తగరము

Tin: A metallic element with atomic number 50 and symbol Sn.


పాలు

Inherited from Proto-Dravidian *pāl (“milk”). Cognate with Brahui پال (palle), Kannada ಹಾಲು (hālu), Malayalam പാൽ (pāl), Sholaga ಹಾಲು (hālu), Tamil பால் (pāl).

inh+

milk (a white liquid produced by the mammary glands of female mammals to nourish their young)


దుమ్ము

Borrowed from Prakrit [Term?], from Sanskrit धूम (dhūma). Doublet of ధూమము (dhūmamu).


రచయిత

racayita (romanization)
రచయితలు (plural)

Learned borrowing from Sanskrit రచయితా (racayitā), from the root रच् (rac). Compare Malayalam രചയിതാവ് (racayitāvŭ).


రాగి

copper: a reddish-brown metallic element with high electrical and thermal conductivity, symbol Cu, and atomic number 29.


వెండి

వెండి తెరకెన్నడో ఉందిలే ఋణం
veṇḍi terakennaḍō undilē r̥ṇaṁ.
The silver screen is debted to you.

veṇḍi terakennaḍō undilē r̥ṇaṁ
veṇḍi terakennaḍō undilē r̥ṇaṁ.
The silver screen is debted to you.

silver: A white, metallic element, atomic number 47, symbol Ag.


సీసము

(poetry) Name of a metre in Telugu poetry.


రజతము

From Sanskrit रजत (rajata, “silvery, whitish”) + -ము (-mu).

uder

Silver: A lustrous, white, metallic element, atomic number 47, symbol Ag.


పాండవులు

The Pandavas or princes of the house of Pandu.


తిండి

From తిను (tinu). Cognate with Kannada ತಿಂಡಿ (tiṇḍi).


అత్తమామలు

te-noun

అత్తమామలు • (attamāmalu) ? (plural only)

అత్త (atta) + మామ (māma) (ద్వంద్వ సమాసము).


పెద్దలు

పెద్దల ఆశీస్సులు.


ఉక్కు

Steel, a metal alloy of mostly iron plus carbon.


పాదరసము

పాదరసము • (pādarasamu) ? (singular only)

Quick-silver, mercury: A silvery-colored, toxic, metallic chemical element, liquid at room temperature, with atomic number 80 and symbol Hg.


ఇనుము

Inherited from Proto-South Dravidian *cirumpu. Cognate with Malayalam ഇരുമ്പ് (irumpŭ), Tamil இரும்பு (irumpu).

inh+

iron (common metal that rusts, is attracted by magnets, and is used in making steel)


భక్తి

attachment, devotion, reverence, piety, loyalty


భార్యాభర్తలు

te-noun

భార్యాభర్తలు • (bhāryābhartalu) ? (plural only)

భార్య (bhārya) + భర్త (bharta) (ద్వంద్వ సమాసము)


మంచి

head

మంచి • (mañci)

te-adj

మంచి • (mañci)

మంచి మనుషులు

good, excellent, best, sound, fine, fair, much, great, severe, heavy.


అష్టార్ఘ్యములు

te-noun

అష్టార్ఘ్యములు • (aṣṭārghyamulu) ? (plural only)


అశుచి

head

అశుచి • (aśuci)

te-adj

అశుచి • (aśuci)


కవిత్రయము

te-noun

కవిత్రయము • (kavitrayamu) ? (plural only)

From Sanskrit कवि (kavi, “wise man, sage, seer, prophet; singer, bard, poet”) + Telugu త్రయము (trayamu, “a set of three, trio, triad”).

uder

నన్నయ నన్నయ#Telugu

తిక్కన తిక్కన#Telugu

ఎర్రాప్రెగ్గడ ఎర్రాప్రెగ్గడ#Telugu

the three poets, i.e., the Telugu poets నన్నయ (nannaya), తిక్కన (tikkana), and ఎర్రాప్రెగ్గడ (errāpreggaḍa).


చెవుడు

చెవి (cevi, “ear”) + అవుడు (avuḍu, “crippleness, deformity”)


వధూవరులు

te-noun

వధూవరులు • (vadhūvarulu) ? (plural only)


దంపతులు

From Sanskrit दम्पति (dampati); An original phrase from Proto-Indo-European *déms-pótis (“master of the house”), from *dṓm (“house”) (whence also Sanskrit दम (dáma, “house, home”)), and *pótis (“master”) (whence also Sanskrit पति (páti, “lord, master; husband”)). Cognate with Ancient Greek δεσπότης (despótēs, “lord, master”).


పెసలు

Vigna radiata
Vigna radiata#Translingual

green gram: a bean from the seed of Vigna radiata, which is native to India.


అకాలము

From అ- (a-, negative prefix) + కాలము (kālamu, “time, occasion; tense”), or else from Sanskrit अकाल (akāla, “unseasonable; a wrong or bad time”) + -ము (-mu).


మానవ హక్కులు

te-noun

మానవ హక్కులు • (mānava hakkulu) ? (plural only)

human rights: The basic rights and freedoms that all humans should be guaranteed, such as the right to life and liberty, freedom of thought and expression, and equality before the law.


మంచిచెడ్డలు

మంచిచెడ్డలు • (mañciceḍḍalu) ? (plural only)

మంచి (mañci) + చెడ్డ (ceḍḍa)

compound

మంచి (mañci) + చెడ్డ (ceḍḍa)


అక్కాచెల్లెలు

te-noun

అక్కాచెల్లెలు • (akkācellelu) f (plural only)

From అక్క (akka) + చెల్లి (celli) (ద్వంద్వ సమాసము)


అన్నదమ్ములు

అన్నదమ్ములు • (annadammulu) m (plural only)

అన్న (anna) + తమ్ముడు (tammuḍu) (ద్వంద్వ సమాసము)

అన్నదమ్ముల అనుబంధం.

Affection between the elder and younger brothers.


