] wears the crown of In.

2016 May 18, “ยุสร่า มาร์ดินี่ เงือกสาวผู้แหวกว่ายหนีสงครามสู่โอลิมปิกเกมส์”, in มติชน, Bangkok: มติชน, archived from the original on 2016-08-23:
ยุสร่า มาร์ดินี่ เงือกสาวผู้แหวกว่ายหนีสงครามสู่โอลิมปิกเกมส์
yús-râa · maa-dì-nîi · ngʉ̂ʉak sǎao pûu wɛ̀ɛk-wâai nǐi sǒng-kraam sùu oo-lim-bpìk-geem
Yusra Mardini, a young mermaid who swam away from war into Olympic Games.

(zoology) (นก~) any of various birds of the family Bucerotidae.


วอลรัส

th-noun

วอลรัส • (wɔɔl-rás)


สิงโต

Eye dialect spelling of the obsolete สิงห์โต, from สิงห์ (sǐng, “siṃha, lion-like mythological animal”) + โต (dtoo, “lion-like mythological animal”).

com

Zong'teen (2018 April 6) “ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก”, in Soccer Suck (in Thai), Bangkok: Devtab Co., Ltd., retrieved 2019-02-13
ศาลดัตช์เข้มส่งแฟนสิงโตกินข้าวแดง ๓ เดือนก่อเหตุวุ่นวายเกมอุ่นเกือก
sǎan dát kêm sòng fɛɛn sǐng-dtoo gin-kâao-dɛɛng · sǎam · dʉʉan gɔ̀ɔ hèet wûn-waai geem ùn-gʉ̀ʉak
A Dutch court assumes a rigid attitude, sending Lion fans to eat red rice for three months for causing a disturbing incident at a shoe-warming game.

(soccer slang) England national football team, whose emblem contains three lions.


สิงโตทะเล

Calque of English sea lion. Same as สิงโต (sǐng-dtoo, “lion”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


วิหค

th-noun

วิหค • (wí-hòk)

From Sanskrit विहग (vihaga, “bird”) or Pali vihaga (“idem”).


มะลิ

มะลิ • (má-lí)

From Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មលិ (mali, “the plant Jasminum sambac”), from Sanskrit मल्लि (malli). Compare Angkorian Old Khmer មុលិះ (muliḥ), មូលិះ (mūliḥ). Cognate with Modern Khmer ម្លិះ (mlih), Lao ມະລິ (ma li), Eastern Cham ꨟꨤꨪꩍ (malih).

Jasminum sambac
Jasminum sambac#Translingual

(botany) Arabian jasmine: the plant Jasminum sambac of the family Oleaceae.


กล้วยไม้

กล้วยไม้ • (glûai-máai)


ลาเวนเดอร์

ลาเวนเดอร์ • (laa-wen-də̂ə)


หัวหอม

hǔua-hɔ̌ɔm (romanization)
หัว (classifier)

/hua̯˩˩˦.hɔːm˩˩˦/

หัว (hǔua, “head”) + หอม (hɔ̌ɔm), from Khmer ក្រហម (krɑɑhɑɑm, “red”) in ខ្ទឹមក្រហម (khtœ̆mkrâhâm, “shallot, red garlic”).


หอมใหญ่

หอมใหญ่ • (hɔ̌ɔm-yài)

com

หอม (hɔ̌ɔm) + ใหญ่ (yài)


ผัก

From Proto-Tai *prakᴰ (“vegetable”). Cognate with Northern Thai ᨹᩢ᩠ᨠ, Lao ຜັກ (phak), Lü ᦕᧅ (ṗhak), Tai Nüa ᥚᥐᥴ (phák), Shan ၽၵ်း (phák), Ahom 𑜇𑜀𑜫 (phak), Zhuang byaek, Nong Zhuang pyaek, Bouyei byagt, Saek พรั๊ก.


กระเทียม

th-noun

กระเทียม • (grà-tiiam)


โหระพา

Ocimum basilicum
Ocimum basilicum#Translingual


กะเพรา

กะเพรา • (gà-prao)

Compare Lao ກະເພົາ (ka phao), Khmer ម្រះព្រៅ (mrĕəh prɨw), Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว.

cog

มเรี็ยฮปเริ็ว

Northern Khmer มเรี็ยฮปเริ็ว

Ocimum tenuiflorum
Ocimum tenuiflorum#Translingual

(botany) holy basil: the plant Ocimum tenuiflorum L. of the family Labiatae.


ศรี

From Sanskrit श्री (śrī, “wealth; goddess of wealth, that is, Lakṣmī”); possibly via Old Khmer śrī, śri, śrīya, srī, srīya, sri, sriya, siri, sī, si, sīya, siya, se (“beauty, splendor, radiance, glory, majesty, etc; also used as an honorific headword”). Cognate with Modern Khmer ស្រី (srəy).
Compare Pali siri (“idem”), from which Thai สิริ (sì-rì) was derived.


มะม่วง

th-noun

มะม่วง • (má-mûuang)

From the elision of หมากม่วง (màak-mûuang, “mango”).


ส้มจี๊ด

ส้มจี๊ด • (sôm-jíit)


ทุเรียน

ทุเรียน • (tú-riian)

Semi-learned borrowing from Malay durian, from Proto-Malayic *duri-an, from Proto-Malayo-Polynesian *duʀi-an.


อิกัวนา

ì-guua-nâa (romanization)
ตัว (classifier)

From English iguana, from Spanish iguana, from Taíno *iwana.


มะกรูด

th-noun

มะกรูด • (má-grùut)

Citrus hystrix
Citrus hystrix#Translingual


หมี

From Proto-Tai *ʰmwɯjᴬ (“bear”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩦ, Lao ໝີ (mī), Lü ᦖᦲ (ṁii), Tai Dam ꪢꪲ, Shan မီ (mǐi), Ahom 𑜉𑜣 (mī), Zhuang mui, Nong Zhuang mue, Bouyei moil. Compare Proto-Austronesian *Cumay (“bear”) (whence Paiwan cumay). Old Chinese 羋 (OC *meʔ) was probably borrowed from a Kra-Dai language.


ร้า

ráa (romanization)
การร้า (abstract-noun)

to abate, to decline, to decrease, to die down, to diminish, to dwindle, to fade, to lessen, to let up, to moderate, to relax, to slacken, to subside, to weaken.


อูฐ

From Sanskrit उष्ट्र (uṣṭra, “camel”).
Compare Lao ອູດ (ʼūt), Tai Dam ꪯꪴꪒ.


โสม

โสม • (sǒom)

From Sanskrit सोम (soma, “soma plant; a kind of boiled vine from Vedic India, made from the plant soma, drunk as medicine and offered to gods; also associated with the moon after the Vedic period”). Cognate with Old Khmer soma°; Modern Khmer សោម (saom).

bor

(botany) Jewels of Opar, flameflower (Talinum paniculatum, family Portulacaceae)

(botany) sweetheart (Talinum fruticosum, family Portulacaceae).

(botany) any of the various plants of the genus Panax (family Araliaceae).


ม่วง

From Proto-Tai *mwɯːŋᴮ. Cognate with Northern Thai ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Khün ᨾ᩠ᩅ᩵ᨦ, Lao ມ່ວງ (mūang), Lü ᦷᦙᧂᧈ (mong¹), Tai Dam ꪣ꪿ꪺꪉ, Tày muô̱ng.

ผ้า ผ้า#Thai

(ผ้า~) loincloth traditionally worn by noblemen, often purple or bluish in colour.


ส้ม

sôm (romanization)
ความส้ม (abstract-noun)

From Proto-Tai *sɤmᶜ (“sour”). Cognate with Lao ສົ້ມ (som), Shan သူမ်ႈ (sūum), Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²), Tai Dam ꪶꪎ꫁ꪣ, Ahom 𑜏𑜤𑜪 (suṃ), Zhuang soemj. Compare Middle Chinese 酸 (MC swan, “sour”) and Proto-Malayo-Polynesian *qaləsəm (whence Malay asam and Toba Batak asom).

cog

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


ส้ม

Lü ᦉᦳᧄᧉ (ṡum²)


แดง

th-noun

แดง • (dɛɛng)

From the properties of livings that have red or red-like color.

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) the freshwater fish of Phalacronotus bleekeri (syn. Micronema bleekeri)


ชมพู

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู่ (chom-pûu).

Syzygium cumini
Syzygium cumini#Translingual

(botany) Java plum (Syzygium cumini (L.) Skeels.), of the family Myrtaceae.


ชมพู่

/t͡ɕʰom˧.pʰuː˥˩/

From Sanskrit जम्बु (jambu) or जम्बू (jambū, “jambul”). Compare Old Khmer ជម្វូ (jamvū, “rose apple”); Modern Khmer ជម្ពូ (cɔɔmpuu, “rose apple”). Doublet of ชมพู (chom-puu) (both etyma).

(botany) any of various plants of the genus Syzygium, the family Myrtaceae, many of which are known as rose apple.


งวง

Cognate with Northern Thai ᨦ᩠ᩅᨦ, Khün ᨦ᩠ᩅᨦ, Lao ງວງ (ngūang), Lü ᦷᦇᧂ (ngong), Shan ငူင်း (ngúung), Tai Nüa ᥒᥨᥒᥰ (ngöng), Ahom 𑜂𑜤𑜂𑜫 (ṅuṅ).

ไก่ ไก่#Thai


งา

From Proto-Tai *ŋaːᴬ (“tusk; ivory”), from Middle Chinese 牙 (MC ngae, “tooth; tusk”). Cognate with Lao ງາ (ngā), Lü ᦇᦱ (ngaa), Shan ငႃး (ngáa), Ahom 𑜂𑜠 (ṅa), Bouyei ngaz, Zhuang nyaz.


ช้างเผือก

ช้างเผือก • (cháang-pʉ̀ʉak)

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.pʰɯa̯k̚˨˩/

From ช้าง (cháang, “elephant”) + เผือก (pʉ̀ʉak, “white”).

com

(idiomatic) popular person from a rural area, just like a white elephant that is from the wild and is sought after by the palace.


หัตถี

th-noun

หัตถี • (hàt-tǐi)

/hat̚˨˩.tʰiː˩˩˦/

From Pali hatthī, nominative singular of hatthin (“elephant”).


วิฬาร์

วิฬาร์ • (wí-laa)


กระทิง

grà-ting (romanization)
ตัว (classifier)

Cognate with Lao ກະທິງ (ka thing). Ultimately from Proto-Mon-Khmer *Kdiiŋ ~ *Kdu()ŋ (“wild ox”); compare Khmer ខ្ទីង (khtiing), Thin Khmu k(ə̆)tiɲ, Mon တလိၚ် (kəloiŋ), Khasi kyrtong, etc.


ผึ้ง

From Proto-Southwestern Tai *pʰɤŋꟲ (“bee; beeswax”), from Middle Chinese 蜂 (MC phjowng, “bee; wasp”). Cognate with Lao ເຜິ້ງ (phœng) or ເຜີ້ງ (phœ̄ng), Lü ᦕᦹᧂᧉ (ṗhueng²), Shan ၽိုင်ႈ (phūeng), Tai Nüa ᥚᥪᥒᥲ (phùeng), Tai Dam ꪹꪠꪷ꫁ꪉ, Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜂𑜫 (phüṅ).


ขิง

th-noun

ขิง • (kǐng)

From Proto-Tai *χiːŋᴬ (“ginger”). Cognate with Lao ຂີງ (khīng), Lü ᦃᦲᧂ (ẋiing), Tai Dam ꪄꪲꪉ, Tai Nüa ᥑᥤᥒᥴ (xíng), Shan ၶိင် (khǐng), Ahom 𑜁𑜢𑜂𑜫 (khiṅ), Bouyei hingl, Zhuang hing, Zuojiang Zhuang hing. Compare Middle Chinese 薑 (MC kjang, “ginger”), Proto-Hlai *kʰɯːŋ (“ginger”).

หัว หัว#Thai

แง่ง แง่ง#Thai


กระต่าย

กระต่าย • (grà-dtàai)

Cognate with Lao ກະຕ່າຍ (ka tāi), Lü ᦂᦎᦻᧈ (k̇ṫaay¹), Shan ပၢင်တၢႆး (pǎang táai), Tai Nüa ᥙᥣᥒ ᥖᥣᥭᥰ (paang täay).
Compare Mon ဗတာဲ.

cog

Lü ᦂᦎᦻᧈ (k̇ṫaay¹)

any of several mammals of the family Leporidae, as a rabbit, hare, etc.


กระรอก

grà-rɔ̂ɔk (romanization)
ตัว (classifier)

From Proto-Tai *roːkᴰ (“squirrel”). Cognate with Lao ຮອກ (hǭk) or ກະຮອກ (ka hǭk), Lü ᦣᦸᧅ (hoak) or ᦀᦲᦰᦣᦸᧅ (˙ʼihoak), Ahom 𑜍𑜨𑜀𑜫 (rok).


กระบือ

th-noun

กระบือ • (grà-bʉʉ)

From Pre-Angkorian Old Khmer ក្របិ (krapi), ក្របី (krapī), or Angkorian Old Khmer ក្របិ (krapi), ក្របី (krapī), ក្របិយ៑ (krapiy), ក្របិយ្យ៑ (krapiyy), ក្របីយ្យ៑ (krapīyy, “water buffalo”), from Proto-Mon-Khmer *krpiʔ ~ *krpiiw ~ *krpuʔ ~ *(kr)puh (“buffalo”). Cognate with Modern Khmer ក្របី (krɑɑbəy), Malay kerbau, Javanese ꦏꦼꦧꦺꦴ (kebo), Tagalog kalabaw. Doublet of คาราบาว.

der

ควาย ควาย#Thai

(formal for the sense "water buffalo", humorous for the others) Synonym of ควาย (kwaai)


กระบือ

th-adj

กระบือ • (grà-bʉʉ)

ควาย ควาย#Thai


กวาง

From Proto-Tai *kwɯəŋᴬ. Cognate with Northern Thai ᨠ᩠ᩅᩣ᩠ᨦ, Lao ກວາງ (kuāng), Lü ᦦᦱᧂ (k̇waang), Tai Dam ꪀꪫꪱꪉ, Tai Dón ꪀꪫꪱꪉ, Tai Daeng ꪀꪫꪱꪉ, Shan ၵႂၢင် (kwǎang), Tai Nüa ᥐᥣᥒ (kaang), Phake ကင် (kaṅ), Ahom 𑜀𑜤𑜨𑜂𑜫 (kuoṅ), Zhuang gvang, Nong Zhuang gvang.

cog

Tai Dón ꪀꪫꪱꪉ

เนื้อ เนื้อ#Thai


กระสา

Semi-learned borrowing from Portuguese garça. Cognate with Khmer ក្រសារ (krɑɑsaa).


กระสา

Modified from สา (sǎa, “a kind of tree”).

a kind of tree (Broussonetia papyrifera) that its bark is used to make paper.


กระสือ

th-noun

กระสือ • (grà-sʉ̌ʉ)

/kra˨˩.sɯː˩˩˦/

กระหัง กระหัง#Thai

a type of nocturnal spirit, believed to possess a woman and cause her to appear at night with only her head and internal organs that emit luminescent glow and float around to seek filthy things, such as feces and carrion, to eat. The male counterpart is known as กระหัง.