పితరులు

deceased or departed ancestors, forefathers


చనుబాలు

చన్నుపాలు చన్నుపాలు#Telugu

Alternative form of చన్నుపాలు (cannupālu)


షడూర్ములు

* షట్ (ṣaṭ) + ఊర్ములు (ūrmulu)

compound

షట్ (ṣaṭ) + ఊర్ములు (ūrmulu)

The six kinds of pain, viz., hunger, thirst, grief, passion, old age and death.


ఈతకల్లు

From ఈత (īta, “date tree”) + కల్లు (kallu, “toddy”).


పంచపాండవులు

te-noun

పంచపాండవులు • (pañcapāṇḍavulu) ? (plural only)

పంచ (pañca) + పాండవులు (pāṇḍavulu) ద్విగు సమాసము

compound

పంచ (pañca) + పాండవులు (pāṇḍavulu)


సూర్యచంద్రులు

te-noun

సూర్యచంద్రులు • (sūryacandrulu) ? (plural only)

సూర్యుడు (sūryuḍu) + చంద్రుడు (candruḍu) ద్వంద్వ సమాసము


ప్రథమా విభక్తి

te-noun

ప్రథమా విభక్తి • (prathamā vibhakti) ? (singular only)

From ప్రథమ (prathama, “first”) + విభక్తి (vibhakti, “(grammatical) case”).


రతిపంచకము

te-noun

రతిపంచకము • (ratipañcakamu) ? (plural only)

శుద్ధరతి శుద్ధరతి

ఛాయారతి ఛాయారతి

ప్రతిబింబరతి ప్రతిబింబరతి

కపటరతి కపటరతి

The five types of sexual intercourse: శుద్ధరతి, ఛాయారతి, ప్రతిబింబరతి, జడరతి and కపటరతి.


నవరత్నములు

నవరత్నములు • (navaratnamulu) ? (plural only)

* From Sanskrit नवरत्न (navaratna, “nine precious gems”)
* నవ- (nava-) + రత్నములు (ratnamulu)


సుఖదుఃఖాలు

te-noun

సుఖదుఃఖాలు • (sukhaduḥkhālu) ? (plural only)


సప్తస్వరాలు

సప్తస్వరాలు • (saptasvarālu) ? (plural only)

సప్త (sapta, “seven”) + స్వరాలు (svarālu, “sound, noise; voice; tone; accent”)

compound

షడ్జము షడ్జము#Telugu

ఋషభము ఋషభము#Telugu

గాంధారము గాంధారము#Telugu

మధ్యమము మధ్యమము#Telugu

పంచమము పంచమము#Telugu

ధైవతము ధైవతము#Telugu

నిషాదము నిషాదము#Telugu

(music) The seven notes of Indian classical music i.e. షడ్జము (ṣaḍjamu), ఋషభము (r̥ṣabhamu), గాంధారము (gāndhāramu), మధ్యమము (madhyamamu), పంచమము (pañcamamu), ధైవతము (dhaivatamu) and నిషాదము (niṣādamu).


చీకటివెలుగులు

te-noun

చీకటివెలుగులు • (cīkaṭivelugulu) ? (plural only)


తల్లిదండ్రులు

తల్లిదండ్రులు • (tallidaṇḍrulu) ? (plural only)

తల్లి (talli) + తండ్రి (taṇḍri) (ద్వంద్వ సమాసము)

మీరే మాకు తల్లిదండ్రులు.


హెచ్చుతగ్గులు

హెచ్చుతగ్గులు • (heccutaggulu) ? (plural only)


జననీజనకులు

జననీజనకులు • (jananījanakulu) ? (plural only)

జనని (janani) + జనకుడు (janakuḍu) (ద్వంద్వ సమాసము)


అన్నవస్త్రములు

అన్నవస్త్రములు • (annavastramulu) ? (plural only)

food and clothing; the barest necessaries of life.


పేడ

Filth: the dung of cattle or any animal.


కలిమిలేములు

కలిమిలేములు • (kalimilēmulu) ? (plural only)


గురుశిష్యులు

గురుశిష్యులు • (guruśiṣyulu) ? (plural only)

గురువు (guruvu) + శిష్యుడు (śiṣyuḍu)

compound

గురువు (guruvu) + శిష్యుడు (śiṣyuḍu)


ఆదిదంపతులు

te-noun

ఆదిదంపతులు • (ādidampatulu) ? (plural only)

From Sanskrit आदि (ādi, “beginning, commencement”) + Telugu దంపతులు (dampatulu, “husband and wife”).

uder

The first wife and husband, Lord Siva and Parvati.


ఆరోగ్యము

Te-ఆరోగ్యము.oga

From Sanskrit आरोग्य (ārogya, “health, good health; freedom from disease”) + -ము (-mu).


ఎరచి

ఎఱచి ఎఱచి#Telugu


ఎఱచి

Inherited from Proto-South Dravidian *iṯaycci. Cognate with Malayalam ഇറച്ചി (iṟacci), Tamil இறைச்சி (iṟaicci).


తుత్తునాగము

te-noun

తుత్తునాగము • (tuttunāgamu) ? (singular only)

te:తుత్తునాగము


కందులు

pigeon pea or red gram: the edible seeds of a tropical plant Cajanus cajan, formerly Cajanus indicus.


నువ్వులు

నూవులు నూవులు#Telugu


కంచు

Bronze: A natural or man-made alloy of copper, usually of tin, but also with one or more other metals.


పసిడి

Inherited from Proto-Dravidian *pacVṇṭ- (“yellow metal/gold”)


రామలక్ష్మణులు

te-noun

రామలక్ష్మణులు • (rāmalakṣmaṇulu) m (plural only)

రాముడు (rāmuḍu) + లక్ష్మణుడు (lakṣmaṇuḍu) (ద్వంద్వ సమాసము)


ముల్లోకములు

te-noun

ముల్లోకములు • (mullōkamulu) ? (plural only)

మూడు (mūḍu) + లోకములు (lōkamulu) (ద్విగు సమాసము)

compound

మూడు (mūḍu) + లోకములు (lōkamulu)


కూడు

అమావాస్య కూడు నిత్యం దొరుకునా


లోకత్రయము

te-noun

లోకత్రయము • (lōkatrayamu) ? (plural only)

From Sanskrit लोक (loka, “public, community, world”) + Telugu త్రయము (trayamu, “a set of three, trio, triad”).

uder

పరలోకము పరలోకము#Telugu

భూలోకము భూలోకము#Telugu

పాతాళలోకము పాతాళలోకము#Telugu

the three worlds in the universe, i.e., heaven, earth and hell (పరలోకము (paralōkamu), భూలోకము (bhūlōkamu), పాతాళలోకము (pātāḷalōkamu)).