(botany) a type of turmeric that resembles zedoary, traditionally believed to be of a supernatural power to possess a woman like the said spirit.

(botany) any of numerous bioluminescent mushrooms.


กระดังงา

Cananga odorata
Cananga odorata#Translingual


ห่าน

ห่าน • (hàan)

From Proto-Tai *haːnᴮ (“goose”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩵ᩣ᩠ᨶ, Lao ຫ່ານ (hān), Lü ᦠᦱᧃᧈ (ḣaan¹), Tai Dam ꪬ꪿ꪱꪙ, Tai Dón ꪬꪱꪙꫀ, Shan ႁၢၼ်ႇ (hàan), Phake ꩭꩫ် (han), Ahom 𑜑𑜃𑜫 (han), Zhuang hanq. Compare Middle Chinese 雁 (MC ngaenH, “wild goose”), Proto-Mon-Khmer *haan (“goose”), Proto-Khmuic *haːn (“goose”).

cog

Lü ᦠᦱᧃᧈ (ḣaan¹)

Tai Dón ꪬꪱꪙꫀ


กระจอก

th-adj

กระจอก • (grà-jɔ̀ɔk) (abstract noun ความกระจอก)

grà-jɔ̀ɔk (romanization)
ความกระจอก (abstract-noun)

From Old Khmer *ក្ចក៑ (*kcak), ក្ចោក៑ (kcok, “to limp, to hobble; lame”). Cognate with Modern Khmer ខ្ចក (khcɑɑk).

/kra˨˩.t͡ɕɔːk̚˨˩/

(slang, derogatory, offensive, of a person) inferior; insignificant; good for nothing.


กระจอกเทศ

th-noun

กระจอกเทศ • (grà-jɔ̀ɔk-têet)

/kra˨˩.t͡ɕɔːk̚˨˩.tʰeːt̚˥˩/

กระจอก (grà-jɔ̀ɔk) + เทศ (têet)


เงี้ยว

เงี้ยว • (ngíao)

Cognate with Northern Thai ᨦ᩠ᨿ᩶ᩅ, Lao ງ້ຽວ (ngiāu), Lü ᦵᦇᧁᧉ (ngew²).

1831 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามั่ง กรมพระยาเดชาดิศร, โคลงโลกนิติ:
น้ำเคี้ยวยูงว่าเงี้ยว ยูงตาม ทรายเหลือบหางยูงงาม ว่าหญ้า ตาทรายยิ่งนิลวาม พรายเพริศ ลิงว่าหว้าหวังหว้า หว่าดิ้นโดดตาม
náam kíao yuung wâa ngíao · yuung dtaam · saai lʉ̀ʉap hǎang-yuung ngaam · wâa yâa · dtaa saai yîng nin waam · praai-prə̂ət · ling wâa wâa wǎng wâa · wàa dîn doo dtaam
A peacock, thinking a twisted river is a serpent, jumps after it. A deer, glancing at the fine peacock tail and believing it is grass, goes after it. The eyes of the deer are far more beautiful than glittering sapphires; a monkey, craving plums and believing they are plums, jumps after them. They thus perish in succession.


เต่า

From Proto-Southwestern Tai *tawᴮ¹ (“turtle”), from Proto-Tai *tawᴮ (“turtle”). Cognate with Northern Thai ᨲᩮᩢ᩵ᩣ (tao), Lao ເຕົ່າ (tao), Lü ᦎᧁᧈ (ṫaw¹), Shan တဝ်ႇ (tào), Tai Nüa ᥖᥝᥱ (tǎw), Ahom 𑜄𑜧 (taw). Compare Proto-Be *ɗuːᴮꟲ¹.

cog

Lü ᦎᧁᧈ (ṫaw¹)

(zoology) turtle, tortoise, reptile of the order Testudines


แมลง

th-noun

แมลง • (má-lɛɛng)

/ma˦˥.lɛːŋ˧/

From Proto-Southwestern Tai *mlɛːŋᴬ (“insect”), from Proto-Tai *m.leːŋᴬ (“insect”), from Middle Chinese 螟蛉 (MC meng leng, “caterpillar”) or native Tai borrowed into Chinese. Doublet of แมง (mɛɛng). Cognate with Lao ແມງ (mǣng), Tai Dam ꪵꪣꪉ, Tai Nüa ᥛᥦᥒᥰ (mäeng), Zhuang nengz.


มันเทศ

From มัน (man, “tuber”) + เทศ (têet, “foreign”).


ถั่ว

th-noun

ถั่ว • (tùua)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *tʰuəᴮ¹, from Middle Chinese 豆 (MC duwH, “bean”). Cognate with Northern Thai ᨳ᩠ᩅᩫ᩵, Khün ᨳ᩠ᩅᩫ᩵, Lao ຖົ່ວ (thūa), Lü ᦷᦏᧈ (ṫho¹), Tai Dam ꪖ꪿ꪺ (thua2), Tai Dón ꪖꪺꫀ (tho2), Shan ထူဝ်ႇ (thò), Tai Nüa ᥗᥨᥝᥱ (thǒw), Phake ထုဝ် (thuw), Ahom 𑜌𑜥 (thū) (as in 𑜉𑜀𑜫𑜌𑜥 (makthū)).

cog

Lü ᦷᦏᧈ (ṫho¹)


ผลต้นโอ๊ก

th-noun

ผลต้นโอ๊ก • (pǒn-dtôn-óok)

ผล (pǒn, “fruit”) + ต้น (dtôn) + โอ๊ก (óok).


คางคก

/kʰaːŋ˧.kʰok̚˦˥/


เหา

From Proto-Tai *trawᴬ (“head louse”). Cognate with Northern Thai ᩉᩮᩢᩣ, Lao ເຫົາ (hao), Lü ᦠᧁ (ḣaw), Tai Dam ꪹꪬꪱ, Shan ႁဝ် (hǎo), Saek เหร่า, Zhuang raeu.

Pediculus humanus
Pediculus humanus#Translingual

Pediculus humanus capitis
Pediculus humanus capitis#Translingual

louse (Pediculus humanus), especially head louse (Pediculus humanus capitis).


โลน

Pthirus pubis
Pthirus pubis#Translingual

crab louse; pubic louse (Pthirus pubis).


กุ้ง

From Proto-Tai *kuŋᴮ/ꟲ (“shrimp”). Cognate with Lao ກຸ້ງ (kung), Lü ᦂᦳᧂᧉ (k̇ung²), Tai Dam ꪀꪴ꫁ꪉ (kung3), Tai Dón ꪶꪀꪉꫂ (kung3), Shan ၵုင်ႈ (kūng), Tai Nüa ᥐᥨᥒᥲ (kòng), Phake ကုင် (kuṅ), Ahom 𑜀𑜤𑜂𑜫 (kuṅ), Zhuang gungq, Zuojiang Zhuang gungj, Saek กุง.

cog

Lü ᦂᦳᧂᧉ (k̇ung²)


เห็ดรา

th-noun

เห็ดรา • (hèt-raa)

From เห็ด (hèt, “mushroom”) + รา (raa, “fungus”).


ร้าน

th-noun

ร้าน • (ráan)

Compare Khmer រាន (riən, “stand; stage; (Surin) shop; store”), Lao ຮ້ານ (hān, “shop; store; platform; scaffold; shelf”).

cog

แตง แตง#Thai

ต้น ต้น#Thai

Cucumis sativus
Cucumis sativus#Translingual

(classifier ต้น) cucumber: the plant Cucumis sativus of the gourd family


เห็ดหอม

th-noun

เห็ดหอม • (hèt-hɔ̌ɔm)

/het̚˨˩.hɔːm˩˩˦/

From เห็ด (hèt, “mushroom”) + หอม (hɔ̌ɔm, “fragrant”).


หอม

th-noun

หอม • (hɔ̌ɔm)

From Khmer ក្រហម (krɑɑhɑɑm, “red”) (as in ខ្ទឹមក្រហម (khtœ̆mkrâhâm, “shallots, red garlic”)).

any of the various plants of the genus Allium, as onion, scallion, shallot, leek, chives, etc.


ฟักทอง

ฟักทอง • (fák-tɔɔng)

/fak̚˦˥.tʰɔːŋ˧/


ฟัก

From Proto-Tai *wakᴰ (“ashgourd”). Cognate with Lao ຟັກ (fak).


เงาะ

เงาะ • (ngɔ́)

km:ខ្យងស័ង្ខ th:สังข์ทอง

From the name of a character in the story สังข์ทอง (Thai) or ខ្យងស័ង្ខ (Khmer). Cognate with Khmer ងោះ (ngŭəh), Lao ເງາະ (ngǫ).

(somewhat derogatory) small-statured, dark-skinned, wooly-haired indigenous peoples of the Negrito and Austronesian groups of the Malay Peninsula, including the Semang and Maniq peoples.


มะพร้าว

มะพร้าว • (má-práao)

th-l

หฺมาก-พฺร้าว

หมากพร้าว (màak-práao)


หนอน

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ʰnɔːnᴬ¹ (“worm”), from Proto-Tai *ʰnoːlᴬ (“worm”). Cognate with Northern Thai ᩉ᩠ᨶᩬᩁ, Lao ໜອນ (nǭn), Tai Dam ꪘꪮꪙ, Tai Dón ꪘꪮꪙ, Shan ၼွၼ် (nǎun), Tai Nüa ᥘᥩᥢᥴ (lóan) or ᥢᥩᥢᥴ (nóan), Tai Laing ꩫွꩼꩫ်, Phake ꩫွꩫ် (non), Ahom *𑜃𑜨𑜃𑜫 (*non), Bouyei noonl, Zhuang non, Nong Zhuang noan.


แตง

th-noun

แตง • (dtɛɛng)

From Proto-Tai *p.rweːŋᴬ (“cucumber; melon”). Cognate with Northern Thai ᨲᩯ᩠ᨦ, Lao ແຕງ (tǣng), Lü ᦶᦎᧂ (ṫaeng), Khün ᨲᩯ᩠ᨦ, Shan တႅင် (těng), Tai Dam ꪵꪔꪉ, Ahom 𑜄𑜢𑜂𑜫 (tiṅ), Zhuang dieng, Zuojiang Zhuang peng.

melon, squash, cucumber, pumpkin (any climbing, vining plant or its fruit).


ไข่เยี่ยวม้า

ไข่เยี่ยวม้า • (kài-yîao-máa)

From ไข่ (kài, “egg”) + เยี่ยว (yîao, “urine”) + ม้า (máa, “horse”). See also Lao ໄຂ່ຍ່ຽວມ້າ (khai nyiāu mā).


จระเข้

th-noun

จระเข้ • (jɔɔ-rá-kêe)

/t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/


โทน

(drum): → Khmer: ថូន (thoun)

Uncertain. Possibly cognate with Modern Khmer តោល (taol, “singly; alone; isolated; all by oneself”). Compare Middle Chinese 單 (MC tan, “single; sole; individual; etc”).

ltc-l

กลอง กลอง#Thai

(music) (กลอง~) a type of traditional Thai hand drum, similar to goblet drum.


ไผ่

th-noun

ไผ่ • (pài) (classifier ต้น or กอ or ลำ)

pài (romanization)
ต้น (classifier)
กอ (classifier)
ลำ (classifier)

From Proto-Tai *prajᴮ (“bamboo”). Cognate with Lao ໄຜ່ (phai), Tày phầy.


แตงกวา

dtɛɛng-gwaa (romanization)
ลูก (classifier)

แตง (dtɛɛng, “vining plant”) + กวา (gwaa, “cucumber”)


แมงป่อง

th-noun

แมงป่อง • (mɛɛng-bpɔ̀ng) (classifier ตัว)

mɛɛng-bpɔ̀ng (romanization)
ตัว (classifier)

/mɛːŋ˧.pɔŋ˨˩/

(astrology) year of the scorpion, sign of the scorpion


อินทรี

United States of America
United States of America

(figurative) the United States of America.


ลูกไก่

ลูกไก่ • (lûuk-gài)

ลูก (lûuk, “child”) + ไก่ (gài, “chicken”)


แมง

th-noun

แมง • (mɛɛng)

From Proto-Southwestern Tai *mlɛːŋᴬ (“insect”) which /-l-/ is dropped, from Proto-Tai *m.leːŋᴬ (“insect”), which is either from Middle Chinese 螟蛉 (MC meng leng, “caterpillar”) or native Tai borrowed into Chinese.
Doublet of แมลง (má-lɛɛng). Cognate with Lao ແມງ (mǣng), Tai Dam ꪵꪣꪉ, Tai Nüa ᥛᥦᥒᥰ (mäeng), Zhuang nengz.


แสก

th-noun

แสก • (sɛ̀ɛk)


ทับทิม

ทับทิม • (táp-tim)

From Sanskrit दाडिम (dāḍima, “pomegranate”).

potassium permanganate
potassium permanganate

(chemistry) potassium permanganate (KMnO₄)


ผลไม้

ผลไม้ • (pǒn-lá-máai) (classifier ผล or ลูก)

pǒn-lá-máai (romanization)
ผล (classifier)
ลูก (classifier)

เอาผลไม้ไหมครับ


ตะกวด

dtà-gùuat (romanization)
ตัว (classifier)

From Khmer ត្រកួត (trɑɑkuət, “clouded monitor (Varanus nebulosus Gray”). Compare Lao ຈະກວດ (cha kūat).

der

Bengal monitor, a lizard, Varanus bengalensis Gray, of the family Varanidae.


เกรปฟรุต

th-noun

เกรปฟรุต • (gréep-frút)


มะเฟือง

มะเฟือง • (má-fʉʉang)

From elision of หมากเฟือง (màak-fʉʉang).
Cognate with Zhuang makfiengz.

Averrhoa carambola
Averrhoa carambola#Translingual

carambola, star fruit (Averrhoa carambola)


จันทน์

จันทน์ • (jan)

sandalwood (wood, tree, oil), Albizia odoratissima


อนาคอนดา

อนาคอนดา • (à-naa-kɔn-dâa) (classifier ตัว)

à-naa-kɔn-dâa (romanization)
ตัว (classifier)


ฮิปโปโปเตมัส

ฮิปโปโปเตมัส • (híp-bpoo-bpoo-dtee-más) (classifier ตัว)

híp-bpoo-bpoo-dtee-más (romanization)
ตัว (classifier)


มะเขือเทศ

มะเขือเทศ • (má-kʉ̌ʉa-têet)

/ma˦˥.kʰɯa̯˩˩˦.tʰeːt̚˥˩/

From มะเขือ (má-kʉ̌ʉa, “eggplant”) + เทศ (têet, “foreign”).