కదలు

Cognate with Tamil கதழ் (kataḻ, “to be swift”), Kannada ಕದಡು (kadaḍu, “to be shaken, agitated”).


సాధకబాధకములు

te-noun

సాధకబాధకములు • (sādhakabādhakamulu) ? (plural only)

favorable and unfavorable circumstances.


రాగులు

Eleusine coracana
Eleusine coracana#Translingual


నవధాన్యములు

నవధాన్యములు • (navadhānyamulu) ? (plural only)

The nine grains consisting of rice, wheat, barley, red gram, green gram, black gram, Bengal gram, beans and sesame seeds.


నవగ్రహములు

నవగ్రహములు • (navagrahamulu) ? (plural only)

* From Sanskrit नवग्रह (navagraha, “the nine planets”)
* నవ- (nava-) + గ్రహములు (grahamulu)

uder

The nine planets (according to Hindu Astrology): Sun, Moon, Mercury, Mars, Jupiter, Venus, Saturn, Rahu and Ketu.


మెంతులు

From Proto-Dravidian *mentti + -లు (-lu). Compare Kannada ಮೆಂತೆ (mente), Tulu ಮೆತ್ತೆ (mette), Tamil வெந்தயம் (ventayam), Sanskrit मेथिका (methikā).

Trigonella foenum-graecum
Trigonella foenum-graecum#Translingual

the fenugreek seeds of Trigonella foenum-graecum.


బొబ్బర్లు

A species of the pulse termed Dolichos catiang.


శివకేశవులు

te-noun

శివకేశవులు • (śivakēśavulu) ? (plural only)

శివుడు (śivuḍu) + కేశవుడు (kēśavuḍu) (ద్వంద్వ సమాసము)

compound

శివుడు (śivuḍu) + కేశవుడు (kēśavuḍu)

the duel of Hindu Lords Siva and Keshava.


కాలత్రయము

te-noun

కాలత్రయము • (kālatrayamu) ? (plural only)

From Sanskrit काल (kāla, “time, occasion, season”) and Telugu త్రయము (trayamu, “a set of three, trio, triad”).

uder

(collective) term for the three times: present, past, and future; (or) morning, noon, and evening.


భూతభవిష్యద్వర్తమానములు

te-noun

భూతభవిష్యద్వర్తమానములు • (bhūtabhaviṣyadvartamānamulu) ? (plural only)

భూతకాలము భూతకాలము#Telugu

భవిష్యత్తు భవిష్యత్తు#Telugu

వర్తమానము వర్తమానము#Telugu

(grammar) the present, past, and future. (భూతకాలము (bhūtakālamu) + భవిష్యత్తు (bhaviṣyattu) + వర్తమానము (vartamānamu))

en-భూతభవిష్యద్వర్తమానములు-te-noun-1XNJRtUV


కార్యాకార్యము

కార్యాకార్యము • (kāryākāryamu) ? (plural only)

From Sanskrit कार्याकार्य (kāryākārya, “right and wrong”) + -ము (-mu).


ఉమామహేశ్వరులు

te-noun

ఉమామహేశ్వరులు • (umāmahēśvarulu) ? (plural only)

ఉమ (uma) + మహేశ్వరుడు (mahēśvaruḍu) (ద్వంద్వ సమాసము)


శివపార్వతులు

శివపార్వతులు • (śivapārvatulu) ? (plural only)

శివుడు (śivuḍu) + పార్వతి (pārvati) (ద్వంద్వ సమాసము)

compound

శివుడు (śivuḍu) + పార్వతి (pārvati)


ద్వాదశపుత్రులు

te-noun

ద్వాదశపుత్రులు • (dvādaśaputrulu) ? (plural only)

ఔరసుడు ఔరసుడు

క్షేత్రజ్ఞుడు క్షేత్రజ్ఞుడు

దత్తుడు దత్తుడు

కృత్రిముడు కృత్రిముడు

గూఢోత్పన్నుడు గూఢోత్పన్నుడు

అపవిద్ధుడు అపవిద్ధుడు

కానీనుడు కానీనుడు

సహోఢజుడు సహోఢజుడు

క్రీతుడు క్రీతుడు

పౌనర్భవుడు పౌనర్భవుడు

స్వయందత్తుడు స్వయందత్తుడు

శౌద్రుడు శౌద్రుడు

The twelve kinds of sons according to Manu. They are: ఔరసుడు, క్షేత్రజ్ఞుడు, దత్తుడు, కృత్రిముడు, గూఢోత్పన్నుడు, అపవిద్ధుడు, కానీనుడు, సహోఢజుడు, క్రీతుడు, పౌనర్భవుడు, స్వయందత్తుడు, and శౌద్రుడు.


పితృలు

Borrowed from Sanskrit पितृ (pitṛ, “father, paternal ancestor”) + -లు (-lu); from Proto-Indo-European *ph₂tḗr.


నవరంధ్రములు

te-noun

నవరంధ్రములు • (navarandhramulu) ? (plural only)


తెనుగు

Inherited from Proto-Dravidian *ten (“south”). Cognate with Tamil தெற்கு (teṟku), Malayalam തെക്ക് (tekkŭ), Kannada ತೆಂಕಲು (teṅkalu).