เชอร์รี

th-noun

เชอร์รี • (chəə-rîi)

/t͡ɕʰɤː˧.riː˥˩/


ปักษา

ปักษา • (bpàk-sǎa)

From Khmer បក្សា (bɑɑbɑksaa, “bird (especially male one)”), a modified form of Sanskrit पक्षि (pakṣi, “bird”, literally “one who has wings; winged one”), from which Thai ปักษี (bpàk-sǐi) was derived.

cog

1798, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, บทละครเรื่องรามเกียรติ์, สมุดไทย เล่ม ๑๘:
พ่อจะให้ครองสมบัติ สืบวงศ์จักรพรรดินาถา จงตั้งอยู่ในทศธรรมา เป็นตราชูโลกทั้งไตรดาล เจ้าจงเลี้ยงเสนาพลากร ให้ถาวรดั่งร่มพฤกษาศาล เอาความสัตย์สุจริตเป็นประธาน คือรากแก้วกิ่งก้านดอกใบ อันฝูงสัตว์จตุบาททวิบาท จะเกลื่อนกลาดมาพึ่งอาศัย จงเอาเมตตานั้นแผ่ไป ดังกลิ่นดอกไม้อันตระการ จะหอมขจรทุกประเทศ เย็นเกศไปทั่วทิศาศาล ทานนั้นต่างผลโอฬาร หว่านให้บำเหน็จโดยตรา แก่หมู่เสนีรี้พล ประชาชนยาจกถ้วนหน้า ตัดโลภเอาความกรุณา เป็นปัญจมหานัที ไหลมาไม่รู้สุดสิ้น อาบกินเป็นสุขเกษมศรี อย่าเบียดเบียนไพร่ฟ้าประชาชี ให้มีความเดือดร้อนเวทนา น้ำเย็นฝูงปลาก็อาศัย ปักษาพึ่งไม้ใบหนา ป่ากว้างย่อมมีมฤคา พากันมาอยู่สำนัก จงแผ่เดชาวรายศ ให้ปรากฏเกียรติไปทั้งไตรจักร แก่มนุษย์เทวัญคนธรรพ์ยักษ์ ลูกรักจงฟังพ่อสอนไว้
pɔ̂ɔ jà hâi krɔɔng sǒm-bàt · sʉ̀ʉp wong jàk-grà-pát naa-tǎa · jong dtâng yùu nai tót-sà-tan-maa · bpen dtraa-chuu lôok táng dtrai-daan · jâo jong líiang sěe-naa pá-laa-gɔɔn · hâi tǎa-wɔɔn dàng rôm prʉ́k-sǎa sǎan · ao kwaam-sàt sùt-jà-rìt bpen bprà-taan · kʉʉ râak-gɛ̂ɛo gìng gâan dɔ̀ɔk bai · an fǔung sàt jàt-dtù-bàat tá-wí-bàat · jà glʉ̀ʉan-glàat maa pʉ̂ng aa-sǎi · jong ao mêet-dtaa nán pɛ̀ɛ bpai · dang glìn dɔ̀ɔk-máai an dtrà-gaan · jà hɔ̌ɔm kà-jɔɔn túk bprà-têet · yen gèet bpai tûua tí-sǎa sǎan · taan nán dtàang pǒn oo-laan · wàan hâi bam-nèt dooi dtraa · gɛ̀ɛ mùu sěe-nii ríi-pon · bprà-chaa-chon yaa-jòk tûuan-nâa · dtàt lôop ao kwaam-gà-rú-naa · bpen bpan-jà-má-hǎa-nát-tii · lǎi maa mâi rúu sùt-sîn · àap gin bpen sùk gà-sěem sǐi · yàa bìiat-biian prâi-fáa bprà-chaa-chii · hâi mii kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn wêet-tá-naa · náam yen fǔung bplaa gɔ̂ɔ aa-sǎi · bpàk-sǎa pʉ̂ng mái bai nǎa · bpàa gwâang yɔ̂ɔm mii má-rʉ́k-kaa · paa gan maa yùu sǎm-nák · jong pɛ̀ɛ dee-chaa wá-raa yót · hâi bpraa-gòt gìiat bpai táng dtrai-jàk · gɛ̀ɛ má-nút tee-wan kon-tan yák · lûuk rák jong fang pɔ̂ɔ sɔ̌ɔn wái
I shall let you have the sceptre and continue our line of universal rulers and protectors. You shall maintain yourself in the Tenfold Virtue, behaving like a balance that supports all the Three Worlds. You shall always maintain your officers, either civil and military, like a large tree that expands its shade over everyone. You shall take honesty as your guiding principle. You shall be like a tap root, a branch, a stalk, a flower, or a leaf under which all creatures, whether two-footed or four-footed, may come and rest. Let your kindness spread like the flagrance of a flower that goes through every region and pleases every living being in all directions. Donations are on a par with immensely productive seeds: sow them over all your civil and military servants, as well as your people and mendicants, without exception. Avoid greed, uphold grace, like the Five Great Rivers which endlessly flow in and give pleasure in drinking and bathing. Never shall you oppress your people or subject them unto trouble or suffering. You shall be like a cool body of water where fish may dwell, a dense collection of trees where birds may reside, and a vast forest where deer may live in. Let your authority and dignity be evident to all men, gods, demigods, and demons across the Three Realms. My dearest son, listen well to these instructions of mine.


แค้ยักษ์

kɛ́ɛ-yák (romanization)
ตัว (classifier)

/kʰɛː˦˥.jak̚˦˥/

ปลา ปลา#Thai


ลา

Compare Middle Chinese 驢 (MC ljo, “donkey”). Cognate with Northern Thai ᩃᩣ, Lao ລາ (lā), Lü ᦟᦱ (laa), Shan လႃး (láa), Khmer លា (liə).

Alternative form: †ฬา (†laa)


ลา

laa (romanization)
การลา (abstract-noun)

Cognate with Northern Thai ᩃᩣ, Lao ລາ (lā), Lü ᦟᦱ (laa), Khmer លា (liə).

to request or take leave, leave of absence, time off


ยุง

From Proto-Tai *ɲuŋᴬ (“mosquito”). Cognate with Northern Thai ᨿᩩᨦ (nyung), Lao ຍຸງ (nyung), Lü ᦍᦳᧂ (yung), Shan ယုင်း (yúng), Tai Nüa ᥕᥧᥒᥰ (yüng), Aiton ယုင် (yuṅ), Ahom 𑜐𑜤𑜂𑜫 (ñuṅ), Zhuang nyungz, Nong Zhuang nyongz, Saek ญุ๊ง. Compare Proto-Hlai *C-ɲuːŋ (“mosquito”) (from Pre-Hlai *C-ɲuːŋ).


สัปปะ

th-noun

สัปปะ • (sàp-bpà)

From Pali sappa, from Sanskrit सर्प (sarpa).


คชา

/kʰa˦˥.t͡ɕʰaː˧/

From Pali gaja (“elephant”) or Sanskrit गज (gaja, “elephant”).


ไอยรา

Compare Sanskrit ऐरावत (airāvata, “name of Indra's elephant”).


ปักษี

th-noun

ปักษี • (bpàk-sǐi)

From Sanskrit पक्षि (pakṣi, “bird”, literally “one who has wings; winged one”). Compare Old Khmer pākasiya (“bird”); Modern Khmer បក្សី (baksəy, “bird (especially female one)”).


ปลายาว

From ปลา (bplaa, “fish”) + ยาว (yaao, “long”).


อาชา

/ʔaː˧.t͡ɕʰaː˧/


สุวาน

From Pali suvāna (“dog”). Compare with Lao ສຸວານ (su wān).

(Buddhism) clerk of the Naraka hell, bearing the duty to keep records about living beings, such as births and deaths, merits and sins, etc.


สะเดา

th-noun

สะเดา • (sà-dao)

Compare Khmer ស្ដៅ (sdaw), Vietnamese sầu đâu.

th:สะเดา th:อำเภอสะเดา

อำเภอ อำเภอ#Thai

(อำเภอ~) Sadao (a district of Songkhla province, Thailand)

ตำบล ตำบล#Thai

(ตำบล~) A subdistrict of Sadao district, Songkhla province, Thailand.

เทศบาลตำบล เทศบาลตำบล#Thai

(เทศบาลตำบล~) A town in Sadao district, Songkhla province, Thailand.


เก้ง

cog

Proto-Tibeto-Burman *d-kəy (“barking deer, deer”)

Muntiacus muntjak
Muntiacus muntjak#Translingual


แมงมุม

mɛɛng-mum (romanization)
ตัว (classifier)

From แมง (mɛɛng, “arachnid”) + มุม (mum, “corner”). Compare Lao ແມງມຸມ (mǣng mum).


งิ้ว

th-noun

งิ้ว • (ngíu)

Inherited from Proto-Southwestern Tai *ŋiːwᶜ⁴ (Jonsson, 1991). Cognate with Northern Thai ᨦᩥ᩠᩶ᩅ, Khün ᨦᩦ᩠᩶ᩅ, Isan งิ้ว, Lao ງີ້ວ (ngīu), Lü ᦇᦲᧁᧉ (ngiiw²) or ᦓᦲᧁᧉ (niiw²), Shan ၼိဝ်ႉ (nḭ̂o), Tai Nüa ᥘᥤᥝᥳ (li̇w) or ᥢᥤᥝᥳ (ni̇w), Phake ꩫိဝ် (niw).

inh+

th:งิ้ว th:วัดไผ่โรงวัว

(botany) red cotton tree: the plant Bombax ceiba of the family Bombacaceae (now Bombacoideae in Malvaceae).


งิ้ว

th-noun

งิ้ว • (ngíu)

th:งิ้ว th:วัดไผ่โรงวัว


แพะ

→ Northern Thai: ᨻᩯᩡ

→ Lao: ແພະ (phæ)

From Proto-Mon-Khmer *bəɓeʔ (“goat”), of onomatopoeic origin. Cognate with Khmer ពពែ (pɔɔpɔpɛɛ), Mon ဗ္ၜေံ, Nyah Kur แพะ, Chong แพ่ะ, Tày bẻ.


แมงลัก

แมงลัก • (mɛɛng-lák)

/mɛːŋ˧.lak̚˦˥/


กระท้อน

กระท้อน • (grà-tɔ́ɔn)


มังคุด

Semi-learned borrowing from Malay manggustan, variant of manggis. Compare Lao ມັງຄຸດ (mang khut), Khmer មង្ឃុត (mɔɔmŭəngkhut).


มือ

From Proto-Southwestern Tai *mɯːᴬ⁴ (“hand”), from Proto-Tai *mwɯːᴬ (“hand”). Cognate with Northern Thai ᨾᩨ, Lao ມື (mư̄), Lü ᦙᦹ (mue), Tai Dam ꪣꪳ, Tai Dón ꪝꪳ, Shan မိုဝ်း (múe), Aiton မိုဝ် (müw), Ahom 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (müw), Zhuang mwz, Saek มื๊อ, Tày mừ. Compare Sui myal (“hand”), Proto-Be *məːᴬ², Proto-Hlai *C-mɯː (“hand”) (whence mɯɰ¹~mɯɰ⁴ across the different lects), Proto-Austronesian *qalima (“hand”).

ส้ม ส้ม#Thai

(botany) (ส้ม~) fingered citron, the plant Citrus medica var. sarcodactylis of the family Rutaceae; the fruit of this plant.


ไดโนเสาร์

Semi-learned borrowing from English dinosaur.

2016, MGR Online, ท้าแล้วปลิว! เดิมพัน 1 ล้านรบโฆษณา "ยักษ์เที่ยวไทย" สุดท้ายหายจ้อย, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
จ่าพิชิตจัดประกวดแฟนอาร์ตทศกัณฐ์ชิงรางวัลรวมห้าหมื่นบอกให้พวกไดโนเสาร์อกแตกตาย
jàa pí-chít jàt bprà-gùuat fɛɛn-áat tót-sà-gan ching raang-wan ruuam hâa mʉ̀ʉn bɔ̀ɔk hâi pûuak dai-noo-sǎo òk-dtɛ̀ɛk-dtaai
Jarpichit holds a Rāvaṇa fan art competition with rewards amounting to [THB]50,000, saying the campaign is for irritating dinosaur people till they die from anger outbursts.

2015, MGR Online, กระทรวงแบน "อาบัติ" คอหนังแบนกระทรวง! อย่าจองเวรซึ่งกันและกันเลย!!, เอเอสทีวีผู้จัดการ:
กระทรวงไดโนเสาร์แบนอาบัติแล้ว
grà-suuang dai-noo-sǎo bɛɛn aa-bàt lɛ́ɛo
The film Apatti has been banned by the dinosaur ministry.

(slang and derogatory, sometimes used as a modifier) one that is hopelessly outdated, ultraconservative, or unwilling to adapt to change.


กัญชา

From Khmer កញ្ឆា (kɑɑkɑñchaa, “the narcotic plant Cannabis indica or Cannabis sativa”), ultimately from Western Cham kačha; or from Sanskrit गञ्जा (gañjā, “hemp”). Compare Malay ganja.

bor

Cannabis indica
Cannabis indica#Translingual

(botany) the plant Cannabis indica of the family Cannabaceae.


แรคคูน

th-noun

แรคคูน • (rɛ́k-kuun)

From English raccoon, from Powhatan ärähkun, from ärähkuněm (“he scratches with his hands”).

Procyon lotor
Procyon lotor#Translingual


ไทร

From Pre-Angkorian Old Khmer ជ្រៃ (jrai), ជ្រយ៑ (jray, “any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae”). Compare Old Mon jrey, jreai (“the plant Ficus spp.”).

(botany) any of various plants of the genus Ficus, in the family Moraceae: figs and banyans.


ไร

(now rarely used alone) approximate; estimate.


ปู

From Proto-Southwestern Tai *puːᴬ¹ (“crab”), from Proto-Tai *pɯwᴬ (“crab”). Cognate with Northern Thai ᨸᩪ, Lao ປູ (pū), Lü ᦔᦴ (ṗuu), Tai Dam ꪜꪴ, Shan ပူ (pǔu), Tai Nüa ᥙᥧ (pu), Ahom 𑜆𑜥 (pū), Zhuang baeu, Bouyei baul.

เนื้อ เนื้อ#Thai


ปู

bpuu (romanization)
การปู (abstract-noun)

to lay out, stretch out, spread out, or expand (something flat or a sheet of something).

(figurative) to lay out, provide, or demonstrate (the basis, background, foundation, etc, of something).


ลูกหมู

ลูกหมู • (lûuk-mǔu)

/luːk̚˥˩.muː˩˩˦/


ปลาหมึก

ปลาหมึก • (bplaa-mʉ̀k)

From ปลา (bplaa, “fish”) + หมึก (mʉ̀k, “ink”). Compare Lao ປາຫມຶກ (pā mưk).

th-l

หมึก (mʉ̀k, “ink”)

cog

Lao ປາຫມຶກ (pā mưk)


กล้วย

th-adj

กล้วย • (glûai)

From Proto-Tai *kluəjꟲ (“banana”). Cognate with Northern Thai ᨠᩖ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ or ᨠ᩠ᩃ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ, Lao ກ້ວຍ (kuāi), Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²), Tai Dam ꪀ꫁ꪺꪥ, Shan ၵူၺ်ႈ (kōi), Ahom 𑜀𑜤𑜐𑜫 (kuñ), Bouyei joic, Zhuang gyoij.

cog

Lü ᦂᦽᧉ (k̇oy²)


พอร์พอยส์

th-noun

พอร์พอยส์ • (pɔɔ-pɔ́is)

/pʰɔː˧.pʰɔjs˦˥/


เสือดาว

เสือดาว • (sʉ̌ʉa-daao)


ชะนี

/t͡ɕʰa˦˥.niː˧/


ชะมด

→ Lao: ຊະມົດ (sa mot)

Possibly from Arabic زَبَاد (zabād) (which is far cognate to English civet).

th:กวางชะมด th:ชะมด

/t͡ɕʰa˦˥.mot̚˦˥/


ชะมด

th:กวางชะมด th:ชะมด

/t͡ɕʰa˦˥.mot̚˦˥/

กวาง กวาง#Thai


กวางมูส

กวาง (gwaang, “deer; venison”) + มูส (múus). The second part is from English moose.