పంచలోహాలు

te-noun

పంచలోహాలు • (pañcalōhālu) ? (plural only)


పంచేంద్రియములు

పంచేంద్రియములు • (pañcēndriyamulu) ? (plural only)

పంచ (pañca) + ఇంద్రియములు (indriyamulu) ద్విగు సమాసము


మాతాపితలు

మాతాపితలు • (mātāpitalu) ? (plural only)


పంచప్రాణములు

పంచప్రాణములు • (pañcaprāṇamulu) ? (plural only)

ప్రాణము ప్రాణము#Telugu

అపానము అపానము#Telugu

సమానము సమానము#Telugu

ఉదానము ఉదానము#Telugu

వ్యానము వ్యానము#Telugu

The five kinds of vitality: ప్రాణము (prāṇamu), అపానము (apānamu), సమానము (samānamu), ఉదానము (udānamu) and వ్యానము (vyānamu).


మాతామహులు

మాతామహులు • (mātāmahulu) ? (plural only)

collective name for maternal grandparents: grandfather and grandmother.


స్థితిగతులు

స్థితిగతులు • (sthitigatulu) ? (plural only)

the position that a person holds in society, his financial status, etc.


ఇహపరములు

ఇహపరములు • (ihaparamulu) ? (plural only)


సిరిసంపదలు

సిరిసంపదలు • (sirisampadalu) ? (plural only)


పురాణదంపతులు

పురాణదంపతులు • (purāṇadampatulu) ? (plural only)

From Sanskrit पुराण (purāṇá) + Telugu దంపతులు (dampatulu).

the primeval couple among Gods, epithets of Vishnu and Lakshmi, or of Siva and Parvati.


జాబిల్లి

Compound of జాను (jānu) + పిల్లి (pilli); literally "graceful cat", which the full moon resembles.

com+

ఆ పసితనంలో అమాయకంగా.. జాబిల్లి నా వెంటే ఉండాలంటే ఏం చేయాలని అడిగాను.

2021 December 27, Chilukuri Suryaprasad, Manchem Srinivas, “అంగారకుడిపై అడుగుపెట్టాలని ఉంది!”, in Eenadu:

As a naive child, I asked what I should do to keep the Moon with me.

ā pasitanaṁlō amāyakaṅgā.. jābilli nā veṇṭē uṇḍālaṇṭē ēṁ cēyālani aḍigānu.


కడగండ్లు

Plagues, calamities, evils, dangers, afflictions, miseries, scrapes, troubles.


పందిమాంసము

te-noun

పందిమాంసము • (pandimāṁsamu) ? (plural only)


అబ్ధిజ

Lakshmi, having been produced at the churning of the sea of milk.


హరిహరాదులు

హరిహరాదులు • (hariharādulu) ? (plural only)


పంచభక్ష్యములు

పంచభక్ష్యములు • (pañcabhakṣyamulu) ? (plural only)

From పంచ (pañca) + భక్ష్యములు (bhakṣyamulu).

భక్ష్యము భక్ష్యము#Telugu

భోజ్యము భోజ్యము#Telugu

లేహ్యము లేహ్యము#Telugu

చోష్యము చోష్యము#Telugu

పానీయము పానీయము#Telugu

five kinds of eatables, viz. భక్ష్యము (bhakṣyamu), భోజ్యము (bhōjyamu), లేహ్యము (lēhyamu), చోష్యము (cōṣyamu), పానీయము (pānīyamu).


అష్టభోగములు

అష్టభోగములు • (aṣṭabhōgamulu) ? (plural only)

వస్త్రము వస్త్రము

ఆభరణము ఆభరణము

స్త్రీలు స్త్రీలు

పుష్పము పుష్పము

తాంబూలము తాంబూలము

the eight sources of enjoyment, viz., ఇల్లు house, పరుపు bed, వస్త్రము raiment, ఆభరణము jewels, స్త్రీలు women, పుష్పము, flowers, గంధము perfume, తాంబూలము areca nuts and betel-leaves.


అష్టదిక్కులు

అష్టదిక్కులు • (aṣṭadikkulu) ? (plural only)

అష్ట (aṣṭa) + దిక్కులు (dikkulu)

compound

అష్ట (aṣṭa) + దిక్కులు (dikkulu)


అష్టదిక్పాలకులు

te-noun

అష్టదిక్పాలకులు • (aṣṭadikpālakulu) ? (plural only)

From అష్ట (aṣṭa) + దిక్పాలకులు (dikpālakulu).

af

అష్ట (aṣṭa) + దిక్పాలకులు (dikpālakulu)

the regents of the eight points of the compass, viz. Indra of the East, Agni of the South-east, Yama of the South, Nairriti of the South-west, Varuna of the West, Marut of the North-west, Kubera of the North, and Iṣana of the South-east.


అష్టపాత్రములు

te-noun

అష్టపాత్రములు • (aṣṭapātramulu) ? (plural only)

అష్ట (aṣṭa) + పాత్రములు (pātramulu)

compound

అష్ట (aṣṭa) + పాత్రములు (pātramulu)


రాహుకేతులు

te-noun

రాహుకేతులు • (rāhukētulu) ? (plural only)

రాహువు (rāhuvu) + కేతువు (kētuvu) ద్వంద్వ సమాసము


క్రయవిక్రయములు

క్రయవిక్రయములు • (krayavikrayamulu) ? (plural only)


పేదలు

the poor: Those who have little or no possessions or money, taken as a group


సానివాండ్లు

సానివాండ్లు • (sānivāṇḍlu) ? (plural only)


ద్రావిడులు

ద్రావిడులు • (drāviḍulu) ? (plural only)


అష్టలక్ష్ములు

అష్టలక్ష్ములు • (aṣṭalakṣmulu) ? (plural only)

From Sanskrit अष्ट (aṣṭa, “eight”) + లక్ష్ములు (lakṣmulu).

ధనలక్ష్మి ధనలక్ష్మి

ధాన్యలక్ష్మి ధాన్యలక్ష్మి

ధైర్యలక్ష్మి ధైర్యలక్ష్మి

విజయలక్ష్మి విజయలక్ష్మి

సంతానలక్ష్మి సంతానలక్ష్మి

ఆదిలక్ష్మి ఆదిలక్ష్మి

గజలక్ష్మి గజలక్ష్మి

(Hinduism) The eight forms of Hindu goddess Lakshmi., they are: ధనలక్ష్మి, ధాన్యలక్ష్మి, ధైర్యలక్ష్మి, విజయలక్ష్మి, విద్య, సంతానలక్ష్మి, ఆదిలక్ష్మి, గజలక్ష్మి.