หมาป่า

mǎa-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

/maː˩˩˦.paː˨˩/

From หมา (mǎa, “dog”) + ป่า (bpàa, “wild; forest; jungle”).


หมาใน

From หมา (mǎa) + ใน (nai); the latter component from Proto-Tai *nay (“dhole”).


ยีราฟ

From English giraffe. Cognate with Lao ຈີຣາຟ (chī rāp).


หมาบ้าน

th-noun

หมาบ้าน • (mǎa-bâan)

From หมา (mǎa, “dog”) + บ้าน (bâan, “home; village”).


ค้างคาว

/kʰaːŋ˦˥.kʰaːw˧/


กล้าย

th-noun

กล้าย • (glâai)

Cognate with Lao ກ້າຍ (kāi) / ກ້າຽ (kāi), Northern Thai ᨠᩖ᩶ᩣ᩠ᨿ.


ลามา

ยามา ยามา#Thai

Alternative form of ยามา (yaa-maa, “llama”)


วัวทะเล

วัวทะเล • (wuua-tá-lee) (classifier ตัว)

wuua-tá-lee (romanization)
ตัว (classifier)

Calque of English sea cow: from วัว (wuua, “cow; cattle; ox; bull”) + ทะเล (tá-lee, “sea”).


สำปะหลัง

th-noun

สำปะหลัง • (sǎm-bpà-lǎng)

มัน มัน#Thai


มันเลือดนก

มันเลือดนก • (man-lʉ̂ʉat-nók)

From มัน (man, “yam”) + เลือดนก (lʉ̂ʉat-nók, literally “bird's blood”).

com

Dioscorea alata
Dioscorea alata#Translingual


มันเสา

th-noun

มันเสา • (man-sǎo)


พังพอน

pang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰaŋ˧.pʰɔːn˧/


เพียงพอน

เพียงพอน • (piiang-pɔɔn) (classifier ตัว)

piiang-pɔɔn (romanization)
ตัว (classifier)

/pʰia̯ŋ˧.pʰɔːn˧/


ลิงซ์

ลิงซ์ • (líng)

แมวป่า แมวป่า#Thai


แมวป่า

แมวป่า • (mɛɛo-bpàa)

From แมว (mɛɛo, “cat”) + ป่า (bpàa, “wild; savage; forest; jungle”).


ม้าลาย

From ม้า (máa, “horse”) + ลาย (laai, “striped”).


แรด

Cognate with Lao ແຮດ (hǣt), Shan ႁႅတ်ႈ (hēt).

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) giant gourami (Osphronemus goramy)


กอริลลา

th-noun

กอริลลา • (gɔɔ-rin-lâa)

From English gorilla. Cognate with Lao ກຣິລາ (ka ri lā).

ลิง ลิง#Thai


จากัวร์

เสือ เสือ#Thai


ลิงไม่มีหาง

From ลิง (ling) + ไม่ (mâi) + มี (mii) + หาง (hǎang), literally “monkey without tail”.


ไก่ฟ้า

From ไก่ (gài, “chicken”) + ฟ้า (fáa, “sky; heaven”).


ไก่งวง

gài-nguuang (romanization)
ตัว (classifier)

From ไก่ (gài, “chicken”) + งวง (nguuang, “elephant's trunk”).


ไคโยตี

หมาป่า หมาป่า#Thai


ไก่ป่า

gài-bpàa (romanization)
ตัว (classifier)

From ไก่ (gài, “chicken”) + ป่า (bpàa, “wild”).


เผือก

th-noun

เผือก • (pʉ̀ʉak)

From Proto-Southwestern Tai *pʰɯəkᴰ¹ᴸ (“taro”), from Proto-Tai *prɯəkᴰ (“taro”). Cognate with Lao ເຜືອກ (phư̄ak), Shan ၽိူၵ်ႇ (phòek), Tai Nüa ᥚᥫᥐᥱ (phǒek), Ahom 𑜇𑜢𑜤𑜀𑜫 (phük), Zhuang biek. Compare Sui qxgaags (“taro”), Proto-Hlai *hraːk (“taro”) and Proto-Austronesian *biʀaq (whence Paiwan viaq, Malay birah).

inh

Colocasia esculenta
Colocasia esculenta#Translingual

ต้น ต้น#Thai

หัว หัว#Thai

taro: the plant Colocasia esculenta of the family Araceae. (Classifiers: ต้น or หัว)


ตะไคร้

th-noun

ตะไคร้ • (dtà-krái)

Compare Khmer គ្រៃ (krɨy) (as in ស្លឹកគ្រៃ (slək krɨy)), Northern Thai จะไคร, Isan ซิงไค, Southern Thai ไคร, Lao ສິງໄຄ (sing khai).


หอมแดง

หอมแดง • (hɔ̌ɔm-dɛɛng)

/hɔːm˩˩˦.dɛːŋ˧/

From หอม (hɔ̌ɔm, “scallion”) + แดง (dɛɛng, “red”).


มะเขือ

th-noun

มะเขือ • (má-kʉ̌ʉa)

/ma˦˥.kʰɯa̯˩˩˦/

From elision of หมากเขือ. เขือ (kʉ̌ʉa) is ultimately from Middle Chinese 茄 (MC gja, “eggplant; aubergine”). Cognate with Lao ໝາກເຂືອ (māk khư̄a), Shan မၢၵ်ႇၶိူဝ် (màak khǒe).

cog

Lao ໝາກເຂືອ (māk khư̄a)

Shan မၢၵ်ႇၶိူဝ် (màak khǒe)


จอ

From Old Khmer ចោ (co), ច (ca), ច° (ca°), ចហ° (caha°), or ចហ (c̈aha, “dog (zodiac)”). Cognate with Modern Khmer ច (cɑɑ), Lao ຈໍ (chǭ), Vietnamese chó, Kuy จอ.

(astrology) Dog, one of the twelve zodiac signs under the lunar calendar.


ซิว

ปลา ปลา#Thai


เก๊กฮวย

Borrowed from Teochew 菊花 (gêg4 huê1, “chrysanthemum flower”).


ตุ๊กแก

dtúk-gɛɛ (romanization)
ตัว (classifier)

Onomatopoeic, from the lizard's call. Compare Indonesian tokek, Burmese တောက်တဲ့ (tauktai.) and Vietnamese tắc kè.

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) any of the freshwater fish of the genus Bagarius and the family Sisoridae.


เห่า

Cognate with Lao ເຫົ່າ (hao), Tai Dam ꪹꪬ꪿ꪱ, Shan ႁဝ်ႇ (hào).


น้อยหน่า

nɔ́ɔi-nàa (romanization)
ลูก (classifier)

/nɔːj˦˥.naː˨˩/

Semi-learned borrowing from Malay nona, from Spanish anona.


การเวก

From Pali karavika, karavīka (“Indian cuckoo”). Compare Sanskrit कलविङ्क (kalaviṅka). Cognate with Old Khmer karavika, Modern Khmer ករវិក (kɑɑvɨk).

(Buddhist mythology) (นก~) a mythical bird said to be immortal, living in the Himavanta Forest, having an enchanting melodious cry, having feathers that can turn into gold, and having a long flowing tail, also believed by the East Asians to have a human's head and a bird's torso.


แอปเปิล

th-noun

แอปเปิล • (ɛ́p-bpə̂n) (classifier ลูก or ผล)

ɛ́p-bpə̂n (romanization)
ลูก (classifier)
ผล (classifier)

/ʔɛp̚˦˥.pɤn˥˩/

ต้นแอปเปิล


หมากขาม

หมากขาม • (màak-kǎam)

/maːk̚˨˩.kʰaːm˩˩˦/

ยวนพ่าย:
หมากขามรกรูดช้าง ลงเชอง
màak-kǎam rók rûut cháang · long chəəng
Tamarind trees that grew in abundance caused soldiers to fall off their elephants and lie at the feet of the elephants.


เหมียว

th-interj

เหมียว • (mǐao)


เหมียว

th-noun

เหมียว • (mǐao)

มานี่เจ้าเหมียว

น้องเหมียวหิวแล้ว

term of endearment
term of endearment#English


ดินหางยาว

ดินหางยาว • (din-hǎang-yaao) (classifier ตัว)

din-hǎang-yaao (romanization)
ตัว (classifier)

(งู~) long-tailed blind snake (Ramphotyphlops).

th:งูดินหางยาว


สับปะรด

สับปะรด • (sàp-bpà-rót)

From Pali sabbarasa or Sanskrit सर्वरस (sarvarasa, “all kinds of juices or fluids; various tastes”), from सर्व (sarva, “whole, every”) + रस (rasa, “juice”).


ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่

th-noun

ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่ • (bplii-glûai-hǔu-lʉ̌ʉang-yài)

From ปลี (bplii, “banana blossom”) + กล้วย (glûai, “banana”) + หู (hǔu, “ear”) + เหลือง (lʉ̌ʉang, “yellow”) + ใหญ่ (yài, “big”).

com

(นก~) spectacled spiderhunter (Arachnothera flavigaster).

th:ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่

en-ปลีกล้วยหูเหลืองใหญ่-th-noun-g91uJnmj


พวง

From Old Khmer ប្វង (pvaṅa), បូង (pūṅa, “mass, cluster, clump; whole, all”). Cognate with Modern Khmer ពួង (puəng). Doublet of ปวง (bpuuang).

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (ปลา~) sultan fish: the fish Leptobarbus hoeveni of the family Cyprinidae.


ท้อ

th-verb

ท้อ • (tɔ́ɔ) (abstract noun การท้อ or ความท้อ)

tɔ́ɔ (romanization)
การท้อ (abstract-noun)
ความท้อ (abstract-noun)


พุทรา

From Khmer ពុទ្រា (putriə, “jujube”), ultimately from Sanskrit बदर (badara, “jujube”). Compare Old Khmer vadarā (“jujube”).

Ziziphus mauritiana
Ziziphus mauritiana#Translingual

(botany) the Old World tree (Ziziphus mauritiana), of the family Rhamnaceae.


แมลงวัน

th-noun

แมลงวัน • (má-lɛɛng-wan)


ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ

ลูกเขยตายแม่ยายทำศพ • (lûuk-kə̌əi-dtaai-mɛ̂ɛ-yaai-tam-sòp)

/luːk̚˥˩.kʰɤːj˩˩˦.taːj˧.mɛː˥˩.jaːj˧.tʰam˧.sop̚˨˩/

From ลูกเขย (lûuk-kə̌əi, “son-in-law”) + ตาย (dtaai, “to die”) + แม่ยาย (mɛ̂ɛ-yaai, “wife's mother”) + ทำศพ (tam-sòp, “to arrange or organise a funeral; to deal with or dispose of a corpse; etc”); literally "(when) a son-in-law dies, the mother-in-law arranges a funeral (for him)".

com

ยางต้นลูกเขยตายแม่ยายทำศพเป็นพิษ อาจทำให้ผิวหนังอักเสบแพ้รุนแรงจนเสียชีวิตได้แต่รากใช้แก้พิษบางแขนงได้
yaang dtôn lûuk-kə̌əi-dtaai-mɛ̂ɛ-yaai-tam-sòp bpen pít · àat tam hâi pǐu-nǎng àk-sèep pɛ́ɛ run-rɛɛng jon sǐia-chii-wít dâai dtɛ̀ɛ râak chái gɛ̂ɛ pít baang kà-nɛ̌ɛng dâai
The latex of the plant Fire on the Mountain is toxic [and may] cause dermatitis [and] anaphylaxis, [and even] death. But the roots may be used to treat certain types of poisons.

(botany) milkweed: the showy plant Euphorbia heterophylla of the spurge family Euphorbiaceae.


กิ้งก่า

gîng-gàa (romanization)
ตัว (classifier)

(zoology) any lizard of the family Agamidae.


สำเภา

Compare Burmese သင်္ဘော (sangbhau:), Lao ສຳເພົາ (sam phao) or ສະເພົາ (sa phao), Khmer សំពៅ (sɑmpɨw).

Chaetocarpus castanocarpus, tree of the family Peraceae (formerly Euphorbiaceae)


ฮูก

th-noun

ฮูก • (hûuk)


พรม

(zoology) the freshwater fish Thynnichthys thynnoides of the family Cyprinidae.


ลูกแพร์

ลูกแพร์ • (lûuk-pɛɛ)

/luːk̚˥˩.pʰɛː˧/

ลูก (lûuk) + transliteration of English pear


กะหล่ำ

กะหล่ำ • (gà-làm)

Borrowed from Hainanese 芥藍 /芥蓝 (gai6 lam2) or from Classical Persian کلم (kalam). Doublet of คะน้า (ká-náa).


แว่น

th-verb

แว่น • (wɛ̂n)


หมากม่วง

th-noun

หมากม่วง • (màak-mûuang)

From หมาก (màak, “fruit”) + ม่วง (mûuang, “mango”). Compare Aheu /maːk muəŋ/.

compound

1835 BE (1292/93 CE), Ram Khamhaeng, Inscription 1:
สร้างป่าหมากป่าพลูทั่วเมืองทุกแห่ง ป่าพร้าวก็หลายในเมืองนี้ ป่าลางก็หลายในเมืองนี้ หมากม่วงก็หลายในเมืองนี้ หมากขามก็หลายในเมืองนี้ ใครสร้างได้ไว้แก่มัน
sâang bpàa màak bpàa pluu tûua mʉʉang túk-hɛ̀ng · bpàa práao gɔ̂ɔ lǎai nai mʉʉang níi · bpàa laang gɔ̂ɔ lǎai nai mʉʉang níi · màak-mûuang gɔ̂ɔ lǎai nai mʉʉang níi · màak-kǎam gɔ̂ɔ lǎai nai mʉʉang níi · krai sâang dâai wái gɛ̀ɛ man
They plant areca groves and betel groves all over the city. Coconut groves are planted in abundance in this city. Jackfruit groves are planted in abundance in this city. Mangoes are planted in abundance in this city. Tamarinds are planted in abundance in this city. Whoever plants them gets them for himself and keeps them.


แคร์รอต

th-noun

แคร์รอต • (kɛɛ-rɔ̀t)

/kʰɛː˧.rɔt̚˨˩/

แครอท แครอท#Thai


ขนุน

ขนุน • (kà-nǔn)

→ Lao: ຂະໜຸນ (kha nun), ຂະບຸນ (kha bun)

desc

→ Lü: ᦖᦱᧅᦐᦳᧃ (ṁaakṅun)

→ Lü: ᦖᦱᧅᦐᦳᧃ (ṁaakṅun)

→ Northern Thai: ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᩉ᩠ᨾ᩵ᩣᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᩉ᩠ᨾᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᨷ᩵ᩤᩉ᩠ᨶᩩᩁ, ᨷᩉ᩠ᨶᩩᩁ

Borrowed from Pre-Angkorian Old Khmer ក្នុរ៑ (knur). Cognate with Modern Khmer ខ្នុរ (khnol).


ตะขาบ

th-noun

ตะขาบ • (dtà-kàap)

(zoology) centipede: any of the arthropods constituting the class Chilopoda.

(zoology) (นก~) roller: any of the birds of the family Coraciidae.

section of bamboo, as one traditionally used as a percussion instrument by a Likay musical band or to produce sound for driving out bats or other winged animals.


หิ่งห้อย

หิ่งห้อย • (hìng-hɔ̂i)

Uncertain. Compare Shan ႁိင်ႇႁွႆႈ (hìng hāui); Mandarin 螢火 /萤火 (yínghuǒ); Lao ຫິ່ງຫ້ອຍ, ຫິ່ງຫ້ອຽ, Tày hinh hỏi.

cog

Lao ຫິ່ງຫ້ອຍ

หิ่งห้อยถือกำเนิดในจีนและญี่ปุ่นซึ่งมีผู้มาขอให้ข้าพเจ้าจารึกข้อคิดให้เสมอบนแผ่นพัดและผืนไหม

2011, รพินทรนาถ ฐากูร, หิ่งห้อย, ผีเสื้อ, →ISBN, page 17:

Fireflies had their origin in China and Japan where thoughts were very often claimed from me in my handwriting on fans and pieces of silk.

hìng-hɔ̂i tʉ̌ʉ-gam-nə̂ət nai jiin lɛ́ yîi-bpùn sʉ̂ng mii pûu maa kɔ̌ɔ-hâi kâa-pá-jâao jaa-rʉ́k kɔ̂ɔ-kít hâi sà-mə̌ə bon pɛ̀n pát lɛ́ pʉ̌ʉn mǎi

2008, ประกาศิต ศิริวนา, "หิ่งห้อยน้อย", in รวมบทกวีนิพนธ์จากหมออนามัย หิ่งห้อย: ร้อยเรียงจากใจคนทํางานเพื่อสุขภาพของชาวชนบทไทย, โครงการวารสารหมออนามัย, page 7:
ฉันอยากเห็นเธอเป็นหิ่งห้อยตัวนั้น ผู้เชื่อมั่นในแสงตนทุกหนแห่ง แต่เวลาเปลี่ยนไปเธอเปลี่ยนแปลง เป็นแมลงปีกแข็งธรรมดา
chǎn yàak hěn təə bpen hìng-hɔ̂i dtuua nán · pûu chʉ̂ʉa-mân nai sɛ̌ɛng dton túk hǒn-hɛ̀ng · dtɛ̀ɛ wlao bplìian bpai təə bplìian-bplɛɛng · bpen má-lɛɛng-bpìik-kɛ̌ng tam-má-daa
I had always wanted you to be like that firefly, who confided in its own light wherever it flew. But as time went by, you just changed — changed into an ordinary beetle.

หิ่งห้อยนับร้อยนับพัน ส่องแสงระยิบระยับกัน สว่างไสวไปทั้งต้นลำพู

2003, ประภาส ชลศรานนท์, นิทานหิ่งห้อย:

Fireflies as many as hundreds or thousands emit glittering lights, illuminating the entire mangrove apple tree.

hìng-hɔ̂i náp rɔ́ɔi náp pan · sɔ̀ng sɛ̌ɛng rá-yíp-rá-yáp gan · sà-wàang-sà-wǎi bpai táng dtôn lam-puu

โคลงโลกนิติ:
อย่าหมิ่นของเล็กนั้น สี่สถาน เล็กพริกพระกุมาร จีดจ้อย งูเล็กเท่าสายพาน พิษยิ่ง ไฟเล็กเท่าหิ่งห้อย อย่าได้ดูแคลน
yàa mìn kɔ̌ɔng lék nán · sìi sà-tǎan · lék prík prá-gù-maan · jìit jɔ̂i · nguu lék tâo sǎai-paan · pĺt yîng · fai lék tâo hìng-hɔ̂i · yàa dâai duu-klɛɛn
There are four types of little things that should not be belittled: a small pepper; a little child; a venomous serpent, though as tiny as a serpentine belt; and a light, though as tiny as a firefly. Belittle them not.


นาก

From Proto-Tai *naːkᴰ (“otter”). Cognate with Lao ນາກ (nāk), Ahom 𑜃𑜀𑜫 (nak), Tai Dam ꪙꪱꪀ, Tày nạc, Zhuang nag (as in duznag). Compare Proto-Hlai *hnaːk (“otter”), Proto-Austronesian *Sanaq (“otter”) (whence Paiwan sanaq, Kavalan sani).


รุ้ง

th-noun

รุ้ง • (rúng)

Cognate with Lao ຮຸ້ງ (hung), Shan ႁုင်ႉ (hṵ̂ng). In ancient times, "รุ้ง" was believed that it was a mythical creature.

(zoology) (นก~, อี~) crested serpent eagle.


ไข่ดาว

ไข่ (kài, “egg”) + ดาว (daao, “star”); literally "star egg".


จันอับ

จันอับ • (jan-àp)

Borrowed from Hainanese 餞盒 /饯盒 (zin3 ab8, “box of offering”).

bor

ข้าวพอง ข้าวพอง#Thai

ขี้แมว ขี้แมว#Thai

งาตัด งาตัด#Thai

ถั่วตัด ถั่วตัด#Thai

assortment of Chinese sweetmeats traditionally used or consumed on religious occasions, consisting of ข้าวพอง, ขี้แมว, งาตัด, ถั่วตัด, etc.


โลโต

From Mandarin 駱駝／骆驼 (luòtuo). Cognate with Zhuang lozdoz.


เหี้ย

th-noun

เหี้ย • (hîia)

Unknown. Compare Lao ເຫັ້ຽ (hīa), Tai Dón hể, Tày khı́a, and Nùng [Western] tɕhi:^(C1).
As observed by Chamberlain (2022), Varanus salvator is a highly venerated creature in Siamese folk religion, so much so that the evocation of its name is regarded as taboo, hence the negative connotations. One of the earliest attestation of the vulgar sense can be found in an 1891 magazine from the reign of King Chulalongkorn, indicating that the term had been used negatively since at least the previous reign.

2023 March 2, “เจาะมายาคติการกิน “เหี้ย” ผ่านชุมชนที่ ผัด-แกง-ย่าง เนื้อตัวเงินตัวทอง ด้วยความเชื่อเป็นยา”, in bbc.com:
ลูกค้าของร้านเชื่อว่าการบริโภคเนื้อเหี้ยเป็นยาชูกำลังวังชาทางเพศ
lûuk-káa kɔ̌ɔng ráan chʉ̂ʉa wâa gaan-bɔɔ-rí-pôok nʉ́ʉa hîia bpen yaa chuu gam-lang-wang-chaa taang pêet
Clients of the shop believe that consumption of Asian water monitor flesh is a medicine [that] enhances sexual vigour.

2024 January 18, พรสัคค์ ปัญญาลิขิต, “‘เหี้ย’ ก็มีหัวใจ สัตว์ที่เคยศักดิ์สิทธิสู่วาทกรรมหยาบคาย”, in seub.or.th:
เหี้ยถือเป็นสัตว์นักล่าระดับสูงสุด...การมีอยู่ของเหี้ยในพื้นที่ถือเป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์
hîia tʉ̌ʉ bpen sàt nák-lâa rá-dàp sǔung sùt ... gaan-mii-yùu kɔ̌ɔng hîia nai pʉ́ʉn-tîi tʉ̌ʉ bpen dtuua-chíi-wát kwaam-ù-dom-sǒm-buun
Asian water monitors are considered to be top-level predatory animals... Existence of Asian water monitors in an area is deemed to be an indicator of [its] fertility.

ตัว ตัว#Thai

(ตัว~) Asian water monitor (Varanus salvator)


เหี้ย

th-adv

เหี้ย • (hîia)

(slang, vulgar, very offensive) unpleasantly; unfavourably; disagreeably; contemptibly.


อุลิด

th-noun

อุลิด • (ù-lít)

From Old Khmer ឧលិក៑ (ulik), ឧលិក្ក៑ (ulikk, “watermelon”). Cognate with Modern Khmer ឪឡឹក (ʼəwlək).


อุตพิด

อุตพิด • (ùt-dtà-pít)

The plant, Typhonium trilobatum (L.) Schott, of the family Araceae, whose blossoms open in the evening and give a very acrid smell.


แสะ

From Old Khmer sēḥ (“horse”) or Angkorian Old Khmer seḥ, ʼseḥ, ʼaseḥ (“horse”). Cognate with Modern Khmer សេះ (seh).

Circa 15th century, “โคลงยวนพ่าย”, in ราชบัณฑิตยสถาน (2001) พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา โคลงยวนพ่าย, Bangkok: ราชบัณฑิตยสถาน, →ISBN, page 235:
สารเรวรวดพ้ยงพ่าง แสะสยาม ลางส่ำสองงางอน เงือดฟ้า ลางสารแกว่นสงคราม เคยเกลื่อน บรแฮ ลางส่ำงาอ่าหน้า เฉอดฉัน
sǎan reo-rûuat píiang-pâang · sɛ̀ sà-yǎam · laang sàm sɔ̌ɔng ngaa ngɔɔn · ngʉ̂ʉat fáa · laang sǎan gwɛ̀n sǒng-kraam · kəəi glʉ̀ʉan · bɔɔn hɛɛ · laang sàm ngaa àa nâa · chə̀ət-chǎn
The elephants were swift like Siamese horses. The two tusks [of] some groups [were so] curved [and] reached the heavens. Some of the elephants [were so] smart [in] warfare [and] had discomfited [many] enemies, in very deed. Some groups [had] imposing tusks [that] glorified [their own] faces.

Equus caballus
Equus caballus#Translingual

(archaic, literary, poetic) horse: Equus caballus.


ส้มเช้ง

ส้มเช้ง • (sôm-chéng)

/som˥˩.t͡ɕʰeŋ˦˥/

/som˥˩.t͡ɕʰeːŋ˦˥/

From ส้ม (sôm, “citrus”) + เช้ง (chéeng, “sweet orange”).


เช้ง

Borrowed from Teochew 橙 (cêng5, “orange”).

bor+

ส้ม ส้ม#Thai


ลิสง

th-noun

ลิสง • (lí-sǒng)

Possibly from Chinese 花生 (huāshēng, “peanut”) or 落花生 (luòhuāshēng, “peanut”).

ถั่ว ถั่ว#Thai


ไข่เจียว

ไข่เจียว • (kài-jiao)

ไข่ (kài, “egg”) + เจียว (jiao, “fried with oil”)


ไข่ฟู

ไข่ (kài, “egg”) + ฟู (fuu, “to rise, to swell”)


ไข่ทอด

ไข่ทอด • (kài-tɔ̂ɔt)

/kʰaj˨˩.tʰɔːt̚˥˩/

ไข่ (kài, “egg”) + ทอด (tɔ̂ɔt, “to fry”)


ไข่กวน

ไข่ (kài, “egg”) + กวน (guuan, “to stir”)


เกด

เกด • (gèet)

(botany) the plant, Manilkara hexandra (Roxb.) Dubard, of the family Sapotaceae.


เกด

เกด • (gèet)

(zoology) any of various fish of the family Siluridae.

(zoology) the fish, Platytropius siamensis (Sauvage), of the family Schilbidae.


มะม่วงหิมพานต์

มะม่วงหิมพานต์ • (má-mûuang-hǐm-má-paan)

From มะม่วง (má-mûuang, “mango”) + หิมพานต์ (hǐm-má-paan, “Himavanta (legendary forest)”); literally "mango from Himavanta".


ละมุด

th-noun

ละมุด • (lá-mút)

From Khmer ល្មុត (lmut, “sapodilla tree; kind of jackfruit”).

der

Manilkara zapota
Manilkara zapota#Translingual

(botany) sapodilla: the plant, Manilkara zapota (L.) P. Royen, of the genus Manilkara, the family Sapotaceae.

(botany) caqui: the plant, Manilkara kauki (L.) Dubard, of the genus Manilkara, the family Sapotaceae.

(botany) edible fruit of either of the said plants.

(botany) jackfruit with yellowish arils and watery flesh.


เข็ม

th-noun

เข็ม • (kěm)

From Proto-Tai *qemᴬ (“needle”), from Old Chinese 針 (OC *t.[k]əm). Cognate with Lao ເຂັມ (khem), Lü ᦃᦲᧄ (ẋiim), Tai Dam ꪹꪄꪸꪣ, Shan ၶဵမ် (khǎem), Tai Nüa ᥑᥥᥛᥴ (xém) or ᥔᥥᥛᥴ (sém), Ahom 𑜁𑜢𑜉𑜫 (khim), Zhuang cim or caemz, Nong Zhuang chaem. Compare Vietnamese kim.

(zoology) the fish Dermogenys pusillus van Hasselt of the family Hemiramphidae.


แม่เบี้ย

แม่เบี้ย • (mɛ̂ɛ-bîia)

/mɛː˥˩.bia̯˥˩/

com

แม่ (mɛ̂ɛ) + เบี้ย (bîia)


พังพาน

From Old Khmer babārṇa (“hood”). Cognate with Modern Khmer ពពារ (pɔɔpɔpiə); Lao ພັງພານ (phang phān); Burmese ပါးပျဉ်း (pa:pyany:).


นาค

th-noun

นาค • (nâak)

From Pali nāga (“noble person”). Cognate with Modern Khmer នាគ (niək).

(Buddhism) postulant: person seeking admission into a monastic order.


นาค

th-proper noun

นาค • (nâak)

Probably from Sanskrit नाग (nāga, “cruel man”).

Naga: tribesman living near the Naga Hills.


นาค

th-noun

นาค • (nâak)

Calophyllum inophyllum
Calophyllum inophyllum#Translingual

(botany) beautyleaf, the plant Calophyllum inophyllum L. of the family Clusiaceae (syn. Guttiferae).


นาค

นาค • (nâak)

From Pali nāga (“cobra”). Compare Sanskrit नाग (nāga, “cobra”). Cognate with Old Khmer nāga, nāgya, nāgā; Modern Khmer នាគ (niək); Burmese နဂါး (na.ga:), နာဂ (naga.); Lao ນາກ (nāk); Mon နာ်.

งูใหญ่เงือกเงือกหงอนจอมนาคนาคานาคินทร์นาคีนาเคนทร์นาเคศนาเคศวรนาโครคินทระผณินทรผณิศวรพญางูพาสุกรีภุชคะภุชงค์ภุชงคมะโภคินโภคีมกรมะโรงมังกรวาสุกรีวาสุกีอุรคะอุรเคนทร์


ครุฑ

From Sanskrit गरुड (garuḍa, “eagle”); probably via Old Khmer គរុឌ (garuḍa), គុរុឌ (guruḍa, “garuda”). Cognate with Modern Khmer គ្រុឌ (krut).


ไข่ลูกเขย

ไข่ลูกเขย • (kài-lûuk-kə̌əi)

/kʰaj˨˩.luːk̚˥˩.kʰɤːj˩˩˦/

ไข่ (kài, “egg; testicle”) + ลูกเขย (lûuk-kə̌əi, “son-in-law”); literally "son-in-law's egg" or "son-in-law's testicle".

com

a dish of boiled eggs which are deep-fried and covered with a sauce made from tamarind, often topped with deep-fried sliced onions or garlic, deep-fried chillies, and coriander.