గప్పాలు

head

గప్పాలు • (gappālu)

te-verb

గప్పాలు • (gappālu)

From Hindi गप (gap); Classical Persian گپ (gap).


కల్లు

Inherited from Proto-Dravidian *kaḷ (“toddy”).


వలకడ

Compound of వల (vala, “right, south”) + కడ (kaḍa, “side, direction”).


జననేంద్రియాలు

te-noun

జననేంద్రియాలు • (jananēndriyālu) ? (plural only)


కలు

From Proto-Dravidian *kal. Cognate with Kannada ಕಲ್ಲು (kallu), Malayalam കല്ല് (kallŭ), Tamil கல் (kal).


గుడ్డితనం

గుడ్డితనం • (guḍḍitanaṁ) n (singular only)

గుడ్డితనము గుడ్డితనము#Telugu

(uncountable) Alternative form of గుడ్డితనము (guḍḍitanamu)


గుడ్డితనము

గుడ్డితనము • (guḍḍitanamu) n (singular only)

గుడ్డి (guḍḍi, “blind”) + -తనము (-tanamu, “-ness”)


తాగుడు

త్రాగుడు త్రాగుడు#Telugu


అమ్మలక్కలు

te-noun

అమ్మలక్కలు • (ammalakkalu) f (plural only)

అమ్మలు (ammalu, “mothers”) + అక్కలు (akkalu, “sisters”)

compound

Neighbourhood women often called as mother and sister.


ఆటుపోట్లు

(idiomatic) ups and downs : Periods of positive and negative events, moods, or interactions in life.


ఆటపాటలు

* ఆట (āṭa) + పాట (pāṭa)

ఆట (āṭa) + పాట (pāṭa)


విశ్రాంతి

te-noun

విశ్రాంతి • (viśrānti) n (singular only)


విశ్రమము

విశ్రమము • (viśramamu) n (singular only)

rest, repose, cessation from fatigue or work


వెల్తి

వెలితి వెలితి#Telugu


ఆధునికులు

ఆధునికులు • (ādhunikulu) ? (plural only)


గంజి

Inherited from Proto-Dravidian *kañci. Cognate with Tamil கஞ்சி (kañci, “rice gruel, conjee”).


తాగునీరు

త్రాగునీరు త్రాగునీరు#Telugu

Alternative form of త్రాగునీరు (trāgunīru)


త్రాగునీరు

te-noun

త్రాగునీరు • (trāgunīru) n (plural only)

త్రాగు (trāgu) + నీరు (nīru)

compound

త్రాగు (trāgu) + నీరు (nīru)


రొక్కం

రొక్కము రొక్కము#Telugu


రొక్కము

Prakrit 𑀭𑁄𑀓𑁆𑀓 (rŏkka) + -ము (-mu, nominal suffix), ultimately from Sanskrit रोक (roka).

suf

కొక్కోకమెల్ల జదివిన, చక్కనివాడైన, రాజచంద్రుండైనన్, మిక్కిలి రొక్కము లియ్యక, చిక్కదురా వారకాంత సిద్ధము సుమతీ.
kokkōkamella jadivina, cakkanivāḍaina, rājacandruṇḍainan, mikkili rokkamu liyyaka, cikkadurā vārakānta siddhamu sumatī.

(banking, finance) Cash or money in the form of notes and coins.


వక్రతమములు

te-noun

వక్రతమములు • (vakratamamulu) ? (plural only)

(grammar) In Telugu grammar, this term denotes the diphthongs ఐ (ai) and ఔ (au).


వక్రములు

(grammar) In Telugu grammar, this term denotes the vowels ఎ (e), ఏ (ē), and ఒ (o), ఓ (ō).


షడ్రుచులు

The six flavours used in cookery; viz., astringent; sweet; salt; pungent; bitter; sour.


షష్ఠ్యంతములు

షష్ఠ్యంతములు • (ṣaṣṭhyantamulu) ? (plural only)

(poetry) A set of verses in the preface of a Telugu poem, having every phrase in the sixth case.


బైకలు

The vomiting and other signs of pregnancy.


పంచప్రాణాలు

పంచప్రాణాలు • (pañcaprāṇālu) ? (plural only)

పంచ (pañca) + ప్రాణాలు (prāṇālu)

compound

పంచ (pañca) + ప్రాణాలు (prāṇālu)

ప్రాణము ప్రాణము

అపానము అపానము

సమానము సమానము

ఉదానము ఉదానము

వ్యానము వ్యానము

The five kinds of vitality: ప్రాణము, అపానము, సమానము, ఉదానము and వ్యానము


ఉత్తానాసనము

te-noun

ఉత్తానాసనము • (uttānāsanamu) ? (singular only)

From Sanskrit उत्तानासन (uttānāsana); from उत्तान (uttāna) + आसन (āsana, “asana”).

(yoga) An pose wherein the body of stretched forward.

te:ఉత్తానాసనము


అంధత్వము

అంధత్వము • (andhatvamu) n (singular only)

From Sanskrit अन्ध (andha, “blind, dark”) + -త్వము (-tvamu, “-ness”).


భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు

భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు • (bhūtabhaviṣyadvartamānakālamulu) ? (plural only)

From Sanskrit भूत (bhūta, “past”) + भविष्य (bhaviṣya, “future”) + वर्तमान (vartamāna, “present”) + काल (kāla, “time; tense”) + -ము (-mu) + -లు (-lu).

(grammar) The past, future and present tenses.

en-భూతభవిష్యద్వర్తమానకాలములు-te-noun-RNcuhDJG


గుంజిళ్లు

A punishment which consists in making a man sit down and get up a number of times.