กะหล่ำปลี

th-noun

กะหล่ำปลี • (gà-làm-bplii)

Compound of กะหล่ำ (gà-làm, “wild cabbage”) + ปลี (bplii, “flower cluster”).


อัญชัน

From Old Khmer ʼañjan (“the vine Clitoria ternatea (Leguminosae)”). Compare Modern Khmer អញ្ជ័ន (ʼañcŏən).

cog

Khmer អញ្ជ័ន (ʼañcŏən)

(botany) butterfly pea, the vine Clitoria ternatea L. of the family Leguminosae.


ระมาด

th-noun

ระมาด • (rá-mâat)

Borrowed from Old Khmer ម៌្មាស៑ (rmmās), រល្មាស៑ (ralmās, “rhinoceros”), from Proto-Mon-Khmer *rmaas ~ *rmi(i)s (“rhinoceros”). Cognate with Modern Khmer រមាស (rɔɔrɔmiəh), Chong มาด.


ช้างม้าวัวควาย

th-noun

ช้างม้าวัวควาย • (cháang-máa-wuua-kwaai)

From ช้าง (cháang, “elephant”) + ม้า (máa, “horse”) + วัว (wuua, “ox”) + ควาย (kwaai, “buffalo”).


หมูหมากาไก่

th-noun

หมูหมากาไก่ • (mǔu-mǎa-gaa-gài)

From หมู (mǔu, “pig”) + หมา (mǎa, “dog”) + กา (gaa, “crow”) + ไก่ (gài, “hen”).


ปักษิน

th-noun

ปักษิน • (bpàk-sǐn)

From Sanskrit पक्षिन् (pakṣin, “bird”, literally “one who has wings; winged one”). Compare Pali pakkhin.


ฉลาม

chà-lǎam (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕʰa˨˩.laːm˩˩˦/

Possibly from Khmer ឆ្លាម (chlaam, “the shark Carcharias hemiodon”).

bor

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) mackerel shark: any marine fish of the order Lamniformes.


หมาก

th-noun

หมาก • (màak)

From Proto-Tai *ʰmaːkᴰ (“fruit”). Cognate with Lao ໝາກ (māk), Northern Thai ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠ, Khün ᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨠ, Lü ᦖᦱᧅ (ṁaak), Shan မၢၵ်ႇ (màak), Ahom 𑜉𑜀𑜫 (mak), Zhuang mak, Tày mác. Compare Proto-Be *maːkᴰ².

paan: betel leaves prepared and used as a stimulant.


แครอท

แครอท • (kɛɛ-rɔ̀t)

/kʰɛː˧.rɔt̚˨˩/


ไม้พุ่ม

ไม้พุ่ม • (máai-pûm)


นิล

From Sanskrit नील (nīla, “dark blue”); possibly via Old Khmer nīla, nila (“blue sapphire; shiny black, dark blue”). Cognate with Modern Khmer នឹល (nɨl); Lao ນິນ (nin), ນິລະ (ni la).
The last sense was coined by King Bhumibol Adulyadej around 1965 due to the fact that the term sounds like the first syllable of the fish's name in English, Nile tilapia, and that it reflects the colour of the fish's skin as well.

ตัว ตัว#Thai

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (classifier ตัว) (ปลา~) Nile tilapia: the fish Oreochromis niloticus of the family Cichlidae.


มะตูม

Aegle marmelos
Aegle marmelos#Translingual


ตำลึง

Compare Mon တၞုင် (tnung) (as in တၞုင်ကရောပ် (tnungkarop, “ivy gourd”)).

(botany) ivy gourd: the plant Coccinia grandis of the family Cucurbitaceae.


กวางตุ้ง

Semi-learned borrowing from Cantonese 廣東／广东 (gwong² dung¹).

Brassica rapa subsp. chinensis
Brassica rapa subsp. chinensis

bok choy: the plant Brassica rapa subsp. chinensis of the family Brassicaceae.


หมัด

From Proto-Tai *ʰmatᴰ (“flea”). Cognate with Lao ໝັດ (mat), Tai Dam ꪢꪰꪒ, Shan မတ်း (mát), Ahom 𑜉𑜄𑜫 (mat), Zhuang maet.


โตนด

From Old Khmer tnota or Angkorian Old Khmer thnot (“palmyra palm”). Cognate with Modern Khmer ត្នោត (tnaot).

bor

Borassus flabellifer
Borassus flabellifer#Translingual

(botany) palmyra palm (Borassus flabellifer L.), of the family Arecaceae.


สิคาล

From Pali sigāla (“fox”). Cognate with Khmer សិគាល (sekiəl).


อสรพิษ

th-noun

อสรพิษ • (à-sɔ̌ɔ-rá-pít)

/ʔa˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥.pʰit̚˦˥/

Borrowed from Sanskrit आशीर्विष (āśīrviṣa, “poisonous snake”, literally “one with poison in fangs; one with poisonous fangs”); probably via Khmer អាសិរ្ពិស (ʼaaserpɨh, “poisonous snake”). Compare Pali āsivisa (“serpent”).

cog

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑:
พอหญิงมีครรภ์คนหนึ่งเดินมาริมหลุม คนทั้งปวงพร้อมกันว่า ได้ฤกษ์แล้ว ก็ผลักหญิงนั้นลงในหลุม จึงยกเสาปราสาทนั้นลงหลุม โลหิตสตรีนั้นกระเด็นขึ้นมาเป็นอสรพิษแปดตัว อสรพิษเจ็ดตัวนั้นตายในสถานที่นั้น แต่ตัวหนึ่งนั้นเลื้อยไปข้างประจิมทิศ แลโหราทำนายว่า เมืองนี้จะบังเกิดกษัตริย์แปดพระองค์ จะทิวงคตในเมืองนี้เจ็ดพระองค์ แต่พระองค์หนึ่งนั้นจะไปทิวงคตฝ่ายประจิมทิศ
pɔɔ yǐng mii kan kon nʉ̀ng dəən maa rim lǔm kon táng-bpuuang prɔ́ɔm-gan wâa dâai rə̂ək lɛ́ɛo gɔ̂ɔ plàk yǐng nán long nai lǔm jʉng yók sǎo bpraa-sàat nán long lǔm loo-hìt sà-dtrii nán grà-den kʉ̂n maa bpen à-sɔ̌ɔ-rá-pít bpɛ̀ɛt dtuua à-sɔ̌ɔ-rá-pít jèt dtuua nán dtaai nai sà-tǎan-tîi nán dtɛ̀ɛ dtuua nʉ̀ng nán lʉ́ai bpai kâang bprà-jim-tít lɛɛ hǒo-raa tam-naai wâa mʉʉang níi jà bang-gə̀ət gà-sàt bpɛ̀ɛt prá-ong jà tí-wong-kót nai mʉʉang níi jèt prá-ong dtɛ̀ɛ prá-ong nʉ̀ng nán jà bpai tí-wong-kót fàai bprà-jim-tít
Once a pregnant woman walked by the pit, all the people together uttered: 'The best time has now come!' Then they thrust that woman into the pit and discharged the castle pillar into the same. The blood of that lady sprinkled up into eight serpents. Seven of those serpents died at that very place, but the other one slithered away into the west. And magi delivered a prophecy, saying: 'In this city shall eight kings come to pass. Within the city shall seven of them die. But the other one shall go to the west and there shall he perish.'

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑๕:
ซึ่งจะมาเกรงใจข้าศึกอยู่นั้นหาควรไม่ อุปมาดังทำใจดีต่อเสือแลอสรพิษ เสือแลอสรพิษหรือจะรู้จักคุณ
sʉ̂ng jà maa greeng-jai kâa-sʉ̀k yùu nán hǎa kuuan mâi ùp-bpà-maa dang tam jai dii dtɔ̀ɔ sʉ̌ʉa lɛɛ à-sɔ̌ɔ-rá-pít sʉ̌ʉa lɛɛ à-sɔ̌ɔ-rá-pít rʉ̌ʉ jà rúu-jàk kun
Being considerate towards your enemies is not comely. It is like extending your kindness to tigers and snakes. You think the tigers and snakes will acknowledge your favour?

1785, เจ้าพระยาพระคลัง (หน), ราชาธิราช, ตอน ๑๖:
ครั้งนี้ พระเจ้าราชาธิราชเปรียบเหมือนอสรพิษหาเขี้ยวแก้วมิได้ ด้วยสมิงพ่อเพ็ชร์แลสมิงนครอินท์ก็ถึงแก่ความตายเสียสิ้นแล้ว อนึ่ง สมิงพระรามแลช้างพลายประกายมาศเล่าเราก็จับตัวมาได้ เห็นกำลังพระเจ้าราชาธิราชจะถอยลง ศึกเราได้ทีอยู่แล้ว ข้าพเจ้าจะขอยกทัพบกทัพเรือตามลงไปเอาเมืองหงษาวดีให้ได้
kráng-níi prá-jâao raa-chaa-tí-râat bprìiap-mʉ̌ʉan à-sɔ̌ɔ-rá-pít hǎa kîao-gɛ̂ɛo mí-dâai dûai sà-mǐng pɔ̂ɔ pét lɛɛ sà-mǐng ná-kɔɔn-in gɔ̂ɔ tʉ̌ng-gɛ̀ɛ-kwaam-dtaai sǐia sîn lɛ́ɛo à-nʉ̀ng sà-mǐng prá-raam lɛɛ cháang plaai bprà-gaai mâat lâo rao gɔ̂ɔ jàp dtuua maa dâai hěn gam-lang prá-jâao raa-chaa-tí-râat jà tɔ̌i long sʉ̀k rao dâai-tii yùu lɛ́ɛo kâa-pá-jâao jà kɔ̌ɔ yók táp-bòk táp-rʉʉa dtaam long bpai ao mʉʉang hǒng-sǎa-wá-dii hâi dâai
This time, King Rachathirat is on a par with a serpent without fangs, for Saming Pho Phet and Saming Nakhon In have both perished, whilst Saming Phra Ram and Phlai Prakai Mat the Elephant have been caught by us. I think the strength of King Rachathirat is diminishing. As we are gaining the upper hand in the warfare, I should like to lead our land forces and naval fleets down to pursue them them and capture the town of Hongsawadi to the best of my ability!

ห้องสิน, ตอน ๙๗:
เกียงจูแหยจึงซักถามนางขันกีต่อหน้าขุนนางทั้งปวงว่า ตัวเป็นปีศาจแกล้งแปลงเพศมาทั้งสามคน คบคิดกันกระทำให้เมืองจิวโก๋เกิดจลาจล ยุยงให้พระเจ้าติวอ๋องทำเสาทองแดงใส่ถ่านเพลิง แล้วให้ขุดสระใส่อสรพิษ คนซึ่งมีสัตย์ซื่อต่อแผ่นดินแลคนผู้หาความผิดมิได้ก็เอามานาบด้วยเสาทองแดง ผลักให้ตกลงไปในสระอสรพิษกัดล้มตายเสียเป็นอันมาก ทั้งยุให้พระเจ้าติวอ๋องทำพระที่นั่งหลกไต๋ ราษฎรชาวเมืองทั้งปวงได้ความลำบากเสียเงินทองเป็นอันมาก ซึ่งตัวกระทำให้ได้ความเดือดร้อนกับแผ่นดินทั้งนี้ ตัวจะปรารถนาสิ่งใด
giiang-juu-yɛ̌ɛ jʉng sák-tǎam naang kǎn-gii dtɔ̀ɔ-nâa kǔn-naang táng-bpuuang wâa dtuua bpen bpii-sàat glɛ̂ng bplɛɛng-pêet maa táng sǎam kon kóp-kít gan grà-tam hâi mʉʉang jiu-gǒo gə̀ət jà-laa-jon yú-yong hâi prá-jâao dtiu-ɔ̌ɔng tam sǎo-tɔɔng-dɛɛng sài tàan pləəng lɛ́ɛo hâi kùt sà sài à-sɔ̌ɔ-rá-pít kon sʉ̂ng mii sàt-sʉ̂ʉ dtɔ̀ɔ pɛ̀n-din lɛɛ kon pûu hǎa kwaam-pìt mí-dâai gɔ̂ɔ ao maa nâap dûai sǎo-tɔɔng-dɛɛng plàk hâi dtòk long bpai nai sà à-sɔ̌ɔ-rá-pít gàt lóm-dtaai sǐia bpen-an-mâak táng yú hâi prá-jâao dtiu-ɔ̌ɔng tam prá-tîi-nâng lòk-dtǎi râat-sà-dɔɔn chaao-mʉʉang táng-bpuuang dâai kwaam-lam-bàak sǐia ngəən-tɔɔng bpen-an-mâak sʉ̂ng dtuua grà-tam hâi dâai kwaam-dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn gàp pɛ̀n-din táng-níi dtuua jà bpràat-tà-nǎa sìng-dai
So Jiang Ziya questioned Lady Daji in the presence of all the nobles, saying: 'You three are demons in disguise. You all conspired to expose the City of Zhaoge to turmoil. You instigated King Zhou to create a bronze toaster containing burning charcoal and dig up a pool filled with snakes. A great many people who were loyal to the land and were of no guilt had been seared with the bronze toaster and thrown into the pool to be bitten and slain by the snakes. You even encouraged King Zhou to raise a Deer Terrace Hall, thus subjecting all the private citizens of our nation to difficulties and losses of money. As you committed all these things to bring about trouble to our realm, what have you been wishing for?'

ตั้งฮั่น, ตอน ๑:
ซึ่งท่านจะประมาทดูหมิ่นเชื้อพระวงศ์กษัตริย์เหมือนเอาอสรพิษมาเลี้ยงไว้ไม่ต้องอย่างธรรมเนียม ขอท่านจงเอาตัวจูเอ๋งไปฆ่าเสียแต่ยังเยาว์อยู่ฉะนี้ ราชสมบัติในเมืองหลวงจึงเป็นสิทธิ์ขาดอยู่แก่ท่าน อองมังจึงว่า ท่านว่าจูเอ๋งเป็นเชื้อพระวงศ์กษัตริย์เหมือนอสรพิษมิให้คิดประมาทนั้นชอบ แต่จะฆ่าจูเอ๋งเป็นทารกอายุไม่ถึงสิบขวบนั้นจะมีคำนินทา
sʉ̂ng tân jà bprà-màat duu-mìn chʉ́ʉa-prá-wong gà-sàt mʉ̌ʉan ao à-sɔ̌ɔ-rá-pít maa líiang wái mâi dtɔ̂ng yàang tam-niiam kɔ̌ɔ tân jong ao dtuua juu-ěeng bpai kâa sǐia dtɛ̀ɛ yang yao yùu chà-níi râat-chá-sǒm-bàt nai mʉʉang-lǔuang jʉng bpen sìt-kàat yùu gɛ̀ɛ tân ɔɔng-mang jʉng wâa tân wâa juu-ěeng bpen chʉ́ʉa-prá-wong gà-sàt mʉ̌ʉan à-sɔ̌ɔ-rá-pít mí-hâi kít bprà-màat nán chɔ̂ɔp dtɛ̀ɛ jà kâa juu-ěeng bpen taa-rók aa-yú mâi tʉ̌ng sìp kùuap nán jà mii kam-nin-taa
'As you are careless and neglect about this royal descendant of a monarch, it is on a par with raising a serpent, thus breaching the custom and tradition. I beg you to put Liu Ying to death whilst he is still young, so that the royal throne in the capital city would absolutely remain in your grasp.' Wang Mang then said: 'Right is your word that Liu Ying the royal descendant is like a serpent and should not be looked down upon. But killing Liu Ying, a child who has not even attained the age of ten, will only result in condemnation.'