నటీనటులు

నటి (naṭi) + నటుడు (naṭuḍu) (ద్వంద్వ సమాసము)


నవద్వారములు

నవద్వారములు • (navadvāramulu) ? (plural only)


కీడుమేళ్లు

కీడుమేళ్లు • (kīḍumēḷlu) ? (plural only)

కీడు (kīḍu) + మేలు (mēlu)

compound

కీడు (kīḍu) + మేలు (mēlu)


చోళ్లు

రాగులు రాగులు#Telugu

A grain called రాగులు (rāgulu); Panicum paludosum. Rox.


అంతర్జాలము

te-noun

అంతర్జాలము • (antarjālamu) ? (singular only)

Calque of English Internet; అంతర్- (antar-, “inter-”) + జాలము (jālamu, “net”).

af

ముఖ్యమైన అంతర్జాల అనుసంధానాలు

(Can we date this quote?), “జిల్లా పంచాయతీ కార్యాలయం [District Panchayat Office]”, in (Please provide the book title or journal name), East Godavari District:

ఉత్తర అమెరికాలోని "యునైటెడ్ గ్లోబల్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ ఆఫ్ తెలుగూస్" సంస్థ అంతర్జాల ఆవిర్భావ కార్యక్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

2020 December 29, “'ఇది ప్రపంచ తెలుగు వారికి గర్వకారణం' ['This is the pride of Telugu people worldwide']”, in Sakshi:

The "United Global Progressive Alliance of Telugus" in North America has launched the Internet Emergence Programme.

uttara amerikālōni "yunaiṭeḍ glōbal prōgresiv alayans āph telugūs" saṁstha antarjāla āvirbhāva kāryakramānni ērpāṭu cēsindi.

అంతర్జాలానికి ఉన్న స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్య్రం, తటస్థత వంటి అంశాల కారణంగానే దీనికింత ప్రాధాన్యం దక్కుతోంది.

2021 January 18, “అంతర్జాలంపై 'డ్రాగన్' కన్ను [Eye of the 'dragon' on the Internet]”, in Eenadu:

The Internet is of the utmost importance due to its freedom, independence and neutrality.

antarjālāniki unna svēccha, svātantyraṁ, taṭasthata vaṇṭi aṁśāla kāraṇaṅgānē dīnikinta prādhānyaṁ dakkutōndi.


ప్రపంచవ్యాప్తంగా

te-noun

ప్రపంచవ్యాప్తంగా • (prapañcavyāptaṅgā) ? (singular only)

ప్రపంచ (prapañca, “world (singular genitive)”) + వ్యాప్తంగా (vyāptaṅgā, “throughout”).

compound

ప్రపంచవ్యాప్తంగా పేదరిక నిర్మూలన కోసం వారు చేసిన కృషికి గాను ఈ బహుమతి ప్రకటించినట్లు నోబెల్ కమిటీ ట్వీట్ చేసింది.

2019 October 14, “అభిజిత్ బెనర్జీ: ముంబయిలో జన్మించిన ఆర్థికవేత్తకు నోబెల్ బహుమతి.. కాంగ్రెస్ ప్రకటించిన ‘కనీస ఆదాయ పథకం’ ఆయన ఆలోచనే [Abhijit Banerjee: Nobel Prize awarded to Mumbai-born economist... Thought up INC's 'minimum income scheme']”, in BBC:

The Nobel Committee tweeted that he had received the honor for his efforts in reducing poverty worldwide.

prapañcavyāptaṅgā pēdarika nirmūlana kōsaṁ vāru cēsina kr̥ṣiki gānu ī bahumati prakaṭiñcinaṭlu nōbel kamiṭī ṭvīṭ cēsindi.


తక్‌దీర్

తక్దీర్ (canonical)
takdīr (romanization)

From Urdu تقدیر (taqdīr), borrowed from Arabic تَقْدِير (taqdīr).

(Telangana, also Islam contexts) fate, destiny


సమాచారము

te-noun

సమాచారము • (samācāramu) ? (singular only)

From Sanskrit समाचार (samācāra) + -ము (-mu).


దెంగులు

దెంగు (deṅgu, “fuck”) + -లు (-lu, “plural marker”).

suffix

(vulgar, especially rustic, North Andhra) cursing, curse words (as a form of scolding and vulgarity)

especially rustic; North Andhra; especially rustic; North Andhra


నల్లమందు

te-noun

నల్లమందు • (nallamandu) ? (singular only)

Compound of నల్ల (nalla, “black”) + మందు (mandu, “drug”); compare Malayalam കറുപ്പ് (kaṟuppŭ).

com+

Papaver somniferum
Papaver somniferum#Translingual


శీతోష్ణస్థితి మార్పు

te-noun

శీతోష్ణస్థితి మార్పు

శీతోష్ణస్థితి మార్పు • (śītōṣṇasthiti mārpu) ? (singular only)

en-శీతోష్ణస్థితి_మార్పు-te-noun-8o1WfPVF


ప్రపంచ బ్యాంకు

ప్రపంచ బ్యాంకు

ప్రపంచ బ్యాంకు • (prapañca byāṅku) ? (singular only)


షుగరు

నాకు బీపీ, షుగరు ఉంది.

I have hypertension (high blood pressure) and diabetes.

(colloquial, chiefly Telangana) diabetes


షుగర్

నాకు బీపీ, షుగర్ ఉంది.

(colloquial, chiefly North Andhra) diabetes


బ్రహ్మాండము

బ్రహ్మాండము • (brahmāṇḍamu) n (singular only)

Sanskrit ब्रह्माण्ड (brahmāṇḍa) + -ము (-mu).

suffix

Lord Brahma's egg, whence creation hatched from in Hindu mythology


మధ్యస్థము

te-noun

మధ్యస్థము • (madhyasthamu) ? (singular only)

Sanskrit मध्यस्थ (madhyastha) + -ము (-mu)


హుషారు

Borrowed from Hindustani हुशार / ہشيار (huśār).