ภุชงค์

/pʰu˦˥.t͡ɕʰoŋ˧/

From Pali bhujaṅga (“snake”) or Sanskrit भुजङ्ग (bhujaṅga, idem); probably via Old Khmer būjuṅa (“snake; serpent”). Cognate with Modern Khmer ភុជង្គ (phucngkɔɔ).


สรีสฤบ

sà-rii-srìp (romanization)
ตัว (classifier)

From Sanskrit सरीसृप (sarīsṛpa, “crawling, creeping; creeping animal; snake”); perhaps via Old Khmer sarisṛp (“crawling or creeping thing: worm, snake, reptile”). Cognate with Modern Khmer សរីស្រឹប (sɑɑriisrəp). Compare Pali siriṅsapa.

der

(elegant) reptile: any crawling or creeping animal.


เพนกวิน

th-noun

เพนกวิน • (pen-gwîn)


สันดาน

From Pali santāna (“continuity; succession”) or Sanskrit संतान (saṃtāna, idem); probably via Old Khmer santāna, santāṇa, sāntāna (“family; generation; posterity; etc”). Cognate with Modern Khmer សន្តាន (sɑɑsɑntaan, “kinship, relationship; consciousness, feeling; etc”).

cog

ส้ม ส้ม#Thai

traditional medicine
traditional medicine

(botany) (ส้ม~) Any of species Cissus hastata, certain orange treebines of the family Vitaceae, known for their acid-tasting leaves, which are used in traditional medicine.


วาฬเพชฌฆาต

th-noun

วาฬเพชฌฆาต • (waan-pét-chá-kâat) (classifier ตัว)

waan-pét-chá-kâat (romanization)
ตัว (classifier)

/waːn˧.pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.kʰaːt̚˥˩/

วาฬ (waan) + เพชฌฆาต (pét-chá-kâat); probably a calque of killer whale.


ต่อ

dtɔ̀ɔ (romanization)
การต่อ (abstract-noun)

(of knowledge) to transfer or pass on (as from a teacher to a student).


สมอ

สมอ • (sà-mɔ̌ɔ)

From Old Khmer or Pre-Angkorian Old Khmer *smo, sramo (“Terminalia”). Cognate with Modern Khmer ស្រម៉ (srɑɑm), សម៉ (saʼmɑɑ).

/sa˨˩.mɔː˩˩˦/


โป๊ยเซียน

From Teochew 八仙 (boih4 siêng1 / boih4 siang1, literally “eight immortals”).


นกเขา

th-noun

นกเขา • (nók-kǎo)

From นก (nók, “bird”) + เขา (kǎo, “dove”). Compare with Lao ນົກເຂົາ (nok khao).

โดยสติปัญญาของเจ้าหรือ เหยี่ยวนกเขาโผไปมา และกางปีกของมันตรงไปทางทิศใต้?

Thai Standard Version of the Bible โยบ.39.26, (Book of Job, Thai Standard Version of the Bible (THSV11))

Is it by your wisdom that the hawk soars, and stretches her wings toward the south?

เหยี่ยว เหยี่ยว#Thai

(เหยี่ยว~) any of various birds of the genus Accipiter.


ทูน่า

ปลา ปลา#Thai


ปลาดาว

bplaa-daao (romanization)
ตัว (classifier)


เหลือม

เหลือม • (lʉ̌ʉam)

From Proto-Southwestern Tai *ʰlɯəmᴬ¹ (“python”). Cognate with Lao ເຫຼືອມ (lư̄am), Lü ᦵᦜᦲᧄ (l̇oem), Shan လိူမ် (lǒem), Tai Nüa ᥘᥪᥛᥴ (lúem), Ahom 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (lüm).

cog

Lao ເຫຼືອມ (lư̄am)


เขียวหวาน

th-noun

เขียวหวาน • (kǐao-wǎan)

From เขียว (kǐao, “green”) + หวาน (wǎan, “sweet”).

com

ส้ม ส้ม#Thai

(ส้ม~) a cultivar of the mandarin orange whose fruits have green, flat skin with sweet, orange flesh inside.


อุบล

th-proper noun

อุบล • (ù-bon)

From clipping of อุบลราชธานี (ù-bon-râat-chá-taa-nii).

clipping

Ubon Ratchathani
Ubon Ratchathani#English

(slang) Ubon Ratchathani (a province of Thailand)


แก้วมังกร

th-noun

แก้วมังกร • (gɛ̂ɛo-mang-gɔɔn)

From แก้ว (gɛ̂ɛo, “any clear, transparent substance, as glass, crystal, pearl, etc”) + มังกร (mang-gɔɔn, “dragon”); coined in 1998 by Kasetsart University lecturer Suraphong Kosiyachinda (สุรพงษ์ โกสิยะจินดา) as a calque of English dragon fruit and perhaps from the fact that the fruit looks like the dragon's pearl in Chinese mythology.


ลางสาด

Semi-learned borrowing from Malay langsat. Cognate with Khmer លាំងសាត (lĕəngsaat).


จิ้งจก

jîng-jòk (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕiŋ˥˩.t͡ɕok̚˨˩/

Onomatopoeic. Compare Khmer ជីងចក់ (ciing cɑk), Mon ဂစက်, and Vietnamese chanh chách.


กำบัง

th-adj

กำบัง • (gam-bang) (abstract noun ความกำบัง)

gam-bang (romanization)
ความกำบัง (abstract-noun)

From Pre-Angkorian Old Khmer kaṃpaṅ, kaṃpāṅ (“act of hiding or conceal; to be hidden or concealed; etc”); being extended forms of khpaṅ, *khpāṅ (“to cover; to screen; to shield”), from which Thai กะบัง (gà-bang) was derived; ultimately being extended forms of paṅ, pāṅ, *paṅ, pāṃṅa (“to cover (from view); to hide; to screen; to conceal; etc”), from which Thai บัง (bang) was derived. Cognate with Modern Khmer កំបាំង (kɑmbang), Lao ກຳບັງ (kam bang).

(elegant) sheltered; screened; invisible; unseeable; prevented from being seen; hidden from view.


กำบัง

From Javanese kembang (“flower, blossom; to bloom, to blossom; that which resembles a flower: toy flower, artificial flower, etc”), from Proto-Malayo-Polynesian *kəmbaŋ.

bor

(poetic) bunch of flowers: bouquet, nosegay, posy, etc.


พีช

th-noun

พีช • (píit)

/pʰiːt͡ɕʰ˦˥/


ราชสีห์

ราชสีห์ • (râat-chá-sǐi)

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.siː˩˩˦/


อาโวคาโด

ผลอาโวคาโด


มะระ

มะระ • (má-rá)


สตรอว์เบอร์รี

สตรอว์เบอร์รี • (sà-dtrɔɔ-bəə-rîi)


สตรอว์เบอร์รี

th-verb

สตรอว์เบอร์รี • (sà-dtrɔɔ-bəə-rîi) (abstract noun การสตรอว์เบอร์รี)

sà-dtrɔɔ-bəə-rîi (romanization)
การสตรอว์เบอร์รี (abstract-noun)


ราชพฤกษ์

th-noun

ราชพฤกษ์ • (râat-chá-prʉ́k)

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.pʰrɯk̚˦˥/

From ราช (râat-chá-, “royal”) + พฤกษ์ (prʉ́k, “tree”).

com

Cassia fistula
Cassia fistula#Translingual

golden rain tree: the plant Cassia fistula of the family Leguminosae.


วาสุกี

Borrowed from Pali vāsukī. Compare Sanskrit वासुकि (vāsuki).


บุ้ง

th-noun

บุ้ง • (bûng)

From Proto-Tai *ɓuŋꟲ (“morning glory”). Cognate with Lao ບຸ້ງ (bung) or ບົ້ງ (bong), Tày bủng.

ผัก ผัก#Thai

Ipomoea aquatica
Ipomoea aquatica#Translingual

(ผัก~) water morning glory: the plant Ipomoea aquatica of the family Convolvulaceae.


จิ้งหรีด

jîng-rìit (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕiŋ˥˩.riːt̚˨˩/

From Proto-Mon-Khmer *criit ~ *t₁riit (“cricket”) (Shorto, 2006).


แมมมอธ

th-noun

แมมมอธ • (mɛm-mɔ́ɔt)

/mɛm˧.mɔːt̚˦˥/

ช้าง ช้าง#Thai


แหน

th-verb

แหน • (hɛ̌ɛn)

Cognate with Zhuang hen, Zuojiang Zhuang hen.

to treasure; to keep for oneself; to hold onto


แหน

th-noun

แหน • (nɛ̌ɛ)

From Proto-Tai *ʰneːᴬ (“duckweed”). Cognate with Lao ແໜ (nǣ), Lü ᦶᦐ (ṅae).


พลับ

พลับ • (pláp)


ควินซ์

ควินซ์ • (kwíns)


แร็กคูน

rɛ́k-kuun (romanization)
ตัว (classifier)


ตั๊กแตน

ตั๊กแตน • (dták-gà-dtɛɛn)

2005, ไพฑูรย์ ธัญญา, เป็นสร้อยโสภิศพ้น อุปรมา, Bangkok: มติชน, →ISBN, pages 50–51:
สามโลกยนี้ใคร และจะอาจมาดูแคลน ใคร่สรวลแก่ตั๊กแตน มาวิ่งไฟบ่เกรงกลัว
sǎam lôok-yá níi krai · lɛ́ jà àat maa duu-klɛɛn · krâi sǔuan gɛ̀ɛ dták-dtɛɛn · maa wîng fai bɔ̀ɔ greeng-gluua
And who throughout these Three Realms would dare look down upon me? I'd like to laugh at the grasshopper that runs into fire without fear!


พเยีย

Borrowed from Old Khmer bhñiya, bhñī, bhñi, phñīha (“artistically arranged flowers; floral arrangement”). Cognate with Modern Khmer ភ្ញី (phñii). Compare Pre-Angkorian Old Khmer vṅe, vaṅe, vṅya; Angkorian Old Khmer vṅya, vṅi, vṅe.


กะละปังหา

กะละปังหา • (gà-lá-bpang-hǎa) (classifier กิ่ง or ต้น)

gà-lá-bpang-hǎa (romanization)
กิ่ง (classifier)
ต้น (classifier)

Semi-learned borrowing from Malay kalam pangha, from kalam (“pen; reed pen; word, saying, discourse, speech, utterance; flaw, as in a gem, metal, etc”) + pangha (“?”).


ราหู

Learned borrowing from Pali rāhu (“Rāhu”) or Sanskrit राहु (rāhu, “Rāhu”). Cognate with Khmer រាហុ (riəhoʼ).

lbor

th:วัดมหาธาตุวรวิหาร (จังหวัดเพชรบุรี)

ปลา ปลา#Thai

(zoology) (ปลา~) any of the various marine fish of the genus Mobula (syn. Manta) in the family Mobulidae or subfamily Mobulinae.


จงอาง

jong-aang (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕoŋ˧.ʔaːŋ˧/

Uncertain. Compare Lao ຈົງອາງ (chong ʼāng).


ดุก

From Proto-Tai *C̥.dokᴰ (“catfish”). Cognate with Lao ດຸກ (duk), Northern Thai ᨯᩩᨠ, Khün ᨯᩩᨠ, Lü ᦡᦳᧅ (ḋuk), Shan လုၵ်း (lúk), Zhuang ndoek.

cog

Lü ᦡᦳᧅ (ḋuk)

ปลา ปลา#Thai


ขจร

th-noun

ขจร • (kà-jɔɔn)

/kʰa˨˩.t͡ɕɔːn˧/

From Sanskrit खचर (khacara, “moving in the air; flying”) or Pali khacara. cognate with Khmer ខ្ចរ (khcɑɑ)

der

Chinese violet the plant Telosma cordata of the family Apocynaceae.


แฮมสเตอร์

th-noun

แฮมสเตอร์ • (hɛms-dtə̂ə) (classifier ตัว)

hɛms-dtə̂ə (romanization)
ตัว (classifier)


สลอด

สลอด • (sà-lɔ̀ɔt)

/sa˨˩.lɔːt̚˨˩/

Croton tiglium
Croton tiglium#Translingual

(botany) purging croton: the poisonous plant Croton tiglium of the family Euphorbiaceae.


หางจระเข้

หางจระเข้ • (hǎang-jɔɔ-rá-kêe)

/haːŋ˩˩˦.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/

From หาง (hǎang, “tail”) + จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe, “crocodile”), literally “crocodile's tail”, referring to the tapering, spiky leaves of the plant. Compare Lao ຫາງແຂ້ (hāng khǣ).

com

ว่าน ว่าน#Thai


คิชฌะ

/kʰit̚˦˥.t͡ɕʰaʔ˦˥/

From Pali gijjha (“vulture”). Compare Pali gaddha; Sanskrit गृध्र (gṛdhra), from which Thai คฤธระ was derived.


ทู

→ Lao: ທູ (thū)

From "ปลาทู":

→ Khmer: ប្លាធូ (plaathuu)

→ Burmese: ပလာတူး (pa.latu:)

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) short mackerel (Rastrelliger brachysoma).


ไซ

Bocourt's water snake
Bocourt's water snake

(zoology) (งู~) Bocourt's water snake: the water snake Subsessor bocourti of the family Colubridae.


จีบ

พระ พระ#Thai

แสง แสง#Thai

(royal) (พระแสง~) ankus, especially one used on a rutting elephant.


หนวดเสือ

th-noun

หนวดเสือ • (nùuat-sʉ̌ʉa)

/nua̯t̚˨˩.sɯa̯˩˩˦/

From หนวด (nùuat, “whisker”) + เสือ (sʉ̌ʉa, “tiger”).

com

หญ้า หญ้า#Thai

(botany) (หญ้า~) blue porterweed: the plant Stachytarpheta jamaicensis of the family Verbenaceae.


เปีย

Egretta garzetta
Egretta garzetta#Translingual

(zoology) little egret: the bird Egretta garzetta of the family Ardeidae.


ดีปลี

the name for three species in the genus Piper: long pepper (Piper longum), Balinese long pepper (Piper retrofractum) and the unresolved species Piper peepuloides.


ข้าวสาร

th-noun

ข้าวสาร • (kâao-sǎan)

From ข้าว (kâao, “rice”) + สาร (sǎan, “husked”).

com

any of the plants of the genus Raphistemma, the family Asclepiadaceae (now subfamily Asclepiadoideae in family Apocynaceae).

the plant Myriopteron extensum of the family Asclepiadaceae.