వడకు

Inherited from Proto-Dravidian *waṭakku. Cognate with Tamil வடக்கு (vaṭakku), Kannada ಬಡಗ (baḍaga), ಬಡಗಣ (baḍagaṇa), Malayalam വടക്ക് (vaṭakkŭ).


కత్తెతనము

te-noun

కత్తెతనము • (kattetanamu) n (singular only)


త్రావుడు

త్రాగుడు త్రాగుడు#Telugu


తాగుట

త్రాగుట త్రాగుట#Telugu


త్రావునీరు

త్రావునీరు • (trāvunīru) n (plural only)

త్రావు (trāvu) + నీరు (nīru)

compound

త్రావు (trāvu) + నీరు (nīru)

త్రాగునీరు త్రాగునీరు#Telugu


త్రావుట

త్రాగుట త్రాగుట#Telugu


త్రాగడము

te-noun

త్రాగడము • (trāgaḍamu) n (singular only)


కుడుపు

head

కుడుపు • (kuḍupu)

te-verb

కుడుపు • (kuḍupu)


తాటికల్లు

te-noun

తాటికల్లు • (tāṭikallu) n (singular only)


కొవ్విరకల్లు

కొవ్విరకల్లు • (kovvirakallu) n (singular only)


కొబ్బరికల్లు

కొబ్బరికల్లు • (kobbarikallu) n (singular only)

From కొబ్బరి (kobbari, “coconut”) + కల్లు (kallu, “toddy”).


నారికేళపుకల్లు

te-noun

నారికేళపుకల్లు • (nārikēḷapukallu) n (singular only)

నారికేళపు (nārikēḷapu, adjectival of నారికేళము (nārikēḷamu)) + కల్లు (kallu)


చేతివెల

Compound of చేతి (cēti, “of the hand”, genitive of చేయి (cēyi)) + వెల (vela, “value”).

com+

genitive of <i class="Telu mention" lang="te">చేయి</i> (cēyi)


ఒడలిమరువు

te-noun

ఒడలిమరువు • (oḍalimaruvu) n (singular only)

ఒడలి (oḍali, “of the body”) + మరువు (maruvu, “covering”)


మేమరువు

మే (mē, “of the body”) + మరువు (maruvu, “covering”)


దాపుబోడ

దాపు (dāpu, “near”) + బోడ (bōḍa, “side”)


ఉజియబోడ

ఉజియ (ujiya, “possibly from ఈడుచు (īḍucu) or గుంజు (guñju)”) + బోడ (bōḍa, “side”)


అవుడు

(uncountable, pathology) disability, crippleness, deformity


పియ్యి

పీయి పీయి#Telugu


పీయి

Filth: the dung of humans or any carnivores.


లద్దె

లద్ది లద్ది#Telugu


పెంటిక

From పెంట (peṇṭa, “manure sweepings, dunghill”).

Filth: the dung of sheep, goats, hares, deer, or rats.


లద్ది

Filth: the dung of horses, asses, elephants, or camels.


జొల్లు

చొల్లు చొల్లు#Telugu


సొల్లు

చొల్లు చొల్లు#Telugu


చొల్లు

(physiology) saliva, drool, slobber, drivel


వెలతక్కువ

te-noun

వెలతక్కువ • (velatakkuva) n (singular only)

Compound of వెల (vela, “price, value”) + తక్కువ (takkuva, “deficiency, lessness”).


ఎక్కువలు

news, novelties, particularities, peculiarities, singularities


వెలయెక్కువ

te-noun

వెలయెక్కువ • (velayekkuva) n (singular only)

Compound of వెల (vela, “price, value”) + ఎక్కువ (ekkuva, “excess”).


కాపు

From Proto-Dravidian *kā- (“to protect, save, cherish”). Cognate with Kannada ಕಾಪು (kāpu), Malayalam കാക്കുക (kākkuka), Tamil காப்பு (kāppu).

inh

(uncountable) keeping, protection, attendance, guard, defence.


కాను

head

కాను • (kānu) (causal కానిపించు)

Cognate with Tamil காண் (kāṇ). Related to కన్ను (kannu, “eye”).


పేలరితనము

te-noun

పేలరితనము • (pēlaritanamu) n (singular only)

From పేలరి (pēlari, “chatterbox”) + -తనము (-tanamu, “-ness”).


శంఖచక్రములు

te-noun

శంఖచక్రములు • (śaṅkhacakramulu) n (plural only)

శంఖము (śaṅkhamu) + చక్రము (cakramu) (ద్వంద్వ సమాసము)


షోడశోపచారములు

షోడశోపచారములు • (ṣōḍaśōpacāramulu) ? (plural only)

షోడశ (ṣōḍaśa) + ఉపచారములు (upacāramulu) గుణసంధి (guṇasandhi)

compound

షోడశ (ṣōḍaśa) + ఉపచారములు (upacāramulu)

ఆవాహనము ఆవాహనము#Telugu

ఆసనము ఆసనము#Telugu

పాద్యము పాద్యము#Telugu

అర్ఘ్యము అర్ఘ్యము#Telugu

ఆచమనీయము ఆచమనీయము#Telugu

అభిషేకము అభిషేకము#Telugu

వస్త్రము వస్త్రము#Telugu

యజ్ఞోపవీతము యజ్ఞోపవీతము#Telugu

గంధము గంధము#Telugu

పుష్పము పుష్పము#Telugu

ధూపము ధూపము#Telugu

దీపము దీపము#Telugu

నైవేద్యము నైవేద్యము#Telugu

తాంబూలము తాంబూలము#Telugu

ప్రదక్షిణము ప్రదక్షిణము#Telugu

నమస్కారము నమస్కారము#Telugu

sixteen acts of civility. 1. ఆవాహనము (āvāhanamu), 2. ఆసనము (āsanamu), 3. పాద్యము (pādyamu), 4. అర్ఘ్యము (arghyamu), 5. ఆచమనీయము (ācamanīyamu), 6. అభిషేకము (abhiṣēkamu), 7. వస్త్రము (vastramu), 8. యజ్ఞోపవీతము (yajñōpavītamu), 9. గంధము (gandhamu), 10. పుష్పము (puṣpamu), 11. ధూపము (dhūpamu), 12. దీపము (dīpamu), 13. నైవేద్యము (naivēdyamu), 14. తాంబూలము (tāmbūlamu), 15. ప్రదక్షిణము (pradakṣiṇamu), 16. నమస్కారము (namaskāramu).


షోడశకళాస్థానములు

te-noun

షోడశకళాస్థానములు • (ṣōḍaśakaḷāsthānamulu) ? (plural only)

ఎదురురొమ్ము ఎదురురొమ్ము#Telugu

చేతులు చేతులు#Telugu

కుచములు కుచములు#Telugu

తొడలు తొడలు#Telugu

నాభి నాభి#Telugu

నుదురు నుదురు#Telugu

కడుపు కడుపు#Telugu

పిఱుదులు పిఱుదులు#Telugu

వీపు వీపు#Telugu

చంకలు చంకలు#Telugu

మర్మస్థానము మర్మస్థానము#Telugu

మోకాళ్లు మోకాళ్లు#Telugu

పిక్కలు పిక్కలు#Telugu

పాదములు పాదములు#Telugu

బొటనవ్రేళ్ళు బొటనవ్రేళ్ళు#Telugu

sixteen erogenous zones. They are: 1. తల (tala), 2. ఎదురురొమ్ము (edururommu), 3. చేతులు (cētulu), 4. కుచములు (kucamulu), 5. తొడలు (toḍalu), 6. నాభి (nābhi), 7. నుదురు (nuduru), 8. కడుపు (kaḍupu), 9. పిఱుదులు (piṟudulu), 10. వీపు (vīpu), 11. చంకలు (caṅkalu), 12. మర్మస్థానము (marmasthānamu), 13. మోకాళ్లు (mōkāḷlu), 14. పిక్కలు (pikkalu), 15. పాదములు (pādamulu), 16. బొటనవ్రేళ్ళు (boṭanavrēḷḷu).


సప్తధాతువులు

సప్తధాతువులు • (saptadhātuvulu) ? (plural only)

సప్త (sapta, “seven”) + ధాతువులు (dhātuvulu, “minerals”)

compound

బంగారము బంగారము#Telugu

వెండి వెండి#Telugu

రాగి రాగి#Telugu

తగరము తగరము#Telugu

సత్తు సత్తు#Telugu

సీసము సీసము#Telugu

ఇనుము ఇనుము#Telugu

The seven constituents of the earth or mountains, a mineral, metal, ore, fossil i.e. బంగారము (baṅgāramu), వెండి (veṇḍi), రాగి (rāgi), తగరము (tagaramu), సత్తు (sattu), సీసము (sīsamu) and ఇనుము (inumu).


సప్తసముద్రములు

te-noun

సప్తసముద్రములు • (saptasamudramulu) ? (plural only)

సప్త (sapta, “seven”) + సముద్రములు (samudramulu, “oceans”)

compound

పాలసముద్రము పాలసముద్రము#Telugu

The seven oceans of Hindu Cosmology. i.e. లవణసముద్రము, 2. ఇక్షుసముద్రము, 3. సురాసముద్రము, 4. సర్పిస్సముద్రము, 5. దధిసముద్రము, 6. పాలసముద్రము (pālasamudramu), 7. జలసముద్రము.


అష్టవిధనాయికలు

te-noun

అష్టవిధనాయికలు • (aṣṭavidhanāyikalu) ? (plural only)

స్వాధీనపతిక స్వాధీనపతిక#Telugu

స్వాధీనభర్తృక స్వాధీనభర్తృక#Telugu

వాసకసజ్జిక వాసకసజ్జిక#Telugu

విరహోత్కంఠిత విరహోత్కంఠిత#Telugu

విప్రలబ్ధ విప్రలబ్ధ#Telugu

ఖండిత ఖండిత#Telugu

కలహాంతరిత కలహాంతరిత#Telugu

ప్రోషితపతిక ప్రోషితపతిక#Telugu

ప్రోషితభర్తృక ప్రోషితభర్తృక#Telugu

అభిసారిక అభిసారిక#Telugu

The eight kinds of heroines of poem or drama: స్వాధీనపతిక (svādhīnapatika) / స్వాధీనభర్తృక (svādhīnabhartr̥ka), వాసకసజ్జిక (vāsakasajjika), విరహోత్కంఠిత (virahōtkaṇṭhita), విప్రలబ్ధ (vipralabdha), ఖండిత (khaṇḍita), కలహాంతరిత (kalahāntarita), ప్రోషితపతిక (prōṣitapatika) / ప్రోషితభర్తృక (prōṣitabhartr̥ka), అభిసారిక (abhisārika).

te:అష్టవిధ నాయికలు


పశుపక్ష్యాదులు

పశుపక్ష్యాదులు • (paśupakṣyādulu) ? (plural only)

పశువు (paśuvu) + పక్షి (pakṣi) + ఆది (ādi)


పాడిపంటలు

te-noun

పాడిపంటలు • (pāḍipaṇṭalu) ? (plural only)

compound

పాడి (pāḍi) + పంట (paṇṭa)

te:పాడిపంటలు


బ్రహ్మాస్త్రము

te-noun

బ్రహ్మాస్త్రము • (brahmāstramu) n (singular only)

From Sanskrit ब्रह्मास्त्र (brahmāstra, “missile weapon, bolt, arrow”) + -ము (-mu); alternatively parsable as బ్రహ్మ (brahma) + అస్త్రము (astramu).

suffix

ब्रह्मास्त्र

the Brahmastra; a legendary weapon capable of annihilating the universe.


త్రిగుణములు

te-noun

త్రిగుణములు • (triguṇamulu) ? (singular only)

సత్త్వము సత్త్వము

రజస్సు రజస్సు

తమస్సు తమస్సు

three qualities of a person: సత్త్వము, 2. రజస్సు, 3. తమస్సు.


నంజు

Cognate with Tamil நஞ்சு (nañcu), Kannada ನಂಜು (nañju), and Tulu ನಂಜು (nañju).