ข้าวสาร

th-proper noun

ข้าวสาร • (kâao-sǎan)


กระทุง

Cognate with Lao ກະທຸງ (ka thung, “pelican”).
Possibly from กระ (grà) + ทุง (tung).
Its ultimate etymology is uncertain. Shorto proposed to be Austroasiatic. Compare Khmer ទុង (tung) and Vietnamese nông, both also meaning "pelican".

ตัว ตัว#Thai

Pelecanus philippensis
Pelecanus philippensis#Translingual

(zoology) (นก~) (classifier ตัว) spot-billed pelican: the bird Pelecanus philippensis of the family Pelecanidae.


กุ๊ก

th-interj

กุ๊ก • (gúk)


สมี

From Sanskrit शमी (śamī, “śamī tree: Prosopis cineraria”).

bor

(botany) Egyptian riverhemp: the plant Sesbania sesban of the family Leguminosae, whose leaves are traditionally used in fire worship rites.


แซะ

sɛ́ (romanization)
การแซะ (abstract-noun)

to dig out, force out, or remove using a flat device, as a chisel, gouge, spade, etc: to chisel out, to gouge out, to spade out, etc.

(slang) to cavil; to carp; to taunt; to satirise; to speak ironically (of, about, etc).


แซะ

Rough Lipped Dendrobium
Rough Lipped Dendrobium

(botany) Rough Lipped Dendrobium: the orchid Dendrobium scabrilingue of the family Orchidaceae.


อู๊ด

th-interj

อู๊ด • (úut)


ก้าบ

ก้าบ • (gâap)


แจ็กคัล

jɛ̀k-kal (romanization)
ตัว (classifier)

/t͡ɕɛk̚˨˩.kʰal˧/


คช

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥./

Borrowed from Pali gaja (“elephant”) or Sanskrit गज (gaja, “elephant”).


นวล

Uncertain. Perhaps cognate with Modern Khmer នួន (nuən, “(of women) fine, fair, sweet; soft; tender; etc”). Compare Zuojiang Zhuang nuenh.

cog

(cooking) flour sprinkled on a dough to prevent it from sticking to a surface, such as farina.


ศรดำ

th-noun

ศรดำ • (sɔ̌ɔn-dam)

From ศร (sɔ̌ɔn, “bow; arrow”) + ดำ (dam, “dark; black”).

com

(zoology) the black line on the forehead of a python.


โขยง

/kʰa˨˩.joːŋ˩˩˦/

Possibly from corruption of โขลง (klǒong), in the same manner as ขยาด (kà-yàat), a corrupted form of ขลาด (klàat).

(slang, often humorous) any large quantity.


ขัน

(botany) the plant Amesiodendron chinense of the family Sapindaceae.


อโศก

th-noun

อโศก • (à-sòok)

From Sanskrit अशोक (aśoka, literally “sorrowless”), from अ (a, “without”) + शोक (śoka, “sorrow”), equivalent to Thai อ (à) + โศก (sòok). Compare Pali asoka.

bor

/ʔa˨˩.soːk̚˨˩/

(botany) any of the various plants of the genus Saraca and the family Leguminosae.


อโศก

th-proper noun

อโศก • (à-sòok)

From clipping of อโศกมนตรี, the title of a Thai nobleman who owned the land which would become the location of the place.

/ʔa˨˩.soːk̚˨˩/

(colloquial) Asok, an economic zone in Bangkok, Thailand.


กระเรียน

grà-riian (romanization)
ตัว (classifier)

Possibly from Old Khmer ក្រ្យេល៑ (kryel) or Angkorian Old Khmer ក្រ្យល៑ (kryal), ក្រ្យាល៑ (kryāl), កយ៌្យល៑ (karyyal, “sarus crane”). Cognate with Modern Khmer ក្រៀល (kriəl, “sarus crane”).

Grus antigone
Grus antigone#Translingual

(zoology) sarus crane: the bird Grus antigone of the family Gruidae.


กาเรียน

gaa-riian (romanization)
ตัว (classifier)

กระเรียน กระเรียน#Thai

(obsolete) Alternative form of กระเรียน (grà-riian)


โกงกาง

goong-gaang (romanization)
ต้น (classifier)

mangrove; plants of the family Rhizophoraceae.


ควาญ

From Angkorian Old Khmer គ្វាល៑ (gvāl, “(1) one who tends or pastures animals: herdsman, grazier, keeper, etc; (2) to tend or pasture (animals)”). Cognate with Modern Khmer ឃ្វាល (khviəl); Lao ຄວນ (khūan) or ຄວານ (khuān).

bor

(archaic) keeper or driver (of any animal).


อุรังอุตัง

th-noun

อุรังอุตัง • (ù-rang-ù-dtang) (classifier ตัว)

ù-rang-ù-dtang (romanization)
ตัว (classifier)

From English orangutan, from Malay orang utan.

ลิง ลิง#Thai


ป่าน

ป่าน • (bpàan)

From Proto-Tai *paːnᴮ (“hemp”). Cognate with Lao ປ່ານ (pān), Shan ပၢၼ်ႇ (pàan).

ป่านมนิลา ป่านมนิลา#Thai

รามี รามี#Thai

ศรนารายณ์ ศรนารายณ์#Thai

any of various plants of various families, including Asparagaceae, Musaceae, and Urticaceae, used in the production of fabric and threads, such as ป่านมนิลา (“Musa textilis”), รามี (“Boehmeria nivea”), ศรนารายณ์ (“Agave angustifolia”), etc.


ติ่ง

(zoology) Himalayan mole: the mammal Talpa micrura of the family Talpidae.


แปะก๊วย

แปะก๊วย • (bpɛ̀-gúai)

From Teochew 白果 (bêh8 guain2, “ginkgo nut”, literally “white fruit”).


โอ

From Middle Chinese 甌 (MC 'uw). Cognate with Northern Thai ᩋᩰ or ᩒ, Lao ໂອ (ʼō). Compare Mon အော.

ขัน ขัน#Thai

(ขัน~) a type of lacquerware, being a bowl, sometimes found with a pedestal, used for containing various objects.


โอ

Possibly from describing the size of the fruit.

ส้ม ส้ม#Thai

Citrus maxima
Citrus maxima#Translingual

(ส้ม~) pomelo: Citrus maxima (Burm.) Merr. of the family Rutaceae.


โอ

ปลา ปลา#Thai


โอ

The name of the Latin-script letter O/o.


บ่าง

From Proto-Southwestern Tai *ˀbaːŋᴮ¹ (“squirrel; flying squirrel”), from Proto-Tai *baːŋᴮ (“flying squirrel”). Cognate with Northern Thai ᨷ᩵ᩤ᩠ᨦ, Khün ᨷ᩵ᩤ᩠ᨦ, Lao ບ່າງ (bāng), Lü ᦢᦱᧂᧈ (ḃaang¹), Shan ဝၢင်ႇ (wàang), Tai Nüa ᥛᥣᥒᥱ (mǎang), Zhuang mbangq.

cog

Lü ᦢᦱᧂᧈ (ḃaang¹)


แร้ง

Cognate with Northern Thai ᩁᩯ᩠᩶ᨦ, Lao ແຮ້ງ (hǣng), Lü ᦶᦣᧂᧉ (haeng²).


เหยี่ยว

th-noun

เหยี่ยว • (yìao)


แตน

From Proto-Tai *b.twiːlᴬ (“wasp”). Cognate with Lao ແຕນ (tǣn), Northern Thai ᨲᩯ᩠ᨶ, Khün ᨲᩯ᩠ᨶ, Lü ᦶᦎᧃ (ṫaen), Shan တႅၼ် (těn), Zhuang dinz.


ลำโพง

desc

→ Khmer: លំពោង (lumpoong, “loudspeaker”)

→ Urak Lawoi': ลัมโพง (lamphong, “loudspeaker”)

devil's trumpet: the plant Datura metel of the family Solanaceae.

anything that looks like a devil's trumpet flower, such as loudspeaker.

(by extension) loudspeaker (of any form).


ลาง

Compare Shan လၢင်း (láang) in မၢၵ်ႇလၢင်း (màak láang, “jackfruit”).


ลีเมอร์

lii-mə̂ə (romanization)
ตัว (classifier)

/liː˧.mɤː˥˩/


สร้อย

th-noun

สร้อย • (sɔ̂i)

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) some of the various fish in the family Cyprinidae.


ปักเป้า

ปักเป้า • (bpàk-gà-bpâo) (classifier ตัว)

bpàk-gà-bpâo (romanization)
ตัว (classifier)

ปลา ปลา#Thai


ผณิ

ผณิ • (pà-ní)

From Pali phaṇi, phaṇī (“cobra”). Compare Sanskrit फणिन् (phaṇin, “cobra”), from which Thai ผณิน (pà-nin) was derived.


ผณิน

From Sanskrit फणिन् (phaṇin, “cobra”). Compare Pali phaṇi, phaṇī (“cobra”), from which Thai ผณิ (pà-ní) was derived.


การะเกด

Uncertain. Compare Lao ກາຣະເກດ (kā ra kēt, “Nepal screwpine: Pandanus furcatus”).

cog

Pandanus tectorius
Pandanus tectorius#Translingual

(botany) Tahitian screwpine: the plant Pandanus tectorius of the family Pandanaceae.


ทานตะวัน

From ทาน (taan, “to bear; to withstand”) + ตะวัน (dtà-wan, “sun”).

com

(archaic) a type of sunshade with a long handle, being part of the royal regalia


พิกุล

th-noun

พิกุล • (pí-gun)


แย้

Cogante with Lao ແຍ້ (nyǣ), Shan ယႄႉ (yâ̰ae).


บานเย็น

From บาน (baan, “to bloom”) + เย็น (yen, “evening”), literally “Blooming in the Evening”.

com

Mirabilis jalapa
Mirabilis jalapa#Translingual

(botany) four o'clock flower: the flowering plant Mirabilis jalapa of the family Nyctaginaceae.


กระซู่

Compare Lao ສູ້ (sū, “one-horned rhinoceros”).

Dicerorhinus sumatrensis
Dicerorhinus sumatrensis#Translingual

Sumatran rhinoceros (Dicerorhinus sumatrensis)


เบ๊

From Hokkien 馬 /马 (bé/bée, “horse”). Doublet of ม้า (máa).

(slang, now derogatory) servant; slave; subordinate; attendant.


บัวหิมะ

th-noun

บัวหิมะ • (buua-hì-má)


ลัง

ปลา ปลา#Thai

(ปลา~) Indian mackerel: the fish Rastrelliger kanagurta of the family Scombridae.


จิ้งเหลน

จิ้งเหลน • (jîng-lěen)

/t͡ɕiŋ˥˩.leːn˩˩˦/


สางห่า

สางห่า • (sǎang-hàa)

/saːŋ˩˩˦.haː˨˩/

Asian grass lizard (Takydromus sexlineatus)


กระเต็น

กระเต็น • (grà-dten)


ยามา

th:ยามา (สัตว์)


กระเจี๊ยบ

กระเจี๊ยบ • (grà-jíiap)


เจ้าชู้

เจ้าชู้ • (jâo-chúu)

/t͡ɕaw˥˩.t͡ɕʰuː˦˥/

From เจ้า (jâao, “chief, lord, master; owner, possessor; expert, specialist”) + ชู้ (chúu, “romantic relationship”).

com

หญ้า หญ้า#Thai

(botany) (หญ้า~) Mackie's pest: the grass Chrysopogon aciculatus of the family Poaceae.


เจ้าฟ้า

th-noun

เจ้าฟ้า • (jâao-fáa)

/t͡ɕaːw˥˩.faː˦˥/

Compound of เจ้า (jâao, “lord”) + ฟ้า (fáa, “heaven”), literally “lord of heaven”. Compare Burmese စော်ဘွား (caubhwa:), Khmer ចៅហ្វា (cawfaa), Lao ເຈົ້າຟ້າ (chao fā), Shan ၸဝ်ႈၽႃႉ (tsāo phâ̰a).

com+

(zoology) some animals named after Princess Sirindhorn:

the tiger mantis shrimp Acanthosquilla derijardi.

the panda crab Phricotelphusa sirindhorn.

white-eyed river martin, the bird Pseudochelidon sirintarae.


บรอกโคลี

th-noun

บรอกโคลี • (brɔ́k-koo-lîi)


หลิว

From Hokkien 柳 (liú). Compare Teochew 柳 (liú).

ต้น ต้น#Thai


พลับพลึง

พลับพลึง • (pláp-plʉng)


หอยเชลล์

หอยเชลล์ • (hɔ̌i-chel)

/hɔj˩˩˦.t͡ɕʰel˧/

From หอย (hɔ̌i) + เชลล์ (chel, from English shell).

com

from English <i class="Latn mention" lang="en">shell</i>

scallop: an edible marine bivalve mollusc of the family Pectinidae.


ถั่วฝักยาว

th-noun

ถั่วฝักยาว • (tùua-fàk-yaao)

Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis#Translingual

yardlong bean (Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis).

th:ถั่วฝักยาว


ประดู่

ประดู่ • (bprà-dùu)


หมาหริ่ง

หมาหริ่ง • (mǎa-rìng)

/maː˩˩˦.riŋ˨˩/

ferret-badger (genus Melogale), especially the Burmese ferret-badger (Melogale personata).


ลิลลี่

ลิลลี่ • (lin-lîi)


ดาวทะเล

ดาวทะเล • (daao-tá-lee) (classifier ตัว)

daao-tá-lee (romanization)
ตัว (classifier)


หูกวาง

hǔu-gwaang (romanization)
ต้น (classifier)

From หู (hǔu, “ear”) + กวาง (gwaang, “deer”).


สะตอ

สะตอ • (sà-dtɔɔ)

⇒ English: sator bean

Possibly semi-learned borrowing from Min Nan 臭豆 (chhàu-tō͘, literally “stink bean”).

slbor

stink bean; bitter bean (Parkia speciosa).


ศิวะ

th-noun

ศิวะ • (sì-wá)

From Sanskrit शिव (śiva, literally “auspicious, propitious; benevolent, gracious; etc”); probably via Old Khmer śiva (“the god Śiva”).

bor

(zoology) (นก~) the bird Minla of the family Leiothrichidae.


ฉนาก

/t͡ɕʰa˨˩.naːk̚˨˩/

ปลา ปลา#Thai


ปาทังกา

Borrowed from translingual Patanga (a genus), from Sanskrit पतङ्ग (pataṅga, “the flier, flying insect”).

der

ตั๊กแตน ตั๊กแตน#Thai


ทาร์เซียร์

th-noun

ทาร์เซียร์ • (taa-siia)


มาร์มอต

มาร์มอต • (maa-mɔ́t)


แม่ไก่

แม่ไก่ • (mɛ̂ɛ-gài)


เต่าทอง

เต่าทอง • (dtào-tɔɔng)

/taw˨˩.tʰɔːŋ˧/

เต่า (dtào, “turtle”) + ทอง (tɔɔng, “gold”)

compound

แมลง แมลง#Thai


ซาลาแมนเดอร์

th-noun

ซาลาแมนเดอร์ • (saa-laa-mɛɛn-də̂ə)

th:ซาลาแมนเดอร์


นิวต์

นิวต์ • (níu)


ไข่ต้ม

ไข่ต้ม • (kài-dtôm)

ไข่ (kài, “egg”) + ต้ม (dtôm, “to boil”).